Analiza korzyści i ograniczeń przy zastosowaniu inżynierii finansowej jako instrumentu wsparcia projektów inwestycyjnych z zakresu energetyki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza korzyści i ograniczeń przy zastosowaniu inżynierii finansowej jako instrumentu wsparcia projektów inwestycyjnych z zakresu energetyki"

Transkrypt

1 Raport końcowy Analiza korzyści i ograniczeń przy zastosowaniu inżynierii finansowej jako instrumentu wsparcia projektów inwestycyjnych z zakresu energetyki Zamawiający: Ministerstwo Gospodarki Wykonawca: Ecorys Polska Sp. z o.o. Warszawa, 14 grudnia 2012 r.

2 Spis treści 1. Streszczenie Wykaz skrótów Wprowadzenie 9 4. Opis metodologii badania Wyniki badania Typy projektów inwestycyjnych w obszarze energetyki Wsparcie zwrotne projektów inwestycyjnych Ograniczenia i bariery w zastosowaniu instrumentów finansowych Stan wiedzy oraz dostęp do informacji na temat finansowania projektów energetycznych Doświadczenia zagraniczne Perspektywy rozwoju w obszarze energetyki w Polsce w oparciu o zewnętrzne zwrotne źródła finansowania Wnioski i rekomendacje

3 1. Streszczenie Typowy model finansowania inwestycji w sektorze prywatnym opiera się na połączeniu środków własnych z dłużnymi formami finansowania. Relacja finansowania własnego do finansowania dłużnego zależy od wielu czynników, w tym dostępności kredytów. Podstawowymi czynnikami, które decydują o podjęciu inwestycji przez inwestora prywatnego są: atrakcyjność finansowa (mierzona np. poprzez okres zwrotu) oraz poziom ryzyka związanego z przedsięwzięciem. Finansowanie inwestycji w sektorze publicznym rządzi się innymi prawami. Sektor publiczny podejmuje niejednokrotnie inwestycje, które nie są atrakcyjne finansowo, jednak ich realizacja jest konieczna ze społecznego punktu widzenia. Inwestycje takie finansowane są ze środków publicznych, w tym budżetów publicznych, środków dotacyjnych. Inwestycje publiczne również wspierane są środkami zwrotnymi (kredyty, obligacje). Zaletą instrumentów zwrotnych jest to, że wymuszają efektywność finansową. Ta ostatnia niekoniecznie zaś jest kluczowa w przypadku realizacji projektów opartych na dotacjach. Szersze zastosowanie instrumentów inżynierii finansowej w kolejnej perspektywie finansowej jest możliwe, choć na obecnym etapie trudno jest określić rzeczywiste zapotrzebowanie w tym obszarze. Wśród beneficjentów POIiŚ objętych badaniem zdecydowanie najwięcej projektów realizują przedsiębiorstwa regulowane. Najczęściej realizowane są projekty dotyczące odnawialnych źródeł energii. Nieco mniej jest projektów z zakresu efektywności energetycznej czy sieci gazowych (w tym magazynów gazu). Zdecydowanie najmniejsza liczba projektów obserwowana jest w zakresie wytwarzania energii. Podobny rozkład realizowanych projektów inwestycyjnych z dziedziny energetyki ma miejsce w przypadku innych, poza POIiŚ, źródeł finansowania. W przypadku większych podmiotów, największa liczba projektów dotyczy energii odnawialnej, co w ich opinii jest poniekąd związane z planowanym wejściem w życie ustawy o energetyce odnawialnej. Z kolei mniejsze podmioty najczęściej realizują przedsięwzięcia związane z efektywnością energetyczną. Ponad połowa badanych beneficjentów twierdzi, że w ich przypadku brak dotacji zdecydowanie byłby równoznaczny z rezygnacją z realizacji projektu, zaś ponad 20% deklaruje, że raczej zrezygnowałoby w takim przypadku z przeprowadzenia inwestycji. O tym, że brak dotacji raczej nie spowodowałby rezygnacji z projektu przekonanych jest mniej niż jedna trzecia respondentów. Doświadczenia innych krajów oraz wyniki badań ankietowych wskazują, że inwestycje w obszarze energetyki w Polsce będą wiązać się z większym wykorzystaniem zwrotnych źródeł finansowania. Skorzystanie z instrumentów zwrotnych w kolejnym okresie programowania, w przypadku braku dotacji lub zbyt małego jej udziału, rozważa ponad 60% beneficjentów i ponad 50% potencjalnych beneficjentów. Zainteresowanie uczestnictwem w dystrybucji środków unijnych z wykorzystaniem instrumentów inżynierii finansowej w przyszłej perspektywie finansowej deklaruje także większość (74%) instytucji finansowych, które zostały objęte badaniem. Największy odsetek zainteresowanych instytucji odnosi się do badanych banków komercyjnych (100%), najmniejszy do funduszy pożyczkowych (54%). Część instytucji nie jest przekonana o tym, że odchodzenie od systemu dotacyjnego na rzecz rynkowych instrumentów finansowych w projektach unijnych jest dla nich 3

4 korzystne. Najbardziej przekonani do tego rozwiązania są przedstawiciele funduszy venture capital/private equity. Wśród instrumentów zwrotnych pożądane są preferencyjne pożyczki, o stałym oprocentowaniu. Forma taka jest atrakcyjna dla inwestorów realizujących projekty ze względu na poczucie stabilności (stałe oprocentowanie). Inną formą mogą być kredyty dodatkowo wspierane przez instytucje publiczne poprzez dopłaty do oprocentowania z bankami, z którymi mają one podpisane umowy. Wśród barier dla stosowania instrumentów zwrotnych najczęściej wymieniane są niejednoznaczne i niespójne przepisy prawa krajowego i problemy związane z biurokracją. 4

