Anna Czabanowska-Wróbel

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Anna Czabanowska-Wróbel"

Transkrypt

1 MODERNIZM W POLSCE ZŁOTNIK MODERNIZM I ŚPIEWAK W POLSCE POEZJA LEOPOLDA STAFFA I BOLESŁAWA MODERNIZM W LEŚMIANA POLSCE W KRĘGU MODERNIZMU MODERNIZM W POLSCE Anna Czabanowska-Wróbel universitas

2 29 ZŁOTNIK I ŚPIEWAK POEZJA LEOPOLDA STAFFA I BOLESŁAWA LEŚMIANA W KRĘGU MODERNIZMU

3 Studia nad nowoczesną polską literaturą, sztuką, kulturą i myślą humanistyczną pod redakcją Włodzimierza Boleckiego i Ryszarda Nycza W serii ukazują się rozprawy poświęcone literaturze oraz innym dziedzinom kultury polskiej. Ich wspólnym problemem jest analiza modernizmu, rozumianego jako składnik i konsekwencja procesów nowoczesności, rozwijających się w Polsce przed XX wiekiem i w jego trakcie. Książki ukazujące się w tej serii analizują modernizm w Polsce z różnych perspektyw metodologicznych. W przygotowaniu: Tom 28 Tom 30 Bożena Karwowska, Ciało, seksualność, obozy zagłady Hanna Gosk, Opowieści skolonizowanego kolonizatora. W kręgu studiów postzależnościowych nad literaturą polską XX i XXI wieku

4 MODERNIZM W POLSCE ZŁOTNIK I ŚPIEWAK POEZJA MODERNIZM LEOPOLDA W POLSCE STAFFA I BOLESŁAWA LEŚMIANA W KRĘGU MODERNIZMU MODERNIZM W POLSCE Anna Czabanowska-Wróbel Kraków

5 Publikacja dofinansowana przez Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego Copyright by Anna Czabanowska-Wróbel and Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2009 ISBN TAiWPN UNIVERSITAS Redaktor naukowy Ryszard Nycz Projekt okładki i stron tytułowych Ewa Gray Koncepcja serii powstała w ramach realizacji projektów badawczych wspartych subsydiami profesorskimi FNP 2002 Włodzimierza Boleckiego ( Badania nad modernizmem w literaturze polskiej XX wieku ) i Ryszarda Nycza ( Polska nowoczesność: poetyka i kultura ).

6 Józkowi

7

8 Wprowadzenie Szkoda, że nie mamy jeszcze prawdziwego polskiego modernizmu! (UR 234) napisał w roku 1897 Bolesław Leśmian w liście do Miriama nie przypuszczając nawet, ile razy jeszcze termin ten będzie zmieniał swoje znaczenie 2 i że po z górą stu latach przedmiotem badań, ustaleń i negocjacji będzie nie tyle polski modernizm, co modernizmy 3. Leopold Staff i Bolesław Leśmian, dwaj rówieśnicy, tworzyli podczas dwóch pierwszych faz modernizmu, młodopolskiej i tej z dwudziestolecia międzywojennego, a Staff uczestniczył jeszcze w jego przemianach po II wojnie światowej. Dwaj poeci zostaną tu potraktowani jako reprezentanci niepodobnych do siebie postaw, których wspólną cechą był ich nieawangardowy charakter 4. Skrót ten odsyła do edycji: B. Leśmian, Utwory rozproszone. Listy, zebrał i opracował J. Trznadel, Warszawa R. Nycz, Język modernizmu. Prolegomena historycznoliterackie, Wrocław 1997, W. Bolecki, Modernizm w literaturze polskiej XX wieku (rekonesans), Teksty Drugie 2002, nr 4. A. Mencwel, Trzy modernizmy, w: tenże, Wyobraźnia antropologiczna. Próby i studia, Warszawa Por. Odkrywanie modernizmu. Przekłady i komentarze, pod red. R. Nycza, Kraków 1998, Modernistyczne źródła dwudziestowieczności, red. M. Dąbrowski, A.Z. Makowiecki, Warszawa 2003, T. Majewski, Modernizmy i ich losy, Teksty Drugie 2008 nr 3 [przedruk w:] Rekonfiguracje modernizmu. Nowoczesność i kultura popularna, redakcja naukowa T. Majewski, Warszawa O relacji awangarda modernizm por. J. Orska, Problemy z pojęciem modernizmu, w: taż, Przełom awangardowy w dwudziestowiecznym modernizmie w Polsce, Kraków 2004, s Por. też A. Skrendo, Poezja modernizmu. In-

9 8 Wprowadzenie Staff, pomimo zmian, pozostał wierny wyobrażeniu poezji jako kształtu wykuwanego starannie opanowanym kunsztem, Leśmian poezji traktowanej jako śpiew. Jednak ani Staff nie będzie tu wyłącznie złotnikiem, cyzelatorem, rzemieślnikiem, ani Leśmian jedynie poetą śpiewakiem. Obie te figury poety to tylko sygnały odmiennych postaw wobec twórczości; dlatego, by osłabić i podważyć tę opozycję, motyw złota i blasku zostanie ukazany w rozdziale poświęconym poezji Leśmiana, a temat pieśni i piosenki w części dotyczącej poezji Staffa. Opozycja Staff Leśmian nie jest opozycją mocną, służącą do budowania trwałych historycznoliterackich konstrukcji. Przeciwnie, obaj poeci, tak przecież różni, nieraz mówią o tym samym we właściwy im sposób. Analiza ich dzieł pomaga zrozumieć odcienie modernizmu, a nie jaskrawe odmienności w jego obrębie ( Bo nade wszystko chcemy Odcienia/ Odcienia nie kolorów tęczy! 5 to jeszcze program Verlaine a godny, by być hasłem nie tylko sztuki poetyckiej, ale też sztuki interpretacji). Uważna lektura wierszy Staffa i Leśmiana pozwala dostrzec niuanse polskiego modernizmu, choćby były one mniej efektowne niż wyraziste opozycyjne schematy. Druga i trzecia część Złotnika i śpiewaka poświęcone są wybranym zagadnieniom poezji Staffa i Leśmiana. Poszczególne szkice nie mają ścisłych odpowiedników. Przykładem paraleli rozdzielonej między dwie części książki są symetryczne studia o łzach Staffa i o płaczu Leśmiana. Jednak zawsze, także w rozdziałach poświęconych tylko jednemu z nich, pojawiało się nieustanne odniesienie do twórczości drugiego. Porównanie to umożliwia zobaczenie w nowym oświetleniu twórczości każdego z poetów; zwłaszcza nazbyt już zamykanego w niezmiennym kanonie interpretacyjnym Staffa, pomagają lepiej zrozumieć odwołania do tych spośród wierszy Leśmiana, w których na własny, niepowtarzalny sposób podejmuje tematy wspólne dla nich obu. Trudno zresztą o symetrię w przypadku Leśmiana, niedocenionego za życia genialnego poety, o którym powstaje dziś bardzo wiele studiów i Staffa, który tworzył przez dziesięciolecia bardzo dobre wiersze, a o którym pamięta się dziś najczęściej z terpretacje, Kraków 2005, J. Franczak, Bieguny modernizmu, w: tenże, Poszukiwanie realności. Światopogląd polskiej prozy modernistycznej, Kraków 2007, s P. Verlaine, Sztuka poetycka, przeł. M. Jastrun, w: Symboliści francuscy, wybrał M. Jastrun, BN s. II, nr 146, Wrocław 1965, s. 96.

10 Wprowadzenie 9 historycznoliterackiego obowiązku Na zasadzie agere contra więcej uwagi poświęciłam właśnie poezji Staffa, obiecując sobie powrócić w przyszłości do poezji Leśmiana tak, jak na to zasługuje dla niej samej. Ostatnia część książki zawiera trzy studia poświęcone zagadnieniom, które dowodzą łączności między dwiema fazami modernizmu: młodopolską i tą z dwudziestolecia międzywojennego. Motyw odbicia w wodzie czy lustrze, młodopolski symbol symbolu, zarówno w poezji Staffa, jak i Leśmiana odgrywa wielką rolę, ale jest przez każdego z nich potraktowany inaczej. Motyw Narcyza przeżywa następnie rozkwit w poezji między dwiema wojnami, zwłaszcza w liryce Jarosława Iwaszkiewicza. Elegia koronny gatunek i Staffa, i Leśmiana to w Młodej Polsce jedna z najważniejszych form wypowiedzi poetyckiej, ogniwo dalszych gatunkowych przemian. Ostatni szkic poświęcony jest najmłodszym poetom, którzy debiutowali przed I wojną światową. Poeci miasta Aleksander Szczęsny, Stanisław Miłaszewski i Ludwik Maria Staff byli uczniami Leopolda Staffa, wszyscy, nie tylko ostatni, mogli uważać się za jego młodszych braci. Bolesław Leśmian czytał z uwagą ich wiersze i recenzując je życzliwie, dowiadywał się, jakim poetą nie chciałby się stać.

