STRATEGIA SZYBKIEGO WZROSTU GOSPODARCZEGO W POLSCE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STRATEGIA SZYBKIEGO WZROSTU GOSPODARCZEGO W POLSCE"

Transkrypt

1

2 STRATEGIA SZYBKIEGO WZROSTU GOSPODARCZEGO W POLSCE Grzegorz W. Kołodko redakcja naukowa

3

4 STRATEGIA SZYBKIEGO WZROSTU GOSPODARCZEGO W POLSCE redakcja naukowa Grzegorz W. Kołodko Wydawnictwo Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego Warszawa 2004

5 Grzegorz W Kołodko, 2004 Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego Projekt okładki: Margita Grabowska Redakcja i indeks: Ewa Skuza Redakcja naukowa: Grzegorz W Kołodko Wydanie książki częściowo sfinansowane ze środków Komitetu Badań Naukowych Mecenas projektu: ISBN Adres Wydawcy: Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego w Warszawie Warszawa, ul. Jagiellońska 59, tel. (0-22) Koordynacja wydania: Warszawa, ul. Bukowiecka 92, tel. (0-22)

6 Spis treści Wprowadzenie 9 Część 1 Od czego zależy szybki wzrost gospodarczy i czy jest on możliwy w Polsce? 17 Rozdział 1 Grzegorz W Kołodko Instytucje i polityka a wzrost gospodarczy 19 Rozdział 2 Adam Noga Nowe podstawy mikroekonomii i mezoekonomii długookresowego wzrostu gospodarczego 43 Rozdział 3 Leon Podkaminer Czy w Polsce jest możliwy szybki i długotrwały rozwój? 63 Rozdział 4 Władysław Baka Ekonomiczne idee Okrągłego Stołu po piętnastu latach. Wnioski na przyszłość.. 71 Rozdział 5 Juliusz Gardawski Deficyt zaufania społecznego a zrównoważony wzrost gospodarczy 85 Część 2 Rola kapitału zagranicznego i wymiany międzynarodowej w stymulowaniu wzrostu 97 Rozdział 6 Danuta Hubner Wpływ członkostwa w Unii Europejskiej na wzrost gospodarczy w Polsce 99 Rozdział 7 Grzegorz Wojtowicz Wpływ wymiany międzynarodowej na wzrost gospodarczy (perspektywa długookresowa), 121 Rozdział 8 Witold Małecki Implikacja konwergencji walutowej dla tempa wzrostu gospodarczego 131 Rozdział 9 Hanna Sokół Funkcjonowanie instytucji finansowych z udziałem kapitału zagranicznego a rozwój przedsiębiorstw w Polsce 145

7 Część 3 Praworządność a rozwój społeczno-gospodarczy 161 Rozdział 10 Cezary Kosikowski Potrzeba i możliwości wspierania długookresowego wzrostu gospodarczego i dynamicznego rozwoju gospodarczego Polski przez prawo 163 Rozdział 11 Elżbieta Chojna-Duch Ład prawa gospodarczego czynnikiem wzrostu gospodarczego 177 Część 4 W poszukiwaniu kapitału i źródeł finansowania rozwoju 189 Rozdział 12 Jacek Szlachta Znaczenie funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności dla stymulowania trwałego wzrostu gospodarczego w Polsce 191 Rozdział 13 Katarzyna Duczkowska-Marysz Wieś i rolnictwo w kontekście wspólnych polityk Unii Europejskiej. Strategiczne konsekwencje integracji dla przemian struktur gospodarczych i przyspieszenia wzrostu gospodarczego 211 Rozdział 14 Andrzej Sopoćko Efektywność warszawskiej giełdy w zasilaniu polskiej gospodarki 225 Rozdział 15 Jan Monkiewicz Fundusze emerytalne a przyspieszenie rozwoju gospodarczego kraju 239 Rozdział 16 Adam K. Prokopowicz Partnerstwo publiczno-prawne jako instrument ograniczania wąskich gardeł infrastrukturalnych 267 Część 5 Finanse publiczne a wzrost gospodarczy 283 Rozdział 17 Danuta Gotz-Kozierkiewicz Polityka fiskalna w Polsce z perspektywy członkostwa w Unii Europejskiej 285 Rozdział 18 Jacek Tomkiewicz Polityka fiskalna w Polsce. Stymulator wzrostu czy źródło problemów 301

8 Rozdział 19 Marta Postula Efektywne zarządzanie finansami sektora publicznego jako czynnik długotrwałego wzrostu gospodarczego Rozdział 20 Maciej Mekiński Zadania oraz systemy dochodów jednostek samorządu terytorialnego a rozwój regionalny w perspektywie kilkuletniej Część 6 Rozwój przedsiębiorczości i postęp naukowo-techniczny jako niezbędne warunki szybkiego wzrostu gospodarczego.., Rozdział 21 Ewa Okoń-Horodyńska Transformacja technologiczna jako warunek rozwoju gospodarki w Polsce Rozdział 22 Marcin Piątkowski Technologie informatyczne dźwignią rozwoju Polski? Informacje o autorach Indeks