5 Summary A typical model of private sector investment financing is based on a combination of own funds with debt forms of financing. The ratio of own funds and the debt financing depends on many factors such as availability of loans. The basic factors that decide on an investment being undertaken by a private investor are: financial attractiveness (measured by return period, for example) and the level of risk connected with the undertaking. Financing investments in the public sector is governed by different laws. It is often that the public sector undertakes investments that are financially unattractive, while their realisation is necessary from the social point of view. Such investments are financed from public finance, including public budgets or grants. Public investments are also financed with returnable means (credits, obligations). The benefit of the returnable instruments comes from the fact that they force financial effectiveness. Broader use of financial engineering instruments in the upcoming financial perspective is possible; however, at the current stage it is difficult to assess the real need for it in this area. Among all the beneficiaries of the Operational Programme Infrastructure and Environment included in the study, the most projects are being realised by regulated enterprises. The most often realised projects regard renewable energy sources. There are less projects in energy efficiency or gas networks (including gas storage). The visibly smallest amount of projects is observed in the area of energy production. Similar division of investments realised in the field of energy takes place in case of different financing sources, different from the OPIE. I terms of greater bodies, the biggest number of projects regards renewable energy, which in their opinion is somehow connected with the planned introduction of the renewable energy act. On the other hand, smaller bodies most often realise undertakings connected with energy efficiency. Over a half of the studied beneficiaries claims that in their case, the lack of a grant would equal to resigning from implementation of the project, while over 20% declares they would rather resign from implementing the investment. Less than one third of respondents stated that a lack of a grant would not cause them to resign from the project. The experience from other states and the results of questionnaire studies show that investments in the area of energy in Poland will have to be connected with a better use of returnable financing sources. 60% of beneficiaries and over 50% of potential beneficiaries consider using returnable instruments in the future programming period, if no grant is awarded or it is too small. The most (74%) financial institutions included in the study declare interest in participating in distributing EU funds using financial engineering instruments in the future financial perspective. The greatest amount of interested institution refers to the studied commercial banks (100%), the smallest refers to loan funds (54%). Some of the institutions are not convinced that leaving the grant system for the market financial instruments in EU projects is beneficial to them. The representatives of venture capital/private equity funds are most convinced in that solution. Among returnable instruments, preferential loans with fixed interest rates are particularly in demand. Due to the stability (fixed interest rates), such form is attractive to investors implementing projects. Other means can take form of credits that are additionally supported by public institutions 5

6 through subsidies to interest rates with banks with which they have contracts signed. Unclear and incoherent legal regulations and problems with bureaucracy are mentioned as barriers in using returnable instruments. 6

7 2. Wykaz skrótów BGK BOŚ CAD CCS CHP CO2 DCR DKK DSM ECP EnPC / EPC ESCO EUR FIT GBP GIB GWh HM IEA ISI JESSICA JRC KfK KfW KLI LNG MRR MSP MW MWh NBP NFOŚIGW NOx OECD OFE OPEC OZE Bank Gospodarstwa Krajowego Bank Ochrony Środowiska Dolar kanadyjski Carbon Capture and Storage Combined Heat and Power Systems Dwutlenek węgla Udział lokalnej siły roboczej Korona duńska Demand Side Management Energy Contracting Programme Energy Performance Contract Energy Service Company Euro Feed in Tarrifs Funt brytyjski Green Investment Bank Kilowatogodzina Her Majesty's (Government) International Energy Agency Das Fraunhofer-Institut für System Joint European Support for Sustainable Investment In City Areas Joint Research Center Krajowy Fundusz Kapitałowy Kreditanstalt für Wiederaufbau Der Klima- und Energiefonds Liquefied Natural Gas Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Małe i Średnie Przedsiębiorstwa Megawat Megawatogodzina Narodowy Bank Polski Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Tlenki azotu Organization for Economic Cooperation and Development Otwarty Fundusz Emerytalny Organization of the Petroleum Exporting Countries Odnawialne Źródła Energii 7

8 POIiŚ PPP PV SO2 tco2e TGC TPF UE UNEP URE VAT WFOŚiGW WTO ZUS Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko Partnerstwo Publiczno - Prywatne Ogniwa fotowoltaiczne Dwutlenek siarki Tonnes of Carbon Cioxide equivalent Tradable Green Certificates Third Party Financing Unia Europejska United Nations Environment Programme Polsce Urząd Regulacji Energetyki Value Added Tax Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej World Trade Organisation Zakład Ubezpieczeń Społecznych 8

9 3. Wprowadzenie Konieczność przeprowadzenia badania dotyczącego możliwości zastosowania instrumentów finansowych w projektach inwestycyjnych z zakresu energetyki związana jest z programowaniem nowej perspektywy finansowej UE w tym obszarze oraz propozycjami Komisji Europejskiej dotyczącymi wprowadzania nowych rozwiązań w zakresie finansowania przedsięwzięć (nie tylko dotacyjnych, ale również zwrotnych: dłużnych, kapitałowych itp.). Instrumenty finansowe należą do szerszej kategorii instrumentów polityki ochrony środowiska. Zgodnie z klasyfikacją przedstawioną przez Jean a Philippe Barde, można wyróżnić cztery główne aspekty polityki środowiskowej: aspekty środowiskowe (Ś), efektywność ekonomiczna ( ), aspekty polityczne (P), aspekty administracyjne prostota wdrażania (W). Do instrumentów polityki ochrony środowiska należą również regulacje i standardy, porozumienia dobrowolne, uprawnienia zbywalne, systemy depozytowe, odszkodowania za zniszczenia oraz edukacja. Instrumenty o charakterze niefinansowym (np. regulacje prawne i standardy) mają wpływ na ważne parametry inwestycyjne, takie jak ryzyko i związane z nim koszty inwestycyjne i eksploatacyjne oraz zakres samej inwestycji (zwykle im ostrzejsze standardy, tym wyższe koszty). Pomiędzy wymienionymi instrumentami istnieją istotne powiązania, o których należy pamiętać (ze względu na syntetyczny charakter niniejszego raportu takich powiązań nie uwzględniono). Ważne jest zrozumienie intencji stojących za wyborem instrumentów polityki wykorzystywanych przez rządy. Rysunek 1 Intencje wpływające na wybory instrumentów Źródło: Opracowanie własne 9

10 W przypadku inwestycji z szeroko rozumianego obszaru energetyki, można wyróżnić kilka ważnych powodów, dla których państwo ingeruje w mechanizmy rynkowe, wykorzystując do tego instrumenty finansowe (realizując interes publiczny): Ochrona środowiska, w tym przede wszystkim ochrona powietrza (zanieczyszczenia gazowe typu pył, BAP, SO2, NOx), przeciwdziałanie efektowi cieplarnianemu, ochrona wody, ochrona powierzchni ziemi (hałdy), szkody górnicze, Aspekty społeczne ochrona miejsc pracy, siła związków zawodowych, Rozwój cywilizacyjny dostęp do energii elektrycznej jest ważnym elementem dobrobytu, Bezpieczeństwo energetyczne, Konkurencyjność gospodarki dostępna energia elektryczna po najniższej cenie, rozwój innowacyjnych technologii. Dla ilustracji zagadnienia przedstawiono dwa rodzaje inwestycji, u podstaw których leżą dwie zupełnie różne motywacje. Na przykład w przypadku rządowego programu wymiany pieców, głównym celem prowadzonych działań jest ochrona powietrza, w dodatku w środowisku lokalnym, natomiast w przypadku programu dotacji do rozwoju fotowoltaiki powodem podejmowanych działań może być rozwój innowacyjności (efekt ekologiczny w postaci zmniejszenia emisji dwutlenku węgla można kupić taniej inwestując np. w rozwój energetyki). Na rysunku poniżej przedstawiono to zagadnienie poglądowo powierzchnia poszczególnych pól odpowiada priorytetom/wagom jakie były przyjęte przy podejmowaniu decyzji. Rysunek 2 Przykładowe czynniki wpływające na decyzje inwestycyjne w dziedzinie energetyki Źródło: Opracowanie własne Odpowiedni i precyzyjny dobór narzędzi decyduje o powodzeniu programu na przykład dofinansowanie wymiany pieców dla wszystkich obywateli bez względu na występowanie problemu niskiej emisji może nie mieć sensu i prowadzić do nieefektywnego rozdziału środków, a nadmierne dofinansowanie rozwoju fotowoltaiki może prowadzić do kryzysu i w konsekwencji opóźnienia 10