11

12 Część I Złotnik i śpiewak

13

14 Złotnik i śpiewak dwie metafory poety Rzeczy, mówię, rzeczy, rzeczy, rzeczy! Złotnik, ja wykuwam; bez mej pieczy Samowolnie nic się nie stanie, Nic się samo pod los nie podłoży. Tu są wszyscy równi z łaski Bożej: Ja i złoto, i ogień i kamień. Dinge, sag ich, Dinge, Dinge, Dinge! ta metalicznie dźwięczna linijka wiersza Rilkego Złotnik (1925) pozwala mówić zarówno o poezji rzeczy, o Ding-gedicht 2, jak i o roli muzyki w poezji. Dwa stare wyobrażenia artysty jako złotnika i śpiewaka (nawet w XX wieku z nieustannym odniesieniem czasem patetycznym, czasem ironicznym do Boga) nie wykluczają się nawzajem, choć częściej stanowią przeciwieństwo 3. Złotnikiem i śpiewakiem chcę tu nazwać metaforycznie Leopolda Staffa i Bole- R.M. Rilke, Poezje, przeł. M. Jastrun, Kraków 1974, s Por. K. Kuczyńska-Koschany, Ding-Gedicht, wiersz jak rzecz prawdziwy, w: Wariacje na temat. Studia literackie, pod red. J. Abramowskiej, A. Czyżak, Z. Kopcia, Poznań 2003, s O romantycznych teoriach kreacji poetyckiej i ich źródłach por. M. Abrams, Zwierciadło i lampa. Romantyczna teoria poezji a tradycja krytycznoliteracka, przeł. M.B. Fedewicz, Gdańsk 2003.

15 14 Złotnik i śpiewak sława Leśmiana, ale określenia te można zastosować do poetów różnych czasów; choćby Teofila Lenartowicza, lirnika mazowieckiego, autora magicznego Złotego kubka. Alchemiczna wszechmoc złotnika u Rilkego, który, sam poddany Bogu, sprawuje suwerenną władzę nad ogniem i kruszcem, przywodzi na myśl słowa z Księgi Przysłów: Odłącz żużel od srebra a rozbłyśnie złotnikowi naczynie (Pr 25,4) i z Księgi Malachiasza: ( ) Albowiem jest on jak ogień złotnika i jak ług farbiarza (Ml 3,2), i niesie z sobą znaczenia związane z oczyszczeniem i przemianą. Wyobrażenie artysty jubilera to wyraz marzenia, by wiersz dążył do doskonałości, niekoniecznie natomiast, by odzwierciedlał cokolwiek w sposób mimetyczny. Reprezentacja nie oznacza tu naśladowania, a tworzenie stanowi kreowanie pozoru względnie niezależnego od samej rzeczywistości 4. Zamknięcie w skończonej formie wiąże się również z niebezpieczeństwem petryfikacji, unieruchomienia w doskonałości, która nie może już ulec zmianie, jeśli nie ma utracić wartości. Włoski poeta Pasquale Papa w wierszu przełożonym przez Józefa Ruffera pisał: Cyzeluję szkatułkę ze złota: Stroję trumnę dla mojej zmarłej Smutne dzieje, co się wpół zatarły, Wyobrazić ma moja robota 5. Rzemiosło złotnika nakazuje przypominać tradycję parnasizmu: Leconte de Lisle a z jego marzeniem, by wiersz lśnił jak metal ujęty w harmonijną formę, czy Teofila Gautier, który cyzelował swoje emalie i kamee 6. Aneta Mazur, odtwarzając parnasistowskie pojmowanie sztuki, przytacza stwierdzenie Gautiera słowo poeta znaczy dosłownie wykonawca 7. To 4 M.P. Markowski, O reprezentacji, w: Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy, red. M.P. Markowski, R. Nycz, Kraków 2006, s P. Papa, Cyzeluję, w: J. Ruffer, Wybór poezji, wybór i opracowanie M. Wyka, Kraków Wrocław 1985, s B. Mądra-Shallcross, Cień i forma. O wyobraźni plastycznej Leopolda Staffa, Szczecin A. Mazur, Parnasizm w poezji polskiej drugiej połowy XIX i początku XX wieku, Opole 1993, s. 26.

16 Złotnik i śpiewak dwie metafory poety 15 wyobrażenie twórcy ma, istotny dla Staffa, antyczny, platoński rodowód 8. Sztuka jako rzemiosło może się pojawić zarówno w koncepcji sztuki elitarnej, jak i w pojmowaniu jej jako pracy. W nocie o Gautierze zamieszczonej w antologii poezji francuskiej Staff zaznaczył: Nazywany Benvenuto du style. ( ) Duch niewzruszenie młody, płomienny entuzjasta, szczery i głęboki czciciel piękna, cyzeler i złotnik formy ( ) 9. W wierszu Sztuka (L Art) Gautier pisze: Tak, dzieło więcej jest wytworne, Gdy bierzesz kształty dłoniom twym Oporne Emalię, marmur li czy rym. ( ) Cyzeluj, gładź więc tarcz emalii I niech się wszystko to, co śnisz Utrwali W niepokonany rym czy spiż 10. Wysiłek twórcy jest wartością, bo jej cel stanowi doskonałość 11. Stefan George, znawca poezji francuskiej, w swoim wierszu Klamra (Die Spange) powie: 8 Etymologicznie poietes był tym, który robi. W przeciwieństwie do artysty, który, w mniemaniu Greków, jedynie naśladował przerabiał to, co istnieje. W. Tatarkiewicz, Twórczość. Dzieje pojęcia, w: tenże, Dzieje sześciu pojęć, Warszawa 1982, s L. Staff, Przypisy, w: Lirycy francuscy. Wybór poezyj od XII do XX wieku, wydał i przypisami opatrzył L. Staff, Warszawa 1924, s T. Gautier, Sztuka, przeł. A. Lange w: Lirycy francuscy. Wybór poezyj od XII do XX wieku, Warszawa 1924, s Słowa te komentuje Piotr Śniedziewski: Istotą poezji nie jest więc natchnienie, ale raczej pełna precyzji praca nad językiem. Gautier zwraca uwagę na jej rzemieślniczy charakter wiersz trzeba nie tylko wyrzeźbić (metafora, która raz jeszcze podkreśla związek wysiłku i sztuki), ale także gładzić i cyzelować (oba czasowniki należą do słownictwa technicznego i rzemieślniczego). W taki sposób powstaje niepokonany ( ) spiż, który z jednej strony przeciwstawia się wysiłkom poety, ale z drugiej jest koherentną i przemyślaną strukturą

17 16 Złotnik i śpiewak Chciałem, by z wiecznotrwałej stali Chłodny i gładki był jej stop, Ale hartownych tak metali Nie topi w hutach cały glob Teraz ma ona przeto być: Jak wielki baldach wyrzeźbiona Płomiennozłota i czerwona I ma się od klejnotów skrzyć 12. Przedmiot idealny, przedmiot, którego nie ma, stanowi symbol celu poezji. Klamra to klejnot, ozdoba, ale też coś, co spina niewidzialną całość, co łączy, jednoczy. Wyobrażone tu zostały jakości estetyczne związane z kształtem, jakości kształtu, jakości układu 13. Docenienie rzemieślniczego wymiaru sztuki znalazło na początku XX wieku uzasadnienie z zupełnie innej perspektywy filozoficznej i społecznej u Sorela, którego wybór pism zatytułowany O sztuce, religii i filozofii ukazał się w 1913 roku w Bibliotece Symposionu. George Sorel pisał: Sztuka dostarcza nam środka uszlachetnienia tego, co starożytni uważali za niewolnicze: doznawania dumnej rozkoszy w pokonaniu trudności i poczucia wolności przy spełnianiu swej roboty. A równocześnie praca wykonywana z uczuciem artystycznem jest nie tylko doskonalsza, ale i ilościowo bogatsza. Wszyscy współcześni ekonomiści wiedzą z doświadczenia, że rzeczą zasadniczą jest rozbudzić w wytwórcy miłość do rzeczy wytwarzanej. Terminatorstwo otoczone urokiem sztuki traci swe odstręczające cechy i przedstawia się jako środek zjednoczenia kultury umysłu z poszukiwaniem zdolności zawodowych. ( ) Tak tedy ( ) wydaje mi się, że posłannictwem sztuki jest uszlachetnienie pracy ręcznej i zrównanie jej z pracą zawodową 14. dzięki pracy, która została mu poświęcona. P. Śniedziewski, Mallarmé Norwid. Milczenie i poetycki modernizm we Francji i w Polsce, Poznań 2008, s S. George, Klamra, przeł. L. Lewin, w: Poezje, wybór i wstęp K. Kamińska, Warszawa 1979, s Wartości te za niemieckimi estetykami analizował wówczas Michał Sobeski, Filozofia sztuki. Dzieje estetyki. Zagadnienia metody, Poznań 1924, s G. Sorel, Wartość społeczna sztuki, w: tenże, O sztuce, religii i filozofii, w przekładzie i z przedmową M. Rudnickiego, s

