Henryk Szner, Masy żydowskie odpowiedzą trzykrotnym tak!, Nasze Słowo, V VI 1946.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Henryk Szner, Masy żydowskie odpowiedzą trzykrotnym tak!, Nasze Słowo, V VI 1946."

Transkrypt

1 [ 9 ] który decydował o zacofaniu gospodarczym Polski przedwojennej, nie tylko zaspokojenie odwiecznego głodu ziemi setek tysięcy bezrobotnych i małorolnych, to również likwidacja obszarników, jako klasy społecznej ciążącej dziesiątki lat nad polskim życiem politycznym, dyktującej Polsce reakcyjną politykę wewnętrzną i antynarodową, profaszystowską politykę zagraniczną. Ustawa o przejęciu przez państwo zakładów przemysłu kluczowego oraz większych i średnich zakładów przemysłowych w ogóle, to krok oznaczający oswobodzenie Polski spod egoistycznych, klasowych rządów obcych i rodzimych wielkich przemysłowców, to likwidacja panowania trustów i karteli, to gwarancja niezależności ekonomicznej, a co za tym idzie politycznej Polski, to postawienie bogactw naturalnych kraju, środków pieniężnych i podstawowych środków produkcji w służbie narodowi. Włączenie tych dwóch ustaw w przyszłą konstytucję to prawne ugruntowanie podstaw gospodarczo-społecznych demokracji polskiej, to stwierdzenie, że do Polski wielkich kapitalistów i obszarników nie ma powrotu. Granice zachodnie na Odrze i Nysie to nie tylko wyrównanie wiekowej krzywdy Słowiańszczyzny i narodu polskiego. Odpowiadając pozytywnie na trzecie pytanie głosowania potwierdzimy i umocnimy słuszne prawa rewindykacyjne Polski, poprzez tezę, że granice polskie na Nysie i Odrze to jedna z głównych gwarancji przeciwko odrodzeniu imperializmu niemieckiego, to podstawa potężnej i niepodległej Polski. Ludność żydowska w Polsce zarówno ta nieliczna, która przetrwała ciemną noc hitlerowskiego panowania, jak i ci, którzy wrócili z ziemi radzieckiej na gruzy swoich domów i warsztatów pracy, ta jej część, która związana jest z socjalistycznym ruchem robotniczym, jak i olbrzymia masa bezpartyjnych, politycznie niezróżniczkowanych [sic!] Żydów w swojej całości przeniknięta jest świadomością, że losy jej są związane ze zwycięskim pochodem demokracji. Zdaje sobie sprawę z tego, że tylko młoda zwycięska demokracja zapewni jej bezpieczeństwo osobiste i normalne warunki pielęgnowania własnego życia politycznego, że tylko ona potrafi wytępić ostatki faszyzmu i reakcji, i dlatego Żydzi polscy na wszystkie pytania głosowania odpowiedzą trzykrotnym tak. Henryk Szner, Masy żydowskie odpowiedzą trzykrotnym tak!, Nasze Słowo, V VI Bund: Po Kielcach zostać czy wyjeżdżać? 9 Pogrom kielecki stał się straszliwym ciosem ciosem ostatnim, który wstrząsnął aż do głębi całą podstawą życia żydowskiego w Polsce. Nie brakowało w Polsce już przed pogromem kieleckim objawów, które nastrajały pesymistycznie, które podsycały panikę wśród ludności żydowskiej, które narzucały problem: jakie jest wyjście? 281

2 Część II Źródła Pierwszy pogrom żydowski w Krakowie [11 VIII 1945 r.], wciąż powtarzające się w całym kraju wypadki mordowania Żydów, wyciąganie Żydów z pociągów i samochodów w celach morderczych, wypadki udziału policjantów [milicjantów] w akcjach pogromowych, brak wszelkiej gwarancji bezpieczeństwa życia, drastyczne przejawy antysemityzmu w szkolnictwie, w sądownictwie, w aparacie administracyjnym, nawet w fabrykach wszystko to już przed pogromem kieleckim ciążyło na życiu żydowskim, wszystko to zmuszało do odpowiedzi na kardynalne zagadnienie: czy jest i będzie możliwe istnienie życia żydowskiego w Polsce i jakie jest wyjście dla ludności żydowskiej? Pogrom kielecki dopełnił miary. W całej najskrajniejszej ostrości stanęły te dręczące zagadnienia i wymagają odpowiedzi. Aby ta odpowiedź była zasadnicza i politycznie dojrzała, trzeba odwrócić cały nacjonalistyczny sposób myślenia i ujmowania problemu. A takie okresy tragiczne, jakie przeżywa obecnie ludność żydowska w Polsce, stanowią i zawsze stanowiły najpodatniejszy grunt dla frakcji propagandy i psychozy nacjonalistycznej. Pod wpływem tragedii żydowskiej spotęgował się nacjonalizm żydowski, który gra na strunach tej tragedii, wdziera się do wszystkich warstw żydowskich, także robotniczych. Dziś także w warstwach, które były wychowane w duchu socjalistycznym i były zawsze wolne od czadu nacjonalistycznego, nacjonalizm wzrasta na sile. Tej fali nacjonalizmu należy się kategorycznie przeciwstawić. Byłoby błędem politycznym płynąć z falą nacjonalistyczną, dać się jej unosić i nie zachować trzeźwości myślenia politycznego. Nacjonalizm widzi w polskim antysemityzmie, w pogromie kieleckim, we wszystkich faktach rasizmu przejawy walki narodów. Nacjonaliści wołają, że nie ma miejsca dla Żydów w Polsce, bo cały naród polski jest wrogo nastrojony wobec Żydów, bo cały naród polski pragnie usunąć Żydów z Polski. Takie ujmowanie problemu żydowskiego w Polsce jest z gruntu fałszywe. Jeżeli właśnie w Polsce antysemityzm jest szczególnie wybujały, jeżeli właśnie w Polsce były możliwe pogromy, jeżeli właśnie w Polsce istnieje tak zatruta atmosfera rasistowska to dwie są tego główne przyczyny: pierwsza przyczyna jest ta, że właśnie Polska stała się miejscem straszliwej hitlerowskiej rzezi około 6 milionów Żydów i że ta hitlerowska polityka wytępienia narodu żydowskiego pozostawiła głębokie ślady w znacznej części ludności polskiej. Drugą przyczyną jest to, że właśnie Polska jest obecnie terenem najzacieklejszej walki obozów społecznych i dwóch orientacji politycznych, a w tej walce reakcja sięga do narzędzia najbardziej wypróbowanego do czarnosecinnej akcji antysemickiej, do pogromów i do mordów. Punkt ciężkości problemu żydowskiego w Polsce tkwi zatem w ogólnej sytuacji politycznej. W ciągu ostatnich kilku miesięcy nastąpiło niewątpliwie silne zaostrzenie walk politycznych o władzę między rządzącym obozem lewicowym a obozem przeciwnym, skupiającym i legalną opozycję, i podziemny ruch reakcyjny. Te przeciwieństwa polityczne są w swojej istocie przeciwieństwami klasowymi. Na tle zaostrzania się sytuacji ogólnopolitycznej w kraju uległo niezwykłemu pogorszeniu się położenie ludności żydowskiej. Kulminacyjnymi punktami tego pogorszenia i ofensywy ze strony reakcji był pogrom kielecki, mordercze napady band reakcyjnych w rozmaitych 282