11 rozwoju danej technologii. W perspektywie finansowej współfinansowanie energetycznych projektów inwestycyjnych w ramach Polityki Spójności ma w większości charakter wsparcia bezzwrotnego tj. dotacji. Badanie Analiza korzyści i ograniczeń przy zastosowaniu inżynierii finansowej jako zostało przeprowadzone, aby wskazać na ile wsparcie zwrotne inwestycji z zakresu energetyki jest ekonomicznie uzasadnione i w jakim stopniu potencjalni inwestorzy są zainteresowani taką formą finansowania. Raport składa się z następujących części: 1) Streszczenie raportu w sposób syntetyczny prezentujące najważniejsze obserwacje poczynione w toku badania; 2) Opis metodologii badania, w podziale na: Cele i zakres ewaluacji, Kryteria i pytania badawcze, Narzędzia badawcze, Ograniczenia procesu badawczego; 3) Opis i analiza wyników badania wraz z wnioskami sformułowanymi w oparciu o postawione pytania badawcze; 4) Tabela wniosków i rekomendacji; 5) Aneks, w którym zamieszczono matrycę obrazującą, jakie typy projektów inwestycyjnych w dziedzinie energetyki realizowane przez różne typy inwestorów mogą być finansowane przez poszczególne instrumenty finansowe. W ramach opracowania dokonano analizy funkcjonowania instrumentów inżynierii finansowej w czterech krajach europejskich oraz w Kanadzie. Dzięki tej analizie możliwe było przedstawienie dobrych praktyk z zakresu stosowania instrumentów w obszarze energetyki. Podczas badania wykorzystano dostępne w Internecie, oficjalne, publiczne dostępne dokumenty publikowane przez instytucje odpowiedzialne za realizację polityki w zakresie energii oraz dokumenty przekazane przez Ministerstwo Gospodarki. Zespół autorów pragnie wyrazić swoje podziękowania dla wszystkich osób, które zgodziły się uczestniczyć w badaniu i udzieliły pomocy w pozyskaniu informacji, których analiza stała się jednym z kluczowych elementów prezentowanego raportu. 11

12 4. Opis metodologii badania 4.1. Cele i zakres badania Celem badania była ocena możliwości zastosowania w przyszłej perspektywie finansowej na lata instrumentów finansowych (inżynierii finansowej) w projektach inwestycyjnych z zakresu energetyki, w tym - ze szczególnym uwzględnieniem typów projektów, jakie są obecnie wspierane w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata oraz pomocy na podobne inwestycje w perspektywie Osiągnięcie tego celu wymagało realizacji celów szczegółowych wyszczególnionych w poniższej tabeli. Tabela 1 Cele szczegółowe Opracowanie mapy typów projektów inwestycyjnych w obszarze energetyki, w ujęciu krajowym oraz regionalnym, z uwzględnieniem możliwości zastosowania instrumentów finansowych do ich realizacji w przyszłym okresie programowania (m.in. na podstawie porównań międzynarodowych). Identyfikacja występujących obecnie lub potencjalnych szans i możliwości oraz ograniczeń i barier w zastosowaniu instrumentów finansowych dla wsparcia przedsięwzięć w zakresie energetyki. Analiza stanu wiedzy oraz dostępu do informacji potencjalnych odbiorców ostatecznych w zakresie możliwości pozyskiwania środków finansowych na realizację przedsięwzięć w obszarze energetyki, innych niż dotacje bezzwrotne. Określenie korzyści, jakie przyniesie wsparcie zwrotne określonych typów projektów inwestycyjnych w obszarze energetyki. Analiza możliwości uzyskania określonych rezultatów i perspektyw rozwoju w obszarze energetyki w Polsce w oparciu o zewnętrzne zwrotne źródła finansowania oraz ryzyk i zagrożeń dotyczących tych perspektyw. Propozycje działań minimalizujących ograniczenia i bariery w zastosowaniu instrumentów finansowych dla wsparcia przedsięwzięć w zakresie energetyki oraz propozycje optymalizacji szans. Rekomendacje dotyczące możliwości pozyskania do współfinansowania przedsięwzięć w obszarze energetyki środków sektora prywatnego (uzyskanie efektu lewarowania). Sformułowanie rekomendacji na potrzeby nowego krajowego programu operacyjnego perspektywy dotyczących ogólnie spójnych z PO IiŚ ram wsparcia obszaru energetyka. Źródło: Opracowanie własne Do zakresu analiz weszły: typy projektów inwestycyjnych z zakresu energetyki wspierane w ramach działań Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko ; 12

13 typy innych projektów inwestycyjnych w obszarze energetyki realizowane ze środków publicznych w Polsce w latach oraz w innych państwach UE; instrumenty finansowania zwrotnego projektów inwestycyjnych w obszarze energetyki ze środków publicznych stosowane w Polsce w latach oraz w innych krajach UE. Schemat 1 Zakres badania główny przedmiot badania projekty osi IX i X POIiŚ kontekst badania Instrumenty inżynierii finansowej pozostałe projekty energetyczne Źródło: Opracowanie własne Podczas prac nad niniejszym raportem dokonano wstępnego przeglądu projektów objętych analizą pod kątem ich sklasyfikowania. Tabela 2 Typy projektów inwestycyjnych w dziedzinie energetyki 1 Wytwarzanie energii Np. zwiększenie sprawności wytwarzania energii elektrycznej 2 Odnawialne źródła energii Np. farmy wiatrowe, elektrownie wodne, biogazownie 3 Sieci elektroenergetyczne Np. modernizacja i budowa sieci elektroenergetycznych 4 Sieci ciepłownicze Np. modernizacja i budowa sieci ciepłowniczych, energia geotermalna 5 Sieci gazowe Np. zamiana źródeł energii cieplnej z węglowych na gazowe 6 Efektywność energetyczna Np. ocieplanie budynków, wymiana stolarki okiennej, modernizacja ogrzewania Źródło: Opracowanie własne 13