9

10 Grzegorz W. Kołodko WPROWADZENIE Minęło już 15 lat polskiej transformacji do gospodarki rynkowej, choć tak naprawdę, to im bardziej jest ona zaawansowana, tym wyraźniej widać, że źródła transformacji sięgają jeszcze bardziej wstecz - przed rok 1989, który jednakże powszechnie i nie bez powodu uważany jest za przełomowy z punktu widzenia tworzenia nowego systemu ekonomicznego, społecznego i politycznego. Nie ulega wszak wątpliwości, że relatywnie lepsze funkcjonowanie polskiej gospodarki podczas minionego piętnastolecia w dużej mierze jest także funkcją wcześniejszych, rynkowo zorientowanych reform systemowych, zwłaszcza tych z lat , ale i te jeszcze wcześniejsze - z dekady lat siedemdziesiątych - też nie były bez znaczenia. Aczkolwiek zakończyły się one z punktu widzenia celu, który sobie stawiały niepowodzeniem. Nie przyniosły bowiem naonczas zakładanych skutków. Jednakże ich spuścizna miała istotny wpływ na dalsze zmiany, już w czasie epoki, którą określamy jako czas wielkiej rynkowej transformacji. Widać to szczególnie ostro, jeśli tylko skonfrontujemy dynamikę przemian ustrojowych i produkcji - a także konsumpcji i inwestycji -w Polsce z wieloma innymi krajami. Te z nich, które parały się rynkowymi reformami jeszcze w epoce centralnie planowanej gospodarki socjalistycznej - nie tylko Polska, ale również Węgry czy też nie wikłające się później, w latach dziewięćdziesiątych, w lokalne konflikty etniczne i militarne republiki byłej Jugosławii, zwłaszcza Słowenia - radzą sobie dużo lepiej. Produkcja przestała w nich spadać wcześniej niż w pozostałych krajach regionu. Szybciej zatem przeszły z fazy transformacyjnej recesji czy wręcz depresji do fazy wzrostu gospodarczego. Wzrost ten odmiennie przebiegał w różnych krajach posocjalistycznych, o czym szeroko piszę w innym miejscu 1. W szczególności różnice te uwidaczniają się przy porównaniu dynamiki recesji - ożywienia - wzrostu posocjalistycznych krajów Europy Środkowo- -Wschodniej (wraz z trzema poradzieckimi republikami nadbałtyckimi) z gospodarkami Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP). Cechuje go również zmienność dynamiki w kolejnych okresach w danym kraju. Dotyczy to także Polski, która przeszła kolejno: - od okresu szoku bez terapii" w latach ; - poprzez fazę bardzo szybkiego wzrostu podczas realizacji Strategii dla Polski w latach (w sumie PKB, realnie licząc, zwiększył się aż o ok. 28% na mieszkańca); - do szkodliwego przechłodzenia gospodarki w okresie , co sprowadziło tempo wzrostu PKB z 7,5% w II kwartale 1997 r. do mizernego 0,2% w IV kwartale 2001 r.; - po zapoczątkowaną w II połowie 2002 r. nową polityką przemysłową i stosownymi reformami finansów publicznych fazę Programu Naprawy Finansów Rzeczypospolitej i przyspieszenia tempa wzrostu 2. Doprowadziła ona już w I kwartale 2004 r. do tempa 1 Zob. Grzegorz W. Kołodko, Globalizacja a perspektywy rozwoju gospodarczego w krajach posocjalistycznych, TNOiK, Toruń Szerzej na temat istoty tej polityki zobacz Grzegorz W. Kołodko, O naprawie naszych finansów, TNOiK Toruń 2004.

11 10 GRZEGORZ W. KOŁODKO wzrostu PKB w wysokości 6,9%, a więc dynamiki charakterystycznej dla czterolecia Strategii dla Polski. Na tym tle wyłania się wiele fascynujących pytań zarówno o walorach teoretycznych, jak i implikacjach praktycznych. W szczególności trwa debata na temat przyczyn głębokiego - niebywałego wręcz w annałach ludzkości w warunkach pokojowych i bez wielkich klęsk żywiołowych - załamania poziomu aktywności ekonomicznej i towarzyszącemu temu spadkowi produkcji i konsumpcji. W Polsce miało to miejsce przede wszystkim na początku lat dziewięćdziesiątych, ale także - choć już na daleko mniejszą skalę - na przełomie dekad. Nie ulega już dziś wątpliwości i to, że w dużej mierze koszty te były nadmierne i można było ich uniknąć, gdyby tylko uniknięto błędów popełnionych w trakcie dotychczasowej fazy transformacji 3. Obecnie wszakże dużo większe znaczenie - zwłaszcza praktyczne - ma odpowiedź na pytanie, od czego w przyszłości zależeć będzie wzrost w krajach posocjalistycznej transformacji? Jak kontynuować budowę instytucji gospodarki rynkowej, aby tempo wzrostu było wysokie i by wzrost był trwały? Wykres 1. Wzrost PKB w krajach posocjalistycznych. Rok 1989 = 100 Źródło: EBOR Polskie doświadczenie minionych lat pokazuje, że wejść na ścieżkę szybkiego wzrostu to jeden aspekt rozwoju, a utrzymanie się na niej przez wiele lat - to druga sprawa. Udało się już przecież wskutek pomyślnej realizacji Strategii realizowanej w połowie minionej dekady doprowadzić do oscylującego w pobliżu 7% tempa wzrostu PKB. Ale po czterech latach stworzone w ten sposób szanse rozwojowe zostały zaprzepaszczone błędną polityką gospodarczą, która rychło doprowadziła do stagnacji. A to dlatego, że zła polityka gospodarcza oparta była na błędnych teoriach ekonomicznych, a zarazem niewłaściwe ' Zob. na ten temat Grzegorz W Kołodko, Od szoku do terapii. Ekonomia i polityka transformacji, Poltext, Warszawa 1999 oraz Joseph E. Stiglitz, Globalizacja, PWN, Warszawa 2004.