18 Złotnik i śpiewak dwie metafory poety 17 Chciałoby się powiedzieć: wytwórca jako twórca. Od myśli Sorela daleko być może do poezji Staffa, ale jeśli przypomnieć myślicieli, których czytał, Bergsona, Guyau, i Brzozowskiego 15 będzie już znacznie bliżej. Złoto, solarny znak doskonałości związany ze światłem i ogniem, potęgą i władzą, symbolizuje absolutną doskonałość, iluminację, oczyszczenie 16. Alchemiczne poszukiwania złotnika, jego destylowanie słowa stanowią ważny element modernistycznego wyobrażenia poety. Panujący wszechwładnie nad roztopionym kruszcem, nad materią słowa złotnik to nie tyle rzeźbiarz w miniaturze, co alchemik, a także kowal. Mircea Eliade przypomina mitologiczne wyobrażenia kowala bogów jako architekta i rzemieślnika a także jego związki z muzyką i śpiewem; wskazuje także na etymologiczne związki kowala i poety w różnych językach 17. Całą bezkształtną masę kruszców drogocennych, Które zaległy piersi mej głąb nieodgadłą, Jak wulkan z swych otchłani wyrzucam bezdennych (I 7) 18 Warto dostrzec w Kowalu wiersz autotematyczny, wiersz o procesie tworzenia. W tłumaczonym przez Staffa Ogrodzie pieszczot, poezji nieznanego Araba, znalazła się także Pieśń: Jak kowal wykuwa szable tylko przy blasku swojego ogniska, wykuwam słowa tej pieśni w świetle Słońca Boga 19. Poemat Staffa Kowal słoneczny dowodzi znaczenia solaryzmu w jego poezji 20. Kowal, rzeźbiarz i złotnik to wtajemniczony, znawca inicjacyjnych misteriów. Drugi biegun wyniku pracy złotnika stanowią impresjonistyczne, nasycone ogniem i złotem krajobrazy poetyckie autora Snów o potędze, 15 Por. J. Kwiatkowski, U podstaw liryki Leopolda Staffa, Warszawa J. Chevalier, A. Gheerbrant, Dictionnaire des symboles, Paris 1987, s M. Eliade, Kowale i alchemicy, przeł. A. Leder, Warszawa 2007, s Skrót ten odsyła do edycji: L. Staff, Poezje zebrane, Warszawa 1980, t. I II. Cyfra rzymska oznacza numer tomu, arabska stronę. 19 Ogród pieszczot, przeł. Leopold Staff, Warszawa Por. J. Kwiatkowski, Od katastrofizmu solarnego do synów słońca, w: Młodopolski świat wyobraźni, pod red. M. Podrazy-Kwiatkowskiej, Kraków 1977.

19 18 Złotnik i śpiewak który chętnie korzysta z barw metali i drogich kamieni 21, jak w wierszu Las jesienny Złote klony, miedziane buki, rude dęby, Jak dymów bursztynowe i siarczane kłęby, Lśnią w sprzeczce pojednanej i w zgodnej rozterce: Zda się, że pogłębione szafirem niebiosy Wznoszą się rozżagwione złotym ogniem stosy, A w każdym piękno spala swoje boskie serce. (I 890) Obrazowanie tego rodzaju powraca w różnych latach, czego dowodem są w brązie zachodu kute Wysokie drzewa albo wiersz Pod jesień z Barwy miodu z impresjonistycznym wyczuleniem na kolor, światło i mgły 22 ( Kobalt błękitu/ Półmgła przesłania,/ Z drzew malachitu/ Rdza się wyłania. II 696) W wierszu Droga poetycki opis zawiera odniesienia do kamieni i metali: Z boków dwie zwarte świerków ściany z malachitu, Dołem pas piachu długi, wciąż cieńszy, im dalej, Aż kończy się jak koniec klina z siwej stali, Tnąc przez pół zielonego trójkąt aksamitu. (II 189) Symboliczny obraz kuźni przywołuje również młodszy ze Staffów, Ludwik Maria, w wierszu Lutnista, w którym Katarzyna Fazan dostrzega wspólną dla obu braci wywiedzioną ze wspomnień dzieciństwa fascynację archetypowym obrazem 23. Z opowieści lutnisty dowiadujemy się, że towarzysz wędrówki zniszczył jego lutnię, a w zawierającym reminiscencje z Kowala obrazie rozżarzonego metalu na kowadle dał wzór twórczości, który bohater odrzucił: 21 Por. E. Kuźma, Kolor i słowo Teksty 1975 z. 2, J. Gage, Kolor i kultura. Teoria i znaczenie koloru od antyku do abstrakcji, przeł. J. Holzman, Kraków Por. A. Rossa, Impresjonistyczny świat wyobraźni. Poetycka i malarska kreacja pejzażu, Kraków 2003, P. Siemaszko, Od akademizmu do ekspresjonizmu. Sugestie pikturalne w poezji polskiej końca XIX i początków XX wieku, Bydgoszcz 2007, s K. Fazan, Młodzieńca śmierć z starcem jednoczy (Wokół biografii i poezji Ludwika Marii Staffa), w: L.M. Staff, Utwory wybrane, wybór, wstęp i opracowanie tekstu K. Fazan, Kraków 2004, s. 15.

20 Złotnik i śpiewak dwie metafory poety 19 ( ) Jak późni Wędrowcy w chatęśmy weszli kowala, A on nas zawiódł do ochłódłej kuźni. Po coś rozniecić kazał ogień nie wiem Człek włożył w ogień chrust i słomy wiechę I nachylony twarzą nad zarzewiem, Rozdymał ogień swym kowalskim miechem Potem żelaza huczącą brzękotę Cisnąłeś w biały żar. A gdy weń wpadło, Czerwonym kwieciem i płomiennym złotem Zakwitło Wtedy na lśniące kowadło Rzuciłeś miazgę rozżarzoną butnie, A mnie w twarz hasła podnietę radosną: Takie kuj sobie struny, taką lutnię! Nie gram. Żelazna pieśń brzmi mi za głośno 24 We wczesnym utworze Leopolda Staffa Sen na skrzydłach zmierzchu, w którym na obrazy przekładane są stany duszy, pojawia się połączenie motywu złotnika i muzyki łączące, jak mówi refren tego wiersza, wszystko, co tajemnicze, ( ) i co pierzchliwe i co przelotne (I 17) Zza drzwi zamkniętych melodia cicha Lutni dolata. Tęskni i wzdycha Hołd pazia u stóp królowej wygran. Cyzelowany pięknie filigran Rodzi gdzieś w myśli mistrza ta nuta, Jak złotniczego miękki takt dłuta, Takt z srebrnym pasmem melodii splecion, Gdzieś z czarodziejskich przędzionej wrzecion (I 18) Staff, czytelnik a później tłumacz autobiografii Benvenuta Celliniego, wiedział, że miał on z woli swojego ojca zostać muzykiem. Według relacji artysty, jego ojciec powiedział: Nie chcę, by uprawiał inną sztukę poza graniem i komponowaniem; bo mam nadzieję, że w tym zawodzie zrobię zeń największego w świecie artystę, jeśli mi Bóg użyczy życia. ( ) Prosiłem ojca, by pozwolił mi ry- 24 L.M. Staff, Utwory wybrane, s

21 20 Złotnik i śpiewak sować w pewnych godzinach dnia, resztę zaś czasu chciałem poświęcić graniu, byle go zadowolić. Na to mi rzekł: Więc granie nie sprawia ci przyjemności? Odpowiedziałem: Nie, bo sztuka ta wydaje mi się zbyt niską wobec tej, którą mam w zamyśle 25. Sonet Leopolda Staffa Benvenuto pochodzący z tomu Łabędź i lira dowodzi, że poeta znał doskonale dzieje artysty i miał zamiar w poetyckiej miniaturze z jubilerską precyzją oddać miniaturę 26. Trudno w sposób bardziej lakoniczny opowiedzieć epizod, który sam Benvenuto zrelacjonował w rozdziale czwartym swoich pamiętników 27. Ludwik Maria Staff także sięga do losów florenckiego złotnika, by w konwencji liryki roli (i z nawiązaniem do jego pieśni napisanej w więzieniu) w wierszu Cellini mówi: ukazać witalistyczny światopogląd renesansowego twórcy. Na koniec monologu artysta składa niejako swój podpis, pozostawia sygnaturę: Pytaj ucznia Ascania, kto mi nie dowierza; Powie wam snadnie, iże nie darmo ma ręce Nadworny złotnik króla Francji i Papieża. Benvenuto Cellini, urodzon w Firenze 28. Młodszy brat Leopolda Staffa próbował nakreślić swój program poetycki w opozycji do ideału cyzelatorstwa, które odrzucał w programowej Inwokacji krzykliwej i rubasznej: Po szlifiersku rzezanych nie śpiewam wam słów, W blaszki lśniące ni w dzwonki lutni swej nie stroję Benvenuta Celliniego Żywot spisany przez niego samego, przeł. L. Staff, Wrocław 1948, s : Mój zapał był tak wielki czy też moje zamiłowanie tak szczere, że w ciągu kilku miesięcy doścignąłem dobrych, nawet najlepszych towarzyszy swej sztuki i zacząłem z trudów swych ciągnąć pewne korzyści. Mimo to starałem się sprawić dobremu ojcu memu przyjemność, grając na flecie lub na rożku i ilekroć mnie słuchał, ronił łzy wśród głębokich westchnień. Tamże. 26 Por. M. Szczot, Klasycyzm Leopolda Staffa, Poznań 2004, s O wierszu tym więcej w rozdziale Renesansyzm Leopolda Staffa. 27 Benvenuta Celliniego Żywot spisany przez niego samego, s. 33 i n. 28 L.M. Staff, Utwory wybrane, s Tamże, s. 64.

