OPTIMUM STUDIA EKONOMICZNE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OPTIMUM STUDIA EKONOMICZNE"

Transkrypt

1 Czasopismo poświęcone potrzebom nauki i praktyki 2011 Nr 1 (49) OPTIMUM STUDIA EKONOMICZNE SPIS TREŚCI STUDIA I ROZPRAWY... 3 István Takács, Pál Csapodi, Katalin Takács-György Corruption as a deviant attitude of inter-sector cooperation... 3 Andrzej F. Bocian Makroekonomia wzrostu uwarunkowania globalne Anna Chmielak Wyzwania wobec państwa jako podmiotu stosunków międzynarodowych Adam Oleksiuk Innowacje jako czynnik rozwoju gospodarki światowej w świetle strategii innowacyjności OECD Anna Wierciszewska, Mirosława Lasek Dynamika systemów jako narzędzie modelowania procesów rozwoju gospodarczego Ewa Roszkowska Procedury podejmowania decyzji społecznych a optimum społeczne Dorota Mierzyńska Pomiar dobrobytu w świetle hierarchicznej teorii potrzeb w Polsce

2 MISCELLANEA Jacek Marcinkiewicz Analiza porównawcza poziomu rozwoju europejskich giełd Elżbieta Szymańska Korzyści i koszty współpracy międzysektorowej dla przedsiębiorstw Katarzyna Lewkowicz-Grzegorczyk Realizacja zasady sprawiedliwości na przykładzie podatku dochodowego od osób fizycznych Mariusz Chudak Czynniki lokalizacji aptek Paweł Jamróz Weryfikacja słabej formy efektywności GPW za pomocą testu autokorelacji oraz testu serii Bogna Gawrońska-Nowak Reżim kursowy a presja kryzysowa w wybranych gospodarkach nowych krajów członkowskich Unii Europejskiej Łukasz Siemieniuk System SYMFONIA jako przykład zintegrowanego systemu informatycznego w rachunkowości Ewa Tokajuk Możliwości inwestycyjne gospodarstw domowych na polskim rynku finansowym INFORMACJE Katarzyna Poskrobko Projekt Badania i rozwój w gospodarce opartej na wiedzy

3 STUDIA I ROZPRAWY István TAKÁCS 1, Pál CSAPODI 2, Katalin TAKÁCS-GYÖRGY 1 CORRUPTION AS A DEVIANT ATTITUDE OF INTER-SECTOR COOPERATION Summary Corruption is a specific field of cooperation between social sectors. It is a deviant behavior which hampers and deteriorates the efficiency of normal cooperation. Corruption can be led back to a lot of reasons: the nature of economic and social regime as well as cultural aspects. The aim of corruption is to obtain advantages. Private advantages, however, are usually paired with significant social disadvantages, they decrease the efficiency of utilizing public sources, thus reducing the amount of public goods which could be obtained from them. The corrupt behavior often becomes a social norm, thus operating as a social trap because the citizen basically wants to follow the norms, but the norm itself is the corruption. The paper analyzes corruption as deviant social attitude within the framework of cooperation among institutions. Examining the countries of the Central Eastern European region, it can be stated that they are moderately infected with corruption which requires national strategy against corruption and the establishment of institutional conditions for the implementation of the strategy. The paper emphasizes that corruption should be addressed not only within national framework, it is also necessary to build up close cooperation among countries belonging to the same economic and social system. Keywords: corrupion, public sector, inter-sector cooperation KORUPCJA JAKO DEWIACYJNE PODEJŚCIE DO MIĘDZYSEKTOROWEJ WSPÓŁPRACY Streszczenie Korupcja jest specyficzną dziedziną współpracy pomiędzy sektorami. Jest to dewiacyjne zachowanie się, które hamuje i pogarsza efektywność normalnej współpracy. Korupcja może mieć szereg przyczyn: natura rządów ekonomicznych i społecznych, jak również aspekty kulturowe. Celem korupcji jest osiągnięcie korzyści. Jednak korzyści osobiste idą zazwyczaj w parze ze znacznymi stratami społecznymi, zmniejszeniem efektywności wykorzystania zasobów publicznych, a co za tym idzie redukcją dóbr publicznych, które mogą być z tych zasobów uzyskane. Korupcyjne działania stają się często normą społeczną działającą jak pułapka, ponieważ obywatel zasadniczo chce postępować według norm, ale norma już sama w sobie jest korupcją. Autorzy analizują problem korupcji jako dewiacyją postawę społeczną w ramach współpracy między instytucjami. Analizując kraje regionu Środkowo-Wschodniej Europy mozna stwierdzić, że są one w sposób umiarkowany skażone korupcją, co wymaga odpowiedniej strategii narodowej wymierzonej przeciwko korupcji i stworzenia instytucjonalnych uwarunkowań dla realizacji takiej strategii. W artykule podkreśla się, że korupcją należy zajmować się nie tylko w aspekcie narodowym. Należy również budować ścisłą współpracę między krajami należącymi do tego samego systemu społeczno-ekonomicznego. Słowa kluczowe: korupcja, sektor publiczny, współpraca międzysektorowa 1 Dr hab. István Takács Szent István University, Gödöllő, Hungary. 2 Dr Pál Csapodi State Audit Office, Budapest, Hungary.

4 4 István Takács, Pál Csapodi, Katalin Takács-György Audire necesse est, corrumpare non est necesse [Csapodi 2010] 1. Introduction The inter-sector cooperation (public administration economy non-profit sector) is the vital condition of sustainable social development. Those social models, which do not intend to form and sustain balanced relationships, will be sooner or later torn apart by inner tensions. The operation of socio-economic interrelations is realized through interest mechanisms, the key element of which is the man who basically follows own interests and it affects the quality of cooperation, too. The present article examines that specific feature of inter-sector cooperation which hit all the countries of the Central Eastern European region: corruption. According to several international comparative analyses, the countries of the region are similarly infected, which enables them to understand the problem and following the exploration of reasons utilize each other s experiences connected with the treatment of the issues. In a sense, corruption is as old as human civilization. Corruption can be found all over the world, in all the political and economic regimes, to different degrees. [Blackburn et al., 2006] Its social precondition is the hierarchic relations in the disposal of goods, the division of labor within the society, the limited available resources and the privileges of some social groups in obtaining and distributing the related gains. The word comes from the Latin corruptio which means moral decay (wicked behavior, putridity, rottenness). [Osipian, 2009] The nuances of the expression indicate that corruption has a more wider meaning than simply offering bribe to obtain some advantages, it also includes e.g. patronage or influence. One of the possible definitions of corruption, that is behaviour that deviates from formal duties because of private gain suggests that the corrupt acts are deviations from implicit and explicit norms of behavior (in legal and ethical sense). In many societies, the expansion of corruption in so wide ranges indicates that the corrupt behavior is the norm itself, in spite of the fact that it is generally condemned and not efficient. [Mishra, 2005] The first articles about the reasons and consequences of corruption were published in the 1960s. [Clarke Xu, 2004] During the last few decades the number of publications about corruption has considerably soared. [Reinikka Svensson, 2005] A large group of publications consists of country cross analyses and analyses of corruption perception indices, as well as studies about corruption, as function of state policies and institutional environment. Corruption is a complex social phenomenon which has besides political and economic factors deep rooted cultural reasons, and the social traditions significantly determine its existence and degree. This aspect should be especially underlined because if corruption is treated as deviance of economic relations only, it is not possible to reduce the degree of corruption to a socially acceptable level, which

