Anna Czabanowska-Wróbel

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Anna Czabanowska-Wróbel"

Transkrypt

1 MODERNIZM W POLSCE ZŁOTNIK MODERNIZM I ŚPIEWAK W POLSCE POEZJA LEOPOLDA STAFFA I BOLESŁAWA MODERNIZM W LEŚMIANA POLSCE W KRĘGU MODERNIZMU MODERNIZM W POLSCE Anna Czabanowska-Wróbel universitas

2 29 ZŁOTNIK I ŚPIEWAK POEZJA LEOPOLDA STAFFA I BOLESŁAWA LEŚMIANA W KRĘGU MODERNIZMU

3 Studia nad nowoczesną polską literaturą, sztuką, kulturą i myślą humanistyczną pod redakcją Włodzimierza Boleckiego i Ryszarda Nycza W serii ukazują się rozprawy poświęcone literaturze oraz innym dziedzinom kultury polskiej. Ich wspólnym problemem jest analiza modernizmu, rozumianego jako składnik i konsekwencja procesów nowoczesności, rozwijających się w Polsce przed XX wiekiem i w jego trakcie. Książki ukazujące się w tej serii analizują modernizm w Polsce z różnych perspektyw metodologicznych. W przygotowaniu: Tom 28 Tom 30 Bożena Karwowska, Ciało, seksualność, obozy zagłady Hanna Gosk, Opowieści skolonizowanego kolonizatora. W kręgu studiów postzależnościowych nad literaturą polską XX i XXI wieku

4 MODERNIZM W POLSCE ZŁOTNIK I ŚPIEWAK POEZJA MODERNIZM LEOPOLDA W POLSCE STAFFA I BOLESŁAWA LEŚMIANA W KRĘGU MODERNIZMU MODERNIZM W POLSCE Anna Czabanowska-Wróbel Kraków

5 Publikacja dofinansowana przez Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego Copyright by Anna Czabanowska-Wróbel and Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 2009 ISBN TAiWPN UNIVERSITAS Redaktor naukowy Ryszard Nycz Projekt okładki i stron tytułowych Ewa Gray Koncepcja serii powstała w ramach realizacji projektów badawczych wspartych subsydiami profesorskimi FNP 2002 Włodzimierza Boleckiego ( Badania nad modernizmem w literaturze polskiej XX wieku ) i Ryszarda Nycza ( Polska nowoczesność: poetyka i kultura ).

6 Józkowi

7

8 Wprowadzenie Szkoda, że nie mamy jeszcze prawdziwego polskiego modernizmu! (UR 234) napisał w roku 1897 Bolesław Leśmian w liście do Miriama nie przypuszczając nawet, ile razy jeszcze termin ten będzie zmieniał swoje znaczenie 2 i że po z górą stu latach przedmiotem badań, ustaleń i negocjacji będzie nie tyle polski modernizm, co modernizmy 3. Leopold Staff i Bolesław Leśmian, dwaj rówieśnicy, tworzyli podczas dwóch pierwszych faz modernizmu, młodopolskiej i tej z dwudziestolecia międzywojennego, a Staff uczestniczył jeszcze w jego przemianach po II wojnie światowej. Dwaj poeci zostaną tu potraktowani jako reprezentanci niepodobnych do siebie postaw, których wspólną cechą był ich nieawangardowy charakter 4. Skrót ten odsyła do edycji: B. Leśmian, Utwory rozproszone. Listy, zebrał i opracował J. Trznadel, Warszawa R. Nycz, Język modernizmu. Prolegomena historycznoliterackie, Wrocław 1997, W. Bolecki, Modernizm w literaturze polskiej XX wieku (rekonesans), Teksty Drugie 2002, nr 4. A. Mencwel, Trzy modernizmy, w: tenże, Wyobraźnia antropologiczna. Próby i studia, Warszawa Por. Odkrywanie modernizmu. Przekłady i komentarze, pod red. R. Nycza, Kraków 1998, Modernistyczne źródła dwudziestowieczności, red. M. Dąbrowski, A.Z. Makowiecki, Warszawa 2003, T. Majewski, Modernizmy i ich losy, Teksty Drugie 2008 nr 3 [przedruk w:] Rekonfiguracje modernizmu. Nowoczesność i kultura popularna, redakcja naukowa T. Majewski, Warszawa O relacji awangarda modernizm por. J. Orska, Problemy z pojęciem modernizmu, w: taż, Przełom awangardowy w dwudziestowiecznym modernizmie w Polsce, Kraków 2004, s Por. też A. Skrendo, Poezja modernizmu. In-

9 8 Wprowadzenie Staff, pomimo zmian, pozostał wierny wyobrażeniu poezji jako kształtu wykuwanego starannie opanowanym kunsztem, Leśmian poezji traktowanej jako śpiew. Jednak ani Staff nie będzie tu wyłącznie złotnikiem, cyzelatorem, rzemieślnikiem, ani Leśmian jedynie poetą śpiewakiem. Obie te figury poety to tylko sygnały odmiennych postaw wobec twórczości; dlatego, by osłabić i podważyć tę opozycję, motyw złota i blasku zostanie ukazany w rozdziale poświęconym poezji Leśmiana, a temat pieśni i piosenki w części dotyczącej poezji Staffa. Opozycja Staff Leśmian nie jest opozycją mocną, służącą do budowania trwałych historycznoliterackich konstrukcji. Przeciwnie, obaj poeci, tak przecież różni, nieraz mówią o tym samym we właściwy im sposób. Analiza ich dzieł pomaga zrozumieć odcienie modernizmu, a nie jaskrawe odmienności w jego obrębie ( Bo nade wszystko chcemy Odcienia/ Odcienia nie kolorów tęczy! 5 to jeszcze program Verlaine a godny, by być hasłem nie tylko sztuki poetyckiej, ale też sztuki interpretacji). Uważna lektura wierszy Staffa i Leśmiana pozwala dostrzec niuanse polskiego modernizmu, choćby były one mniej efektowne niż wyraziste opozycyjne schematy. Druga i trzecia część Złotnika i śpiewaka poświęcone są wybranym zagadnieniom poezji Staffa i Leśmiana. Poszczególne szkice nie mają ścisłych odpowiedników. Przykładem paraleli rozdzielonej między dwie części książki są symetryczne studia o łzach Staffa i o płaczu Leśmiana. Jednak zawsze, także w rozdziałach poświęconych tylko jednemu z nich, pojawiało się nieustanne odniesienie do twórczości drugiego. Porównanie to umożliwia zobaczenie w nowym oświetleniu twórczości każdego z poetów; zwłaszcza nazbyt już zamykanego w niezmiennym kanonie interpretacyjnym Staffa, pomagają lepiej zrozumieć odwołania do tych spośród wierszy Leśmiana, w których na własny, niepowtarzalny sposób podejmuje tematy wspólne dla nich obu. Trudno zresztą o symetrię w przypadku Leśmiana, niedocenionego za życia genialnego poety, o którym powstaje dziś bardzo wiele studiów i Staffa, który tworzył przez dziesięciolecia bardzo dobre wiersze, a o którym pamięta się dziś najczęściej z terpretacje, Kraków 2005, J. Franczak, Bieguny modernizmu, w: tenże, Poszukiwanie realności. Światopogląd polskiej prozy modernistycznej, Kraków 2007, s P. Verlaine, Sztuka poetycka, przeł. M. Jastrun, w: Symboliści francuscy, wybrał M. Jastrun, BN s. II, nr 146, Wrocław 1965, s. 96.

10 Wprowadzenie 9 historycznoliterackiego obowiązku Na zasadzie agere contra więcej uwagi poświęciłam właśnie poezji Staffa, obiecując sobie powrócić w przyszłości do poezji Leśmiana tak, jak na to zasługuje dla niej samej. Ostatnia część książki zawiera trzy studia poświęcone zagadnieniom, które dowodzą łączności między dwiema fazami modernizmu: młodopolską i tą z dwudziestolecia międzywojennego. Motyw odbicia w wodzie czy lustrze, młodopolski symbol symbolu, zarówno w poezji Staffa, jak i Leśmiana odgrywa wielką rolę, ale jest przez każdego z nich potraktowany inaczej. Motyw Narcyza przeżywa następnie rozkwit w poezji między dwiema wojnami, zwłaszcza w liryce Jarosława Iwaszkiewicza. Elegia koronny gatunek i Staffa, i Leśmiana to w Młodej Polsce jedna z najważniejszych form wypowiedzi poetyckiej, ogniwo dalszych gatunkowych przemian. Ostatni szkic poświęcony jest najmłodszym poetom, którzy debiutowali przed I wojną światową. Poeci miasta Aleksander Szczęsny, Stanisław Miłaszewski i Ludwik Maria Staff byli uczniami Leopolda Staffa, wszyscy, nie tylko ostatni, mogli uważać się za jego młodszych braci. Bolesław Leśmian czytał z uwagą ich wiersze i recenzując je życzliwie, dowiadywał się, jakim poetą nie chciałby się stać.