22 Złotnik i śpiewak dwie metafory poety 21 W wierszach Leopolda Staffa znajdzie się nie tylko złotnik, ale i pozłotnik, malujący tanią pozłótką zwyczajne a nawet tandetne przedmioty to poeta z wiersza Odkrywca złotych światów starzejący się Verlaine: Aż postarzał się Tęskniąc jako łódź w przystani, Począł malować w izbie swej pyłem pozłótki Drzwi, łóżko, krzesło, w którym, na pieśń zmieniał smutki, Okno i papierową umbrę lampy taniej I znalazł świat swój złoty dziecinny odkrywca. (I 434) Wszechobecny u Verlaine a motyw barwy złotej 30 ma wiele wspólnego z metaforyką złota panującą w wierszach Staffa 31. Artysta w dojrzałym modernizmie to kreator, a nie imitator. Inna, bardziej ukryta, opozycja, o której w odniesieniu do literatury młodopolskiej pisał Wojciech Gutowski jako o opozycji stłumionej, to antynomia kreator medium 32. Występuje ona w refleksji o poezji Bolesława Leśmiana, który zarówno w wypowiedziach dyskursywnych, jak i w samych wierszach związał ze sobą ściśle poezję i śpiew, a poetę ukazywał właśnie jako śpiewaka. We wczesnym wierszu Ideały (1897) sformułował myśl, której nigdy potem nie wyraził tak bezpośrednio, a która wydaje się ważna w jego światopoglądzie poetyckim, gdyż stanowi odrzucenie poezji jako zamkniętego kształtu. Pierwsza strofa zostanie w dalszej części wiersza zaprzeczona. My nie oznacza tu wcale ja : Kształt jest najwyższym naszym ideałem, W nim chcemy zmieścić wszechświat symetrycznie; Duch w naszych myślach także stał się ciałem, W cudowną formę zmieniony magicznie (559) R. Patyk, Szlakiem ptaków niebieskich, czyli podróż szalona Staffa. O Odkrywcy złotych światów, w: Poezja Leopolda Staffa. Interpretacje, pod red. A. Czabanowskiej-Wróbel, P. Próchniaka, M. Stali, Kraków Por. M. Stala, Metafora w liryce Młodej Polski. Metamorfozy widzenia poetyckiego, Wrocław W. Gutowski, Kreator i medium. Wokół problemu tożsamości artysty, w: tenże, Konstelacje Przybyszewskiego, Toruń 2008, s Skrót ten odsyła do edycji: B. Leśmian, Poezje zebrane, oprac. A. Madyda, wstępem opatrzyła M. Jakitowicz, Toruń 1995.

23 22 Złotnik i śpiewak Według młodego Leśmiana myśl nie mieści się w formach, a marzenie w zamkniętych kształtach. Ale są myśli, ale są uczucia, Dla których nie ma kształtu ni wyrazu, ( ) Są takie prawdy najwyższe i święte, W krąg otoczone tajemnic krainą, Które jakoby we dźwięki zaklęte, Tylko melodią gdzieś w bezmiary płyną! (560) Podmiot mówi o poszukiwaniu właściwego słowa i o duchowych skutkach nazywania bóg we mnie zabity. To, co zamknięte i skończone petryfikuje i uśmierca (duch ożywia litera zabija). Ideałem w młodzieńczym wierszu nie są więc skończone formuły, ale pełne melodii, pełne dźwięków życie, skrzydlate marzenia i pieśni (560). Wyobrażenie poezji jako śpiewu i poety-śpiewaka jest już w tym wczesnym utworze gotowe i czeka na rozwinięcie w wierszach takich jak Zamyślenie czy Do śpiewaka 34. Słowa Rilkego Gesang ist Dasein pochodzące z III sonetu do Orfeusza Śpiew to istnienie 35, Śpiew jest istnieniem 36 stanowią najbardziej lapidarny wyraz nie tylko głębokiego związku muzyki i poezji w wielkim modernizmie 37, ale i czegoś więcej przekonania, że muzyka przenika byt. Modernistycznego nawrotu do muzyczności nie akcentuje Hugo Friedrich, ale właśnie autora Struktury nowoczesnej liryki można przyłapać na niechęci do Rilkego, poety, który nie do końca pasuje do jego modelu chłodnej kreacji poezji nowoczesnej 38. W Notatkach o me- 34 Por. M. Głowiński, Słowo i pieśń. (Leśmiana poezja o poezji), w: tenże, Zaświat przedstawiony. Szkice o poezji Bolesława Leśmiana, Warszawa R.M. Rilke, Poezje, przeł. M. Jastrun, Kraków 1974, s R.M. Rilke, Śpiew jest istnieniem, wybór, tłumaczenie i posłowie B. Antochiewicz, Wrocław Por. J. Zięba, Bolesława Leśmiana światopogląd nowoczesny. O eseistyce poety, Kraków 2000, s Por. A. Szlagowska, Modernistyczny dialog z muzyką w twórczości Rilkego, Muzykalia IV, Zeszyt niemiecki nr H. Friedrich, Struktura nowoczesnej liryki od połowy XIX do połowy XX wieku, przeł. E. Feliksiak, Warszawa 1978.

24 Złotnik i śpiewak dwie metafory poety 23 lodii rzeczy Rilke wyraził to, co Leśmian wpisał innymi słowami w swoje wypowiedzi programowe 39 : XX. Głęboki ból sprawia, że ludzie milkną i zaczynają słuchać. Na co dzień słyszą tylko mniejsze lub większe fragmenty owej potężnej, rozbrzmiewającej w tle melodii. Wielu w ogóle już jej nie słyszy. Są jak drzewa, które zapomniały o swoich korzeniach i sądzą, że cała ich siła i życie tkwią w szumiących gałęziach. Wielu jest też takich, którzy nie mają czasu, by jej słuchać. Nie pozwalają nadejść godzinie. To biedni wygnańcy, którzy zgubili sens istnienia 40. XXI. Jeśli więc chcemy zostać wtajemniczeni w życie, musimy zwrócić uwagę na dwie rzeczy: Po pierwsze na wielką melodię, na którą składają się przedmioty i zapachy, uczucia i przeżycia, zmierzchy i tęsknoty, po drugie na pojedyncze głosy, które wpisują się w ten pełnobrzmiący chór i dopełniają go. I aby uzasadnić dzieło sztuki, które jest obrazem życia głębszego, więcej niż teraźniejszego, przeżycia możliwego zawsze i o każdym czasie, trzeba oba te głosy, ten należący do określonej godziny i ten należący do grupy obecnych w niej osób, w odpowiedni sposób do siebie nawzajem odnieść i zrównoważyć 41. Orfizm jako modernistyczna postawa poetycka ma wiele źródeł i wiele wariantów, wśród których Rilkeański miał w Polsce znaczącą recepcję 42. Wcześniejsza, skomplikowana gra Mallarmégo z tradycją orficką długo torowała sobie drogę do literatury polskiej. Poeta francuski głosił: 39 O analogiach Rilke Leśmian por. J. Krzysztoforska-Doschek, Bolesław Leśmian i Rainer Maria Rilke poeci tragizmu egzystencji ludzkiej, w: Recepcja literacka i proces literacki. O polsko-niemieckich kontaktach literackich od modernizmu po okres międzywojenny, red. G. Ritz, G. Matuszek, Kraków R.M. Rilke, Notatki o melodii rzeczy, tłum. T. Ososiński, Zeszyty Literackie 2007 nr 100, s Tamże. 42 Por. B. Surowska, Orfeusz w poezji Rainera Marii Rilkego, w: Mit Orfeusza. Inspiracje i reinterpretacje w europejskiej tradycji artystycznej. Studia pod red. S. Żerańskiej-Kominek, Gdańsk 2003; K. Kuczyńska-Koschany, Rilke poetów polskich, Wrocław 2004.

25 24 Złotnik i śpiewak Orfickie wytłumaczenie Ziemi jest jedynym obowiązkiem poety oraz grą literacką w pełnym tego słowa znaczeniu 43. Twórcy z generacji Staffa i Leśmiana wiedzą już, że nie da się bez zwątpienia wcielić w rolę Orfeusza, a jednak podejmują takie próby. Najważniejszym przedmiotem porównań jest dla nich Orfeusz romantyków, przede wszystkim Słowackiego, ale i Norwida 44. Później, w połowie XX wieku, według słów Ryszarda Przybylskiego, poeta, który stracił wiarę w harmonię świata, jest poniekąd Orfeuszem bez liry. Nie może nic wyśpiewać 45. Orfizm Staffa 46 to orfizm ukryty, który nie wymaga częstego przywoływania samej postaci mitycznej. Staffowski Orfeusz wędruje bez Eurydyki w Odkrycie. W finał utworu Śmierć włóczęgi wpleciona jest następująca wizja: Daj mi skrzypce, o pani biała, skrzypce w ręce!... Oto wstaję i idę! A za mną orszakiem Idą wszystkie posągi, dziewy i młodzieńce, W bezkresną dal błękitną ukwieconym szlakiem I wszystkie drogi suną, olśnione słonecznie, Jak węże w Orfeusza ślad, pieśnią zachwytne, By i tam szukać ze mną i wędrować wiecznie W Odkrycie Wszystko złote jest Wszystko błękitne (I 967) Dla autora Uśmiechów godzin istotna jest także dokonana w sztuce symbolizmu synteza Chrystusa i Orfeusza 47. Maria Poprzęcka podkreśla: 43 S. Mallarmé, list do Paula Verlaine a z 16 listopada Cyt. za: P. Śniedziewski, Mallarmé Norwid..., s M. Siwiec, Orfeusz romantyków. Mit o Orfeuszu w twórczości Juliusza Słowackiego i Gérarda de Nerval w kontekście epoki, Kraków Tu s. 98 i n. O słowach Norwida Kierunkiem więc trzecim, / Orfejskim pójdę. 45 R. Przybylski, To jest klasycyzm, Warszawa 1978, s. 14. Por. J. Poradecki, Orfeusz poetów XX wieku, w: Prorocy i sztukmistrze. Eseje o poezji polskiej XX wieku, Warszawa Łódź H. Krukowska, Orfizm Leopolda Staffa, w: Ateny Rzym Bizancjum. Mity Śródziemnomorza w kulturze XIX i XX wieku, pod red. J. Ławskiego i K. Korotkicha, Białystok 2008, s Por. M. Poprzęcka, W stronę ukochanych cieni. Obraz Orfeusza w sztuce symbolizmu, w: Mit Orfeusza..., s Badaczka zwraca uwagę na przyczyny zainte-

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy LITERATURA 1. "Żyć życiem innym niż większość". Twoje rozważania o wybranych bohaterach literackich idących

Bardziej szczegółowo

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA 1.Różne obrazy przyrody w literaturze. Omów sposoby ich kreowania w wybranych utworach 2.Metamorfoza bohatera literackiego i jej sens. Omów problem,

Bardziej szczegółowo

... podpis przewodniczącego szkolnego zespołu egzaminacyjnego

... podpis przewodniczącego szkolnego zespołu egzaminacyjnego pieczęć szkoły.maj..2013... 3 0 2 7 0 0-0 3 1 A 2 identyfikator szkoły Miejscowość... data Lista ów na egzamin wewnętrzny z...języka polskiego.- literatura... (przedmiot, poziom) Planowana liczba zdających

Bardziej szczegółowo

TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO

TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH W KRZESZOWICACH rok szkolny 2010/2011 I. LITERATURA 1. Przedstaw ideały rycerskie na wybranych tekstach literackich

Bardziej szczegółowo

LITERATURA. Lista tematów na egzamin wewnętrzny z... (przedmiot, poziom) Planowana liczba zdających w roku... Liczba przygotowanych tematów

LITERATURA. Lista tematów na egzamin wewnętrzny z... (przedmiot, poziom) Planowana liczba zdających w roku... Liczba przygotowanych tematów LITERATURA pieczęć szkoły Miejscowość... data... Lista ów na egzamin wewnętrzny z... (przedmiot, poziom) Planowana liczba zdających w roku... Liczba przygotowanych ów... podpis przewodniczącego szkolnego

Bardziej szczegółowo

LITERATURA tematu Temat

LITERATURA tematu Temat Nr tematu LITERATURA Temat 1 Literackie dialogi z Bogiem. Omów temat na podstawie analizy wybranych 2 Funkcjonowanie stereotypów w społeczeństwie polskim. Omów temat, analizując wybrane utwory literackie

Bardziej szczegółowo

Tradycja kulturowa literatury - opis przedmiotu

Tradycja kulturowa literatury - opis przedmiotu Tradycja kulturowa literatury - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Tradycja kulturowa literatury Kod przedmiotu 09.2-WH-FiPlD-TRA-2-Ć-S14_pNadGenCYJ15 Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny

Bardziej szczegółowo

Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 I. LITERATURA

Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 I. LITERATURA II Prywatne Liceum Ogólnokształcące w Kętrzynie Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 I. LITERATURA 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17

Bardziej szczegółowo

USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013

USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013 USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013 I LITERATURA 1. Analizując wybrane przykłady, omów funkcjonowanie motywu snu w literaturze różnych epok. 2. Macierzyństwo w literaturze

Bardziej szczegółowo

Tematy na maturę ustną z języka polskiego na rok szkolny 2011/2012

Tematy na maturę ustną z języka polskiego na rok szkolny 2011/2012 Tematy na maturę ustną z języka polskiego na rok szkolny 2011/2012 Literatura 1. Różne obrazy okupacji hitlerowskiej w literaturze polskiej. Zaprezentuj temat, analizując i interpretując wybrane przykłady.

Bardziej szczegółowo

TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH W KRZESZOWICACH

TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH W KRZESZOWICACH TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH W KRZESZOWICACH rok szkolny 2011/2012 I. LITERATURA 1. Przedstaw funkcjonowanie motywów biblijnych i antycznych

Bardziej szczegółowo

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014 SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA MATURĘ USTNĄ Z JĘZYKA POLSKIEGO 2013/2014 LITERATURA 1. Jednostka wobec nieustannych wyborów moralnych. Omów problem, analizując zachowanie wybranych bohaterów literackich 2. Obrazy

Bardziej szczegółowo

LITERATURA. 2. Kresy wschodnie w literaturze polskiej. Omów na podstawie wybranych przykładów.

LITERATURA. 2. Kresy wschodnie w literaturze polskiej. Omów na podstawie wybranych przykładów. TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ZESPOLE SZKÓŁ PLASTYCZNYCH IM. STANISŁAWA KOPYSTYŃSKIEGO WE WROCŁAWIU W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA 1. Analizując wybrane wiersze

Bardziej szczegółowo

LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. JAROSŁAWA IWASZKIEWICZA

LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. JAROSŁAWA IWASZKIEWICZA Nasielsk, 5 kwietnia 2013 r. Lista tematów na część ustną egzaminu maturalnego z języka polskiego w sesji wiosennej 2014 w Liceum Ogólnokształcącym im. Jarosława Iwaszkiewicza w Nasielsku LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE

Bardziej szczegółowo

Analizy i interpretacje wybranych wierszy

Analizy i interpretacje wybranych wierszy Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania - Kazimierz Przerwa Tetmajer Analizy i interpretacje wybranych wierszy Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Leopold Staff. Wybór wierszy - Część II

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Leopold Staff. Wybór wierszy - Część II Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Leopold Staff Wybór wierszy - Część II Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

I. LITERATURA. 5. Wina i kara w literaturze romantyzmu i innych epok, omów na wybranych przykładach.

I. LITERATURA. 5. Wina i kara w literaturze romantyzmu i innych epok, omów na wybranych przykładach. LISTA TEMATÓW DO CZĘŚĆI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 W CENTRUM KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO W LEGNICY I. LITERATURA 1. Wizerunek diabła i złych mocy

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015 LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015 I LITERATURA 1. Przedstaw funkcjonowanie motywów biblijnych i/lub antycznych w literaturze późniejszych epok. 2.