14 4.2. Metody badawcze W badaniu założono wykorzystanie jakościowych i ilościowych technik badawczych. Podstawowymi technikami były ankiety przeprowadzane telefonicznie oraz indywidualny wywiad pogłębiony. Istotną kwestią w przypadku metod jakościowych, jest specyfika danych pozyskiwanych przy ich użyciu. Warto zaznaczyć, że informacje pozyskane podczas wywiadów pogłębionych różnią się zakresem i charakterem, na co wpływ miały w dużym stopniu wiedza i otwartość respondentów uczestniczących w badaniu. Ponadto, na podstawie wywiadów nie otrzymujemy danych dotyczących faktycznego stanu rzeczy, a informacje cechujące się pewnym subiektywizmem. Schemat 2 Poziomy weryfikacji i uzupełniania się danych poziom technik badawczych zastosowanie różnych, uzupełniających się wzajemnie metod zbierania danych desk research indywidualne wywiady pogłębione ankiety CATI panel ekspertów poziom źródeł informacji zbieranie informacji od kilku grup respondentów beneficjenci POIiŚ wywiady w instytucjach realizujących projekty z dziedziny energetyki wywiady z ekspertami itd. Źródło: Opracowanie własne Dzięki multiplikacji technik możliwe było zebranie pełnych i wzajemnie weryfikujących się informacji. Wykorzystanie różnorodnych źródeł informacji pozwoliło na uwzględnienie perspektywy szerokiego grona aktorów. W niniejszej ewaluacji wykorzystano następujące metody badawcze i techniki analizy danych: analiza dokumentów (programowych oraz projektowych) oraz danych zastanych; analiza funkcjonowania instrumentów inżynierii finansowej w innych krajach europejskich; badania ankietowe: beneficjentów IX i X osi priorytetowej PO IiŚ, potencjalnych beneficjentów oraz podmiotów świadczących usługi finansowe dla przedsiębiorców; wywiady z ekspertami z dziedziny energetyki; wywiady ze specjalistami z zakresu instrumentów inżynierii finansowej; wywiady z przedstawicielami instytucji realizujących projekty inwestycyjne w obszarze energetyki wspierane ze środków publicznych (NFOŚIGW, WFOŚiGW, BOŚ, BGK); 14

15 wywiady telefoniczne z ekspertami zagranicznymi; panel ekspertów; analiza jakościowa; analiza statystyczna. 15

16 4.3. Proces badawczy i jego ograniczenia Badanie zrealizowano w listopadzie 2012 r. Badanie składało się z czterech głównych etapów: 1) strukturyzacja badania, 2) realizacja badania, 3) analiza wyników, 4) wnioskowanie. W fazie strukturyzacyjnej badania dokonano analizy dokumentów programowych i literatury. Na tej podstawie dokonano uporządkowania zagadnień badawczych i uszczegółowienia pytań badawczych. Efektem końcowym fazy strukturyzacyjnej, było przygotowanie raportu metodologicznego, który został wcześniej skonsultowany z Zamawiającym. Kolejną fazą ewaluacji była realizacja badania składająca się z trzech głównych etapów: 1) zebrania danych ilościowych od beneficjentów IX i X osi priorytetowej PO IiŚ, potencjalnych beneficjentów oraz instytucji finansowych 2) zebrania danych jakościowych od przedstawicieli instytucji realizujących projekty inwestycyjne w obszarze energetyki wspierane ze środków publicznych (NFOŚIGW, WFOŚiGW, BOŚ, BGK) oraz ekspertów 3) opracowania funkcjonowania instrumentów inżynierii finansowej w innych krajach. Kolejną fazą była analiza wyników (metaanaliza zebranych danych). Na tym etapie opracowano zebrane dane pierwotne oraz uporządkowano przeprowadzone analizy danych wtórnych; w efekcie udzielono wstępnych odpowiedzi na postawione w badaniu pytania ewaluacyjne. W ramach tej części przeprowadzono także panel ekspertów. Ostatnią fazą ewaluacji było wnioskowanie na podstawie uzyskanych wyników, której efektem było sformułowanie wniosków i rekomendacji. Utrudnieniem w realizacji badania był przede wszystkim bardzo krótki termin. Badanie realizowane było pod dużą presją czasu realny czas przeprowadzenia badania okres od momentu zaakceptowania przez Zamawiającego raportu metodologicznego do terminu złożenia wstępnej wersji raportu końcowego wynosił jedynie trzy i pół tygodnia. Czynnikiem, który utrudniał płynne przeprowadzenie badania była też ograniczona dostępność respondentów wytypowanych do badania. Rozmówcy wybrani przez Wykonawcę to osoby odgrywający kluczowe role w instytucjach realizujących projekty w dziedzinie energetyki i członkowie kadry kierowniczej wysokiego szczebla. Jak wiadomo, osoby te mają szczególnie napięty harmonogram pracy i wygospodarowanie czasu na udzielenie wywiadu trzeba zaplanować z dużym wyprzedzeniem. Z tych względów umówienie spotkań rozciągnęło się w czasie pozostawiając Wykonawcy niewiele czasu na analizę danych i opracowanie raportu. 16

17 5. Wyniki badania Z punktu widzenia metodologicznego ważne jest rozróżnienie pomiędzy instrumentami finansowymi tworzonymi w ramach polityki państwa (o kształcie których decyduje rząd centralny lub samorząd lokalny) oraz instrumenty stworzone przez rynek o których decyduje sektor prywatny. Do grupy bezzwrotnych instrumentów finansowania udostępnianych w celu wdrażania polityki państwa należą na przykład dopłaty do kredytów, dopłaty do funduszy gwarancyjnych, programy wsparcia dla ESCO instrumenty te mogą być komplementarne do istniejących instrumentów rynkowych. Lista instrumentów finansowania, tworzonych w ramach polityki państwa: Subwencje Dotacje (w tym kredyty umarzalne) (w tym mniejsza stawka VAT) Kary i opłaty Certyfikaty Taryfy gwarantowane i kontrakty długoterminowe Taryfy ustalane przez urzędy energetyki Fundusze (np. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej). Lista instrumentów finansowania, wykorzystywanych przez sektor prywatny: Kredyty i pożyczki Obligacje Fundusze Inwestycyjne (z różnym poziomem akceptowanego ryzyka) Leasing Kredyt TPF (third party financing) Stosowanie całego arsenału narzędzi polityki państwa ma zasadniczy wpływ na rozwój energetyki w różnych obszarach (od pieca domowego do elektrowni atomowej). Dobrze jest to widoczne w sektorze wytwarzania energii, gdzie zagadnienia związane z emisją zanieczyszczeń doprowadziły z jednej strony do istotnego spadku opłacalności wytwarzania energii z paliw kopalnych, a z drugiej strony, do powstania sztucznego rynku odnawialnych źródeł energii. Zmiany sterowane decyzjami politycznymi są często nieprzewidywalne i prowadzą do dużej zmienności warunków prowadzenia biznesu, co z kolei prowadzi do zwiększenia ryzyka inwestycyjnego i w skrajnym przypadku do niemożności podjęcia decyzji inwestycyjnych. Czas Należy zwrócić uwagę na różne perspektywy podejmowania decyzji inwestor w sektorze 17