5 Corruption as a deviant attitude of inter-sector cooperation 5 would not harm the efficient operation of society. Those fighting against corruption should understand the nature of corruption if they want to fight efficiently. [Blackburn Forgues-Puccio, 2009] The permanence of corruption can be explained by the fact that it soaks everything and becomes a social norm. The corrupt behaviour of individuals is able to survive and operate successfully in the long term through an evolution process (adaptation). Thus, the actions against corruption require a strategic approach, ad hoc measures cannot bring any real achievements. [Mishra, 2005] One of the main conditions of acts against corruption is the recognition of corruption itself. The political structure, as the precondition of corruption and the corruption itself cannot be measured directly. The problem of measuring is in the measuring methods. Corruption is a hidden phenonemon and its degree can be estimated primarily in an indirect way. The widespread methods (Corruption Perception Index of Transparency International, Control of Corruption as part of World Bank Institute s Governance Indicators) are based on experts estimations, which also include the possibility of artificial inertia, which means that if a country is once qualified corrupt, the survey respondents will qualify it corrupt later on and it will lead to the overestimation of corruption. [Dreher et al. 2007] CPI ranks more than 150 countries according to the degree of perceivable corruption, based on experts evaluation and public opinion polls. The World Bank Institute has a Worldwide Governance Indicators (WGI) project, which reports aggregate and individual governance indicators for 212 countries and territories over the period for six dimensions of governance: Voice and Accountability; Political Stability and Absence of Violence; Government Effectiveness; Regulatory Quality; Rule of Law; Control of Corruption. [World Bank Institute, 2010] The indicators are constructed with the help of unobserved components methodology. The six governance indicators are measured in units ranging from about -2.5 to 2.5, with higher values corresponding to better governance outcomes. [Kaufmann et al. 2008] According to a research, the Corruption Perception Index and Governance Indicators can strongly correlate. [Seligson, 2005] Other methods were also elaborated for measuring the corruption. These methods, as described below, estimate the degree of corruption not on the basis of subjective perception, but by following the economic processes: The PETS (public expenditure tracking survey) is a survey among frontline providers (schools, clinics and their staff), and local governments (politicians and public officers), complemented with central budget and other related data. The QSDS (quantitative service delivery survey) method elaborated for the estimation of corruption connected with services is a type of frontline provider survey. [Reinikka Svensson, 2005] Instead of reported corruption perception, Olken [2009] tested a method in Indonesia on the road construction projects. He examined the perception of corruption among village citizens in the regions involved in the projects and made estimations about the missing expenditures and missing quantities. The corruption perceptions of local citizens is in weak correlation with the more objective measuring of missing quantities.

6 6 István Takács, Pál Csapodi, Katalin Takács-György The above examples prove that the perception of corruption based on experts estimations can be rather imperfect but the implementation of alternative methods has significant costs which can be undertaken occasionally (e.g. selecting the fields to be examined in the frames of supervisor programs, at project level by analyzing the risks). They cannot be applied, however, as a general method ensuring full coverage, due to their costliness and resource needs. Corruption can be perceived differently in different fields of economy and society, mostly where there are significant money flows. It is only partly connected to the public sphere, but it can also be traced in the relations between the actors of the economic life. The former, however, has more significant public weight and damage. According to the surveys, the political parties and some institutions belonging to the state administration are considered to be the most corrupt social-economic sectors and organizations [Bribe payers index 2008]. It follows from this, that only the cleaning of the key elements of the political system will lead to success in the fight against corruption. Political corruption concerns everybody. It is an expectation from the elected politicians and political parties that they work in the interest of the public, the people. Through their election they get an access to public funds and have such a power which may influence the whole society. Due to their privileged situation, the politicians or political parties can cause huge damages with their greed. The corruption risks also depend on the depth of corruption interwovenness between parties and their supporters. The transparency and accountability can considerably decrease the risks of political corruption. According to the survey of Transparency International [Global corruption barometer 2009], the state investments and construction industry, the real estate trade and development, the oil and gas industry, the heavy industry and mining are the most affected by corruption. This evaluation is a bit refined by the observation that the higher military expenditures compared to GDP and state expenditures are linked up with corruption. [Gupta et al., 2001] According to the international experience, the public procurement and privatization are especially endangered in regard to corruption. Corruption in public procurement processes distorts competition, leads to a waste of limited sources and inadequate fulfillment of basic social needs. Corruption destroys market efficiency and the utilization of development possibilities. According to some estimations, the corruption extending on whole systems may increase the costs of public procurement by 20-25% and often results sometimes completely unnecessary procurement of bad quality goods or services. That s why Csáki Gelléri [2005] suggest that corruption and its impact can be reduced by implementing appropriate decision technology solutions. Corruption was especially closely related to the issues of privatization during the great economic and social transformation of the last two decades in the Central and Eastern European region. The aims of privatization also included the establishment of national owners class at any cost and the increase of state privatization revenues often at any cost. The home investors were preferred in the first case and the foreign investors were preferred in the second case.

7 Corruption as a deviant attitude of inter-sector cooperation 7 The privatization is less efficient in highly corrupted systems and can lead to the development of monopolies. [Bjorvatn Søreide, 2005] According to comparative analyses, the economy is more efficient if the civil servants are less corrupt. [Ades di Tella, 1999; Djanilov et al., 2002] It is also proved that corruption is in positive correlation with market concentration. This market structure experience raises the question how the corruption and institutional decentralization as well as increasing decision levels are connected to each other. A lot of authors say that the government decentralization has advantages and disadvantages, but the advantages prevail. Fisman Gatti [2002] proved a strongly negative correlation between decentralization and corruption, which justifies the supporters of decentralization. There are also some other research projects which intend to refine this opinion and prove that corruption does not always decrease by centralization, sometimes even grows by it. [Fan et al., 2009] They revealed that higher state administration salaries reduce the perceivable corruption, but there is no such relation at subnational level in general, except for enterprise licences, governmental contracts, public utility services or customs services. Lessmann Markwardt [2010] say that efficient monitoring of bureaucracy and the competition boosting decentralization have a positive impact on the reduction of corruption. If monitoring does not work, the negative impacts, like double space (for corruption) prevail over the positive effect of decentralization and increase corruption. The revealed statistical relation is strong. The outcome is not sensitive for the measuring methods of corruption and decentralization. All the above means that the decentralization is a possible tool for decreasing corruption if the monitoring of bureaucracy does not work. If this condition does not exist, it will lead to higher level of corruption. So the existence of free press is a basic condition for the efficient struggle against corruption. The freedom of speech and freedom of press are important human rights and strong control against the mistakes made by the government. Independent media are the most powerful institution to disclose the unlawful acts of government officials. A lot of research proved clear and strong negative correlation between freedom of press and corruption. [Freille et al., 2007, Brunetti Weder, 2003] It is very promising for the citizens of the Central-Eastern European region that the international organizations examining the freedom of press (like e.g. Freedom House) regard the press of the region free in our days. The next important question is the relation between corruption and efficiency of economy or, in other words, economic growth. The impact of bureaucratic corruption on economic growth has been debated for forty years. Some research has proved that a political regime determines the relation between corruption and economic growth. In the case of free countries, a non-linear relation was revealed between corruption and economic growth, which was not affected by the size of government expenditures. [Méndez Sepúlveda 2006] It is also very interesting outcome that the corruption level belonging to the maximization of growth is higher than zero. The corruption in the developing countries is the consequence of government policy and the socio-economic conditions, therefore the achievement of