Bardziej szczegółowo

Anna Czabanowska-Wróbel

Anna Czabanowska-Wróbel MODERNIZM W POLSCE ZŁOTNIK MODERNIZM I ŚPIEWAK W POLSCE POEZJA LEOPOLDA STAFFA I BOLESŁAWA MODERNIZM W LEŚMIANA POLSCE W KRĘGU MODERNIZMU MODERNIZM W POLSCE Anna Czabanowska-Wróbel universitas 29 ZŁOTNIK

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW W ZSP W RZESZOWIE NA USTNY EGZAMIN MATURALNY

LISTA TEMATÓW W ZSP W RZESZOWIE NA USTNY EGZAMIN MATURALNY LISTA TEMATÓW W ZSP W RZESZOWIE NA USTNY EGZAMIN MATURALNY 2014 Literatura: 1. Zainteresowanie wsią i ludowością. Omów zagadnienie, opierając się na wybranych utworach literatury polskiej. 2. Satyra i

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Bolesław Leśmian. wybór wierszy

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Bolesław Leśmian. wybór wierszy Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Bolesław Leśmian wybór wierszy Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Kochanowski. Utwory wybrane

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Kochanowski. Utwory wybrane Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Jan Kochanowski Utwory wybrane Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

Filozofia Augusta Cieszkowskiego Dr Magdalena Płotka

Filozofia Augusta Cieszkowskiego Dr Magdalena Płotka Filozofia Augusta Cieszkowskiego Dr Magdalena Płotka Także i August Cieszkowski przejął metodę dialektyczną Hegla Zmierzał do utworzenia filozofii słowiańskiej, niezależnej od filozofii germańskiej Swój

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2009/2010

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2009/2010 LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2009/2010 1. LITERATURA 1. Motyw wędrówki w literaturze. Omów zagadnienie na wybranych przykładach literackich. 2. Różne ujęcia cierpienia

Bardziej szczegółowo

Związki literatury z innymi dziedzinami sztuki

Związki literatury z innymi dziedzinami sztuki Związki literatury z innymi dziedzinami sztuki Uwagi OKE 1. Inspiracje antyczne w kulturze. Scharakteryzuj je, analizując wybrane dzieła literackie i inne (np. malarskie, rzeźbiarskie, architektoniczne).

Bardziej szczegółowo

1. Motyw gry w literaturze. Przedstaw jego funkcje w wybranych utworach literackich.

1. Motyw gry w literaturze. Przedstaw jego funkcje w wybranych utworach literackich. LITERATURA 1. Motyw gry w literaturze. Przedstaw jego funkcje w wybranych utworach literackich. 2.. Przedstaw zjawisko prekursorstwa w literaturze różnych epok, analizując wybrane przykłady literackie.

Bardziej szczegółowo

wiosennej roku szkolnego 2011/2012 Literatura

wiosennej roku szkolnego 2011/2012 Literatura Tematy ustnych prezentacji maturalnych z języka polskiego w sesji wiosennej roku szkolnego 2011/2012 Literatura 1. Antyczne inspiracje w literaturze współczesnej. Przedstaw temat, analizując wybrane utwory

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ LEKCYJNYCH DLA KLASY II GIMNAZJUM

KONSPEKT ZAJĘĆ LEKCYJNYCH DLA KLASY II GIMNAZJUM KONSPEKT ZAJĘĆ LEKCYJNYCH DLA KLASY II GIMNAZJUM 11. 10. 2005 Klasa II b Prowadzący: Katarzyna Listwan.. Temat: Każdy z nas jest Odysem, co wraca do swej Itaki (L. Staff) Koncepcja człowieka jako homo

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO

LISTA TEMATÓW NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO LITERATURA LISTA TEMATÓW NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO 1. Na wybranych przykładach z różnych epok omów funkcję aluzji jako świadomego umieszczania tekstu w polu tradycji literackiej.

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Nr Literatura 1. Literackie wizje polskiego dworu. Omów temat w oparciu o wybrane utwory. 2. Polska, ale jaka? Przedstaw

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2013/14 I. LITERATURA

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2013/14 I. LITERATURA LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2013/14 I. LITERATURA 1. Bunt młodych w różnych epokach kulturowych. Omów jego przyczyny i konsekwencje, analizując wybrane przykłady

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2013/2014

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2013/2014 EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2013/2014 LITERATURA 1. Obserwacja świata i samego siebie jako temat poetyckiej refleksji. Omów problem, analizując celowo wybrane utwory i zastosowane w nich

Bardziej szczegółowo

... data i podpis dyrektora. Nr tematu

... data i podpis dyrektora. Nr tematu Lista tematów z języka polskiego na część wewnętrzną egzaminu maturalnego w roku szkolnym 2011/2012 w V Liceum Ogólnokształcącym i Technikum Nr 1 w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 im. Jana Szczepanika

Bardziej szczegółowo

Centrum Kształcenia Ustawicznego w Tarnowie

Centrum Kształcenia Ustawicznego w Tarnowie Centrum Kształcenia Ustawicznego w Tarnowie LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI WEWNĘTRZNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO w roku szkolnym 2013 / 2014 I LITERATURA 1. Samotność bohatera romantycznego i człowieka

Bardziej szczegółowo

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń 1 Spis treści Od Autora......6 Katharsis...7 Zimowy wieczór......8 Cierpienie i rozpacz......9 Cel.... 10 Brat Niebieski.... 11 Czas.... 12 Opętana.... 14 * * * [Moja dusza słaba].... 16 * * * [Człowiek

Bardziej szczegółowo

Tematy na ustną część egzaminu dojrzałości z języka polskiego -MAJ I. LITERATURA

Tematy na ustną część egzaminu dojrzałości z języka polskiego -MAJ I. LITERATURA Tematy na ustną część egzaminu dojrzałości z języka polskiego I. LITERATURA -MAJ 2011-1. Bohaterowie literatury XIX i XX w. Porównaj ich system wartości odwołując się do 2. Wizerunek rycerza w literaturze.

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA:

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: 1. Omów sposób funkcjonowania motywu wędrówki w literaturze, odwołując się do 2. Odwołując się do wybranych

Bardziej szczegółowo

Uwagi LITERATURA. ... data i podpis dyrektora. Nr tematu

Uwagi LITERATURA. ... data i podpis dyrektora. Nr tematu Lista tematów z języka polskiego na część wewnętrzną egzaminu maturalnego w roku szkolnym 2014/2015 w Technikum Nr 1 w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 im. Jana Szczepanika w Krośnie Nr tematu LITERATURA

Bardziej szczegółowo

Tematy na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego dla Liceum Profilowanego w Górze Kalwarii w roku szkolnym 2013/2014

Tematy na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego dla Liceum Profilowanego w Górze Kalwarii w roku szkolnym 2013/2014 Tematy na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego dla Liceum Profilowanego w Górze Kalwarii w roku szkolnym 2013/2014 I. LITERATURA 1. Motyw śmierci w literaturze średniowiecza i baroku. Omów temat

Bardziej szczegółowo

TEMATY NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA

TEMATY NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA TEMATY NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA 1. Najwybitniejsi znawcy natury ludzkiej. Omów temat analizując przykładów zachowań wybranych postaci literackich. 2. Akceptowane

Bardziej szczegółowo

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU Z JĘZYKA POLSKIEGO NA EGZAMIN MATURALNY W ROKU 2014 I. LITERATURA 1. Biografia jako klucz do odczytania twórczości pisarza. Przedstaw temat w oparciu o wybrane przykłady.

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

Szkolna lista tematów - rok szk. 2009/2010

Szkolna lista tematów - rok szk. 2009/2010 Szkolna lista tematów - rok szk. 2009/2010 Literatura 1. Różne obrazy miasta w literaturze. Przedstaw zagadnienie, analizując wybrane utwory. 2. Bohater tragiczny w utworach dramatycznych. Zanalizuj przykłady

Bardziej szczegółowo

Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną

Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE KLASA II GRUPA I I PÓŁROCZE Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną przedstawia - potrafi w praktyce zastosować

Bardziej szczegółowo

Tematy na egzamin wewnętrzny z. języka polskiego na rok szkolny 2010/2011

Tematy na egzamin wewnętrzny z. języka polskiego na rok szkolny 2010/2011 Tematy na egzamin wewnętrzny z języka polskiego na rok szkolny 2010/2011 Zespół Szkół Kształcenia Ustawicznego w Krośnie Opracował zespół w składzie: Justyna Czekańska Elżbieta Gancarz Karolina Krężałek

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne z j. polskiego dla kl. 3f semestr letni 2014/ Ferdydurke W. Gombrowicza styl, język, pojęcie formy

Zagadnienia egzaminacyjne z j. polskiego dla kl. 3f semestr letni 2014/ Ferdydurke W. Gombrowicza styl, język, pojęcie formy Zagadnienia egzaminacyjne z j. polskiego dla kl. 3f semestr letni 2014/15 1. Ferdydurke W. Gombrowicza styl, język, pojęcie formy 2. Ferdydurke W. Gombrowicza jako powieść awangardowa 3. Granica jako powieść

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na egzamin wewnętrzny z języka polskiego

Lista tematów na egzamin wewnętrzny z języka polskiego 2 4 7 5 0 1 - F 1 3 4 O 1 8 I identyfikator szkoły/identyfikatory szkół w zespole Lista tematów na egzamin wewnętrzny z języka polskiego Planowana liczba zdających w roku szk. 2014/2015 50 Liczba przygotowanych