12 WPROWADZENIE 11 sprecyzowane były cele tejże polityki. Bardziej bowiem troszczyła się ona o pewne partykularne interesy niż o dobro ogółu i makroekonomiczny zrównoważony i dynamiczny rozwój. Jest to nauczka także na przyszłość - i tę bliższą, i tę dalszą. Tę bliższą, gdyż powtórne rozpędzenie gospodarki w latach samo z siebie bynajmniej nie gwarantuje utrzymania wysokiego tempa na dłuższą metę. To jest uzależnione od wielu czynników, nade wszystko zaś od prowadzenie właściwej polityki rozwoju w oparciu o Program Naprawy Finansów Rzeczypospolitej*. W strategii długofalowego rozwoju trzeba także umiejętnie wykorzystać szansę wynikającą z integracji z Unią Europejską. Co więcej, trzeba mieć też prowzrostową koncepcję włączania się do szerszego układu, jakim jest globalizująca się gospodarka. Tę dalszą, gdyż nawet jeśli uda się podczas kilku kolejnych lat - powiedzmy w okresie utrzymać relatywnie wysoką stopę wzrostu, to wcale jeszcze nie zapewnia kro-czenia po ścieżce wzrostu PKB rzędu 5-7% w następnych latach. A jest to nie tylko pożądane, ale i możliwe. Pod warunkiem wszakże, że prawidłowa będzie polityka dalszych zmian instytucjonalnych i reform strukturalnych. Umiejętnie będzie prowadzona polityka finansowa sprzyjająca równowadze ekonomicznej i formowaniu się rodzimego kapitału, doceniane będzie znaczenie inwestycji w kapitał ludzki i rozwój twardej infrastruktury gospodarczej. To wszystko jest możliwe, ale to wszystko jest zarazem niepewne. To zależy od naszej wiedzy, od jakości polskiej klasy politycznej, od funkcjonowania polskiej demokracji. Niestety, wiele zjawisk pojawiających się na tych obszarach nie nastraja optymistycznie. Tym bardziej trzeba starać się stawiać właściwe pytania i poszukiwać na nie trafnych odpowiedzi. I taką właśnie próbę podejmujemy w tej książce. W pewnym sensie stanowi ona kontynuację wcześniejszego projektu badawczego realizowanego przez Centrum Badawcze Transformacji, Integracji i Globalizacji TIGER (www.tiger.edu.pl) w Wyższej Szkole Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego w Warszawie (www.kozminski.edu.pl) w roku Jego efektem jest praca zbiorowa znakomitego grona ekonomistów i ekspertów 5. Przyznać wszak muszę, że szczególnych kłopotów autorom nastręczała próba wydłużenia perspektywy czasowej prowadzonych analiz i projekcji procesów rozwojowych oraz dokonywanych w ich ramach prognoz. O przyszłości pisać bowiem nie jest łatwo. Jednakże trzeba takie wysiłki podejmować, starając się możliwie daleko wydłużać perspektywę czasową, gdyż wtedy widać jeśli nie lepiej i wyraźniej, to na pewno inaczej i ciekawiej. Wtedy dopiero pojawiają się pytania i dylematy, które całkowicie gubi z pola widzenia bieżąca polityczna szarpanina, dojutrkowe" oceny i ekstrapolacje przeróżnych analityków, płytkie, doraźne komentarze publicystyczne. Kolejną próbą na tym polu jest niniejsza praca. I tym razem jest to przedsięwzięcie niełatwe nie tylko ze względu na ogrom podjętych tutaj wątków zarówno stricte ekonomicznych i finansowych, jak i społecznych i politycznych, ale właśnie z powodu ryzyka związanego z wydłużaniem horyzontu czasowego, poza który chcemy spojrzeć. Udaje się to z rozmaitym skutkiem, ale z pewnością poszerza i pogłębia pole toczącej się debaty o możliwościach i perspektywach rozwojowych polskiej gospodarki. A debata to bezsprzecznie musi być kontynuowana. Część pierwsza książki - Od czego zależy szybki wzrost gospodarczy i czy jest on możliwy w Polsce?" - zawiera cztery rozdziały. W pierwszym z nich omawiam znaczenie instytucji dla wzrostu gospodarczego, podkreślając przy okazji fundamentalne znaczenie Zob. Grzegorz W Kołodko, O naprawie..., op. cii. 5 Zob. Grzegorz W Kołodko (redakcja naukowa), Rozwój polskiej gospodarki. Perspektywy i uwarunkowania, Wydawnictwo Wyższej Szkoty Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego, Warszawa 2002.

13 12 GRZEGORZ W. KOŁODKO polityki dla ich sprawnego działania oraz aspekt kulturowy prawidłowego funkcjonowania i rozwoju gospodarki. W rozdziale drugim - NOWE PODSTAWY MIKROEKONOMII I MEZOEKONOMII DŁUGOOKRESOWEGO WZROSTU GOSPODARCZEGO - Adam Noga rozpatruje teoretyczne uwarunkowania wzrostu produkcji z punktu widzenia sfery mikroekonomicznej i mezoekonomicznej, co stanowi także dobry punkt przejścia do makroekonomicznych dywagacji Leona Podkaminera w rozdziale trzecim zatytułowanym CZY W POLSCE JEST MOŻLIWY SZYBKI I DŁUGOTRWAŁY ROZWÓJ? W możliwość taką autor powątpiewa, argumentując na rzecz swojej linii rozumowania tak od strony uwarunkowań procesów rozwojowych w naszym kraju, jak i z perspektywy porównań międzynarodowych. Trzeci rozdział ma charakter specyficzny, podejmuje w nim bowiem próbę odpowiedzi na pytanie, co wynika z przemian minionych lat dla kolejnego piętnastolecia Władysław Baka, który odegrał znaczną rolę podczas historycznych obrad Okrągłego Stołu wiosną 1989 r. Tym właśnie zagadnieniom poświęcony jest rozdział EKONOMICZNE IDEE OKRAGŁWGO STOŁU PO PIĘTNASTU LATACH. WNIOSKI NA PRZYSZŁOŚĆ. W rozdziale piątym DEFICYT ZAUFANIA A ZRÓW NOWAŻONY WZROST GOSPODARCZY Juliusz Gardawski zastanawia się nad obiektywnymi ograniczeniami dynamicznego wzrostu, zwracając uwagę na bariery i specyficzne wąskie gardła, jakie w tym zakresie powoduje deficyt, którym ekonomiści z rzadka się zajmują, a mianowicie - brak zaufania społeczeństwa do klasy politycznej i prowadzonych przez nią polityk. Część drugą - Rola kapitału zagranicznego i wymiany międzynarodowej w stymulowaniu wzrostu" - otwiera rozdział Danuty Hubner zatytułowany WPŁYW CZŁONKO STWA W UNII EUROPEJSKIEJ NA WZROST GOSPODARCZY POLSKI. Przekonuje ona o istotnym i pozytywnym wpływie konwergencji systemowej oraz integracji z Unią Europejską (UE) na długookresową dynamikę rozwojową, akcentując w tym kontekście znaczenie wzmocnienia instytucjonalnego naszej gospodarki, korzyści skali z włączenia się do wspólnego obszaru ekonomicznego 25 państw UE oraz dopływ dodatkowego kapitału współfinansującego naszą ekspansję ekonomiczną. W kolejnym rozdziale pt. WPŁYW WY MIANY MIĘDZYNARODOWEJ NA WZROST GOSPODARCZY (PERSPEKTYWA DŁUGOOKRESOWA) Grzegorz Wojtowicz wpierw wydłuża horyzont dokonywanych analiz i ocen daleko wstecz, retrospektywnie, aby stąd między innymi wyprowadzać swoje prospektywne - i optymistyczne - rozważania. W rozdziale ósmym Witold Małecki, w nieco krótszym horyzoncie czasu, sięgającym przełomu tej i następnej dekady, omawia IM PLIKACJE KONWERGENCJI WALUTOWEJ DLA TEMPA WZROSTU GOSPODAR CZEGO. Wykazuje on, że wprowadzenie Polski do obszaru euro i euro do Polski - ze względu na obniżenie na trwale kosztów finansowych ponoszonych przez przedsiębiorców i całą gospodarkę oraz wyeliminowanie ryzyka kursowego w handlu z naszymi najważniejszymi partnerami - będzie kolejnym czynnikiem poprawy efektywności (a więc i wzrostu gospodarczego. Tę część książki wieńczy tekst Hanny Sokół zatytułowany FUNKCJO NOWANIE INSTYTUCJI FINANSOWYCH Z UDZIAŁEM KAPITAŁU ZAGRANICZ NEGO A ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozpatruje ona złożoność tego zagadnienia, pokazując zarówno dobre, jak i złe strony penetracji naszej gospodarki narodowej - a konkretnie jej sektora finansowego - przez firmy zagraniczne i globalne. Część trzecia - Praworządność a rozwój społeczno-gospodarczy"- zawiera tylko dwa rozdziały, ale za to bardzo ważne. Dotyczą one aspektów prawnych, co przecież bardzo silnie wiąże się z warstwą instytucjonalną funkcjonowania i rozwoju gospodarki. Wpierw

