Warsztat IV - SMART ENVIRONMENT

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Warsztat IV - SMART ENVIRONMENT"

Transkrypt

1 RAPORT Z WARSZTATÓW SMART_KOM. Kraków w sieci inteligentnych miast Warsztat IV - SMART ENVIRONMENT Krakowski Park Technologiczny, r.

2 Zawartość Raport z warsztatów SMART ENVIRONMENT, Leszek Michno i zespół ekspertów WSTĘP stan środowiska w Krakowie WPROWADZENIE 1. Cel warsztatów 2. Wyposażenie sali 3. Skład grupy 4. Czas trwania warsztatu i jego przebieg 5. Dynamika grupy REZULTATY MERYTORYCZNE WARSZTATÓW 1. Podsumowanie 2. Rezultaty analizy SWOT 3. Obszary kluczowe a) Obszary priorytetowe i możliwe do rozwiązania w dającej się przewidzieć przyszłości b) Obszary priorytetowe i niemożliwe do rozwiązania w dającej się przewidzieć przyszłości c) Obszary niepriorytetowe ale możliwe do rozwiązania w dającej się przewidzieć przyszłości d) Obszary niepriorytetowe i niemożliwe do rozwiązania w dającej się przewidzieć przyszłości MATERIAŁY, WYSTĄPIENIA PRZEDSTAWICIELI URZĘDU MIASTA KRAKOWA partnera merytorycznego projektu 1. Planowanie przestrzenne w Krakowie - Jan Adam Barański, Wydział Rozwoju Miasta 2. Uwarunkowania środowiskowe Krakowa podstawą zrównoważonego planowania i rozwoju Przemysław Szwałko, Wydział Kształtowania Środowiska MATERIAŁY EKSPERCKIE 1. SMART ENVIRONMENT - na przykładzie projektu Kraków City Park. - Stanisław Deńko 2. Smart City. - dr inż. Wiesław Wańkowicz 3. Miasto z głową bez smogu. - Andrzej Guła 4. Kraków - zdrowe i dostatnie miasto dzięki efektywności energetycznej w budownictwie. - Tomasz Pyszczek 5. Renaturalizacja rzek jako nowoczesne rozwiązanie dla podniesienia jakości życia oraz metoda ochrony przed powodzią. - Paweł Augustynek Halny 6. Znaczenie terenów zielonych dla jakości życia w mieście. - Paweł Hałat 7. Zrównoważone zarządzanie zasobami: odpady. - Małgorzata Małochleb

3 8. LCA narzędzie nieoczywiste. - Michał Olszewski 9. SMART CITY czyste środowisko. - Rafał Serafin 10. Bezpieczeństwo powodziowe. Krzysztof Słysz 11. Jak kształtować krajobraz i wartości przyrodnicze dla lepszego standardu życia mieszkańców w Krakowskiego Obszaru Metropolitalnego (KOM) - dr Kazimierz Walasz 3

4 Raport z warsztatów SMART ENVIRONMENT, Leszek Michno i zespół ekspertów WSTĘP stan środowiska w Krakowie Kraków jest jednym z najzamożniejszych i najdynamiczniej rozwijających się miast w Polsce. Mimo podjętych wielu działań nadal jednak boryka z szeregiem problemów ekologicznych. Jednym z najpoważniejszych, i ostatnio najskuteczniej nagłaśnianym, jest zanieczyszczenie powietrza. Jesienią 2013 r. Europejska Agencja Środowiska ogłosiła ranking miast o najbardziej zanieczyszczonym powietrzu. Przeanalizowano około 400 miast położonych w Europie - brano pod uwagę ilość dni, kiedy dzienne normy dla stężenia pyłu zawieszonego (PM10) zostały przekroczone. Kraków znalazł się na trzecim miejscu. W 2011 r. w Krakowie normy przekroczone zostały przez 151 dni (średnia dla trzech stacji pomiarowych). Według prawa UE nie powinny być one przekroczone przez więcej niż 35 dni w roku. W Krakowie notuje się także bardzo wysokie przekroczenia stężenia rakotwórczego bezo(a)pirenu. Unia Europejska w dyrektywie dotyczącej jakości powietrza (2008/50/WE) określa wartość docelową dla średnich rocznych stężeń bezo(a)pirenu na poziomie 1ng/m3. W Krakowie te stężenia wynoszą 10,2 ng/m3. Dla porównania: w Warszawie 3,2 np./m3, a w Londynie 0,08 ng/m3. Główną przyczyną zanieczyszczenia pyłem zawieszonym są piece na paliwa stałe (a więc głównie węgiel i drewno) działające na terenie Krakowa. W przypadku pyłów o większej średnicy to aż 42% (34% w przypadku pyłów o średnicy mniejszej). Piece na paliwa stałe odpowiadają także za aż 68% zanieczyszczenia rakotwórczym benzo[a]pirenem. W zanieczyszczenia dwutlenkiem azotu bardzo dużą rolę odgrywa ruch samochodowy. Dokłada się on również do zanieczyszczenia pyłem zawieszonym.

5 W niewiele lepszym, ale mniej uciążliwym bezpośrednio dla mieszkańców Krakowa, jest stan wód w rzekach. Według raportów o stanie środowiska wydanych w roku 2009 przez wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska, na terenie Małopolski praktycznie nie ma wód kategorii A1 (bardzo dobrej jakości) ujmowanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia, czyli nadających się do picia po zastosowaniu prostych zabiegów uzdatniania fizycznego. Na obszarze województwa małopolskiego jakość taką wykazało tylko niespełna 3 % badanych wód. Pod kątem oceny jakości wód ujmowanych do celów pitnych w Małopolsce dominują wody kategorii A3 (65 %), czyli wymagające zaawansowanych technologicznie kosztownych procesów uzdatniania fizycznego i chemicznego przed wprowadzeniem ich do sieci wodociągowej. Z punktu widzenia potrzeb naturalnego środowiska wodnego jest jeszcze gorzej: rzek, w których mogą żyć i rozmnażać się karpie, szczupaki, węgorze nie ma wcale. Łososie czy lipienie, które potrzebują lepszej wody mogą bytować tylko w zaledwie w 10 % badanych wód woj. małopolskiego. Zaległości w zakresie dbałości o środowisko są tak duże, że pomimo przeznaczanych w ostatnich latach środków na kanalizację i oczyszczalnie wiele miast i wsi nadal odprowadza swoje ścieki wprost do rzek, rowów melioracyjnych czy gleby. Oczyszczalni nie mają nawet duże miasta. A wiele miast ma oczyszczalnie przestarzałe, które nie radzą sobie z oczyszczaniem rosnącej ilości ścieków i z zanieczyszczeniami w nich zawartymi. Duże spustoszenie w wodach, które w związku z tym nie nadają się do picia, kąpieli, w których nie mogą żyć ryby, ma jednak swoje źródła na terenach wiejskich, gdzie narastającym w ostatnich latach problemem jest pogłębiająca się dysproporcja pomiędzy stopniem zwodociągowania wsi, a jej wyposażeniem w sieć kanalizacyjną. Zakłada się, że po wybudowaniu wodociągu ilość zużywanej wody, a w konsekwencji ilość ścieków, wzrasta czterolub pięciokrotnie. W końcu 2011 r. w Krakowie działało 7 oczyszczalni ścieków komunalnych - 91 proc. mieszkańców Krakowa korzystało z oczyszczalni ścieków. Rzeki za to stwarzają zagrożenie powodziami. Kraków podobnie jak większość dużych miast na świecie rozbudował się w dolinie rzeki. Wisła stanowiła główny szlak komunikacyjny i handlowy, łączący Kraków z Bałtykiem i z innymi miejscowościami leżącymi w dolinie Wisły poniżej i powyżej Krakowa. Z przekazów historycznych wiadomo, że Wisła wielokrotnie zalewała miasto. Wybudowane na początku dwudziestego stulecia obwałowania rzeki Wisły, zwiększyły tereny pod zabudowę i uprawy, ale ograniczyły zarazem rozległą przestrzeń doliny rzeki, przeznaczoną przez naturę do zalania podczas powodzi. Wisła w Krakowie jest obecnie obustronnie obwałowana, na całej ok. 36 km długości swojego przebiegu przez miasto, co w znacznym stopniu zmniejsza zagrożenie powodziowe. Ale nadal ono istnieje, ponieważ obwałowania nie są budowlami niezawodnymi. W przypadku awarii wałów ¼ obszaru miasta może zostać zalana. Nawet, jeżeli nie dochodzi do przerwania obwałowań, czy też przelania się wezbranych wód ponad wałami podczas przejścia fali kulminacyjnej doliną Wisły, to 5

6 Raport z warsztatów SMART ENVIRONMENT, Leszek Michno i zespół ekspertów zazwyczaj duża ilość wód gromadzi się w niżej położonych miejscach poza wałami, powodując lokalne podtopienia. Program ochrony Krakowa przed powodzią realizowany jest od wielu lat. Po powodzi w 1997 r., miasto przystąpiło do opracowania Lokalnego planu ograniczenia skutków powodzi i profilaktyki powodziowej. Opracowanie to wykonał Referat Ochrony przed Powodzią UMK we współpracy ze wszystkimi podmiotami, które powinny uczestniczyć w zwalczaniu powodzi, a więc zarówno z jednostkami administracji rządowej jak i samorządowej. W związku z tym, że obwałowania Wisły w Krakowie nie mogą być podwyższane do pełnej, zgodnej z obowiązującymi normatywami wysokości, a także z uwagi na fakt, że wpływ zbiornika Świnna Poręba na obniżenie fali powodziowej w Krakowie jest zbyt mały, dla zmniejszenia zagrożenia powodziowego Krakowa ze strony Wisły analizowane są inne (dodatkowe) przedsięwzięcia inwestycyjne tj. budowa Kanału Krakowskiego i budowa polderów. Aktualnie zadania te zostały ujęte w rządowym Programie ochrony przed powodzią w dorzeczu górnej Wisły. Łącznie koszty realizacji wszystkich zadań (39), które przewiduje Program wynoszą ok. 13,51 mld zł. Zakończenie jego realizacji przewidziano na 2030 r. Zagrożone są także tereny zielone w Krakowie. Obecnie tereny Krakowa w prawie 62% nie są zabudowane, jednak tereny zieleni urządzonej zajmują zaledwie 3,55%. Pozostałe to otwarte tereny, których 45% stanowią tereny nieurządzone i nieużytki. Wiele z nich, ze względu na położenie w obszarze miasta i walory widokowe, znajduje się pod stałym naciskiem ze strony inwestorów powodując sytuacje konfliktowe. Zwłaszcza, że dla części

7 tych obszarów nadal nie ma opracowanych planów zagospodarowania przestrzennego, co wykorzystują inwestorzy. Nadal także nie jest do końca rozwiązany problem odpadów komunalnych. Podstawowym sposobem ich unieszkodliwiania jest w dalszym ciągu deponowanie na składowiskach. W 2011 r. 92,2% zebranych odpadów zmieszanych trafiło na składowiska. W Krakowie wytwarzanych jest obecnie około 321 tysięcy ton odpadów komunalnych rocznie. Znaczy to, że każdy mieszkaniec Krakowa w ciągu roku produkuje około 280 kg odpadów. Według prognoz w 2020 r. będzie to ok. 340 tysięcy ton. Obecnie większość odpadów, aż 86 procent trafia na składowiska, a tylko 14 procent jest segregowane i odzyskiwane. Niedługo zabraknie miejsca na ich składowanie (wg prognoz w 2016 r. składowisko Barycz może zostać zapełnione). WPROWADZENIE Cel warsztatów Celem warsztatów była diagnoza funkcjonowania miasta Krakowa w kontekście rozwiązań inteligentnych dotyczących stanu i ochrony środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień związanych ze zarządzaniem zasobami (woda, energia, odpady), czystością środowiska, bezpieczeństwem powodziowym, jak również planowaniem przestrzennym i terenami zielonymi w mieście. Wyposażenie sali Warsztat został przeprowadzony w sali szkoleniowej Krakowskiego Parku Technologicznego przy Jana Pawła II, wyposażonej w flipchart, projektor, tablice moderacyjne, nagłośnienie, kabiny do tłumaczenia symultanicznego. Skład grupy W warsztacie uczestniczyli przedstawiciele partnerów projektu tj. KPT, Urzędu Województwa Małopolskiego, Urzędu Miasta Krakowa, Forum Virium (Helsinki), Uniwersytetu Technicznego w Wiedniu, oraz zaproszeni eksperci. Czas trwania warsztatu i jego przebieg Warsztat trwał 8 godzin. Rozpoczął się o 9.00 i zakończył o Składał się z 5 części: Wprowadzenie (przedstawienie celu, metod pracy, zapoznanie się uczestników) Prezentacje przygotowane przez przedstawicieli Urzędu Miasta Krakowa partnera merytorycznego projektu, ekspertów polskich i zagranicznych, dotyczące zarówno samej idei SMART CITY, jak i stanu środowiska w Krakowie. Analiza SWOT interesujących z punktu widzenia warsztatu zagadnień. 7

8 Raport z warsztatów SMART ENVIRONMENT, Leszek Michno i zespół ekspertów Określenie obszarów kluczowych określenie priorytetów oraz możliwości ich realizacji w kontekście rozwiązań inteligentnych dotyczących stanu i ochrony środowiska w Krakowie. Określenie interesariuszy. Podczas warsztatów nie udało się zrealizować piątej części, a czwarta została zakończona korespondencyjnie, zgodnie z uzgodnieniami moderatora z uczestnikami. Zabrakło czasu. Niemożliwe okazało się zachowanie dyscypliny czasowej. Trochę dłużej trwało wprowadzenie do warsztatu i zdecydowanie dłużej prezentacje ekspertów (zakres tematyczny prezentacji często uniemożliwiał ekspertom zakończenie prezentacji po 5 minutach). Dynamika grupy Uczestnicy szkolenia przez cały warsztat współpracowali ze sobą, chętnie podejmowali się kolejnych zadań. Momentami dochodziło do bardziej zdecydowanej dyskusji, ale zawsze merytorycznej. Ze względu na ograniczony czas nie wszystkie kontrowersje zostały rozstrzygnięte. Uczestnicy warsztatu m.in nie doszli do porozumienia kto powinien odpowiadać za tworzenie planów zagospodarowania przestrzennego i na jak długo powinny obowiązywać takie plany. Różne mieli też opinie na temat wpływu zakończenia budowy obwodnicy krakowskiej i jej wpływu na rozwiązanie problemów transportowych miasta oraz zanieczyszczenia powietrza w Krakowie. REZULTATY MERYTORYCZNE WARSZTATÓW Podsumowanie Za najbardziej priorytetowe cele związane z ochroną środowiska w Krakowie uczestnicy warsztatów uznali: a) ograniczenie negatywnych oddziaływań transportu w Krakowie, b) zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza poprzez likwidację niskiej emisji zanieczyszczeń, c) zwiększenie obszaru zagospodarowanej zieleni miejskiej. Zdecydowanie większość uczestników warsztatu zgadzała się, że ruch samochodowych powinien nadal być wycofywany z centrum Krakowa. Jednocześnie powinny być tworzone ciągi piesze, rozbudowywana infrastruktura dla transportu rowerowego (ścieżki rowerowe, parkingi) oraz sieć tramwajowa. Za wskazane uznali także zwiększenie udziału komunikacji zbiorowej w transporcie poprzez jej uatrakcyjnienie. Zmniejszyć negatywne oddziaływanie transportu mogłaby też sieć parkingów samochodowych działająca przy węzłach komunikacyjnych. Powyższe działania częściowo zmniejszą zanieczyszczenie powietrza (przede wszystkim dwutlenkiem azotu). Głównym jednak powodem złego stanu powietrza w Krakowie jest stosowanie paliw stałych (węgla, drewna) w indywidualnych instalacjach grzewczych tzw. niska emisja. Bez

9 likwidacji tego źródła zanieczyszczeń skażenie powietrza w Krakowie nadal będzie przekraczać wszelkie dopuszczalne normy i zagrażać zdrowiu i życiu mieszkańców. Zdaniem uczestników warsztatu czyszczenie powietrza w Krakowie powinno się odbywać jednocześnie na kliku płaszczyznach. Konieczne jest wdrożenie przez władze miasta tzw. uchwały smogowej (wprowadzającej zakaz stosowania paliw stałych do ogrzewania) i przyjęcie strategii likwidacji niskiej emisji (m.in. zasad wymiany instalacji grzewczych). Jednocześnie należy rozwijać tzw. sieć ogrzewania miejskiego oraz realizować inwestycje z zastosowaniem tzw. głębokiej termomodernizacji. Nie mniej istotne jest zwiększenie obszarów zagospodarowanej zieleni miejskiej. Kraków posiada tylko 3,55 proc. terenów zieleni urządzonej. To nie oznacza, że pozostałe zielone tereny i tzw. nieużytki, są pozbawione walorów przyrodniczych. Wręcz odwrotnie. Dlatego też są tymi terenami zainteresowani inwestorzy budowlani. W ostatnich latach wykorzystywali oni często brak planu zagospodarowania przestrzennego danego terenu i lokowali tam swoje inwestycje. Obecnie dla coraz większego obszaru Krakowa są opracowane plany zagospodarowania przestrzennego. Nadal jednak proceder lokowania inwestycji w atrakcyjnych przyrodniczo miejscach trwa. Tym bardziej, zdaniem uczestników warsztatów, konieczne jest podjęcie działań mających na celu zachowanie walorów przyrodniczych oraz zwiększenie obszarów terenów zieleni urządzonej w Krakowie. W tym celu należałoby wyliczyć wartość terenów zielonych i przenieść ją do planowania przestrzennego. Miasto nie tylko powinno sprzedawać posiadane tereny, ale także wykupywać obszary przyrodniczo cenne i m.in. tworzyć tam parki. Powinno także posiadać programy zachęcające właścicieli terenów bogatych w walory przyrodnicze do ochrony tych obszarów. Zwiększyć obszar terenów zielonych mogłoby też wyznaczenie minimalnej powierzchni terenów zielonych na co najmniej 20 proc. dla każdej jednostki urbanistycznej. Miasto mogłoby też wykorzystać posiadane zasoby i stworzyć sieć parków rzecznych w Krakowie. Mogłyby one służyć nie tylko do rekreacji, ale także do ochrony przeciwpowodziowej (renaturalizacja). Rezultaty analizy SWOT Analiza SWOT została przeprowadzona w dwóch etapach. W pierwszym uczestnicy w małych gruchach pracowali nad słabymi i mocnymi stronami. Po zaprezentowaniu przez przedstawicieli grup rezultatów ich prac, doszło do dyskusji na forum ogólnym, podczas której ustalono wspólną listę mocnych i słabych stron. Szanse i zagrożenia uczestnicy warsztatu określili podczas tzw. burzy mózgów. 9

10 Raport z warsztatów SMART ENVIRONMENT, Leszek Michno i zespół ekspertów MOCNE STRONY bogactwo środowiska naturalnego dostępne wolne obszary pod zagospodarowanie potencjał ludzki i intelektualny działająca sieć tramwajowa zwarta struktura centrum miasta hydrografia atrakcyjność lokalizacji komunikacja zbiorowa aktywni mieszkańcy zasoby wód mineralnych system parków MOŻLIWOŚCI, SZANSE fundusze unijne członkostwo w UE integracja środowisk zawodowych kompletna, głęboka termomodernizacja rewitalizacja koordynacja działań renaturyzacji z ochroną parków i przeciwpowodziową media umiejętne wykorzystanie zasobów ludzkich intelektualnych wzrost rynków lokalnych wykorzystanie technologii informacyj-nych rozwój gospodarki agrarnej nadmiar wody dalszy rozwój turystyki SŁABE STRONY zła jakość powietrza położenie Krakowa (niecka) chaos urbanistyczny zabudowa ciągów wentylacyjnych mało parków brak świadomości społeczeństwa w zakresie planowania brak standardu urbanistycznego niewydolna gospodarka śmieciowa niewydolność komunikacyjna tylko częściowo rozpoznane zasoby środowiska zabudowywane korytarze ekologiczne wysprzedawanie gruntów skarbu państwa miasto zwrócone tyłem do rzeki Wisły niedomknięte obejście autostradowe Krakowa brak budżetu na wykup terenów przyrodniczych degradacja dopływów Wisły transport aglomeracyjny zabudowywanie i niewłaściwe wykorzystanie terenów zalewowych fragmentacja terenów zielonych "rozlewanie" miasta ZAGROŻENIA zubożenie bogactwa bioróżnorodności poprzez degradację środowiska wodnego i zabudowę korytarzy ekologicznych różnice cenowe gruntów brak zarządzania metropolitalnego brak scalania gruntów brak do końca kontroli zieleni na terenach prywatnych brak odpowiednich przepisów dotyczących zagospodarowania przestrzennego brak dobrego prawodawstwa dotyczącego powietrza mocna presja deweloperska brak polityki państwa dotyczącej inwestycji słabość egzekucyjna kadencyjność władzy wpływ na strategiczne inwestycje ignorancja prawodawstwa UE uwalnianie zawodów zmiany klimatyczne brak przygotowanych projektów (UE) brak służby cywilnej

11 Określenie obszarów kluczowych Obszary kluczowe zostały wypracowane w następującej kolejności: każdy z uczestników określił 5 obszarów kluczowych, wszystkie propozycje zostały zebrane w jedną listę przez moderatora i przekazane uczestnikom, uczestnicy zaznaczyli, które z obszarów ich zdaniem są oderwane od idei smart, które są priorytetowe, i które można rozwiązać w dającej się przewidzieć przyszłości, na podstawie tych danych moderator stworzył mapę obszarów kluczowych uwzględniają ich ważność i możliwość realizacji. Przy tworzeniu mapy moderator przyjął następujące założenia: - obszary są uznane za oderwane od idei smart, jeżeli tak znał więcej niż jeden uczestnik warsztatu, - o tym, czy pozostałe obszary są priorytetowe czy też nie decydują zwykłą większością przekazanych opinii. Rezultaty: a) Obszary priorytetowe i możliwe do rozwiązania w dającej się przewidzieć przyszłości Budowa sieci parkingów przy węzłach komunikacyjnych. Rozbudowa sieci ścieżek rowerowych i dodatkowej infrastruktury związanej z tym środkiem transportu. Rozbudowa sieci tramwajowej. Wyprowadzenie ruchu kołowego z centrum miasta i rozwijanie transportu zbiorowego, ciągów pieszych i rowerowych. Uatrakcyjnić system komunikacji zbiorowej, tak aby zwiększyć jego udział z transporcie. Wdrożenie i egzekwowanie przyjętych polityk w zakresie zrównoważonego transportu, jakości powietrza, np. zgodnie z Kartą Brukselską, strategią rozwoju miasta. Wdrożenie uchwały smogowej. Przyjęcie przez władze miasta strategii niskiej emisji. Rozwój sieci ogrzewania miejskiego celem zmniejszenia niskiej emisji zanieczyszczeń. Pilotażowe inwestycje - głębokie termo-modernizacje. 11

12 Raport z warsztatów SMART ENVIRONMENT, Leszek Michno i zespół ekspertów Metodą ecosystem service wyliczyć wartość terenów zielonych i przenieść ją do planowania przestrzennego i wykupu terenów zielonych. Utworzenie parków rzecznych dla rekreacji, ale także ochrony przeciwpowodziowej i dla poprawy warunków dla natury (renaturalizacja). Traktowanie przyrody (flora, fauna, siedliska) jako zasób/kapitał przez pogram wykupu obszarów przyrodniczo cennych plus wprowadzenie land stewardship czyli wspomaganie, zachęcanie właścicieli prywatnych do wykonywania ochrony przyrody. Rozwijanie terenów zielonych jako wielofunkcyjnych przestrzeni funkcjonowania miasta np. jako zielone szlaki greenways. Wyznaczenie minimalnej powierzchni terenów zielonych na co najmniej 20 proc. dla każdej jednostki urbanistycznej. Stworzenie punktu informacji dla mieszkańców o ich możliwości wpływu na poprawę jakości powietrza (informacja o możliwości dotacji np. na wymianę systemu ogrzewania na proekologiczne, o systemie osłonowym w jednym miejscu, codziennie dostępnym dla obywateli). Przyjęcie przez władze miasta minimalnych zadań z zakresu ochrony środowiska (np. wykupy terenów pod parki) i wpisywanie ich w wieloletnich prognozach finansowych i planach budżetowych, nie kwotowo a procentowo. b) Obszary priorytetowe i niemożliwe do rozwiązania w dającej się przewidzieć przyszłości Zwiększenie liczby drzew w zieleni miejskiej, zwłaszcza gatunków z lasów łęgowych. Podłączenie kamienic do sieci ciepłowniczej (uciepłowienie starych budynków). c) Obszary niepriorytetowe, ale możliwe do rozwiązania w dającej się przewidzieć przyszłości Rozszerzenie programów edukacyjnych i informacyjnych termo-modernizacja, gospodarka odpadami, ochrona zasobów. Lokalne systemy żywnościowe: targi sprzedaży bezpośredniej, dostawy do restauracji, catering, zakupy żywności przez instytucje publiczne. Traktowanie obywateli, w tyn NGOsów, przez rządzących jako partnerów i vice versa; nadanie większej rangi dzielnicom w komisjach dialogu społecznego. Rozwój e-administracji (ograniczenie potrzeb transportowych).

13 Zatrzymać w studium i planach miejscowych dalszych przekształceń terenów niezabudowanych w budowlane. d) Obszary niepriorytetowe i niemożliwe do rozwiązania w dającej się przewidzieć przyszłości Promowanie wprowadzania eco-standardów na szczeblu gospodarstw domowych oraz przez pracodawców np. zielone biuro, zielony sklep przyjazny rowerom, pasywne budynki. Rozwój kolei aglomeracyjnej i remont sieci kolejowej w Małopolsce. 13

14 Raport z warsztatów SMART ENVIRONMENT, Leszek Michno i zespół ekspertów MATERIAŁY EKSPERCKIE Jan Adam Barański, Wydział Rozwoju Miasta UMK Miasto SMART - planowanie przestrzenne w Krakowie Miasto Smart to miasto mądre, innowacyjne, zdeterminowane do nowatorskich i odważnych działań na rzecz swojego rozwoju. Smart to także miasto odpowiadające na potrzeby swoich mieszkańców, ale również miasto ekonomiczne, oszczędne w eksploatacji, to miasto zwarte, o bogatej, wielofunkcyjnej strukturze przestrzennej, wpływającej na komfort zamieszkania i użytkowania. Wszystkie te cechy miasta smart winny być efektem realizacji planowanego i przemyślanego rozwoju. Trudno bowiem liczyć na to, że miasto w swojej bardzo skomplikowanej i złożonej strukturze funkcjonalnej i przestrzennej będzie się rozwijać w sposób harmonijny i przemyślany, bez ingerencji samorządu tak w warstwie programowania rozwoju jak i kontroli jego realizacji. W warstwie przestrzennej regulacje dotyczące rozwoju opierają się głównie na prawodawstwie centralnym (ustawy i rozporządzenia) oraz prawodawstwie lokalnym (planowanie miejscowe, a więc studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, programy i projekty, a w szerszym, pozaprzestrzennym kontekście również strategie rozwoju gmin). Rozwój, w tym również rozwój przestrzenny, jest procesem dynamicznym, uzależnionym od wielu czynników, m.in. przestrzennych, społecznych, ekonomicznych, ale i politycznych. Czynnikiem politycznym, który w sposób najmocniejszy odcisnął piętno na rozwoju naszego kraju w ostatnich dekadach, były zmiany ustrojowe w końcu lat 80-tych. Zmiany te dały jednocześnie asumpt do wprowadzenia istotnych regulacji w podejściu do planowania przestrzennego. Zostały one wdrożone zostały również i w krakowskiej rzeczywistości urbanistycznej. Kraków jako duży, drugi co do wielkości po Warszawie ośrodek miejski w Polsce, stawia przed samorządem wyjątkowo poważne wyzwania. Są one konsekwencją skali miasta, jego wielkości terytorialnej, liczebności mieszkańców i użytkowników oraz wynikającej stąd złożoności problematyki. Nakłada się na to rola miasta w regionie i kraju jako ośrodka przemysłu i wytwórczości, niezaprzeczalna funkcja potężnego ośrodka akademickiego, wiodąca rola (obok stolicy) ośrodka tzw. wysokiej kultury. Dla obsługi takiego ośrodka potrzebne są sprawne i skuteczne narzędzia prawne. Takim podstawowym narzędziem, fundamentalnym dla zagadnień urbanistycznych na poziomie gminy jest studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.

15 Po kilku latach prac przygotowawczych taki dokument dla Krakowa powstał i został uchwalony w 2003 r., był on jednak naznaczony piętnem prawodawstwa minionego okresu. Dlatego już w 2006 r. Rada Miasta Krakowa uznała, że studium nie w pełni realizuje potrzeby samorządu i jego mieszkańców, a w roku 2007 podjęta została uchwała RMK o przystąpieniu do sporządzania zmiany tego dokumentu. W wyniku kilkuletniego procesu planistycznego, realizowanego w oparciu o szeroko wdrożoną zasadę partycypacji społecznej, w roku 2013 przedstawiono do publicznego wglądu projekt zmiany Studium. Projekt ten sporządzany był z uwzględnieniem nowych celów i nowych zadań stawianych przed samorządem, uwzględniających zmieniające się potrzeby mieszkańców, wskazując nowe kierunki rozwoje przy zachowaniu zasady oszczędnego korzystania z terenu oraz ograniczenia tzw. pracy transportowej mieszkańców i użytkowników. Cele jak i sam sposób prowadzenia tego procesu można określać mianem smart. Jednym z ważniejszych założeń polityki przestrzennej, które legło u podstaw nowego dokumentu Studium, jest strategia budowania policentryczności metropolitalnej struktury przestrzennej, uwzględniającej specyficzną, historycznie ukształtowaną strukturę miasta i niejako spinającej politykę przestrzenną miasta i regionu. W projekcie Studium wskazano nowe, główne kierunki rozwoju Miasta w formule czterech Projektów Strategicznych Miasta Krakowa: - zachodni (rejon portu lotniczego Balice), dla aktywizacji terenów wokół lotniska i wygenerowania nowych aktywności miejskich i komercyjnych, tj. usług związanych z branżą turystyczną i biznesową oraz dla terenów wystawienniczo-targowych, - wschodni, dla aktywizacji zaniedbanych i zdegradowanych terenów poprzemysłowych i przemysłowych stanowiących obszar niegdysiejszej Huty im. Lenina oraz terenów sąsiednich, - południowo-wschodni, dla racjonalnego i efektywnego wykorzystania dawnych terenów magazynowo-składowych oraz pokolejowych, - Park rzeki Wisły. Wyznaczone w projekcie zmiany Studium kierunki mają sprzyjać tworzeniu planistycznych, a co za tym idzie również gospodarczych mechanizmów, aktywizujących te rejony. Najważniejszym z ww. zamierzeń jest projekt Kraków - Nowa Huta Przyszłości. Program ten dotyczy obszaru o powierzchni ok hektarów i ze względu na swoją wielkość jego realizacja przewidywana jest na kilkanaście lat. W efekcie przeprowadzenia międzynarodowego konkursu, w ramach tego wielkiego terenu wyznaczono cztery obszary o zróżnicowanych funkcjach: Park Naukowo-Technologiczny Branice, Centrum logistyczne w Wadowie i Ruszczy, Centrum wielkoskalowych wydarzeń kulturalnych Błonia 2.0 oraz Obszar sportu i rekreacji w Przylasku Rusieckim. 15

16 Raport z warsztatów SMART ENVIRONMENT, Leszek Michno i zespół ekspertów Narzędziem realizacji kierunków rozwoju ustalonych w studium są przede wszystkim plany miejscowe. Tylko bowiem to narządzie może zagwarantować faktyczną realizację zaplanowanego w dokumencie Studium rozwoju. Tu również nastąpił poważny przełom od stanu zapaści będącej skutkiem zmian ustawowych, obrazowanego liczbą 1,5% powierzchni Miasta z praktycznie jednym prawdziwym planem miejscowym w roku 2003 do 48,2 % powierzchni na koniec 2013 r. z liczbą 130 planów miejscowych i kolejnych 16 planach będących w trakcie procedury.

17 dr inż. Przemysław Szwałko, Urząd Miasta Krakowa, Wydział Kształtowania Środowiska UWARUNKOWANIA ŚRODOWISKOWE KRAKOWA - podstawą zrównoważonego planowania i rozwoju. Powierzchnia milionowego miasta (ponad 750 tys. to stali mieszkańcy, pozostali to studenci i turyści) wynosi ha czyli ok. 327 km 2 terenów o zróżnicowanej orografii (Kopiec Piłsudskiego m n.p.m., ujście Potoku Kościelnickiego 187 m n.p.m.) i rozwiniętej sieci rzek i zbiorników wodnych (długość Wisły w granicach miasta to 41,2 km, głównych jej dopływów - ok. 84 km, pozostałych cieków - ok. 69 km; powierzchnia zbiorników wodnych - ok. 400 ha). Z tego zróżnicowania wynika bogactwo zasobów przyrody ożywionej, m.in. cennych i chronionych półnaturalnych siedlisk przyrodniczych, stanowisk wielu chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów. Mapa roślinności rzeczywistej wykonana dla całego Krakowa w latach stanowi podstawę dla prac planistycznych prowadzonych z uwzględnieniem ochrony najcenniejszych siedlisk przyrodniczych i gatunków. tereny chronione Na terenie Krakowa znajdują się fragment trzech parków krajobrazowych o łącznej powierzchni ha (14,6% pow. miasta), 5 rezerwatów przyrody (48,58 ha - 0,14%), 3 obszary Natura 2000 (384,62 ha - 1,17%) i 11 użytków ekologicznych (108,64 ha - 0,33% powierzchni Krakowa). zanieczyszczenie powietrza, gospodarka odpadami, energia ciepła ziemi Ograniczony czas i objętość prezentacji pozwoliły jedynie na zasygnalizowanie problematyki związanej z zanieczyszczeniami powietrza atmosferycznego i efektów miejskiej wyspy ciepła, ze zwróceniem uwagi na wpływ ukształtowania terenu i kierunków wiatrów panujących, a przede wszystkim dużego udziału cisz wiatrowych, na dyspersję zanieczyszczeń. Bardzo pobieżnie wspomniano o skażeniu gleb dawną działalnością przemysłu. W zakresie gospodarki odpadami wskazano na funkcjonującą nowoczesną oczyszczalnię ścieków (Płaszów), przewidziane do zamknięcia w najbliższym czasie składowisko odpadów komunalnych Barycz i powstający Zakład Termicznego Przekształcania Odpadów. Dotychczas rozpoznane uwarunkowania w zakresie możliwości korzystania z zasobów geotermalnych nie są zbyt obiecujące, ale rozważane jest ich wykorzystanie na szerszą skalę. lasy i zalesienia Lasy miasta Krakowa zajmują 4,38% powierzchni miasta. Większość z nich to lasy komunalne (67,1%), a największy kompleks leśny to Las Wolski o pow. 419 ha. W ostatnich latach programem zalesień realizowano na powierzchni 75 ha. tereny zieleni miejskiej Łączna powierzchnia 42 parków miejskich wynosi 400,65 ha (1,23% pow. miasta), uzupełnienie stanowią tereny zieleni fortecznej (282 ha) i system parków rzecznych (278,58 ha + ok. 400 ha 17

18 Raport z warsztatów SMART ENVIRONMENT, Leszek Michno i zespół ekspertów planowanych). W przyjętym dla Krakowa w 2012 r. Programie Ochrony Środowiska wśród celów priorytetowych za najważniejsze uznano osiągniecie wymaganych standardów jakości powietrza atmosferycznego, a także wykorzystanie potencjału przyrody, zieleni i uzdrowiska dla poprawy komfortu życia mieszkańców, podniesienia atrakcyjności Krakowa i jego zrównoważonego rozwoju. Program zawiera m.in. standardy zakładania i pielęgnacji podstawowych rodzajów terenów zieleni w mieście oraz Listę rankingową planowanych inwestycji miejskich w zakresie zieleni. Realizacji tych celów służyć ma m.in. podniesienie rangi Miejskiego Architekta Krajobrazu i szczegółowa inwentaryzacja terenów zieleni.

19 Stanisław Deńko, Architekt SAPR, IARP SMART ENVIRONMENT - na przykładzie projektu Kraków City Park Do prezentacji problematyki związanej z tematem warsztatów jej autor wybrał przykład projektu zespołu mieszkalno usługowego pod nazwą,,kraków City Park na Zakrzówku w Krakowie, wykonany w 2009 r. w ramach IQ Konsorcjum przez Biuro architektoniczne Wizja Sp z o.o. Oryginalny projekt obejmował Miejski Park Zakrzówek oraz w jego sąsiedztwie zabudowę mieszkaniowo-usługową. Dokument strategiczny miasta Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa oraz procedowany plan miejscowy uwzględniały w obszarze przeznaczonym pod zabudowę takie funkcje jak usługi publiczne, funkcje mieszkaniowe i usługi sportu i rekreacji. Ideą przewodnią projektu, wykonywanego na zlecenie prywatnego inwestora, było kreowanie struktury urbanistycznej i przestrzeni publicznych nawiązujące do tradycji kształtowania historycznych układów zabudowy, jednak w sposób adekwatny do czasów obecnych i potrzeb społecznych związanych z rozwojem kultury i cywilizacji. Kreację nowego wzorca miasta w skali urbanistycznej traktowano jako wyraz świadomości o roli genius loci w odniesieniu do cech miasta Krakowa, o wartościach krajobrazowo-przyrodniczych miejsca oraz celach spełniających potrzeby współczesnych mieszkańców. W rozwiązaniach kierowano się także świadomością, że nowo powstające struktury przestrzenne mają służyć przyszłym pokoleniom, a zatem powinny mieć uniwersalny charakter. Idea Smart environment jest bardzo szerokim pojęciem i odnosi się tak do zagadnień przyrodniczych jak i krajobrazowych, w których przyroda i tworzona przez człowieka fizyczna struktura miasta są równie ważne. Odrębnymi, choć nierozerwalnie związanymi z pojęciem smart city dziedzinami są zagadnienia kompleksowości rozwiązań transportu (indywidualnego i masowego), szczególnie pod kątem ograniczenia szkodliwej emisji, strategia zarządzania w obszarach energooszczędności, utylizacji odpadów, ograniczenia smogu poprzez zastosowanie nowoczesnych środków systemów grzewczo-chłodniczych. Autor wychodzi z założenia, że projektowanie urbanistyczne i w jego konsekwencji planowanie przestrzenne są najważniejszymi i najtrwalszymi w skutkach elementami procesu tworzenia przyjaznego środowiska życia mieszkańców. Mądrość dzisiejszych twórców i decydentów warunkuje przyszłość najbliższych 100-u lat, jakie przewidujemy, będą okresem aktywności rodzących się dzisiaj dzieci, naszych sukcesorów. To dla nich próbujemy odpowiedzieć na rodzące się paradygmaty. Świadomość kompleksowości i komplementarności rozwiązań, łączących wymienione wyżej zagadnienia mądrego miasta, które istnieją jako uwarunkowania w już powstających wizjach przestrzennych, w których czynniki humanitarne spotykają się z najwyższym 19

20 Raport z warsztatów SMART ENVIRONMENT, Leszek Michno i zespół ekspertów standardem nauk ścisłych i rozwiązań technicznych jest wyrazem rozumienia celów zawartych w haśle warsztatów. Istotnymi dla realizacji przyszłych idei w projekcie,,kraków City Park są rozwiązania takie jak: wyodrębnienie z całego obszaru i ochrona terenów parkowych (ok. 87 ha) oraz nadanie im charakteru bezpiecznej i atrakcyjnej formy użytkowo-estetycznej, z ochroną i wykorzystaniem unikatowych wartości krajobrazowo-przyrodniczych, powiązanie parku z najbliższym zurbanizowanym już obecnie środowiskiem mieszkaniowym i stworzenie atrakcyjnych ciągów powiązań pieszo-rowerowych, ograniczenie uciążliwości dróg kołowych, związanych z ruchem samochodów i zanieczyszczeniem środowiska, eliminacja ich charakteru tranzytowego poprzez atrakcyjne przestrzenie krajobrazu miejskiego, rozwiązanie zabudowy w skali wysokości i proporcji zabudowanego terenu, pozwalających na realizacje idei miasta ogrodu. Ok. 50% zielonego terenu w strefie zabudowy ma charakter sadów jako strefy publicznych ciągów przemieszczania się w kierunku terenu parku. Transport kołowy, obrzeżny służy wjazdom o charakterze bramowym do wnętrz kwartałów zabudowy ( ok. 10% dodatkowo przestrzeni zielonej) i na parkingi podziemne, co uwalnia tereny pomiędzy kwartałami na publiczne ogrody i ciągi spacerowo-rowerowe, a od strony parku stanowi strefę dostępu do jego publicznego obszaru intensywnego oraz spokojnego i cichego użytkowania. Przejazd przez wnętrze kwartału ma charakter wonerff u z niewielką ilością miejsc postojowych służących mieszkańcom oraz potrzebom w sferze bezpieczeństwa pożarowego czy medycznego. Ogródki przydomowe w parterze zabudowy powiększają proporcje zieleni, tak samo jak płaskie, zielone tarasy muraw ksero-termicznych zabudowy, widoczne z okolicznych wzniesień. Krawędź parku, jako głównej przestrzeni publicznej, jest zdefiniowana strukturą zabudowy mieszkaniowej, w której w parterach od strony parku i ulicy Św. Jacka pojawiają się funkcje gastronomiczno usługowe obsługujące obrzeże parku. Drodze Wyłom dzielącej Park Miejski Zakrzówek od zabudowy towarzyszą parkingi, które, jak przy Błoniach Krakowskich, stanowią strefę dostępną dla użytkowników parku, względnie gości mieszkańców osiedla. Struktura programowa osiedla została uzupełniona w południowej części obiektem o charakterze użytkowania publicznego- centrum rekreacji i przedszkole, a w północnej w sąsiedztwie kościoła i opactwa oraz wjazdu z ulicy Twardowskiego, także projektowanego od strony ulicy Zielińskiego - rynkiem z usługami i sklepami w parterze w kształcie urbanistycznym, przypominającym Ulicę Szeroką na Krakowskim Kazimierzu. Zachowanie właściwych proporcji terenów zielonych, utworzenie wartościowej użytkowo przestrzeni parku, wyposażenie zabudowy mieszkaniowo-usługowej w ogrodowe ciągi o charakterze przestrzeni publicznej, ważne także ze względu na warunki przewietrzania wnętrz urbanistycznych to atrybuty w poszukiwaniu idei SMART CITY. Forma zapisu tej urbanistycznej wizji została w projekcie przeniesiona na język i ustalenia przyszłego planu miejscowego, mającego chronić wartości kulturowo-krajobrazowe miejsca. Projekt jest tylko prezentacją sposobu myślenia, a realia będą stawiać przed projektantami nowe wyzwania.

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu Poznań, 28 maja 2013 r. Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW 1 Marek Zieliński Zastępca Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Departament Środowiska Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Program

Bardziej szczegółowo

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 Zespół nr III Gospodarka Komunalna i Ochrona Środowiska Grzegorz Boroń -Z-ca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Integracja terytorialna Obszar funkcjonalny Poznania Integracja instytucjonalna Samorządy 3 szczebli, instytucje, organizacje działające na obszarze Metropolii Koncepcja

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

Projekt zintegrowany LIFE. Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Małopolska w zdrowej atmosferze

Projekt zintegrowany LIFE. Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Małopolska w zdrowej atmosferze Projekt zintegrowany LIFE Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Małopolska w zdrowej atmosferze Strategia poprawy jakości powietrza Jakość powietrza w Małopolsce należy do

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku

Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku Podstawy do opracowania Programu Podstawa prawna: ustawa z dnia 27.04.2001 r. - Prawo ochrony środowiska: Prezydent

Bardziej szczegółowo

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r.

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r. Lista przedsięwzięć priorytetowych Funduszu na rok 2013 została sporządzona w oparciu o hierarchię celów wynikającą z polityki ekologicznej państwa, Programu zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE

OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE OFERTA NA PRZYGOTOWANIE AKTUALIZACJI ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE 2 z 5 Szanowni Państwo, Urzędy gmin i miast będąc gospodarzami na swoim terenie, poprzez

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r.

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. Gospodarka niskoemisyjna co to takiego? Gospodarka niskoemisyjna (ang. low emission economy)

Bardziej szczegółowo

Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r.

Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r. Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r. 1. Termin naboru wniosków od 02.04.2013 r. do 06.05.2013 r. 1. Konkurs ogłoszony w ośmiu kategoriach. 2. Całkowita

Bardziej szczegółowo

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze.

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Jej prowadzenie służy realizacji celu publicznego, jakim jest ochrona

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRZECIWPOWODZIOWA W WOJEWÓDZTWACH MAŁOPOLSKIM I ŚWIĘTOKRZYSKIM

OCHRONA PRZECIWPOWODZIOWA W WOJEWÓDZTWACH MAŁOPOLSKIM I ŚWIĘTOKRZYSKIM OCHRONA PRZECIWPOWODZIOWA W WOJEWÓDZTWACH MAŁOPOLSKIM I ŚWIĘTOKRZYSKIM Elementy zarządzania ryzykiem powodziowym 1. Zapobieganie 2. Ochrona 3. Gotowość 4. Postępowanie awaryjne 5. Wyciąganie wniosków Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne

Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Planowanie przestrzenne jako instrument ochrony środowiska. Aspekty prawne Kraków 27 stycznia 2010 r. Źródła prawa Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (2003); Ustawa o ochronie przyrody

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA

PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA PLANOWANIE PRZESTRZENNE W KSZTAŁTOWANIU ŚRODOWISKA PROBLEM LOKOWANIA INWESTYCJI PLANOWANIE PRZESTRZENNE A LOKALIZACJA INWESTYCJI Koherencja lokalizacyjna każdej działalności właściwe miejsce (poszukiwanie

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE

I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE I. OFERTA INWESTYCYJNA DLA OBSZARU FAŁKOWICE Załącznik 1 Oferta inwestycyjna jest przestawiona na podstawie istniejącego i obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ Zrównoważony rozwój w strategii woj. wielkopolskiego wprowadzenie do części warsztatowej Patrycja Romaniuk, Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć Poznań, 04.03.2013 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach. Katowice, 23 listopada 2015 roku

Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach. Katowice, 23 listopada 2015 roku Dofinansowanie zadań ze środków WFOŚiGW w Katowicach Katowice, 23 listopada 2015 roku Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach działa od 1993 roku jako instrument regionalnej

Bardziej szczegółowo

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości!

Inżynieria Środowiska dyscypliną przyszłości! Warto budować lepszą przyszłość! Czyste środowisko, efektywne systemy energetyczne, komfort życia dr inż. Piotr Ziembicki Instytut Inżynierii Środowiska Uniwersytet Zielonogórski WYZWANIA WSPÓŁCZESNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Zielona infrastruktura w Polsce. Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Zielona infrastruktura w Polsce. Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Zielona infrastruktura w Polsce Anna Liro Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Zielona infrastruktura priorytet nowej strategii Realizacja Strategii UE ochrony różnorodności biologicznej na lata 2020

Bardziej szczegółowo

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna CZA Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Aktualizacja "Planu gospodarki niskoemisyjnej na terenie Gminy Miasta Czarnkowa" oraz "Projektu założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną

Bardziej szczegółowo

Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie

Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie Głos organizacji pozarządowych w programowaniu Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 województwo małopolskie Edukacja na rzecz zrównoważonego rozwoju Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

Bardziej szczegółowo

Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego

Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego Oferta dla jednostek samorządu terytorialnego Nasza działalność skupia się na zagadnieniach z dziedziny energetyki, w szczególności efektywności energetycznej, zarządzania energią oraz ochrony środowiska.

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami na poziomie regionalnym

Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami na poziomie regionalnym Finansowanie inwestycji w gospodarce odpadami na poziomie regionalnym Hanna Grunt Prezes Zarządu WFOŚiGW 1 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest instytucją, powołaną na mocy ustawy

Bardziej szczegółowo

Na p Na ocząt ą e t k

Na p Na ocząt ą e t k Program Ochrony Jezior Polski Północnej prezentacja nowego programu Krzysztof Mączkowski Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu Na początek Woda jest jednym z komponentów

Bardziej szczegółowo

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Załącznik 2 Numer karty BAS Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Aktualizacja "Planu gospodarki niskoemisyjnej dla Gminy Baranów Sandomierski" oraz "Założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej

Bardziej szczegółowo

Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa

Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa Kazimierz Walasz Dol. Prądnika Januszowice Ochrona terenów cennych

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

Plany gospodarki niskoemisyjnej

Plany gospodarki niskoemisyjnej Plany gospodarki niskoemisyjnej Beneficjenci: gminy oraz ich grupy (związki, stowarzyszenia, porozumienia) Termin naboru: 02.09.2013 31.10.2013 Budżet konkursu: 10,0 mln PLN Dofinansowanie: dotacja w wysokości

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO SPIS TABLIC:

PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO SPIS TABLIC: SPIS TABLIC: Tablica 1 Prognoza demograficzna dla województwa pomorskiego na lata 2005 2030... 76 Tablica 2 UŜytki rolne w województwie pomorskim wg klas bonitacyjnych gleb w 2000 r.... 90 Tablica 3 Warunki

Bardziej szczegółowo

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 1 Mazowsze wobec wyzwań przyszłości Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 2 Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020

Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Prognoza oddziaływania na środowisko projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Zakres, ocena i rekomendacje Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Cel i zakres Prognozy

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI

WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI PROGRAM WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI PROGRAM REMONTOWY DLA NIERUCHOMOŚCI GMINNYCH ZLOKALIZOWANYCH W STREFIE WIELKOMIEJSKIEJ ŁODZI NA LATA 2011-2014 OBSZAR DZIAŁANIA Programem objęty

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta. Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy

Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta. Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy Wyzwania Warszawy związane z polityką klimatyczną Dostosowanie gospodarki do zaostrzających

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie

Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie Innowacyjny program energooszczędnych inwestycji miejskich w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego w Warszawie Warszawa, 23 czerwca 2014 Leszek Drogosz Dyrektor Biura Infrastruktury Urzędu m.st. Warszawy

Bardziej szczegółowo

Regietów, 20 stycznia 2010

Regietów, 20 stycznia 2010 OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU TRANSPORTU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO NA LATA 2010-2030 2030 Regietów, 20 stycznia 2010 PLAN PREZENTACJI Część I: Rola Strategii Rozwoju Transportu w planowaniu systemu transportowego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLVI/1069/14 RADY MIASTA KATOWICE. z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie przyjęcia "Polityki Rowerowej Miasta Katowice"

UCHWAŁA NR XLVI/1069/14 RADY MIASTA KATOWICE. z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie przyjęcia Polityki Rowerowej Miasta Katowice UCHWAŁA NR XLVI/1069/14 RADY MIASTA KATOWICE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie przyjęcia "Polityki Rowerowej Miasta Katowice" Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. samorządzie gminnym

Bardziej szczegółowo

Temat: Zielona Infrastruktura. Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki

Temat: Zielona Infrastruktura. Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki Temat: Zielona Infrastruktura Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki Zielona infrastruktura Istota podejścia Zielona infrastruktura - strategicznie zaplanowana sieć obszarów naturalnych

Bardziej szczegółowo

NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA

NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA PO IiŚ 2014-2020 stan prac Joanna Miniewicz WFOŚiGW w Gdańsku Fundusze polityki spójności 2014-2020 Infrastruktura i Środowisko 27 513,90 Inteligentny Rozwój 8 614,10 Wiedza,

Bardziej szczegółowo

Piotr Kukla. Katowice 28.08.2013r.

Piotr Kukla. Katowice 28.08.2013r. Omówienie zasad składania wniosku w zakresie ogłoszonego konkursu przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej konkursu w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura Środowisko 2007-2013,

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

WZMOCNIENIE WSPÓŁPRACY GMIN NA RZECZ ROZWOJU PONADLOKALNEGO. Prezentacja zapisów celu 3.3 w projekcie Strategii rozwoju Opola w latach 2012-2020

WZMOCNIENIE WSPÓŁPRACY GMIN NA RZECZ ROZWOJU PONADLOKALNEGO. Prezentacja zapisów celu 3.3 w projekcie Strategii rozwoju Opola w latach 2012-2020 WZMOCNIENIE WSPÓŁPRACY GMIN NA RZECZ ROZWOJU PONADLOKALNEGO Prezentacja zapisów celu 3.3 w projekcie Strategii rozwoju Opola w latach 2012-2020 1 Co wynika z raportu Komisji Europejskiej Miasta jutra wyzwania,

Bardziej szczegółowo

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu

Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu. www.sn-pl.eu Tematyczna giełda współpracy: Ochrona środowiska na polsko-saksońskim pograniczu www.sn-pl.eu Cele główne Ochrona i poprawa stanu środowiska, w tym: Poprawa ochrony przeciwpowodziowej Stworzenie ukierunkowanej

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA Zagadnienia, problemy, wskazania Opracował: mgr inż. Jerzy Piszczek Katowice, grudzień 2009r. I. WPROWADZENIE Praktyczna realizacja zasad zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

USTAWA ANTYSMOGOWA. Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP

USTAWA ANTYSMOGOWA. Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP USTAWA ANTYSMOGOWA Tadeusz Arkit Poseł na Sejm RP JAKOŚĆ POWIETRZA W POLSCE Europejska Agencja Środowiska (EEA) w raporcie Jakość powietrza w Europie 2013 wymienia Polskę jako jedno z najbardziej zanieczyszczonych

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA PROBLEMU

IDENTYFIKACJA PROBLEMU PREZENTACJA IDENTYFIKACJA PROBLEMU Problematyka rewitalizacji terenów zdegradowanych dotyczy każdego regionu poprzemysłowego. Również władze Miasta Piekary Śląskie zauważyły, że problem terenów przekształconych

Bardziej szczegółowo

Uchwała. w sprawie kierunków działania dla Prezydenta Miasta Krakowa w celu poprawy stanu jakości powietrza w Krakowie

Uchwała. w sprawie kierunków działania dla Prezydenta Miasta Krakowa w celu poprawy stanu jakości powietrza w Krakowie DRUK NR Projekt Grupy Radnych Uchwała w sprawie kierunków działania dla Prezydenta Miasta Krakowa w celu poprawy stanu jakości powietrza w Krakowie Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

V a. Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Stryków.

V a. Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Stryków. V a Plan Rozwoju Lokalnego Gminy. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr Rady Miejskiej w Strykowie z dnia.. Planowane projekty i zadania inwestycyjne długoterminowe. Sytuacja Gminy ulega ciągłej zmianie. Skrzyżowanie

Bardziej szczegółowo

Lokalny Program Rewitalizacji terenów powojskowych m. Olsztyn

Lokalny Program Rewitalizacji terenów powojskowych m. Olsztyn _ TEREN D Strzelnica wojskowa w Lesie Miejskim 1. Identyfikacja obszaru Położenie w mieście Teren leży w południowej części miasta wewnątrz Lasu Miejskiego. Dojazd do terenu aleją Wojska Polskiego. Związki

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego

Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego Obowiązki gminy jako lokalnego kreatora polityki energetycznej wynikające z Prawa energetycznego Południowo-Wschodni Oddział Terenowy URE z siedzibą w Krakowie Niepołomice, 17 czerwca 2010 Prezes URE jest

Bardziej szczegółowo

Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy

Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy NATURA 2000 MOTOREM ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU http://natura2000.org.pl Turystyka na obszarach Natura 2000 Plusy i minusy Zbigniew Witkowski przy współpracy Krystyny Krauz i Adama Mroczka Szkolenie regionalne

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST

EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych kg na osobę OGRZEWANIE BUDYNKÓW A EMISJE ZANIECZYSZCZEŃ Emisje zanieczyszczeń

Bardziej szczegółowo

Rok 2014 rokiem inwestycji proekologicznych rola BOŚ S.A. w perspektywie 2014-2020

Rok 2014 rokiem inwestycji proekologicznych rola BOŚ S.A. w perspektywie 2014-2020 Rok 2014 rokiem inwestycji proekologicznych rola BOŚ S.A. w perspektywie 2014-2020 BOŚ Bank promuje elektroniczny obieg dokumentów, który chroni środowisko. Pomyśl zanim wydrukujesz! Z korzyścią dla Ciebie

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW Szanowni Państwo Urząd Gminy rozpoczął prace nad przygotowaniem Strategii Rozwoju. istotnym elementem, niezbędnym dla stworzenia strategii jest poznanie opinii

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Biuro Urbanistyczne arch. Maria Czerniak

Biuro Urbanistyczne arch. Maria Czerniak Wójt Gminy Gronowo Elbląskie STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY CZEMU SŁUŻY STUDIUM? jest wyrazem poglądów ipostanowień związanych z rozwojem gminy, w tym poglądów władz

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA

KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA KARTA INFORMACYJNA PRZEDSIĘWZIĘCIA wg art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz

Bardziej szczegółowo

Planowanie przyszłych funkcji zagospodarowania terenu dawnej bazy wojskowej w Szprotawie

Planowanie przyszłych funkcji zagospodarowania terenu dawnej bazy wojskowej w Szprotawie Planowanie przyszłych funkcji zagospodarowania terenu dawnej bazy wojskowej w Szprotawie Konferencja Zagospodarowanie dawnej bazy powojskowej szansą rozwoju Szprotawy Szprotawa 12 czerwca 2014 dr Beata

Bardziej szczegółowo

25 lat działalności NFOŚiGW

25 lat działalności NFOŚiGW 25 lat działalności NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 25 lat doświadczenia w finansowaniu projektów z obszaru ochrony środowiska powołany w okresie zmian ustrojowych w 1989

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Katowice, 31 marca 2015 r. STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ŚLĄSKIE

Bardziej szczegółowo

RPO 2014-20 Postulaty w obszarach bioróżnorodności, ochrony przeciwpowodziowej, OZE i efektywności energetycznej

RPO 2014-20 Postulaty w obszarach bioróżnorodności, ochrony przeciwpowodziowej, OZE i efektywności energetycznej RPO 2014-20 Postulaty w obszarach bioróżnorodności, ochrony przeciwpowodziowej, OZE i efektywności energetycznej Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Procesy Zachodzące w Agroturystyce

Procesy Zachodzące w Agroturystyce Procesy Zachodzące w Agroturystyce Agroturystyka jest to forma wypoczynku na obszarach wiejskich o charakterze rolniczym, oparta o bazę noclegową i aktywność rekreacyjną związaną z gospodarstwem rolnym

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE. z dnia... 2013 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE. z dnia... 2013 r. Projekt z dnia 17 kwietnia 2013 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KOBYŁCE z dnia... 2013 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego północnej

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

W trosce o czyste powietrze. Jak małopolskie samorządy wykorzystują unijne środki na walkę ze smogiem?

W trosce o czyste powietrze. Jak małopolskie samorządy wykorzystują unijne środki na walkę ze smogiem? W trosce o czyste powietrze. Jak małopolskie samorządy wykorzystują unijne środki na walkę ze smogiem? Debata w Proszowicach Patronat honorowy: Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Najbardziej

Bardziej szczegółowo

V KONFERENCJA DBAJĄC O ZIELONĄ PRZYSZŁOŚĆ

V KONFERENCJA DBAJĄC O ZIELONĄ PRZYSZŁOŚĆ Podsumowanie Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 ze szczególnym uwzględnieniem zadań w ramach Osi Priorytetowej 7 Infrastruktura ochrony środowiska V KONFERENCJA DBAJĄC O

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki m.st. Warszawy Czy Warszawa zostanie Zieloną Stolicą Europy? European Green Capital Award tytuł Komisji Europejskiej Wniosek stolicy

Dobre praktyki m.st. Warszawy Czy Warszawa zostanie Zieloną Stolicą Europy? European Green Capital Award tytuł Komisji Europejskiej Wniosek stolicy Dobre praktyki m.st. Warszawy Czy Warszawa zostanie Zieloną Stolicą Europy? European Green Capital Award tytuł Komisji Europejskiej Wniosek stolicy Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury Urzędu

Bardziej szczegółowo

VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego

VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego Program ochrony środowiska dla Powiatu Poznańskiego, w myśl art. 17 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska opracowany został zgodnie z Polityką ekologiczną

Bardziej szczegółowo

NIEZBĘDNE ŚRODKI, MAJĄCE NA CELU OSIĄGNIĘCIE POZIOMU DOCELOWEGO BENZO(Α)PIRENU W POWIETRZU

NIEZBĘDNE ŚRODKI, MAJĄCE NA CELU OSIĄGNIĘCIE POZIOMU DOCELOWEGO BENZO(Α)PIRENU W POWIETRZU Załącznik nr 3 do programu ochrony powietrza dla stref w województwie mazowieckim, w których został przekroczony poziom docelowy benzo(α)pirenu w powietrzu NIEZBĘDNE ŚRODKI, MAJĄCE NA CELU OSIĄGNIĘCIE

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

Modelowy ład przestrzenny terenów nadwodnych na przykładzie Szczecina, rozwój przemysłu i turystyki oraz miasta

Modelowy ład przestrzenny terenów nadwodnych na przykładzie Szczecina, rozwój przemysłu i turystyki oraz miasta Modelowy ład przestrzenny terenów nadwodnych na przykładzie Szczecina, rozwój przemysłu i turystyki oraz miasta Piotr Krzystek Prezydent Miasta Szczecin PLAN PREZENTACJI UWARUNKOWANIA ROZWOJU STRUKTURY

Bardziej szczegółowo

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI. Fot. Michał Szelest

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI. Fot. Michał Szelest PIOTRKÓW TRYBUNALSKI Piotrków Trybunalski jest drugim w województwie łódzkim centrum przemysłowym, usługowym, edukacyjnym i kulturalnym. Miasto liczy 76 tysięcy mieszkańców. Największym atutem Piotrkowa

Bardziej szczegółowo

Gdynia w Porozumieniu Burmistrzów. Łukasz Dąbrowski Asystent ds. energii Biuro Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni

Gdynia w Porozumieniu Burmistrzów. Łukasz Dąbrowski Asystent ds. energii Biuro Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni Gdynia w Porozumieniu Burmistrzów Łukasz Dąbrowski Asystent ds. energii Biuro Planowania Przestrzennego Miasta Gdyni Porozumienie między Burmistrzami Porozumienie między burmistrzami to ruch europejski

Bardziej szczegółowo

analiza założeń do RPO woj. lubelskiego 2014+ Krzysztof Gorczyca, Lublin, 26.04.2013 Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu

analiza założeń do RPO woj. lubelskiego 2014+ Krzysztof Gorczyca, Lublin, 26.04.2013 Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu Zagadnienia kluczowe dla zrównoważonego rozwoju w perspektywie wdrażania RPO dla województwa lubelskiego na lata 2014-2020 analiza założeń do RPO woj. lubelskiego 2014+ Krzysztof Gorczyca, Lublin, 26.04.2013

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE Załącznik do Uchwały Rady Gminy nr XXII/170/2004, z dnia 24.06.2004 r. Gmina Michałowice PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY

Bardziej szczegółowo

Pierwsze doświadczenia z prac nad PGN poziom ambicji

Pierwsze doświadczenia z prac nad PGN poziom ambicji Pierwsze doświadczenia z prac nad PGN poziom ambicji Szymon Liszka, FEWE Łukasz Polakowski, FEWE Olsztyn, 23 październik 2014 Zakres prezentacji Doświadczenia FEWE Rynek PGN PGN dla Katowic Najczęściej

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych

Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych Załącznik nr 1 do Strategii Rozwoju Gminy Lipowa do 2020 roku Podsumowanie badań ankietowych przeprowadzonych w ramach konsultacji społecznych 1 Istotnym czynnikiem wpływającym na zdefiniowanie celów i

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /453/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Kujawy, październik

Bardziej szczegółowo

Wartości wysoko cenione i ich odzwierciedlenie w polityce przestrzennej

Wartości wysoko cenione i ich odzwierciedlenie w polityce przestrzennej Wartości wysoko cenione i ich odzwierciedlenie w polityce przestrzennej Dr Piotr Fogel Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa 1 Planowanie przestrzenne jako Jedyny sposób osiągania

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

GMINA JELCZ-LASKOWICE w podprojektach Miniprogramu EnercitEE

GMINA JELCZ-LASKOWICE w podprojektach Miniprogramu EnercitEE GMINA JELCZ-LASKOWICE w podprojektach Miniprogramu EnercitEE G M I N A J E L GMINA JELCZ-LASKOWICE Gmina Jelcz - Laskowice znajduje się na wschód od Wrocławia w powiecie oławskim, we wschodniej części

Bardziej szczegółowo

III Kongres Rozwoju Ruchu Rowerowego

III Kongres Rozwoju Ruchu Rowerowego III Kongres Rozwoju Ruchu Rowerowego Warszawa, 22-23 IX 2014 Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ! www.miastadlarowerow.pl

Bardziej szczegółowo

Zakres działań do ekspertyzy: "Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w latach 2015-2020". Mirosław Kimla. Kielce, styczeń 2015r.

Zakres działań do ekspertyzy: Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej w latach 2015-2020. Mirosław Kimla. Kielce, styczeń 2015r. Zestawienie wszystkich możliwych źródeł pozyskania zewnętrznych środków finansowych na projekty przewidziane w Planie gospodarki niskoemisyjnej dla miasta Lublin 2014 2020, wraz z warunkami ich pozyskania

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Bożena Cebulska Prezes Warmińsko-Mazurskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Olsztynie 1 Warszawa, dn. 18.04.2010 2 PLAN WYSTĄPIENIA MŚP W WARMIŃSKO-MAZURSKIM

Bardziej szczegółowo

Konferencja zamykająca pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Śląskiego Adama Matusiewicza Główny Instytut Górnictwa, Katowice, 19.09.2011 r.

Konferencja zamykająca pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Śląskiego Adama Matusiewicza Główny Instytut Górnictwa, Katowice, 19.09.2011 r. Foresight technologiczny rozwoju sektora usług publicznych w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym Konferencja zamykająca pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Śląskiego Adama Matusiewicza Główny

Bardziej szczegółowo