Bardziej szczegółowo

Lista tematów z języka polskiego na egzamin wewnętrzny. rok szkolny 2012/2013

Lista tematów z języka polskiego na egzamin wewnętrzny. rok szkolny 2012/2013 Lista tematów z języka polskiego na egzamin wewnętrzny rok szkolny 2012/2013 Literatura 1. Kobiety irytujące i intrygujące w literaturze polskiej. Oceń postawy i zachowania wybranych bohaterek. 2. Poezja

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2013/2014 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

Motyw snu w literaturze

Motyw snu w literaturze Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach Motyw snu w literaturze zestawienie bibliograficzne w wyborze Wybór i opracowanie Małgorzata Pronobis Kielce 2010 2 Materiały ogólne 1. Danek, D. : Sen (marzenie

Bardziej szczegółowo

Szkolna lista tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego - Zespół Szkół Budowlanych im. E.Kwiatkowskiego w Lublinie Rok szkolny 2011/2012

Szkolna lista tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego - Zespół Szkół Budowlanych im. E.Kwiatkowskiego w Lublinie Rok szkolny 2011/2012 LITERATURA 1. Idealiści i marzyciele w literaturze polskiej. Scharakteryzuj sposób kreowania takich bohaterów w literaturze różnych epok. 2. Wizerunek żony w literaturze. Porównaj różne ujęcia motywu,

Bardziej szczegółowo

Tematy na ustną część egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014

Tematy na ustną część egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 Tematy na ustną część egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 LITERATURA 1. Obrzędy i obyczaje ludowe w literaturze. Omów sposoby ich przedstawiania i funkcje w wybranych utworach

Bardziej szczegółowo

SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA WEWNĘTRZNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO. w roku szkolnym 2013 / 2014

SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA WEWNĘTRZNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO. w roku szkolnym 2013 / 2014 SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA WEWNĘTRZNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO w roku szkolnym 2013 / 2014 w Liceum Ogólnokształcącym dla Dorosłych w Zespole Szkół nr 2 w Ostrowi Mazowieckiej 1 I. Literatura

Bardziej szczegółowo

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14).

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14). Miłość jest cnotą teologalną, dzięki której miłujemy Boga nade wszystko dla Niego samego, a naszych bliźnich jak siebie samych ze względu na miłość Boga. 1. "Bóg jest miłością" (1 J 4, 8. 16): miłość jest

Bardziej szczegółowo

Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w sesji wiosennej 2013

Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w sesji wiosennej 2013 Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w sesji wiosennej 2013 LITERATURA 1. Na podstawie wybranych utworów omów funkcje ironii w literaturze. 2. Folklor jako inspiracja

Bardziej szczegółowo

Historia literatury współczesnej

Historia literatury współczesnej dr Alina Molisak Historia literatury współczesnej Ćwiczenia dla IV roku studiów stacjonarnych drugiego poziomu kształcenia (30 h) Semestr zimowy, rok akademicki 2010/2011 Poniedziałek, 15:00, Gmach Polonistyki,

Bardziej szczegółowo

Nazwa przedmiotu Strategie kompozycyjne powieści XIX i XX w WH-FiPlP-PKP-SKP-W-S14_pNadGenV25YP. Wydział Humanistyczny

Nazwa przedmiotu Strategie kompozycyjne powieści XIX i XX w WH-FiPlP-PKP-SKP-W-S14_pNadGenV25YP. Wydział Humanistyczny Strategie kompozycyjne powieści XIX i XX w. - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Strategie kompozycyjne powieści XIX i XX w. Kod przedmiotu 09.2-WH-FiPlP-PKP-SKP-W-S14_pNadGenV25YP Wydział

Bardziej szczegółowo

Szkolna lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego w sesji wiosennej 2013 przygotowana przez Komisję Języka Polskiego w ZSZiO w Sułkowicach

Szkolna lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego w sesji wiosennej 2013 przygotowana przez Komisję Języka Polskiego w ZSZiO w Sułkowicach Szkolna lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego w sesji wiosennej 2013 przygotowana przez Komisję Języka Polskiego w ZSZiO w Sułkowicach Literatura 1.Motyw wiosny i jego funkcje. Omów temat

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 I LITERATURA

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 I LITERATURA LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 I LITERATURA 1. Katastrofizm w literaturze XX wieku. Przedstaw jego wyróżniki, analizując wybrane utwory

Bardziej szczegółowo

Szkolna lista tematów do ustnego egzaminu maturalnego z języka polskiego obowiązująca w roku szkolnym 2015/2016

Szkolna lista tematów do ustnego egzaminu maturalnego z języka polskiego obowiązująca w roku szkolnym 2015/2016 Szkolna lista tematów do ustnego egzaminu maturalnego z języka polskiego obowiązująca w roku szkolnym 2015/2016 LITERATURA 1. Początek i koniec opowieści. Na wybranych przykładach zanalizuj znaczenie scen

Bardziej szczegółowo

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Szkoła pisania - rozprawka 1. W poniższej rozprawce wskaż wstęp, rozwinięcie i zakończenie. Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Na bogactwo świata składają się między innymi dziedzictwo kulturowe

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 JĘZYK POLSKI

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 JĘZYK POLSKI PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) 2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne informacje [ ]. PP Zadanie

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA 1. Konflikt pokoleń jako motyw literatury. Zanalizuj

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Kochanowski. Treny

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Kochanowski. Treny Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Jan Kochanowski Treny Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna

Bardziej szczegółowo

CZESŁAW MIŁOSZ : życie i twórczość (bibliografia w wyborze)

CZESŁAW MIŁOSZ : życie i twórczość (bibliografia w wyborze) PUBLICZNA BIBLIOTEKA PEDAGOGICZNA W KONINIE FILIA W KOLE 62-600 Koło, ul. Toruńska 60 tel. (0-63) 2721261 e-mail kolo@pbpkonin.pl www.pbpkonin.pl CZESŁAW MIŁOSZ : życie i twórczość (bibliografia w wyborze)

Bardziej szczegółowo

-- prowadzi i dokumentuje działania związane z aktywnością kulturalną i samokształceniem

-- prowadzi i dokumentuje działania związane z aktywnością kulturalną i samokształceniem KRYTERIA OCENIANIA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 2 Z PRZEDMIOTU WIEDZA O KULTURZE (opracowane w oparciu o aktualną podstawę programową MEN oraz program nauczania i podręcznik Wydawnictwa Polskiego w Wołominie Wiedza

Bardziej szczegółowo

wiersz Smutno mi, Boże znany jest również jako Hymn; Słowacki zasadniczo zmienił cechy gatunkowe hymnu; hymn był utworem

wiersz Smutno mi, Boże znany jest również jako Hymn; Słowacki zasadniczo zmienił cechy gatunkowe hymnu; hymn był utworem "Testament mój" i "Smutno mi, Boże" wiersze J. Słowackiego Smutno mi, Boże i Testament mój Juliusza Słowackiego wiersz Smutno mi, Boże znany jest również jako Hymn; Słowacki zasadniczo zmienił cechy gatunkowe

Bardziej szczegółowo

2. Problemy okresu dorastania człowieka. Przedstaw je, odwołując się do wybranych utworów literackich.

2. Problemy okresu dorastania człowieka. Przedstaw je, odwołując się do wybranych utworów literackich. Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w sesji wiosennej w roku 2013 w Zespole Szkół Mechaniczno Elektrycznych w Ełku LITERATURA 1. Motyw exegi monumentum w twórczości Horacego

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 w Zamościu w roku szkolnym 2012/2013.

Lista tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 w Zamościu w roku szkolnym 2012/2013. Lista tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 w Zamościu w roku szkolnym 2012/2013. Lp. Literatura Uwagi 1 Różnorodne realizacje oraz funkcje konceptu

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Stefan Żeromski. Zbiór opowiadań

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Stefan Żeromski. Zbiór opowiadań Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Stefan Żeromski Zbiór opowiadań Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

Propozycje tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Technikum nr 4 im. Marii Skłodowskiej Curie w Bytomiu w roku szkolnym 2013/2014

Propozycje tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Technikum nr 4 im. Marii Skłodowskiej Curie w Bytomiu w roku szkolnym 2013/2014 Propozycje tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Technikum nr 4 im. Marii Skłodowskiej Curie w Bytomiu w roku szkolnym 2013/2014 Literatura 1. Literackie portrety ludzi szczęśliwych.

Bardziej szczegółowo

I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH W PRASZCE. Lista tematów na ustny egzamin z języka polskiego w sesji wiosennej 2014r.