3 [ 9 ] stronach kraju, zabicie tow. [Feliksa] Najmana¹8, drastyczne przejawy antysemityzmu w różnych dziedzinach życia społecznego itd. to wszystko przy braku dostatecznego i skutecznego przeciwdziałania ze strony warstw robotniczych. Skoro zaś punkt ciężkości tkwi w ogólnej sytuacji politycznej, należy stąd wyciągnąć ten jedyny zasadniczo słuszny wniosek polityczny, że los ludności żydowskiej, jej możność bytowania i jej możliwość rozwoju w Polsce są ściśle związane ze zwycięstwem obozu demokratycznego, ze złamaniem reakcji i ze zwycięstwem socjalizmu wolnościowego. To jest jedyna zasadnicza socjalistyczna odpowiedź na dręczące zagadnienie: gdzie jest wyjście? Mówią nam: ale czy w Polsce będzie w ogóle możliwe życie żydowskie jako kolektywu narodowego, czy istnieją w tym warunku [względzie] jakieś perspektywy? Nie jest naszą rzeczą bawić się w proroctwa i stawiać horoskopy. Zapewne liczebnie jest kolektyw żydowski w Polsce i tak słaby i drobny, a w skutek niewątpliwie dużego i zupełnie zrozumiałego pędu emigracyjnego ten kolektyw ulegnie jeszcze poważnemu zmniejszeniu. Mimo to liczyć się należy z tym, że jeśli część ludności żydowskiej, jak wierzymy, pozostanie w Polsce jako odrębny kolektyw narodowy, to dla tej części ludności jedynym wyjściem z obecnego położenia może być tylko nasze socjalistyczne, bundowskie wskazanie. Mówią nam niektórzy: ta droga jest długa i daleka, my czekać nie możemy, my musimy szukać natychmiastowego, realnego wyjścia, a tym wyjściem jest emigracja z Polski. Niewątpliwie duża część ludności żydowskiej w Polsce dąży do emigracji i to dążenie jest usprawiedliwione wielu przyczynami, wśród których decydującą rolę odgrywają wybujały antysemityzm i brak bezpieczeństwa osobistego. Te warunki nakazują zapewnienie tej części ludności żydowskiej, która pragnie wyemigrować pełnej swobody i ułatwienia emigracji z Polski, a zarazem otwarcia bram z innych krajów dla emigracji ludności żydowskiej, wyjątkowo dotkniętej przez niemiecki faszyzm, a także dzisiaj jeszcze wciąż prześladowanej. Jednocześnie pamiętać należy o przestrzeganiu ludności żydowskiej przed złudzeniami co do faktycznych możliwości emigracyjnych. Nasz dawny bundowski postulat wolności emigracji, a także postulat otoczenia emigrantów opieką i pomocą jest tym bardziej aktualny dzisiaj. Wyemigrowanie z Polski pewnej części ludności żydowskiej bynajmniej nie zmieni zasadniczego jej celu i ideału. Czy masy pracujące żydowskie znajdą się w Ameryce, czy w Palestynie, we Francji lub w Belgii, zadanie[m] ich będzie tak samo jak ludności żydowskiej pozostającej w Polsce walka o socjalizm w jednym szeregu z proletariatem danego kraju. Antysemityzm jest wrogiem nie tylko Żydów, lecz całego świata pracy. Jakie jest wyjście?, Głos Bundu, VIII Feliks (Fiszke) Najman ( ), działacz bundowski, wojnę spędził w ZSRR, skąd powrócił do Polski jako żołnierz ludowego WP. Sekretarz komitetu Bundu w Łodzi. Pracował jako ekonomista w tamtejszych Wojskowych Centralnych Warsztatach Remontowych. Zamordowany w niewyjaśnionych okolicznościach w czerwcu 1946 r. 283

4 Część II Źródła 10 Syjoniści: Po Kielcach zostać czy wyjeżdżać? Folkstimme, organ Polskiej Partii Robotniczej w języku żydowskim, w ten sposób wyjaśnia genezę emigracyjnych tendencji, które ogarnęły społeczeństwo żydowskie w Polsce: Z różnych dziur wyleźli podejrzani agitatorzy i zaczęli rozpowszechniać wszelkiego rodzaju banialuki [ ], które wywołały niebywałą panikę wśród ludności żydowskiej [ ] bez opamiętania bieżącej na Zachód ¹9. Zaiste, jest to prawdziwe naukowe wytłumaczenie tego głębokiego procesu społecznego o niezmiernie szerokim, w historii żydostwa polskiego, dotychczas niespotykanym zasięgu, procesu, który na naszych oczach wyrósł do centralnego zagadnienia w życiu żydostwa polskiego. [Dow] Ber Borochow, genialny socjolog, który marksizm przetłumaczył na język rzeczywistości żydowskiej, uczył nas, że emigracja żydowska, jak każda emigracja w ogóle, jest rezultatem społeczno-ekonomicznych procesów. Emigracja żydowska na danym etapie rozwoju stosunków ekonomiczno- -społecznych w życiu żydowskim jest koniecznością. Propaganda emigracjonistyczna może w ograniczonej tylko mierze wzmocnić lub osłabić tendencje emigracyjne wśród pewnej określonej grupy społecznej lub narodowej. Czyżby [niepodpisany] autor cytowanego artykułu doprawdy nie zdawał sobie sprawy, że plotki i propaganda to tylko wtórne, z punktu widzenia naukowej analizy zupełnie nieistotne objawy towarzyszące zjawisku emigracji, a nie wywołujące ją? Czyżby publicysta, który na pewno nie zrezygnował z miana marksisty, nie widział rzeczywistej rzeczywistości żydowskiej i nie rozumiał, że obecna fala emigracji żydowskiej z Polski (i z innych krajów Wschodniej Europy) wywołana jest nie szeptaną propagandą, a tym, że w dzisiejszych czasach, [w] powojennym układzie ekonomiczno-społecznym, w aktualnych stosunkach politycznych tendencja do tworzenia państw jednolitych pod względem narodowym nie daje masom żydowskim możliwości stworzenia autonomicznego zakresu swojego życia narodowego, nie daje im możliwości wprząc się w ogólną ekonomikę krajową. W sferze polityczno-moralnej okupacja hitlerowska, zakończona uśmierceniem 6 milionów Żydów w Europie, spowodowała absolutną psychiczną niemożność zbudowania życia wśród grobów na kirkutach i cmentarzyskach. Antysemityzm powojenny w Europie, ponure dziedzictwo koszmarnych lat hitlerowskiej okupacji, przybrał rozmiary, które czynią życie Żydów nieznośnym. Kielce nie są tu faktem odosobnionym. Znakomita większość narodu żydowskiego w ogniu ciężkich doświadczeń okresu wojennego, nawet w warunkach całkowitej izolacji od wszelkich wpływów propagandowych, zrewidowała wszystkie swoje dotychczasowe poglądy i przyszła do głębokiego przekonania, że przed narodem żydowskim stoi alternatywa wegetacji lub nawet katastrofy biologicznej i narodowej w diasporze albo alternatywa renesansu narodu w Palestynie we własnym państwie. Tertium non datur. 19 Mir worenen far umbarechnte szrit, Fołks Sztyme, VIII 1946 r., nr

