Nowe sposoby wykrywania rui i regulacji cyklu rujowego u bydła

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nowe sposoby wykrywania rui i regulacji cyklu rujowego u bydła"

Transkrypt

1 Nowe sposoby wykrywania rui i regulacji cyklu rujowego u bydła Pomimo rozwoju wiedzy i profesjonalnej obsługi płodność bydła na przestrzeni ostatnich10-15 lat ulega obniżeniu. Powszechnie uważano, że przyczyną pogarszającej się płodność bydła jest mniejsze zaangażowania hodowców, którzy ze względu na inne ważniejsze problemy nie przywiązują dużego znaczenia do zagadnienia rozpoznawania rui. Jednakże najnowsze doniesienia wskazują, że czynniki związane ze zwierzęciem mają również wpływ na niski procent cielności.

2 Słabe wyniki w wykrywania rui są główną przyczyną niskiej płodności bydła i prowadzi do poważnych strat ekonomicznych. Szacuje się, że przemysł mleczny w USA traci rocznie ponad 300 milionów $ z powodu nie wykrycia lub błędnego rozpoznania rui.

3 Rozpoznawanie rui Problemy: - Zbyt krótki czas obserwacji zwierząt, -Nieodpowiednia pora dnia obserwacji krów. Większość krów przejawia objawy (obskakiwanie, odruch tolerancji) pomiędzy godz. 18,00 a 6, % krów nie przejawia zewnętrznych objawów rui, - Nieodpowiednia metoda wykrywania rui, -schorzenia kończyn - 50% krów nie przejawia odruchu tolerancji (nie obskakują lub nie stoją spokojnie przy obskakiwaniu przez inne zwierzęta), - 3-4% cielnych krów wykazuje objawy rui, -nieregularne cykle rujowe (zdolność do zapłodnienia wynosi 1 na 6 przypadków), zmiany na jajnikach, w postaci torbieli jajnikowych, - brak ruchu (chów alkierzowy), - Niewłaściwe prowadzenie notatek dotyczących reprodukcji itp

4 Metody wykrywania rui - Bezpośrednie obserwacje zwierząt, 2-3 razy w ciągu dnia, każdorazowo przez co najmniej 30 min (rano i późnym wieczorem) lub automatyczną ciągłą obserwację przy użyciu kamery z zapisem na taśmie magnetowidu. -Elektroniczne urządzenia do wykrywania rui; pedometry, aktynometry, Heat watch system itp. - Pomiar stężenia progesteronu we krwi lub mleku. - Pomiar oporu elektrycznego śluzu pochwowego i szyjkowego. - Pomiar temperatury ciała i temperatury mleka.

5 Dojrzałość płciowa U większość jałówek krów mlecznych pierwsze objawy rui występują już w wieku 6-7 miesięcy, a regularne cykle rozpoczynają w wieku ok. 9 miesięcy, natomiast prawie pełny rozwój i wzrost (3/4 masy dorosłej krowy) w wieku miesięcy. Na podstawie licznych badań wykazano, że nie ma zależności pomiędzy wiekiem cielenia się a przebiegiem porodu i częstotliwością zatrzymywania łożyska oraz śmiertelnością cieląt. Oznacza to, że terminy pierwszych unasienień jałówek mogą być przyspieszone. Pierwsze wycielenia w wieku ok. 2 lat. Do inseminacji jałówek należy używać nasienia buhajów pozytywnie testowanych na łatwość wycieleń

6 Cykl rujowy Cykl rujowy - czas od pierwszego dnia wystąpienia zewnętrznych objawów rui do ostatniego dnia (bez rui) przed następną rują. Jako dzień zerowy O przyjmuje się pierwsze oznaki wystąpienia rui. U większości ras ruja występuje w regularnych odstępach czasu w ciągu całego roku. Długość cyklu rujowego u krów waha się od dni (średnio 21 dni). U krów obserwuje się różnice indywidualne z tendencją do krótszych lub dłuższych cykli rujowych.

7

8 Cykl rujowy regulowany jest poprzez uwalnianie hormonów na zasadzie tzw. sprzężeń zwrotnych pomiędzy podwzgórzem (GnRH) przysadką mózgową (LH i FSH), jajnikami (progesteron i estrogeny) i macicą (prostaglandyna F2α).

9 Podwzgórze GnRH Przysadka : LH i FSH Jajniki: estrogeny, progesteron Macica: prostaglandyna

10 GnRH LH PGF2 FSH Progesteron estrogeny

11 Cykl jajnikowy krowy Ruja dzień 21 -O Owulacja dzień 1 Komórka jajowa Dojrzały pęcherzyk Stare ciałko żółte Stare ciałko żółte Zanikające ciałko żółte dzień Zanikające ciałko żółte Dojrzałe ciałko żółte Dzień 6-16 Rozwijające się ciałko ż. Dzień 2-4

12

13 Okres występowania rui, ze względu na zachowanie się krowy, dzieli się na: -Przedrujowy; godzin -Rui właściwej; 2-36 godzin -Porujowy; godzin Okres przedrujowy Próby obskakiwania innych zwierząt; Lizanie innych krów, porykiwanie; Zmniejszenie apetytu i spadek produkcji mleka Srom wilgotny, nabrzmiały, zaczerwieniony, gorący Śluz skąpy, przeźroczysty, konsystencją przypominający białko jaja kurzego

14 Okres rui właściwej -Obskakiwanie innych krów, odruch stania (tolerancji) w czasie obskakiwania przez inne krowy, -Niepokój, wzmożona ruchliwość, częste wstawanie, niepokojenie sąsiadujących krów, -Lizanie innych zwierząt, -Obecność przeźroczystego, obfitego, szklistego, ciągliwego śluzu, obecność śluzu na kosmku włosów (pędzelku) dolnego spojenia sromu, ogonie oraz zadzie, -Dodatnia reakcja na dotyk w okolicy zadu przez podnoszenie ogona, wyginanie grzbietu i oglądanie się, -Otarcia naskórka nasady ogona oraz okolic u sztuk utrzymywanych wolno (pomieszczenia wolnowybiegowe, pastwisko).

15 Okres porujowy -Zachowanie i reakcja na otoczenie jest normalne; -Śluz skąpy, mętny, czasem z domieszką krwi; -Skłonność do leżenie; Czas trwania rui właściwej Ruja u krów trwa średnio 14 godzin, z wahaniami od 2 do 36 godzin Ruja u jałówek trwa krócej, średnio 12 godzin, z wahaniami od 2-24 godzin

16 Owulacja Czas od wystąpienia pierwszych objawów rujowych do owulacji wynosi od 20 do 36 godzin. Czas od zakończenia rui do owulacji wynosi średnio 12 godzin z wahaniami od 8 do 15 godz.