11

12 Część I Złotnik i śpiewak

13

14 Złotnik i śpiewak dwie metafory poety Rzeczy, mówię, rzeczy, rzeczy, rzeczy! Złotnik, ja wykuwam; bez mej pieczy Samowolnie nic się nie stanie, Nic się samo pod los nie podłoży. Tu są wszyscy równi z łaski Bożej: Ja i złoto, i ogień i kamień. Dinge, sag ich, Dinge, Dinge, Dinge! ta metalicznie dźwięczna linijka wiersza Rilkego Złotnik (1925) pozwala mówić zarówno o poezji rzeczy, o Ding-gedicht 2, jak i o roli muzyki w poezji. Dwa stare wyobrażenia artysty jako złotnika i śpiewaka (nawet w XX wieku z nieustannym odniesieniem czasem patetycznym, czasem ironicznym do Boga) nie wykluczają się nawzajem, choć częściej stanowią przeciwieństwo 3. Złotnikiem i śpiewakiem chcę tu nazwać metaforycznie Leopolda Staffa i Bole- R.M. Rilke, Poezje, przeł. M. Jastrun, Kraków 1974, s Por. K. Kuczyńska-Koschany, Ding-Gedicht, wiersz jak rzecz prawdziwy, w: Wariacje na temat. Studia literackie, pod red. J. Abramowskiej, A. Czyżak, Z. Kopcia, Poznań 2003, s O romantycznych teoriach kreacji poetyckiej i ich źródłach por. M. Abrams, Zwierciadło i lampa. Romantyczna teoria poezji a tradycja krytycznoliteracka, przeł. M.B. Fedewicz, Gdańsk 2003.

15 14 Złotnik i śpiewak sława Leśmiana, ale określenia te można zastosować do poetów różnych czasów; choćby Teofila Lenartowicza, lirnika mazowieckiego, autora magicznego Złotego kubka. Alchemiczna wszechmoc złotnika u Rilkego, który, sam poddany Bogu, sprawuje suwerenną władzę nad ogniem i kruszcem, przywodzi na myśl słowa z Księgi Przysłów: Odłącz żużel od srebra a rozbłyśnie złotnikowi naczynie (Pr 25,4) i z Księgi Malachiasza: ( ) Albowiem jest on jak ogień złotnika i jak ług farbiarza (Ml 3,2), i niesie z sobą znaczenia związane z oczyszczeniem i przemianą. Wyobrażenie artysty jubilera to wyraz marzenia, by wiersz dążył do doskonałości, niekoniecznie natomiast, by odzwierciedlał cokolwiek w sposób mimetyczny. Reprezentacja nie oznacza tu naśladowania, a tworzenie stanowi kreowanie pozoru względnie niezależnego od samej rzeczywistości 4. Zamknięcie w skończonej formie wiąże się również z niebezpieczeństwem petryfikacji, unieruchomienia w doskonałości, która nie może już ulec zmianie, jeśli nie ma utracić wartości. Włoski poeta Pasquale Papa w wierszu przełożonym przez Józefa Ruffera pisał: Cyzeluję szkatułkę ze złota: Stroję trumnę dla mojej zmarłej Smutne dzieje, co się wpół zatarły, Wyobrazić ma moja robota 5. Rzemiosło złotnika nakazuje przypominać tradycję parnasizmu: Leconte de Lisle a z jego marzeniem, by wiersz lśnił jak metal ujęty w harmonijną formę, czy Teofila Gautier, który cyzelował swoje emalie i kamee 6. Aneta Mazur, odtwarzając parnasistowskie pojmowanie sztuki, przytacza stwierdzenie Gautiera słowo poeta znaczy dosłownie wykonawca 7. To 4 M.P. Markowski, O reprezentacji, w: Kulturowa teoria literatury. Główne pojęcia i problemy, red. M.P. Markowski, R. Nycz, Kraków 2006, s P. Papa, Cyzeluję, w: J. Ruffer, Wybór poezji, wybór i opracowanie M. Wyka, Kraków Wrocław 1985, s B. Mądra-Shallcross, Cień i forma. O wyobraźni plastycznej Leopolda Staffa, Szczecin A. Mazur, Parnasizm w poezji polskiej drugiej połowy XIX i początku XX wieku, Opole 1993, s. 26.

16 Złotnik i śpiewak dwie metafory poety 15 wyobrażenie twórcy ma, istotny dla Staffa, antyczny, platoński rodowód 8. Sztuka jako rzemiosło może się pojawić zarówno w koncepcji sztuki elitarnej, jak i w pojmowaniu jej jako pracy. W nocie o Gautierze zamieszczonej w antologii poezji francuskiej Staff zaznaczył: Nazywany Benvenuto du style. ( ) Duch niewzruszenie młody, płomienny entuzjasta, szczery i głęboki czciciel piękna, cyzeler i złotnik formy ( ) 9. W wierszu Sztuka (L Art) Gautier pisze: Tak, dzieło więcej jest wytworne, Gdy bierzesz kształty dłoniom twym Oporne Emalię, marmur li czy rym. ( ) Cyzeluj, gładź więc tarcz emalii I niech się wszystko to, co śnisz Utrwali W niepokonany rym czy spiż 10. Wysiłek twórcy jest wartością, bo jej cel stanowi doskonałość 11. Stefan George, znawca poezji francuskiej, w swoim wierszu Klamra (Die Spange) powie: 8 Etymologicznie poietes był tym, który robi. W przeciwieństwie do artysty, który, w mniemaniu Greków, jedynie naśladował przerabiał to, co istnieje. W. Tatarkiewicz, Twórczość. Dzieje pojęcia, w: tenże, Dzieje sześciu pojęć, Warszawa 1982, s L. Staff, Przypisy, w: Lirycy francuscy. Wybór poezyj od XII do XX wieku, wydał i przypisami opatrzył L. Staff, Warszawa 1924, s T. Gautier, Sztuka, przeł. A. Lange w: Lirycy francuscy. Wybór poezyj od XII do XX wieku, Warszawa 1924, s Słowa te komentuje Piotr Śniedziewski: Istotą poezji nie jest więc natchnienie, ale raczej pełna precyzji praca nad językiem. Gautier zwraca uwagę na jej rzemieślniczy charakter wiersz trzeba nie tylko wyrzeźbić (metafora, która raz jeszcze podkreśla związek wysiłku i sztuki), ale także gładzić i cyzelować (oba czasowniki należą do słownictwa technicznego i rzemieślniczego). W taki sposób powstaje niepokonany ( ) spiż, który z jednej strony przeciwstawia się wysiłkom poety, ale z drugiej jest koherentną i przemyślaną strukturą

17 16 Złotnik i śpiewak Chciałem, by z wiecznotrwałej stali Chłodny i gładki był jej stop, Ale hartownych tak metali Nie topi w hutach cały glob Teraz ma ona przeto być: Jak wielki baldach wyrzeźbiona Płomiennozłota i czerwona I ma się od klejnotów skrzyć 12. Przedmiot idealny, przedmiot, którego nie ma, stanowi symbol celu poezji. Klamra to klejnot, ozdoba, ale też coś, co spina niewidzialną całość, co łączy, jednoczy. Wyobrażone tu zostały jakości estetyczne związane z kształtem, jakości kształtu, jakości układu 13. Docenienie rzemieślniczego wymiaru sztuki znalazło na początku XX wieku uzasadnienie z zupełnie innej perspektywy filozoficznej i społecznej u Sorela, którego wybór pism zatytułowany O sztuce, religii i filozofii ukazał się w 1913 roku w Bibliotece Symposionu. George Sorel pisał: Sztuka dostarcza nam środka uszlachetnienia tego, co starożytni uważali za niewolnicze: doznawania dumnej rozkoszy w pokonaniu trudności i poczucia wolności przy spełnianiu swej roboty. A równocześnie praca wykonywana z uczuciem artystycznem jest nie tylko doskonalsza, ale i ilościowo bogatsza. Wszyscy współcześni ekonomiści wiedzą z doświadczenia, że rzeczą zasadniczą jest rozbudzić w wytwórcy miłość do rzeczy wytwarzanej. Terminatorstwo otoczone urokiem sztuki traci swe odstręczające cechy i przedstawia się jako środek zjednoczenia kultury umysłu z poszukiwaniem zdolności zawodowych. ( ) Tak tedy ( ) wydaje mi się, że posłannictwem sztuki jest uszlachetnienie pracy ręcznej i zrównanie jej z pracą zawodową 14. dzięki pracy, która została mu poświęcona. P. Śniedziewski, Mallarmé Norwid. Milczenie i poetycki modernizm we Francji i w Polsce, Poznań 2008, s S. George, Klamra, przeł. L. Lewin, w: Poezje, wybór i wstęp K. Kamińska, Warszawa 1979, s Wartości te za niemieckimi estetykami analizował wówczas Michał Sobeski, Filozofia sztuki. Dzieje estetyki. Zagadnienia metody, Poznań 1924, s G. Sorel, Wartość społeczna sztuki, w: tenże, O sztuce, religii i filozofii, w przekładzie i z przedmową M. Rudnickiego, s