5 [ 10 ] Publicyści z Folkstimme i Dos Naje Leben (vide art. wstępny w nr. 27), malując w czarnych barwach życie Żydów z Polski w Niemczech, Austrii i innych krajach tranzytowych, chybiają celu, jeśli w ten sposób chcą odstręczyć Żydów od emigracji. Emigrant żydowski z Polski zdaje sobie dokładnie sprawę, że oczekują go na jego tułaczej drodze duże trudności. Pomimo to decyduje się on na emigrację. Tak silny jest imperatywny nacisk emigracjonistyczny rezultat wyżej wymienionych momentów. Publicysta Folkstimme uważa za swój obowiązek zastrzec się, że on i jego towarzysze nie wykluczają normalnej emigracji, to znaczy emigracji niestojącej w sprzeczności z odbudową zdrowego, produktywnego życia żydowskiego w Polsce. Ten moment w swoim czasie dominował w wystąpieniu redaktora [Michała] Mirskiego na europejskiej konferencji żydowskiej w Londynie²0. Ob. [ Michał] Mirski tłumaczył syjonistom, że nie występuje on przeciwko emigracji Żydów z Polski do swoich krewnych, gdyż prawo do emigracji jest jednym z praw jednostki w ustroju demokratycznym. Czyż trzeba podkreślać, że taka emigracja jednostek do swoich krewnych w ogóle nie może być przedmiotem rozważań natury społecznej? Masy emigrują wówczas, kiedy ekonomia, socjologia i polityka kraju, w którym mieszkają, pchają ich do tego i tylko o takiej emigracji rzecz idzie. Nie jest istotne, że Folkstimme uznaje emigrację krewnych, istotne jest to, że wypowiada się ona przeciwko emigracji mas żydowskich. Walka z paniką emigracyjną w Folkstimme oraz podobne w duchu wypowiedzi niektórych publicystów w Dos Naje Leben i Głosie Bundu to tylko dymowa zasłona w walce przeciwko emigracji jako takiej Nie musimy chyba specjalnie akcentować, że jesteśmy przeciwko panice i chaosowi nie tylko w danym wypadku, ale w ogóle przy rozwiązywaniu wszystkich żydowskich zagadnień, że w żydowskim życiu społecznym popieramy zasadę prymatu dyscypliny narodowej. Musimy otwarcie powiedzieć naczelnemu publicyście z Dos Naje Leben [Michałowi Mirskiemu], który artykuł swój pisał z wyraźnym zażenowaniem, że jego reweranse pod adresem Palestyny i sjonizmu w rodzaju: Wielka część polskich Żydów wiąże swoją osobistą przyszłość i przyszłość narodu żydowskiego w całości z ideą odbudowy państwa żydowskiego w Palestynie, nie potrafią w oczach czytelnika ukryć antyemigracyjnego sensu jego wystąpienia. Publicysta z Dos Naje Leben postąpiłby uczciwiej wobec siebie i wobec czytelników, gdyby wzorem Głosu Bundu postawił znak równości między Sjonizmem i emigracją. Stanowisku redaktorów z Folkstimme nie można odmówić konsekwencji. Jest ono wynikiem ich poglądu na całokształt zagadnień żydowskich i tylko ze stanowiska ideologicznego może być atakowane. Na dobro obozu demokracji polskiej, w tej liczbie i ideowych towarzyszy publicystów z Folkstimme, zapisać należy, że ich stanowisko wobec emigracji żydowskiej we wszelkich warunkach nie pokrywa się z postawą, którą wyżej scharakteryzowaliśmy. * * * W poprzednim, lipcowym numerze Naszego Słowa pisaliśmy na marginesie Krajowej Narady Komitetów Żydowskich: Komitet Centralny będzie musiał w krąg 20 Chodzi o europejską konferencję Światowego Kongresu Żydowskiego, która odbyła się VIII 1945 r. 285

6 Część II Źródła swoich praktycznych zainteresowań postawić sprawę emigracji. Emigracja to zagadnienie ogólnonarodowe, które musi być rozwiązane niezależnie od tych czy innych koniunkturalnych, przemijających sytuacji. Jeśli Komitet nie chce się znaleźć w ogonie wypadków, musi w swój program włączyć bezwarunkowe popieranie emigracji żydowskiej z Polski. Masy żydowskie w Polsce oczekują od Komitetu aktywnego ustosunkowania się do zagadnienia emigracji. Tylko w ten sposób zwalczymy to, czego wszyscy chcemy uniknąć panikę i dezorganizację. Uwagi nasze, pisane w samym zaraniu masowej emigracji, okazały się niestety słuszne. Komitet Żydowski był niezdolny do zrobienia chociażby pewnego wysiłku w kierunku nadania fali emigracyjnej ram organizacyjnych. Centralny Komitet jako całość nie potrafił wejść na jedyną drogę, wiodącą do zapobieżenia panice, drogę kierowania emigracją, poddania jej kontroli społecznej. Komitet nie uczynił tego i dlatego rzeczywiście okazał się w ogonie wypadków. Rzeczywistość przeszła do porządku dziennego nad niezdecydowanym, kunktatorskim stanowiskiem Komitetu Centralnego i poszła swoimi własnymi drogami, nie zawsze sprzyjającymi interesom organizacyjnym i politycznym zbiorowości żydowskiej. Komitet Centralny wziął natomiast na siebie niepopularną w masach żydowskich, w swojej istocie waleczną rolę strofowania Żydów za ich emigracyjne pragnienia. Odezwa wydana przez Centralny Komitet przeciwko panice to zdaniem naszym niezręczne i nietaktyczne posunięcie. Niezręczne, ponieważ wbrew nadziejom mas żydowskich, które oczekiwały od Centralnego Komitetu najwyższego patronatu nad emigracją, stanął on w jednym szeregu z tymi, co stwarzają niezdrową, gorączkową atmosferę dookoła tego wielkiego, żywiołowego procesu. Komitet zamiast czynu dał masie słowa i to takie słowa, które w konkretnej rzeczywistości politycznej oznaczają negację i potępienie emigracji. W ten sposób odpowiedzialność za panikę i chaos, jeśli one rzeczywiście miały miejsce, w dużej, a naszym zdaniem decydującej mierze pada na Centralny Komitet. Nie od rzeczy będzie również zaznaczyć, że odezwa Centralnego Komitetu została rozkolportowana w chwili, gdy na terenie międzynarodowym dał się odczuć wyraźny nacisk rządu brytyjskiego, zmierzający do zduszenia parcia mas żydowskich poprzez strefy okupacyjne w Niemczech do Palestyny. W ten sposób odezwa obiektywnie poszła na rękę antyżydowskim posunięciom imperializmu angielskiego, co na pewno nie było zamiarem jej autorów. Fiszel Hercberg, Henryk Szner, Dlaczego emigracja?, Nasze Słowo, 31 VIII

