Zamknięte osiedla kulturowy i socjologiczny fenomen getta

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zamknięte osiedla kulturowy i socjologiczny fenomen getta"

Transkrypt

1 36 Witamy w nowym świecie! Mijamy ich na ulicach i w sklepach, spotykamy w kolejnym największym centrum handlowym i w supermarketach. Pędząc z warszawską zadyszką przed siebie, czyli zawsze do jakiegoś celu, wpadamy na nich i mruknąwszy pod nosem ciche przeprosiny, biegniemy dalej, nie wiedząc, że na swojej drodze spotkaliśmy właśnie Ich obywateli innej rzeczywistości. Ich wygląd to kwintesencja dobrego życia. Zazwyczaj mają śliczne dzieci, są młodzi i piękni, a na ich twarzach jaśnieje hollywoodzki uśmiech. Ich spojrzenie utkwione w dal karze nam uznać, że mamy do czynienia z ludźmi, którzy dokonali dobrego wyboru. W zetknięciu z brutalną rzeczywistością Warszawy zdecydowali się na zamieszkanie w innym, bezpiecznym i jakże estetycznym mieście. W świecie, w którym nie tylko poczują się komfortowo i elitarnie, ale także docenią uroki życia rodzinnego i odkryją na nowo radość płynącą z posiadania wspaniałych i serdecznych sąsiadów. Ci wybrańcy losu to szczęśliwi posiadacze Paszportu Mariny magicznego dokumentu pozwalającemu znaleźć się za murami największego w Warszawie osiedla zamkniętego Marina Mokotów. Powyższa wizja nowego wspaniałego świata wyłania się z lektury strony internetowej Mariny Mokotów i licznych materiałów reklamowych. Choć tekst ten jest mojego autorstwa i nie stworzono go dla potrzeb promocji osiedla przytoczonej kategorii Ich, to jednak Paszport Mariny jest fizycznym, istniejącym dokumentem, a charakterystyka potencjalnych mieszkańców ma swoje źródło w estetyce i hasłach prospektów reklamowych i prezentacjach inwestycji. Miejsce to idealnie wpisuje się w fenomen gwałtownego rozrostu osiedli zamkniętych, których dotychczasowa liczba, na terenie Warszawy, wynosi około dwustu 1. Zjawisko to spotyka się z coraz ostrzejszą krytyką socjologów archi-... M A R T Y N A O B A R S K A Zamknięte osiedla kulturowy i socjologiczny fenomen getta T E O R I A... 1 Według danych specjalistycznego serwisu nieruchomości Tabelaofert.pl odsetek osiedli zamkniętych wśród nowych inwestycji mieszkaniowych w Warszawie sięga 76,4 %, w Krakowie zaś (gdzie odsetek ten jest najniższy) 21, 4 %.... Martyna Obarska, studentka IV roku Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych. Interesuje się kulturą żydowską i czeską, uwielbia zwłaszcza czeską literaturę za groteskowość i specyficzne poczucie humoru. Trener młodzieżowy, prowadzi warsztaty z wielokulturowości. Współpracuje z kilkoma organizacjami pozarządowymi.

2 37 tektów i kulturoznawców, którzy opisując gatted communities, niejednokrotnie posługują się terminem getto. Eksperymentalne getta w urbanistycznych laboratoriach Opisując osiedla zamknięte przy użyciu słowa getto, nadano temu wyrażeniu jednoznacznie pejoratywne znaczenie. Miało więc by to być miejsce całkowicie odseparowane od reszty miasta, a jego izolacji pilnowałaby zatrudniona w tym celu specjalna grupa ludzi. Taki właśnie obraz zamkniętej dzielnicy odnajdujemy w dekrecie z 1516 r. ustanawiającym getto weneckie: Żydzi powinni wszyscy razem mieszkać w kwartale domów, jaki jest w Getcie w pobliżu San Gerolamo; i żeby w nocy nie chodzili dookoła, od strony Starego Getta, gdzie jest mały mosteczek, oraz z przeciwległej strony zbudowane będą dwie bramy, to jest po jednej dla każdego z tych miejsc, które to bramy mają otwierać rano z uderzeniem Marangony, a zamykać wieczorem o godzinie 24 czterej strażnicy chrześcijańscy w tym celu wyznaczeni i wynagrodzeni przez Żydów 2. Należy jednak pamiętać, że oprócz złej sławy, jaką zyskała sobie w historii ta forma organizacji przestrzeni miejskiej, miała ona i swoje dobre strony. Mimo istnienia niekwestionowanego przymusu separacji mieszkańców i licznych kar za wyłamanie się z istniejącej struktury, były to dzielnice, które zapewniały poczucie bezpieczeństwa i traktowano je jak ostoję tożsamości, pogodną niewolę getta przyrównywaną do matczynego łona. Świat zewnętrzny wydawał się być miejscem złowrogim, nieznanym i niebezpiecznym 3. Zjawisko gettowości niezwykle trafnie wpisuje się również w założenia postmodernistycznej urbanistyki, w której przestrzeń miejska ulega fragmentaryzacji i odgradzaniu przy równoczesnym zawłaszczaniu terenów publicznych 4. Postmodernistyczne miasto postindustrialne pełne jest zamkniętych osiedli, których mieszkańcy pozbawieni są świadomości lokalnej, a ich trwałe odseparowanie od reszty społeczeństwa nasila proces gentryfikacji, a co za tym idzie wzrost nierówności społecznych 5. Przypadek obu Ameryk, gdzie zamknięte osiedla powstawały jako reakcja na już istniejące ogromne różnice społeczne i wynikające z nich konflikty, pokazuje, że tego typu zagospodarowanie przestrzenne wzmaga problemy, które de facto miało zminimalizować. Podkreślając charakter fizycznych granic pomiędzy tymi dwoma odseparowanymi światami, Oskar Newman zaproponował wprowadzenie terminu ufortyfikowane enklawy (forified enclave) 6. Rozpatrując taką interpretacje zamkniętych osiedli, nie można pominąć koncepcji nowego średniowiecza skonstruowanej przez Umberto Eco. 2 R. Calimani, Historia getta weneckiego, Czytelnik, Warszawa 2002, s Ibidem, s K. Frysztacki, Między przestrzenią i publicznością miejską, [w:] Przemiany miasta. Wokół socjologii Aleksandra Wallisa, Scholar, Warszawa Z. Rykiel, Miasto jako miejsce a przemiany jego architektury, symboliki i świadomości terytorialnej mieszkańców, [w:] Przemiany miasta. Wokół socjologii Aleksandra Wallisa, Scholar, Warszawa 2005.