I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH W PRASZCE. Lista tematów na ustny egzamin z języka polskiego w sesji wiosennej 2014r. I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH W PRASZCE Lista tematów na ustny egzamin z języka polskiego w sesji wiosennej 2014r. I Literatura 1. Motyw śmierci w literaturze różnych epok. Omów na

Bardziej szczegółowo

Szkolna lista tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego. - Zespół Szkół Budowlanych im. E.Kwiatkowskiego w Lublinie. Rok szkolny 2010/2011

Szkolna lista tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego. - Zespół Szkół Budowlanych im. E.Kwiatkowskiego w Lublinie. Rok szkolny 2010/2011 LITERATURA 1. Różne oblicza miłości. Omów zagadnienie, analizując wybrane dzieła literackie z różnych 2. Wizerunek żony w literaturze. Przedstaw różne ujęcia motywu, analizując wybrane dzieła 3. Różne

Bardziej szczegółowo

Tematy na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3 w Malborku

Tematy na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3 w Malborku Tematy na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3 w Malborku w roku szkolnym 2011/ 2012 I. Literatura 1. Przedstaw na wybranych przykładach literackie krainy

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Awangarda Lubelska nawiązywała do Awangardy Krakowskiej zamiłowaniem do metafory, przejmuje od niej zasadę

Awangarda Lubelska nawiązywała do Awangardy Krakowskiej zamiłowaniem do metafory, przejmuje od niej zasadę Józef Czechowicz - poeta Drugiej Awangardy Awangarda Lubelska nawiązywała do Awangardy Krakowskiej zamiłowaniem do metafory, przejmuje od niej zasadę poetyckich skrótów; przywołuje też tradycyjne tematy

Bardziej szczegółowo

17. Wpływ doświadczeń dzieciństwa na dorosłe życie człowieka. Zaprezentuj portrety psychologiczne wybranych bohaterów literackich. 18.

17. Wpływ doświadczeń dzieciństwa na dorosłe życie człowieka. Zaprezentuj portrety psychologiczne wybranych bohaterów literackich. 18. Tematy do przeprowadzenia ustnego egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku 2014 obowiązujące w XX Liceum Ogólnokształcącym im. Zbigniewa Herberta w Gdańsku I LITERATURA 1. Literackie reinterpretacje

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze. Klasa I. Wymagania przedmiotowo-programowe

Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze. Klasa I. Wymagania przedmiotowo-programowe Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze Klasa I Skala ocen celujący bardzo dobry Wymagania przedmiotowo-programowe - wykazuje zaangażowanie w realizację projektów związanych

Bardziej szczegółowo

SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 I. LITERATURA 1. Jaką postawę moralną musi prezentować twój autorytet? Odwołaj się do bohaterów 2.

Bardziej szczegółowo

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja.

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. ALLELUJA 1. Niech zabrzmi Panu chwała w niebiosach, na wysokościach niech cześć oddadzą. Wielbijcie Pana Jego Zastępy, Wielbijcie Pana Duchy niebieskie. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja,

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA TEMATÓW DO WEWNĄTRZSZKOLNEGO EGZAMINU MATURALNEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014

PROPOZYCJA TEMATÓW DO WEWNĄTRZSZKOLNEGO EGZAMINU MATURALNEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 PROPOZYCJA TEMATÓW DO WEWNĄTRZSZKOLNEGO EGZAMINU MATURALNEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA 1. Odwzorowywanie świata, prowokacja, eksperyment artystyczny. Zanalizuj problem w odniesieniu do najnowszej

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na egzamin wewnętrzny z języka polskiego. Liczba przygotowanych tematów LITERATURA

Lista tematów na egzamin wewnętrzny z języka polskiego. Liczba przygotowanych tematów LITERATURA 2 4 7 8 0 1-3 7 1 3 S pieczęć szkoły identyfikator szkoły / identyfikatory szkół w zespole Lista tematów na egzamin wewnętrzny z języka polskiego Planowana liczba zdających w roku szkolnym 2013/2014 Liczba

Bardziej szczegółowo

wydarzeniach w utworze epickim opowiada narrator; jego relacja ma najczęściej charakter zobiektywizowany i cechuje ją

wydarzeniach w utworze epickim opowiada narrator; jego relacja ma najczęściej charakter zobiektywizowany i cechuje ją Charakterystyka trzech rodzajów literackich Cechy charakterystyczne epiki wydarzeniach w utworze epickim opowiada narrator; jego relacja ma najczęściej charakter zobiektywizowany i cechuje ją chłodny dystans;

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz I

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz I Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz I Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

Propozycje tematów na ustny egzamin dojrzałości rok szkolny 2008/2009 LITERATURA

Propozycje tematów na ustny egzamin dojrzałości rok szkolny 2008/2009 LITERATURA Propozycje tematów na ustny egzamin dojrzałości rok szkolny 2008/2009 LITERATURA 1. Biografia i jej wpływ na kształtowanie twórczości artysty. Omów na wybranych przykładach. 2. Bohater wplątany w historię

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny na poziomie. i właściwie je uzasadnić?

Egzamin maturalny na poziomie. i właściwie je uzasadnić? Egzamin maturalny na poziomie podstawowym. Jak sformułować stanowisko i właściwie je uzasadnić? PODSTAWOWE INFORMACJE Rozprawka na poziomie podstawowym jest formą wypowiedzi pisemnej na podany temat, która

Bardziej szczegółowo

Lekcja 4 na 28 stycznia 2017

Lekcja 4 na 28 stycznia 2017 Lekcja 4 na 28 stycznia 2017 Czy Duch Święty jest siłą wypływającą od Boga, czy też boską Osobą równą Ojcu i Synowi? Czy ta kwestia ma znaczenie i czy wpływa ona na nasze relacje z Bogiem? Jezus i Duch:

Bardziej szczegółowo

Bibliografia załącznikowa. Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza we Wrześni rok szkolny 2013/2014

Bibliografia załącznikowa. Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza we Wrześni rok szkolny 2013/2014 Bibliografia załącznikowa Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza we Wrześni rok szkolny 2013/2014 OPIS BIBLIOGRAFICZNY Uporządkowany zespół danych o książce lub innym dokumencie służących do

Bardziej szczegółowo

Tematy egzaminu ustnego z języka polskiego w roku szkolnym 2009/2010

Tematy egzaminu ustnego z języka polskiego w roku szkolnym 2009/2010 Tematy egzaminu ustnego z języka polskiego w roku szkolnym 2009/2010 ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Katastroficzna wizja świata w poezji i w malarstwie czasów wojny. Omów na wybranych

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN KLASYFIKACYJNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II LICEUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN KLASYFIKACYJNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II LICEUM 1 WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN KLASYFIKACYJNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II LICEUM Uczeń, który nie spełnił wymagań na ocenę dopuszczającą, otrzymuje ocenę

Bardziej szczegółowo

TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2015 IV LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE W GRUDZIĄDZU

TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2015 IV LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE W GRUDZIĄDZU TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2015 IV LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE W GRUDZIĄDZU LITERATURA 1. Motywy animalistyczne w literaturze. Omów zagadnienie na wybranym materiale

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wstęp 3.

SPIS TREŚCI. Wstęp 3. SPIS TREŚCI Wstęp 3 I. ROZWAŻANIA WSTĘPNE 23 1. Luteranizm i jego znaczenie dla filozofii 23 1.1. Główne założenia doktrynalne luteranizmu 24 1.2. Luter i filozofia 33 2. Reakcja na Reformację - racjonalizacje

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz II Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana?

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? W skali od 1 do 10 (gdzie 10 jest najwyższą wartością) określ, w jakim stopniu jesteś zaniepokojony faktem, że większość młodzieży należącej do Kościoła hołduje

Bardziej szczegółowo

Lista tematów maturalnych na egzamin ustny z języka polskiego na rok szkolny 2011/2012.

Lista tematów maturalnych na egzamin ustny z języka polskiego na rok szkolny 2011/2012. Lista tematów maturalnych na egzamin ustny z języka polskiego na rok szkolny 2011/2012. I LITERATURA 1. Miłośd i jej różne oblicza. Omów na przykładach dwóch 2. Groteska jako metoda kreowania rzeczywistości.

Bardziej szczegółowo

Maryjo, Królowo Polski, /x2 Jestem przy Tobie, pamiętam, /x2 Czuwam.

Maryjo, Królowo Polski, /x2 Jestem przy Tobie, pamiętam, /x2 Czuwam. APEL JASNOGÓRSKI Wersja tradycyjna Maryjo, Królowo Polski, /x2 Jestem przy Tobie, pamiętam, /x2 Czuwam. Wersja młodzieżowa Maryjo, Królowo Polski, /x2 E H7 E Jestem przy Tobie, A Pamiętam o Tobie E I czuwam

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY KOD UCZNIA: Drogi Uczestniku! WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY Dialog to budowanie wzajemności ks. prof. Józef Tischner Test zawiera pytania z kilku

Bardziej szczegółowo

Tematy maturalne na rok szkolny 2013/2014 1. Literatura

Tematy maturalne na rok szkolny 2013/2014 1. Literatura Tematy maturalne na rok szkolny 2013/2014 1. Literatura 1.1 Analizując utwory polskie i/ lub obce scharakteryzuj różne odmiany awangardowego dramatu XX wieku. 1.2 Ballada romantyczna jako źródło inspiracji

Bardziej szczegółowo