7 [ 11 ] 11 Syjoniści: Po Kielcach zostać czy wyjeżdżać? Chciałbym na chwilę oderwać się od aktualnych problemów, wypełniających niemal bez reszty życie Żydów polskich. Zapomnieć na chwilę o emigracji i panice, o produktywizacji i kibucach. Wybiec nieco naprzód. Jest jasne, że bez względu na nastroje i ruchy ludności żydowskiej jakieś środowisko żydowskie w Polsce pozostanie. Rozumiem, że tak jak nastroje emigracyjne ludności żydowskiej spowodowała nie panika, lecz obiektywne, polityczne, socjalne, ekonomiczne i kulturalne procesy historyczne, tak te same przyczyny spowodować muszą, że i po odpłynięciu głównej fali emigracyjnej pewne skupienie [sic!] żydowskie w Polsce pozostanie, skupienie [sic!] mniejsze lub większe, ale liczba nie ma tu znaczenia. Będzie to jedyna mniejszość narodowa w Polsce, w kraju o charakterze czysto narodowym. Warto by się zastanowić nad sensem istnienia tej grupy i jej narodowymi perspektywami. * * * W numerze z 25 sierpnia 1946 r. Nowego Życia, trybuny Wojewódzkiego Komitetu Żydowskiego na Dolnym Śląsku, zamieszczono na czołowym miejscu artykuł Szaloma Asza, który utrzymuje, że Żydzi muszą zająć swe poważne miejsce w budowie nowego świata w Europie, albowiem w przeciwnym wypadku pozwolimy zwyciężyć idei [Adolfa] Hitlera. Nie chcielibyśmy się spierać ze znakomitym pisarzem co do intencji [Adolfa] Hitlera. Wydawało by się raczej, że [Adolfowi] Hitlerowi chodziło o biologiczne, fizyczne wytępienie Żydów. I to nie tylko w Europie. Sądziłbym również, że użycie przez Szaloma Asza cytowanego wyżej, niemal demagogicznie argumentu, nie przystoi wielkiemu intelektualiście, ile że przecież spór toczy się o to, czy Żydzi mają zgodnie z receptą [Ernesta] Bevina odbudowywać Europę, czy też zgodnie z ideą syjońską dążyć do odzyskania samodzielności państwowej. A [Adolf ] Hitler? Czy [Adolf ] Hitler, zwycięzca, zgodziłby się z naszą samodzielnością państwową za cenę exodusu z Europy? Ale nie to jest najważniejsze. Gorzej jest, gdy Szalom Asz stwierdza, że gdy walczymy przeciw Anglii za otworzeniem bram Palestyny dla Żydów, chcących iść do Palestyny, musimy walczyć o siedzibę dla Żydów w Europie. Czy to nie zupełne pomieszanie pojęć? Wielki Szalom Asz nie rozumie, że naród może mieć tylko jedną siedzibę i że walka o otwarcie bram Palestyny jest równocześnie walką o tę jedyną siedzibę dla Żydów. I nie wystarcza nam argumentacja Szaloma Asza, że przy całej naszej miłości do Palestyny nie należy zapomnieć, iż europejskie żydostwo przelewało krew nie tylko dla ideału żydowskiego istnienia, lecz także dla ideałów ludzkiej wolności i postępu. 287

8 Część II Źródła Nie do pomyślenia jest wolność ludzka bez wolności narodowej. Wolność narodowa jest swobodą kształtowania swego losu przez dany naród, jest prawem narodu do życia według jego własnej woli, według jego praw i obyczajów. W tej wojnie walczono przede wszystkim o wolność narodową. Ludzka wolność, istnienie ludzkie, a więc i istnienie żydowskie mogły być pomyślane tylko w ramach wywalczonej wolności narodowej. Czy my, Żydzi, w wyniku zwycięskiej wojny uzyskaliśmy wolność narodową i jakie są jej widoki? oto w czym tkwi sedno zagadnienia. * * * Niemiłym jest los mniejszości narodowej. Niemiłym bez względu na charakter i dążenia narodu większości, narodu gospodarza. Po pierwszej wojnie światowej, gdy w wyniku zmiany granic państwowych powstał szereg nowych mniejszości narodowych, próbowano stary, a jednak wciąż nowy problem mniejszości narodowych rozwiązać w zasięgu międzynarodowym przy pomocy tzw. traktatu o mniejszościach narodowych. Trzeba dodać, że panujące w ówczesnym okresie powojennym prądy ideowe stwarzały dla omawianego problemu specjalnie dogodny klimat polityczny. Idea samostanowienia narodów, nawet najmniejszych, a równocześnie dążność do pogłębienia współpracy międzynarodowej kosztem ograniczenia w pewnym sensie nawet suwerenności państwowej (Liga Narodów), znakomicie przyczyniały się do utworzenia poglądu, że tym razem znaleziono dla sprawy mniejszości należyte rozwiązanie. Trzeba przyznać, że Żydzi ulegli ogólnemu złudzeniu. Chyba temu tylko można przypisać niedostatecznie żywy odzew ówczesnego Żydostwa na deklarację Balfoura, mandat palestyński i duże w pierwszym okresie czasu możliwości zorganizowania samodzielnego życia państwowego w Palestynie. Los traktatów o mniejszościach narodowych jest znany, nie trzeba go więc opisywać. Wystarczy wspomnieć, że nie tylko nie dał on faktycznego równouprawnienia mniejszościom, ale [nawet] w najmniejszej mierze nie zapobiegał dotkliwym prześladowaniom. I to we wszystkich tych krajach, w których obowiązywał. W Polsce nie zapobiegł on ani wypadkom przytyckim²¹, ani numerus clausus na wyższych uczelniach, ani numerus nullus w administracji państwowej. Szczytowym akordem polityki mniejszościowej było wypowiedzenie (nota bene, bezprawne) [w 1934 r.] traktatu przez ministra spraw zagranicznych [ Józefa] Becka. Wypowiedzenie z uzasadnieniem, że traktat jest zbędny, ponieważ mniejszość narodowa korzysta z równych praw, dokonane zostało pod takt owszemowych przemówień [Felicjana Sławoja] Składkowskiego i ustawy o zakazie uboju rytualnego²². Po ostatniej wojnie światowej idea narodowa uległa dalszemu rozwojowi, ale zmienił się stosunek narodów do problemu mniejszości narodowych. Obydwie strony zrozumiały, że najlepszym rozwiązaniem jest zlikwidowanie samego problemu. I oto jesteśmy świadkami wielkich ruchów emigracyjnych i wymiany ludności. Nieprzyjemne to niewątpliwie dla dotkniętej ludności, ale rozwiązuje sprawę radykalnie. 21 Zob. cz. I, przyp Zob. cz. I, przyp. 161,