18 Złotnik i śpiewak dwie metafory poety 17 Chciałoby się powiedzieć: wytwórca jako twórca. Od myśli Sorela daleko być może do poezji Staffa, ale jeśli przypomnieć myślicieli, których czytał, Bergsona, Guyau, i Brzozowskiego 15 będzie już znacznie bliżej. Złoto, solarny znak doskonałości związany ze światłem i ogniem, potęgą i władzą, symbolizuje absolutną doskonałość, iluminację, oczyszczenie 16. Alchemiczne poszukiwania złotnika, jego destylowanie słowa stanowią ważny element modernistycznego wyobrażenia poety. Panujący wszechwładnie nad roztopionym kruszcem, nad materią słowa złotnik to nie tyle rzeźbiarz w miniaturze, co alchemik, a także kowal. Mircea Eliade przypomina mitologiczne wyobrażenia kowala bogów jako architekta i rzemieślnika a także jego związki z muzyką i śpiewem; wskazuje także na etymologiczne związki kowala i poety w różnych językach 17. Całą bezkształtną masę kruszców drogocennych, Które zaległy piersi mej głąb nieodgadłą, Jak wulkan z swych otchłani wyrzucam bezdennych (I 7) 18 Warto dostrzec w Kowalu wiersz autotematyczny, wiersz o procesie tworzenia. W tłumaczonym przez Staffa Ogrodzie pieszczot, poezji nieznanego Araba, znalazła się także Pieśń: Jak kowal wykuwa szable tylko przy blasku swojego ogniska, wykuwam słowa tej pieśni w świetle Słońca Boga 19. Poemat Staffa Kowal słoneczny dowodzi znaczenia solaryzmu w jego poezji 20. Kowal, rzeźbiarz i złotnik to wtajemniczony, znawca inicjacyjnych misteriów. Drugi biegun wyniku pracy złotnika stanowią impresjonistyczne, nasycone ogniem i złotem krajobrazy poetyckie autora Snów o potędze, 15 Por. J. Kwiatkowski, U podstaw liryki Leopolda Staffa, Warszawa J. Chevalier, A. Gheerbrant, Dictionnaire des symboles, Paris 1987, s M. Eliade, Kowale i alchemicy, przeł. A. Leder, Warszawa 2007, s Skrót ten odsyła do edycji: L. Staff, Poezje zebrane, Warszawa 1980, t. I II. Cyfra rzymska oznacza numer tomu, arabska stronę. 19 Ogród pieszczot, przeł. Leopold Staff, Warszawa Por. J. Kwiatkowski, Od katastrofizmu solarnego do synów słońca, w: Młodopolski świat wyobraźni, pod red. M. Podrazy-Kwiatkowskiej, Kraków 1977.

19 18 Złotnik i śpiewak który chętnie korzysta z barw metali i drogich kamieni 21, jak w wierszu Las jesienny Złote klony, miedziane buki, rude dęby, Jak dymów bursztynowe i siarczane kłęby, Lśnią w sprzeczce pojednanej i w zgodnej rozterce: Zda się, że pogłębione szafirem niebiosy Wznoszą się rozżagwione złotym ogniem stosy, A w każdym piękno spala swoje boskie serce. (I 890) Obrazowanie tego rodzaju powraca w różnych latach, czego dowodem są w brązie zachodu kute Wysokie drzewa albo wiersz Pod jesień z Barwy miodu z impresjonistycznym wyczuleniem na kolor, światło i mgły 22 ( Kobalt błękitu/ Półmgła przesłania,/ Z drzew malachitu/ Rdza się wyłania. II 696) W wierszu Droga poetycki opis zawiera odniesienia do kamieni i metali: Z boków dwie zwarte świerków ściany z malachitu, Dołem pas piachu długi, wciąż cieńszy, im dalej, Aż kończy się jak koniec klina z siwej stali, Tnąc przez pół zielonego trójkąt aksamitu. (II 189) Symboliczny obraz kuźni przywołuje również młodszy ze Staffów, Ludwik Maria, w wierszu Lutnista, w którym Katarzyna Fazan dostrzega wspólną dla obu braci wywiedzioną ze wspomnień dzieciństwa fascynację archetypowym obrazem 23. Z opowieści lutnisty dowiadujemy się, że towarzysz wędrówki zniszczył jego lutnię, a w zawierającym reminiscencje z Kowala obrazie rozżarzonego metalu na kowadle dał wzór twórczości, który bohater odrzucił: 21 Por. E. Kuźma, Kolor i słowo Teksty 1975 z. 2, J. Gage, Kolor i kultura. Teoria i znaczenie koloru od antyku do abstrakcji, przeł. J. Holzman, Kraków Por. A. Rossa, Impresjonistyczny świat wyobraźni. Poetycka i malarska kreacja pejzażu, Kraków 2003, P. Siemaszko, Od akademizmu do ekspresjonizmu. Sugestie pikturalne w poezji polskiej końca XIX i początków XX wieku, Bydgoszcz 2007, s K. Fazan, Młodzieńca śmierć z starcem jednoczy (Wokół biografii i poezji Ludwika Marii Staffa), w: L.M. Staff, Utwory wybrane, wybór, wstęp i opracowanie tekstu K. Fazan, Kraków 2004, s. 15.

20 Złotnik i śpiewak dwie metafory poety 19 ( ) Jak późni Wędrowcy w chatęśmy weszli kowala, A on nas zawiódł do ochłódłej kuźni. Po coś rozniecić kazał ogień nie wiem Człek włożył w ogień chrust i słomy wiechę I nachylony twarzą nad zarzewiem, Rozdymał ogień swym kowalskim miechem Potem żelaza huczącą brzękotę Cisnąłeś w biały żar. A gdy weń wpadło, Czerwonym kwieciem i płomiennym złotem Zakwitło Wtedy na lśniące kowadło Rzuciłeś miazgę rozżarzoną butnie, A mnie w twarz hasła podnietę radosną: Takie kuj sobie struny, taką lutnię! Nie gram. Żelazna pieśń brzmi mi za głośno 24 We wczesnym utworze Leopolda Staffa Sen na skrzydłach zmierzchu, w którym na obrazy przekładane są stany duszy, pojawia się połączenie motywu złotnika i muzyki łączące, jak mówi refren tego wiersza, wszystko, co tajemnicze, ( ) i co pierzchliwe i co przelotne (I 17) Zza drzwi zamkniętych melodia cicha Lutni dolata. Tęskni i wzdycha Hołd pazia u stóp królowej wygran. Cyzelowany pięknie filigran Rodzi gdzieś w myśli mistrza ta nuta, Jak złotniczego miękki takt dłuta, Takt z srebrnym pasmem melodii splecion, Gdzieś z czarodziejskich przędzionej wrzecion (I 18) Staff, czytelnik a później tłumacz autobiografii Benvenuta Celliniego, wiedział, że miał on z woli swojego ojca zostać muzykiem. Według relacji artysty, jego ojciec powiedział: Nie chcę, by uprawiał inną sztukę poza graniem i komponowaniem; bo mam nadzieję, że w tym zawodzie zrobię zeń największego w świecie artystę, jeśli mi Bóg użyczy życia. ( ) Prosiłem ojca, by pozwolił mi ry- 24 L.M. Staff, Utwory wybrane, s

21 20 Złotnik i śpiewak sować w pewnych godzinach dnia, resztę zaś czasu chciałem poświęcić graniu, byle go zadowolić. Na to mi rzekł: Więc granie nie sprawia ci przyjemności? Odpowiedziałem: Nie, bo sztuka ta wydaje mi się zbyt niską wobec tej, którą mam w zamyśle 25. Sonet Leopolda Staffa Benvenuto pochodzący z tomu Łabędź i lira dowodzi, że poeta znał doskonale dzieje artysty i miał zamiar w poetyckiej miniaturze z jubilerską precyzją oddać miniaturę 26. Trudno w sposób bardziej lakoniczny opowiedzieć epizod, który sam Benvenuto zrelacjonował w rozdziale czwartym swoich pamiętników 27. Ludwik Maria Staff także sięga do losów florenckiego złotnika, by w konwencji liryki roli (i z nawiązaniem do jego pieśni napisanej w więzieniu) w wierszu Cellini mówi: ukazać witalistyczny światopogląd renesansowego twórcy. Na koniec monologu artysta składa niejako swój podpis, pozostawia sygnaturę: Pytaj ucznia Ascania, kto mi nie dowierza; Powie wam snadnie, iże nie darmo ma ręce Nadworny złotnik króla Francji i Papieża. Benvenuto Cellini, urodzon w Firenze 28. Młodszy brat Leopolda Staffa próbował nakreślić swój program poetycki w opozycji do ideału cyzelatorstwa, które odrzucał w programowej Inwokacji krzykliwej i rubasznej: Po szlifiersku rzezanych nie śpiewam wam słów, W blaszki lśniące ni w dzwonki lutni swej nie stroję Benvenuta Celliniego Żywot spisany przez niego samego, przeł. L. Staff, Wrocław 1948, s : Mój zapał był tak wielki czy też moje zamiłowanie tak szczere, że w ciągu kilku miesięcy doścignąłem dobrych, nawet najlepszych towarzyszy swej sztuki i zacząłem z trudów swych ciągnąć pewne korzyści. Mimo to starałem się sprawić dobremu ojcu memu przyjemność, grając na flecie lub na rożku i ilekroć mnie słuchał, ronił łzy wśród głębokich westchnień. Tamże. 26 Por. M. Szczot, Klasycyzm Leopolda Staffa, Poznań 2004, s O wierszu tym więcej w rozdziale Renesansyzm Leopolda Staffa. 27 Benvenuta Celliniego Żywot spisany przez niego samego, s. 33 i n. 28 L.M. Staff, Utwory wybrane, s Tamże, s. 64.