14 WPROWADZENIE 13 Cezary Kosikowski w rozdziale POTRZEBA I MOŻLIWOŚCI WSPIERANIA DŁU GOOKRESOWEGO WZROSTU GOSPODARCZEGO I DYNAMICZNEGO ROZ WOJU GOSPODARCZEGO POLSKI PRZEZ PRAWO wykazuje, że - niestety - możliwości te są dość marne. A to ze względu na zlą jakość tegoż prawa, ze względu na swoiste psucie państwa". Podobnie negatywne - nawet bardzo negatywne - oceny co do stanu prawa i jego niekorzystnego wpływu od strony instytucjonalnej na naszą gospodarkę formułuje Elżbieta Chojna-Duch w rozdziale ŁAD PRAWA GOSPODARCZEGO CZYNNIKIEM WZROSTU GOSPODARCZEGO. W istocie rozważania te bardziej dowodzą występowania nieładu" niż ładu" prawnego - z wszystkimi tego implikacjami dla wzrostu i rozwoju. Część czwarta tomu nosi tytuł W poszukiwaniu kapitału i źródeł finansowania" i składa się z kolejnych pięciu rozdziałów. W pierwszym z nich ZNACZENIE FUNDU SZY STRUKTURALNYCH I FUNDUSZU SPÓJNOŚCI DLA STYMULOWANIA TRWAŁEGO WZROSTU GOSPODARCZEGO W POLSCE Jacek Szlachta pokazuje, jak znaczną szansę na wspomaganie finansowania procesów rozwojowych - zwłaszcza w ujęciu regionalnym - stwarza nasze członkostwo w Unii Europejskiej, pokazując zarazem, jakie warunki muszą być spełnione, aby szansa pozyskania dodatkowych środków została dobrze wykorzystana. Katarzyna Duczkowska-Małysz zatytułowała swoje rozważania WIEŚ I ROLNICTWO W KONTEKŚCIE WSPÓLNYCH POLITYK UNII EU ROPEJSKIEJ. STRATEGICZNE KONSEKWENCJE INTEGRACJI DLA PRZEMIAN STRUKTUR GOSPODARZCYCHI PRZYSPIESZENIA WZROSTU. I tutaj przeplatają się wątki z jednej strony wskazujące na nowe, dodatkowe szanse, jakie pojawiają się w związku z przystąpieniem do UE, z drugiej zaś podkreślające konieczność dokonania wielu reform strukturalnych własnym wysiłkiem, bez czego te szanse mogą zostać zaprzepaszczone. EFEKTYWNOŚĆ WARSZAWSKIEJ GIEŁDY W ZASILANIU POL SKIEJ GOSPODARKI ocenia - i to pozytywnie - Andrzej Sopoćko, zwracając uwagę na jej kompatybilność wobec innych instytucji i sposobów pozyskiwania kapitałów niezbędnych do finansowania rozwoju. W kolejnym rozdziale Jan Monkiewicz rozważa kwestię FUNDUSZE EMERYTALNE A PRZYSPIESZENIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO KRAJU. Zwraca on przy tym szczególną uwagę na wykorzystanie tzw. długiego pieniądza, czyli długoterminowych oszczędności lokowanych w tych funduszach do ewentualnego finansowania projektów o długim okresie zwrotu, zwłaszcza inwestycji infrastrukturalnych. Tę część tomu zamyka Adam K. Prokopowicz, pisząc o możliwościach kombinacji środków prywatnych i publicznych również pod kątem finansowania inwestycji infrastrukturalnych. Rozdział jego autorstwa PARTNERSTWO PUBLICZNO-PRAWNE JA KO INSTRUMENT OGRANICZANIA WĄSKICH GARDEŁ INFRASTRUKTURAL NYCH podkreśla możliwości przyspieszenia tą drogą realizacji inwestycji przede wszystkim w obszarze transportu i budowy dróg. Część piąta - Finanse publiczne a wzrost gospodarczy" - otwiera rozdział Danuty Gotz-Kozierkiewicz POLITYKA FISKALNA W POLSCE Z PERSPEKTYWY CZŁON KOSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ, w którym autorka analizuje implikacje zmian instytucjonalnych wynikających z naszej integracji z innymi krajami w ramach UE dla systemu i polityki budżetowej, w tym zwłaszcza podatkowej. Większość niezbędnych zmian dokonana została już przed akcesją. Natomiast teraz następuje faza pewnych nieodzownych przewartościowań co do celów tej polityki. Pojawiają się także nowe ograniczenia w swobodzie jej prowadzania, co wynika z wymogów Unii Europejskiej. Na tym też tle