9 [ 12 ] * * * My w kraju, jedyna mająca tu pozostać mniejszość narodowa, uzyskaliśmy w dużym stopniu wolność narodową. Nawet złośliwy nie mógłby zaprzeczyć, że instytucje Komitetów Żydowskich i Żydowskich Kongregacyj Wyznaniowych realizują w dużej mierze postulat wolności narodowej. Jej granice zakreślone są tylko prawami natury: jest to wolność mniejszości narodowej. Jakie są perspektywy jej utrzymania i rozwoju na przyszłość? Odpowiedź wymagałaby specjalnego studium. Pokrótce można by tylko odpowiedzieć: Życie mniejszości nie znosi. Ci, którzy dla fałszywej ambicji narodowej, aby i Żydzi zajęli poważne miejsce w budowie nowego świata w Europie, chcieliby nas widzieć rozproszkowanych po całym świecie, nie wywalczą tą drogą siedziby dla Żydów. Ani w Europie, ani gdzie indziej. Nie jest to droga życia dla NARODU, lecz droga wegetacji. Szymon Rogoziński, Rozważania mniejszościowe, Opinia, 25 IX 1946, nr Program ogólnych syjonistów w Polsce po Zagładzie Rezolucje Konferencji Krajowej Ichudu Odbytej dnia 9 i 10 listopada 1946 r. w[e] Wrocławiu 1. Konferencja Krajowa wyraża przekonanie, że obecna przełomowa epoka, w której dzięki rozgromieniu państw osi i zmniejszeniu wpływów faszyzmu, istnieje realna możliwość na utrwalenie pokoju na zasadach wolności narodów i sprawiedliwości społecznej oraz ostatecznego rozwiązania bezdomności narodu żydowskiego, winna być wyzyskana przez Kongres Syjoński [Syjonistyczny] i naszą organizację światową dla uzyskania niepodległości państwa żydowskiego w Palestynie. Stworzenie suwerennego państwa żydowskiego w Palestynie winno być proklamowane jako główny cel organizacji syjonistycznej. 2. Konferencja Krajowa uważa, że utrzymanie mandatu palestyńskiego w rękach Imperium Brytyjskiego jest przeszkodą w uzyskaniu suwerenności żydowskiej i grozi wciągnięciem Palestyny w imperialne konflikty angielskie. Przyszła egzekutywa syjońska i Agencja Żydowska winny zobowiązać się do prowadzenia polityki zmierzającej do przeniesienia rozstrzygnięcia sprawy palestyńskiej na forum międzynarodowe. 289

Antony Polonsky. Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje uczestnika

Antony Polonsky. Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje uczestnika Antony Polonsky Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje uczestnika Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje uczestnika Antony Polonsky Stosunki polsko-żydowskie od 1984 roku: Refleksje

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI

90. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEGŁOŚCI "Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku teraźniejszości, ani nie ma prawa do przyszłości". Józef Piłsudski Po 123 latach zaborów Polacy doczekali się odzyskania niepodległości.

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Wrocławski

Uniwersytet Wrocławski Uniwersytet Wrocławski Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Instytut Historii Państwa i Prawa Zakład Historii Administracji Studia Stacjonarne Administracji pierwszego stopnia Anna Jaskóła SYTUACJA

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

Akt końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE)

Akt końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) 1 Akt końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) Sporządzony w Helsinkach dnia 1 sierpnia 1975 r. Deklaracja zasad rządzących wzajemnymi stosunkami między Państwami uczestniczącymi

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

Anatolij Łunaczarski. Wychowanie a Nowa Polityka Ekonomiczna

Anatolij Łunaczarski. Wychowanie a Nowa Polityka Ekonomiczna Anatolij Łunaczarski Wychowanie a Nowa Polityka Ekonomiczna 1 http://maopd.wordpress.com/ Artykuł Anatolija Łunaczarskiego z roku 1921. Maoistowski Projekt Dokumentacyjny 2013 2 Towarzysz Lenin w artykule

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo. Niedostateczny

Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo. Niedostateczny Wymagania edukacyjne dla uczniów klas VI na poszczególne oceny z przedmiotu: Historia i społeczeństwo Niedostateczny - Nie zna pojęć: faszyzm, zimna wojna, stan wojenny, demokracja. - Nie potrafi wymienić

Bardziej szczegółowo

Przyjaźń jako relacja społeczna w filozofii Platona i Arystotelesa. Artur Andrzejuk

Przyjaźń jako relacja społeczna w filozofii Platona i Arystotelesa. Artur Andrzejuk w filozofii Platona i Arystotelesa Artur Andrzejuk Plan Greckie pojęcie przyjaźni philia. Idealistyczna koncepcja przyjaźni u Platona. Polityczna rola platońskiej przyjaźni. Arystotelesowska koncepcja

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Słowo wstępne 11

SPIS TREŚCI. Słowo wstępne 11 SPIS TREŚCI Słowo wstępne 11 I. POJĘCIE EUROPY ORAZ PERIODYZACJA JEJ DZIEJÓW 13 1. Etymologia słowa Europa" 13 2. Europa jako pojęcie geograficzne 14 3. Europa jako pojęcie historyczne i kulturowe 15 4.

Bardziej szczegółowo

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.

Etyka kompromisu. Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu. Etyka kompromisu Zbigniew Szawarski Komitet Bioetyki przy Prezydium PAN Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego -PZH z.szawarski@uw.edu.pl 20.IX.2013 Struktura problemu Ład społeczny Konflikt Kompromis Ład

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 2016/2017 dla klasy I a

Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 2016/2017 dla klasy I a Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 206/207 dla klasy I a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 2 Liczba godzin do wypracowania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS semestr trzeci( klasa II) Dział I. Społeczeństwo 1. Życie zbiorowe i jego reguły socjologia formy życia społecznego normy społeczne

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zasady ustroju Rzeczypospolitej

Podstawowe zasady ustroju Rzeczypospolitej Podstawowe zasady ustroju Rzeczypospolitej Podstawowe zasady ustroju w systematyce Konstytucji RP Pierwszy rozdział Konstytucji RP, zatytułowany Rzeczpospolita, określa podstawowe zasady ustroju RP. Pozostałe

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl 13 LAT PO 13 GRUDNIA

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl 13 LAT PO 13 GRUDNIA CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320)

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) Spis treści Do Czytelnika 5 Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) 1.1. Początki i rozwój państwa polskiego (do 1138). Rozbicie dzielnicowe i dążenia

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI Numer zadania Wymagania ogólne (z podstawy programowej) 1. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW

WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW ĆWICZENIA IV WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW POJĘCIE RELIGII I KULTURY RELIGIA to zespół wierzeń dotyczących ludzkości i człowieka, związanych z nim zagadnień oraz form organizacji

Bardziej szczegółowo

Odrodzenie Państwa Polskiego w listopadzie 1918 roku. Teksty źródłowe

Odrodzenie Państwa Polskiego w listopadzie 1918 roku. Teksty źródłowe Odrodzenie Państwa Polskiego w listopadzie 1918 roku Teksty źródłowe Odezwa Rady Regencyjnej do Narodu Polskiego -11 listopada 1918 r. Rada Regencyjna do Narodu Polskiego. Wobec grożącego niebezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny został nareszcie oceniony i osądzony w kategoriach prawno konstytucyjnych przez kompetentny organ

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 2: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC SZACUNEK Podczas studiów Józef zaangażował

Bardziej szczegółowo

Polska po II wojnie światowej

Polska po II wojnie światowej Polska po II wojnie światowej w latach 1945-1947 Rafał Nowicki źródła - Internet, (http://historia-polski.klp.pl/a-6269.html) obrazki - Wikipedia TERYTORIUM GRANICE - LUDNOŚĆ Obszar Polski po II wojnie

Bardziej szczegółowo

Emigranci i spiskowcy

Emigranci i spiskowcy Emigranci i spiskowcy Historia Polski Klasa II LO Plan Powtórzenie Początki emigracji Przemarsz przez Niemcy Emigranci we Francji Komitet Lelewelowski Towarzystwo Demokratyczne Gromady Ludu Polskiego Hotel