17 Optymalny czas unasieniania krowy Początek rui - owulacja - Czas trwania rui Czas k. życia jajowej godziny Czas życia plemników w jajowodzie krowy 24 do 30 godzin

18

19

20

21 Odruch tolerancji: krowa będąca w rui pozwala się obskakiwać lub obskakuje inne krowy jest najbardziej wiarygodnym objawem rui.

22 Która krowa ma ruję?

23

24 Obfity wyciek przeźroczystego, ciągliwego śluzu świadczy o zawansowanej fazie rujowej

25 Zaczerwienie ścian przedsionka pochwy i lekki obrzęk warg sromowych jest dodatkowym objawem występowania rui

26

27 Mount detection aids

28 Applied to cow

29 Leaves a mark if the cow is mounted

30

31 Chin-ball marker

32 Surgically altered bull for heat detection.

33 Testosterone-treated cow

34 Optymalny termin unasieniania

35 Elektroniczne urządzenia do wykrywania rui; Pedometry, aktynometry: Gdy krowy utrzymywane są w komfortowych warunkach, wówczas w czasie rui wzrasta ich aktywność ruchowa 3-4 x. Aktywność ruchowa zwiększa się ok. 4 godzin przed rozpoczęciem rui właściwej rui. Optymalny czas inseminacji ok. 12 godz. z wahaniami od 4 do16 godzin od chwili zwiększenia aktywności ruchowej. Czujniki magnetyczne są przytwierdzane do przedniej kończyny lub na szyi krów, skąd telemetrycznie przekazywane są bodźce aktywności ruchowej. Czujniki mogą stanowić oddzielne urządzenia lub być połączone z identyfikatorami. Koszt czujnika, wynosi ok.$ 100, urządzenia monitorujacego ok. $ 1000 i programu ok. $ 4000.

36 Nowy rodzaj pedometrów zawiera mikroprocesor, który w przypadku dwukrotnego zwiększenia się ruchliwości zwierzęcia emituje sygnał świetlny w postaci błysku z częstotliwością co 2 sek., aż do czasu jego wyłączenia. Urządzenie jest zasilane z miniaturowych baterii o żywotności 3-5 lat.

37 Activity monitors

38 Measures walking activity

39

40 Identyfikator Aktynometr Pedometr

41 Identyfikator elektroniczny

42 Najbardziej zautomatyzowanym system do wykrywania krów w rui jest Heat Watch. System ten składa się z miniaturowego urządzenia nadawczego przymocowanego na grzbiecie krowy przekazującego zdalnie sygnał (datę, godzinę, nr. zwierzęcia) do komputera. Zgodnie z programem, za ruję uważa się jeżeli krowa była obskakiwana w ciągu 4 godzin, co najmniej 3 x, a każdy skok trwał ponad 2 sek. Pierwszy skok w okresie 4 godz. uznawany jest za początek rui. Krowy, u których stwierdza się zbyt mało skoków lub krótko trwające wspięcia są podejrzane o ruję. HW system kosztuje $ 3500, przetwarzacz $1000, klej do przyklejenia urządzenia na grzbiecie krowy $4. Jeżeli inseminację przeprowadza się 4-8 godzin po zarejestrowaniu pierwszych odruchów tolereancji ok. 50% zacieleń, 8-12 godzin 55%, godz. 48%.

43

44 Heat Watch

45 Pomiar oporu elektrycznego śluzu pochwowego i szyjkowego. Ovatec służy do mierzenia oporu śluzu szyjkowego i pochwowego. Wartości oporu są odczytywane co najmniej 2 x w ciągu doby, należy je rozpocząć na kilka dni przed spodziewaną rują. Producent zaleca aby zwierzęta inseminować zaczynając od momentu gdy opór się obniży do 55 lub mniej omów. Jako ostateczny termin inseminacji podają moment kiedy po okresie najniższej wartości oporu następne badanie wskazuje ma wzrost oporności.

46 U bydła opór elektryczny śluzu podczas rui waha się u tego samego zwierzęcia, a także u różnych krów w czasie kolejnych rui w tym samym dniu cyklu. Inne czynniki takie jak umiejscowienie głowicy wewnątrz pochwy, infekcje,temperament zwierzęcia może spowodować niedokładne lub błędne odczyty oporu. Instrukcja używania urządzenia Ovatec wskazuje, że brak równowagi składników mineralnych w żywieniu może również powodować zaburzenia w pomiarze oporu elektrycznego śluzu rujowego. Różnice pomiędzy zwierzętami powodują, że pojedyncze lub nieregularne pomiary są niewystarczające dla wykrycia rui. Niskie wskaźniki oporu (30-40) wskazują na występowanie rui. Lecz nie u wszystkich zwierząt występuje obniżony opór e czasie rui. Dokładne ustalenie rui wymaga 2 x pomiarów w ciągu doby i sporządzenie ich wykresów w dłuższym okresie czasu. Jednakże częste badanie krowy może spowodować stan zapalny pochwy i błędne odczyty.

47 Czujniki dopochwowe Pomiar oporności elektrycznej Jest to czynność pracochłonna Istnieją różnice indywidualne Kosztowne wyposażenie Ewentualne choroby np. pochwy, brak higieny zabiegu mogą dawać fałszywe wyniki

48 Duży nakład pracy

49

50 140 Zmiany oporności śluzu pochwowego w czasie rui buhajki 120 cieliczki Odczyt na skali "Ovatec" Ruja Czas unasieniania r 2w 3r 3w 4r 4w 5r 5w 2r 2w 3r 3w Dni

51 Wykorzystanie pomiaru temperatury ciała krów do wykrywania rui Czujniki montowane są do kubków udojowych (pomiar temperatur mleka) lub do pochwy krowy (pomiar radiotelemetryczny).w czasie rui wzrost temperatury ciała u poszczególnych krów wzrasta średnio o 0,3 C z wahaniami od 0,1 do 1,0 C. Pomiar temperatury ciała może być pomocny w wykrywaniu rui pod pewnymi warunkami. -wyniki pomiaru temperatury ciała należy traktować indywidualnie w odniesieniu do poszczególnych krów i zawsze ostatni pomiar winien być odnoszony do kilku pomiarów poprzedzających, -w miesiącach letnich pod uwagę winien być brany tylko wynik pomiaru rannego, - wykluczyć choroby wywołujące gorączkę.

52 Kontrola jajników przy pomocy USG Aparat USG zaopatrzony w zmienną głowicę pozwala na dosyć precyzyjne określenie stanu jajników I potwierdzenia owulacji.