3 38 Włoch porusza w swojej teorii problem mediewizacji miast i wietnamizacji przestrzeni. W społeczeństwie tworzą się grupy ludzi odmawiających asymilacji, a co za tym idzie powstają oddzielne dzielnice, będące własnością konkretnego klanu. Z powodu permanentnego napięcia wynikającego z braku porozumienia pomiędzy separującymi się i pozostającymi na zewnątrz, świat zewnętrzny zaczyna jawić się jako skrajnie niebezpieczny 7. Wśród propozycji interpretacji powstawania zamkniętych osiedli, niezależnie od przyjętej perspektywy badawczej, niezmiennie pojawiają się dwa główne czynniki. Gatted communities powstają wszędzie tam, gdzie istnieje konflikt społeczny, który nie musi być realistyczny, lecz najczęściej prowadzi do wzrostu nierówności społecznej. Ewentualna separacja umotywowana jest potrzebą prestiżu lub bezpieczeństwa, odgrodzenia się od owych obcych niebezpiecznych i nieodpowiednio sytuowanych. Oczywiście, obie te motywacje mogą występować równocześnie. Nie należy również zapominać o wpływie kuszącej, utopijnej wizji zamkniętego świata, który wobec grozy otoczenia staje się idealnym azylem. Niczym w państwie totalitarnym w zamkniętych osiedlach króluje ideologia powszechna, obejmująca każdy aspekt życia, opierająca się na wizji funkcjonowania w idealnej rzeczywistości 8. Zamknięte osiedla nowy typ instytucji totalnej Chcąc głębiej i bardziej szczegółowo nakreślić naturę zjawiska, jakim jest zamknięte osiedle, warto posłużyć się Goffmanowską 9 teorią instytucji totalnych. Są to hybrydy społeczne łączące elementy społeczności mieszkańców z elementami organizacji formalnej 10, których podstawową cechą jest dążenie do ograniczenia swych członków poprzez budowanie fizycznych barier uniemożliwiających kontakt ze światem zewnętrznym. A więc wszystkie wysokie mury, ogrodzenia, mnogość kolejnych szyfrowanych domofonów i liczne Personalne Karty Mieszkańca, będące standardowym wyposażeniem osiedli zamkniętych. Zdarzają się przypadki szyfrowanych wejść na osiedlowy plac zabaw dla dzieci, a w przypadku, gdy takich miejsc jest więcej, do każdej kolejnej piaskownicy przypisany jest inny szyfr. Na zdjęciach 11 przedstawiających warszawskie gatted communities widoczne są również liczne kraty zamontowane przy wejściu do budynku, szlabany chroniące przed 6 W. Misiak, Nowe procesy i zjawiska po przełomie 1989 roku w miastach polskich, [w:] Przemiany miasta. Wokół socjologii Aleksandra Wallisa, Scholar, Warszawa U. Eco, Nowe Średniowiecze, [w:] idem, Semiologia życia codziennego, Czytelnik, Warszawa C.J. Friedrich, Z. Brzeziński, Dyktatura totalitarna, [w:] M. Ankwicz [red.], Władza i polityka, Warszawa E. Goffman, Charakterystyka instytucji totalnych, [w:] W. Derczyński, A. Jasińska-Kania, J. Szacki [red.], Elementy teorii socjologicznych, PWN, Warszawa Ibidem, s M. Lewicka, Od osiedla społecznego do osiedla strzeżonego czy musimy się zamykać?, [na:]

4 39 nieproszonymi gośćmi czy masywne kłódki współistniejące w osiedlowej przestrzeni z najnowszymi osiągnięciami monitoringu. Firmy developerskie prześcigają się w ofercie coraz bardziej rozbudowanych systemów ochrony 12. Separacji strzeże specjalnie zatrudniona i opłacana w tym celu grupa dozorców, obecnie szumnie nazywanych ochroniarzami. Ich gorliwość bywa rzeczywiście imponująca, o czym można się było przekonać, gdy wyszła na jaw praktyka pokrywania ogrodzenia smarem, który pozostawia na ubraniach potencjalnych niepożądanych osób nauczkę na przyszłość. Zdarzają się również przypadki zbyt gorliwego stróżowania, kiedy ofiarą zabezpieczeń padają sami mieszkańcy. Tak więc, choć warszawiacy dobrowolnie decydują się na zamieszkanie w zamkniętym osiedlu, muszą przestrzegać wewnętrznych praw tego świata 13. Poszczególne czynności są przymusowe 14. Nie trudno wyśledzić ewentualną czarną owcę, która nie przestrzega narzuconych zasad: zostawia otwarte drzwi, wychodzi z psem na teren osiedla lub, co gorsza, bez smyczy 15. Świetnym przykładem pewnego reżimu bezpieczeństwa, który uderza tak naprawdę również w osoby pragnące schronić się za murami, jest następujące, autentyczne ogłoszenie: UWAGA!!! Pozostawianie otwartej furtki, otwartych drzwi do klatki i do piwnicy oznacza współpracę ze złodziejem 16. U Goffmana pojawia się kolejna cecha instytucji totalnych, którą w pewnym stopniu można przypisać osiedlom zamkniętym. Występujące tam zanegowanie życia rodzinnego tutaj zostaje zastąpione poprzez ograniczenie kontaktów z mieszkańcami zza muru. Zwłaszcza w przypadku bardziej prestiżowych inwestycji lub takich, które są usytuowane na przedmieściach Warszawy, można mówić o oddaleniu się od dotychczasowych znajomych. Decyduje o tym kwestia odległości, a także atrakcyjność nowych sąsiadów. Przeprowadzając się do zamkniętego osiedla, stajemy się członkiem zuniformizowanej gromady ludzi o podobnym statusie społecznych, zbliżonych dochodach, a nawet po- 12 Czytając wypowiedzi mieszkańców zamkniętych osiedli, rzeczywiście można uwierzyć w skuteczność przekonywania ich o konieczności instalowania coraz większej ilości zabezpieczeń: Oczywiście, że sam płot nie ochroni przed włamaniem, ale już dobrze działająca ochrona budynku + kamery + dobre drzwi i zamki + instalacja alarmowa w mieszkaniu to już tak. [na:] 13 Trzeba było dbać, by było przyjemnie. Trawę przystrzyc raz na tydzień, tak by każdy miał takiej samej długości. Inaczej płaciło się karę. Psy w środku mogły być wyprowadzane tylko na smyczy, ale mało kto się do tego stosował. Zob. K. Usenko, Mój dom, czyli moja twierdza, City Magazine, wrzesień E. Goffman, Charakterystyka instytucji totalnych, op. cit., s Znamienna jest wypowiedź internautki, która stwierdza, że mieszkają tu ludzie naprawdę fajni, bo wszyscy, którzy maja pieski, wychodzą na zewnątrz osiedla. Zastanawia całkowite ignorowanie faktu, że za murami są przecież inne domy i czyjeś trawniki [na:] showthread.php?t= M. Lewicka, Od osiedla społecznego do osiedla strzeżonego czy musimy się zamykać?, op. cit.

5 40 dobnych gustach 17. To podobieństwo, choć zazwyczaj doceniane tylko w mniejszych osiedlach, a nie w wielkich anonimowych molochach, powoduje również, że właścicieli takich potencjalnych Paszportów Mariny ludzie z zewnątrz oceniają jako zwartą grupę. Może to znaleźć swoje potwierdzenie w analizie kryterium przełamania barier oddzielających trzy główne dziedziny życia. Zamknięte osiedle jest bezdyskusyjnie miejscem spania. Wydaje się również, że na jego terenie zachodzi monopolizacja zabawy. Pojawiają się tu dwa rozbieżne wzorce, a więc, zwłaszcza w przypadku rodzin z małymi dziećmi, integracja sąsiedzka lub też istnienie w obrębie zamkniętej przestrzeni miejsc rozrywki 18. Warto byłoby się również zastanowić, czy potwierdzeniem tej teorii nie jest obserwacja, że mieszkańcy zamkniętych osiedli, nawet jeśli bawią się poza ich obrębem, wybierają wszyscy podobne miejsca. Dotyczy to również pracy. To właśnie podobny styl życia mieszkańców powoduje, że zasadne wydaje się wykorzystanie kolejnego kryterium opisującego instytucje totalne. Autor Charakterystyki instytucji totalnych podkreśla, że typologia tych hybryd społecznych zaistniała raczej dla wygody opisu niż z innych przyczyn. Dlatego też nie wydaje się, że będzie nadużyciem wprowadzenie szóstego, nowego typu instytucji totalnej. Goffman za główną jej cechę uznaje zaspokojenie wielu różnych potrzeb ludzkich poprzez biurokratyczną organizację zespołów ludzi [...] bez względu na to, czy w danych okolicznościach jest to konieczny i/lub skuteczny sposób organizacji 19. Zamknięte osiedla byłyby więc instytucjami dla osób, które dobrowolnie wycofują się z integracji z resztą społeczeństwa i motywują to względami bezpieczeństwa i potrzebą prestiżu. Świat zewnętrzny jawi im się jako niebezpieczny, ponieważ przekonani są o istniejącym konflikcie społecznym, który sytuuje ich w dychotomicznej relacji My i Oni. Podejmując indywidualną decyzję o przeprowadzce, wpisują się w określony społecznie nurt osób, które uznają taki wybór za konieczność uwarunkowaną społecznie. 17 Wszyscy mamy podobny smak estetyczny. Meble są z Ikei, która jest obok, w Jankach. Ten typ designu jest najbardziej wskazany. Wiadomo, Ikea ma dosyć ograniczoną liczbę modeli, wiec śmiejemy się z sąsiadami, że mamy takie same stoliki czy lampy. (...) Jeden facet jeździ kabrioletem. Sąsiedzi oglądają, dyskutują o tym, czy to jest praktyczne, czy nie. Ale to są tego typu odloty, a nie garbus w kwiatki. zob. K. Usenko, Mój dom, czyli moja twierdza, op. cit. 18 Mamy fitness club, a oprócz tego salę, którą ludzie rezerwują sobie u strażnika na imprezy. Jest jeszcze odkryty basen, latem dosłownie oblegany. Wspólnie składamy się na jego utrzymanie. (...) Ze wszystkimi sąsiadami się znamy i to jest super. Razem prowadzimy życie towarzyskie. Raz na dwa tygodnie spotykamy się w gronie 8-10 osób, pomagamy sobie. zob. ibidem. Artykuł dotyczy kameralnego kanadyjskiego osiedla w Józesławiu k. Piaseczna. Badania przeprowadzone przy współpracy M. Połcia, A. Foland, J. Marszalca, M. Leciaka, M. Łuby i innych pokazały jednak, że fizyczna bariera nie sprzyja kontaktom wewnątrz osiedla. zob. M. Lewicka, Od osiedla Społecznego do osiedla strzeżonego czy musimy się zamykać?, op. cit. 19 E. Goffman, Charakterystyka instytucji totalnych, op. cit., s. 152.

6 41 Potrzeba wyjścia z getta Koncepcja zamkniętych osiedli przyszła do Polski z obu Ameryk, głównie ze Stanów Zjednoczonych, choć na szerszą skalę występują one w miastach Ameryki Południowej. Kopiowanie obcych wzorów najczęściej argumentowane jest błędnym przekonaniem o równie wysokim poziomie niebezpieczeństwa i przestępczości w Polsce. Często również można się spotkać z twierdzeniem, jakoby różnice społeczne w Polsce po okresie transformacji ustrojowej były tak wielkie, że w rzeczywistości istnieją jakby dwa społeczeństwa. Wygrani, nazwani przez Bohdana Jałowieckiego klasą metropolitalną, i przegrani, czyli ci, których dochody są zdecydowanie niższe i którzy mają gorsze wykształcenie. Zamieszkanie w zamkniętym osiedlu daje prestiż i poczucie nobilitacji spowodowane przekonaniem o zajęciu wyższej pozycji w społeczeństwie. Widoczne różnice statusu pomiędzy tymi dwoma światami rodzą realistyczny konflikt 20. Oznacza to, że zamknięte miasta są rzeczywistym źródłem frustracji tych wszystkich, którzy czują się gorsi. Nie mogą zapewnić sobie podobnego standardu życia i nie stać ich na luksus potencjalnego bezpieczeństwa. Powstaje pęknięcie społeczne, ponieważ coraz rzadziej możemy Ich spotkać w przestrzeni otwartej, która dawałaby możliwość skupienia się ludzi, których rozpoznajemy i z którymi ewentualnie się identyfikujemy ( wieź anonimów ) 21. Getto za wysokimi murami, być może, pozwala zachować jego mieszkańcom poczucie odrębności, wyjątkowości i bezpieczeństwa, jest jednak urbanistyczną i tożsamościową klęską dla miasta. Aby społeczeństwo mogło funkcjonować jako integralna całość, mieszkańcy muszą opuścić getto. Historia pokazuje, że życie za murami, wpływające na mnożenie się stereotypów i wzajemnej niechęci, rodzi więcej szkody niż pożytku. Literatura cytowana G. Buczek, Planować miasto tak, by chciało się w nim żyć, [na:] arch/3106.php. R. Calimani, Historia getta weneckiego, Czytelnik, Warszawa L. Coser, Społeczne funkcje konfliktu, [w:] W. Derczyński, A. Jasińska-Kania, J. Szacki [red.], Elementy teorii socjologicznych, PWN, Warszawa U. Eco, Nowe Średniowiecze, [w:] idem, Semiologia życia codziennego, Czytelnik, Warszawa Forum Polskich Wieżowców (SkyscraperCity Forum) posty, [na:] C. J. Friedrich, Z. Brzeziński, Dyktatura totalitarna, [w:] M. Ankwicz [red.], Władza i polityka, Warszawa L. Coser, Społeczne funkcje konfliktu, [w:] W. Derczyński, A. Jasińska-Kania, J. Szacki [red.], Elementy teorii socjologicznych, PWN, Warszawa K. Frysztacki, Między przestrzenią i publicznością miejską, op. cit., s. 152.

7 42 K. Frysztacki, Między przestrzenią i publicznością miejską, [w:] Przemiany miasta. Wokół socjologii Aleksandra Wallisa, Scholar, Warszawa E. Goffman, Charakterystyka instytucji totalnych, [w:] W. Derczyński, A. Jasińska- Kania, J. Szacki [red.], Elementy teorii socjologicznych, PWN, Warszawa K. Krzysztofek, Tendencje zmian w przestrzeni późnonowoczesnego miasta, [w:] Przemiany miasta. Wokół socjologii Aleksandra Wallisa, Scholar, Warszawa M. Lewicka, Od osiedla społecznego do osiedla strzeżonego czy musimy się zamykać?, [na:] L. Michałowski, O związkach mieszkania ze stylem życia, [w:] Przemiany miasta. Wokół socjologii Aleksandra Wallisa, Scholar, Warszawa W. Misiak, Nowe procesy i zjawiska po przełomie 1989 roku w miastach polskich, [w:] Przemiany miasta. Wokół socjologii Aleksandra Wallisa, Scholar, Warszawa Rotado.pl, Wybór bezpiecznego osiedla, [na:] Z. Rykiel, Miasto jako miejsce a przemiany jego architektury, symboliki i świadomości terytorialnej mieszkańców, [w:] Przemiany miasta. Wokół socjologii Aleksandra Wallisa, Scholar, Warszawa K. Usenko, Mój dom, czyli moja twierdza, City Magazine, wrzesień 2003.

SZLABANY I SYSTEMY PARKINGOWE OFERTA POGLĄDOWA

SZLABANY I SYSTEMY PARKINGOWE OFERTA POGLĄDOWA SZLABANY I SYSTEMY PARKINGOWE OFERTA POGLĄDOWA O FIRMIE Firma ELF istnieje na polskim rynku od 1992 roku. Od samego początku naszej działalności zajmujemy się systemami zabezpieczeń dla domków jednorodzinnych,

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

PROGRAM BEZPIECZNE I PRZYJAZNE OSIEDLE OFERTA POGLĄDOWA

PROGRAM BEZPIECZNE I PRZYJAZNE OSIEDLE OFERTA POGLĄDOWA PROGRAM BEZPIECZNE I PRZYJAZNE OSIEDLE OFERTA POGLĄDOWA O FIRMIE Firma ELF istnieje na polskim rynku od 1992 roku. Od samego początku naszej działalności zajmujemy się systemami zabezpieczeń dla domków

Bardziej szczegółowo

charakter interdyscyplinarny Proponowane tematy:

charakter interdyscyplinarny Proponowane tematy: Ogólnopolska studencko-doktorancko-ekspercka Konferencja Naukowa W poszukiwaniu tożsamości. Synkretyzm Nowego Świata 24 25 maja 2014 Kraków, Collegium Broscianum UJ, Ul. Grodzka 52, p.ii Z przyjemnością

Bardziej szczegółowo

MIELENKO KOŁO MIELNA, 43 DZIAŁKI 850M OD MORZA

MIELENKO KOŁO MIELNA, 43 DZIAŁKI 850M OD MORZA MIELENKO KOŁO MIELNA, 43 DZIAŁKI 850M OD MORZA Najtańsza działka: 44 500zł Najmniejsza działka: 698m2 Większość działek ma utwardzoną drogę dojazdową Połowa działek w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

1 Agresja Katarzyna Wilkos

1 Agresja Katarzyna Wilkos 1 2 Spis treści Wstęp 6 Rozdział I: Ujęcie wiktymologiczne przestępstw z użyciem przemocy 9 1. Rodzaje przestępstw z użyciem przemocy 9 Podział według J. Bafii 12 2. Psychospołeczne funkcjonowanie ofiar

Bardziej szczegółowo

DRZWI I ZABUDOWA OFERTA POGLĄDOWA

DRZWI I ZABUDOWA OFERTA POGLĄDOWA DRZWI I ZABUDOWA OFERTA POGLĄDOWA O FIRMIE Firma ELF istnieje na polskim rynku od 1992 roku. Od samego początku naszej działalności zajmujemy się systemami zabezpieczeń dla domków jednorodzinnych, budynków

Bardziej szczegółowo

Granice. w procesie wychowania. Iwona Janeczek

Granice. w procesie wychowania. Iwona Janeczek Granice w procesie wychowania Iwona Janeczek Czym są granice? w świecie fizycznym są to płoty, szlabany, żywopłoty; informują o tym gdzie zaczyna się moja własność; w świecie duchowym są równie rzeczywiste,

Bardziej szczegółowo

Warsztaty konsultacyjne na Muranowie Co z tym boiskiem?

Warsztaty konsultacyjne na Muranowie Co z tym boiskiem? Warsztaty konsultacyjne na Muranowie Co z tym boiskiem? Zespół Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego: dr Przemysław Sadura, Marta Szaranowicz-Kusz, Agata Urbanik, Borys Martela, Karolina Dec

Bardziej szczegółowo

Usługi agencji ochrony osób i mienia wśród form zabezpieczania mieszkań i domów przed włamaniami

Usługi agencji ochrony osób i mienia wśród form zabezpieczania mieszkań i domów przed włamaniami Usługi agencji ochrony osób i mienia wśród form zabezpieczania mieszkań i domów przed włamaniami Warszawa, maj 2001 Prawie dwie piąte Polaków nie stosuje żadnych specjalnych zabezpieczeń, które chroniłyby

Bardziej szczegółowo

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO PREAMBUŁA Przedsięwzięcie społeczne to przede wszystkim wielka odpowiedzialność wobec tych, na rzecz których działamy. To działanie powinno być trwałe i

Bardziej szczegółowo

GĄSKI, GMINA MIELNO, 950M OD MORZA, 46 DZIAŁEK BUDOWLANYCH W STUDIUM

GĄSKI, GMINA MIELNO, 950M OD MORZA, 46 DZIAŁEK BUDOWLANYCH W STUDIUM GĄSKI, GMINA MIELNO, 950M OD MORZA, 46 DZIAŁEK BUDOWLANYCH W STUDIUM Najtańsza działka: 43.000zł Najmniejsza działka: 750m2 Wszystkie działki mają utwardzoną drogę dojazdową Wszystkie działki w studium

Bardziej szczegółowo

Mury widzialne i niewidzialne. Dorota Olko

Mury widzialne i niewidzialne. Dorota Olko Recenzje Book reviews Mury widzialne i niewidzialne Dorota Olko Instytut Socjologii; Uniwersytet Warszawski ul. Karowa 18, 00-324 Warszawa dorota.olko@gmail.com Bohdan Jałowiecki, Wojciech Łukowski (red.):

Bardziej szczegółowo

NIE dla molestowania w przestrzeni publicznej

NIE dla molestowania w przestrzeni publicznej NIE dla molestowania w przestrzeni publicznej Komunikat z badań Hollaback! Polska na temat skali zjawiska molestowania w przestrzeni publicznej w Polsce. Greta Gober i Joanna Roszak. Badanie skali zjawiska

Bardziej szczegółowo

Teambuilding budowanie zespołu

Teambuilding budowanie zespołu Teambuilding budowanie zespołu Opis szkolenia: Praca zespołowa jest to jedna z najbardziej cenionych i potrzebnych umiejętności pracowników w większości firm. Zgrany i zaangażowany zespół nie może pracować

Bardziej szczegółowo

PRZESTĘPCZOŚĆ W PRZESTRZENI KRAKOWA W WYOBRAŻENIACH JEGO MIESZKAŃCÓW

PRZESTĘPCZOŚĆ W PRZESTRZENI KRAKOWA W WYOBRAŻENIACH JEGO MIESZKAŃCÓW Tekst ukazał się jako: Guzik R., 2, Przestępczość w przestrzeni Krakowa w wyobrażeniach jego miaszkańców, [w:] I.Jażdżewska (red.) XIII Konwersatorium wiedzy o mieście. Miasto postsocjalistyczne organizacja

Bardziej szczegółowo

Wola Prestige WolaPrestige.indd 1 03/09/2010 13:27:10

Wola Prestige WolaPrestige.indd 1 03/09/2010 13:27:10 Wola Prestige WolaPrestige.indd 1 03/09/2010 13:27:10 LOKALIZACJA Jednym z największych atutów inwestycji jest lokalizacja. Z osiedla do ścisłego centrum miasta można dojechać samochodem zaledwie w ciągu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN TWORZENIA I WYKORZYSTANIA FUNDUSZU REMONTOWEGO KĄCIK WE WROCŁAWIU. 1. Postanowienia ogólne 1.1 Podstawa prawna:

REGULAMIN TWORZENIA I WYKORZYSTANIA FUNDUSZU REMONTOWEGO KĄCIK WE WROCŁAWIU. 1. Postanowienia ogólne 1.1 Podstawa prawna: 1 REGULAMIN TWORZENIA I WYKORZYSTANIA FUNDUSZU REMONTOWEGO ZASOBÓW MIESZKANIOWYCH SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ CICHY KĄCIK WE WROCŁAWIU Na podstawie 177 Statutu Spółdzielni i w związku z artykułem 6 ust.

Bardziej szczegółowo

aluplast - ekspert w dziedzinie systemów okiennych i drzwiowych z PVC PRZESTRZEŃ BEZ OGRANICZEŃ DRZWI BALKONOWE I TARASOWE www.aluplast.com.

aluplast - ekspert w dziedzinie systemów okiennych i drzwiowych z PVC PRZESTRZEŃ BEZ OGRANICZEŃ DRZWI BALKONOWE I TARASOWE www.aluplast.com. aluplast - ekspert w dziedzinie systemów okiennych i drzwiowych z PVC PRZESTRZEŃ BEZ OGRANICZEŃ DRZWI BALKONOWE I TARASOWE www.aluplast.com.pl DRZWI BALKONOWE Modny klasyk Skrzydło i rama AP 34 Skrzydła

Bardziej szczegółowo

potrzeby vs. ograniczenia środowiskowe,

potrzeby vs. ograniczenia środowiskowe, Rozwój zrównoważony rozwój podtrzymywalny rozwój trwały ekorozwój sustainable development Takie gospodarowanie środowiskiem przez żyjące pokolenie, aby respektować interesy przyszłych pokoleń, a w szczególności

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE URBANISTYCZNE A TWORZENIE PRZESTRZENI PUBLICZNEJ. prof. dr hab. arch. Sławomir Gzell

PROJEKTOWANIE URBANISTYCZNE A TWORZENIE PRZESTRZENI PUBLICZNEJ. prof. dr hab. arch. Sławomir Gzell PROJEKTOWANIE URBANISTYCZNE A TWORZENIE PRZESTRZENI PUBLICZNEJ prof. dr hab. arch. Sławomir Gzell TOśSAMOŚĆ MIASTA CO OZNACZA TOśSAMOŚĆ MIASTA W ZNACZENIU FIZYCZNYM? ZROZUMIAŁA STRUKTURA GĘSTA TKANKA ZDEFINIWANY

Bardziej szczegółowo

Raport z badań: Kłamstwo czy prawda? Rozmowy na czacie.

Raport z badań: Kłamstwo czy prawda? Rozmowy na czacie. Raport z badań: Kłamstwo czy prawda? Rozmowy na czacie. Ewa Kucharczyk Akademia Górniczo - Hutnicza II rok, WH W ankiecie zatytułowanej: Kłamstwo czy prawda? Rozmowy na czacie wzięło udział dokładnie 100

Bardziej szczegółowo

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. The Sims 2: Osiedlowe życie. autor: Jacek Stranger Hałas. (c) 2008 GRY-OnLine S.A.

Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. The Sims 2: Osiedlowe życie. autor: Jacek Stranger Hałas. (c) 2008 GRY-OnLine S.A. Oficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry The Sims 2: Osiedlowe życie autor: Jacek Stranger Hałas (c) 2008 GRY-OnLine S.A. Producent EA Games, Wydawca Electronic Arts Inc., Wydawca PL Electronic Arts

Bardziej szczegółowo

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO Szkolnictwo wyższe - przemiany lat 90-tych Spektakularny boom edukacyjny

Bardziej szczegółowo

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji A 399316 POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji pod redakcją Krzysztofa Zagórskiego i Michała Strzeszewskiego Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2005 Spis treści WSTĘP. OPINIA

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Informacje i porady mieszkaniowe

Informacje i porady mieszkaniowe Informacje i porady mieszkaniowe Niezależne organizacje współpracujące ze sobą w regionie północno-wschodnim (North East) i oferujące mieszkania/domy do wynajmu lub niedrogiego kupna WSTĘP W Szkocji jest

Bardziej szczegółowo

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 15/2015 POLACY O ŻYCIU NA WSI

Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 15/2015 POLACY O ŻYCIU NA WSI Warszawa, luty 2015 ISSN 2353-5822 NR 15/2015 POLACY O ŻYCIU NA WSI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

sprofilowanych zawodowo ścieżek tematycznych, ocenę wyróżniającą. 1. Badania rynkowe Marketing Zachowania konsumenckie 2. Innowacje społeczne

sprofilowanych zawodowo ścieżek tematycznych, ocenę wyróżniającą. 1. Badania rynkowe Marketing Zachowania konsumenckie 2. Innowacje społeczne Program studiów na kierunku socjologia zorganizowany jest wokół sprofilowanych zawodowo ścieżek tematycznych, które rozpoczynają się już na pierwszym roku studiów, zarówno pierwszego, jak i drugiego stopnia.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM - SINUS Firewall

LABORATORIUM - SINUS Firewall 1. Firewall. Najskuteczniejszą metodą ochrony sieci lokalnych przed skutkami działań kogoś z zewnątrz jest jej fizyczna izolacja. Sieć LAN bez podłączenia do sieci WAN i bez istniejących modemów dostępowych

Bardziej szczegółowo

Miasto - arena nieuniknionych konfliktów i koniecznych kooperacji

Miasto - arena nieuniknionych konfliktów i koniecznych kooperacji Krzysztof Martyniak Instytut Socjologii Uniwersytet Warszawski...Życie miejskie przyciąga i odstrasza. Jest pełne uroków i strachów. Obiecuje i grozi. Podnieca i męczy. Upaja wolnością nigdzie indziej

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYKULTUROWY PRZYSZŁOŚĆ W JEDNOŚCI. http://www.solidarnosc.org.pl/

MIĘDZYKULTUROWY PRZYSZŁOŚĆ W JEDNOŚCI. http://www.solidarnosc.org.pl/ DIALOG MIĘDZYKULTUROWY PRZYSZŁOŚĆ http://www.solidarnosc.org.pl/ W JEDNOŚCI Dialog międzykulturowy Pożądany efekt spotkania z inną kulturą. Dialog międzykulturowy może być niezwykle cennym źródłem wiedzy

Bardziej szczegółowo

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji KONSUMENT I RYNEK partnerstwo czy konflikt interesów? Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji dr Jerzy Małkowski Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Warszawa, 14

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 11 / 2013

ZARZĄDZENIE Nr 11 / 2013 ZARZĄDZENIE Nr 11 / 2013 Naczelnika Urzędu Skarbowego w Cieszynie z dnia 22 maja 2013 roku w sprawie wprowadzenia Programu Zarządzania Zasobami Ludzkimi w Urzędzie Skarbowym w Cieszynie na lata 2013-2015

Bardziej szczegółowo

AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW

AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW AMERYKAŃSKIE WIZY DLA POLAKÓW Warszawa, luty 2004 r. W sondażu OBOP z 5-8 lutego 2004 r. okazało się, że: 80%. badanych uznało sprawę amerykańskich wiz dla Polaków za sprawę ważną dla Polski, zaś 39% -

Bardziej szczegółowo

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Od 2004 roku Polska jest członkiem Unii Europejskiej, w wyniku możliwości podjęcia

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

Czy warto studiować? Czy warto studiować? TNS Październik 2013 K.067/13

Czy warto studiować? Czy warto studiować? TNS Październik 2013 K.067/13 Podsumowanie Warto czy nie warto studiować? Jakie kierunki warto studiować? Co skłania młodych ludzi do podjęcia studiów? Warto! Medycyna! Zdobycie kwalifikacji, by łatwiej znaleźć pracę! Trzy czwarte

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS semestr trzeci( klasa II) Dział I. Społeczeństwo 1. Życie zbiorowe i jego reguły socjologia formy życia społecznego normy społeczne

Bardziej szczegółowo

Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej

Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej Dr hab. Ryszard Szarfenberg Uniwersytet Warszawski Instytut Polityki Społecznej Pracownia Pomocy i Integracji Społecznej XXXIII Konferencja Polityków