Bardziej szczegółowo

Wady i zalety starego i nowego systemu

Wady i zalety starego i nowego systemu TNS 014 K.08/14 Informacja o badaniu Jedni twierdzą, że za komuny było lepiej", inni wręcz przeciwnie mówią, że nigdy nie było tak dobrze, jak teraz. Co denerwowało nas w poprzednim systemie, a co denerwuje

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do socjologii. Barbara Szacka. Spis treści

Wprowadzenie do socjologii. Barbara Szacka. Spis treści Wprowadzenie do socjologii Barbara Szacka Spis treści CZĘŚĆ PIERWSZA. PROLEGOMENA Rozdział I. CHARAKTER SOCJOLOGII I HISTORYCZNE WARUNKI JEJ POWSTANIA 1. Przedsocjologiczna wiedza o społeczeństwie Przedsocjologiczna

Bardziej szczegółowo

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej (21.) w dniu 12 kwietnia 2016 r. IX kadencja

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej (21.) w dniu 12 kwietnia 2016 r. IX kadencja ZAPIS STENOGRAFICZNY Posiedzenie Komisji Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej (21.) w dniu 12 kwietnia 2016 r. IX kadencja Porządek obrad: 1. Opinia komisji o petycji dotyczącej podjęcia inicjatywy

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI. Zwiększone zaangażowanie na rzecz równości między kobietami i mężczyznami Karta Kobiet

KOMUNIKAT KOMISJI. Zwiększone zaangażowanie na rzecz równości między kobietami i mężczyznami Karta Kobiet KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 5.3.2010 KOM(2010)78 wersja ostateczna KOMUNIKAT KOMISJI Zwiększone zaangażowanie na rzecz równości między kobietami i mężczyznami Karta Kobiet Deklaracja Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Prezydent chce referendum ws konstytucji

Prezydent chce referendum ws konstytucji Prezydent chce referendum ws konstytucji Naród polski powinien się wypowiedzieć, co do przyszłości ustrojowej swojego państwa - powiedział prezydent Andrzej Duda podczas obchodów rocznicy Konstytucji 3

Bardziej szczegółowo

OD STAROŻYTNOŚCI DO R.

OD STAROŻYTNOŚCI DO R. Spis treści WSTĘP 13 Rozdział 1 Dzieje CYPRU OD STAROŻYTNOŚCI DO 1878 R. 1.1. Historia Cypru do podboju tureckiego w 1571 r. 21 1.2. Cypr pod rządami Turków w latach 1571-1878 27 1.3. Sytuacja międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Powrót do Europy Opinia społeczna po 20 latach demokracji

Powrót do Europy Opinia społeczna po 20 latach demokracji Konferencja prasowa Powrót do Europy Opinia społeczna po 20 latach demokracji Projekt realizowany we współpracy z: Projekt finansowany przez: Partnerem strategicznym Instytutu Spraw Publicznych jest Telekomunikacja

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji patriotycznej. Zakres treści tematu : Kształtowanie postawy patriotycznej u młodzieży. Wyjaśnienie Kim jest patriota?

Scenariusz lekcji patriotycznej. Zakres treści tematu : Kształtowanie postawy patriotycznej u młodzieży. Wyjaśnienie Kim jest patriota? Scenariusz lekcji patriotycznej Szkoła: Gimnazjum Czas: 45 min. Temat: Co to znaczy być patriotą? Zakres treści tematu : Kształtowanie postawy patriotycznej u młodzieży. Wyjaśnienie Kim jest patriota?

Bardziej szczegółowo

HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA. Autor: JAN SZPAK

HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA. Autor: JAN SZPAK HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA Autor: JAN SZPAK I. Przedmiot historii gospodarczej Geneza i rozwój historii gospodarczej Historia gospodarcza jako nauka Przydatność historii gospodarczej dla ekonomisty

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI HISTORII DLA UCZNIÓW SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZ LEKCJI HISTORII DLA UCZNIÓW SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Parys J., Scenariusz lekcji historii dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej nt.: Początek końca... Los ludności żydowskiej w pierwszych miesiącach niemieckiej okupacji Tarnowa w: Tarnowskie Studia Historyczne,

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE TEMATY / ZAGADNIENIA

PRZYKŁADOWE TEMATY / ZAGADNIENIA PRZYKŁADOWE TEMATY / ZAGADNIENIA 1. Rozwój idei demokratycznych w czasach starożytnych 2. Historyczno-doktrynalne źródła europejskich procesów integracyjnych 3. Platońska koncepcja państwa idealnego jako

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z Wiedzy o społeczeństwie zostały opracowane w oparciu o:

Wymagania edukacyjne z Wiedzy o społeczeństwie zostały opracowane w oparciu o: Wymagania edukacyjne z Wiedzy o społeczeństwie zostały opracowane w oparciu o: - program nauczania zgodny z z nową podstawą programową - obowiązujące Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23

Bardziej szczegółowo

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia

3 Religie Rola Rzymu Ośrodki kulturowe po upadku Rzymu 4 Schemat społeczeństwa Pojęcia Klasa I ZS Temat Lp. Zakres treści Lekcja organizacyjna 1 Program nauczania System oceniania Źródła wiedzy o przeszłości i teraźniejszości 2 Epoki historyczne Źródła historyczne Dziedzictwo antyku Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Spis treści Do Czytelnika Przedmowa Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) 6. Dziedzictwo antyku. Uczeń: 1) charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

Wstęp Sławomir Dębski... 5

Wstęp Sławomir Dębski... 5 SPIS TREŚCI Wstęp Sławomir Dębski............................. 5 I. Wybrane zagadnienia z zakresu ewolucji struktur organizacyjnych polskiej służby dyplomatyczno-konsularnej w latach 1944 1989 Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Nieodłączny element praw człowieka. Pojęcie wywodzące się z epoki oświecenia. Jest terminem prawnym i oznacza równość różnych podmiotów prawnych w

Nieodłączny element praw człowieka. Pojęcie wywodzące się z epoki oświecenia. Jest terminem prawnym i oznacza równość różnych podmiotów prawnych w Nieodłączny element praw człowieka. Pojęcie wywodzące się z epoki oświecenia. Jest terminem prawnym i oznacza równość różnych podmiotów prawnych w ramach określonego systemu prawnego. Jest to proces prawnego

Bardziej szczegółowo

DOKTRYNY POLITYCZNE. XIX i XX wieku. i Wiesława Kozuba-Ciembroniewicza. pod redakcją: Krystyny Chojnickiej

DOKTRYNY POLITYCZNE. XIX i XX wieku. i Wiesława Kozuba-Ciembroniewicza. pod redakcją: Krystyny Chojnickiej DOKTRYNY POLITYCZNE XIX i XX wieku pod redakcją: Krystyny Chojnickiej i Wiesława Kozuba-Ciembroniewicza Liberalizm Konserwatyzm Socjalizm Doktryna socjaldemokracji Nauczanie społeczne Kościoła Totalitaryzm

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

Bezdomność w perspektywie prawa człowieka. Konferencja : Mieszkanie ze wsparciem: jedyna droga z bezdomności chronicznej Adam PLOSZKA

Bezdomność w perspektywie prawa człowieka. Konferencja : Mieszkanie ze wsparciem: jedyna droga z bezdomności chronicznej Adam PLOSZKA Bezdomność w perspektywie prawa człowieka Konferencja : Mieszkanie ze wsparciem: jedyna droga z bezdomności chronicznej Adam PLOSZKA Bezdomność jako problem praw człowieka - Podejście do bezdomności oparte

Bardziej szczegółowo

1. Prawa, które człowiek nabywa w momencie urodzenia, sa A. nienaruszalne. C. powszechna. C. przyrodzone. D. niezbywalne.