15 14 GRZEGORZ W. KOŁODKO w rozdziale zatytułowanym POLITYKA FISKALNE W POLSCE. STYMULATOR WZROSTU CZY ŹRÓDŁO PROBLEMÓW Jacek Tomkiewicz rozważa mechanizmy, cele i bariery budżetowej redystrybucji dochodu narodowego dla dynamiki gospodarczej. Z jednej strony wskazuje on na potencjalne możliwości wykorzystania instrumentów fiskalnych do formowania się kapitału i finansowania projektów rozwojowych, z drugiej natomiast krytycznie ocenia praktyczne możliwości istniejące na tym polu, zwłaszcza ze względu na stan sceny politycznej i zaniechania oraz opóźnienia w realizacji Programu Naprawy Finansów Rzeczypospolitej. Pod kątem realizacji określonych wątków tego fundamentalnego programu reform i rozwoju swoje rozważania prowadzi także Marta Postula w rozdziale EFEKTYWNE ZARZĄDZANIA FINANSAMI SEKTORA PUBLI CZNEGO JAKO CZYNNIK DŁUGOTRWAŁEGO WZROSTU GOSPODARCZEGO. Autorka, mając także doświadczenie praktyczne, pokazuje, jakie warunki muszą być spełnione, aby finanse publiczne jawiły się nam nie tylko, czy nie przede wszystkim, jako kanał redystrybucji dochodów, ale także jako ważka dźwignia rozwoju społeczno- -gospodarczego. Wreszcie część tę dopełnia rozdział autorstwa Macieja Mekińskiego ZADANIA ORAZ SYSTEMY DOCHODÓW JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO A ROZWÓJ REGIONALNY W PERSPEKTYWIE KILKU LETNIEJ. Wątek rozwoju samorządności a nie może to mieć miejsca bez wzmocnienia ich pozycji finansowej - ma kapitalne znaczenie z punktu widzenia ekspansji lokalnej i regionalnej przedsiębiorczości, co w sposób oczywisty przekłada się na ogólną dynamikę gospodarczą. Ten aspekt polityki rozwojowej jest szczególnie eksponowany w Programie Naprawy Finansów Rzeczypospolitej, tutaj zaś znajduje swoją konkretyzację w ujęciu finansowo-prawnym. Część szósta i ostatnia wolumenu zatytułowana jest Rozwój przedsiębiorczości i postęp naukowo-techniczny jako niezbędne warunki szybkiego wzrostu gospodarczego". Zawiera on dwa kolejne - już dwudziesty pierwszy i dwudziesty drugi - rozdziały. TRANSFORMACJA TECHNOLOGICZNA JAKO WARUNEK ROZWOJU GOSPO DARKI W POLSCE - to tytuł rozważań Ewy Okoń-Horodyńskiej. Akcentuje ona znaczenie postępu technicznego i technologicznego oraz potrzebę autentycznego pchnięcia struktury realnej i rozwiązań systemowych oraz preferencji polityki gospodarczej w stronę gospodarki opartej na wiedzy". Na końcu tomu znajduje się rozdział Marcina Piątkowskiego zatytułowany TECH NOLOGIE INFORMATYCZNE DŹWIGNIĄ ROZWOJU POLSKI? Autor nie bez kozery stawia tutaj znak zapytania, gdyż wiele jeszcze warunków - instytucjonalnych, strukturalnych, kadrowych i finansowych - musi być spełnionych, aby sektor tzw. nowej gospodarki zaiste mógł stać się taką dźwignią. Autor dowodzi jednak, że w rosnącym stopniu rolę taką może on pełnić. Z całokształtu tych rozważań wynika, że Polska ma szansę na szybki i długotrwały wzrost gospodarczy. Udało się już - i to po raz wtóry po osiągnięciach lat nadać jej duży impet rozwojowy. Teraz gra - intelektualna i polityczna, w kraju, na płaszczyźnie europejskiej i globalnej - idzie o to, aby na tej ścieżce utrzymać się nie przez lat 4, ale 14 czy nawet 40. Dopiero wówczas bowiem moglibyśmy mówić o prawdziwym sukcesie strategii rozwoju społeczno-gospodarczego i systemowej transformacji. Sądzę, że są na to szanse. Wiem, że nie jest to pewne. Tu zaś pokazujemy, od czego to zależy. Ale czy w takie możliwości wieżą autorzy tego tomu? Czy ich wiedza, argumenty, obawy skłaniają ich do przekonania, że taki sukces jest możliwy? Szukając odpowiedzi na

16 WPROWADZENIE 15 to pytanie przeprowadziłem pośród grona autorów, których przemyślenia prezentowane są na tych kartach, ankietę. Zadane zostały pytania o prognozę wzrostu gospodarczego - mierzonego dynamiką PKB na mieszkańca w ujęciu realnym - podczas następnych lat 3, 13 i 30. Zadaliśmy to pytanie również grupie studentów, którzy z jednej strony mają inny zakres wiedzy niż autorzy tej książki, a z drugiej inną perspektywę czasową - tak do przodu, a więc inaczej plasowane są na ścieżce czasu ich oczekiwania, jak i do dotu, co oznacza, że z innych doświadczeń wywodzą swoje oceny i prognozy. Poniższe trzy wykresy prezentują wyniki tej ankiety. Dodatkowo - oprócz średniej dla poszczególnych okresów - przytaczamy też skrajne oceny w każdym przypadku. Wykres 2. Prognoza wzrostu gospodarczego (średnie, roczne tempo wzrostu PKB w cenach stałych) w latach Źródło: Centrum Badawcze TIGER (www.tiger.edu.pl) Ciekawe, że rozpiętość prognoz, czyli różnica występująca między skrajnymi optymistami i pesymistami, jest aż tak znaczna jak na grono ekspertów. W odniesieniu do prognozy tempa wzrostu na najbliższe 3 lata ( ) wynosi ona 5,5 punktu procentowego (od 1,5 do 7,0%) w wypadku autorów tej książki i 6 punktów (od 2,0 do 8,0%) w odniesieniu do grupy studentów. Dla perspektywy kolejnych lat 13 ( ) rozstrzał opinii wynosi odpowiednio dla autorów i studentów 5,15 i 5,5 punktów procentowych, natomiast w horyzoncie pokoleniowym, dla trzydziestolecia , aż 7,25 punktów procentowych (studenci) i 6,0 (zespół 22 autorów tomu). Wiele stąd można wyciągać wniosków. Również i taki, że nie tylko laicy, ale także fachowcy i znawcy problemów wzrostu gospodarczego w Polsce mają wiele wątpliwości i niejasności co do naszych perspektyw rozwojowych. Rozbieżność opinii bierze się również i stąd, że wiedząc co od czego zależy i co należy uczynić, aby polska gospodarka kroczyła długotrwałą ścieżką szybkiego wzrostu gospodarczego, odmiennie kształtują się zapatrywania poszczególnych ekonomistów, finansistów i prawników (a także studentów) na to, czy istniejące potencjalnie szanse będą mądrze wykorzystane w praktyce. Oby.