8 8 István Takács, Pál Csapodi, Katalin Takács-György optimal growth cannot be the exclusive reason for the efforts to eliminate public policy corruption. The research also confirms that corruption is more harmful to investments and growth in smaller developing countries than in the bigger ones. There is a specific Eastern-Asian paradox: greater corruption results higher growth. This can be due to the fact that bureaucrats (state clerks at different level) prefer the obtained/obtainable advantages (privileges) to bribes and kickbacks. The interwovenness between state and business sector is stronger which enhances growth (technology-demanding production). [Rock Bonnett, 2004] The above outlined also supports the thesis that there can be an optimum level of corruption but it cannot be described without precise knowledge of the nature of anti-corruption methods. [Bose et al., 2007] So the corruption can increase or decrease the rate of growth depending on the features of the bureaucratic structure. [Evrensel, 2010] Corruption can contribute to an improvement on efficiency in a weak institution system, thus enabling the individuals to avoid the institutional deficiencies. [Aidt et al. 2008] The grease or bribe, which accelerates business in inefficient bureaucracies can significantly reduce the costs of waiting. Higher corruption can be beneficial in poorly governed countries, in the case of ineffective institutional systems. [Méon Weill, 2010] Corruption also diminishes the legitimacy of government in the eyes of citizens. It leads to serious moral crises, affects political stability and it is the key element in the poor countries failed attempts to utilize the development possibilities. Greater state involvement increases the chances of corruption and the regulating state encourages corruption because the profit is more influenced by the government policy than by traditional management or the corporation competency. [Del Monte Papagni, 2007] One of the key factors of powerful institutional system is the efficient legal system (legal regulations and judiciary practice) which has a threatening force by inflicting adequate punishment for corruption, together with a profound corruption disclosure (free press and investigation authority). The question is very complex. Herzfeld and Weiss [2003] used cross-sectoral and panel data models and found significant relations between legal regulations and varied levels of corruption. They revealed that more civil servants become corrupt if the efficiency of the legal system decreases, and it has a feedback effect on the expectations concerning corruption. The salaries of civil servants can have an important role in the motivating factors of corruption. Their wages come from the redistribution of centralized sources and if this money is below the socially expected level, they are more inclined to accept bribes. One of the methods of cracking down on corrupt bureaucracy, or as Fan [2006] named it kleptocracy is the appropriate salary paired with relatively efficient monitoring. The problem is very serious: for example the civil servants in Ukraine earn less by 24-32% than their private sector partners. The degree of corruption, however, is indicated by the fact that their consumption on the basis of household expenditures and asset holding is more or less the same. According to some estimations, the bribery in Ukraine is 0,9-1,2% of GDP, that is about million USD. [Gorodnichenko Sabirianova Peter, 2007]

9 Corruption as a deviant attitude of inter-sector cooperation 9 A lot of studies emphasize the fact that people are basically norm followers, but it is a problem when the corrupt behavior becomes the norm. [Csermely et al., 2009] The theories of the new institutional economics stress the interest-following behavior of people. The following questions arise: (1) Which institutional arrangement has the relatively lowest cost and highest efficiency in the case of different types of coordination problems of economic processes? (2) What are the effects of problems, costs and efficiency of exchange relations on the setup and changes of institutions? The theory suggests a simple model with the following factors as an answer to the questions: institution, exchange transaction, cost and efficiency. [Menard, 2004] In this approach the institution itself is the corruption network, the subject of exchange transaction is the privilege and its cost is the bribe. The private and social efficiency, however, is separated. The private efficiency is ensured by the two actors of corruption the civil servant and the entrepreneur because the entrepreneur uses the privilege which often means a higher income than the actual value of services and it is financed from public funds. Considerable share from this goes back to the corrupt civil servant, who possesses public funds which enable him to realize some extra profit (like risk charge). The social efficiency, however, is deteriorating because the cost of corruption, as external impact, is internalized [De Alessi, 1980] by the entrepreneur with the participation of corrupt civil servant shifting it to the taxpayers and, at the same time, decreasing the value of public goods and public consumption from the taxpayers money. In other cases, when the amount of public spending cannot be risen, the source of transaction costs will be the wages, and not the profit: the bureaucrats receive part of the income of workers. [Evrensel, 2010] According to the agency theory of the new institutional economics, there is a principal agent relation between the corrupting and corrupted person. It is clear that in this special principal-agent relation, where the aim of the principal is to set up an institution system for managing the bureaucracy, the measures for eliminating corruption cannot be efficient and the costs of corruption are the same as the profit achieved by them. [Del Monte Papagni, 2007] The fight against corruption is a very important task in the developed countries because the social privileges (the elimination of possible institutional inefficiency) obtained through corruption are considerably exceeded by social losses. The case of Italy is a good example for the necessity of fight against corruption and the positive effects of these actions. The changes in the political arrangement during the former decades increased corruption and extended it even to those levels of public administration and jurisdiction) where it had not existed before. A harmful social impact has become obvious. The expansion of corruption has weakened the loyalty to civil and organized society, the feeling of corruption encouraged further corruption because the risk of punishing corruption seemed to be low. The main reason for the success of anti-corruption campaign was the shift of political regime. Institutional changes are inevitable conditions of fight against corruption. [Del Monte Papagni, 2007] The key to success of anti-corruption programs, the best corruption prevention is not only the total transparency, but the minimization of an environmental impact which encourage violation of rules by diminishing the possibilities of avoiding punishment. [Lízal Kocenda, 2001]

10 10 István Takács, Pál Csapodi, Katalin Takács-György The aim of the study is to describe the social expenses and profits of corruption in functions, to discuss possible outputs and to identify possible aims and tools of fight against corruption. 2. Material and methods Based on the results of critical review of documents, the paper identifies and classifies the arguments concerning corruption. Considering the interests of corruption actors, the principal-agent theory of institutional economics and the theory of transaction costs, the paper sets up a theoretical model for the identification of social costs of corruption and for the classification of objectives of fight against corruption in Hungary and factors influencing possible tools. The corruption perception level of Central Eastern European countries, including the so-called Visegrad 4 (V4) countries, as well as the changes of corruption was evaluated on the basis of Corruption Perception Index of 2008 by Transparency International and the average and linear change (slope) of Control of Corruption index out of the World Bank Institute Governance Indicators. 3. Results On the basis of special references and own experience, the corruption-related money flows of those concerned (corrupted bureaucrat, corrupting party and society). (Relations (1)-(3)) Money flow of the bureaucrat R B = B(r,s) F B (r) (1) Money flow of corrupting party R C = B(r,s) + (1-α) ΔP(c) F C (r) (2) Money flow of taxpayers R T = I C B(r,s) + α ΔP(r) J(r) + ϕ B F B (r) + ϕ C F C (r) (3) where: R = revenues of participants from corruption (B: bureaucrat; C: corrupting party; T: taxpayer); I C = reduction of losses owing to corruption from the inefficiency of the system; B(r,s) = amount of bribe, which depends on the risk of discovering corruption (r), and the size of corruption (s); ΔP(c) = profit change due to corruption, which can be an extra profit or a loss; α = key to profit tax; if ΔP(c)>0; then α>0, if ΔP(c) 0; then α=0; F B (r) = the expected loss of the bureaucrat in case of getting caught; F C (r) = the expected loss of the corrupting party in case of getting caught; J(r) = costs of disclosing corruption and jurisdiction; ϕ B és ϕ C = efficiency of corruption penalties, ϕ 1.

11 Corruption as a deviant attitude of inter-sector cooperation 11 It can be declared that the risk is worth for a bureaucrat until his expected losses (either penalty or losses due to the changing livelihood) are lower than the bribes or the profit that can be achieved through the privileges ensured by corruption. The transaction is closed with positive profit for a bribing entrepreneur, until an extra income obtained through corruption is higher than the bribe or the expected losses or penalty, weighted with risk, from getting caught. If the corruption competition is big and the bribe payer s aims are to ensure his survival, he may commit corruption even with negative balance because his objective in this case is the minimization of losses. In regard to society, the money flow is negative in most of the cases. Except for the very special cases (see the above mentioned example of Georgia, that is the case of very weakly functioning state organization), the amount spent on the disclosure and overcoming of corruption is considerably higher than the advantages obtained through corruption. Hereinafter, the corruption infection of the Central Eastern European region is evaluated. The Corruption Perception Index (CPI) of the Transparency International is widely criticized but we use it for the comparison of the countries in the region since there is not any better and more widely used index. Based on V4 countries we drafted the CPI value of all the reported countries and the confidence interval given by the organization. It is clear from the confidence intervals that the perception of corruption in V4 countries is not significantly different, they belong to the same group (G1 on the right of Figure 1). On the left of Figure 1 it can be seen that the countries of that group are regarded moderately infected by the classifiers. It is also obvious that Group 2 (Estonia and Slovenia) are considered significantly clearer than Group 4 (Belarus, Ukraine and Russia are significantly more corrupt). Group 3 is a transition between G1 and G4. If all the examined countries are compared with the corruption level of V4 countries, the following groups of countries can be defined: European countries with significantly lower corruption level: Denmark, Sweden, Finland, Switzerland, Iceland, Netherlands, Luxembourg, Austria, Germany, Norway, Ireland, United Kingdom, Belgium, France, Slovenia, Estonia. Moderately corrupt European countries, not significantly different from V4 countries: Bulgaria, Croatia, Cyprus, Czech Republic, Georgia, Greece, Hungary, Italy, Latvia, Lithuania, Macedonia, Malta, Montenegro, Poland, Portugal, Romania, Serbia, Slovakia, Spain, Turkey. European countries with significantly higher corruption: Albania, Armenia, Azerbaijan, Belarus, Bosnia-Herzegovina, Moldova, Russia, Ukraine.