1. Prawa, które człowiek nabywa w momencie urodzenia, sa A. nienaruszalne. C. powszechna. C. przyrodzone. D. niezbywalne. ID Testu: 53M1LI5 Imię i nazwisko ucznia Klasa Data 1. Prawa, które człowiek nabywa w momencie urodzenia, sa A. nienaruszalne. B. powszechne. C. przyrodzone. D. niezbywalne. 2. Do praw pierwszej generacji

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza.

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. SCENARIUSZ LEKCJI Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. Cele lekcji: Na lekcji uczniowie: poznają przyczyny i skutki

Bardziej szczegółowo

Uprawnienie do świadczenia substytucyjnego nie będzie przysługiwać osobom, które dopuściły się czynów godzących w niepodległość i suwerenność

Uprawnienie do świadczenia substytucyjnego nie będzie przysługiwać osobom, które dopuściły się czynów godzących w niepodległość i suwerenność UZASADNIENIE W 2009 roku przypada 70 rocznica wybuchu II wojny światowej. Ta najkrwawsza z wojen szczególnie dotknęła obywateli Rzeczypospolitej, którzy doznali wyjątkowych cierpień od obu totalitaryzmów

Bardziej szczegółowo

Szkoła austriacka w ekonomii

Szkoła austriacka w ekonomii Szkoła austriacka w ekonomii Ekonomia głównego nurtu a ekonomia heterodoksyjna (instytucjonalizm, szkoła historyczna itp.) Istnieje od końca XIX wieku do dziś Założyciel Carl Menger (1840-1921) Ważni przedstawiciele:

Bardziej szczegółowo

11 listopada 1918 roku

11 listopada 1918 roku 11 listopada 1918 roku 92 lat temu Polska odzyskała niepodległość Europa w II połowie XVII wieku Dlaczego Polska zniknęła z mapy Europy? Władza szlachty demokracja szlachecka Wolna elekcja Wojny Rzeczpospolitej

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Polityka społeczna (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Spis treści 1Wstęp...3 2Cele polityki społecznej...3 3Etapy rozwoju politechniki społecznej...4 3.α Od prawa ubogich do

Bardziej szczegółowo

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP Do druku nr 166 WICEPREZES NACZELNEJ RADY ADWOKACKIEJ Jacek Trela Warszawa, dnia 18 stycznia 2015 r. Pan Adam Podgórski Zastępca Szefa Kancelarii Sejmu RP Dot. GMS-WP-173-296115 NRA -12-SM -1.1.2016 W

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 6 listopada 1998 r. II UKN 121/98

Wyrok z dnia 6 listopada 1998 r. II UKN 121/98 Wyrok z dnia 6 listopada 1998 r. II UKN 121/98 Nie jest wykluczone powierzenie pracownikowi obowiązków likwidatora na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nie określony. Przewodniczący: SSN Teresa

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

1. Wymień państwa,,trójporozumienia...

1. Wymień państwa,,trójporozumienia... 1. Wymień państwa,,trójporozumienia... 2. Dlaczego konflikt 1914-1918 nazwano I wojną światową? Jaki był charakter walk i rodzaje zastosowanej broni? 3. Wymień państwa powstałe po I wojnie światowej. 4.Kiedy

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI GRUDZIEŃ 2011 Numer zadania 1. 2.

Bardziej szczegółowo

PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO

PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO Warszawa, 09.11.2015 Szanowna Pani Elżbieta Bieńkowska Unijna Komisarz ds. rynku wewnętrznego i usług, przemysłu oraz małych i średnich przedsiębiorstw. PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO Działając w imieniu

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski 17% kobiet w UE znajduje się na granicy ubóstwa. Wyniki badania Eurobarometru przeprowadzonego we wrześniu 2009 roku, wskazują, że w każdej grupie

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ A ROSYJSKA I EUROPEJSKA TRADYCJA KONSTYTUCYJNA

KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ A ROSYJSKA I EUROPEJSKA TRADYCJA KONSTYTUCYJNA Ub Hamburg A/553552 Jerzy Kowalski KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ A ROSYJSKA I EUROPEJSKA TRADYCJA KONSTYTUCYJNA Polskie Wydawnictwo Prawnicze Warszawa - Poznań 2009 Spis treści Wstęp 11 1. Zakres tematyczny

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 22 listopada 2001 r.

Warszawa, dnia 22 listopada 2001 r. Warszawa, dnia 22 listopada 2001 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku do Trybunału Konstytucyjnego - sygn. akt P.10/01. Sąd Okręgowy

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia... 1) w art. 10 dotychczasową treść oznacza się art. 10 ust. 1 i dodaje się ustęp 2 w brzmieniu:

Ustawa z dnia... 1) w art. 10 dotychczasową treść oznacza się art. 10 ust. 1 i dodaje się ustęp 2 w brzmieniu: Ustawa z dnia... PROJEKT o zmianie ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce

Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce Księgarnia PWN: Wojciech Witkowski - Historia administracji w Polsce 1764-1989 Spis treści Do Czytelnika..... 11 Przedmowa....... 13 Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE 1764-1989 Autor: Wojciech Witkowski Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw nowożytnej Europy 1.1. Pojęcie administracji i biurokracji 1.2.

Bardziej szczegółowo

Ocena niedostateczna pomimo pomocy nauczyciela nie potrafi się wypowiedzieć

Ocena niedostateczna pomimo pomocy nauczyciela nie potrafi się wypowiedzieć I. Standardy osiągnięć ucznia: Klasa II -Wymagania na poszczególne oceny Ocena niedostateczna pomimo pomocy nauczyciela nie potrafi się wypowiedzieć nie opanował wiedzy i umiejętności w zakresie wymagań

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-H1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H1U KWIECIEŃ 2015 Zadanie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Słowo wstępne... 11. Przedmowa do czwartego wydania... 13. Wykaz skrótów... 15

Spis treści. Słowo wstępne... 11. Przedmowa do czwartego wydania... 13. Wykaz skrótów... 15 Spis treści Słowo wstępne............................................................ 11 Przedmowa do czwartego wydania.......................................... 13 Wykaz skrótów............................................................