17 16 GRZEGORZ W. KOŁODKO

18 Część 1 Od czego zależy szybki wzrost gospodarczy i czy jest on możliwy w Polsce?

19

20 ROZDZIAŁ I Grzegorz W. Kołodko INSTYTUCJE I POLITYKA A WZROST GOSPODARCZY W sytuacji, kiedy wydaje się, że na temat uwarunkowań i perspektyw wzrostu gospodarczego zostało powiedziane jeśli nie wszystko, to nadzwyczaj dużo - także w odnośniu do Polski (Płowieć et. al. 2001; Kołodko 2002a i 2002b; Owsiak et. al. 2002; Noga 2004) - warto raz jeszcze zastanowić się nad pewnymi aspektami tego fundamentalnego dla funkcjonowania i rozwoju społeczeństwa fenomenu. Tym bardziej, że podczas gdy jedni autorzy wydają się emanować optymizmem, oby uzasadnionym (Kołodko 2001; Wojtowicz 2004), inni przejawiają raczej pesymizm, też nie pozbawiony racjonalnych podstaw (Główczyk 2003; Podkaminer 2004). Nas tu najbardziej interesują czynniki wzrostu oraz przyczyny rozbieżności między potencjalnym a rzeczywistym tempem wzrostu gospodarczego. W tym miejscu chciałbym zwrócić uwagę przede wszystkim na kilka wątków z obszaru interakcji między budową i funkcjonowaniem ins tytucji rynkowego systemu gospodarczego a uprawianą w ich ramach polityką i skutecznością stosowanych przez nią instrumentów, zwłaszcza pod kątem wpływu na długookresową dynamikę produkcji. W tym kontekście nasuwa się mnóstwo refleksji. Warto zatrzymać się przynajmniej nad niektórymi z nich. SKAZANI NA WZROST Powyżej pewnego stopnia dojrzałości mechanizmy ekonomiczne powodują, że w długim okresie na wzrost gospodarczy jesteśmy skazani. Wyjątki potwierdzają tylko regułę, choć niektóre z tych wyjątków, te najbardziej długotrwałe (współcześnie zwłaszcza w niektórych biednych państwach subsaharyjskiej Afryki) są dla tamtejszej ludności szczególnie dotkliwe. Dzieje się tak ze względu na obiektywne dążenie producentów do maksymalizacji zysków a konsumentów do lepszego życia. Celów tych w długim okresie nie można realizować poprzez redystrybucję stagnacyjnego dochodu narodowego. Aby zwiększały się zyski przedsiębiorców i poprawiał standard życia ludności, musi rosnąć wolumen produkcji. Co ważne, konieczne jest też zabieganie o wzrost gospodarczy przez rządzących polityków. A to dlatego, że jeśli nie ma wzrostu, to i na dłuższą metę nie ma władzy. Przynajmniej w państwach demokratycznych. W państwach niedemokratycznych również, tyle że władzę można niekiedy utrzymać dłużej, ale za to jej utrata jest później bardziej gwałtowna, interregnum przebiega bardziej chaotycznie, a konsekwencje dla poziomu aktywności gospodarczej są daleko bardziej negatywne. Obserwować to możemy ostatnio np. w Zairze, na Haiti czy w Wenezueli. Na tym tle doświadczenia państw posocjalistycznej transformacji w porównaniu z innymi regionami są relatywnie niezłe. Władzę można przy tym zdobywać (i tracić) tak jak na przykład w Polsce - w konstytucyjnych terminach w wyniku demokratycznych wyborów - lub też, tak jak na przełomie lat 2003/04 w Gruzji, w wyniku potężnego nacisku politycznego demonstrującej ulicy (którą - co ciekawe - poparła demokracją rządząca się zagranica). Dziać może się wszak i tak, że rządy łakną wzrostu gospodarczego jak kania dżdżu, ale - niestety - nie potrafią uprawiać skutecznej polityki temu celowi służącej.