18 energetycznym musi posługiwać się perspektywą rzędu od kilkunastu (fotowoltaika) do kilkudziesięciu lat (elektrownie atomowe), natomiast politycy, którzy mają wpływ na kształt narzędzi politycznych posługują się perspektywą czteroletnią, co często w warunkach braku konsensusu i politycznych sporów (na przykład dotyczących liberalizacji rynku, roli państwa, czy zasadności działań w zakresie przeciwdziałania zmianom klimatu) prowadzi do zmian lub braku podejmowania decyzji w kluczowych obszarach. Rysunek 3 Perspektywy podejmowania decyzji Źródło: Opracowanie własne Dostępność kapitału - punkt zwrotny w finansowaniu rozwoju energetyki lata Rozwój sektora energetycznego uwarunkowany jest dostępnością kapitału, która to dostępność została istotnie ograniczona w chwili pojawienia się kryzysu gospodarczego. Oczywiście nie można określić dokładnej daty kiedy to się stało, ale jest jasne, że pomiędzy rokiem 2007 a 2010 zmieniły się reguły gry na rynku kapitałowym. Niektóre państwa np. Wielka Brytania przygotowuje państwowe instrumenty, których celem jest dostarczenie kapitału do sektora energetycznego. Opłacalność inwestycji W szeroko rozumianym sektorze energetycznym opłacalność (rozumiana jako efektywność finansowa bez zewnętrznego wsparcia inwestycji) waha się od bardzo wysokiej (na przykład modernizacja oświetlenia ulicznego z okresem zwrotu rzędu 2-4 lat) do nieopłacalnych wdrożenie koncepcji CCS z okresem zwrotu rzędu kilkudziesięciu lat, czy budowa elektrowni jądrowej w obecnych warunkach technicznych i finansowych zasadność budowy elektrowni jądrowej jest kwestionowana. Wsparcie powoduje, że inwestycje nieopłacalne stają się bardzo intratne z punktu widzenia czasu zwrotu. Przykładem jest gwałtowny rozwój fotowoltaiki w Czechach czy Hiszpanii (w roku 2010) spowodowany bardzo atrakcyjnymi zachętami w postaci taryf gwarantowanych, i w tych samych krajach gwałtowny spadek zainteresowania w roku 2011, warto zauważyć skrajnie słaby rozwój w fotowoltaiki w Polsce spowodowany brakiem wsparcia (REC, 2011). Technologii, których rozwój rynkowy zależny jest od zewnętrznego wsparcia jest bardzo wiele, zwykle zestawiane są w postaci np. krzywej: CCS 18

19 Fotowoltaika Turbiny wiatrowe Rozwój inteligentnych sieci Pompy ciepła Budownictwo pasywne Elektryfikacja obszarów wiejskich Energetyczne spalanie odpadów Do działań opłacalnych zalicza się między innymi: Produkcję energii z węgla Energetykę atomową Energetykę gazową Istniejące hydroelektrownie Turbiny wiatrowe CHP Przesył i dystrybucja energii DSM (demand side management) Virtual Power Plants Capacity Market Warto przy tej okazji podkreślić, że praktycznie w żadnym kraju nie istnieje wolny rynek energii. Z różnorakich przyczyn rynek energii zwykle jest rynkiem sztucznym (oligopolem), w którym rzeczywiste mechanizmy rynkowe zastępowane są przez urzędy regulacyjne (w Polsce Urząd Regulacji Energetyki, URE). Opłacalność inwestycji energetycznej jest wypadkową wielu czynników, o których należy pamiętać, ponieważ te czynniki warunkują stosowanie instrumentów finansowych: niezawodność, moc szczytowa, dostępność, elastyczność, wpływ na środowisko, koszty operacyjne, uboczna produkcja ciepła (związana ze sprawnością wytwarzania) 1 1 World Energy Coucil 19

20 Schemat 3 Czynniki decydujące o opłacalności inwestycji w dziedzinie energetyki Źródło: Opracowanie własne Głównymi instrumentami wsparcia produkcji energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii stosowanymi w krajach członkowskich są ceny gwarantowane, dopłaty, zobowiązanie ilościowe, granty inwestycyjne, ulgi oraz bodźce finansowe. W tabeli zestawiono instrumenty występujące w poszczególnych państwach UE (Ecofys, 2011). Tabela 3 Instrumenty występujące w państwach UE Taryfy gwarantowane Dopłaty Certyfikaty (obowiązek zakupu) Dotacje inwestycyjne Ulgi Zachęty fiskalne AT BE BG CY CZ DE DK EE ES Fi FR GR HU IE IT LT LU LV MT NL PL PT RO SE SI SK UK Źródło: Ecofys, 2011 Do najbardziej popularnych instrumentów stosowanych w krajach UE należą: taryfy gwarantowane: stała cena, po której producenci mogą sprzedać energię elektryczną wyprodukowaną w źródłach odnawialnych; dopłaty gwarantowane: stała dopłata, którą producenci energii elektrycznej z OZE otrzymują oprócz dochodów z tytułu sprzedaży tej energii na rynku; zobowiązania ilościowe (certyfikaty/świadectwa pochodzenia): rząd nakłada na użytkowników lub dostawców energii obowiązek wykorzystania energii wytwarzanej w preferowanym typie technologii (np. OZE), stymulując w ten sposób popyt na ten rodzaj energii. Choć rzadziej wykorzystywane w przeszłości, instrumenty wsparcia produkcji ciepła i chłodu ze źródeł odnawialnych zaczynają być coraz częściej stosowane w krajach UE. Główne narzędzia w tym zakresie to: granty inwestycyjne, ulgi, bodźce finansowe oraz dotacje/premie. Są one 20

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Magdalena Mielczarska-Rogulska Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r.