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O LEGALIZACJI EUTANAZJI BS/170/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O LEGALIZACJI EUTANAZJI BS/170/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej

Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej 1. Wybory do sejmu ustawodawczego (1919r.) 26 stycznia 1919 r. przeprowadzono wybory w dawnym Królestwie i Galicji Zachodnie, w czerwcu 1919 dołączyli

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI

POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI A 332 02 < Krzysztof Skubiszewski POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI Przemówienia, oświadczenia, wywiady 1989-1993 Warszawa 1997 PRZEDMOWA 11 WYBRANE PRZEMÓWIENIA, OŚWIADCZENIA I WYWIADY

Bardziej szczegółowo

Konwencje genewskie, Genewa, 12 sierpnia 1949 r. (Dz. U. z 1956 r., nr 38, poz. 171, załącznik)

Konwencje genewskie, Genewa, 12 sierpnia 1949 r. (Dz. U. z 1956 r., nr 38, poz. 171, załącznik) Konwencje genewskie, Genewa, 12 sierpnia 1949 r. (Dz. U. z 1956 r., nr 38, poz. 171, załącznik) Rozdział I Postanowienia ogólne Artykuł 2 Niezależnie od postanowień, które wejdą w życie już w czasie pokoju,

Bardziej szczegółowo

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich

Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Przejawy postaw obywatelskich młodzieży szkół mieleckich Rok 2005 został ogłoszony przez Radę Europy Europejskim Rokiem Edukacji Obywatelskiej. Ma to zwrócić uwagę na znaczenie edukacji dla wspierania

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH. Zbigniew FILIP

CHARAKTERYSTYKA OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH. Zbigniew FILIP CHARAKTERYSTYKA STANÓW W GOTOWOŚCI OBRONNEJ PAŃSTWA ORAZ STANÓW W NADZWYCZAJNYCH Zbigniew FILIP 2 3 Konflikt na Ukrainie Ofiary wśród żołnierzy biorących udział w konflikcie: ok. 50.000 Ofiary wśród ludności

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA (zakres rozszerzony)

PODSTAWA PROGRAMOWA (zakres rozszerzony) 2016-09-01 HISTORIA PODSTAWA PROGRAMOWA (zakres rozszerzony) SZKOŁY BENEDYKTA IV etap edukacyjny zakres rozszerzony Cele kształcenia wymagania ogólne I. Chronologia historyczna. Uczeń porządkuje i synchronizuje

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 3 Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Ideologie, doktryny i programy polityczne

Ideologie, doktryny i programy polityczne Ideologie, doktryny i programy polityczne zespół poglądów na temat celów działalności politycznej i metod ich osiągania wynikający z ideologii zbiór poglądów na życie polityczne danego społeczeństwa system

Bardziej szczegółowo

Standaryzacja i ocena wypowiedzi argumentacyjnych

Standaryzacja i ocena wypowiedzi argumentacyjnych Kultura logicznego myślenia 2016/2017 Temat 11: Standaryzacja i ocena wypowiedzi argumentacyjnych DEFINICJA: Wypowiedzią argumentacyjną jest wypowiedź, w której za pomocą jednych zdań ( przesłanek) uzasadnia

Bardziej szczegółowo

SOCJOLOGIA. Struktura społeczna. Społeczeństwa klasy średniej. Klasa średnia

SOCJOLOGIA. Struktura społeczna. Społeczeństwa klasy średniej. Klasa średnia SOCJOLOGIA Struktura społeczna. Społeczeństwa klasy średniej. Klasa średnia Struktura społeczna Struktura społeczna to system międzyludzkich i międzygrupowych zależności, dystansów i hierarchii zarówno

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia I. Społeczeństwo socjologia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Rozdział III

Spis treści. Wstęp Rozdział III Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I Wiadomości ogólne o konstytucji jako najważniejszym w państwie akcie prawnym... 13 1. Pojęcie, geneza i funkcje konstytucji... 13 2. Konstytucja ustawą zasadniczą państwa...

Bardziej szczegółowo

My Europejczycy Oni wykluczeni

My Europejczycy Oni wykluczeni My Europejczycy Oni wykluczeni Wstęp Panie Przewodniczący, Szanowne Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Zasiadamy tu, aby rozwiązywać europejskie problemy i proponować wspólne działania! Pragnę poruszyć

Bardziej szczegółowo

Zrozumieć prawa pacjenta

Zrozumieć prawa pacjenta Zrozumieć prawa pacjenta Historia praw dziecka w pigułce 1819 r. - Wielka Brytania, Robert Owen proponuje prawem zagwarantowany zakaz zatrudnienia małych dzieci w kopalniach i fabrykach; 1908 r. zakaz

Bardziej szczegółowo

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Rozdział II Pojęcie każdej istoty rozumnej, która dzięki wszystkim maksymom swej woli musi się uważać za powszechnie prawodawczą, by z

Bardziej szczegółowo

Roman Kabaczij. WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946

Roman Kabaczij. WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946 Roman Kabaczij WYGNANI NA STEPY Przesiedlenia ludności ukraińskiej z Polski na południe Ukrainy w latach 1944-1946 SPIS TREŚCI Wstęp 11 Rozdział I. Koncepcja wysiedlenia Ukraińców z Polski w kontekście

Bardziej szczegółowo

Wstęp do logiki. Pytania i odpowiedzi

Wstęp do logiki. Pytania i odpowiedzi Wstęp do logiki Pytania i odpowiedzi 1 Pojęcie pytania i odpowiedzi DEF. 1. Pytanie to wyrażenie, które wskazuje na pewien brak w wiedzy subiektywnej lub obiektywnej i wskazuje na dążenie do uzupełnienia

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl

629-35 - 69, 628-37 - 04. 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos E-mail: cbos@pol.pl CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET: http://www.korpo.pol.pl/cbos

Bardziej szczegółowo

GRUPA A. a) odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego.

GRUPA A. a) odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego. Sprawdzian nr 6 Rozdział VI. II wojna światowa GRUPA A 1. Oblicz, ile lat minęło od: odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego. 6 zakończenia I wojny światowej

Bardziej szczegółowo

Prawa mniejszości narodowych i etnicznych w Europie

Prawa mniejszości narodowych i etnicznych w Europie Prawa mniejszości narodowych i etnicznych w Europie Dni Europejskie na Uniwersytecie Gdańskim, 6 maja 2014 r. Artur Jabłoński (Kaszëbskô Jednota) Europa nie jest homogeniczna. Oprócz państw narodowych,

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH COUNCIL OF EUROPE CONSEIL DE L EUROPE Czym jest Konwencja Ramowa o Ochronie Mniejszości Narodowych? Konwencja Ramowa, która weszła w życie 1 lutego 1998

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: HISTORIA. Uczyć się z historii. Niepodległość historia i pamięć po 90 latach.

Przedmiot: HISTORIA. Uczyć się z historii. Niepodległość historia i pamięć po 90 latach. KLUCZ ODPOWIEDZI KONKURS PRZEDMIOTOWY DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO Przedmiot: HISTORIA Uczyć się z historii. Niepodległość historia i pamięć po 90 latach. ETAP WOJEWÓDZKI

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności;

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności; PRAWA DZIECKA "Nie ma dzieci - są ludzie..." - Janusz Korczak Każdy człowiek ma swoje prawa, normy, które go chronią i pozwalają funkcjonować w społeczeństwie, państwie. Prawa mamy również my - dzieci,

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PRAWNEJ REGULACJI PRZERYWANIA CIĄŻY BS/139/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PRAWNEJ REGULACJI PRZERYWANIA CIĄŻY BS/139/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia o zmianie ustawy o fundacjach

USTAWA. z dnia o zmianie ustawy o fundacjach p r o j e k t USTAWA z dnia o zmianie ustawy o fundacjach Art. 1. W ustawie z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 1991 r. Nr 46, poz. 203, z późn. zm. 1) ) wprowadza się następujące zmiany:

Bardziej szczegółowo