21 20 GRZEGORZ W. KOŁODKO Niestety, zdarzać może się i tak, że polityka gospodarcza - zarówno fiskalna, jak i pieniężna, tak przemysłowa, jak i handlowa realizowana przez rząd czy też niezależny odeń bank centralny ukierunkowana jest intencjonalnie na realizację innych priorytetowych celów, poświęcając na ich ołtarzu dynamikę gospodarczą jako rzecz drugorzędną. Niekiedy może być to uzasadnione, zwłaszcza w wypadku konieczności utrzymywania lub też odzyskiwania wcześniej utraconej równowagi finansowej i gospodarczej. Innym z kolei razem - i tak było w Polsce w latach , a na jeszcze ostrzejszą skalę w latach (Poznański 2000; Kołodko i Nuti 2004) -jest to przejawem mylenia środków polityki ekonomicznej z jej celami (Kołodko 1999b; Stiglitz 2002). Oczywiście -jak łatwo zgadnąć - autorzy i zwolennicy takiej polityki mają w tej sprawie zdania zgoła odmienne (Balcerowicz 1999; MFW 2000). Na marginesie, zagadnienie co jest środkiem, a co celem w odniesieniu do procesów rozwojowych, godne jest dalszej fundamentalnej debaty. Z punktu widzenia czysto ekonomicznego oczywiste powinno być to, że celem jest rozwój społeczno-gospodarczy, a więc nawet sam sensu stricte wzrost gospodarczy. Kształtowanie się takich procesów i kategorii, jak budżet, inflacja, prywatyzacja, kurs walutowy, stopy procentowe, podatki, etc. to tylko instrumenty realizacji tego nadrzędnego celu. Mylenie jednego z drugim w polityce gospodarczej wiele kosztuje. Doświadcza tego również Polska, choć podczas minionych piętnastu lat szczęśliwie na mniejszą skalę aniżeli inne kraje regionu. W szerszym zaś ujęciu - pamiętając o tym, że wolność i demokracja są wartościami samoistnymi - powstają dylematy, w jakim stopniu i co czemu ma służyć i być podporządkowane. Amartya Sen wydaje się nie mieć tutaj wątpliwości i powiada, że,wolność to nie tylko pierwszoplanowy cel rozwoju, ale także jeden z głównych jego instrumentów" (Sen 2000, s. 10). I to jest słuszne podejście, gdyż akcentuje ono pozytywne sprzężenie zwrotne występujące pomiędzy wolnością a rozwojem. Rzecz w tym, że synergia ta objawia się w długim, niekiedy nawet bardzo długim okresie. Raz jeszcze trzeba być nader cierpliwym, acz nie wszystkim - ze względu na działanie biologicznego zegara - owoców tej cierpliwości jest dane doczekać. Czy zatem można - albo w innym ujęciu, czy warto - podporządkowywać wolność i demokrację wymogom efektywnej polityki gospodarczej i szybkiego wzrostu produkcji, a w ślad za tym - co ważne - także poprawie standardu życia ludności? Takie podejście wydaje się dominować na przykład w Chinach i Wietnamie, gdzie w warunkach ograniczonej demokracji od lat prowadzi się sensowną politykę rozwoju, ale niekoniecznie na przykład w Uzbekistanie czy Turkmenistanie, gdzie takiej polityki nie ma. Czy może lepiej jest hołubić wolność i demokrację nawet wtedy, kiedy utrudniają one skuteczną politykę wzrostu gospodarczego? A tak właśnie dzieje się między innymi w Polsce, gdzie słabość instytucji młodej demokracji politycznej i słabość społeczeństwa obywatelskiego utrudnia prowadzenie sensownej polityki rozwojowej i osłabia funkcjonalność z trudem budowanych instytucji gospodarki rynkowej. Kiedyś powiedziałem, że nie wystarczy mieć ponad 50%, trzeba mieć jeszcze rację. Ale i odwrotnie; w warunkach demokracji nie wystarczy mieć rację, trzeba mieć jeszcze większość. Otóż polityka dowodzi niezbicie, że niejednokrotnie merytoryczne racje nie trafiają do większości i nie zyskują jej zrozumienia oraz akceptacji. Dzieje się tak również dlatego, że wpływowa i opiniotwórcza mniejszość potrafi wykorzystywać niektóre instytucje demokracji - choćby media - do narzucania swoich priorytetów jako dominujących. Wtedy - cóż za paradoks! - polityka jest demokratyczna, ale jest błędna. Trzeba więc w niej trwać tak długo, aż ci co mają większość, będą mieli rację lub też odwrotnie - ci co mają rację, zdobędą w demokratyczny sposób większość. To też wymaga nie tylko wiedzy i kultury, ale czasu i cierpliwości. Nie wszystkim, i nie zawsze jej wystarcza.

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Plan wykładu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Plan wykładu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wahania koniunktury gospodarczej Konrad Walczyk Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 22 maja 2013 r. Plan wykładu Co to jest koniunktura gospodarcza? W jaki sposób ją mierzyć?

Bardziej szczegółowo

MICHAŁ G. WOŹNIAK GOSPODARKA POLSKI 1 9 9 0-2 0 1 1 TRANSFORMACJA MODERNIZACJA DROGA DO SPÓJNOŚCI SPOŁECZNO-EKONOMICZNEJ

MICHAŁ G. WOŹNIAK GOSPODARKA POLSKI 1 9 9 0-2 0 1 1 TRANSFORMACJA MODERNIZACJA DROGA DO SPÓJNOŚCI SPOŁECZNO-EKONOMICZNEJ MICHAŁ G. WOŹNIAK GOSPODARKA POLSKI 1 9 9 0-2 0 1 1 TRANSFORMACJA MODERNIZACJA DROGA DO SPÓJNOŚCI SPOŁECZNO-EKONOMICZNEJ & WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 201 2 Wprowadzenie 9 ROZDZIAŁ 1. Kryteria oceny

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 1 CO TO SĄ FINANSE? Definicja Finanse 1. Dziedzina nauki zajmująca się analizą, jak ludzie lokują dostępne zasoby w danym okresie. 2. Ogół

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy OŜywienie i recesja w gospodarce Wahania koniunktury gospodarczej prof. ElŜbieta Adamowicz Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 9 października 2012 r. Program wykładu Co

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Seminarium informacyjno naukowe

Seminarium informacyjno naukowe Seminarium informacyjno naukowe Budownictwo na Lubelszczyźnie w statystyce perspektywy dla nauki Przemiany budownictwa ostatniej dekady w woj. lubelskim na tle kraju w świetle badań statystycznych Zofia

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw Konferencja naukowa: Zrównoważony rozwój w polityce spójności w latach 2014-2020. Istota, znaczenie oraz zakres monitorowania prof. zw. dr hab. Henryk Wnorowski Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju 1. Podstawowe informacje o badaniu: Badanie zostało wykonane

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU Spis treści WSTĘP... 9 Rozdział I WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU... 13 1. Wyzwania stojące przed

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna i pieniężna

Polityka fiskalna i pieniężna Ćwiczenia z akroekonomii II Polityka fiskalna i pieniężna Deficyt budżetowy i cykle koniunkturalne na wstępie zaznaczyliśmy, że wielkość deficytu powinna zależeć od tego w jakiej fazie cyklu koniunkturalnego

Bardziej szczegółowo

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy.

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. VI konferencja Krakowska, Kraków 17-18.06.2013 r. Dlaczego trzeba szukać nowej nazwy

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze

Studia II stopnia (magisterskie) rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze Katedry zasilające tzw. minimum kadrowe dla kierunku MSG (Wydział NE) Katedra Gospodarki Przestrzennej

Bardziej szczegółowo

Instytucje i polityka a wzrost gospodarczy

Instytucje i polityka a wzrost gospodarczy Referat z konferencji: "Strategia szybkiego wzrostu gospodarczego w Polsce." WSPiZ, Marzec 25-26, 2004r. Grzegorz W. Kołodko Instytucje i polityka a wzrost gospodarczy W sytuacji, kiedy wydaje się, że

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11

Spis treści. Wstęp... 11 Spis treści Wstęp... 11 Rozdział 1. Pojęcie i znaczenie handlu międzynarodowego... 13 1.1. Elementy handlu zagranicznego... 13 1.1.1. Pojęcie i funkcje handlu zagranicznego... 13 1.1.2. Formy handlu zagranicznego...