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Źródła pochodzenia środków w portfelu NFOŚiGW środki statutowe NFOŚiGW środki pochodzące z opłat zastępczych

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Artykuł wprowadzający do e-debaty Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) ma istotne

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE GOSPODARKI

FINANSOWANIE GOSPODARKI FINANSOWANIE GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ W GMINACH OPRACOWANO NA PODSTAWIE PUBLIKACJI NOWA MISJA NISKA EMISJA DOTACJE I POŻYCZKI Z NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ W latach 2008

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Oferta finansowania OZE przez Bank Ochrony Środowiska Forum Czystej Energii POLEKO, Poznań, październik 2008 BOŚ S.A. W SYSTEMIE FINANSOWANIA OCHRONY ŚRODOWISKA BOŚ S.A. to

Bardziej szczegółowo

Jak planować i finansować gminne przedsięwzięcia energetyczne. Wpisany przez Marcin Skomra

Jak planować i finansować gminne przedsięwzięcia energetyczne. Wpisany przez Marcin Skomra W unijnym Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich ustalono możliwość ubiegania się o refinansowanie w 75 proc. przedsięwzięć energetycznych realizowanych przez gminy wiejskie i miejsko-wiejskie. Gospodarka

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Urząd Marszałkowski w Łodzi POLITYKA ENERGETYCZNA PLAN PREZENTACJI 1. Planowanie energetyczne w gminie 2. Polityka energetyczna państwa 3. Udział samorządu

Bardziej szczegółowo

W PO IG przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie w ramach następujących priorytetów:

W PO IG przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie w ramach następujących priorytetów: Załącznik l Minister Gospodarki pełni funkcję Instytucji Pośredniczącej dla priorytetów III, IV, V, VI Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 (PO IG), oraz dla priorytetów IX i X Programu

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A.

Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A. Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A. II FORUM MAŁEJ ENERGETYKI WIATROWEJ WARSZAWA CENERG 13 marca 2012 r. Finansowanie OZE w BOŚ S.A. (1991-2011) Liczba [szt.]

Bardziej szczegółowo

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013

ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 ENERGIA W PROGRAMACH OPERACYJNYCH 2007-2013 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM Kraków, 15 maja 2008 r. 2 Programy operacyjne Realizacja wspieranego projektu Poprawa efektywności

Bardziej szczegółowo

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Program 2014-2020 Infrastruktura i Środowisko Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Warszawa, 23 kwietnia 2014 r. CELE TEMATYCZNE CELE TEMATYCZNE

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie

Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie istnieje nieprzerwanie od 1993 roku. Działa na mocy Ustawy Prawo Ochrony

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE Katedra Statystyki ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE VI Międzynarodowa Konferencja Naukowa Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie Wiedza Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Bank Ochrony Środowiska S.A. jako instytucja wspierająca inwestycje środowiskowe

Bank Ochrony Środowiska S.A. jako instytucja wspierająca inwestycje środowiskowe UNIA EUROPEJSKA FUNDUSZ SPÓJNOŚCI EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Bank Ochrony Środowiska S.A. jako instytucja wspierająca inwestycje środowiskowe 24 listopada 2010 r. Bank Ochrony Środowiska Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych Podtytuł prezentacji Anna Pekar Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Styczeń 2013, Lublin Narodowy

Bardziej szczegółowo

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii Katowice, 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Fundusz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Pozyskiwanie środków finansowych na zadania określone w założeniach energetycznych. Łukasz Polakowski

Pozyskiwanie środków finansowych na zadania określone w założeniach energetycznych. Łukasz Polakowski Pozyskiwanie środków finansowych na zadania określone w założeniach energetycznych Łukasz Polakowski Narodowa Strategia Spójności (NSS) (nazwa urzędowa: Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia) to dokument

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Rola Banku Ochrony Środowiska we wspieraniu inwestycji wykorzystujących odnawialne źródła energii Odnawialne źródła energii: szansa i wyzwanie POLEKO 2007 POLSKI SYSTEM FINANSOWANIA

Bardziej szczegółowo

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu Płock, 3 luty 2014 r. Narodowy Fundusz

Bardziej szczegółowo

Doradztwo Strategiczne EKOMAT Sp. z o.o. 00-113 Warszawa ul. Emilii Plater 53 Warsaw Financial Centre XI p.

Doradztwo Strategiczne EKOMAT Sp. z o.o. 00-113 Warszawa ul. Emilii Plater 53 Warsaw Financial Centre XI p. Doradztwo Strategiczne EKOMAT Sp. z o.o. 00-113 Warszawa ul. Emilii Plater 53 Warsaw Financial Centre XI p. Kompetencje i osiągnięcia posiada duże doświadczenie w realizacji projektów rozwojowych, szczególnie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE

Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE Dr Małgorzata Skucha Prezes Zarządu NFOŚiGW Warszawa, 09.12.2014 Oferta aktualna

Bardziej szczegółowo

Działanie 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią RPO WZ 2007-2013. Stan na 12 marca 2012 r.

Działanie 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią RPO WZ 2007-2013. Stan na 12 marca 2012 r. Działanie 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią RPO WZ 2007-2013 Stan na 12 marca 2012 r. Nabory w ramach działania 4.1 Energia odnawialna i zarządzanie energią W ramach działania 4.1 Energia odnawialna

Bardziej szczegółowo

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie 30/03/2011 Natalia Matyba PLAN PREZENTACJI I. Strategia Europa 2020 nowe kierunki działao Unii

Bardziej szczegółowo

Listach przedsięwzięć priorytetowych

Listach przedsięwzięć priorytetowych Instrumenty finansowania wzrostu efektywności energetycznej w programach NFOŚiGW i WFOŚiGW Dr inż. Marek Mielczarek Prezes Zarządu WFOŚiGW we Wrocławiu Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Mechanizmy wsparcia gospodarki niskoemisyjnej dotychczasowe doświadczenia i nowa perspektywa finansowa (wprowadzenie do dyskusji na IV sesji panelowej) Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Forum

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji

Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji Ryszard Ochwat Pełnomocnik Zarządu ds. wdrażania PO IiŚ Międzynarodowe Targi Polagra Food

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Bank Ochrony Środowiska Finansowanie odnawialnych źródeł energii i inwestycji związanych z poprawą efektywności energetycznej Forum Czystej Energii POLEKO, listopad 2007 STRUKTURA

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej

Finansowanie inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej Finansowanie inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej 1 NFOŚiGW System Zielonych Inwestycji część 1) Zarządzanie energią w budynkach użyteczności publicznej Dofinansowanie: - dotacja (30%

Bardziej szczegółowo

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty

Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Polski system wspierania efektywności energetycznej i białe certyfikaty Magdalena Rogulska Szwedzko-Polska Platforma Zrównoważonej Energetyki POLEKO, 8 października 2013 r. Cele polityki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Finansowanie projektów z zakresu ochrony środowiska i racjonalnego gospodarowania energią przez Bank Ochrony Środowiska. Warszawa, maj 2009r. DOŚWIADCZENIA BOŚ S.A. jest jedynym

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA

EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA Instrumenty finansowania w zakresie efektywności energetycznej w programach WFOŚiGW we Wrocławiu Aleksander Marek Skorupa Prezes Zarządu WFOŚiGW we Wrocławiu EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA Centralny element

Bardziej szczegółowo

Keep on Track! - nasze działania dla monitorowania realizacji celów wspólnotowych w różnych krajach

Keep on Track! - nasze działania dla monitorowania realizacji celów wspólnotowych w różnych krajach Keep on Track! - nasze działania dla monitorowania realizacji celów wspólnotowych w różnych krajach Anna Pobłocka-Dirakis eclareon Consulting Warszawa, 24 Wrzesień 2014 Strategy Consulting Policy Consulting

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ Dr hab. Mariusz Swora, Uniwersytet Jagielloński Seminarium eksperckie Energetyka obywatelska na rzecz lokalnego rozwoju gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Koncepcja finansowania projektów w

Koncepcja finansowania projektów w Koncepcja finansowania projektów w formule ESCO ze środków NFOŚiGW i założenia do umowy EPC dr Małgorzata Skucha Prezes Zarządu Wrocław, 08.05.2013 r. Warsztaty Platformy PPP Plan prezentacji 1. NFOŚiGW

Bardziej szczegółowo

Mazowiecka Jednostka Wdrażania Programów Unijnych

Mazowiecka Jednostka Wdrażania Programów Unijnych Mazowiecka Jednostka Wdrażania Programów Unijnych 11 czerwca 2012 r. Środki Unii Europejskiej na realizację OZE, efektywności energetycznej w okresie finansowania 2007 2013 Spotkanie informacyjne współfinansowana

Bardziej szczegółowo

Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych

Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych Wsparcie projektów poprawiających efektywność energetyczną w ramach dostępnych środków dotacyjnych Lesław Janowicz econet OpenFunding Sp. z o.o. 28.10.2015 Nie wiemy wszystkiego, ale czujemy się ekspertami

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska

Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Efektywność energetyczna kluczowym narzędziem wzrostu gospodarczego i ochrony środowiska Instrumenty poprawy efektywności energetycznej polskiej gospodarki MINISTERSTWO GOSPODARKI Andrzej Guzowski, Departament

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI Finansowanie działań ujętych w PGN PROGRAMY PO Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 RPO woj. lubelskiego na lata 2014-2020 PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JESSICA - zwrotny mechanizm finansowania ze środków UE projektów z zakresu efektywności energetycznej

Inicjatywa JESSICA - zwrotny mechanizm finansowania ze środków UE projektów z zakresu efektywności energetycznej Inicjatywa JESSICA - zwrotny mechanizm finansowania ze środków UE projektów z zakresu efektywności energetycznej Michał Kopeć Departament Programów Europejskich Bank Gospodarstwa Krajowego Warszawa, 8

Bardziej szczegółowo

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Skorzystaj z mocy natury. Elektrownie wiatrowe a wymagania banków. POLEKO, 24 listopada 2010 KREDYTY BOŚ S.A. NA OZE (1991-3/4 2010) Kredyty udzielone OZE liczba kwota [szt.]

Bardziej szczegółowo

Jan Szczucki, PAG Uniconsult Wrocław, 19 czerwca 2015

Jan Szczucki, PAG Uniconsult Wrocław, 19 czerwca 2015 Analiza ex-ante w zakresie możliwości zastosowania instrumentów finansowych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego 2014 2020 Wybrane wyniki Jan Szczucki, PAG Uniconsult

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Finansowanie inwestycji OZE ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Justyna Przybysz Doradca Departament Ochrony Klimatu

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce Wojciech Stawiany Doradca Zespół Strategii

Bardziej szczegółowo

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne:

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne: Ewaluacja ex post projektu systemowego PARP pt. Utworzenie i dokapitalizowanie Funduszu Pożyczkowego Wspierania Innowacji w ramach Pilotażu w III osi priorytetowej PO IG Metodologia badania Cel i przedmiot

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Możliwości dofinansowania przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii ze środków NFOŚiGW Agnieszka Zagrodzka Departament Ochrony Powietrza

Bardziej szczegółowo

DOSTĘPNE INSTRUMENTY BANKOWE SŁUŻĄCE ROZWOJOWI OZE W POLSCE

DOSTĘPNE INSTRUMENTY BANKOWE SŁUŻĄCE ROZWOJOWI OZE W POLSCE 10 CZERWCA 2014 R. BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. ANNA ŻYŁA, GŁÓWNY EKOLOG BANKU DOSTĘPNE INSTRUMENTY BANKOWE SŁUŻĄCE ROZWOJOWI OZE W POLSCE Ciepło dla budynków z OZE w Polsce i w Niemczech Polsko-Niemiecka

Bardziej szczegółowo

budownictwa energooszczędnego

budownictwa energooszczędnego Kredyty bankowe w finansowaniu budownictwa energooszczędnego Grażyna Kasprzak ekspert ds. inżynierii środowiska Finansowanie inwestycji kredyty dedykowane Kredyty preferencyjne w ramach systemów wsparcia

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW

Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu Warszawa, 25.11.2014 Narodowy Fundusz Ochrony

Bardziej szczegółowo

Wsparcie rozwoju OZE w perspektywie finansowej UE 2014-2020

Wsparcie rozwoju OZE w perspektywie finansowej UE 2014-2020 Wsparcie rozwoju OZE w perspektywie finansowej UE 2014-2020 Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 26 marca 2015 r. Europejskie Fundusze Strukturalne i Inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Bank Ochrony Środowiska S.A. Wspieranie przedsięwzięć BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

Bank Ochrony Środowiska S.A. Wspieranie przedsięwzięć BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Bank Ochrony Środowiska S.A. Wspieranie przedsięwzięć termomodernizacyjnych BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. Sopot 2007 BOŚ S.A. możliwości finansowania projektów dotyczących energii Gdańsk, lipiec 2009r.

Bardziej szczegółowo

Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach

Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach Finansowanie planów gospodarki niskoemisyjnej w gminach IX oś priorytetowa POIiŚ, Działanie 9.3 ANNA PEKAR Zastępca Dyrektora Departamentu Ochrony Klimatu NFOŚiGW Poznań, 17 września 2013 r. 2 Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Agnieszka Zagrodzka Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Plan prezentacji Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna, podstawy prawne i zachęty prawno- ekonomiczne przygotowane przez polski rząd

Efektywność energetyczna, podstawy prawne i zachęty prawno- ekonomiczne przygotowane przez polski rząd Efektywność energetyczna, podstawy prawne i zachęty prawno- ekonomiczne przygotowane przez polski rząd dr inż. Arkadiusz Węglarz Dyrektor ds. Zrównoważonego Rozwoju w KAPE S.A. 2012-11-10 Krajowa Agencja

Bardziej szczegółowo

Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej

Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej Możliwość wsparcia ze środków zewnętrznych (w tym unijnych) inwestycji z obszaru efektywności energetycznej ALEKSANDRA MALARZ DYREKTOR DEPARTAMENTU FUNDUSZY EUROPEJSKICH W MINISTERSTWIE ŚRODOWISKA Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji proekologicznych i innowacyjnych przez Bank Ochrony Środowiska S.A.