12 12 István Takács, Pál Csapodi, Katalin Takács-Györgyy FIGURE 1. Corruption Perception Index and corruption perception in Eastern Central European countries Confidence range of V4 countries 8,00 7,00 G2 6,00 G1 5,00 4,00 3,00 G3 2,00 1,00 G4 0,00 CZE HUN SVK POL LTU LVA EST SVN ROM BGR BLR UKR RUS Source: Own construction on the basis of Transparency International. Corruption Percep- tion Index, In the following we introduce the changes of corruption in the countries of the region (Figure 2). The countries are arranged into four plus one groups on the basis of the seven-year average of WBI Control of Corruption Index, the tendency of changes (+ = improving situation; = declining situation) and the pace of changes:

13 Corruption as a deviant attitude of inter-sector cooperation 13 relatively good corruption situation with improving tendency (EST, LVA, SVK, SVN) relatively good corruption situation with declining tendency (CZE, HUN, LTU, POL) relatively bad corruption situation with improving tendency (BLR, ROM, UKR) relatively bad corruption situation with declining tendency (RUS) moderate corruption situation with declining tendency (BGR) FIGURE 2. The changing corruption situation of Eastern Central European countries in relation to the averagee value of control of corruption index and the averagee pace of change ( ) Source: own construction on the basis of World Bank Institute, A declining tendency is a warning for V4 countries (except for Slovakia) and it drives the attentionn to the importance of fight against corruption. The fight against corruption is a comprehensive task, even in a moderately in- fected country. It can be read from the theoretical model that in those moderately developed countries, like V4 countries, social costs are higher than social benefits from corruption which can hardly be quantified otherwise. The mapping of corrup- tion risks is an important contribution to the success of this process. The State Audit Office in Hungary elaborated a proposal, which applied the in- tegrity-based approach. [Báger et al. 2008] The word integrity comes from the Lat-

14 14 István Takács, Pál Csapodi, Katalin Takács-György in phrase in-tangere which means intact. In other words, this phrase indicates something or somebody who or which is undamaged, faultless, unscathed. It also refers to merit, incorruptibility and purity. Integrity is used for the evaluation of the performance of individuals and organizations. There are similar features in the proposal of a group of scientists, called Council of the Wise. [Csermely et al., 2009]. Comparing and agreeing with the two proposals, the main points are summarized below. In regards to the operation of the public administration system, the following should be fulfilled in order to overcome corruption: commitment at the highest level to really fight corruption, for this transformation of the institutional system in order to increase the efficiency of organizations dealing with the disclosure of corruption; development and implementation of a national program against corruption; review and modification of legal regulations concerning the areas infected with corruption (party finance, election, public procurement, support, etc.); increasing the role of publicity and transparency: ensuring the public access to the information and research results concerning integrity, constructing public maps about corruption risks; integrity-based development of national (internal and external) monitoring practice and public administration culture; improving the public trust and transparency of public sector; improving the monitoring system for public procurement and grant applications; encouraging the transformation of public administration culture; encouraging the participation of the public (including press and media) and civil sector; implementation of a program to decrease corruption within health sector; improving the efficiency of internal control of state institutions, their involvement in the fight against corruption. The above proposals were drafted in national frames, but it is obvious that corruption does not stop at the borders. The countries frequently experience that the often multinational companies of other countries corrupt influential civil servants in more countries at a time. (See the issues only from this region about the sale of SAAB Gripen aircrafts or the sale of Daimler government cars.) That is why it is necessary, but not enough, to develop and consequently implement adequate national strategy against corruption. The harmonization of corruption strategies and in some fields the cooperation of countries belonging to the same culture, with the same economic and social system is required for the realization of national objectives. 4. Conclusion Corruption is an economic and social phenomenon which is deeply rooted in traditions and has been existing for thousands of years. In a sense, it is part of human culture. Corruption with some exceptions is harmful for the whole society, even if some individuals can profit from it.

15 Corruption as a deviant attitude of inter-sector cooperation 15 The socio-economic development and corruption are generally in reverse relation. The complex social transition from the weak, traditional country to a healthy, liberal democracy goes together with the drastic reduction of corruption. The corruption transition cannot be precisely allocated on the way, but it has a certain transition trend towards the lower level of corruption. Transition depends on culture: the transition is similar on the same cultural basis. Culture is an inferior explanatory factor of corruption. A seesaw phenomenon can be observed around the transition trend. The growth of inflation, which often goes together with economic transition, increases corruption in the short run (5-10 years) and interacts with culture. Overregulated countries with low economic freedom tend to higher corruption (interact with inflation and culture). The political consequences that can be drawn: an acceleration of transition can help to cure the disease of corruption. [Paldam, 2002] The fight against corruption is an important task. Its organizer can be the government, but high level commitment is required for the successful implementation. Inter-sectoral cooperation is needed between government, economic and civil sector. The government can contribute to the cooperation by developing the control mechanisms, improving the efficiency of disclosure, and through jurisdiction reducing the probability of avoiding punishment and encouraging the norm-follower behavior (at the same time eliminating corruption as a norm). The economic sector can participate in the reduction of corruption by preferring competitive neutrality, raising fair competition (market behavior) as a norm, while the civil sector, including free media, should require publicity and live with the control possibilities of publicity. According to Plutarchos (AD ), navigare necesse est, vivere non est means navigating is necessary but living is not, which phrase originated from his biography written from Gnaeus Pompeius Magnus on Greek language. The phrase became famous in Latin and it was ascribed to Pompeius. According to Csapodi (2010), it could be actualized as audire necesse est, corrumpare non est necesse, which means audit is necessary but bribery is not. References Ades A., Di Tella R. (1999) Rents, Competition and Corruption. American Economic Review Aidt T., Dutta J., Sena V. (2008): Governance Regimes, Corruption and Growth: Theory and Evidence. Journal of Comparative Economics Báger G. (Ed.), Pulay Gy., Korbuly A. (2008): Korrupciós kockázatok feltérképezése a magyar közszférában. Állami Számvevőszék Fejlesztési és Módszertani Intézet. Budapest. p. 64. Bjorvatn K., Søreide T. (2005): Corruption and Privatization. European Journal of Political Economy Blackburn K., Bose N., Haque M.E. (2006): The Incidence and Persistence of Corruption in Economic Development. Journal of Economic Dynamics & Control Blackburn K., Forgues-Puccio G.F. (2009): Why is Corruption Less Harmful in Some Countries than in Others. Journal of Economic Behavior & Organization Bose N., Capasso S., Panini Murshid A. (2007): Threshold Effect of Corruption: Theory and Evidence. World Development. 36 (7)