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Plan prezentacji System finansowy a sfera realna Rozwój w ujęciu krajowym,

Bardziej szczegółowo

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji AID Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji Pod redakcją Elizy Frejtag-Mika SPIS TREŚCI Wstęp 7 l t Przyczyny rozwoju bezpośrednich inwestycji zagranicznych w świetle teorii... 9 1.1. Wstęp.\

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny Makroekonomia Blok V Cykl koniunkturalny Cykl koniunkturalny i jego fazy Cykl koniunkturalny okresowe zmiany poziomu aktywności gospodarczej Fazy cyklu: - Kryzys (A-B) - Depresja (B-C) - Ożywienie (C-D)

Bardziej szczegółowo

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 Spis treści Wstęp... 7 1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 1.1. Interdyscyplinarność badań naukowych organizacji pozarządowych... 11 1.2. Cechy i funkcje organizacji pozarządowych...

Bardziej szczegółowo

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce?

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Rafał Antczak Członek Zarządu Deloitte Consulting S.A. Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Rok 2012 czas stopniowego i umiarkowanego pogorszenia sytuacji na rynku pracy Warunki na

Bardziej szczegółowo

REGIONALNE KWESTIE EKONOMICZNE NA WIOSNĘ 2015 R. O Centralnej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej Europie (ang. CESEE)

REGIONALNE KWESTIE EKONOMICZNE NA WIOSNĘ 2015 R. O Centralnej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej Europie (ang. CESEE) REGIONALNE KWESTIE EKONOMICZNE NA WIOSNĘ 2015 R. O Centralnej, Wschodniej i Południowo-Wschodniej Europie (ang. CESEE) Godzenie konsolidacji finansowej i wzrostu Podczas gdy większość krajów CESEE w dalszym

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Projektant biznes planu

Projektant biznes planu Projektant biznes planu Projektant biznes planu Jeżeli planujesz rozpoczęcie nowej działalności lub realizację inwestycji to Projektant biznes planu jest narzędziem stworzonym specjalnie dla Ciebie. Naszym

Bardziej szczegółowo

Klimat inwestycyjny w Polsce na tle regionu

Klimat inwestycyjny w Polsce na tle regionu Dariusz Strojewski Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, Senior Economist Klimat inwestycyjny w Polsce na tle regionu Co roku Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOiR) przygotowuje raport oceniający sytuację

Bardziej szczegółowo

WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ

WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ Bożena Wolińska Warszawa, wrzesień 2003 Rzecznik Ubezpieczonych Aleje Jerozolimskie 44, 00 024 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA REFORMA 2012 Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA Ilustrator: Jerzy Flisak Podręcznik do nauki zawodu technik ekonomista i innych zawodów z branży ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Problemy ekonomiczne obszar rozmów z dzieckiem Prof. Piotr Banaszyk Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 8 października 2015 r. Dr Tomaszie Projektami EKONOMICZNY UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

Monitorujący Komitet BCC:

Monitorujący Komitet BCC: Monitorujący Komitet BCC: Program stabilizacyjno-ratunkowy finansów publicznych Warszawa, 18 października 2010 r. Program dostępny jest w Internecie: www.bcc.org.pl Analizy ekonomistów nie pozostawiają

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ ORAZ POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI

ROZWÓJ ORAZ POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI ROZWÓJ ORAZ POLITYKA GOSPODARCZA POLSKI ogólnopolskie badanie ankietowe opinii ekonomistów wstępne wyniki Od stycznia do kwietnia 0 roku Zakład Polityki Gospodarczej SGH wraz z Instytutem Wiedzy i Innowacji

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ

BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, PAŹDZIERNIK 2005 PRZEDRUK MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 2 Algieria należy do liczących się eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego. Sytuacja ekonomiczna i finansowa kraju zależy więc głównie od światowego

Bardziej szczegółowo

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO Sławomir Żygowski I Wiceprezes Zarządu ds. bankowości korporacyjnej Nordea Bank Polska S.A. SYTUACJA W SEKTORZE BANKOWYM W POLSCE UWARUNKOWANIA KRYZYSU Wina banków? Globalna

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Praca zbiorowa pod red. Romana Milewskiego Elementarne zagadnienia ekonomii

Księgarnia PWN: Praca zbiorowa pod red. Romana Milewskiego Elementarne zagadnienia ekonomii Księgarnia PWN: Praca zbiorowa pod red. Romana Milewskiego Elementarne zagadnienia ekonomii Od autorów Rozdział I. Podstawowe pojęcia i przedmiot ekonomii 1. Czym się zajmuje ekonomia? 2. Potrzeby ludzkie,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp...5. Wizerunek firmy i działalność przedsiębiorstwa. Monika Kościów Potrzeba badania marki przez organizacje non-profit...

Spis treści. Wstęp...5. Wizerunek firmy i działalność przedsiębiorstwa. Monika Kościów Potrzeba badania marki przez organizacje non-profit... Spis treści Wstęp...5 Część I Wizerunek firmy i działalność przedsiębiorstwa Monika Kościów Potrzeba badania marki przez organizacje non-profit...9 Anna Surdyka Górniak Etyka w działalności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

Ankieta MFW: Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka

Ankieta MFW: Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka Ankieta MFW: REGIONALNE KWESTIE GOSPODARCZE Wschodząca Europa widzi silniejszy wzrost przed sobą, ale stoi w obliczu nowych typów ryzyka Ankieta MFW: 13 listopada 2015 Pracownicy szybu wydobycia ropy naftowej

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (18-08-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (18-08-2006r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (18-08-2006r.) Czwartek na rynku walutowym przyniósł pierwsze, poważniejsze umocnienie dolara od kilku dni. Przez większość minionego tygodnia dolar taniał, czemu pomagały

Bardziej szczegółowo

październik 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

październik 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna październik 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów. Słowo wstępne

Wykaz skrótów. Słowo wstępne Wykaz skrótów Słowo wstępne Rozdział pierwszy Pojęcia 1.Początki ekonomii (Marcin Smaga) 2.Definicja ekonomii (Tadeusz Włudyka, Marcin Smaga) 3.Prawidłowości i prawa ekonomiczne (Tadeusz Włudyka, Marcin

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo