Włącz się w kampanię Świat bez głodu! Róg nieobfitości. Kryzys żywnościowy w Somalii, Etiopii, Kenii i Dżibuti

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Włącz się w kampanię Świat bez głodu! Róg nieobfitości. Kryzys żywnościowy w Somalii, Etiopii, Kenii i Dżibuti"

Transkrypt

1 ISSN NR 34 grudzień 2011 Kurs na Kenię Czas na działania! Akcja lokalna zmiana globalna! Noblistki z krajów globalnego Południa Włącz się w kampanię Świat bez głodu! Róg nieobfitości. Kryzys żywnościowy w Somalii, Etiopii, Kenii i Dżibuti Bądź wolontariuszem! Zmieniaj świat i siebie!

2 Witajcie! Cieszymy się, że możemy oddać w Wasze ręce 34. numer magazynu Pomagamy. Kolejne wydanie zbiega się w czasie z końcem roku 2011, co jest wspaniałą okazją do podsumowań, ale przede wszystkim do noworocznych postanowień! Zamiast nie będę jadł/a słodyczy, czy będę się więcej uczyć proponujemy na przykład będę jeździł/a do szkoły na rowerze, będę zakręcać kran, gdy myję zęby, na godzinie wychowawczej wygłoszę referat o głodzie na świecie albo pojadę na wakacje pociągiem zamiast samolotem, zorganizuję w szkole akcję Studnia dla Południa. Wyobraźcie sobie, jak wiele mogłoby się zmienić, gdyby każdy/a uczeń/ nica w Waszej szkole, każdy/a z nas w Polsce i na świecie podjął/a choć jedno działanie na rzecz lepszego świata. Na stronach 8, 9 przeczytacie, co dla świata robią na co dzień wolontariusze/ki Polskiej Akcji Humanitarnej, a na stronach 4-7 znajdziecie wiele inspiracji i pomysłów, jak zaangażować się w różne akcje i kampanie. Dowiecie się też, co w mijającym roku robili uczniowie/nice szkół w Stawiszynie i Zielonej Górze możecie powtórzyć akcje w Waszej szkole. Czy Wam jako wolontariuszom/kom udało się coś zrobić? Jeśli tak, podzielcie się tym z nami. Na wolontariat nigdy nie jest za późno to może być kolejne świetne postanowienie noworoczne! Czekamy na wasze listy, pomysły, sugestie. Piszcie do nas! Ale przede wszystkim: działajcie! Postaramy się Was w tym wspierać. Olga Mijający rok jest Europejskim Rokiem Wolontariatu i Aktywności Obywatelskiej. W nowym roku pamiętajcie o ważnych datach: Dzień Dzieci-Żołnierzy Szacuje się, że ok. 300 tysięcy dzieci na całym świecie wbrew własnej woli bierze udział w konfliktach zbrojnych i wojnach. Od 1990 roku w działaniach wojennych zginęło ponad 1,6 mln dzieci. To dobry dzień, aby zainicjować kampanię Red Hand. Światowy Dzień Konsumenta W 1962 roku, podczas przemówienia w Kongresie Stanów Zjednoczonych dotyczącego projektu ustawy o ochronie praw konsumenta, J. F. Kennedy powiedział: Konsumenci to my wszyscy. Dowiedz się, jakie są twoje prawa i jakie instytucje zajmują się ich ochroną! Dzień Konsumenta to znakomita okazja do przyjrzenia się naszym zakupom. Co kupujemy? Czy na pewno jest to nam potrzebne? Jak nawyki konsumenckie oraz wybory, których dokonujemy w sklepach wpływają na środowisko naturalne i życie innych ludzi po drugiej stronie globu? C zy wiesz, że... Światowy Dzień Wody Czy wiesz, że ponad miliard ludzi na świecie cierpi z powodu braku dostępu do czystej wody pitnej? Ile litrów wody potrzeba do produkcji jednego samochodu lub 150 gramów hamburgera? Światowy Dzień Wody to odpowiedni moment, by uświadomić sobie, jak ważną rolę odgrywa woda w naszym życiu i dlaczego powinniśmy ją oszczędzać. Dzień Sprawiedliwego Handlu Tego dnia przypominamy, że w handlu najważniejszy jest człowiek, nie zysk. Sprawdź, czy w Twojej okolicy są sklepy oferujące artykuły Fair Trade! Porozmawiaj z właścicielem osiedlowego sklepu na temat możliwości wprowadzenia tego typu produktów do oferty. Działajcie razem na rzecz ruchu Sprawiedliwego Handlu! Rok szkolny 2011/2012 jest rokiem Szkoły z Pasją. Polska Akcja Humanitarna jest jedną z organizacji sygnatariuszy listu intencyjnego w sprawie zawiązania koalicji na rzecz wszechstronnego rozwoju uczniów/nic: Nasze działania i projekty są rekomendowane na stronie Wydawca: Polska Akcja Humanitarna Ul. Szpitalna 5/ Warszawa Tel: (22) wew. 229 Faks: (22) Redakcja: Olga Mielnikiewicz Katarzyna Zwolak Anna Okińczyc Redakcja i korekta: Dawid Dziwosz Projekt, skład, łamanie: Krzysztof Kleszcz Na okładce: Bartek Wrześniowski Haiti. Rok po katastrofie, 2010 r. oraz Jiri Renza Mary i Kinga podczas zajęć fotograficznych w ramach projektu Shootback. Kenia, 2011 r. Druk: Chromapres Projekt jest finansowany z grantu Ministerstwa Edukacji Narodowej w ramach projektu: (W)łącz się i działaj!

3 POLECAMY Chcesz działać, ale nie wiesz jak zacząć? Koniecznie tu zajrzyj! Strona tworzona jest przez młodych ludzi dla swoich rówieśników/czek, zarówno tych, którzy są już społecznie zaangażowani, jak i tych, którzy taką przygodę dopiero chcą rozpocząć. Znajdziesz tu porady jak przeprowadzić daną inicjatywę i przykłady sprawdzonych działań, oraz pomysły pionierskie, które nie były wcześniej realizowane. Nieważne, czy chcesz zorganizować pokaz filmowy czy też zrobić wywiad z ważną osobistością. Dzięki działasz.pl dowiesz się, jak przeprowadzić każdą akcję. Chcesz rozwinąć zainteresowania, zdobyć doświadczenie w nowych dziedzinach, poznać języki obce i zasmakować innej kultury? A może masz pomysł na lokalne działania z udziałem ludzi z całego świata? Jeśli tak, odwiedź stronę programu Młodzież w działaniu! Dowiesz się jak zorganizować wymianę międzynarodową lub wyjechać na wolontariat europejski i działać aktywnie na rzecz sprawiedliwszego świata poza granicami kraju. Szukasz informacji o inicjatywach obywatelskich w Polsce? Ciekawią Cię nowości z sektora pozarządowego? Interesujesz się życiem społecznym w kraju? A może szukasz ciekawych wydarzeń, w których możesz wziąć udział? Wejdź koniecznie na stronę ngo.pl. To największy portal zajmujący się tematyką społeczeństwa obywatelskiego, który na bieżąco informuje o tym, co dzieje się w trzecim sektorze, inicjuje dyskusje na ważne tematy i promuje ciekawe wydarzenia. Torba z dętek? Fotel z korka? Buty z pasów bezpieczeństwa? Brzmi nierealnie, wygląda niebanalnie i jest ekologiczne! Na stronie znajdziesz tysiące pomysłów, jak wykorzystać pozornie bezużyteczne przedmioty: stare butelki, zużyte bilety czy puszki po farbie zamienić je w zjawiskowe meble, klosze, a nawet ubrania! Uwaga: strona mocno pobudza kreatywność! Odtąd zanim coś wyrzucisz, trzy razy zastanowisz się, co można z tego zrobić! A wszystko w duchu zasady 3R, czyli: Reduce, Reuse i Recycle! Jeśli używasz Internetu, interesuje Cię los ludzi na świecie, ale do tej pory miałaś/-eś wrażenie, że niewiele możesz zrobić na rzecz innych, ta strona jest właśnie dla Ciebie! Mechanizm jej działania jest bardzo prosty. Co jakiś czas na stronie pojawiają się petycje skierowane do przywódców politycznych. Możesz się pod nimi podpisać, popierając tym samym proponowane rozwiązanie problematycznej kwestii. Dzięki masowym podpisom ludzi z całego świata, społeczności Avaaz udało się powstrzymać wiele ustaw, które znacząco wpłynęłyby na pogorszenie losu ludzi na całym świecie. Wejdź na stronę i dowiedz się o inicjatywach avaaz więcej. To naprawdę działa! Mówi się, że obecny świat to globalna wioska. Jeśli tak, to czy mieszkańcy globalnego Południa są naszymi sąsiadami? Takie pytanie zadali sobie twórcy serwisu kiva.org, który wspiera mikrokredyty na całym świecie. Na stronie internetowej Kiva możesz poznać konkretnych ludzi, ich rodziny, plany biznesowe, wysokość oczekiwanej mikropożyczki, jej przeznaczenie oraz termin spłaty. Możesz wybrać komu pożyczysz pieniądze. Codzienne aktualizacje przedstawiają procent spłaty, a zwrócone pieniądze możesz wyjąć lub ulokować w kolejnej pożyczce. Jeśli planujesz szkolną zbiórkę na szczytny cel, zajrzyj koniecznie na stronę kiva.org! 3

4 Jak zapewne wszyscy słyszeliście, rok 2011 decyzją Rady Unii Europejskiej został ogłoszony Rokiem Wolontariatu. Jego hasło przewodnie brzmi Bądź wolontariuszem! Zmieniaj świat i siebie! Czy wszyscy wiemy, co to jest wolontariat? W Waszej szkole z pewnością działa Klub Wolontariatu, który zajmuje się organizowaniem różnych akcji, więc tylko przypomnijmy: wolontariat to bezpłatne, świadome wykonywanie działań na rzecz osób, które znajdują się poza kręgiem naszej rodziny, znajomych czy przyjaciół. W takie działania można angażować się w szkole, ale również poza szkołą, włączając się w działania organizacji pozarządowej. Organizacja pozarządowa, inaczej nazywana NGO (ang. Nongovernmental Organization), to tzw. Trzeci Sektor poza sektorem rządowym (ministerstwa, urzędy państwowe) i sektorem prywatnym (firmy, przedsiębiorstwa). Organizacje pozarządowe przybierają formę stowarzyszeń, fundacji, organizacji społecznych. Zarówno stowarzyszenia, jak i fundacje działają w dużej mierze dzięki pracy wolontariuszy/ ek. Wsparciem dla NGO-sów są też darowizny przekazywane przez osoby popierające organizację oraz granty od równych instytucji ( np. Komisji Europejskiej) na realizację projektów, czyli kilkumiesięcznych (rzadziej kilkuletnich) przedsięwzięć, które mają określony cel i rezultaty. Zanim napiszemy gdzie można znaleźć organizację, w której działania możecie się zaangażować, kilka słów o tym, dlaczego warto to zrobić i czego można się nauczyć na konkretnym przykładzie. Załóżmy, że jesteście grupą uczniów/nic II klasy gimnazjum, i właśnie dowiedzieliście się, że w rogu Afryki panuje klęska głodu. Oglądając wstrząsające programy w telewizji myślicie: chcę coś zrobić dla moich rówieśników! Jakie są Wasze kolejne kroki? 1. Idziesz do wychowawcy/opiekuna Szkolnego Klubu Wolontariatu, by podzielić się chęcią działania. Takie działania nazywamy rzecznictwem znaczy to występowanie w imieniu kogoś lub czegoś. Można być swoim własnym rzecznikiem, rzecznikiem grupy, której się jest członkiem, ale można też wypowiadać się w imieniu innych (np. słabszych, niepełnosprawnych, niepełnoletnich). 2. Wspólnie z wychowawcą/czynią zastanawiacie się, w jaki sposób możecie przyczynić się do poprawy sytuacji w Afryce Wschodniej. Planujecie imprezę jak przyciągnąć dużą publiczność? Ten etap nazywamy planowaniem projektu. Projekt działanie szkoły na rzecz Afryki ma skalę dostosowaną do Waszych możliwości, jednak jest pierwszym krokiem do nabycia umiejętności niezbędnej na rynku pracy. W każdej firmie czy urzędzie realizuje się projekty, które najpierw trzeba zaplanować, np. projekt wdrażania systemu informatycznego, wdrażania Prezentacja strojów EKO z surowców wtórnych w Liceum Plastycznym im. C. Brancusi w Szczecinie. 4