16 16 István Takács, Pál Csapodi, Katalin Takács-György Bribe payers index 2008 (2008). Transparency International. Berlin. p. 22. Brunetti A., Weder B. (2003): A free Press is Bad News for Corruption. Journal of Public Economics Clarke G.R.G., Xu L.C. (2004): Privatization, Competition, and Corruption: How Characteristics of Bribe Takers and Payers Affect Bribes to Utilities. Journal of Public Economics Csáki Cs., Gelléri P. (2005): Condition and Benefits of Applying Decision Technological Solutions as a Tool to Curb Corruption within the Procurement Process: The Case of Hungary. Journal of Purchasing and Supply Management Csermely P., Fodor I., Eva J., Lámfalussy S. (2009): A korrupció ellen. (Against corruption) In: Szárny és teher. Bölcsek Tanácsa Alapítvány. Budapest. pp , De Alessi L. (1980): The Economics of Property Rights: A Review of the Evidence. Research in Law and Economics. 2 (l) Del Monte A., Papagni E. (2007): The Determinants of Corruption in Italy: Regional Panel Data Analysis. European Journal of Political Economy Dreher A., Kotsogiannis C., McCorriston S. (2007): Corruption around the World: Evidence from a Structural Model. Journal of Comparative Economics Evrensel A.Y. (2010): Corruption, Growth, and Growth Volatility. International Review of Economics and Finance Fan C.S., Lin C., Treisman D. (2009): Political Decentralization and Corruption: Evidence from around the World. Journal of Public Economics Fan C.S. (2006): Kleptocracy and Corruption. Journal of Comparative Economics Fisman R., Gatti R. (2002): Decentralization and Corruption: Evidence across Countries. Journal of Public Economics Freille S., Haque M.E., Kneller R. (2007): A Contribution to the Empirics of Press Freedom and Corruption. European Journal of Political Economy Global corruption barometer 2009 (2009). Transparency International. Berlin. p. 38. Global Corruption Report Corruption and the Private Sector (2009). Transparency International. Cambridge University Press. 493 p. Gorodnichenko Y., Sabirianova P.K. (2007): Public Sector Pay and Corruption: Measuring Bribery from Micro Data. Journal of Public Economics Gupta S., de Mello L., Sharan R. (2001): Corruption and Privatization. European Journal of Political Economy Herzfeld T., Weiss C. (2003): Corruption and Legal (In)Effectiveness: an Empirical Investigation. European Journal of Political Economy Kaufmann D., Kraay A., Mastruzzi M. (2008): Governance Matters VII: Governance Indicators for World Bank Policy Research Working Paper p. Lessmann C., Markwardt G. (2010): One Size Fits all? Decentralization, Corruption, and the Monitoring of Bureaucrats. World Development. 38 (4) Lízal L., Kocenda E. (2001): State of Corruption in Transition: Case of the Czech Republic. Emerging Markets Review Menard C. (2004): A New Institutional Approach to Organization. In: Menard C., Shirley N. (szerk.): Handbook of New Institutional Economics. Kluwer: Boston-Dordrect Méndez F., Sepúlveda F. (2006): Corruption, Growth and Political Regimes: Cross Country Evidence. European Journal of Political Economy

17 Corruption as a deviant attitude of inter-sector cooperation 17 Méon P-G., Weill L. (2010): Is Corruption an Efficient Grease?. World Development. 38 (3) Mishra A. (2005): Persistence of Corruption: Some Theoretical Perspectives. World Development. 34 (2) Olken B.A. (2009): Corruption Perceptions vs. Corruption Reality. Journal of Public Economics Osipian A.L. (2009): Corruption Hierarchies in Higher Education in the Former Soviet Bloc. International Journal of Educational Development Paldam M. (2002): The Cross-Country Pattern of Corruption: Economics, Culture and Seesaw dynamics. European Journal of Political Economy Reinikka R., Svensson J. (2005): Using Micro-Surveys to Measure and Explain Corruption. World Development. 34 (2) Report on the Transparency International Global Corruption Barometer (2007). Transparency International. Berlin. 25 p. Rock M.T., Bonnett H. (2004): The Comparative Politics of Corruption: Accounting for the East Asian Paradox in Empirical Studies of Corruption, Growth and Investment. World Development. 32. (6) Seligson M.A. (2005): The Measurement and Impact of Corruption Victimization: Survey Evidence from Latin America. World Development. 34 (2) World Bank Institute (2010): Governance Matters Worldwide Governance Indicators, Online: Download:

18 OPTIMUM. STUDIA EKONOMICZNE NR 1 (49) 2011 Andrzej F. Bocian 1 MAKROEKONOMIA WZROSTU UWARUNKOWANIA GLOBALNE Streszczenie Wzrost gospodarczy jest podstawową kategorią makroekonomiczną i wszystkie zagadnienia z nim związane są traktowane powszechnie jako najważniejsze w polityce gospodarczej. W artykule uwagę poświęcono kwestii globalizacyjnych uwarunkowań wzrostu gospodarczego, co jest zagadnieniem relatywnie nowym w ramach badań nad wzrostem. W artykule naszkicowano główne teorie i modele wzrostu, pokazując ich ewolucję na przestrzeni ostatnich kilku dekad. Zilustrowano także skalę zróżnicowania wzrostu gospodarczego między krajami, prezentując przekrojowe dane statystyczne za ostatnie lata. Skomentowano również turbulencje w gospodarkach narodowych, jakie spowodował kryzys światowy lat Słowa kluczowe: wzrost gospodarczy: teorie i modele:, PKB jako miernik, zróżnicowanie dynamiki na świecie, prognozy, kryzys gospodarczy, zadłużenie gospodarek, globalizacja MACROECONOMY OF GROWTH GLOBAL CONDITIONS Summary Economic growth is a fundamental macroeconomic category and any related issues are commonly treated as the most important problems in the economic policy. The article deals with the question of economic growth against a background of global economy which is a relatively new issue within the framework of the research into the question of economic growth. The author provides an outline of main theories and models of growth showing their evolution over the last decades. Furthermore, the article provides an illustration of the range of the economic growth diversity between countries and cross-sectional statistical data for recent years. Finally, the author comments on the economic turbulence in national economies which was due to the global crisis of the period Keywords: economic growth: theories and models, GDP as a measure, the diversity of dynamics in the world, forecasts. Economic crisis. Economies debt. Globalization 1 Prof. dr hab. Andrzej F. Bocian Uniwersytet w Białymstoku, Wydział Ekonomii i Zarządzania.

19 Makroekonomia wzrostu uwarunkowania globalne Wzrost problemy z definicją i pomiarem Wzrost jest definiowany najczęściej jako powiększanie fizycznych rozmiarów kapitału: rzeczowego, ludzkiego i finansowego 2, a także jako rozszerzenie zdolności wytwórczych do produkcji towarów i usług. Rozszerzenie zdolności wytwórczych jest tożsame ze zwiększaniem i ulepszaniem czynników: produkcji, akumulacji kapitału, postępu technicznego, oraz z doskonaleniem ludzkich umiejętności. Wzrost charakteryzuje ilościową stronę procesów produkcyjnych. Miarą wzrostu jest wielkość produktu krajowego brutto, stanowiącą sumę nowo wytworzonych wartości dóbr i usług w danym roku. Natomiast rozwój gospodarczy możliwy dzięki postępowi w sferze materialnej gospodarki i przeobrażeniom strukturalnym w relacjach nakładczych, a także dzięki zmianie w strukturze tworzenia i podziału produktu krajowego brutto w swej istocie dotyczy jakościowych elementów wzrostu, które są związane z: poprawą warunków życia społeczeństwa, ochroną środowiska naturalnego, szerokim dostępem do dóbr kulturowych, nauki i oświaty, ochrony zdrowia i bezpieczeństwa. 3 Wzrost przez większość ekonomistów jest uważany za najważniejszy temat ekonomii i podstawowy problem w polityce gospodarczej. Wszystkie pozostałe tematy można bez mała traktować jako uzupełniające, wyjaśniające czy tworzące warunki dla jego zaistnienia. Wzrost rozumiany jako powiększanie bogactwa i dochodów społeczeństwa jest bardzo często przyjmowany za cel działalności gospodarczej. Niejednokrotnie również jest traktowany jako miernik sprawności danego systemu gospodarczego. Wielkość i tempo wzrostu produktu krajowego brutto czy także produktu krajowego brutto na mieszkańca ma pokazywać bogactwo danego kraju i określać efektywność ekonomiczną jego gospodarki oraz dynamikę jej wzrostu. Nie można jednak pominąć faktu, że tego typu mierniki są coraz częściej krytykowane 4. 2 R.J. Barro w swoim podręczniku Makroekonomia, w rozdziale zatytułowanym Wzrost gospodarczy, określa zakres, jakiego dotyczy pojęcie wzrostu gospodarczego: W tym rozdziale rozważania dotyczą trzech kluczowych czynników określających długookresowy wzrost gospodarczy: akumulacji kapitału, wzrostu liczby ludności i postępu technicznego [Barro 1997 s. 306]. 3 N. Acocella w Zasadach polityki gospodarczej formułuje to tak: Wzrost jest to zwiększenie dochodu i bogactwa materialnego kraju. Rozwój to pojęcie bardziej ogólne, zawierające zazwyczaj wzrost, ale uwzględniające również inne aspekty zmian ekonomicznych i społecznych. Rozwój pojawia się wówczas, gdy zwiększa się dobrobyt. Rozróżnienie tych pojęć jest ważne, gdyż wzrost nie zawsze oznacza rozwój, a rozwój nie zawsze oznacza wzrost [Acocella 2002 s.196]. Tym szerokim spektrum zjawisk, związanych z rozwojem na tle wzrostu gospodarczego, zajmuje się makroekonomia, co D. Romer precyzuje w następujący sposób: Makroekonomia jest to nauka o gospodarce jako całości. Zajmuje się więc najważniejszymi kwestiami ekonomii. Dlaczego jedne kraje są bogate, a inne biedne? Dlaczego kraje przeżywają wzrost? Co jest źródłem recesji i boomów? Dlaczego istnieje bezrobocie i co określa jego rozmiary? Jakie są źródła inflacji? W jaki sposób polityka państwa oddziałuje na produkcję, bezrobocie i inflację?. Por.: [Romer 2000 s. 17]. 4 Pod koniec 2009 r. na spotkaniu grupy G-20, którego tematem były przyczyny i skutki kryzysu lat , został powołany zespół ekonomistów (w skład którego wszedł m.in. J. Stiglitz), mający opracować metodologię obliczania nowego wskaźnika makroekonomicznego, który miałby zastąpić kategorie produktu krajowego brutto i jego pochodną PKB na mieszkańca. Warto w tym miejscu przypomnieć, że wcześniejsza krytyka PKB, jako miernika, dotyczyła zastrzeżeń, iż PKB nie obejmuje produkcji wytwarzanej w szarej strefie. To pominięcie w większości statystyk międzynarodowych zostało już usunięte. Regułą stało się doszacowywanie, w ramach rachunków narodowych wartości wytworzonych w szarej strefie.

20 20 Andrzej F. Bocian Produkt krajowy brutto, jako wielkość sumaryczna, reprezentuje jednocześnie sumę wszystkich dochodów społeczeństwa, także agregat popytu krajowego i zagranicznego, w ramach popytu krajowego dzieli się na spożycie (publiczne i indywidualne) i akumulację brutto (w tym nakłady brutto na środki trwałe), jak również sumę wartości dodanej (nowo wytworzonej) w strukturze sektorowej lub działowej. Zatem, produkty krajowe brutto o tych samych rozmiarach mogą się różnić pod względem wszystkich tu wyróżnionych struktur, choć jest oczywiste, że istnieją określone związki pomiędzy, wymienionymi, elementami poszczególnych rodzajów struktur. Weźmy przykładowo strukturę dochodów, która przecież bezpośrednio wpływa na wielkość i strukturę popytu konsumpcyjnego. Krańcowa skłonność do konsumpcji jest bowiem funkcją wielkości dochodów, jak i ich dynamiki wzrostu. W 2008 r. stosunek średnich dochodów w grupie 20% osób o najwyższym poziomie dochodów do średnich dochodów w grupie 20% osób o najniższych dochodach w całej Unii Europejskiej wynosił, według Eurostatu, 5,0, zaś w Polsce 5,1. W innych krajach ta relacja ukształtowała się odpowiednio: w Czechach na poziomie 3,4, w Bułgarii 6,5, w Szwecji 3,5, a w Rumunii 7,0. Wskaźnik ten obrazuje skalę zróżnicowania dochodowego społeczeństw wymienionych krajów, a z tego wynika dalszy ciąg różnic strukturalnych. Trzeba także pamiętać, iż występują znaczne różnice między krajami, jeśli chodzi o wielkość PKB przypadającego na mieszkańca, co również generuje istotne różnice w strukturach popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego oraz w działowej strukturze wartości dodatkowej. W 2008 r., w wyżej wymienionych krajach, PKB przypadające na mieszkańca stanowiło w przypadku Polski 57,1% średniej unijnej, ale w Czechach już 81,5%, natomiast w Bułgarii i Rumunii odpowiednio: 40,1% i 41,1%, zaś w Szwecji stanowiło aż 121,4% średniej notowanej w UE. Traktat Adama Smitha zatytułowany Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, który legł u podstaw nauk ekonomicznych, po dzień dzisiejszy wskazuje główny nurt badań ekonomicznych i prawdopodobnie przez następne dekady tematyka ta będzie przedmiotem uwagi ekonomistów i polityków. Pytania, czym jest bogactwo i w jaki sposób powstaje, są odwiecznymi pytaniami stawianymi przez osoby oddane gospodarce. Jednak obecnie zmianie ulega rozłożenie akcentów w zadawanych pytaniach. Jedna ze współcześnie wydanych książek nosi tytuł Bogactwo i nędza narodów [Landes 2005]. Ten tytuł sygnalizuje najważniejszy problem współczesności narastające zróżnicowanie ekonomiczne we współczesnym świecie. Dokonania Adama Smitha podlegają coraz to nowym interpretacjom [Zabieglik 2003]. Najczęściej A. Smith jest przedstawiany jako ekonomista, jako ojciec klasycznej ekonomii politycznej i jako autor jednego z najczęściej cytowanych zwrotów w ekonomii niewidzialna ręka rynku. Prezentuje się A. Smitha jako moralistę i humanistę, a także myśliciela uczulonego na problemy sprawiedliwości społecznej i prekursora budowy społeczeństwa obywatelskiego. Uznawany jest wreszcie za orędownika powstającego systemu kapitalistycznego. Zaskakujące jest odczytanie dzieł A. Smitha przez N. Chomsky ego, który wręcz uważa A. Smitha za krytyka kapitalizmu. Próbuje także swoją interpretację idei A. Smitha rozszerzyć na krytykę współczesnego globalizmu. Na szczęście pogląd N. Chomsky ego jest odosobniony.

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki. Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne

Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki. Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne Białystok Poznań 2009 3 copyright by: Fundacja Ekonomistów Środowiska i Zasobów

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Specjalność PROGRAM OF BACHELOR STUDIES Graduate profile Graduate has a general theoretical knowledge in the field

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE

KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE - GLIWICE SUBZONE KATOWICE SPECIAL ECONOMIC ZONE GLIWICE SUBZONE and its influence on local economy Definition: WHAT DOES THE SPECIAL ECONOMIC ZONE MEAN? THE SPECIAL ECONOMIC ZONE IS THE SEPERATED AREA WITH ATTRACTIVE TAX

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

ZJAZDY, KONFERENCJE, SYMPOZJA, SEMINARIA MIĘDZYNARODOWE 2012 - European Federation of Public Service Unions (EPSU), European Confederation of

ZJAZDY, KONFERENCJE, SYMPOZJA, SEMINARIA MIĘDZYNARODOWE 2012 - European Federation of Public Service Unions (EPSU), European Confederation of ZJAZDY, KONFERENCJE, SYMPOZJA, SEMINARIA MIĘDZYNARODOWE 2012 - European Federation of Public Service Unions (EPSU), European Confederation of Independent Trade Unions (CESI) and EU Public Administration