53 Metody uzupełniające

54 Canine heat detectors

55

56 Jak skutecznie oddziaływać na przebieg rui i owulacji? Przesunięcie terminu owulacji na z góry określony termin służy do planowej produkcji mleka. Główne sposoby to: 1 skracanie czynności ciałka żółtego oraz 2 wydłużanie czynności ciałka żółtego lub zastąpienie jego funkcji wydzielniczej,

57 Skracanie czynności ciałka żółtego Do tego celu stosowana jest prostaglandyna PGF 2 α, która po domięśniowej iniekcji w dawce μg w okresie pełnej aktywności ciałka żółtego tj. pomiędzy 5 a 16 dniem cyklu powoduje: - regresję ciałka żółtego i szybkie obniżenie poziomu progesteronu oraz wystąpienie objawów rujowych w 2-4 dniu po iniekcji i owulację. Zalecany czas unasieniania bez względu na objawy rui przypada 72 i 96 godzin po iniekcji lub w czasie rui.

58 Poziom progesteronu w czasie cyklu rujowego PGF 2 krowy ng/ml Ruja Faza ciałka żółtego Ruja dni cyklu rujowego

59 Metoda podwójnej iniekcji PGF2 Prostaglandyna nie jest skuteczna w pierwszych 3-4 dniach cyklu, kiedy nowe ciałko żółte nie jest w pełni wykształcone, a także w ostatnich 2-3 dniach cyklu przed następna rują. Dlatego w praktyce stosowana jest często metoda podwójnej iniekcji prostaglandyny w odstępie dniowym. Metoda ta zwiększa koszty, lecz pozwala na lepszą precyzję zsynchronizowania rui po drugim zastrzyku.

60 Wydłużaniem czynności ciałka żółtego lub zastąpienie jego funkcji Do tego celu służą progestageny (syntetyczne progesteron), które podawane z paszą lub stosowane w postaci dopochwowych spiral (PRID) przez dni powodują w tym czasie zahamowanie wystąpienia rui i owulacji. Ruja pojawia się po zaprzestaniu podawania preparatów lub wyjęciu spiral. Inseminacje przeprowadza się ok. 56 i 72 godz. po zaprzestaniu podawania preparatu lub po usunięciu wkładek.

61 Ostatnio powszechne zastosowanie znalazły silikonowe implanty z nowym preparatem progestagenu, który wprowadza się pod skórę małżowiny usznej na 9 dni. Po usunięciu implantu, ruja występuje zwykle po godzinach. Po zastosowaniu gestagenów płodność krów w pierwszej prowokowanej rui jest nieco niższa w porównaniu do płodności w czasie rui pojawiającej się spontanicznie

62 U krów w laktacji bardziej precyzyjna metoda synchronizacji cyklu polega na podaniu: Dzień O μg GnRH (np. preparat Burselin lub Cystorelin) (6 zł), Dzień 7 - prostaglandynę PGF2α (3 zł) Dzień 9 drugą iniekcję 100 μg GnRH (6 zł) Razem 15 zł Inseminację wykonuje się ok godzin po drugim zastrzyku GnRH. Owulację stwierdza się u ok. 96% krów po drugiej iniekcji GnRH.

63 Dzień O - prostaglandyna 3 zł Dzień 10 - prostaglandyna 3 zł Dzień μg GnRH (np. preparat Burselin lub Cystorelin) 6 zł godzin po iniekcji GnRH - unasienianie

64 Podsumowanie Odruch tolerancji jest jednym z podstawowych objawów rujowych najbardziej przydatnych dla określenia właściwego terminu unasieniania. Inne objawy rui, takie jak wyciek śluzu, obskakiwanie oraz zwiększona ruchliwość są objawami drugorzędnymi i również są pomocne dla określania właściwego momentu unasieniania. Do najbardziej skutecznych metod wykrywania rui należy: -bezpośrednia obserwacja zwierząt, -pomocnicze elektroniczne urządzenia, Połączenie obserwacji zwierząt z pomocniczymi metodami pozwala na wykrycie 84-95% krów w rui. Celem zacielenia krów w określonym terminie bardzo pomocnym są preparaty skracające lub wydłużające funkcję ciałka żółtego

Układ rozrodczy samicy

Układ rozrodczy samicy Układ rozrodczy samicy ESPZiWP układ rozrodczy samicy jajniki, jajowody, macica, pochwa, srom 1 Jajniki Jajniki pełnią funkcje wewnątrzwydzielniczą (hormonalną) i rozrodczą, które są ze sobą ściśle powiązane.

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNE, SKUTECZNE, OPŁACALNE NARZĘDZIE do zarządzania rozrodem u świń ŚWIATOWY PATENT NOWOŚĆ!

NOWOCZESNE, SKUTECZNE, OPŁACALNE NARZĘDZIE do zarządzania rozrodem u świń ŚWIATOWY PATENT NOWOŚĆ! NOWOCZESNE, SKUTECZNE, OPŁACALNE NARZĘDZIE do zarządzania rozrodem u świń ŚWIATOWY PATENT NOWOŚĆ! NOWOCZESNE, SKUTECZNE, OPŁACALNE NARZĘDZIE do zarządzania rozrodem u świń indukcja rui pierwszy na świecie

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY W ROZRODZIE BYDŁA ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM OKRESU POPORODOWEGO. opracowanie tekstu: dr n. wet. Tomasz Piech

PROBLEMY W ROZRODZIE BYDŁA ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM OKRESU POPORODOWEGO. opracowanie tekstu: dr n. wet. Tomasz Piech PROBLEMY W ROZRODZIE BYDŁA ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM OKRESU POPORODOWEGO opracowanie tekstu: dr n. wet. Tomasz Piech 1 Hormonalne podstawy rozrodu Cykl rujowy u bydła jest procesem zależnym od wielu

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Oestrophan 0,25 mg/ml roztwór do wstrzykiwań dla bydła i świń 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI

Bardziej szczegółowo

Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników?

Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników? 3 Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników? Najważniejsze punkty zu kobiet występuje różne nasilenie objawów; u niektórych objawy mogą być ciężkie, u innych nieznaczne. zobjawami zespołu PCOS mogą

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności

Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności Rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niepłodności Polskie Towarzystwo Ginekologiczne Polskie Towarzystwo Medycyny Rozrodu 2012 Polskie Towarzystwo Ginekologiczne i Polskie Towarzystwo Medycyny

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ Z WYCHOWANIADO ŻYCIAW RODZINIE UCZNIÓW SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ. Temat: FIZJOLOGIA PŁODNOŚCI

SCENARIUSZ ZAJĘĆ Z WYCHOWANIADO ŻYCIAW RODZINIE UCZNIÓW SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ. Temat: FIZJOLOGIA PŁODNOŚCI SCENARIUSZ ZAJĘĆ Z WYCHOWANIADO ŻYCIAW RODZINIE DLA UCZNIÓW SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Treści: fizjologia układu płciowego człowieka, fazy cyklu miesiączkowego kobiety, owulacja, fazy płodności i niepłodności

Bardziej szczegółowo

mokro ślisko naoliwienie przejrzysty rozciągliwy płynny podobny do surowego białka jaja kurzego czasem podbarwiony krwią mokro, ślisko wilgotno mokro

mokro ślisko naoliwienie przejrzysty rozciągliwy płynny podobny do surowego białka jaja kurzego czasem podbarwiony krwią mokro, ślisko wilgotno mokro Metoda wielowskaźnikowa podwójnego sprawdzenia Metoda podwójnego sprawdzenia jest metodą objawowo-termiczną. Stosowanie jej umożliwia rozpoznanie płodności na podstawie objawów w cyklu miesiączkowym kobiety.

Bardziej szczegółowo

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO ANEKS I CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO CIDR 1,38 g wkłady dopochwowe dla bydła 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Substancja czynna: Każdy

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Bioestrovet, 0,25 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań dla bydła, koni i świń 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY

Bardziej szczegółowo

NOWE TECHNOLOGIE. wspomagające NATURALNE PLANOWANIE RODZINY. Agnieszka Stasieńko

NOWE TECHNOLOGIE. wspomagające NATURALNE PLANOWANIE RODZINY. Agnieszka Stasieńko NOWE TECHNOLOGIE wspomagające NATURALNE PLANOWANIE RODZINY Agnieszka Stasieńko Dlaczego szukamy nowych rozwiązań w NPR? Problemy z prowadzeniem samoobserwacji i interpretacją objawów płodności Zaufanie

Bardziej szczegółowo

1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22. Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza?

1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22. Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza? SPIS TREŚCI Wstęp 10 1 Proces zapłodnienia 15 Kobiecy cykl miesiączkowy 15 Spermatogeneza 20 Zapłodnienie 22 Zagnieżdżenie 23 Prawdopodobieństwo zajścia w ciążę 23 Kiedy należy zwrócić się o pomoc do lekarza?

Bardziej szczegółowo

Planowanie rodziny zawsze powinno być poddane Bogu. Jest to współpraca z Panem Bogiem w poczęciu dziecka.

Planowanie rodziny zawsze powinno być poddane Bogu. Jest to współpraca z Panem Bogiem w poczęciu dziecka. Odpowiedzialne rodzicielstwo odnosi się do sfer przekazywania życia. Planowanie rodziny zawsze powinno być poddane Bogu. Jest to współpraca z Panem Bogiem w poczęciu dziecka. W Humane Vitae Paweł VI pisze

Bardziej szczegółowo

Zakres i metodyka prowadzenia oceny wartości użytkowej bydła typu użytkowego mlecznego i mięsno-mlecznego

Zakres i metodyka prowadzenia oceny wartości użytkowej bydła typu użytkowego mlecznego i mięsno-mlecznego Zakres i metodyka prowadzenia oceny wartości użytkowej bydła typu użytkowego mlecznego i mięsno-mlecznego w zakresie cech produkcji mleka przez Polską Federację Hodowców Bydła i Producentów Mleka w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Zasady prawidłowej. inseminacji loch. Krótki poradnik dla hodowcy trzody

Zasady prawidłowej. inseminacji loch. Krótki poradnik dla hodowcy trzody Zasady prawidłowej inseminacji loch Krótki poradnik dla hodowcy trzody Wielkopolskie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt w Poznaniu z siedzibą w Tulcach Sp. z o.o. www.wchirz.pl knury czystorasowe Wielka

Bardziej szczegółowo

Rumex. Rumex SC Oferta dla wymagających

Rumex. Rumex SC Oferta dla wymagających Rumex Rumex SC Oferta dla wymagających Rumex SC Skład Olejki eteryczne Żywe kultury drożdży (Saccharomyces cerevisiae) Saponiny Rumex SC Olejki eteryczne stymulują sekrecję soków trawiennych i zwiększają

Bardziej szczegółowo

HODUJ Z GŁOWĄ ŚWINIE 6/2013 (66) Pierwsze oproszenie

HODUJ Z GŁOWĄ ŚWINIE 6/2013 (66) Pierwsze oproszenie HODUJ Z GŁOWĄ ŚWINIE 6/2013 (66) Marek Gasiński Wytwórnia Pasz LIRA w Krzywiniu Pierwsze oproszenie W poprzednim materiale przedstawiono pokrótce wybrane zasady przygotowania młodych loszek do rozrodu.

Bardziej szczegółowo

Rozród: wczesna zamieralność zarodków.

Rozród: wczesna zamieralność zarodków. Lek.wet. Michał Zdunek Prof. dr hab. Jan Twardoń Rozród: wczesna zamieralność zarodków. Dla dokładnego ustalenia co ma się na myśli mówiąc o wczesnej śmierci zarodka należałoby sprecyzować pojęcia: zarodek,

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Dinolytic, 5 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań dla bydła, koni i świń 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Substancja

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO WETERYNARYJNEGO Depo-Promone, 50 mg/ml, zawiesina do wstrzykiwań dla psów 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Substancja

Bardziej szczegółowo

Sztuczna inseminacja suk

Sztuczna inseminacja suk Sztuczna inseminacja suk PRZYCZYNY WYBORU SZTUCZNEGO UNASIENNIANIA 1. Względy epizootyczne 2. Brak akceptacji samca a. awersja suk do niektórych psów b. suki dominujące nie dopuszczają osobników słabych

Bardziej szczegółowo

RozmnaŜanie się i rozwój człowieka

RozmnaŜanie się i rozwój człowieka RozmnaŜanie się i rozwój człowieka 1. Zaznacz definicję rozwoju osobniczego. A. Proces prowadzący do uzyskania przez organizm energii. B. Usuwanie z organizmu zbędnych produktów przemiany materii. C. Zmiany

Bardziej szczegółowo

BYDŁO Rozdział 1 Znaczenie chowu bydła Rozdział 2 Pochodzenie, typy u ytkowe i rasy bydła Rozdział 3 Ocena typu i budowy bydła

BYDŁO Rozdział 1 Znaczenie chowu bydła Rozdział 2 Pochodzenie, typy u ytkowe i rasy bydła Rozdział 3 Ocena typu i budowy bydła Tytuł Produkcja zwierzęca cz. II Bydło ii trzoda chlewna Autor Red. T. Nałęcz-Tarwacka Wydawca Hortpress Rok wydania 2006 Liczba stron 332 Wymiary 145x210mm Okładka Miękka ISBN 83-89211-87-4 Spis treści