22 Złotnik i śpiewak dwie metafory poety 21 W wierszach Leopolda Staffa znajdzie się nie tylko złotnik, ale i pozłotnik, malujący tanią pozłótką zwyczajne a nawet tandetne przedmioty to poeta z wiersza Odkrywca złotych światów starzejący się Verlaine: Aż postarzał się Tęskniąc jako łódź w przystani, Począł malować w izbie swej pyłem pozłótki Drzwi, łóżko, krzesło, w którym, na pieśń zmieniał smutki, Okno i papierową umbrę lampy taniej I znalazł świat swój złoty dziecinny odkrywca. (I 434) Wszechobecny u Verlaine a motyw barwy złotej 30 ma wiele wspólnego z metaforyką złota panującą w wierszach Staffa 31. Artysta w dojrzałym modernizmie to kreator, a nie imitator. Inna, bardziej ukryta, opozycja, o której w odniesieniu do literatury młodopolskiej pisał Wojciech Gutowski jako o opozycji stłumionej, to antynomia kreator medium 32. Występuje ona w refleksji o poezji Bolesława Leśmiana, który zarówno w wypowiedziach dyskursywnych, jak i w samych wierszach związał ze sobą ściśle poezję i śpiew, a poetę ukazywał właśnie jako śpiewaka. We wczesnym wierszu Ideały (1897) sformułował myśl, której nigdy potem nie wyraził tak bezpośrednio, a która wydaje się ważna w jego światopoglądzie poetyckim, gdyż stanowi odrzucenie poezji jako zamkniętego kształtu. Pierwsza strofa zostanie w dalszej części wiersza zaprzeczona. My nie oznacza tu wcale ja : Kształt jest najwyższym naszym ideałem, W nim chcemy zmieścić wszechświat symetrycznie; Duch w naszych myślach także stał się ciałem, W cudowną formę zmieniony magicznie (559) R. Patyk, Szlakiem ptaków niebieskich, czyli podróż szalona Staffa. O Odkrywcy złotych światów, w: Poezja Leopolda Staffa. Interpretacje, pod red. A. Czabanowskiej-Wróbel, P. Próchniaka, M. Stali, Kraków Por. M. Stala, Metafora w liryce Młodej Polski. Metamorfozy widzenia poetyckiego, Wrocław W. Gutowski, Kreator i medium. Wokół problemu tożsamości artysty, w: tenże, Konstelacje Przybyszewskiego, Toruń 2008, s Skrót ten odsyła do edycji: B. Leśmian, Poezje zebrane, oprac. A. Madyda, wstępem opatrzyła M. Jakitowicz, Toruń 1995.

23 22 Złotnik i śpiewak Według młodego Leśmiana myśl nie mieści się w formach, a marzenie w zamkniętych kształtach. Ale są myśli, ale są uczucia, Dla których nie ma kształtu ni wyrazu, ( ) Są takie prawdy najwyższe i święte, W krąg otoczone tajemnic krainą, Które jakoby we dźwięki zaklęte, Tylko melodią gdzieś w bezmiary płyną! (560) Podmiot mówi o poszukiwaniu właściwego słowa i o duchowych skutkach nazywania bóg we mnie zabity. To, co zamknięte i skończone petryfikuje i uśmierca (duch ożywia litera zabija). Ideałem w młodzieńczym wierszu nie są więc skończone formuły, ale pełne melodii, pełne dźwięków życie, skrzydlate marzenia i pieśni (560). Wyobrażenie poezji jako śpiewu i poety-śpiewaka jest już w tym wczesnym utworze gotowe i czeka na rozwinięcie w wierszach takich jak Zamyślenie czy Do śpiewaka 34. Słowa Rilkego Gesang ist Dasein pochodzące z III sonetu do Orfeusza Śpiew to istnienie 35, Śpiew jest istnieniem 36 stanowią najbardziej lapidarny wyraz nie tylko głębokiego związku muzyki i poezji w wielkim modernizmie 37, ale i czegoś więcej przekonania, że muzyka przenika byt. Modernistycznego nawrotu do muzyczności nie akcentuje Hugo Friedrich, ale właśnie autora Struktury nowoczesnej liryki można przyłapać na niechęci do Rilkego, poety, który nie do końca pasuje do jego modelu chłodnej kreacji poezji nowoczesnej 38. W Notatkach o me- 34 Por. M. Głowiński, Słowo i pieśń. (Leśmiana poezja o poezji), w: tenże, Zaświat przedstawiony. Szkice o poezji Bolesława Leśmiana, Warszawa R.M. Rilke, Poezje, przeł. M. Jastrun, Kraków 1974, s R.M. Rilke, Śpiew jest istnieniem, wybór, tłumaczenie i posłowie B. Antochiewicz, Wrocław Por. J. Zięba, Bolesława Leśmiana światopogląd nowoczesny. O eseistyce poety, Kraków 2000, s Por. A. Szlagowska, Modernistyczny dialog z muzyką w twórczości Rilkego, Muzykalia IV, Zeszyt niemiecki nr H. Friedrich, Struktura nowoczesnej liryki od połowy XIX do połowy XX wieku, przeł. E. Feliksiak, Warszawa 1978.

24 Złotnik i śpiewak dwie metafory poety 23 lodii rzeczy Rilke wyraził to, co Leśmian wpisał innymi słowami w swoje wypowiedzi programowe 39 : XX. Głęboki ból sprawia, że ludzie milkną i zaczynają słuchać. Na co dzień słyszą tylko mniejsze lub większe fragmenty owej potężnej, rozbrzmiewającej w tle melodii. Wielu w ogóle już jej nie słyszy. Są jak drzewa, które zapomniały o swoich korzeniach i sądzą, że cała ich siła i życie tkwią w szumiących gałęziach. Wielu jest też takich, którzy nie mają czasu, by jej słuchać. Nie pozwalają nadejść godzinie. To biedni wygnańcy, którzy zgubili sens istnienia 40. XXI. Jeśli więc chcemy zostać wtajemniczeni w życie, musimy zwrócić uwagę na dwie rzeczy: Po pierwsze na wielką melodię, na którą składają się przedmioty i zapachy, uczucia i przeżycia, zmierzchy i tęsknoty, po drugie na pojedyncze głosy, które wpisują się w ten pełnobrzmiący chór i dopełniają go. I aby uzasadnić dzieło sztuki, które jest obrazem życia głębszego, więcej niż teraźniejszego, przeżycia możliwego zawsze i o każdym czasie, trzeba oba te głosy, ten należący do określonej godziny i ten należący do grupy obecnych w niej osób, w odpowiedni sposób do siebie nawzajem odnieść i zrównoważyć 41. Orfizm jako modernistyczna postawa poetycka ma wiele źródeł i wiele wariantów, wśród których Rilkeański miał w Polsce znaczącą recepcję 42. Wcześniejsza, skomplikowana gra Mallarmégo z tradycją orficką długo torowała sobie drogę do literatury polskiej. Poeta francuski głosił: 39 O analogiach Rilke Leśmian por. J. Krzysztoforska-Doschek, Bolesław Leśmian i Rainer Maria Rilke poeci tragizmu egzystencji ludzkiej, w: Recepcja literacka i proces literacki. O polsko-niemieckich kontaktach literackich od modernizmu po okres międzywojenny, red. G. Ritz, G. Matuszek, Kraków R.M. Rilke, Notatki o melodii rzeczy, tłum. T. Ososiński, Zeszyty Literackie 2007 nr 100, s Tamże. 42 Por. B. Surowska, Orfeusz w poezji Rainera Marii Rilkego, w: Mit Orfeusza. Inspiracje i reinterpretacje w europejskiej tradycji artystycznej. Studia pod red. S. Żerańskiej-Kominek, Gdańsk 2003; K. Kuczyńska-Koschany, Rilke poetów polskich, Wrocław 2004.

25 24 Złotnik i śpiewak Orfickie wytłumaczenie Ziemi jest jedynym obowiązkiem poety oraz grą literacką w pełnym tego słowa znaczeniu 43. Twórcy z generacji Staffa i Leśmiana wiedzą już, że nie da się bez zwątpienia wcielić w rolę Orfeusza, a jednak podejmują takie próby. Najważniejszym przedmiotem porównań jest dla nich Orfeusz romantyków, przede wszystkim Słowackiego, ale i Norwida 44. Później, w połowie XX wieku, według słów Ryszarda Przybylskiego, poeta, który stracił wiarę w harmonię świata, jest poniekąd Orfeuszem bez liry. Nie może nic wyśpiewać 45. Orfizm Staffa 46 to orfizm ukryty, który nie wymaga częstego przywoływania samej postaci mitycznej. Staffowski Orfeusz wędruje bez Eurydyki w Odkrycie. W finał utworu Śmierć włóczęgi wpleciona jest następująca wizja: Daj mi skrzypce, o pani biała, skrzypce w ręce!... Oto wstaję i idę! A za mną orszakiem Idą wszystkie posągi, dziewy i młodzieńce, W bezkresną dal błękitną ukwieconym szlakiem I wszystkie drogi suną, olśnione słonecznie, Jak węże w Orfeusza ślad, pieśnią zachwytne, By i tam szukać ze mną i wędrować wiecznie W Odkrycie Wszystko złote jest Wszystko błękitne (I 967) Dla autora Uśmiechów godzin istotna jest także dokonana w sztuce symbolizmu synteza Chrystusa i Orfeusza 47. Maria Poprzęcka podkreśla: 43 S. Mallarmé, list do Paula Verlaine a z 16 listopada Cyt. za: P. Śniedziewski, Mallarmé Norwid..., s M. Siwiec, Orfeusz romantyków. Mit o Orfeuszu w twórczości Juliusza Słowackiego i Gérarda de Nerval w kontekście epoki, Kraków Tu s. 98 i n. O słowach Norwida Kierunkiem więc trzecim, / Orfejskim pójdę. 45 R. Przybylski, To jest klasycyzm, Warszawa 1978, s. 14. Por. J. Poradecki, Orfeusz poetów XX wieku, w: Prorocy i sztukmistrze. Eseje o poezji polskiej XX wieku, Warszawa Łódź H. Krukowska, Orfizm Leopolda Staffa, w: Ateny Rzym Bizancjum. Mity Śródziemnomorza w kulturze XIX i XX wieku, pod red. J. Ławskiego i K. Korotkicha, Białystok 2008, s Por. M. Poprzęcka, W stronę ukochanych cieni. Obraz Orfeusza w sztuce symbolizmu, w: Mit Orfeusza..., s Badaczka zwraca uwagę na przyczyny zainte-

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy LITERATURA 1. "Żyć życiem innym niż większość". Twoje rozważania o wybranych bohaterach literackich idących

Bardziej szczegółowo

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA 1.Różne obrazy przyrody w literaturze. Omów sposoby ich kreowania w wybranych utworach 2.Metamorfoza bohatera literackiego i jej sens. Omów problem,

Bardziej szczegółowo

LITERATURA tematu Temat

LITERATURA tematu Temat Nr tematu LITERATURA Temat 1 Literackie dialogi z Bogiem. Omów temat na podstawie analizy wybranych 2 Funkcjonowanie stereotypów w społeczeństwie polskim. Omów temat, analizując wybrane utwory literackie

Bardziej szczegółowo

Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 I. LITERATURA

Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 I. LITERATURA II Prywatne Liceum Ogólnokształcące w Kętrzynie Lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 I. LITERATURA 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015 LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015 I LITERATURA 1. Przedstaw funkcjonowanie motywów biblijnych i/lub antycznych w literaturze późniejszych epok. 2.

Bardziej szczegółowo

LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. JAROSŁAWA IWASZKIEWICZA

LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. JAROSŁAWA IWASZKIEWICZA Nasielsk, 5 kwietnia 2013 r. Lista tematów na część ustną egzaminu maturalnego z języka polskiego w sesji wiosennej 2014 w Liceum Ogólnokształcącym im. Jarosława Iwaszkiewicza w Nasielsku LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE

Bardziej szczegółowo

I. LITERATURA. 5. Wina i kara w literaturze romantyzmu i innych epok, omów na wybranych przykładach.

I. LITERATURA. 5. Wina i kara w literaturze romantyzmu i innych epok, omów na wybranych przykładach. LISTA TEMATÓW DO CZĘŚĆI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 W CENTRUM KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO W LEGNICY I. LITERATURA 1. Wizerunek diabła i złych mocy

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Leopold Staff. Wybór wierszy - Część II

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Leopold Staff. Wybór wierszy - Część II Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Leopold Staff Wybór wierszy - Część II Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Kochanowski. Utwory wybrane

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Kochanowski. Utwory wybrane Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Jan Kochanowski Utwory wybrane Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

Związki literatury z innymi dziedzinami sztuki

Związki literatury z innymi dziedzinami sztuki Związki literatury z innymi dziedzinami sztuki Uwagi OKE 1. Inspiracje antyczne w kulturze. Scharakteryzuj je, analizując wybrane dzieła literackie i inne (np. malarskie, rzeźbiarskie, architektoniczne).

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ LEKCYJNYCH DLA KLASY II GIMNAZJUM

KONSPEKT ZAJĘĆ LEKCYJNYCH DLA KLASY II GIMNAZJUM KONSPEKT ZAJĘĆ LEKCYJNYCH DLA KLASY II GIMNAZJUM 11. 10. 2005 Klasa II b Prowadzący: Katarzyna Listwan.. Temat: Każdy z nas jest Odysem, co wraca do swej Itaki (L. Staff) Koncepcja człowieka jako homo

Bardziej szczegółowo

Centrum Kształcenia Ustawicznego w Tarnowie

Centrum Kształcenia Ustawicznego w Tarnowie Centrum Kształcenia Ustawicznego w Tarnowie LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI WEWNĘTRZNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO w roku szkolnym 2013 / 2014 I LITERATURA 1. Samotność bohatera romantycznego i człowieka

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO

LISTA TEMATÓW NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO LITERATURA LISTA TEMATÓW NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO 1. Na wybranych przykładach z różnych epok omów funkcję aluzji jako świadomego umieszczania tekstu w polu tradycji literackiej.

Bardziej szczegółowo

Uwagi LITERATURA. ... data i podpis dyrektora. Nr tematu

Uwagi LITERATURA. ... data i podpis dyrektora. Nr tematu Lista tematów z języka polskiego na część wewnętrzną egzaminu maturalnego w roku szkolnym 2014/2015 w Technikum Nr 1 w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 im. Jana Szczepanika w Krośnie Nr tematu LITERATURA

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Nr Literatura 1. Literackie wizje polskiego dworu. Omów temat w oparciu o wybrane utwory. 2. Polska, ale jaka? Przedstaw

Bardziej szczegółowo

wiosennej roku szkolnego 2011/2012 Literatura

wiosennej roku szkolnego 2011/2012 Literatura Tematy ustnych prezentacji maturalnych z języka polskiego w sesji wiosennej roku szkolnego 2011/2012 Literatura 1. Antyczne inspiracje w literaturze współczesnej. Przedstaw temat, analizując wybrane utwory

Bardziej szczegółowo

Tematy na egzamin wewnętrzny z. języka polskiego na rok szkolny 2010/2011

Tematy na egzamin wewnętrzny z. języka polskiego na rok szkolny 2010/2011 Tematy na egzamin wewnętrzny z języka polskiego na rok szkolny 2010/2011 Zespół Szkół Kształcenia Ustawicznego w Krośnie Opracował zespół w składzie: Justyna Czekańska Elżbieta Gancarz Karolina Krężałek

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA:

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: 1. Omów sposób funkcjonowania motywu wędrówki w literaturze, odwołując się do 2. Odwołując się do wybranych

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2013/2014

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2013/2014 EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2013/2014 LITERATURA 1. Obserwacja świata i samego siebie jako temat poetyckiej refleksji. Omów problem, analizując celowo wybrane utwory i zastosowane w nich

Bardziej szczegółowo

Tematy na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego dla Liceum Profilowanego w Górze Kalwarii w roku szkolnym 2013/2014

Tematy na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego dla Liceum Profilowanego w Górze Kalwarii w roku szkolnym 2013/2014 Tematy na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego dla Liceum Profilowanego w Górze Kalwarii w roku szkolnym 2013/2014 I. LITERATURA 1. Motyw śmierci w literaturze średniowiecza i baroku. Omów temat

Bardziej szczegółowo

Motyw snu w literaturze

Motyw snu w literaturze Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach Motyw snu w literaturze zestawienie bibliograficzne w wyborze Wybór i opracowanie Małgorzata Pronobis Kielce 2010 2 Materiały ogólne 1. Danek, D. : Sen (marzenie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń 1 Spis treści Od Autora......6 Katharsis...7 Zimowy wieczór......8 Cierpienie i rozpacz......9 Cel.... 10 Brat Niebieski.... 11 Czas.... 12 Opętana.... 14 * * * [Moja dusza słaba].... 16 * * * [Człowiek

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na egzamin wewnętrzny z języka polskiego

Lista tematów na egzamin wewnętrzny z języka polskiego 2 4 7 5 0 1 - F 1 3 4 O 1 8 I identyfikator szkoły/identyfikatory szkół w zespole Lista tematów na egzamin wewnętrzny z języka polskiego Planowana liczba zdających w roku szk. 2014/2015 50 Liczba przygotowanych

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU Z JĘZYKA POLSKIEGO NA EGZAMIN MATURALNY W ROKU 2014 I. LITERATURA 1. Biografia jako klucz do odczytania twórczości pisarza. Przedstaw temat w oparciu o wybrane przykłady.

Bardziej szczegółowo

Szkolna lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego w sesji wiosennej 2013 przygotowana przez Komisję Języka Polskiego w ZSZiO w Sułkowicach

Szkolna lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego w sesji wiosennej 2013 przygotowana przez Komisję Języka Polskiego w ZSZiO w Sułkowicach Szkolna lista tematów do części ustnej egzaminu maturalnego w sesji wiosennej 2013 przygotowana przez Komisję Języka Polskiego w ZSZiO w Sułkowicach Literatura 1.Motyw wiosny i jego funkcje. Omów temat

Bardziej szczegółowo

I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH W PRASZCE. Lista tematów na ustny egzamin z języka polskiego w sesji wiosennej 2014r.

I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH W PRASZCE. Lista tematów na ustny egzamin z języka polskiego w sesji wiosennej 2014r. I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH W PRASZCE Lista tematów na ustny egzamin z języka polskiego w sesji wiosennej 2014r. I Literatura 1. Motyw śmierci w literaturze różnych epok. Omów na

Bardziej szczegółowo

Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną

Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną ZAJĘCIA ARTYSTYCZNE KLASA II GRUPA I I PÓŁROCZE Ocena Celujący Bardzo dobry Dobry Dostateczny Dopuszczający Dział Aktywność twórcza - systematycznie rozwija własną przedstawia - potrafi w praktyce zastosować

Bardziej szczegółowo

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Szkoła pisania - rozprawka 1. W poniższej rozprawce wskaż wstęp, rozwinięcie i zakończenie. Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Na bogactwo świata składają się między innymi dziedzictwo kulturowe

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA 1. Konflikt pokoleń jako motyw literatury. Zanalizuj

Bardziej szczegółowo

Awangarda Lubelska nawiązywała do Awangardy Krakowskiej zamiłowaniem do metafory, przejmuje od niej zasadę

Awangarda Lubelska nawiązywała do Awangardy Krakowskiej zamiłowaniem do metafory, przejmuje od niej zasadę Józef Czechowicz - poeta Drugiej Awangardy Awangarda Lubelska nawiązywała do Awangardy Krakowskiej zamiłowaniem do metafory, przejmuje od niej zasadę poetyckich skrótów; przywołuje też tradycyjne tematy

Bardziej szczegółowo

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja.

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. ALLELUJA 1. Niech zabrzmi Panu chwała w niebiosach, na wysokościach niech cześć oddadzą. Wielbijcie Pana Jego Zastępy, Wielbijcie Pana Duchy niebieskie. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja,

Bardziej szczegółowo

Propozycje tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Technikum nr 4 im. Marii Skłodowskiej Curie w Bytomiu w roku szkolnym 2013/2014

Propozycje tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Technikum nr 4 im. Marii Skłodowskiej Curie w Bytomiu w roku szkolnym 2013/2014 Propozycje tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Technikum nr 4 im. Marii Skłodowskiej Curie w Bytomiu w roku szkolnym 2013/2014 Literatura 1. Literackie portrety ludzi szczęśliwych.

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz I

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz I Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz I Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2015 IV LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE W GRUDZIĄDZU

TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2015 IV LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE W GRUDZIĄDZU TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2015 IV LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE W GRUDZIĄDZU LITERATURA 1. Motywy animalistyczne w literaturze. Omów zagadnienie na wybranym materiale

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN KLASYFIKACYJNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II LICEUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN KLASYFIKACYJNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II LICEUM 1 WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN KLASYFIKACYJNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II LICEUM Uczeń, który nie spełnił wymagań na ocenę dopuszczającą, otrzymuje ocenę

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJE TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2013/2014

PROPOZYCJE TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2013/2014 LITERATURA PROPOZYCJE TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY 2013/2014 1. Metaforyczny charakter motywu wędrówki w literaturze. Omów na wybranych 2. Dramat niespełnienia ludzkich

Bardziej szczegółowo

Tematy prezentacji na ustny egzamin maturalny w Zespole Szkół Górniczych w Łęcznej Matura 2015

Tematy prezentacji na ustny egzamin maturalny w Zespole Szkół Górniczych w Łęcznej Matura 2015 Tematy prezentacji na ustny egzamin maturalny w Zespole Szkół Górniczych w Łęcznej Matura 2015 Nauczyciel języka polskiego: mgr Eliza Szymańska mgr Marzena Golan Łęczna, dnia 7 kwietnia 2014 r. str. 1

Bardziej szczegółowo

Bibliografia załącznikowa. Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza we Wrześni rok szkolny 2013/2014

Bibliografia załącznikowa. Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza we Wrześni rok szkolny 2013/2014 Bibliografia załącznikowa Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza we Wrześni rok szkolny 2013/2014 OPIS BIBLIOGRAFICZNY Uporządkowany zespół danych o książce lub innym dokumencie służących do

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz II Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

17. Wpływ doświadczeń dzieciństwa na dorosłe życie człowieka. Zaprezentuj portrety psychologiczne wybranych bohaterów literackich. 18.

17. Wpływ doświadczeń dzieciństwa na dorosłe życie człowieka. Zaprezentuj portrety psychologiczne wybranych bohaterów literackich. 18. Tematy do przeprowadzenia ustnego egzaminu maturalnego z języka polskiego w roku 2014 obowiązujące w XX Liceum Ogólnokształcącym im. Zbigniewa Herberta w Gdańsku I LITERATURA 1. Literackie reinterpretacje

Bardziej szczegółowo

Tematy maturalne na rok szkolny 2013/2014 1. Literatura

Tematy maturalne na rok szkolny 2013/2014 1. Literatura Tematy maturalne na rok szkolny 2013/2014 1. Literatura 1.1 Analizując utwory polskie i/ lub obce scharakteryzuj różne odmiany awangardowego dramatu XX wieku. 1.2 Ballada romantyczna jako źródło inspiracji

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY KOD UCZNIA: Drogi Uczestniku! WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY Dialog to budowanie wzajemności ks. prof. Józef Tischner Test zawiera pytania z kilku

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego na rok szkolny 2014/2015

Lista tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego na rok szkolny 2014/2015 Lista tematów na ustny egzamin maturalny z języka polskiego na rok szkolny 2014/2015 LITERATURA 1. Historia jako czynnik determinujący ludzki los. Omów problem, analizując wybrane dzieła literatury XIX

Bardziej szczegółowo

Lista tematów maturalnych na egzamin ustny z języka polskiego na rok szkolny 2011/2012.

Lista tematów maturalnych na egzamin ustny z języka polskiego na rok szkolny 2011/2012. Lista tematów maturalnych na egzamin ustny z języka polskiego na rok szkolny 2011/2012. I LITERATURA 1. Miłośd i jej różne oblicza. Omów na przykładach dwóch 2. Groteska jako metoda kreowania rzeczywistości.

Bardziej szczegółowo

Tematy prezentacji na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego na rok 2013/2014.

Tematy prezentacji na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego na rok 2013/2014. Tematy prezentacji na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego na rok 2013/2014. LITERATURA 1. Bunt i pokora jako sposoby zachowań człowieka wobec Boga. Przedstaw i określ ich konsekwencje dla ludzkiego

Bardziej szczegółowo

Tematy maturalne z języka polskiego. sesja wiosenna 2010/2011

Tematy maturalne z języka polskiego. sesja wiosenna 2010/2011 Tematy maturalne z języka polskiego sesja wiosenna 2010/2011 1 LITERATURA 1. O czym człowiek rozmawia z Bogiem? Modlitwy literackie. Omów zagadnienie w oparciu o wybrane teksty literatury polskiej. 2.

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na egzamin wewnętrzny z języka polskiego w Technikum ZSOiZ w Mońkach w roku szkolnym 2013/2014 I. Literatura

Lista tematów na egzamin wewnętrzny z języka polskiego w Technikum ZSOiZ w Mońkach w roku szkolnym 2013/2014 I. Literatura Lista tematów na egzamin wewnętrzny z języka polskiego w Technikum ZSOiZ w Mońkach w roku szkolnym 2013/2014 I. Literatura 1. Na podstawie konkretnych przykładów omów koncepcje losu ludzkiego zawarte w

Bardziej szczegółowo

Leopold Staff urodził się w roku 1878; jego twórczość obejmuje prawie 60 lat; jej początek miał miejsce w roku 1900; poeta

Leopold Staff urodził się w roku 1878; jego twórczość obejmuje prawie 60 lat; jej początek miał miejsce w roku 1900; poeta Twórczość Leopolda Staffa Leopold Staff urodził się w roku 1878; jego twórczość obejmuje prawie 60 lat; jej początek miał miejsce w roku 1900; poeta opublikował wtedy pierwsze liryki w miesięczniku "Teka";

Bardziej szczegółowo

SZKOLNA LISTA TEMATÓW

SZKOLNA LISTA TEMATÓW Literatura SZKOLNA LISTA TEMATÓW do części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego ( stara matura ) dla absolwentów, którzy ukończyli szkołę w 2015r. i wcześniej w roku szkolnym 2015/2016 Regionalnego

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w klasie I liceum język polski

Scenariusz lekcji w klasie I liceum język polski Scenariusz lekcji w klasie I liceum język polski Temat: Świat wartości człowieka wolnego, niezależnego w wierszu W. Szymborskiej Możliwości Utwór W. Szymborskiej analizowany na lekcji daje uczniom i nauczycielowi

Bardziej szczegółowo

SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZK. 2009/2010. Literatura

SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZK. 2009/2010. Literatura SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZK. 2009/2010 Literatura 1. Różne sposoby ujęcia motywu zdrady małżeńskiej. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów

Bardziej szczegółowo

Tematy na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3 w Malborku

Tematy na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3 w Malborku Tematy na ustny egzamin maturalny z języka polskiego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3 w Malborku w roku szkolnym 2014/2015 I. Literatura 1. Przedstaw na wybranych przykładach literackie krainy szczęścia

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 1 W MIĘDZYCHODZIE LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 1 W MIĘDZYCHODZIE LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 1 W MIĘDZYCHODZIE LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 1. LITERATURA 1. Autorytaryzm,dyktatura,despotyzm. Omów różne przedstawienia

Bardziej szczegółowo

Tematy do matury wewnętrznej z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 LITERATURA

Tematy do matury wewnętrznej z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 LITERATURA Tematy do matury wewnętrznej z języka polskiego w roku szkolnym 2013/2014 LITERATURA 1. Mityzacja rzeczywistości w polskiej prozie XX Przedstaw problem na przykładzie wybranych utworów (np. B. Schulza,

Bardziej szczegółowo

XV OGÓLNOPOLSKI KONKURS NA PRACĘ Z LITERATURY REGULAMIN

XV OGÓLNOPOLSKI KONKURS NA PRACĘ Z LITERATURY REGULAMIN Szanowni Państwo Nauczyciele Poloniści, uczniowie klas I i II szkół ponadgimnazjalnych. Serdecznie zapraszamy do udziału w XV Ogólnopolskim Konkursie na Pracę z Literatury dla uczniów klas I i II szkół

Bardziej szczegółowo

Język polski Rozkład materiału dla klas II liceum na poziomie podstawowym w roku szkolnym 2013/2014 Ponad słowami

Język polski Rozkład materiału dla klas II liceum na poziomie podstawowym w roku szkolnym 2013/2014 Ponad słowami Język polski Rozkład materiału dla klas II liceum na poziomie podstawowym w roku szkolnym 03/04 Ponad słowami, numer ewidencyjny w wykazie MEN 45//0 Podręcznik Ponad słowami, autorki: Małgorzata Chmiel,

Bardziej szczegółowo

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

Trening analizy i interpretacji wiersza na trzech poziomach edukacji

Trening analizy i interpretacji wiersza na trzech poziomach edukacji Trening analizy i interpretacji wiersza na trzech poziomach edukacji - scenariusze lekcji opracowane przez uczestników warsztatów Celem warsztatów było poszukiwanie pomysłów na lekcje analizy i interpretacji

Bardziej szczegółowo

Podobno lepiej jest rozmawiać z piękną kobietą i myśleć przy tym o Panu Bogu, niż modlić się do Boga i myśleć o pięknej kobiecie (K. Wójtowicz).

Podobno lepiej jest rozmawiać z piękną kobietą i myśleć przy tym o Panu Bogu, niż modlić się do Boga i myśleć o pięknej kobiecie (K. Wójtowicz). wstęp Podobno lepiej jest rozmawiać z piękną kobietą i myśleć przy tym o Panu Bogu, niż modlić się do Boga i myśleć o pięknej kobiecie (K. Wójtowicz). W pierwszym wypadku, widząc piękno kobiety, można

Bardziej szczegółowo

Ziemia. Modlitwa Żeglarza

Ziemia. Modlitwa Żeglarza Ziemia Ziemia, którą mi dajesz, nie jest fikcją ani bajką, Wolność którą mam w Sobie Jest Prawdziwa. Wszystkie góry na drodze muszą, muszą ustąpić, Bo wiara góry przenosi, a ja wierzę Tobie. Ref: Będę

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA SPIS TREŚ CI Wprowadzenie... 5 Przedmowa Rufina... 45 KSIĘGA PIERWSZA Przedmowa... 51 ROZDZIAŁ I. O Bogu... 58 (1 3. Bóg Istota niecielesna. 4 7. Bóg jest duchem. 8 9. Bóg jest niepodzielny.) Fragmenty

Bardziej szczegółowo

Manggha jest miejscem szczególnym dla Rafała Pytla, mało który polski artysta tak bardzo wpisuje się w tradycyjną estetyką japońską, gdzie nacisk położony jest bardziej na sugestię i nieokreśloność niż

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na część ustną egzaminu maturalnego z języka polskiego. Rok szkolny 2014/2015 Związki literatury z innymi dziedzinami sztuki

Lista tematów na część ustną egzaminu maturalnego z języka polskiego. Rok szkolny 2014/2015 Związki literatury z innymi dziedzinami sztuki Lista tematów na część ustną egzaminu maturalnego z języka polskiego. Rok szkolny 2014/2015 Związki literatury z innymi dziedzinami sztuki 1. Omów rolę biesiady w życiu zbiorowości, odwołując się do różnych

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ. Małgorzata Marcinkowska, Aleksandra Michałowska

SCENARIUSZ ZAJĘĆ. Małgorzata Marcinkowska, Aleksandra Michałowska Małgorzata Marcinkowska, Aleksandra Michałowska SCENARIUSZ ZAJĘĆ Typ szkoły: podstawowa Etap kształcenia: II, klasa V Rodzaj zajęć: lekcja języka polskiego Temat zajęć: Czym jest muzyka Fryderyka Chopina?

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2012/2013

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2012/2013 LITERATURA EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO MATURA 2012/2013 1. Życie i mit. Omów problem kształtowania się legendy wokół życia i twórczości pisarza współczesnego, analizując celowo wybrane dzieła.

Bardziej szczegółowo

3. Poziom i kierunek studiów: studia niestacjonarne pierwszego stopnia, wzornictwo i architektura wnętrz

3. Poziom i kierunek studiów: studia niestacjonarne pierwszego stopnia, wzornictwo i architektura wnętrz SYLABUS PRZEDMIOTU I. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu: MALARSTWO 2. Rodzaj przedmiotu - obowiązkowy 3. Poziom i kierunek studiów: studia niestacjonarne pierwszego stopnia, wzornictwo i architektura

Bardziej szczegółowo

Sposoby nawiązania do horacjańskiej myśli Non omnis moriar w utworach literatury polskiej

Sposoby nawiązania do horacjańskiej myśli Non omnis moriar w utworach literatury polskiej Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach Sposoby nawiązania do horacjańskiej myśli Non omnis moriar w utworach literatury polskiej zestawienie bibliograficzne w wyborze Wybór i opracowanie Marta Boszczyk

Bardziej szczegółowo

Tematy prezentacji maturalnych w roku szkolnym 2009/2010:

Tematy prezentacji maturalnych w roku szkolnym 2009/2010: Tematy prezentacji maturalnych w roku szkolnym 2009/2010: 1. Porównaj wybrane kreacje bohaterów współczesnego kina z wybranymi kreacjami bohaterów literatury XIX i XX wieku. 2. Awangarda w sztuce. Omów

Bardziej szczegółowo

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas Zdzisława Piątek o śmierci seksie i metodzie in vitro universitas Na ironię zakrawa fakt, iż nauka, która nigdy nie dążyła do odkrycia prawd absolutnych, a wręcz odcinała się od takich poszukiwań,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO 2013 2014. / zakresy pytań części szkolnej /

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO 2013 2014. / zakresy pytań części szkolnej / EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO 2013 2014 / zakresy pytań części szkolnej / Wielka synteza epok literackich od antyku do oświecenia - ramy czasowe - podstawy filozoficzne, hasła, idee, bohaterowie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. do przeprowadzenia. KONKURSU Chopin znany i mniej znany

REGULAMIN. do przeprowadzenia. KONKURSU Chopin znany i mniej znany Komitet organizacyjny Do użytku wewnętrznego Konkursu Chopin znany i mniej znany Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Instytut Edukacji Muzycznej REGULAMIN do przeprowadzenia KONKURSU Chopin znany

Bardziej szczegółowo

PISEMNY EGZAMIN DOJRZAŁOŚCI Z JĘZYKA ŁACIŃSKIEGO 2002/2003 OPIS WYMAGAŃ

PISEMNY EGZAMIN DOJRZAŁOŚCI Z JĘZYKA ŁACIŃSKIEGO 2002/2003 OPIS WYMAGAŃ Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie: Al. F. Focha 39, 30 119 Kraków tel. (012) 427 27 20 fax (012) 427 28 45 e-mail: oke@oke.krakow.pl http://www.oke.krakow.pl PISEMNY EGZAMIN DOJRZAŁOŚCI Z JĘZYKA

Bardziej szczegółowo

Temat : Jak czytać wiersze, czyli tworzymy poradnik interpretatora.

Temat : Jak czytać wiersze, czyli tworzymy poradnik interpretatora. Anna Balcerska nauczycielka języka polskiego w Publicznym Gimnazjum nr 7 w Łodzi Temat : Jak czytać wiersze, czyli tworzymy poradnik interpretatora. Klasa III gimnazjum Cele ogólne Przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji

Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji Redaktor naukowy Jadwigi Dörr Poezja z wyboru Śladem recepcji Redaktor naukowy Łódź 2011 Projekt okładki Mateusz Poradecki Projekt typograficzny Mateusz Poradecki

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW DO USTNEGO EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014

LISTA TEMATÓW DO USTNEGO EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LISTA TEMATÓW DO USTNEGO EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 1 I. LITERATURA 1. Dziecko jako ofiara wojny. Omów na przykładzie wybranych dzieł 2. Lalka jako bohaterka literacka.

Bardziej szczegółowo

TEMATY NA WEWNĘTRZNĄ MATURĘ Z JĘZYKA POLSKIEGO W SESJI WIOSENNEJ 2016 ROKU W ZESPOLE SZKÓŁ SILESIA W CZECHOWICACH - DZIEDZICACH LITERATURA

TEMATY NA WEWNĘTRZNĄ MATURĘ Z JĘZYKA POLSKIEGO W SESJI WIOSENNEJ 2016 ROKU W ZESPOLE SZKÓŁ SILESIA W CZECHOWICACH - DZIEDZICACH LITERATURA ZS Silesia 1 TEMATY NA WEWNĘTRZNĄ MATURĘ Z JĘZYKA POLSKIEGO W SESJI WIOSENNEJ 2016 ROKU W ZESPOLE SZKÓŁ SILESIA W CZECHOWICACH - DZIEDZICACH LITERATURA 1. Analizując celowo dobrane teksty literackie, określ

Bardziej szczegółowo

WYKAZ TEMATÓW MATURALNYCH ROK SZKOLNY 2012/13 LITERATURA

WYKAZ TEMATÓW MATURALNYCH ROK SZKOLNY 2012/13 LITERATURA WYKAZ TEMATÓW MATURALNYCH ROK SZKOLNY 2012/13 LITERATURA 1. Kreacje bohaterów heroicznych i ich funkcje w wybranych dziełach literackich różnych epok. Wskaż na podstawie wybranych utworów najistotniejsze

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI WEWNĘTRZNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ EKONOMICZNO CHEMICZNYCH W TRZEBINI

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI WEWNĘTRZNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ EKONOMICZNO CHEMICZNYCH W TRZEBINI LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI WEWNĘTRZNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ EKONOMICZNO CHEMICZNYCH W TRZEBINI TEMATY LITERATURA 1. Motyw biesiady i jego funkcja

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W SESJI WIOSENNEJ 2013/2014 LITERATURA

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W SESJI WIOSENNEJ 2013/2014 LITERATURA Zespół Szkół Ogólnokształcących Nr 11 Ul. Górnych Wałów 29 44-100 Gliwice LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W SESJI WIOSENNEJ 2013/2014 LITERATURA 1. Krytyka wad ludzkich

Bardziej szczegółowo

CREDO. Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje. Warszawa, 2010

CREDO. Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje. Warszawa, 2010 Materiały dla animatorów muzycznych na rekolekcje CREDO Warszawa, 2010 I dzień Zwiastowanie W: Jahwe, ja wiem, jesteś tu (176) Ty BoŜe wszystko wiesz (516) Wstanę i pójdę dziś D: Składamy Ci Ojcze (824)

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY ZESTAW TEMATÓW NA USTNĄ MATURĘ Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2011/2012

SZKOLNY ZESTAW TEMATÓW NA USTNĄ MATURĘ Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 SZKOLNY ZESTAW TEMATÓW NA USTNĄ MATURĘ Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 LITERATURA 1. Porównaj obrazy domu i rodziny w literaturze, analizując 2. Literackie portrety matek. Analizując celowo

Bardziej szczegółowo

czyli pierwsza odsłona prezentacji Agnieszka Kurzeja - Sokół

czyli pierwsza odsłona prezentacji Agnieszka Kurzeja - Sokół czyli pierwsza odsłona prezentacji Agnieszka Kurzeja - Sokół Co to jest bibliografia? 1. Bibliografia to zapis dzieł, które masz zamiar omówić w trakcie prezentacji. 2. Dzieli się na: bibliografię podmiotową

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW PREZENTACJI NA CZĘŚĆ USTNĄ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

LISTA TEMATÓW PREZENTACJI NA CZĘŚĆ USTNĄ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 LISTA TEMATÓW PREZENTACJI NA CZĘŚĆ USTNĄ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 LITERATURA 1. Różne sposoby i funkcje ukazywania świata wewnętrznego bohatera w wybranych powieściach

Bardziej szczegółowo

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY W LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W PUSZCZY MARIAŃSKIEJ MATURA 2014

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY W LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W PUSZCZY MARIAŃSKIEJ MATURA 2014 TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY W LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCYM W PUSZCZY MARIAŃSKIEJ MATURA 2014 LITERATURA 1. Polacy w satyrze i karykaturze literackiej. Przedstaw sposoby kreowania portretów

Bardziej szczegółowo

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016. Gliwice 2016

LITURGIA DOMOWA. Spis treści. Modlitwy w rodzinach na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016. Gliwice 2016 Spis treści Wprowadzenie do Liturgii Domowej na Okres Wielkiego Postu 2016... 2 Spotkania na niedziele Okresu Wielkiego Postu 2016: 1 Niedziela Wielkiego Postu [C]... 3 LITURGIA DOMOWA 2 Niedziela Wielkiego

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KOŁA POLONISTYCZNO-TEATRALNEGO DLA KLAS IV - V SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PROGRAM KOŁA POLONISTYCZNO-TEATRALNEGO DLA KLAS IV - V SZKOŁY PODSTAWOWEJ PROGRAM KOŁA POLONISTYCZNO-TEATRALNEGO DLA KLAS IV - V SZKOŁY PODSTAWOWEJ Opracowała: Sylwia Roś 1 Wstęp Program ten przeznaczony jest dla uczniów kl. IV - V szkoły podstawowej, do realizacji w ramach

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA PODMIOTOWO - PRZEDMIOTOWA

PREZENTACJA PODMIOTOWO - PRZEDMIOTOWA PREZENTACJA PODMIOTOWO - PRZEDMIOTOWA 1. Czesław Miłosz: in memoriam. Red t. J. Gromek. Kraków 2004. ISBN 83-240-0503-X (slajd 1) 2. Miłosz Cz.: Na brzegu rzeki. Kraków 1994. ISBN 83-7006-254-7

Bardziej szczegółowo

ZESTAW TEMATÓW Z JĘZYKA POLSKIEGO NA USTNY EGZAMIN MATURALNY 2013

ZESTAW TEMATÓW Z JĘZYKA POLSKIEGO NA USTNY EGZAMIN MATURALNY 2013 ZESTAW TEMATÓW Z JĘZYKA POLSKIEGO NA USTNY EGZAMIN MATURALNY 2013 Strona 1 z 5 TEMATY LITERACKIE 1. Józef Piłsudski bohaterem literackim. Ukaż różnorodne ujęcia postaci Patrona naszej szkoły w literaturze

Bardziej szczegółowo

Prezentacje maturalne 2014 MATURA 2014 LITERATURA

Prezentacje maturalne 2014 MATURA 2014 LITERATURA MATURA 2014 LITERATURA 1. Poświęcenie jednostki dla ogółu. Przedstaw różne jego ujęcia, analizując wybrane utwory. 2. Samotność jako wybór czy konieczność. Udowodnij swój sąd, odwołując się do bohaterów

Bardziej szczegółowo

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 INSTRUKCJA Poniżej znajdują się twierdzenia dotyczące pewnych cech, zachowań, umiejętności i zdolności,

Bardziej szczegółowo

JEAN GUITTON (1901-1995) Daj mi, Boże, pokój, pogodę ducha i radość

JEAN GUITTON (1901-1995) Daj mi, Boże, pokój, pogodę ducha i radość Niech będą błogosławione wszystkie drogi, Proste, krzywe i dookolne, Jeżeli prowadzą do Ciebie, Albowiem moja dusza bardziej tęskni za Tobą, Niż tęsknią nocni stróże, pokryci rosą, Za wschodzącym słońcem.

Bardziej szczegółowo