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

Procedura oceny wniosków kryteria kwalifikowalności projektów i kryteria oceny

Procedura oceny wniosków kryteria kwalifikowalności projektów i kryteria oceny Procedura oceny wniosków kryteria kwalifikowalności projektów i kryteria oceny Aleksander Kędra Dyrekcja Generalna ds. Badań Naukowych Komisja Europejska Aleksander.Kedra@ec.europa.eu Przygotowanie wniosku

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ: PSYCHOLOGIA KIERUNEK:

WYDZIAŁ: PSYCHOLOGIA KIERUNEK: Lp. I Introductory module 3 Academic skills Information Technology introduction Intellectual Property Mysterious Code of Science Online surveys Personal growth and social competences in the globalizedintercultural

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU

PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU Ekonomia i Środowisko 2 (49) 2014 Tadeusz Pindór Mariusz Trela PERSPEKTYWY ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU TRANSPORTU DROGOWEGO W POLSCE DO 2030 ROKU Tadeusz Pindór, dr hab. inż. Akademia Górniczo-Hutnicza Mariusz

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers

Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers Podsumowanie Raportu o Romach i Travellers 10-12 milionów Romów w Europie 6 milionów mieszkających w U E Irlandia Polska Republika Czeska Turcja Populacja społeczności romskiej w liczbach Irlandia Polska

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT ZAINTERESOWANIA / SUBJECT OF INTEREST

PRZEDMIOT ZAINTERESOWANIA / SUBJECT OF INTEREST PRZEDMIOT ZAINTERESOWANIA / SUBJECT OF INTEREST 4% komunikacja tramwajowa i trolejbusowa / tram and trolleybus transport 2% finanse, consulting, doradztwo / finance, consulting, counselling 4% IT 2% organizacje

Bardziej szczegółowo

Informal Support in Ageing Societies

Informal Support in Ageing Societies Informal Support in Ageing Societies The Elderly, the Family and the Welfare State Dependency Ratios Myth and Reality The Elderly as Providers and Recipients Future Challenges Policy Implications 1 Dependency

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r EGARA 2011 Adam Małyszko FORS POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r HISTORIA ELV / HISTORY ELV 1992r. 5 Program działań na rzecz ochrony środowiska / EAP (Environmental Action Plan) 1994r. Strategia dobrowolnego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Ewa Pancer-Cybulska, tukasz Olipra, Leszek Cybulski, Agata Suröwka TRANSPORT LOTNICZY A REGIONALNE RYNKI PRACY W POLSCE THE IMPACT OF AIR TRANSPORT

Ewa Pancer-Cybulska, tukasz Olipra, Leszek Cybulski, Agata Suröwka TRANSPORT LOTNICZY A REGIONALNE RYNKI PRACY W POLSCE THE IMPACT OF AIR TRANSPORT Ewa Pancer-Cybulska, tukasz Olipra, Leszek Cybulski, Agata Suröwka TRANSPORT LOTNICZY A REGIONALNE RYNKI PRACY W POLSCE THE IMPACT OF AIR TRANSPORT ON REGIONAL LABOUR MARICETS IN POLAND jt^l Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Clinical Trials. Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles

Clinical Trials. Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles Polandchallenges in Clinical Trials Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles Poland- legislation 1996-2003 Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r o zawodach lekarza i lekarza dentysty, z

Bardziej szczegółowo

Iwona Nurzyńska. Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce

Iwona Nurzyńska. Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce Iwona Nurzyńska Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk Warszawa 2011 Iwona Nurzyńska European

Bardziej szczegółowo

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce

Działania w dziedzinie klimatu, środowisko, efektywna gospodarka zasobami i surowce HORIZON 2020 - THE FRAMEWORK PROGRAMME FOR RESEARCH AND INNOVATION (2014-2020) 2020) Challenge 5 Climate action, environment, resource efficiency and raw materials INFORMAL DRAFT 1 Copyright KPK PB UE

Bardziej szczegółowo

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ Zaproponowany dla krajów Unii Europejskiej oraz dla wszystkich zainteresowanych stron wzór Umowy wypożyczenia między muzeami i instytucjami kultury opracowany został przez

Bardziej szczegółowo

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland

ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland OECD Przegląd krajowej polityki miejskiej National Urban Policy Review of Poland 17-19 19 March 2010 ZróŜnicowanie polskich miast Urban Inequality in Poland Zygmunt Ziobrowski Instytut Rozwoju Miast The

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY

POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY POLITYKA PRYWATNOŚCI / PRIVACY POLICY TeleTrade DJ International Consulting Ltd Sierpień 2013 2011-2014 TeleTrade-DJ International Consulting Ltd. 1 Polityka Prywatności Privacy Policy Niniejsza Polityka

Bardziej szczegółowo

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 25 March 2014. 8148/14 Interinstitutional File: 2014/0011 (COD)

EN/PL COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION. Brussels, 25 March 2014. 8148/14 Interinstitutional File: 2014/0011 (COD) COUNCIL OF THE EUROPEAN UNION Brussels, 25 March 2014 8148/14 Interinstitutional File: 2014/0011 (COD) CLIMA 30 ENV 318 MI 307 IND 117 ENER 142 ECOFIN 305 TRANS 175 COMPET 191 CODEC 893 INST 173 PARLNAT

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION

SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION SUPPLEMENTARY INFORMATION FOR THE LEASE LIMIT APPLICATION 1. Applicant s data Company s name (address, phone) NIP (VAT) and REGON numbers Contact person 2. PPROPERTIES HELD Address Type of property Property

Bardziej szczegółowo

Session 1 :Urban Transport Projects The EU regulatory framework for urban transport projects financed by Structural Funds

Session 1 :Urban Transport Projects The EU regulatory framework for urban transport projects financed by Structural Funds European Commission Direktorate General for Energy and Transport Session 1 :Urban Transport Projects The EU regulatory framework for urban transport projects financed by Structural Funds Seminar on State

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Business survey2016 Poland in the eyes of foreign investors

Business survey2016 Poland in the eyes of foreign investors Business survey2016 Poland in the eyes of foreign investors Structureof respondents Structure of respondents- branches Services 43,1% Manufacturing 22,6% Energy and water supply, waste disposal 3,1% Trade

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH INŻYNIERIA W ROLNICTWIE. MONOGRAFIE 16 ENGINEERING IN AGRICULTURE. MONOGRAPHS 16 WIESŁAW GOLKA TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH TRANSPORTATION IN RURAL FAMILY FARMS Falenty 2014 WYDAWNICTWO

Bardziej szczegółowo

Trend in drug use in Poland

Trend in drug use in Poland Prevalence and patterns of drug use among general population Indicator (GPS) Annual Expert Meeting 214 Trend in drug use in Poland Janusz Sierosławski Institute of Psychiatry i Neurology Warsaw Lisbon,

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA WDROŻEŃ PROJEKTÓW INFORMATYCZNYCH W INSTYTUCJACH PUBLICZNYCH

PROBLEMATYKA WDROŻEŃ PROJEKTÓW INFORMATYCZNYCH W INSTYTUCJACH PUBLICZNYCH Zarządzanie Publiczne, vol. 1(14), pp. 63-73 Kraków 2012 Published online June 29, 2012 DOI 10.4467/20843968ZP.12.016.0483 PROBLEMATYKA WDROŻEŃ PROJEKTÓW INFORMATYCZNYCH W INSTYTUCJACH PUBLICZNYCH Beata

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation

BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation. operation good practices presentation BSSSC Baltic Sea States Subregional Co-operation operation good practices presentation Polites association was founded in 2002 in Szczecin Stowarzyszenie POLITES w Szczecinie Starszy Brat Starsza Siostra

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges

III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE 26 29.04.2015 POLAND European Ecotourism: facing global challenges www.european-ecotourism.pl registration: office@european-ecotourism.pl enquires: biuro@sie.org.pl tel. +48 725 994 964 Social Ecological Institute is pleased to invite to III EUROPEAN ECOTOURISM CONFERENCE

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

I webinarium 18.02.2015

I webinarium 18.02.2015 I webinarium 18.02.2015 Współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013.