5 nowych biletów komunikacji miejskiej, czy wdrażania nowego pracownika (to również jest projekt!). 3. Decydujecie się na konkretne działania, np. wiecie, że PAH rozpoczęła zbiórkę na rzecz Afryki. Zaglądacie na stronę PAH, żeby dowiedzieć się, jakie działania może podjąć szkoła, by zaangażować się w akcję. Nawiązujecie kontakt z PAH. Nawet jeśli to wychowawca/czyni napisze do nas maila, a nie Ty osobiście, możecie go poprosić, by następnym razem pozwolił Wam uczestniczyć w pisaniu takiej wiadomości. Z pewnością jest to umiejętność, która przyda Wam się w przyszłości, gdy będziecie realizować działania na większą skalę! 4. Zamówiliście gadżety, które będziecie sprzedawać podczas imprezy szkolnej, a zebrane pieniądze przekażecie PAH. Organizujecie imprezę. Takie działania nazywamy realizacją projektu, którą zazwyczaj zajmuje się zespół osób. Dzięki tym działaniom zorientujecie się, jaka rola najbardziej Wam odpowiada: sekretarza zespołu, organizatora, a może wolicie, gdy ktoś inny wydaje polecenia? Nauczycie się również pracować według harmonogramu: jakie działania trzeba zakończyć, by móc rozpocząć kolejne? Zaczynając od projektów w Waszej skali możecie dojść do zarządzania i realizowania projektów wartych miliony euro, jakie realizujemy w PAH. 5. Uff, już po imprezie. Było sporo stresu, ale się opłacało! Teraz należy rozliczyć sprzedane gadżety, napisać sprawozdanie i załączyć zdjęcia z akcji. Porozmawiajcie z wychowawcą/czynią, by powierzył Wam te działania dzięki temu nauczycie się kolejnego etapu realizacji projektu, czyli raportowania. Pierwszy projekt za Wami! Działając wspólnie z nauczycielem/ką, na pewno wiele się nauczyliście. Podczas realizacji kolejnych będziecie już bardziej samodzielni. Czy to doświadczenie zachęciło Was do działania na większą skalę? Jeśli tak zachęcamy do nawiązania kontaktu z organizacjami pozarządowymi, działającymi w Waszym regionie! Możecie zaangażować się indywidualnie lub całą grupą, a nawet po ustaleniu sprawy z wychowawcami i dyrekcją włączyć całą szkołę w działania organizacji! W Polsce jest zarejestrowanych 12 tys. fundacji i 87 tys. stowarzyszeń, w tym 16 tys. Ochotniczych Straży Pożarnych (dane z portalu NGO.pl) Jak jednak wybrać organizację, która będzie Wam najbardziej odpowiadać? Wśród organizacji pozarządowych poszukajcie takiej, która dokładnie wpisze się w Wasze zainteresowania. Zajmują się one różnymi rzeczami: ekonomią, ochroną środowiska, ochroną praw pacjenta, konsumenta, działają na rzecz krzewienia kultury albo prowadzą działalność dobroczynną (np. Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy czy PAH oraz wiele innych). Inne propagują kulturę rowerową albo wspierają młode talenty ta lista nie wyczerpuje możliwości! Baza wszystkich organizacji pozarządowych w Polsce znajduje się na portalu www. NGO.pl, warto tam poszperać! Pamiętajcie, że wolontariat nie polega jedynie na zbiórce pieniędzy, nakrętek czy surowców wtórnych. Wolontariat to wewnętrzne nastawienie na działanie dla innych, działanie, które poprawi sytuację konkretnych osób czy regionu okolicznego lasu, który jest zasypywany nielegalnie wywożonymi śmieciami, lub odległej Afryki Wschodniej. Wolontariat to również budzenie świadomości. O takich akcjach realizowanych i inicjowanych przez szkoły i indywidualne osoby przeczytacie w tym numerze Pomagamy. Ania Okińczyc Happening Fair trade niech handel będzie sprawiedliwy zorganizowany przez Gimnazjum nr 2 oraz Akademicki Zespół Szkół Ogólnokształcących w Chorzowie. Fot. Andrzej Noga 5

6 Czas na działania! Akcja lokalna zmiana globalna! Poznajcie przykłady udanych, trwałych i skutecznych działań i akcji, które zorganizowali uczniowie i uczennice pięciu szkół uczestniczących w programach Szkoła Globalna działa lokalnie! oraz Szkoła Humanitarna. Akcje skierowane były do instytucji, organizacji i firm, a także mieszkańców/nek danych miejscowości. Zespół Szkół w Stawiszynie koło Konina zrealizował projekt Woda towar luksusowy Cel projektu: uczniowie/nice dowiadują się, jak ważna jest woda i racjonalne korzystanie z jej zasobów oraz angażują się w działania na rzecz zapewnienia dostępu do wody wszystkim ludziom na świecie. Co się działo: Uczniowie/nice utworzyli Klub Szkoły Humanitarnej i zbierali informacje na temat problematyki wodnej. Na ich podstawie sporządzili ankietę, która miała zbadać, czy ich koleżanki i koledzy czują się współodpowiedzialni za sprawy globalne. Chcąc zwiększyć wiedzę swoich rówieśników/czek na temat dostępu do wody na świecie, Klub przygotował dwie prezentacje multimedialne: Problem wody na świecie; Dlaczego mamy oszczędzać wodę? Klub włączył się w obchody Światowego Dnia Wody (22 marca), organizując w szkole akcję plakatową poruszającą problemy dostępu do wody w wybranych rejonach świata oraz w kampanię Studnia dla Południa podczas której sprzedawano na terenie szkoły opaski i kropelki. 6 Ostatnim etapem było pogłębienie wiedzy członków Klubu na temat wody badali, w jaki sposób woda dostarczana jest do naszych domów, w jaki sposób oczyszczana i jak wygląda cały ten proces. Uczniowie/ nice odwiedzili miejskie przedsiębiorstwo wodociągów oraz oczyszczalnię ścieków, następnie zaś badali samodzielnie, ile wody zużywa codziennie każdy z członków ich rodzin. Podsumowaniem projektu był sejmik uczniowski. Na jego obrady zaproszono przedstawicieli lokalnego samorządu oraz Polskiej Akcji Humanitarnej. Podczas sejmiku klasy prezentowano plakaty przedstawiające wizję globalnego obywatela, zaś członkowie/inie Klubu omawiali wyniki ankiety przeprowadzonej na początku projektu. Dzięki udziałowi w projekcie Woda towar luksusowy młodzież zbadała ile wody zużywa przeciętny mieszkaniec/nka Stawiszyna, i podjęła decyzję o staranniejszym i bardziej racjonalnym korzystaniu z bogactwa naturalnego, jakim jest woda. Na podstawie relacji opracowanej przez Anitę Krzyżaniak i Agnieszkę Roszak-Janowską, koordynatorki projektu Szkoła Humanitarna w Zespole Szkół w Stawiszynie w roku szkolnym 2010/2011

7 Wszystkie 4 szkoły zrezygnowały z korzystania ze zwykłego papieru na rzecz papieru pochodzącego z recyklingu. W organizację akcji zaangażowali się nie tylko uczniowie/nice, ale też nauczyciele/ki, pomagający zbierać podpisy pod petycjami. Petycje dotyczyły trzech kwestii: stojaków rowerowych pod szkołami - zebrano 857 podpisów, budowy ścieżek rowerowych w Zielonej Górze 648 podpisów, wprowadzenia papieru z odzysku do szkół i instytucji zielonogórskich 909 podpisów. Razem zebrano 2414 podpisów. 24 czerwca 2011 r., wspólnie z prezesem stowarzyszenia Rowerem do Przodu, organizatorzy akcji złożyli petycje na ręce Przewodniczącego Rady Miasta Zielona Góra. Przewodniczący zobowiązał się do dostarczenia petycji do Komisji Radnych oraz Prezydenta Miasta Zielona Góra. W Zielonej Górze V Liceum Ogólnokształcące im. K. Kieślowskiego, Gimnazjum nr 1, Gim- nazjum nr 3 im. J. Chełmońskiego, Gimnazjum nr 7 im. UNICEF realizowały akcję lokalną, polegającą na zainicjowaniu Masy Krytycznej, czyli przejazdu rowerami po ulicach miasta w celu zwrócenia uwagi mieszkańców/nek na potrzebę promowania bardziej ekologicznych środków transportu. Dzięki temu przejazdowi ograniczona została emisja gazów cieplarnianych, co przyczynia się do poprawy sytuacji życiowej mieszkańców/nek globalnego Południa. W masie krytycznej wzięło udział 550 rowerzystów/ek, z czego około 145 uczniów/nic ze szkół globalnych. Trasa miała długość ok. 10 km. Organizatorzy akcji uzyskali zapewnienie, że przed wszystkimi szkołami zielonogórskimi pojawią się stojaki na rowery. Uczestnicy masy krytycznej przeciw zmianom klimatycznym w Zielonej Górze. Fot. Bolesław Polarczyk W akcję zaangażowały się liczne instytucje: Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, który udostępnił salę spotkań, Samorządowy Ośrodek Doskonalenia i Doradztwa, który udzielił swego patronatu, przedstawiciel Urzędu Miasta Zielona Góra, wiceprzewodniczący Rady Miejskiej, Komenda Policji, deputowany do Parlamentu Europejskiego, Stowarzyszenie Rowerem do Przodu, Gazeta Lubuska, Radio Zielona Góra, Radio Zachód, Gazeta Wyborcza, Internetowa Zielona Góra oraz firma Orfi, która wykonała nadruki na koszulkach. Na podstawie informacji przygotowanej przez Radosława Grązkę, koordynatora projektu Szkoła globalna działa lokalnie w Zielonej Górze Jeśli zainspirowały Was akcje naszych szkół, przeprowadźcie podobne i podzielcie się swoimi doświadczeniami! Trafna, ponieważ jej cele i sposób realizacji odpowiadają konkretnemu problemowi, który chcemy rozwiązać. Trafnie rozpoznano problem i wybrano najlepszy sposób, by go rozwiązać. Skuteczna akcja wykorzystuje najbardziej odpowiednie metody do zakładanych celów. Przesłanie skutecznej akcji powinno dotrzeć do szerokiego grona osób i instytucji. Trwała, bo angażuje wiele instytucji i organizacji. Wyniki akcji powinny procentować długo po jej zakończeniu, prowadząc do stopniowej zmiany nawyków. Pamiętajcie, dobre akcje to akcje trafne, skuteczne i trwałe. 7

8 Monika Rożen wolontariuszka w Dziale Komunikacji od 3 lat, pomaga w administrowaniu stroną internetową PAH i w organizacji różnych festiwali, jak Przystanek Woodstock, Slot Art. 1. Staram się ograniczać konsumpcję, tzn. zanim coś kupię, zastanawiam się dwa razy, czy na pewno tego potrzebuję. Łatwo stracić zdrowy rozsądek, kiedy z każdej strony atakują reklamy, ale chwila refleksji pozwala uniknąć marnotrawstwa, a przy okazji zaoszczędzić pieniądze. 2. Dbam o środowisko: gaszę światło, zakręcam wodę, segreguję śmieci, bo uważam, że człowiek jest odpowiedzialny za miejsce, w którym żyje. Jest wiele prostych sposobów, aby uczynić je czystszym i przyjemniejszym. Poza tym mam świadomość, że zasoby naturalne są ograniczone i kiedyś się skończą. Ziemia nie jest tylko dla mnie, więc nie biorę więcej niż potrzebuję. 3. Regularne wspieram niewielką kwotą wybraną organizację pozarządową. W ten sposób wyrażam swoje poparcie dla jej misji i celów działania. Nawet drobne sumy są ważne. Nie mam nic przeciwko wykorzystaniu tych pieniędzy na pokrycie kosztów administracyjnych. Trudno jest naprawiać świat, jeśli nie ma za co kupić długopisów, papieru do drukarki czy opłacić Internetu. 8 Łukasz Bartosik wolontariusz PAH od 4,5 roku. Zajmuje się programem GLEN w Dziale Edukacji oraz koordynacją projektu EVS i wolontariuszy w biurze toruńskim PAH 1. Na zakupy zawsze idę z plecakiem, by nie używać foliowych toreb, które długo się rozkładają. 2. Dojeżdżam do pracy i na uczelnię autobusem lub tramwajem (zamiast autem), ponieważ dzięki temu do atmosfery emituje się mniej CO2. 3. Staram się drukować wszystko dwustronnie, dzięki czemu zużywam mniej papieru i pośrednio ograniczam wycinkę lasów. 4. Często jeżdżę na rowerze, bo to ekologiczne i zdrowe. A poza tym daje dużo frajdy. 5. Oglądam dużo filmów dokumentalnych, ponieważ chcę wiedzieć jak najwięcej o tym, co dzieje się w innych rejonach świata. 6. Przygotowuję i prowadzę w szkołach prezentacje na temat Kenii i globalnych współzależności, aby jak najwięcej osób dowiedziało się, że mamy wpływ na życie ludzi nawet w najodleglejszych rejonach świata.