Bardziej szczegółowo

IPC. Zarządzanie ogólnie pojęte. Monitoring warunków utrzymania. Monitoring grupy zwierząt. Monitoring poszczególnych zwierząt

IPC. Zarządzanie ogólnie pojęte. Monitoring warunków utrzymania. Monitoring grupy zwierząt. Monitoring poszczególnych zwierząt IPC PROGRAM usprawniający zarządzanie stadem świń, ułatwiający optymalizację produkcji z uwzględnieniem dobrostanu zwierząt i prowadzący do rozważnego stosowania leków. IPC Zarządzanie ogólnie pojęte Monitoring

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Wydział Medycyny Weterynaryjnej

Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Wydział Medycyny Weterynaryjnej Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Wydział Medycyny Weterynaryjnej Katedra Chorób Dużych Zwierząt z Kliniką Zakład Rozrodu Zwierząt, Andrologii i Biotechnologii Rozrodu A. Ocena morfologiczna narządów

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie suki do krycia

Przygotowanie suki do krycia Przygotowanie suki do krycia Badania, szczepienia, odrobaczenie, żywienie. Jeśli planujemy powiększyć psia rodzinę, a nasza suka spełnia warunki stawiane sukom hodowlanym Związku Kynologicznego w Polsce,

Bardziej szczegółowo

ANTYKONCEPCJA DORAŹNA OCTAN ULIPRYSTALU Stanisław Radowicki Konsultant Krajowy w dziedzinie położnictwa i ginekologii Warszawa 24 lutego 2015 r. Fizjologia cyklu miesiączkowego Okno płodności Cykl miesiączkowy

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA ALKOHOLOGICZNA

EKSPERTYZA ALKOHOLOGICZNA EKSPERTYZA ALKOHOLOGICZNA Dariusz Zuba Instytut Ekspertyz Sądowych im. Prof. dra J. Sehna w Krakowie Prawo o ruchu drogowym Ustawa z dnia 20.06.1997 r. (Dz. U. Nr 98, poz. 602) Prawo o ruchu drogowym Ustawa

Bardziej szczegółowo

Wykaz obowiązków rodzicielskich. Wykaz obowiązków rodzicielskich. Wykaz obowiązków rodzicielskich. Wykaz obowiązków rodzicielskich

Wykaz obowiązków rodzicielskich. Wykaz obowiązków rodzicielskich. Wykaz obowiązków rodzicielskich. Wykaz obowiązków rodzicielskich Wypisz skojarzenia dotyczące macierzyństwa i ojcostwa. macierzyństwo Wykaz obowiązków rodzicielskich ojcostwo Wypisz skojarzenia dotyczące macierzyństwa i ojcostwa. macierzyństwo Wykaz obowiązków rodzicielskich

Bardziej szczegółowo

Wybór loszki remontowej cechy za i przeciw oraz czy pierwszy miot musi być decydujący o przydatności danej sztuki do rozrodu.

Wybór loszki remontowej cechy za i przeciw oraz czy pierwszy miot musi być decydujący o przydatności danej sztuki do rozrodu. HODUJ Z GŁOWĄ ŚWINIE 5/2013 Marek Gasiński Wytwórnia Pasz LIRA w Krzywiniu Wybór loszki remontowej cechy za i przeciw oraz czy pierwszy miot musi być decydujący o przydatności danej sztuki do rozrodu.

Bardziej szczegółowo

MIESZANKI PASZOWE UZUPEŁNIAJĄCE 2,5% DLA BYDŁA

MIESZANKI PASZOWE UZUPEŁNIAJĄCE 2,5% DLA BYDŁA MIESZANKI PASZOWE UZUPEŁNIAJĄCE 2,5% DLA BYDŁA Przy stosowaniu MPU należy pamiętać, że wyżej wymienione efekty są możliwe tylko przy prawidłowym zbilansowaniu energetyczno-białkowym całej dawki pokarmowej.

Bardziej szczegółowo

Etymologicznie słowo antykoncepcja znaczy tyle co anty-przeciw, koncepcja-poczęcie czyli działanie przeciwko poczęciu.

Etymologicznie słowo antykoncepcja znaczy tyle co anty-przeciw, koncepcja-poczęcie czyli działanie przeciwko poczęciu. Etymologicznie słowo antykoncepcja znaczy tyle co anty-przeciw, koncepcja-poczęcie czyli działanie przeciwko poczęciu. Skuteczność środków antykoncepcyjnych, również metod NPR, określa się wskaźnikiem

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEDWCZESNEGO DOJRZEWANIA PŁCIOWEGO U DZIECI

LECZENIE PRZEDWCZESNEGO DOJRZEWANIA PŁCIOWEGO U DZIECI Załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 r. Nazwa programu: LECZENIE PRZEDWCZESNEGO DOJRZEWANIA PŁCIOWEGO U DZIECI ICD-10 E 22.8 Przedwczesne dojrzewanie płciowe

Bardziej szczegółowo

marketinginformacja Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++

marketinginformacja Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++ marketinginformacja Data 24.10.2014 Numer Autor MI_FS_13_2014_Testy weterynaryjne Philipp Peters Diagnostyka weterynaryjna Szybkie testy dla rolnictwa +++ dostępne w SalesPlusie +++ Dzięki szybkim testom

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ DLA PARY Z PROBLEMEM NIEPŁODNOŚCI

FORMULARZ DLA PARY Z PROBLEMEM NIEPŁODNOŚCI Dodatkowe informacje: FORMULARZ DLA PARY Z PROBLEMEM NIEPŁODNOŚCI DANE OSOBOWE lek. med. Laura Grześkowiak Data wypełnienia: Imiona (męża i żony):.. Nazwisko(a):. Adres:... Tel. kontaktowy: PESEL: CZĘŚD

Bardziej szczegółowo

Gruczoły wydzielania wewnętrznego - oddają swoją wydzielinę bezpośrednio do krwi - wydzielają hormony. anatomia i fizjologia człowieka

Gruczoły wydzielania wewnętrznego - oddają swoją wydzielinę bezpośrednio do krwi - wydzielają hormony. anatomia i fizjologia człowieka Gruczoły wydzielania wewnętrznego - oddają swoją wydzielinę bezpośrednio do krwi - wydzielają hormony Gruczoły dokrewne człowieka PRZYSADKA mózgowa Przysadka mózgowa jest gruczołem wielkości ziarna grochu

Bardziej szczegółowo

Układ wewnątrzwydzielniczy

Układ wewnątrzwydzielniczy Układ wewnątrzwydzielniczy 1. Gruczoły dokrewne właściwe: przysadka mózgowa, szyszynka, gruczoł tarczowy, gruczoły przytarczyczne, nadnercza 2. Gruczoły dokrewne mieszane: trzustka, jajniki, jądra 3. Inne

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego

Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego W TROSCE O PACJENTA CHOREGO NA RAKA GRUCZOŁU KROKOWEGO Ogólnopolski program edukacyjny Podstawowe informacje o chorobach i raku gruczołu krokowego Program realizowany pod patronatem Polskiego Towarzystwa

Bardziej szczegółowo

Metody planowania rodziny

Metody planowania rodziny Metody planowania rodziny Idealna metoda planowania rodziny skuteczna bezpieczna wygodna w stosowaniu posiadająca długotrwałe i jednocześnie odwracalne działanie tania chroniąca przed chorobami przenoszonymi

Bardziej szczegółowo

Z wyboru, nie z przypadku

Z wyboru, nie z przypadku Z wyboru, nie z przypadku Jak wybrać pigułkę dla siebie Z wyborem pigułki jak z wyborem partnera - trzeba się poważnie zastanowić. O ile w kwestiach sercowych decyzję podejmujemy samodzielnie, to wyboru

Bardziej szczegółowo

Wskazówki DOBRA PRAKTYKA. www.medria.fr DETEKCJA RUI

Wskazówki DOBRA PRAKTYKA. www.medria.fr DETEKCJA RUI DOBRA PRAKTYKA Wskazówki DETEKCJA RUI www.medria.fr Drogi Kliencie, Dziękujemy za zaufanie, jakim obdarzyłeś nas kupując HeatPhone. Zapraszamy Cię do uważnego przeczytania niniejszych wskazówek przed

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie stosowania antykoncepcji po urodzeniu dziecka

Rozpoczęcie stosowania antykoncepcji po urodzeniu dziecka Lothian Sexual & Reproductive Health Services Poradnia Zdrowia Seksualnego i Reprodukcyjnego Rozpoczęcie stosowania antykoncepcji po urodzeniu dziecka Pomagamy Ci wybrać najlwłaściwszą dla Ciebie metodę

Bardziej szczegółowo

Czy w poprzednim cyklu wystąpił wzrost temperatury?

Czy w poprzednim cyklu wystąpił wzrost temperatury? W TYPOWYM* CYKLU MIESIĄCZKOWYM DLA KOBIETY, KTÓRA NIE ZNA DŁUGOŚCI CYKLI Z OSTATNIEGO ROKU OD 1. DO 3. kolejno obserwowane NASTĘPNE w poprzednim cyklu wystąpił wzrost temperatury? cykle 7. i następne cykle

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 2015-02-03 1 opracowała: Agnieszka Podlaszczak Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

Spis treści VII. http://d-nb.info/1046600230 WIADOMOŚCI PODSTAWOWE I PLAN BADANIA. 4.2.2. Wirylizacja żeńskich narządów rozrodczych 21 CZĘSCI

Spis treści VII. http://d-nb.info/1046600230 WIADOMOŚCI PODSTAWOWE I PLAN BADANIA. 4.2.2. Wirylizacja żeńskich narządów rozrodczych 21 CZĘSCI CZĘSCI WIADOMOŚCI PODSTAWOWE I PLAN BADANIA 1. Praktyczne aspekty anatomi i i fizjologii narządów płciowych 3 1.1. Zewnętrzne narządy płciowe 3 1.1.1. Szpara sromowa 3 *1.2. Łechtaczka 4 1.1.3. Gruczoł

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej

Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej 1 Krajowy program hodowlany dla rasy polskiej czerwono-białej Cel hodowlany Celem realizacji programu jest odtworzenie i zachowanie bydła mlecznego rasy polskiej czerwono-białej w typie dwustronnie użytkowym

Bardziej szczegółowo

Fazy rozwoju psychoseksualnego człowieka

Fazy rozwoju psychoseksualnego człowieka Fazy rozwoju psychoseksualnego człowieka Spis treści Cel lekcji Jak przebiega rozwój człowieka Faza rozwoju płodowego Faza narodzin Faza niemowlęca Faza wczesnodziecięca Faza zabawy Wczesny okres szkolny

Bardziej szczegółowo

Niepłodność kobieca Interpretacja wyników badań hormonalnych Cz. 1 Hormony przysadkowe

Niepłodność kobieca Interpretacja wyników badań hormonalnych Cz. 1 Hormony przysadkowe 1 S t r o n a Wszelkie Prawa Zastrzeżone 2007 Dr Ilona Królak Portal endoendo.pl uzyskał zgodę od autora na publikację artykułów. Niepłodność kobieca Interpretacja wyników badań hormonalnych Cz. 1 Hormony

Bardziej szczegółowo

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Ciąża ektopowa I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Definicja: ciąża ektopowa - to ciąża rozwijająca się poza jamą macicy. W ostatnim okresie stwierdza się

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT

PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT Produkty prozdrowotne dla zwierząt Ideą produkcji preparatów prozdrowotnych firmy INTERMAG jest zminimalizowanie stosowania antybiotyków dla zwierząt i jak najszersze

Bardziej szczegółowo

REGULARNE WSPÓŁŻYCIE BEZ ZABEZPIECZEŃ PRZEZ ROK I BRAK EFEKTU W POSTACI CIĄŻY JEST PIERWSZYM SYGNAŁEM, ŻE MOŻEMY SIĘ SPODZIEWAĆ EWENTUALNYCH KŁOPOTÓW

REGULARNE WSPÓŁŻYCIE BEZ ZABEZPIECZEŃ PRZEZ ROK I BRAK EFEKTU W POSTACI CIĄŻY JEST PIERWSZYM SYGNAŁEM, ŻE MOŻEMY SIĘ SPODZIEWAĆ EWENTUALNYCH KŁOPOTÓW KIEDY POJAWIA SIĘ PROBLEM Tak jak do tanga trzeba dwojga, tak do poczęcia dziecka potrzeba kobiety i mężczyzny. Współżycie bez żadnych zabezpieczeń przez rok daje szanse na ciążę tylko w 80%. Ten wskaźnik

Bardziej szczegółowo

Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza

Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza lek. Jacek Bujko 17 października 2014 Przykładowy pytań Diagnostyka chorób układy podwzgórze-przysadka-nadnercza W diagnostyce laboratoryjnej uszkodzenia podwzgórza można stwierdzić cechy niedoczynności

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowany program. Katedra Rozrodu Zwierząt z Kliniką, Wydział Medycyny Weterynaryjnej

Zmodyfikowany program. Katedra Rozrodu Zwierząt z Kliniką, Wydział Medycyny Weterynaryjnej 1 Zmodyfikowany program Dziedzina nr. 11 Rozród zwierząt Kierownik Prof. dr hab. Tomasz E. Janowski Katedra Rozrodu Zwierząt z Kliniką, Wydział Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI

INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI INFORMACJA DOTYCZĄCA ORGANIZACJI PRAKTYK ZAWODOWYCH DLA STUDENTÓW I STOPNIA KIERUNKU ZOOTECHNIKA SPECJALNOŚCI HODOWLA I UŻYTKOWANIE KONI 1. Praktyka zawodowa w wymiarze 8 tygodni została podzielona na

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 24/2012 z dnia 23 kwietnia 2012 r. w zakresie usunięcia z wykazu świadczeń gwarantowanych /zmiany poziomu lub

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Załącznik nr 2 ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Termin badania (wiek) Badania (testy) przesiewowe oraz świadczenia

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Epidemiologia niepłodności 11 Jerzy Radwan. Psychologiczny aspekt niepłodności 15 Jerzy Radwan

Spis treści. Epidemiologia niepłodności 11 Jerzy Radwan. Psychologiczny aspekt niepłodności 15 Jerzy Radwan Epidemiologia niepłodności 11 Psychologiczny aspekt niepłodności 15 Czynniki zawodowe i styl życia a płodność 19 Wojciech Hanke Czynniki chemiczne 19 Czynniki fizyczne 21 Czynniki psychologiczne 21 Nikotynizm

Bardziej szczegółowo

Dni płodne - okres, w którym moŝe dojść u kobiety do zapłodnienia komórki jajowej przez plemniki.

Dni płodne - okres, w którym moŝe dojść u kobiety do zapłodnienia komórki jajowej przez plemniki. ANTYKONCEPCJA Dni płodne - okres, w którym moŝe dojść u kobiety do zapłodnienia komórki jajowej przez plemniki. Choć komórka jajowa obumiera po 10-24 godzinach, okres dni płodnych wydłuŝa się ze względu

Bardziej szczegółowo

Koryfolitropina alfa (Elonva ) w leczeniu niepłodności. Analiza wpływu na budżet

Koryfolitropina alfa (Elonva ) w leczeniu niepłodności. Analiza wpływu na budżet Koryfolitropina alfa (Elonva ) w leczeniu niepłodności Analiza wpływu na budżet Warszawa 2013 Zleceniodawca raportu/finansowanie projektu: MSD Polska Sp. z o.o. ul. Chłodna 51 00-867 Warszawa Polska 2/67

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

BIOMEDYCZNE ASPEKTY PŁODNOŚCI. Emilia Lichtenberg-Kokoszka

BIOMEDYCZNE ASPEKTY PŁODNOŚCI. Emilia Lichtenberg-Kokoszka BIOMEDYCZNE ASPEKTY PŁODNOŚCI Emilia Lichtenberg-Kokoszka Procesy rozrodu są przedmiotem licznych badań. Z bardzo dużą precyzją potrafimy opisać wiele zjawisk dotyczących ciąży i porodu. Wiemy jakie procesy

Bardziej szczegółowo

Leszek Pawelczyk Klinika Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Leszek Pawelczyk Klinika Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Leszek Pawelczyk Klinika Niepłodności i Endokrynologii Rozrodu Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Nagroda Nobla w dziedzinie Fizjologii i Medcyny 2010 Człowiek należy do gatunku

Bardziej szczegółowo

Z medycznego punktu widzenia poród to szereg procesów, dzięki którym płód zostaje wydalony z ciężarnej macicy na zewnątrz.

Z medycznego punktu widzenia poród to szereg procesów, dzięki którym płód zostaje wydalony z ciężarnej macicy na zewnątrz. Poród Z medycznego punktu widzenia poród to szereg procesów, dzięki którym płód zostaje wydalony z ciężarnej macicy na zewnątrz. Z psychopedagogicznego punktu widzenia poród, to jedno z najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Jeśli myślisz. o posiadaniu dziecka po przebytej chorobie nowotworowej, chcemy przekazać Ci potrzebne informacje, które pomogą spełnić to marzenie.

Jeśli myślisz. o posiadaniu dziecka po przebytej chorobie nowotworowej, chcemy przekazać Ci potrzebne informacje, które pomogą spełnić to marzenie. Wstęp Dzięki postępowi medycyny coraz większej liczbie pacjentów udaje się pokonać choroby onkologiczne. W grupie tych pacjentów są również osoby młode, w wieku rozrodczym, które pragną mieć dzieci po

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej u dorosłych imatinibem 1.1 Kryteria kwalifikacji Świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

HPV......co to jest?

HPV......co to jest? HPV......co to jest? HPV- wirus brodawczaka ludzkiego Wirus z rodziny papillomawirusów. Szacuje się, że istnieje od 100 do 200 typów tego wirusa, które wywołują różne choroby. CHOROBY WYWOŁYWANE PRZEZ

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

IVF. Aberdeen Fertility Centre. Przewodnik Pacjenta po Leczeniu oraz Badaniach Naukowych In Vitro (IVF) Postępowanie w Przypadku Bezpłodności

IVF. Aberdeen Fertility Centre. Przewodnik Pacjenta po Leczeniu oraz Badaniach Naukowych In Vitro (IVF) Postępowanie w Przypadku Bezpłodności Aberdeen Fertility Centre Przewodnik Pacjenta po Leczeniu oraz Badaniach Naukowych In Vitro (IVF) Postępowanie w Przypadku Bezpłodności Skierowanie Ocena Diagnoza Leczenie Czynnik Męski Czynnik Jajowodowy

Bardziej szczegółowo

Badanie opublikowane w jednym z wiodących dzienników medycznych potwierdziły wyniki badań przeprowadzonych przez WHO, a także ich hormonalne podłoże:

Badanie opublikowane w jednym z wiodących dzienników medycznych potwierdziły wyniki badań przeprowadzonych przez WHO, a także ich hormonalne podłoże: W 1970 Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała wyniki badania o związku pomiędzy doświadczeniami reprodukcyjnymi, a przypadkami zachorowania na raka piersi. Badanie to przeprowadzone na 17,000 kobiet

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 111/2013 z dnia 26 sierpnia 2013 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Zoladex,

Bardziej szczegółowo

SCR Heatime HR* System

SCR Heatime HR* System SCR Heatime HR* System Niezwykle skuteczne narzędzie do monitorowania reprodukcji i stanu zdrowia bydła w czasie rzeczywistym *Wcześniej obecne na rynku pod nazwą Ruminact Na czym polega system SCR Heatime

Bardziej szczegółowo

0800H5 Professional ZASADA POMIARU

0800H5 Professional ZASADA POMIARU 0800H5 Professional Thermofocus 0800H5 jest specjalnie zaprojektowanym, bezkontaktowym termometrem profesjonalnego przeznaczenia do użytku w szpitalach i ośrodkach medycznych. Został on stworzony w celu

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975.

Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975. Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975. E.Frątczak A.Ptak-Chmielewska M.Pęczkowski I.Sikorska Zakład Analizy Historii Zdarzeń i Analiz Wielopoziomowych

Bardziej szczegółowo

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera?

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Dr n. med. Marek Walusiak specjalista fizjoterapii Ruch jest bardzo ważnym elementem leczenia. Niewielki, systematyczny wysiłek może dać bardzo dużo. 30-45 minut

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży: pojedynczy epizod dużej depresji nawracająca duża depresja dystymia mania lub submania stan mieszany zaburzenia afektywne

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Autoreferat. dr Wojciech Barański. Katedra Rozrodu Zwierząt z Kliniką. Wydział Medycyny Weterynaryjnej. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Autoreferat. dr Wojciech Barański. Katedra Rozrodu Zwierząt z Kliniką. Wydział Medycyny Weterynaryjnej. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Autoreferat dr Wojciech Barański Katedra Rozrodu Zwierząt z Kliniką Wydział Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Olsztyn, 2013 1 1. Imię i nazwisko Wojciech Barański 2. Posiadane

Bardziej szczegółowo

WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM

WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM Przedstawiamy badanie w kierunku raka jamy ustnej zamieszczone na stronach Państwowego Instytutu Dentystycznego i Twarzowo-Czaszkowego

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNA I KOMPLEKSOWA PRODUKCJA PROSIĄT. Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie.

NOWOCZESNA I KOMPLEKSOWA PRODUKCJA PROSIĄT. Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. NOWOCZESNA I KOMPLEKSOWA PRODUKCJA PROSIĄT Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Weterynaryjne monitorowanie stad

Weterynaryjne monitorowanie stad Essentials of cattle reproduction monitoring Mordak R., Department of Internal and Parasitic Diseases with Horses, Dogs and Cats Clinic, Faculty of Veterinary Medicine, Wrocław University of Environmental

Bardziej szczegółowo

Metody i rezultaty pracy w celu podnoszenia wydajności stad matecznych

Metody i rezultaty pracy w celu podnoszenia wydajności stad matecznych Metody i rezultaty pracy w celu podnoszenia wydajności stad matecznych Renata Grudzińska Poldanor S.A. Prowadzenie ewidencji przebiegu produkcji pozwala na dogłębną analizę wyników. Posiadanie informacji

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ

FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ FIZJOLOGIA I PATOLOGIA SUTKÓW U DZIECI I MŁODZIEŻY W DIAGNOSTYCE ULTRASONOGRAFICZNEJ A.JAKUBOWSKA, M.BRZEWSKI, M.GRAJEWSKA-FERENS, A.MARCIŃSKI, J.MĄDZIK ZAKŁAD RADIOLOGII PEDIATRYCZNEJ I KLINIKA ENDOKRYNOLOGII

Bardziej szczegółowo

Blattin News. Numer 3/2012

Blattin News. Numer 3/2012 Blattin News Numer 3/2012 Dlaczego należy szczepić prosięta lub warchlaki przeciwko cirkowirusom świń Zaburzenia okresu międzyciążowego u bydła Hiszpańska Sjesta OD REDAKCJI Drodzy Czytelnicy, Spotykamy

Bardziej szczegółowo

Żywienie bydła mlecznego

Żywienie bydła mlecznego Żywienie bydła mlecznego Najważniejszym czynnikiem wpływającym na jakość i ilość jest żywienie. Prawidłowe żywienie polega na zastosowaniu takich pasz, które pozwolą na pełne wykorzystanie potencjału genetycznego

Bardziej szczegółowo

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Ciąża ektopowa. I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Ciąża ektopowa I Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Definicja: ciąża ektopowa - to ciąża rozwijająca się poza jamą macicy. W ostatnim okresie stwierdza się

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Krajowy program hodowlany dla bydła rasy Polskiej Czerwonej w Polsce

Krajowy program hodowlany dla bydła rasy Polskiej Czerwonej w Polsce Krajowy program hodowlany dla bydła rasy Polskiej Czerwonej w Polsce Do rasy Polskiej Czerwonej zalicza się bydło czerwone pochodzenia krajowego oraz potomstwo pochodzące z kojarzenia czerwonego bydła

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH POŁOŻNEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH POŁOŻNEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI 1 Załącznik nr 3 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH POŁOŻNEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Część I. 1. Świadczenia gwarantowane położnej podstawowej opieki zdrowotnej obejmują:

Bardziej szczegółowo

Wskazania do wykonania zabiegu

Wskazania do wykonania zabiegu Inseminacja suk Wiadomości wstępne Sztuczne zapłodnienie stanowi jednąz metod kontrolowanego poczęcia i jest o wiele bardziej popularne aniżeli prokreacja naturalna. Pomimo, że krycie naturalne pozostaje

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Luteina, 50 mg, tabletki dopochwowe. Progesteronum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Luteina, 50 mg, tabletki dopochwowe. Progesteronum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Luteina, 50 mg, tabletki dopochwowe Progesteronum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

Układ rozrodczy żeński

Układ rozrodczy żeński Układ rozrodczy żeński (cz. 1) zawiązkowe powierzchniowy i osłonka biaława Jajnik wzrastający - powierzchniowy: jednowarstwowy sześcienny (pochodna międzybłonka) - osłonka biaława (tk. łączna zbita) -

Bardziej szczegółowo

Informacja dla pacjenta:

Informacja dla pacjenta: , Informacja dla pacjenta: Oto Jaydess Mamy nadzieję, że niniejsza broszura dostarczy odpowiedzi na Pani pytania i rozwieje wątpliwości dotyczące Jaydess. Czym jest Jaydess? Jaydess to wkładka wewnątrzmaciczna,

Bardziej szczegółowo

UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE. Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow

UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE. Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow Upośledzenie umysłowe Obniżenie sprawności umysłowej powstałe w okresie rozwojowym. Stan charakteryzujący się istotnie niższą od przeciętnej ogólną

Bardziej szczegółowo

Anna Słupik. Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym

Anna Słupik. Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym Anna Słupik Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym 16.05.2007 Struktura układu czucia głębokiego Receptory w strukturach układu ruchu: mięśnie + ścięgna więzadła torebka

Bardziej szczegółowo

Krajowy program hodowlany dla bydła rasy simentalskiej w Polsce.

Krajowy program hodowlany dla bydła rasy simentalskiej w Polsce. Krajowy program hodowlany dla bydła rasy simentalskiej w Polsce. Do rasy simentalskiej zalicza się bydło tej rasy pochodzenia krajowego i zagranicznego oraz potomstwo pochodzące z kojarzenia w/w bydła.

Bardziej szczegółowo