Bardziej szczegółowo

PRACE NAUKOWE. Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Redaktor^, naukowi. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Wrocław 2009

PRACE NAUKOWE. Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Redaktor^, naukowi. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Wrocław 2009 PRACE NAUKOWE Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Redaktor^, naukowi,.'~*i\*\- ::"?' '"''* --f'.'.';-.-v 1 Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Wrocław 2009 Spis treści Wstęp. '... Część

Bardziej szczegółowo

Customer engagement, czyli klient, który wraca

Customer engagement, czyli klient, który wraca Customer engagement, czyli klient, który wraca Impact Economics Relations Transformation Warszawa, 4 listopada 2015 Kolejność ma znaczenie Put your staff first, customers second, and shareholders third

Bardziej szczegółowo

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project:

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project: Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Title of the project - System of the heat storage at different temperature level. Krótki opis projektu: Opracowanie systemu akumulacji ciepła

Bardziej szczegółowo

Organisation and organisational structures. dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie www.zysko.

Organisation and organisational structures. dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie www.zysko. Organisation and organisational structures dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie www.zysko.pl The system model by Leavitt Structure Aims and objectives Technology (Administration)

Bardziej szczegółowo

The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average number of persons per household

The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average number of persons per household CENTRAL STATISTICAL OFFICE STATISTICAL OFFICE IN KATOWICE Sustainable Development Indicators. Regional module The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

Patient Protection in Clinical Trials

Patient Protection in Clinical Trials Patient Protection in Clinical Trials Marek Czarkowski Bioethic Committee Warsaw Chamber of Physicians Factors affecting security and rights of research participants International regulations Domestic

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wydział Zarządzania Specjalność: Inwestycje Kapitałowe i Strategie Finansowe Przedsiębiorstw Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Michał Goc Praca

Bardziej szczegółowo

Ocena funkcjonowania programu Indywidualnych Kont Emerytalnych implikacje dla doskonalenia systemu zabezpieczenia emerytalnego

Ocena funkcjonowania programu Indywidualnych Kont Emerytalnych implikacje dla doskonalenia systemu zabezpieczenia emerytalnego Zarządzanie Publiczne, 4(16)/2011, s. 95 118 Kraków 2012 Published online June 29, 2012 Ocena funkcjonowania programu Indywidualnych Kont Emerytalnych implikacje dla doskonalenia systemu zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company Im not found /sites/eneacsr2012.mess-asp.com/themes/eneacsr2012/img/enea.jpg Employt Capital Group is one of the largest companies in the energy industry. Therefore it has an influence, as an employer,

Bardziej szczegółowo

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND

ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND ADVICERO TAX RETAIL MARKET IN POLAND 2014 WWW.ADVICERO.EU RETAIL MARKET IN POLAND The Polish retail market enjoyed substantial development in recent years and is expected to continue growing in the near

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

Cel szkolenia. Konspekt

Cel szkolenia. Konspekt Cel szkolenia About this CourseThis 5-day course provides administrators with the knowledge and skills needed to deploy and ma Windows 10 desktops, devices, and applications in an enterprise environment.

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

Wypadek: dzwoń na 112 zdaniem Komisji wspólny europejski numer alarmowy wymaga wielojęzycznej obsługi

Wypadek: dzwoń na 112 zdaniem Komisji wspólny europejski numer alarmowy wymaga wielojęzycznej obsługi IP/09/0 Bruksela, dnia lutego 009 r. Wypadek: dzwoń na zdaniem Komisji wspólny europejski numer alarmowy wymaga wielojęzycznej obsługi Już od grudnia 008 r. obywatele UE mogą się dodzwonić do służb ratowniczych

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Solvency II. 25 kwietnia 2014. Michał Herbich

Solvency II. 25 kwietnia 2014. Michał Herbich Solvency II 25 kwietnia 2014 Michał Herbich Solvency II system trzech filarów Pillar Pillar Pillar 1 Valuation of assets Valuation of liabilities (Technical Provisions) Capital requirements (Solvency Capital

Bardziej szczegółowo

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0

Perspektywy PDF. ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF ==>Download: Perspektywy PDF ebook By 0 Perspektywy PDF By 0 - Are you searching for Perspektywy pdf Books? Now, you will be happy that Perspektywy PDF is available at our online library

Bardziej szczegółowo

Brief description of the paper/report. Chain 90% 10% District

Brief description of the paper/report. Chain 90% 10% District Brief description of the paper/report Item Identification Card (IIC) Process Structure Design Produce Deliver Analyse and Understand Chain 90% 10% District Argument Supply Chain Planning Process. Proces

Bardziej szczegółowo

Tłumaczenie tytułu kolumny w języku polskim

Tłumaczenie tytułu kolumny w języku polskim I Dane o projekcie kursu intensywnego, które należy zamieścić w raporcie z realizacji kursu intensywnego w roku akademickim 2012/13 - Arkusz IP 2012-13_General L.p. Tytuł kolumny 1 Project Numer projektu

Bardziej szczegółowo

dr Janusz Reichel Wydział Zarządzania, Uniwersytet Łódzki ul. Matejki 22/26, ŁÓDŹ 90 237 Pok. 37, tel. (42) 6356339 e-mail: jreichel@uni.lodz.

dr Janusz Reichel Wydział Zarządzania, Uniwersytet Łódzki ul. Matejki 22/26, ŁÓDŹ 90 237 Pok. 37, tel. (42) 6356339 e-mail: jreichel@uni.lodz. * dr Janusz Reichel Wydział Zarządzania, Uniwersytet Łódzki ul. Matejki 22/26, ŁÓDŹ 90 237 Pok. 37, tel. (42) 6356339 e-mail: jreichel@uni.lodz.pl *Zainteresowania: * Zarządzanie strategiczne w różnych

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Agile at Capgemini. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wrocław, 11.10.2011

Agile at Capgemini. Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wrocław, 11.10.2011 Agile at Capgemini Marek Majchrzak, Andrzej Bednarz Wrocław, 11.10.2011 AGENDA Agile as a strategic direction Examples of Agile Projects Agile Community 2 A strong presence in more than 30 countries Group

Bardziej szczegółowo

Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity

Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity Zwiększanie Potencjału Na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Building Road Safety Capacity Training and certification of Road Safety Experts for the application of Road Safety Audit and Road Safety Inspection

Bardziej szczegółowo

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM

HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM HOW TO COMMUNICATE ECOTOURISM CHRIS MILNES, HELLENIC ECOTOURISM SOCIETY Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Społeczny

Bardziej szczegółowo

Logistics 1st degree (1st degree / 2nd degree) General (general / practical)

Logistics 1st degree (1st degree / 2nd degree) General (general / practical) MODULE DESCRIPTION Module code Module name Module name in English Valid from academic year 2012/2013 MODULE PLACEMENT IN THE SYLLABUS Z-LOG-1074 Zarządzanie relacjami z klientami Customer Relationship

Bardziej szczegółowo

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market Dzień dobry Good morning Hyvää huomenta Buenos dĺas Projekt Partnerski Grundtviga Spotkanie w Katowicach 26-29 Listopad 2013 Grundtvig partnership project Kick off meeting in Katowice 26 29 November 2013

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia z wymiany menedżerskiej Polskiej Federacji Szpitali JACEK DOMEJKO POZNAŃ 2013

Doświadczenia z wymiany menedżerskiej Polskiej Federacji Szpitali JACEK DOMEJKO POZNAŃ 2013 Doświadczenia z wymiany menedżerskiej Polskiej Federacji Szpitali JACEK DOMEJKO POZNAŃ 2013 ZAGADNIENIA: POLSKA FEDERACJA SZPITALI WYMIANA KADRY SZPITALNEJ W RAMACH PROGRAMU HOPE PRZYKŁAD WYMIANY SZPITAL

Bardziej szczegółowo

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business Goodman Poznań Airport ul. Batorowska 35, 62-081 Wysogotowo, Poznań Najlepsze miejsce dla biznesu Goodman

Bardziej szczegółowo