Bardziej szczegółowo

10. Projektowanie architektoniczne 11. Podstawy ekonomii 12. Prawo budowlane 13. Prawo gospodarcze 14. Dendrologia (studia dzienne)

10. Projektowanie architektoniczne 11. Podstawy ekonomii 12. Prawo budowlane 13. Prawo gospodarcze 14. Dendrologia (studia dzienne) KIERUNEK: ARCHITEKTURA I URBANISTYKA W roku 2006 kierunek Architektura i Urbanistyka otrzymał pozytywną ocenę jakości kształcenia Państwowej Komisji Akredytacyjnej. Studenci na kierunku Architektura i

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY LICENCJACKI SOCJOLOGIA I stopnia

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY LICENCJACKI SOCJOLOGIA I stopnia ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY LICENCJACKI SOCJOLOGIA I stopnia Zagadnienia kierunkowe: 1. Indywidualizm a idea wspólnego dobra (w świetle etyki społecznej) 2. Pojęcie ponowoczesności we współczesnych

Bardziej szczegółowo

Raport z badań ankietowych uczestników zajęć w ramach projektu Tydzień próby - mój sposób na rozwój zrównoważony

Raport z badań ankietowych uczestników zajęć w ramach projektu Tydzień próby - mój sposób na rozwój zrównoważony Raport z badań ankietowych uczestników zajęć w ramach projektu Tydzień próby - mój sposób na rozwój zrównoważony Opracowanie: Agata Rudnicka Łódź 2014 1 Badania ankietowe przeprowadzone zostały we wrześniu

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM EKSPERCKIE

SEMINARIUM EKSPERCKIE SEMINARIUM EKSPERCKIE Ochrona krajobrazu miejskiego. Jak wykorzystać potencjał ustawy? Gdańsk, 8 października (czwartek) 2015 Gdańsk Dom Organizacji Pozarządowych (Letnia Rezydencja J. Uphagena) al. Grunwaldzka

Bardziej szczegółowo

II seminarium Laboratorium Partycypacji Obywatelskiej

II seminarium Laboratorium Partycypacji Obywatelskiej II seminarium Laboratorium Partycypacji Obywatelskiej Ciekawe przykłady zagraniczne Warszawa, 1 grudnia 2010 r. Light a lamp w Malmo Cel główny: poprawa poczucia bezpieczeostwa mieszkaoców Malmo Cele poboczne:

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

PROBLEM SUBURBANIZACJI W KONTEKŚCIE ROZWOJU ZRÓWNOWAŻONEGO

PROBLEM SUBURBANIZACJI W KONTEKŚCIE ROZWOJU ZRÓWNOWAŻONEGO PROBLEM SUBURBANIZACJI W KONTEKŚCIE ROZWOJU ZRÓWNOWAŻONEGO Dr inż. arch. Natalia Przesmycka Katedra Architektury, Urbanistyki i Planowania Przestrzennego Wydział Budownictwa i Architektury Politechniki

Bardziej szczegółowo

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją?

Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? Jaki jest poziom Twojej skuteczności i gotowości do życia z pasją? test, BONUS SPECJALNY dla czytelniczek i klientek Inkubatora Kobiecych Pasji Autorka testu: Grażyna Białopiotrowicz Jaki jest poziom Twojej

Bardziej szczegółowo

ZMIANY DEMOGRAFICZNE ZACHODZĄCE W WARSZAWIE I JEJ STREFIE PODMIEJSKIEJ PO TRANSFORMACJI USTROJOWEJ W 1989 ROKU

ZMIANY DEMOGRAFICZNE ZACHODZĄCE W WARSZAWIE I JEJ STREFIE PODMIEJSKIEJ PO TRANSFORMACJI USTROJOWEJ W 1989 ROKU ZMIANY DEMOGRAFICZNE ZACHODZĄCE W WARSZAWIE I JEJ STREFIE PODMIEJSKIEJ PO TRANSFORMACJI USTROJOWEJ W 1989 ROKU DR INŻ. ARCH. MAŁGORZATA DENIS, DR INŻ. ARCH. ANNA MAJEWSKA, MGR INŻ. AGNIESZKA KARDAŚ Politechnika

Bardziej szczegółowo

WILANÓW... W Wilanowie historia miesza się z przyszłością, a dzika przyroda przeplata się z nowoczesną architekturą.

WILANÓW... W Wilanowie historia miesza się z przyszłością, a dzika przyroda przeplata się z nowoczesną architekturą. WILANÓW... W Wilanowie historia miesza się z przyszłością, a dzika przyroda przeplata się z nowoczesną architekturą. Zawady, na terenie których znajduje się Wilanów Garden, są najbardziej ekskluzywną częścią

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA FIZYCZNEGO, ICH DOBÓR ORAZ ZAKRES STOSOWANIA

ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA FIZYCZNEGO, ICH DOBÓR ORAZ ZAKRES STOSOWANIA Komendy G³ównej Stra y Granicznej Nr 17 517 Poz. 56 Za³¹cznik nr 11 ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA FIZYCZNEGO, ICH DOBÓR ORAZ ZAKRES STOSOWANIA 1. KLASYFIKACJA ŚRODKÓW BEZPIECZEŃSTWA FIZYCZNEGO KATEGORIA K1 - urządzenia

Bardziej szczegółowo

Zawód mój kapitał? Opinie uczniów ZS NR 1 temat kształcenia zawodowego. w szkole ponadgimnazjalnej

Zawód mój kapitał? Opinie uczniów ZS NR 1 temat kształcenia zawodowego. w szkole ponadgimnazjalnej Anna Mendera Zawód mój kapitał? Opinie uczniów ZS NR 1 temat kształcenia zawodowego w szkole ponadgimnazjalnej Wprowadzenie Wybór zawodu przez młodego człowieka jest jedną z najważniejszych decyzji życiowych.

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY CZYTANIE W znaczeniu psychofizycznym: techniczne rozpoznawanie znaków. W znaczeniu psychologicznym: zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu: ROZ-S8-15

KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu: ROZ-S8-15 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU Z1-PU7 WYDANIE N1 Strona 1 z 5 1. Nazwa przedmiotu: ORGANIZACJE POZARZĄDOWE I ICH SPOŁECZNE FUNKCJE 3. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego: 2012/2013 4. Forma

Bardziej szczegółowo

W jakich działaniach projekty coachingowe sprawdzają się najlepiej

W jakich działaniach projekty coachingowe sprawdzają się najlepiej W jakich działaniach projekty coachingowe sprawdzają się najlepiej Krzysztof Michał Nowak By odpowiedzieć na pytanie w jakich działaniach projekty coachingowe sprawdzają się najlepiej, warto przyjrzeć

Bardziej szczegółowo

Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990

Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990 Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990 Charakter Małopolskiego Komitetu Obywatelskiego Siedzą w środkowym rzędzie: prof. Jerzy Mikułowski Pomorski późniejszy rektor AE, prof. Aleksander Koj ówczesny rektor

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Liczba punktów ECTS za zaliczenie przedmiotu: 4

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Liczba punktów ECTS za zaliczenie przedmiotu: 4 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA NIE ZNACZY NICZYJA

WSPÓLNA NIE ZNACZY NICZYJA WSPÓLNA NIE ZNACZY NICZYJA DR INŻ.ARCH.BARTOSZ KAŹMIERCZAK DR INŻ.ARCH.DOMINIKA PAZDER KONFERENCJA URZĘDU MIASTA POZNANIA I STOWARZYSZENIA FORUM REWITALIZACJI 20-22.10.2015 POZNAŃ Wspólna nie znaczy niczyja

Bardziej szczegółowo

Miejsko-Gminna Biblioteka w Drobinie zrealizowała projekt pn. Modernizacja przestrzeni publicznej w Drobinie poprzez odnowę rynku etap II

Miejsko-Gminna Biblioteka w Drobinie zrealizowała projekt pn. Modernizacja przestrzeni publicznej w Drobinie poprzez odnowę rynku etap II Miejsko-Gminna Biblioteka w Drobinie zrealizowała projekt pn. Modernizacja przestrzeni publicznej w Drobinie poprzez odnowę rynku etap II współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Opisy przedmiotów ECTS dla kierunku Socjologia forma studiów stacjonarne nabór 2013 2016

Opisy przedmiotów ECTS dla kierunku Socjologia forma studiów stacjonarne nabór 2013 2016 Opisy przedmiotów ECTS dla kierunku Socjologia forma studiów stacjonarne nabór 2013 2016 Semestr I (limit 30) I. Przedmioty obowiązkowe (limit 28) 1 Wstęp do filozofii 4 30 15 E 08.1 2 Pracownia komputerowa

Bardziej szczegółowo

Socjologia jest to nauka o społeczeństwie ( z łac. Societes społeczeństwo, z gr. Logos rozum, nauka)

Socjologia jest to nauka o społeczeństwie ( z łac. Societes społeczeństwo, z gr. Logos rozum, nauka) Socjologia jest to nauka o społeczeństwie ( z łac. Societes społeczeństwo, z gr. Logos rozum, nauka) Nauka o społeczeństwie (najkrócej) Nauka, czyli w odróżnieniu od wiedzy zdroworozsądkowej, często powierzchownej,

Bardziej szczegółowo

PROJEKT refresz ODŚWIEŻ SWÓJ BLOK!

PROJEKT refresz ODŚWIEŻ SWÓJ BLOK! PROJEKT refresz ODŚWIEŻ SWÓJ BLOK! OFERTA WSPÓŁPRACY DLA ZARZĄDCÓW BLOKÓW I SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWYCH Miejsce: KRAKÓW Pragniemy zaprosić Państwa do udziału w konkursie realizowanym w ramach Grolsch ArtBoom

Bardziej szczegółowo

Jaka powinna wyglądać szkoła ucząca się? John M. Fischer Bowling Green State University Ohio

Jaka powinna wyglądać szkoła ucząca się? John M. Fischer Bowling Green State University Ohio Jaka powinna wyglądać szkoła ucząca się? John M. Fischer Bowling Green State University Ohio Pojecie organizacji uczącej się Kidy mówimy o przemyśle, myślimy o Pracownikach wiedzy w organizacjach działających

Bardziej szczegółowo

Przykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie Odpowiedzi i schemat punktowania poziom podstawowy

Przykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie Odpowiedzi i schemat punktowania poziom podstawowy 1 ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIANIA POZIOM PODSTAWOWY Wiedza o społeczeństwie Zadania od 1 do 27 (100 pkt) Zasady oceniania: za rozwiązanie zadań z arkusza poziomu podstawowego można uzyskać maksymalnie

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne w ramach opracowywania Lokalnego Programu Rewitalizacji

Konsultacje społeczne w ramach opracowywania Lokalnego Programu Rewitalizacji Konsultacje społeczne w ramach opracowywania Lokalnego Programu Rewitalizacji Mława przystępuje do opracowania Programu Rewitalizacji. Aby program ten był w pełni dostosowany do potrzeb i aspiracji mieszkańców

Bardziej szczegółowo

KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto

KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto To propozycja aktywności możliwa do realizacji w II lub III klasie szkoły podstawowej. Proponowane ćwiczenie może być modyfikowane w zależności od potrzeb i możliwości

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ Stowarzyszenie Klon/Jawor to wiodąca polska organizacja zajmująca się badaniami sektora pozarządowego. Naszą

Bardziej szczegółowo

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Katowice 2006 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I Rola i pozycja kobiet na rynku

Bardziej szczegółowo

Liczba organizacji społecznych w Lublinie

Liczba organizacji społecznych w Lublinie Opracowanie: dr Andrzej Juros, dr Arkadiusz Biały Liczba organizacji społecznych w Lublinie W Lublinie zarejestrowanych jest 1468 organizacji społecznych (REGON, stan na dzień 31.01.2013 r.). Dane organizacji

Bardziej szczegółowo

NASZE MIASTO rozmowa z Panem Tomaszem Korczakiem, Burmistrzem Miasta i Gminy Międzylesie.

NASZE MIASTO rozmowa z Panem Tomaszem Korczakiem, Burmistrzem Miasta i Gminy Międzylesie. NASZE MIASTO rozmowa z Panem Tomaszem Korczakiem, Burmistrzem Miasta i Gminy Międzylesie. Dnia 30.04.2010 roku w godzinach od 8:00 do 9:30, odbyło się spotkanie z Burmistrzem miasta i Gminy Międzylesie,

Bardziej szczegółowo

Turystyka zrównoważona na Podlasiu

Turystyka zrównoważona na Podlasiu Turystyka zrównoważona na Podlasiu Eugeniusz Wiśniewski Podlaskie Stowarzyszenie Agroturystyczne Z uwagi na cenne walory przyrodnicze, kulturowe i etniczne, turystyka stała sięważnądziedzinągospodarki

Bardziej szczegółowo

OPIS DOBREJ PRAKTYKI

OPIS DOBREJ PRAKTYKI OPIS DOBREJ PRAKTYKI 1. Dane dotyczące gminy/powiatu nazwa inicjatywy Strategia Rozwoju Miasta i Gminy Niepołomice na lata 2012-2020 nazwa gminy/powiatu Urząd Miasta i Gminy Niepołomice dokładny adres

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z prac grupy B

Sprawozdanie z prac grupy B B/1 Sprawozdanie z prac grupy B W dniu 11 lipca 2015 roku w godzinach 10:00 14:00 obyło się pierwsze spotkanie grupy roboczej B w ramach projektu Nowy Wymiar Konsultacji. Projekt został dofinansowany ze

Bardziej szczegółowo

Miasta drogą rozwoju bez planu? Wiesław Wańkowicz

Miasta drogą rozwoju bez planu? Wiesław Wańkowicz Miasta są ośrodkami rozwoju, ale dynamiczny wzrost jest kosztowny. Gospodarowanie przestrzenią miast jest kluczowym czynnikiem w uzyskiwaniu korzyści, ale i generującym koszty. Podstawą bogactwa miast

Bardziej szczegółowo

RESTAURACJA I APARTAMENTY ZA MUREM

RESTAURACJA I APARTAMENTY ZA MUREM RESTAURACJA I APARTAMENTY ZA MUREM...Są miejsca które wywierają niezapomniane wrażenia dlatego z ogromną radością pragniemy zaprosić Państwa do nowo powstałego, unikatowego zakątka Stworzyliśmy miejsce,

Bardziej szczegółowo

Marta Grodner. Społeczny kontekst nauki. Socjologia wiedzy

Marta Grodner. Społeczny kontekst nauki. Socjologia wiedzy Marta Grodner Społeczny kontekst nauki Socjologia wiedzy SOCJOLOGIA WIEDZY Zajmuje się związkami wiedzy z bazą społeczną. Wiązana często z marksizmem : społeczne źródła wiedzy uważa się za powiązane ze

Bardziej szczegółowo

Dr Krzysztof A. Wojcieszek WSNS Pedagogium, Warszawa

Dr Krzysztof A. Wojcieszek WSNS Pedagogium, Warszawa Dr Krzysztof A. Wojcieszek WSNS Pedagogium, Warszawa Są to działania zmniejszajace ryzyko wystąpienia szkód wynikających z zachowań i stylu życia osób objętych profilaktyką. Wyróżniamy profilaktykę: uniwersalną,

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa i czas wolny osób z niepełnosprawnością intelektualną. Adriana Domachowska - Mandziak Stowarzyszenie Na Tak

Aktywność zawodowa i czas wolny osób z niepełnosprawnością intelektualną. Adriana Domachowska - Mandziak Stowarzyszenie Na Tak Aktywność zawodowa i czas wolny osób z niepełnosprawnością intelektualną Adriana Domachowska - Mandziak Stowarzyszenie Na Tak Produktywność rozumiana jako aktywność zawodowa i pozazawodowa - jeden z obszarów

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

temat Plac zabaw i miejsce rekreacji "Ogródek Jordanowski 2016" adres Gdańsk / Dolne Miasto / ul. Toruńska, dz. nr 541 PROJEKT KONCEPCYJNY

temat Plac zabaw i miejsce rekreacji Ogródek Jordanowski 2016 adres Gdańsk / Dolne Miasto / ul. Toruńska, dz. nr 541 PROJEKT KONCEPCYJNY temat Plac zabaw i miejsce rekreacji "Ogródek Jordanowski 2016" adres Gdańsk / Dolne Miasto / ul. Toruńska, dz. nr 541 stadium PROJEKT KONCEPCYJNY zakres URBANISTYKA autor mgr inż. arch. Michał Zawer współpraca

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa A Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości w starym mieście Kostrzyn, dla waszej grupy ciekawe będą

Bardziej szczegółowo

Problemy priorytetowe wymagające rozwiązania Najmniejszy zasób wiedzy na temat koncepcji Szkoły Promującej Zdrowie mają rodzice i uczniowie.

Problemy priorytetowe wymagające rozwiązania Najmniejszy zasób wiedzy na temat koncepcji Szkoły Promującej Zdrowie mają rodzice i uczniowie. Standard Pierwszy Szkoła promująca zdrowie pomaga członkom społeczności szkolnej (w tym rodzicom) zrozumieć i zaakceptować koncepcję Szkoły Promującej Zdrowie. Wnioski Koncepcja Szkoły Promującej Zdrowie

Bardziej szczegółowo

Badanie potrzeb organizacji pozarządowych w Polsce w zakresie narzędzi planowania strategicznego i zarządzania personelem

Badanie potrzeb organizacji pozarządowych w Polsce w zakresie narzędzi planowania strategicznego i zarządzania personelem Badanie potrzeb organizacji pozarządowych w Polsce w zakresie narzędzi planowania strategicznego i zarządzania personelem Raport z badań Piotr Prokopowicz Grzegorz Żmuda Marianna Król Kraków, 2013 Spis

Bardziej szczegółowo

Józef Wojciechowski Przewodniczący Rady Nadzorczej J.W. Construction Holding S.A.

Józef Wojciechowski Przewodniczący Rady Nadzorczej J.W. Construction Holding S.A. Life Elevated Józef Wojciechowski Przewodniczący Rady Nadzorczej J.W. Construction Holding S.A. Oaza Piątkowo to wyjątkowe miejsce do mieszkania w jednej z najbardziej atrakcyjnych lokalizacji Poznania.

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 MISJA SZKOŁY Jesteśmy szkołą bezpieczną i przyjazną. Szanujemy się wzajemnie i wspieramy. Celem naszej szkoły jest dobre przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

3. Czy był(a) Pan/ Pani zaangażowany(a) w organizację i przebieg wymiany młodzieży w Lelowie?

3. Czy był(a) Pan/ Pani zaangażowany(a) w organizację i przebieg wymiany młodzieży w Lelowie? Wyniki ewaluacji projektu Tolerancja nasz wspólny cel w ramach Programu Comenius dotyczącej wizyty uczniów z Niemiec w terminie 17.09. 27.09.2014 r. przeprowadzonej wśród nauczycieli (październik 2014)

Bardziej szczegółowo

Grupa II: Zabawa w czasie wolnym:

Grupa II: Zabawa w czasie wolnym: Grupa I: Bezpieczne poruszanie się w środowisku: Piotr Muzyczuk - lider Anna Bakuła Martyna Kaczmarek Anna Janka Maria Borakiewicz Karolina Bogacz Marcin Gryszówka Kacper Ronaldowski Bartek Sokal Grupa

Bardziej szczegółowo

Jak się komuś pomoże, to zyskuje się poczucie, że życie ma sens, że służy czemuś pożytecznemu. Siba Shakib

Jak się komuś pomoże, to zyskuje się poczucie, że życie ma sens, że służy czemuś pożytecznemu. Siba Shakib Jak się komuś pomoże, to zyskuje się poczucie, że życie ma sens, że służy czemuś pożytecznemu. Siba Shakib www.zs.korczak.prudnik.pl 12 1 Komisja Europejska ogłosiła 2011 rok Europejskim Rokiem Wolontariatu

Bardziej szczegółowo

CELE SZKOLENIA POZNAJMY SIĘ!

CELE SZKOLENIA POZNAJMY SIĘ! Człowiek najlepsza inwestycja CELE SZKOLENIA JAK UCZĄ SIĘ DOROŚLI? Magdalena Bergmann Falenty, 14-16 listopada 2012 r. podniesienie świadomości czynników warunkujących uczenie się osoby dorosłej poznanie

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Szanowni Państwo! Zapraszamy do udziału w badaniu ankietowym dotyczącym sytuacji społeczno-zawodowej mieszkańców wybranych gmin z województwa warmińsko-mazurskiego. Ankieta jest anonimowa, a udział w badaniu

Bardziej szczegółowo

Koncepcja Centrum Obywatelskiego

Koncepcja Centrum Obywatelskiego Koncepcja Centrum Obywatelskiego Jak powstawała Koncepcja Centrum Obywatelskiego Koncepcja Centrum Obywatelskiego Misją tworzącego się Miejsca jest Podejmowanie Działań Jednoczących Krakowskie Organizacje

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJEĆ PROFILAKTYCZNYCH DLA UCZNIÓW Świetlicy Profilaktyczno Wychowawczej Przy Szkole Podstawowej w Łomnicy Zdroju na 2013 rok

PLAN ZAJEĆ PROFILAKTYCZNYCH DLA UCZNIÓW Świetlicy Profilaktyczno Wychowawczej Przy Szkole Podstawowej w Łomnicy Zdroju na 2013 rok PLAN ZAJEĆ PROFILAKTYCZNYCH DLA UCZNIÓW Świetlicy Profilaktyczno Wychowawczej Przy Szkole Podstawowej w Łomnicy Zdroju na 2013 rok Opracowała: mgr Bogumiła Janeczek 1 CELE I ZADANIA TEMAT TREŚCI METODY

Bardziej szczegółowo

WSPIERANIE RÓWNOŚCI PRZEZ KOMUNIKACJĘ

WSPIERANIE RÓWNOŚCI PRZEZ KOMUNIKACJĘ WSPIERANIE RÓWNOŚCI PRZEZ KOMUNIKACJĘ Jasne i publiczne komunikowanie równości na zewnątrz, jako ważnej wartości organizacji, nie tylko buduje jej wizerunek, ale także wzmacnia zwrotnie poparcie i zaangażowanie

Bardziej szczegółowo