9 MONIKA ŁUKASZ SYLWIA Sylwia Tołczyk wolontariuszka PAH od od 4,5 roku Jak zostałam wolontariuszką: Zostałam wolontariuszką dzięki szkoleniu zorganizowanemu w ramach sieci trenerów-wolontariuszy. Projekt miał na celu przygotowanie studentów/tek do prowadzenia zajęć w szkołach na temat różnych problemów humanitarnych i rozwojowych oraz stworzenie grupy osób, które podejmowałyby się wprowadzania w ten sposób ważnych, dotyczących nas wszystkich zagadnień do edukacji dzieci i młodzieży. Choć projekt już się zakończył, pozostałam wolontariuszką Działu Edukacji. Czym się zajmuję, kiedy nie jestem wolontariuszką PAH: Studiuję na Wydziale Psychologii UW moją specjalizacją jest pomoc psychologiczna dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnością. Wcześniej skończyłam pedagogikę. Pracuję również w gminnej świetlicy środowiskowej. Moje zadania jako wolontariuszki: Opiekuję się Biblioteką Edukacyjną PAH. Zaczęłam od uporządkowania księgozbioru, podzieliłam wszystko na kategorie tematyczne, nadałam sygnatury, wprowadziłam pozycje do programu bibliotecznego. Obecnie w naszych zbiorach mamy blisko 1000 pozycji książek, filmów DVD, płyt CD i czasopism. Największa część pracy związanej z Biblioteką jest już za mną teraz dbam o porządek w zbiorach i uzupełniam je o nowe pozycje. Oprócz tego pomagam przy projektach reali zowanych przez Dział Edukacji: Studnia dla Południa i Akcja Edukacja. Zajmuję się również wysyłką materiałów edukacyjnych, obsługą skrzynki mailowej i wystawianiem zaświadczeń. Historia z mojego wolontariatu: Prowadziłam warsztaty dotyczące dostępu do wody pitnej w jednym z warszawskich gimnazjów. Spodziewałam się małego zainteresowania dzieciaki z gimnazjum są dość wymagające. Zaskoczyło mnie, jak bardzo temat je wciągnął, jak dużo już o nim wiedziały. Rzeczywiście były wymagające, ale w pełni uczestniczyły w warsztatach, chciały wiedzieć więcej, dopytywały. Interesowały się tym, co mogą robić na co dzień, by oszczędzać wodę i pomagać osobom, którym jej brakuje. Oprócz zabawnych propozycji, wymieniały mądre i cenne rozwiązania. Dlaczego wolontariat: Bardzo cenię Polską Akcję Humanitarną za podejmowane przez nią działania i postawę wobec osób, którym pomoc jest udzielana. Chcę chociaż w niewielkim stopniu przyczynić się do realizacji ideałów organizacji zmniejszania cierpienia na świecie, czynienia go lepszym. Ponadto interesuję się zagadnieniami edukacji humanitarnej i rozwojowej. To bliskie mi tematy, bo chciałabym pracować jako psycholożka i pedagożka. Wolontariat i moje studia świetnie się dopełniają. 9

10 NOBLISTKI Z KRAJÓW GLOBALNEGO POŁUDNIA Leymah Gbowee, Tawakkul Karman, Ellen Johnson-Sirleaf laureatkami Pokojowej Nagrody Nobla Ellen Johnson-Sirleaf jest Liberyjką, pierwszą kobietą pełniącą urząd prezydenta w krajach afrykańskich, zasłużoną w procesie odbudowy kraju po długoletnim konflikcie. Jej rodaczka, Leymah Gbowee, która w szczególny sposób działała na rzecz pokoju w czasie liberyjskiej wojny domowej, dziś przewodniczy organizacji Women Peace and Security Network Africa. Tawakkul Karman walczy o prawa człowieka i demokrację jako dziennikarka w Jemenie. Te trzy niezwykłe, odważne osoby zostały wyróżnione przez Komitet Noblowski, ponieważ podjęły wolną od przemocy walkę o bezpieczeństwo kobiet i ich prawo do pełnego udziału w procesie budowania pokoju na świecie. Laureatki dołączyły do grona 12 kobiet (spośród 97 nagrodzonych), które otrzymały Pokojową Nagrodę Nobla od daty jej ustanowienia w 1901 roku. Ostatnią z nich była Kenijka Wangari Matthai, nagrodzona w 2004 roku za działania na rzecz pokoju, demokracji i zrównoważonego rozwoju. Komitet ma nadzieję, że wyróżnienie przyczyni się do zwalczania dyskryminacji i rozpowszechnienia praw przysługujących kobietom, a także zwróci uwagę na ich rolę w życiu publicznym. Leymah Gbowee Leymah już jako nastolatka pracowała w Monrowii, gdzie opiekowała się ofiarami wojny domowej i dziećmi-żołnierzami. W 2002 roku zorganizowała łączący chrześcijanki i muzułmanki Masowy Ruch Kobiet Liberii na rzecz Pokoju, którego działania przyczyniły się do podpisania porozumienia kończącego wojnę. Ubrane na biało kobiety modliły się o pokój, śpiewały i protestowały w milczeniu. Leymah Gbowee założyła także Women in Peacebuilding Program (WIPNET)/West African Network for Peacebuilding (WANEP). Brała udział w pracach Komisji na rzecz Prawdy i Pojednania po ustąpieniu prezydenta Taylora. Obecnie kieruje organizacją Women Peace and Security Network Africa, która aktywizuje i wspiera kobiety z krajów Afryki Zachodniej w procesie pokojowego rozwiązywania konfliktów. W swojej autobiografii Mighty Be Our Powers: How Sisterhood, Prayer and Sex Changed a Nation at War napisała o kobietach zaangażowanych na rzecz pokoju: Znalazłyśmy w sobie siłę moralną, wytrwałość i odwagę, by przeciwstawić się wojnie i przywrócić właściwy bieg spraw w naszym kraju. 10

11 nowego reżimu, czego konsekwencją była kara więzienia i konieczność opuszczenia kraju. Powróciwszy do ojczyzny, wzięła udział w wyborach prezydenckich w 1996 roku. Mimo przegranej kandydowała ponownie i od 2005 roku pełni funkcję prezydenta Liberii. Ubiega się o reelekcję. Tawakkul Karman Jest pierwszą Arabką, która otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla. Od wielu lat walczy o prawa człowieka, pracując jako dziennikarka, organizując protesty i demonstracje. Po ukończeniu studiów psychologicznych Na uniwersytecie w Sanie publikowała antyrządowe artykuły w Internecie i zabiegała o wolność prasy w Jemenie. Pokojowa Nagroda Nobla w roku 2011 przyznana została po raz 92. W 110-letniej historii Nagrody laureatkami zostało 15 kobiet. Do tej pory nagrodzono łącznie osoby. 124 Ellen Johnson-Sirleaf Jest pierwszą kobietą w Afryce, która objęła urząd prezydenta. Jako osoba odważna, wytrwała i energiczna i zyskała przydomek Żelaznej Damy. Ellen Johnson- -Sirleaf ma duże zasługi w odbudowie Liberii po zakończeniu okrutnej, trwającej czternaście lat wojny domowej. Zdecydowanie walczy o prawa kobiet, podkreślając ich kompetencje i znaczenie w życiu publicznym. Po przewrocie wojskowym w 1980 roku wystąpiła przeciw polityce gospodarczej i represjom W lutym tego roku, podczas demonstracji w stolicy kraju, w których z rąk sił rządowych zginęły dziesiątki osób, jej wypowiedzi postrzegano jako głos protestujących. Tawakkul Karman jest założycielką i przewodniczącą organizacji Dziennikarki bez barier, broniącej wolności słowa i prawa do sprzeciwu. Podejmuje starania o przywrócenie wolności osobom demonstrującym i więzionym ze względu na poglądy. Interweniuje, gdy władze łamią prawa mieszkańców/nek wiosek. Sylwia Tołczyk Źródła: 11

12 PIŁKA NOŻNA RZĄDZI W Kenii wszystko kręci się wokół piłki nożnej, nawet jeśli jest to nauczanie fotografii bądź filmu. Siedzimy w ogródku kawiarnianym w jednej z dzielnic Nairobi. Wszyscy wpatrzeni są w telewizor. Fani Arsenalu, który przegrywa 8:2, są bliscy płaczu; ci, którzy kibicują Manchesterowi United, są w siódmym niebie. Jeśli piłka nożna nigdy cię nie interesowała, to przyjazd do Kenii z pewnością to zmieni. Tutaj wszystko kręci się wokół niej. Jako wolontariusze GLEN (Global Learning European Network) przyjechaliśmy uczyć dzieci filmu i fotografii w ramach programu Shootback, i piłka nożna towarzyszyła nam przez cały czas. Z resztą nic dziwnego. Program Shootback jest częścią ośrodka MYSA (Mathare Youth Sport Association), który zrzesza ponad zawodników w różnych ligach, zarówno męskich, jak i żeńskich. Stowarzyszenie, które wytrenowało Rozgrywki ligi dziewczęcej na stadionie miejskim w Nairobi. Zespół MYSA w ciemnych koszulkach. Fot. David Wischerhoff, wolontariusz GLEN. wielu pierwszoligowych kenijskich zawodników/czek, zajmuje się ponadto organizowaniem zajęć z trenerami piłki nożnej dla osób z niepełnosprawnością i od 15 lat prowadzi kursy artystyczne, między innymi nauki tańca, fotografii oraz gry na bębnach. Wszystkie te zajęcia skierowane są do młodzieży ze slumsów, czyli najbiedniejszych dzielnic Nairobi, w których żyje szacunkowo ok. 60% mieszkańców/ nek stolicy Kenii. Program Shootback jest prowadzony właśnie w tych dzielnicach, a zajęcia odbywają się w poszczególnych ośrodkach MYSA. Jeśli dostępny jest działający sprzęt fotograficzny lub filmowy, wolontariusze/ki GLEN uczą młodzież, w jaki sposób go obsługiwać i wykorzystywać. Zajęcia mogą więc polegać na swego rodzaju polowaniach dzieci mają za zadanie sfotografowanie konkretnych przedmiotów, kolorów, kształtów czy emocji bądź też na grach z fotografią, których celem jest pokazanie różnic pomiędzy fotografią artystyczną a reportażową oraz wprowadzenie w tajniki kompozycji i kadrowania. 12

13 Jak prowadzić zajęcia z fotografii, jeśli nie masz aparatów fotograficznych. Autorem zdjęcia jest jedno z dzieci uczestniczących w projekcie Shootback. Najważniejszym zadaniem wolontariusza/ki GLEN poza uczestnictwem w działaniach organizacji, które często mają zupełnie inne od europejskiego tempo i dynamikę funkcjonowania jest zbieranie informacji. O czym? Najogólniej mówiąc o życiu w kraju, w którym odbywa się staż. Po powrocie do domu musimy przekazać swoją wiedzę dalej, pomóc w zwalczaniu niesprawiedliwych stereotypów. Musimy wytłumaczyć, że owszem, ludzie w slumsach mieszkają w domach z blachy falistej i mają problem z dostępem do wody, ale mimo to każdy mieszkaniec/ka posiada telefon komórkowy, a obowiązkowym sprzętem domowym jest telewizor. W prywatnych autobusach zgłębisz wszystkie najnowsze hity kenijskiej listy przebojów; mało kto wie, gdzie leży Polska, ale w zamian za to każdy zna wyniki ostatnich rozgrywek Ligi Mistrzów. Kinga Krzemińska przebywała w Kenii w ramach programu GLEN w okresie od lipca do października 2011 roku w organizacji kenijskiej MYSA i realizowała projekt Shootback. Kinga Krzemińska Zobaczcie blog Kingi, Jirego i Davida, dwóch pozostałych stażystów programu Shootback, dokumentujący ich pobyt w Kenii. 13

14 Fundacji Polska Afryka Wschodnia, otwarto właśnie nową pracownię chemiczną. Ale taka pomoc ze strony organizacji z Zachodu to miecz obosieczny tłumaczy Peter nazywamy to tutaj efektem Mzungu 1. Z jednej strony umożliwia ona lepsze standardy nauki, ale z drugiej rodzice przestają płacić czesne (miesięczna opłata to równowartość około 35 PLN), bo wydaje im się, że skoro szkoła ma nową pracownię czy podręczniki, to jest wystarczająco bogata i nie potrzebuje dodatkowych pieniędzy. A gdy rodzice nie płacą, dzieci przestają przychodzić do szkoły. Pieniędzy zdecydowanie brakuje, jak w każdej placówce Kocham uczyć, to po prostu jest we mnie Peter Wakhisi jest bardzo zajętym człowiekiem. Zanim zdążę zadać pierwsze pytanie, jego telefon dzwoni dwa razy. Peter uśmiecha się, odbiera, szybko ustala coś w suahili i odkłada telefon. Ukończył wydział nauk ścisłych na Uniwersytecie Nairobi i od ponad 10 lat jest nauczycielem. Na szczęście w Kenii nie trzeba kończyć obowiązkowych kursów dla pedagogów. Pytam: dlaczego na szczęście? Peter, śmiejąc się, tłumaczy: Bo wtedy w ogóle nie mielibyśmy już nauczycieli. Taki kurs trwa dwa lata i kosztuje szylingów (równowartość PLN). Przeciętny nauczyciel zarabia miesięcznie szylingów (około 300 PLN). Nikogo na coś takiego po prostu nie stać. Od kilku lat Peter pełni funkcję dyrektora prywatnej szkoły znajdującej się w Kawangware, jednej ze slumsowych dzielnic Nairobi, stolicy Kenii. Jej nazwa Rise & Shine Academy trafnie oddaje znaczenie tej placówki dla całej okolicy. Na tle domów z blachy falistej i błąkających się po ubitych drogach kóz i owiec jest miejscem schludnym i nowoczesnym, zupełnie innym od wszystkiego wokół. W szkole, dzięki wsparciu W szkole jest nakaz szanowania wody - po posiłku każde dziecko może wypić kubek wody, toalety są spłukiwanie dwa razy dziennie. Znów dzwoni telefon, ale tym razem Peter nie odbiera. Największym wyzwaniem Peter, który od lat współpracuje z zachodnimi organizacjami, wie doskonale, że nie ma problemów, są tylko wyzwania jest ustalenie budżetu na pensje nauczycieli i na wodę. Peter Wakhisi, dyrektor prywatnej szkoły Rise & Shine Academy w dzielnicy Kawangware w Nairobi. Fot K.Krzemińska Dla 230 uczniów/nic, którzy uczęszczają do Rise & Shine Academy, miesięcznie potrzeba około 24 ton wody, co oznacza wydatek rzędu szylingów (250 PLN). Kenijczycy rzadko kiedy są punktualni, a ich życie wydaje się funkcjonować na wariackich papierach; gdy jednak przychodzi do rozmów o kosztach utrzymania, okazują się niezwykle precyzyjni. Peter wszystkie liczby wymienia z pamięci. Nic dziwnego te 24 tony wody są bardzo dokładnie wyliczone. W szkole jest nakaz szanowania wody tłumaczy 1. Mzungu w języku suahili oznacza osobę o innym niż czarny kolorze skóry.

15 Jak wygląda system szkolnictwa w Kenii? Szkoła podstawowa trwa 8 lat, szkoła średnia 4. Na koniec szkoły podstawowej jest egzamin z pięciu przedmiotów a na koniec szkoły średniej - matura z siedmiu przedmiotów: angielski, suahili i matematyka, wybrane dwa przedmioty ścisłe, jeden humanistyczny i jeden praktyczny/techniczny. W trakcie roku szkolnego nie ma klasówek, ale każdy trymestr (rok szkolny podzielony jest ma trzy części) kończy się sprawdzianami ze wszystkich przedmiotów. Wyniki egzaminów wyrażane są za pomocą liter od A do E (A - najwyższa, E-najniższa). Nauka jest bezpłatna (od 2003 r. w szkole podstawowej, od 2008 r. w szkole średniej). Rodzice pokrywają koszty mundurków (obowiązkowe) oraz wyżywienia. Gdy dziecko uczęszcza do szkoły z internatem (co jest dość powszechne), rodzice opłacają także koszty mieszkania. W Kenii jest siedem uniwersytetów, z których dwa największe znajdują się Nairobi (University of Nairobi i Kenyatta University). Peter po posiłku każde dziecko może wypić kubek wody, toalety są spłukiwanie dwa razy dziennie, zaś pracownia chemiczna ma dwa baniaki, które są przeznaczone wyłącznie dla niej. Pytam, z jakimi jeszcze wyzwaniami oprócz finansowych boryka się dyrektor szkoły. Peter nie zastanawia się długo: Przeprowadzki. W slumsach, mimo tego, że są to najbiedniejsze dzielnice, trzeba płacić czynsz. Ludzie nie mają pieniędzy albo nie chcą ich wydawać na opłaty, dlatego przeprowadzają się co kilka miesięcy do innej części miasta, wystarczająco daleko, by właściciele poprzednich domów nie mogli znaleźć dłużników. Ich dzieci nie mogą już chodzić do Uczniowie Rise & Shine Academy oglądający film przyrodniczy podczas festiwalu nauki zorganizowanego przez Fundację Polska- Afryka Wschodnia. tej samej szkoły. Muszą uczęszczać do nowej. Uczniowie pojawiają się zatem i znikają, i nic nie można z tym zrobić. Podobny problem tyle tylko, że spowodowany niskimi pensjami, a nie przeprowadzkami dotyczy nauczycieli. Zdarza się, że w ciągu roku szkolnego jednego przedmiotu uczy trzech różnych pedagogów. Zmieniają się co trymestr. W Kenii rok szkolny dzieli się na trzy okresy przerywane miesięcznymi wakacjami w grudniu, kwietniu i sierpniu. Nie ma jednak czego zazdrościć. Jedyny wolny dzień to niedziela, a lekcje trwają przeciętnie od 7:30 do 17. Natomiast jeśli jesteś uczniem/nicą dwóch ostatnich klas szkoły podstawowej, która w Kenii trwa 8 lat, uczysz się również w wakacje. W niektórych szkołach dla uczniów 7 i 8 klasy zarezerwowane są internaty, bo mimo tego, że mieszkasz w tym samym mieście co twoi rodzice, nie masz szansy ich widywać. Pytam, czy Peter zamierza otworzyć taki internat. Nie. Na razie mamy podstawówkę i liceum, ale moim marzeniem jest założenie uniwersytetu, którego dyplom umożliwiałby im zdobycie dobrej pracy. Takiej jak twoja? dopytuję Petera i natychmiast orientuję się, że mógł to pytanie wziąć za ironiczną uwagę. Peter jednak wybucha śmiechem: Nie, nie, moja praca nie jest dobra; gdyby moja żona nie pracowała, nasza rodzina nie miałaby z czego żyć. Więc dlaczego tu jesteś?. Peter, wciąż roześmiany, odpowiada: Bo kocham uczyć, to po prostu jest we mnie. Wywiad przeprowadziła Kinga Krzemińska wolontariuszka PAH, która odbyła staż GLEN w Nairobi w organizacji MYSA

16 Wielbłąd przy jednym z punktów ujęć wody w stanie Puntland. Fot. Rafał Hechmann Erytrea Dżibuti Etiopia Somalia Róg nieobfitości. Kryzys żywnościowy w Somalii, Etiopii, Kenii i Dżibuti Kenia W 2011 r. państwa Rogu Afryki (Somalia, Etiopia, Kenia, Dżibuti) zostały dotknięte największą od ponad 60 lat klęską suszy. Brak opadów na przestrzeni roku spowodował dramatyczne ograniczenie dostępu do wody pitnej, słabe plony oraz wyjałowienie pastwisk, skutkując masowym wymieraniem zwierząt hodowlanych i całkowitym wyczerpaniem zasobów żywnościowych miejscowej ludności. Sytuację pogorszył jeszcze wzrost cen żywności wynikający ze światowego kryzysu oraz konflikt zbrojny w Somalii. Somalia W Rogu Afryki pomocy żywnościowej potrzebuje już ponad 13 mln osób. W najgorszej sytuacji są mieszkańcy/ki południowej i centralnej Somalii. Nie tylko dlatego, że deficyt żywności jest tam największy (20 lipca br. ONZ ogłosiła w południowej Somalii klęskę głodu), ale również z tego powodu, że szanse na efektywną pomoc społeczności międzynarodowej są bardzo ograniczone. W Somalii trwa konflikt zbrojny pomiędzy fundamentalistycznymi bojówkami Al-Shabaab a wojskami rządowymi. Bojówki Al-Shabaab, które sprawują kontrolę nad dużymi obszarami centralnej i południowej części kraju, nie zgadzają się na działalność organizacji humanitarnych, pozbawiając pomocy miliony osób. Wiele ofiar klęski głodu zostało tym samym zmuszonych do opuszczenia swoich domów w poszukiwaniu pożywienia. Niedawne (sierpień 2011 r.) wycofanie się islamskich bojówek Al-Shabaab z Mogadiszu umożliwiło organizacjom pomocowym dostęp do stolicy. Do miasta w poszukiwaniu pożywienia zaczęły napływać tysiące osób; od wielu miesięcy podobne fale uchodźców/czyń kierują się do północnej Somalii (stan Puntland), Etiopii (obóz Dolo Ado), Kenii (obóz Dadaab) oraz Dżibuti. 16

17 Nowo-przybyli uchodźcy/czynie w obozie w Garowe, stolicy stanu Puntland. Fot. Rafał Hechmann Co robimy dla Somalii? Polska Akcja Humanitarna otworzyła we wrześniu 2011 r. stałą misję w Garowe. Rozpoczynamy działania w sektorze wodno-sanitarnym, budując studnie głębinowe wraz z systemem dystrybucji wody. Planujemy również działania z zakresu dożywiania, skierowane głównie do kobiet i dzieci. Budowa studni nie tylko umożliwi dostęp do wody w najbliższej przyszłości, ale pomoże również zapobiec przekształcaniu się kolejnych suszy w katastrofy humanitarne. Jest to zatem pomoc długofalowa: pomaga wyjść z obecnego kryzysu i zapobiega następnym. W Rogu Afryki, gdzie ludzie umierają z głodu nie tylko wtedy, gdy ogłaszana jest klęska żywiołowa, potrzeba długoterminowych działań całej społeczności międzynarodowej jest szczególnie widoczna. Puntland Jednym z regionów Somalii, gdzie nie są prowadzone walki i można dotrzeć z pomocą jest autonomiczny stan Puntland w północnej części kraju. Puntland to głównie pustynia. Jedyną aktywnością rolniczą jest tutaj hodowla zwierząt (kóz, owiec i wielbłądów), które stanowią zarówno pożywienie dla miejscowej ludności, jak i główne źródło dochodu. Za pieniądze uzyskane ze sprzedaży nowo odchowanej części stad pasterze kupują zazwyczaj inne artykuły żywnościowe, z których większość, ze względu na niedogodne warunki produkcji, jest do Puntland importowana. Mleko zwierząt stanowi również główne źródło białka i składników odżywczych dla dzieci. Obecnie sytuacja żywnościowa w większej części stanu Puntland określana jest jako alarmowa, bliska klęski głodowej. Oprócz ludności miejscowej w Puntland przebywa ponad 100 tys. uchodźców/czyń wewnętrznych, pochodzących głównie z centralnej i południowej Somalii. Uchodźcy/czynie gromadzą się w obozach na przedmieściach miast Garowe, Bossaso i Gaalkacyo. W stolicy stanu, Garowe, znajduje się 14 obozów, w których żyją oni w dramatycznych warunkach. Zarówno miejscowe władze stanu Puntland, jak i pracownicy sektora humanitarnego i rozwojowego za najważniejszą potrzebę miejscowej ludności oraz uchodźców uważają dostęp do wody. W Puntland na około 4 mln mieszkańców przypada 45 studni. Rafał Hechmann 17

18 Kobiety uprawiające ogródki warzywne w ramach projektu rolniczego prowadzonego przez PAH, Sudan Południowy 2010 r. Fot. Anna Bedyńska Włącz się w kampanię Świat bez głodu! W ubiegłym roku rozpoczęliśmy kampanię Świat bez głodu. Jej celem jest zwiększenie świadomości polskiego społeczeństwa na temat problemu głodu i niedożywienia na świecie. Problem staje się coraz pilniejszy, ponieważ z roku na rok przybywa ludzi cierpiących z powodu braku żywności. Obecnie szacuje się, że jest to 925 mln ludzi. Niestety prognozy nie są optymistyczne. W ostatnim czasie, na skutek katastrof naturalnych (tsunami, susz, powodzi itp.), a także w wyniku wzrostu cen w 2008 roku, liczba niedożywionych i głodnych osób wzrosła. Szacuje sie, że tylko w 2011 roku liczba ta wzrośnie o kolejne 44 mln ludzi. Przyczyn głodu jest wiele: zmiany klimatu, kataklizmy, wzrosty cen, zmiana nawyków żywieniowych czy produkcja biopaliw. Społeczeństwa zachodnie, które stosunkowo dobrze zarabiają, zjadają większe ilości mięsa, ryb i nabiału, zaś mniej produktów zbożowych. Taka zachodnia dieta wiąże się z o wiele większym zużyciem zasobów naturalnych, np. wody, oraz powoduje zwiększenie emisji CO2 do atmosfery. Wzrost cen sprawia, że coraz większej liczby osób nie stać na zakup podstawowych produktów żywieniowych. W gospodarstwie, w którym trzy czwarte dochodów przeznacza się na jedzenie, nawet minimalny wzrost cen sprawia, że ludzie zaczynają cierpieć z powodu głodu. Ten problem dotyka przede wszystkim mieszkańców krajów ubogich. W ramach kampanii zapraszamy uczniów i nauczycieli do podjęcia akcji Traktor dla Malual-Chat. Wesprzyjcie razem z nami mieszkańców wioski Malual-Chat w Sudanie Południowym (hrabstwo Bor, stan Jonglei) w budowaniu nad brzegiem Nilu farmy, na której gospodarować będzie 50 rolników. Obecnie chcemy wyposażyć farmę w traktor. Jego zakup pozwoli rolnikom z Malual-Chat na zwiększenie powierzchni upraw oraz umożliwi im produkcję żywności na szerszą skalę. Będzie on także służył jako środek transportu, niezbędny do sprzedaży produktów na lokalnym rynku. 18

19 Kobiety uprawiające ogródki warzywne w ramach projektu rolniczego prowadzonego przez PAH, Sudan Południowy 2010 r. Fot. Anna Bedyńska Zaproponujcie nauczycielom/kom przeprowadzenie lekcji z tematyki związanej z kampanią i wykorzystajcie materiały edukacyjne, które znajdziecie na naszej stronie. Zamówcie plakaty na naszej stronie internetowej i rozwieście je w szkole. Poproście nauczyciela/kę, aby zamówił/a gadżety (zielone opaski) na sprzedaż. Dochód ze sprzedaży przeznaczymy na projekty w Sudanie Południowym. Podzielcie się z nami swoimi dokonaniami! Czekamy na opinie i relacje z waszych działań. Najciekawsze z nich opublikujemy na naszej stronie i w kolejnym numerze Pomagamy. Zajrzyjcie na stronę znajdziecie tam dokładne informacje w zakładce strefa nauczyciela. Zapraszamy do budowania wspólnie z nami Świata bez głodu. 19

20 Byli żołnierze podczas kursów nauki czytania i pisania. Sudan Południowy, 2011 r. Fot. Bart Pogoda. Czerwona dłoń dla Dzieci-Żołnierzy Czy zastanawialiście się kiedykolwiek, ile wojen i konfliktów toczy się w tej chwili na całym świecie? Czy wiecie, że w walkach obok dorosłych biorą udział dzieci, także dziewczynki, które stanowią aż 40% dzieci-żołnierzy? Zamiast uczyć się i bawić, zmuszone są zabijać i przyglądać się potwornościom wojny. Szacuje się, że w krajach takich jak Birma (gdzie władza oficjalnie wciela dzieci do armii), Somalia, Demokratyczna Republika Konga, Uganda, Kolumbia, Wybrzeże Kości Słoniowej, Irak, Izrael i palestyńskie terytoria okupowane, Nepal, Filipiny, Sri Lanka, Indie, Indonezja, Afganistan, Gwinea, Burundi czy wreszcie Sudan w sumie wykorzystywanych jest w różny sposób około 300 tys. dzieci. Militarne grupy przestępcze, zbrojne ugrupowana opozycyjne i oficjalne siły zbrojne państw wykorzystują dzieci jako żywe tarcze, kurierów, zwiadowców bądź do zaminowywania terenu. Niektóre z nich nie mają nawet ukończonych 10 lat. Współcześnie większość dzieci-żołnierzy werbowana jest pod przymusem; są zastraszane, grozi się ich rodzinom, szantażuje uprowadzeniem. Wystraszonymi nieletnimi łatwo jest manipulować. Często praktykuje się podawanie im narkotyków, które mają za zadanie zwiększyć ich posłuszeństwo oraz uśmierzyć strach i ból. Dziewczynki zmuszane są do prostytucji. Czasem dzieci przyłączają się do grup zbrojnych dobrowolnie, ponieważ ich rodziny żyją w potwornej nędzy lub dlatego, że same są bezdomne i szukają jedzenia, schronienia i bezpieczeństwa. Niekiedy próbują zbiec, ale złapane na próbie ucieczki są zabijane lub torturowane. Tym, którym udaje się uciec, bardzo trudno pomóc. Konsekwencje bycia dzieckiem-żołnierzem są ogromne zarówno dla samego dziecka, jak i dla rodzin i całego społeczeństwa. Obarczone traumatycznymi przeżyciami, cierpią także na skutek fizycznych obrażeń oraz chorób przenoszonych drogą płciową (HIV/AIDS). Niełatwo im odnaleźć się ponownie w społeczności, zaakceptować reguły i zasady życia inne niż w obozie wojskowym. Ich powrót do normalności jest procesem bardzo skomplikowanym i żmudnym. 20

Studnia dla Południa czyli szkoły na rzecz dostępu do wody na świecie. Konferencja Eko, czyli jak? Bydgoszcz, 14 listopada 2014 r.

Studnia dla Południa czyli szkoły na rzecz dostępu do wody na świecie. Konferencja Eko, czyli jak? Bydgoszcz, 14 listopada 2014 r. Studnia dla Południa czyli szkoły na rzecz dostępu do wody na świecie Konferencja Eko, czyli jak? Bydgoszcz, 14 listopada 2014 r. O NAS Fot. YPDR Jesteśmy organizacją pozarządową, działającą od 1992 roku.

Bardziej szczegółowo

Prosimy o przesyłanie zgłoszeń mailem: e-mailem na adres joanna.kucharczyk@pah.org.pl w tytule maila prosimy wpisać AKTYWIŚCI/AKTYWISTKI

Prosimy o przesyłanie zgłoszeń mailem: e-mailem na adres joanna.kucharczyk@pah.org.pl w tytule maila prosimy wpisać AKTYWIŚCI/AKTYWISTKI Polska Akcja Humanitarna Ul. Szpitalna 5/3 00-031 Warszawa 22 828 88 82 joanna.kucharczyk@pah.org.pl Szanowny/Szanowna, Zapraszamy do współpracy z Polską Akcją Humanitarną i udziału w programie Akcja Lokalna

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYKULTUROWY TURNIEJ PIŁKI NOŻNEJ

MIĘDZYKULTUROWY TURNIEJ PIŁKI NOŻNEJ MIĘDZYKULTUROWY TURNIEJ PIŁKI NOŻNEJ BYĆ JAK BYĆ JAK DIDIER DROGDA Gdy siedem lat temu piłkarze Wybrzeża Kości Słoniowej pierwszy raz awansowali na mistrzostwa świata, kraj pogrążony był w wojnie domowej.

Bardziej szczegółowo

EDUKACYJNY ROZKŁAD JAZDY POMYSŁY NA PRACĘ Z FILMEM DLA NAUCZYCIELI I NAUCZYCIELEK

EDUKACYJNY ROZKŁAD JAZDY POMYSŁY NA PRACĘ Z FILMEM DLA NAUCZYCIELI I NAUCZYCIELEK EDUKACYJNY ROZKŁAD JAZDY POMYSŁY NA PRACĘ Z FILMEM DLA NAUCZYCIELI I NAUCZYCIELEK WPROWADZENIE Edukacyjny rozkład jazdy to film zrealizowany przez młode Kenijki i Kenijczyków, którzy przeszli przez wszystkie

Bardziej szczegółowo

Adopcja na odległość w naszej szkole.

Adopcja na odległość w naszej szkole. Adopcja na odległość w naszej szkole. O międzynarodowym programie "Adopcja na odległość" po raz pierwszy usłyszałam w 2006 roku. Jego głównym celem jest pomoc biednym dzieciom i młodzieży z Afryki, Ameryki

Bardziej szczegółowo

czy warto Instrukcja dla nauczyciela: Przedmiot: Wiedza o społeczeństwie Realizowany zapis podstawy programowej: Cele ćwiczenia: S 57

czy warto Instrukcja dla nauczyciela: Przedmiot: Wiedza o społeczeństwie Realizowany zapis podstawy programowej: Cele ćwiczenia: S 57 ĆWICZENIE 9 ĆWICZENIE 9 Wiedza o społeczeństwie czy warto pomagać? S 57 część opisowa Ćwiczenie ma wywołać dyskusję uczniów i uczennic o różnych motywach pomagania innym, szczególnie w kontekście katastrofy

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA. Śp. Nelson Mandela powiedział kiedyś: Edukacja jest najpotężniejszą bronią, której możesz użyć, aby zmienić świat.

FUNDACJA. Śp. Nelson Mandela powiedział kiedyś: Edukacja jest najpotężniejszą bronią, której możesz użyć, aby zmienić świat. FUNDACJA Afryka i Syberia nie jest są już zacofaną abstrakcją bez kontaktu ze światem są tam siedziby wielu firm, aglomeracje miejskie, inwestycje, centra handlowe, cenne złoża, studiująca młodzież i wykształceni

Bardziej szczegółowo

Nowoczesna szkoła, nowoczesny świat uczy, jak dbać o środowisko, w którym żyjemy

Nowoczesna szkoła, nowoczesny świat uczy, jak dbać o środowisko, w którym żyjemy Nowoczesna szkoła, nowoczesny świat uczy, jak dbać o środowisko, w którym żyjemy Jak nauczyć dzieci tego, by dbały o przyrodę, by myślały odpowiedzialnie i globalnie o przyszłości świata, jak chronić dalsze

Bardziej szczegółowo

pomoc Caritas dla głodującej Afryki

pomoc Caritas dla głodującej Afryki pomoc Caritas dla głodującej Afryki Dlaczego pomagamy Afryce? Wywiad z ks. dr Marianem Suboczem, dyrektorem Caritas Polska Najkrótsza odpowiedź brzmi: bo tam ludzie umierają z głodu i pragnienia. Chodzi

Bardziej szczegółowo

HAART. Można już przeznaczyć 1% podatku na HAART Szczegóły na następnej stronie

HAART. Można już przeznaczyć 1% podatku na HAART Szczegóły na następnej stronie HAART 9http BIULETYN HAART Styczeń Numer 1 (29)/2 014 Volume 7 (25) 1 HAART P.O. Box 26893Nairobi 00504Kenya Email: haart.kenya@gmail.com Tel: +254 739 414907 Strona: www.haartkenya.org Od Autora Pozdrawiamy

Bardziej szczegółowo

MŁODZI 2013 - raport. Badanie potrzeb kulturalnych młodzieży powiatu przasnyskiego oraz atrakcyjności potencjalnych ofert kulturalnych.

MŁODZI 2013 - raport. Badanie potrzeb kulturalnych młodzieży powiatu przasnyskiego oraz atrakcyjności potencjalnych ofert kulturalnych. MŁODZI 2013 - raport Badanie potrzeb kulturalnych młodzieży powiatu przasnyskiego oraz atrakcyjności potencjalnych ofert kulturalnych. MŁODZI CHCĄ ZMIENIAĆ ŚWIAT Wszyscy doskonale wiemy, że młodych ludzi

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica?

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Autor: Krzysztof Romaniuk Temat: Budżet partycypacyjny czego potrzebuje

Bardziej szczegółowo

5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ANKIETA DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM 5. To, jak Ci idzie w szkole jest dla Twoich rodziców (opiekunów): A niezbyt ważne B ważne C bardzo ważne 1 kod ucznia Drodzy Pierwszoklasiści! Niedawno rozpoczęliście naukę

Bardziej szczegółowo

Jak zrealizować projekt medialny - kampanię społeczną?

Jak zrealizować projekt medialny - kampanię społeczną? Jak zrealizować projekt medialny - kampanię społeczną? materiały pomocnicze dla nauczycieli Materiał powstał w ramach programu Włącz się. Młodzi i media. Kampania społeczna to zestaw różnych działań zaplanowanych

Bardziej szczegółowo

Opracował: Rafał Górniak Gra symulacyjna Budujemy wiatraki

Opracował: Rafał Górniak Gra symulacyjna Budujemy wiatraki Gra symulacyjna Budujemy wiatraki Cele gry - poznanie interesów różnych grup społecznych, których dotyczy budowa farmy wiatrowej - poznanie/ lepsze zrozumienie zalet i wad elektrowni wiatrowych - rozwój

Bardziej szczegółowo

Zmieniaj świat słowami karta pracy grupa 1/A

Zmieniaj świat słowami karta pracy grupa 1/A Zmieniaj świat słowami karta pracy grupa 1/A Przekonaj kolegę do wspólnego wyjścia do kina w czwartek wieczorem. Kolega lubi filmy akcji, a namawiasz go na wspólne obejrzenie kolejnej części jego ulubionego

Bardziej szczegółowo

Biuletyn nr 07/2015. Sierpień to miesiąc poświęcony pomocy humanitarnej w Europejskim Roku na Rzecz Rozwoju.

Biuletyn nr 07/2015. Sierpień to miesiąc poświęcony pomocy humanitarnej w Europejskim Roku na Rzecz Rozwoju. Biuletyn nr 07/2015 Sierpień to miesiąc poświęcony pomocy humanitarnej w Europejskim Roku na Rzecz Rozwoju. W Rwandzie żyje 20 tysięcy niewidomych dzieci. Tylko 1,5% spośród nich ma możliwość nauki w szkołach

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA EKOLOGICZNE W NASZEJ SZKOLE

DZIAŁANIA EKOLOGICZNE W NASZEJ SZKOLE DZIAŁANIA EKOLOGICZNE W NASZEJ SZKOLE AKCJE EKOLGICZNE. Dzień Ziemi, Spotkanie z fizykiem- Marcinem Popkiewiczem, Projekt edukacyjny,,jak obchodzimy Dzień Ziemi, IV Rajd Rowerowy pod hasłem,, Z dobrą energią

Bardziej szczegółowo

www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych

www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych www.uniwersytet-dzieciecy.pl Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Przedsiębiorczość dla najmłodszych Kim jesteśmy? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy to ogólnopolski, nieodpłatny program edukacji ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

O kampanii Szkoła bez przemocy

O kampanii Szkoła bez przemocy O kampanii Szkoła bez przemocy Kampania społeczna Szkoła bez przemocy jest realizowana od kwietnia 2006 roku. Punktem wyjścia dla prowadzonych działań stały się wyniki ogólnopolskiego badania opinii publicznej

Bardziej szczegółowo

Raport z badań ankietowych uczestników zajęć w ramach projektu Tydzień próby - mój sposób na rozwój zrównoważony

Raport z badań ankietowych uczestników zajęć w ramach projektu Tydzień próby - mój sposób na rozwój zrównoważony Raport z badań ankietowych uczestników zajęć w ramach projektu Tydzień próby - mój sposób na rozwój zrównoważony Opracowanie: Agata Rudnicka Łódź 2014 1 Badania ankietowe przeprowadzone zostały we wrześniu

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA ASANTE zaprasza do udziału w akcji. Kredki dla Afryki

FUNDACJA ASANTE zaprasza do udziału w akcji. Kredki dla Afryki FUNDACJA ASANTE zaprasza do udziału w akcji Kredki dla Afryki Fundacja Asante jest organizacją pozarządową z siedzibą w Gorzowie Wlkp. i oddziałem w Bydgoszczy. Głównym celem Fundacji jest pomoc w rozwijaniu

Bardziej szczegółowo

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Rok 2005 został ogłoszony przez Radę Europy Europejskim Rokiem Edukacji Obywatelskiej. Ma to zwrócić uwagę na znaczenie edukacji dla wspierania

Bardziej szczegółowo

Instrukcja dla nauczyciela: Przedmiot: Wiedza o społeczeństwie Realizowany zapis podstawy programowej: Cele ćwiczenia: S 52

Instrukcja dla nauczyciela: Przedmiot: Wiedza o społeczeństwie Realizowany zapis podstawy programowej: Cele ćwiczenia: S 52 ĆWICZENIE 8 WIEDZA o SPOŁeczeństwie kodeks pomocy humanitarnej S 52 część opisowa Ćwiczenie pozwala uczniom i uczennicom na wejście w rolę pracownika organizacji udzielającej pomocy humanitarnej. Dzięki

Bardziej szczegółowo

Lider samorządu uczniowskiego.

Lider samorządu uczniowskiego. W roku szkolnym 2014/2015 nasza szkoła brała udział w ogólnopolskim konkursie pod nazwą Lider samorządu uczniowskiego. Celem konkursu było przygotowanie dzieci i młodzieży do czynnego udziału w życiu publicznym,

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

Czego dotyczy nowy program?

Czego dotyczy nowy program? W tym roku szkolnym będziemy nadal kontynuowali, przy współpracy z Polską Akcją Humanitarną, realizację programu SZKOŁA GLOBALNA Przystępujemy do nowych działań w ramach nowego programu pod nazwą: PROGRAM

Bardziej szczegółowo

Jak się komuś pomoże, to zyskuje się poczucie, że życie ma sens, że służy czemuś pożytecznemu. Siba Shakib

Jak się komuś pomoże, to zyskuje się poczucie, że życie ma sens, że służy czemuś pożytecznemu. Siba Shakib Jak się komuś pomoże, to zyskuje się poczucie, że życie ma sens, że służy czemuś pożytecznemu. Siba Shakib www.zs.korczak.prudnik.pl 12 1 Komisja Europejska ogłosiła 2011 rok Europejskim Rokiem Wolontariatu

Bardziej szczegółowo

Brak wody jest torturą

Brak wody jest torturą Brak wody jest torturą Brak dostępu do wody pitnej nie uśmierca w sposób spektakularny i czytelny dla opinii publicznej jak powodzie, trzęsienia ziemi i wojny. Jego ofiary odchodzą w ciszy są to przede

Bardziej szczegółowo

Miasto Organizator Co się dzieje? Gdzie? Kiedy?

Miasto Organizator Co się dzieje? Gdzie? Kiedy? Wrocław Salezjański Wolontariat Misyjny Młodzi Światu Rozmowa z ekspertami na temat relacji handlowych między krajami Globalnego Południa i Północy. Handel a kryzys żywnościowy, rolnictwo w Afryce i Ameryce

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny Matematyka w banku. Opis projektu

Projekt edukacyjny Matematyka w banku. Opis projektu Opis projektu 1.Tytuł projektu: Matematyka w banku. 2.Czas: 14.grudnia 2010 roku 30 kwietnia 2011roku 3.Uzasadnienie wyboru tematu: - pokazanie praktycznych zastosowań matematyki w życiu codziennym, -

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

,, Człowiek jest wielki nie przez to, co posiada, lecz przez to, kim jest, nie przez to,co ma, lecz przez to, czym dzieli się z innymi.

,, Człowiek jest wielki nie przez to, co posiada, lecz przez to, kim jest, nie przez to,co ma, lecz przez to, czym dzieli się z innymi. Sprawozdanie z działań podjętych w Szkole Podstawowej nr 48 im. WOP w Szczecinie w ramach akcji,,podaruj Dzieciom Iskierkę Radości- Szczecińskie Szkoły Potrzebującym.,, Człowiek jest wielki nie przez to,

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

MODUŁ 5 - PODSUMOWANIE PROJEKTU

MODUŁ 5 - PODSUMOWANIE PROJEKTU MODUŁ 5 - PODSUMOWANIE PROJEKTU Celem ostatniego modułu projektu Młodzi Przedsiębiorczy jest przygotowanie prezentacji działań Waszego przedsiębiorstwa. Proponujemy na początek zorganizowanie narady wspólników,

Bardziej szczegółowo

,,Szkoła demokracji - sprawozdanie

,,Szkoła demokracji - sprawozdanie ,,Szkoła demokracji - sprawozdanie Kasia Mazurczak i Monika Szczerbaty uczennice klasy III a Gimnazjum Nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi w Głubczycach przystąpiły do projektu związanego z XVIII Sesją Sejmu

Bardziej szczegółowo

Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń Instytucja Edukacyjna m.st. Warszawa

Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń Instytucja Edukacyjna m.st. Warszawa Budżet partycypacyjny Uczniowie szkół ponadgimnazjalnych Budżet gminy Budżet gminy to plan jej dochodów i wydatków. Wyłączną kompetencję do uchwalania budżetu gminy oraz dokonywania w nim zmian w trakcie

Bardziej szczegółowo

Czyli o co właściwie chodzi i dlaczego warto

Czyli o co właściwie chodzi i dlaczego warto Czyli o co właściwie chodzi i dlaczego warto Pomyśl, z czym Ci się kojarzy wolontariat Zbieranie pieniędzy na słuszny cel (np. dla Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy albo na renowację zabytków) Pomaganie

Bardziej szczegółowo

HIV/AIDS na świecie. Zastosowanie/Słowa kluczowe. HIV, AIDS, 6 Milenijny Cel Rozwoju, zakażenie, epidemia, bieda

HIV/AIDS na świecie. Zastosowanie/Słowa kluczowe. HIV, AIDS, 6 Milenijny Cel Rozwoju, zakażenie, epidemia, bieda 1 HIV/AIDS na świecie Abstrakt Uświadomienie powiązań między biedą a HIV/AIDS. Formy pomocy ludziom żyjący w społeczeństwach narażonych na łatwe zarażenie chorobą. Zastosowanie/Słowa kluczowe HIV, AIDS,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia na dobry początek

Ćwiczenia na dobry początek Ćwiczenia na dobry początek Głównym celem projektu edukacyjnego jest wykonanie przez uczniów przedsięwzięcia znacznie szerszego niż tradycyjne zadanie domowe. Uczniowie realizujący projekt stają przed

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

Dlaczego nasz Klub nazywa się Jeż

Dlaczego nasz Klub nazywa się Jeż Dlaczego nasz Klub nazywa się Jeż Zdecydowaliśmy się że Jeżyk został logo naszego klubu. Czy wiecie dlaczego? Dlatego że jeż symbolizuje walkę ze złem. Jest tez symbolem Olimpiad Specjalnych organizowanych

Bardziej szczegółowo

Mały Dietetyk. Fot.: uwazaj.bo@gmail.com. Fot.: uwazaj.bo@gmail.com. Fot.: uwazaj.bo@gmail.com

Mały Dietetyk. Fot.: uwazaj.bo@gmail.com. Fot.: uwazaj.bo@gmail.com. Fot.: uwazaj.bo@gmail.com Mały Dietetyk Mały Dietetyk - edukacja żywieniowa dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Jest to cykl sześciu warsztatów żywieniowych. Tematy warsztatów skupiają się wokół wybranych grup produktów

Bardziej szczegółowo

Jak skutecznie szukać wolontariuszy w ramach Programu Wolontariatu Długoterminowego

Jak skutecznie szukać wolontariuszy w ramach Programu Wolontariatu Długoterminowego Jak skutecznie szukać wolontariuszy w ramach Programu Wolontariatu Długoterminowego Warszawa 2012 wersja dokumentu 1.0-7.08.2012 sprawdź na stronie wolontariat.net.pl czy masz aktualną wersję Program Wolontariatu

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Idea projektu Szkoła Globalna

Idea projektu Szkoła Globalna SZKOŁA GLOBALNA W bieżącym roku szkolnym nasza szkoła stara się o tytuł Szkoły Globalnej. W tym celu realizujemy w szkole międzynarodowy projekt realizowany dzięki pomocy finansowej Unii Europejskiej i

Bardziej szczegółowo

Formularz sprawozdania do modułu 1 BUDŻET DOMOWY I PRYWATNY

Formularz sprawozdania do modułu 1 BUDŻET DOMOWY I PRYWATNY Edytuj to sprawozdanie Imię i nazwisko uczestnika: Grupa Szkolny Klub Przedsiębiorczych 3 grupa: Grupa B Nauczany przedmiot: WOS Szkoła: Gimnazjum Nr 1 Miejscowość: Lębork Nazwa sprawozdania: Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

NADANIE IMIENIA UNICEF PUBLICZNE GIMNAZJUM W CYBINCE

NADANIE IMIENIA UNICEF PUBLICZNE GIMNAZJUM W CYBINCE NADANIE IMIENIA UNICEF PUBLICZNE GIMNAZJUM W CYBINCE ETAPY WYŁANIANIA KANDYDATUR ZGŁASZANIE KANDYDATUR RODZICE, NAUCZYCIELE, UCZNIOWIE DO 15 MARCA 2013 R. PREZENTACJA KANDYDATUR: Mieszko I, Janusz Korczak,

Bardziej szczegółowo

Fundacja Edukacji Europejskiej

Fundacja Edukacji Europejskiej Scenariusz Indywidualnego Wywiadu Pogłębionego (IDI) ankieta badawcza na potrzeby innowacyjnego projektu pn. młodzieży wykluczonej lub zagrożonej wykluczeniem społecznym współfinansowanego ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Wyjaśnienie czym są kraje Globalnego Południa i Globalnej Północy.

Wyjaśnienie czym są kraje Globalnego Południa i Globalnej Północy. Niewieścin zajęcia w I kw. 2014 14.02.2014 3 z instruktorem Tematyka: Milenijne Cele Rozwoju Liczba dzieci na zajęciach:010 Wprowadzenie pojęcia edukacja globalna. Na co kładzie się największy nacisk podczas

Bardziej szczegółowo

Działalność Fundacji IBRAS

Działalność Fundacji IBRAS Działalność Fundacji IBRAS Fundacja Instytut Badania i Rozwoju Aktywności Społecznej powstała w 2009 roku po to by aktywnie wspierać idee nowoczesnej edukacji i aktywizacji społecznej. Od tego czasu udało

Bardziej szczegółowo

ENGLISH SUMMER CAMP 2015

ENGLISH SUMMER CAMP 2015 ENGLISH SUMMER CAMP 2015 Szanowni Państwo! Właśnie rozpoczynamy organizację obozu English Summer Camp 2015. Chcielibyśmy zaprosić Państwa współpracy i prosić o wsparcie materialne naszych działań. Niestety

Bardziej szczegółowo

Jak współdecydowanie wzmacnia postawę obywatelską uczniów. Michał Tragarz Centrum Edukacji Obywatelskiej Warszawa, 2.07.2014

Jak współdecydowanie wzmacnia postawę obywatelską uczniów. Michał Tragarz Centrum Edukacji Obywatelskiej Warszawa, 2.07.2014 Jak współdecydowanie wzmacnia postawę obywatelską uczniów Michał Tragarz Centrum Edukacji Obywatelskiej Warszawa, 2.07.2014 Po co jest szkoła? gruntownie uczyć wiedzy ogólnej i specjalistycznych umiejętności

Bardziej szczegółowo

Debata jest organizowana w ramach projektu Nasz samorząd uczniowski będącego częścią przygotowań do XVI Sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży.

Debata jest organizowana w ramach projektu Nasz samorząd uczniowski będącego częścią przygotowań do XVI Sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży. Debata jest organizowana w ramach projektu Nasz samorząd uczniowski będącego częścią przygotowań do XVI Sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży. " Plan Debaty: 11:35 rozpoczęcie spotkania. 11:40 prezentacja założeń

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJUM NR 15 ul. Sowińskiego 50/56 91-485 Łódź

GIMNAZJUM NR 15 ul. Sowińskiego 50/56 91-485 Łódź Telefon / fax: (0-42) 616-81-24 Poczta elektroniczna: gimnazjumxv@gmail.com Strona szkoły: gim15lodz.pl Sekretariat szkoły czynny: poniedziałek-piątek od 8:00 do 16:00 Dojazd do szkoły: Tramwaj (przystanek:

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia WSPOMNIENIA Z LAT 70 NA PODSTAWIE KRONIK SZKOLNYCH. W ramach Internetowego Projektu Zbieramy Wspomnienia pomiędzy końcem jednych, a początkiem drugich zajęć wybrałam

Bardziej szczegółowo

Oto sylwetki kandydatów, którzy spełnili w/w warunki oraz to, co chcieli nam powiedzieć o sobie i swoich planach

Oto sylwetki kandydatów, którzy spełnili w/w warunki oraz to, co chcieli nam powiedzieć o sobie i swoich planach WYBORY PRZEWODNICZĄCEGO I OPIEKUNA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO Rozpoczął się nowy rok szkolny. Po wspaniałych wakacjach, wypoczęci powróciliśmy do szkoły aby rzucić się w wir pracy. Już we wrześniu czeka nas

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZE ZBIÓRKI PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONEJ PRZEZ KOMITET MOGĘ SIĘ UCZYĆ

SPRAWOZDANIE ZE ZBIÓRKI PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONEJ PRZEZ KOMITET MOGĘ SIĘ UCZYĆ Komitet Mogę się uczyć ul. Nasypowa 51 85-342 Bydgoszcz Bydgoszcz dnia 14.05.2014 SPRAWOZDANIE ZE ZBIÓRKI PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONEJ PRZEZ KOMITET MOGĘ SIĘ UCZYĆ Komitet Mogę się uczyć, z siedzibą w Bydgoszczy,

Bardziej szczegółowo

Ważny jest rodzaj pomocy, którą się oferuje, ale jeszcze ważniejsze od tego jest serce, z jakim tej pomocy się udziela.

Ważny jest rodzaj pomocy, którą się oferuje, ale jeszcze ważniejsze od tego jest serce, z jakim tej pomocy się udziela. Ważny jest rodzaj pomocy, którą się oferuje, ale jeszcze ważniejsze od tego jest serce, z jakim tej pomocy się udziela. Jan Paweł II W grudniu 2010 roku w ramach tygodnia wolontariatu w Publicznej Szkole

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Co z wolontariatem w Solcu Kujawskim?

Co z wolontariatem w Solcu Kujawskim? Co z wolontariatem w Solcu Kujawskim? Spotkanie informacyjno-konsultacyjne Solec Kujawski, 19 listopada 2014 roku I. Wolontariat Wolontariat to dobrowolna, bezpłatna, świadoma praca na rzecz innych lub

Bardziej szczegółowo

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW Kamila Ordowska Dlaczego powinniśmy kształcić postawy społeczne i obywatelskie? Dynamicznie zmieniające się realia współczesnego świata rozwój cywilizacyjno

Bardziej szczegółowo

WOLONTARIAT W ZESPOLE SZKÓŁ NR 14 JAKO JEDEN Z ELEMENTÓW WYCHOWANIA

WOLONTARIAT W ZESPOLE SZKÓŁ NR 14 JAKO JEDEN Z ELEMENTÓW WYCHOWANIA WOLONTARIAT W ZESPOLE SZKÓŁ NR 14 JAKO JEDEN Z ELEMENTÓW WYCHOWANIA Projekt Miej serce na dłoni i nieś pomoc drugiemu Pomagam, więc jestem! Autor projektu: Maria Czaplińska 1 SPIS TREŚCI Idea wolontariatu...

Bardziej szczegółowo

Edukacja na rzecz Pokoju. Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail.

Edukacja na rzecz Pokoju. Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail. Edukacja na rzecz Pokoju Nauczanie rozwiązywania konfliktów wsród Dzieci ze szkoły podstawowej Tanya Ryskind tanyaryskind@gmail.com Zaproszenie do Pokojowej Edukacji Dr Maria Montessori (1870 1952) Znana

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Program NA WŁASNE KONTO

Program NA WŁASNE KONTO Program NA WŁASNE KONTO Fundacja Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej jest organizacją pozarządową, działającą na rzecz rozwoju polskiej wsi. Od blisko 25 lat pomaga zmieniać jej wizerunek oraz aktywnie

Bardziej szczegółowo

Projekt NA WŁASNE KONTO

Projekt NA WŁASNE KONTO Projekt NA WŁASNE KONTO Fundacja Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej jest organizacją pozarządową, działającą na rzecz rozwoju polskiej wsi. Od 25 lat pomaga zmieniać jej wizerunek oraz aktywnie wspiera

Bardziej szczegółowo

Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia.

Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia. Potrzeby edukacyjne osób po 50 roku życia. Poniższy kwestionariusz został stworzony w ramach projektu AWAKE Starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu (ang. Aging With Active Knowledge and Experience),

Bardziej szczegółowo

WYNIKI ANKIETY EWALUCYJNEJ DLA UCZNIÓW NA TEMAT REALIZACJI PROJEKTU COMENIUS W ZESPOLE SZKÓŁ IM. PIOTRA WYSOCKIEGO

WYNIKI ANKIETY EWALUCYJNEJ DLA UCZNIÓW NA TEMAT REALIZACJI PROJEKTU COMENIUS W ZESPOLE SZKÓŁ IM. PIOTRA WYSOCKIEGO WYNIKI ANKIETY EWALUCYJNEJ DLA UCZNIÓW NA TEMAT REALIZACJI PROJEKTU COMENIUS W ZESPOLE SZKÓŁ IM. PIOTRA WYSOCKIEGO 1. Czy byłeś zaangażowany w projekt? Tak 100% Nie 2. Co skłoniło Cię do wzięcia udziału

Bardziej szczegółowo

Twoje prawa obywatelskie

Twoje prawa obywatelskie Twoje prawa obywatelskie Dostęp do praw i sprawiedliwości dla osób z niepełnosprawnością intelektualną Inclusion Europe Raport Austria Anglia Belgia Bułgaria Chorwacja Cypr Czechy Dania Estonia Finlandia

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA FINANSOWA /WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI/ PARTNERSTWO KONSUMPCJA BIZNES

EDUKACJA FINANSOWA /WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI/ PARTNERSTWO KONSUMPCJA BIZNES EDUKACJA FINANSOWA /WIEDZA I UMIEJĘTNOŚCI/ PARTNERSTWO KONSUMPCJA BIZNES NASZE ŻYCIE NIE MAMY WPŁYWU NA TO, JAK SIĘ RODZIMY I JAK UMIERAMY (ZAZWYCZAJ) Dobry mąż, dobry ojciec, ale zły elektryk NASZE ŻYCIE

Bardziej szczegółowo

SKRÓT KONWENCJI O PRAWACH DZIECKA

SKRÓT KONWENCJI O PRAWACH DZIECKA SKRÓT KONWENCJI O PRAWACH DZIECKA Czy wiesz, że masz prawa zagwarantowane przez państwo, które są spisane w dokumencie nazwanym Konwencją o prawach dziecka? Jeżeli nie wiedziałeś, przeczytaj uważnie ten

Bardziej szczegółowo

WIELKA ZBIÓRKA MAKULATURY W CH AUCHAN ŁOMIANKI

WIELKA ZBIÓRKA MAKULATURY W CH AUCHAN ŁOMIANKI Portal informacyjny Łomianek i okolic kontakt@elomianki.eu Home Kontakt Reklama > Znajdź firmę EDUKACJA ZDROWIE I URODA KULTURA SPRAWY LOKALNE SPORT WYDARZENIA I IMPREZY OGŁOSZENIA CZAS WOLNY ZNAJDŹ FIRMĘ

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRAKTYKACH Z AIESEC

PRZEWODNIK PO PRAKTYKACH Z AIESEC PRZEWODNIK PO PRAKTYKACH Z AIESEC Praktyki z AIESEC dają niepowtarzalną możliwość zdobycia doświadczenia zawodowego nie tylko studentom, ale także absolwentom uczelni wyższych. Praktyki AIESEC łączą przyjemne

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN V EDYCJI HERBACIARNI NAUKOWEJ 2011/2012

REGULAMIN V EDYCJI HERBACIARNI NAUKOWEJ 2011/2012 REGULAMIN V EDYCJI HERBACIARNI NAUKOWEJ 2011/2012 Spotkania Herbaciarni Naukowej przy Polskiej Akademii Umiejętności kierowane są do uczniów, studentów oraz nauczycieli. Poza uczestnictwem w wykładach

Bardziej szczegółowo

Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Niepublicznym Gimnazjum im. Ks. Piotra Wawrzyniaka w Golinie w roku szkolnym 2014/15

Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Niepublicznym Gimnazjum im. Ks. Piotra Wawrzyniaka w Golinie w roku szkolnym 2014/15 Raport z ewaluacji wewnętrznej przeprowadzonej w Niepublicznym Gimnazjum im. Ks. Piotra Wawrzyniaka w Golinie w roku szkolnym 2014/15 Przedmiot ewaluacji: Formy i metodyka procesu dydaktycznego. Zespół

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO Publicznego Gimnazjum nr 26 im. Mikołaja Reja w Łodzi. Załącznik Nr 2 do Statutu

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO Publicznego Gimnazjum nr 26 im. Mikołaja Reja w Łodzi. Załącznik Nr 2 do Statutu REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO Publicznego Gimnazjum nr 26 im. Mikołaja Reja w Łodzi Załącznik Nr 2 do Statutu Słowo wstępne Samorządności nie tworzą władze - nie polega ona na tym, by kilkoro wybranych

Bardziej szczegółowo

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Seniorzy są wśród nas Szybko postępujące zmiany demograficzne ostatnich 20 lat spowodowały rosnący udział osób starszych w Polsce. Zmiany struktury demograficznej związane

Bardziej szczegółowo

Temat: Lekcja wychowawcza poświęcona tematyce przemocy w oparciu o film Męska sprawa Sławomira Fabickiego.

Temat: Lekcja wychowawcza poświęcona tematyce przemocy w oparciu o film Męska sprawa Sławomira Fabickiego. Temat: Lekcja wychowawcza poświęcona tematyce przemocy w oparciu o film Męska sprawa Sławomira Fabickiego. Opracowanie: Katarzyna Duma Etap edukacyjny: gimnazjum Czas: 2-3 godziny lekcyjne (najlepiej bez

Bardziej szczegółowo

grudzień2013/styczeń2014 numer 9

grudzień2013/styczeń2014 numer 9 Wyższa Szkoła Edukacji i Terapii Wydział Zamiejscowy w Szczecinie grudzień2013/styczeń2014 numer 9 Goniometr czyli co, gdzie, kiedy w Wydziale Zamiejscowym w Szczecinie WSEiT Grudzień i styczeń obfitował

Bardziej szczegółowo

Ja mam prawo, ty masz prawo, on/ona ma prawo

Ja mam prawo, ty masz prawo, on/ona ma prawo Ja mam prawo, ty masz prawo, on/ona ma prawo Wprowadzenie do praw dziecka Wszyscy mamy prawa. Ponadto jako dziewczyna czy chłopiec w wieku poniżej 18 lat masz pewne szczególne prawa. Konwencja Narodów

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

9 czerwca 2015r. Konferencja pn. Co dalej z nami pytają obszary Natura 2000

9 czerwca 2015r. Konferencja pn. Co dalej z nami pytają obszary Natura 2000 9 czerwca 2015r. Konferencja pn. Co dalej z nami pytają obszary Natura 2000 Zespół Szkół im. Stanisława Staszica w Gąbinie składa się z następujących szkół: Liceum Ogólnokształcące Technikum Zasadnicza

Bardziej szczegółowo

2. Opisz swoje dotychczasowe doświadczenie czym zajmowałeś/łaś się do tej pory?

2. Opisz swoje dotychczasowe doświadczenie czym zajmowałeś/łaś się do tej pory? Aplikacja na Studenckiego Ambasadora Fundacji DKMS Polska Drogi Kandydacie/Kandydatko na Studenckiego Ambasadora Fundacji DKMS Polska, Dziękuję za Twoje zainteresowanie i chęć przystąpienia do Programu

Bardziej szczegółowo

Twój Salon Kosmetyczny na. Twój doradca w internecie

Twój Salon Kosmetyczny na. Twój doradca w internecie Twój Salon Kosmetyczny na Twój doradca w internecie Czy prowadzisz już fanpage na Facebook Swojego salonu? TAK NIE Sprawdź na kolejnych slajdach czy wszystkie elementy są przez ciebie dobrze przygotowanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU

PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU Chcemy Pomagać Ważny jest rodzaj pomocy, którą się oferuje, ale jeszcze ważniejsze od tego jest serce, z jakim tej pomocy się udziela Jan Paweł II 1 Okres nauki w szkole

Bardziej szczegółowo

opracowanie: Aneta Duda-Spandel, Joanna Błażusiak-Dudała

opracowanie: Aneta Duda-Spandel, Joanna Błażusiak-Dudała opracowanie: Aneta Duda-Spandel, Joanna Błażusiak-Dudała W szkole działa Samorząd Uczniowski, który tworzą wszyscy uczniowie szkoły poprzez swoich reprezentantów. Samorząd Uczniowski jest najwyższym organem

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie zadania rekrutacyjnego Wolontariat na rzecz aktywności społecznej XVII Sesja Sejmu Dzieci i Młodzieży

Podsumowanie zadania rekrutacyjnego Wolontariat na rzecz aktywności społecznej XVII Sesja Sejmu Dzieci i Młodzieży Podsumowanie zadania rekrutacyjnego Wolontariat na rzecz aktywności społecznej XVII Sesja Sejmu Dzieci i Młodzieży UWAGA: Tylko podsumowanie zadania w pliku PDF oraz załączniki dokumentujące publiczną

Bardziej szczegółowo

S P R A W O Z D A N I E

S P R A W O Z D A N I E S P R A W O Z D A N I E "PROGRAM EDUKACJI EKOLOGICZNEJ NA OBSZARZE ZWIĄZKU GMIN REGIONU KUTNOWSKIEGO" sierpień - grudzień 2004 r. Umowa dotacji Nr 46/EE/D/2004 I. Opis zrealizowanych zadań. II. Informacja

Bardziej szczegółowo

Opiekunowie środowiska w moim przedszkolu Rok szkolny 2007/2008

Opiekunowie środowiska w moim przedszkolu Rok szkolny 2007/2008 Opiekunowie środowiska w moim przedszkolu Rok szkolny 2007/2008 Regulamin konkursu Cele konkursu tworzenie trwałych nawyków i zachowań ekologicznego stylu życia w domu, szkole i najbliższym otoczeniu,

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY W GIMNAZJUM W PRAKTYCE SZKOLNEJ. Zajęcia warsztatowe

PROJEKT EDUKACYJNY W GIMNAZJUM W PRAKTYCE SZKOLNEJ. Zajęcia warsztatowe PROJEKT EDUKACYJNY W GIMNAZJUM W PRAKTYCE SZKOLNEJ Zajęcia warsztatowe Cele szkolenia: wykorzystanie dotychczasowych dobrych praktyk w pracy z metodą projektu; zapoznanie się z zadaniami stojącymi przed

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Informacyjny I półrocze 2014 r.

Biuletyn Informacyjny I półrocze 2014 r. Biuletyn Informacyjny I półrocze 2014 r. Szanowni Państwo, Prezentujemy najnowszy Biuletyn Fundacji, w którym opisujemy projekty, które miały miejsce w I półroczu 2014 roku. Celem Fundacji Studnia Nadziei

Bardziej szczegółowo

Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych

Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych Od 2004 r. www.extrapolska.pl Wydawnictwo Gazet Regionalnych Spółka Extra Media jest wydawnictwem w 100% z kapitałem polskim, od ponad 10 lat działającym na krajowym rynku

Bardziej szczegółowo

projektu na wiedzę, umiejętności i postawy uczniów. Ankietę wypełniły 52 osoby: 27 dziewcząt i 25 chłopców.

projektu na wiedzę, umiejętności i postawy uczniów. Ankietę wypełniły 52 osoby: 27 dziewcząt i 25 chłopców. Wstęp RAPORT EWALUACYJNY Z ANKIET DOTYCZĄCY DŁUGOFALOWEGO WPŁYWU PROJEKTU Uczyć się, ale jak? współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Ankieta została przeprowadzona

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji dotyczący zmian klimatu

Scenariusz lekcji dotyczący zmian klimatu Scenariusz lekcji dotyczący zmian klimatu Przedstawiony poniżej scenariusz nadaje się do wykorzystania na bardzo zróżnicowanym poziomie edukacyjnym. Wybór zagadnień dydaktycznych i formy prezentacji zależy

Bardziej szczegółowo

5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu

5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu 5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu Jak zarządzać zmianą w życiu osobistym i w pracy www.dorotasoida.pl 5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu Jak zarządzać zmianą w życiu osobistym

Bardziej szczegółowo