Finansowanie inwestycji proekologicznych i innowacyjnych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Olsztyn; 14 marca 2012 r. Bank Ochrony Środowiska SA Lucyna Cywińska-Konopka Główny Ekolog Finansowanie inwestycji proekologicznych i innowacyjnych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Formy finansowania

Bardziej szczegółowo

Aktualna oferta finansowa NFOŚiGW

Aktualna oferta finansowa NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Aktualna oferta finansowa NFOŚiGW Artur Szymon Michalski Zastępca Prezesa Zarządu NFOŚiGW Warszawa 14.06.2016 Programy priorytetowe NFOŚiGW Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Możliwości wykorzystania biomasy do wytwarzania ciepła w ofercie NFOŚiGW. Dotychczasowe działania i propozycje.

Możliwości wykorzystania biomasy do wytwarzania ciepła w ofercie NFOŚiGW. Dotychczasowe działania i propozycje. Możliwości wykorzystania biomasy do wytwarzania ciepła w ofercie NFOŚiGW. Dotychczasowe działania i propozycje. Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu 69 Forum Energia Efekt Środowisko

Bardziej szczegółowo

Finansowanie rozwoju zrównoważonej energii Instrumenty Finansowe. Konferencja Mechanizmy wsparcia rozwoju zrównoważonej energii

Finansowanie rozwoju zrównoważonej energii Instrumenty Finansowe. Konferencja Mechanizmy wsparcia rozwoju zrównoważonej energii Finansowanie rozwoju zrównoważonej energii Instrumenty Finansowe Konferencja Mechanizmy wsparcia rozwoju zrównoważonej energii Warszawa, 18 marca 2015 Europejski Bank Inwestycyjny podstawowe informacje

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA GMINY MOSINA. dr Jacek Zatoński Consus Carbon Engineering Sp. z o.o.

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA GMINY MOSINA. dr Jacek Zatoński Consus Carbon Engineering Sp. z o.o. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA GMINY MOSINA dr Jacek Zatoński Consus Carbon Engineering Sp. z o.o. AGENDA Czym jest gospodarka niskoemisyjna PGN czym jest i do czego służy Dotychczasowy przebieg prac

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW Załącznik do uchwały Nr 1/201 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 22 lipca 201 r. Działanie.1 Energetyka oparta

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów z zakresu efektywności energetycznej dla przedsiębiorstw

Finansowanie projektów z zakresu efektywności energetycznej dla przedsiębiorstw Finansowanie projektów z zakresu efektywności energetycznej dla przedsiębiorstw Marcin Jamiołkowski Departament Przedsięwzięć Przemysłowych Wyzwalanie inwestycji w obszarze efektywności energetycznej Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów poprawy efektywności energetycznej w warunkach braku własnych środków. międzynarodowe protokoły IPMVP, IEEFP

Finansowanie projektów poprawy efektywności energetycznej w warunkach braku własnych środków. międzynarodowe protokoły IPMVP, IEEFP http://www.permanent-project.eu/ Finansowanie projektów poprawy efektywności energetycznej w warunkach braku własnych środków międzynarodowe protokoły IPMVP, IEEFP Szymon Liszka FEWE 1 1 Dlaczego poprawa

Bardziej szczegółowo

Opis koncepcji działań oraz struktury dokumentu MASTER PLANU OGRANICZENIA NISKIEJ EMISJI I ZARZĄDZANIA ZRÓWNOWAŻONĄ ENERGIĄ NA TERENIE ŻYWIECCZYZNY

Opis koncepcji działań oraz struktury dokumentu MASTER PLANU OGRANICZENIA NISKIEJ EMISJI I ZARZĄDZANIA ZRÓWNOWAŻONĄ ENERGIĄ NA TERENIE ŻYWIECCZYZNY Opis koncepcji działań oraz struktury dokumentu MASTER PLANU OGRANICZENIA NISKIEJ EMISJI I ZARZĄDZANIA ZRÓWNOWAŻONĄ ENERGIĄ NA TERENIE ŻYWIECCZYZNY 1. SPIS TREŚCI 1) Definicje i skróty 2) Streszczenie

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR XIX Forum Ciepłowników Polskich Międzyzdroje, 13-16 września

Bardziej szczegółowo

Micha Ćwil Polska Izba Gospodarcza Energii Odnawialnej

Micha Ćwil Polska Izba Gospodarcza Energii Odnawialnej Micha Ćwil Polska Izba Gospodarcza Energii Odnawialnej Bieslko-Bia a 15.10.2010 Konferencja: Odnawialne źród a energii perspektywy rozwoju Agenda 2 1. Wyzwania dla rynku energii w ujęciu dyrektywy 2009/28/WE

Bardziej szczegółowo

Obecne i przyszłe instrumenty finansowania inwestycji OZE w Polsce. Słupsk 30.10.2014

Obecne i przyszłe instrumenty finansowania inwestycji OZE w Polsce. Słupsk 30.10.2014 Obecne i przyszłe instrumenty finansowania inwestycji OZE w Polsce Słupsk 30.10.2014 Obecne i przyszłe instrumenty finansowania inwestycji OZE w Polsce 1. Program PROSUMENT 2. Program LEMUR 3. Program

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020

Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020 Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020 Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Rozwoju Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego WM 11 grudnia

Bardziej szczegółowo

Stanisław Lewandowski Doradca Zarządu MEW S.A. Michał Wilkowski Prezes Zarządu MEW S.A.

Stanisław Lewandowski Doradca Zarządu MEW S.A. Michał Wilkowski Prezes Zarządu MEW S.A. Rozwój energetyki wodnej w Polsce widziany przez pryzmat programów pomocowych dla OZE Stanisław Lewandowski Doradca Zarządu MEW S.A. Michał Wilkowski Prezes Zarządu MEW S.A. Agenda 1. Wstęp 2. System zielonych

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów biogazowych przez. Bank Ochrony Środowiska S.A.

Finansowanie projektów biogazowych przez. Bank Ochrony Środowiska S.A. Warszawa, 24-25 marca 2011 Iwetta Markiewicz Bank Ochrony Środowiska S.A. Finansowanie projektów biogazowych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Energia z odpadów Produkcja biogazu model szwedzki DOŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

TERMOMODERNIZACJA BUDYNKÓW. w RAMACH PERSPEKTYWY FINANSOWEJ NA LATA 2014-2020

TERMOMODERNIZACJA BUDYNKÓW. w RAMACH PERSPEKTYWY FINANSOWEJ NA LATA 2014-2020 TERMOMODERNIZACJA BUDYNKÓW w RAMACH PERSPEKTYWY FINANSOWEJ NA LATA 2014-2020 Warszawa, 16 kwietnia 2015 OGÓLNE ZAGADNIENIA ZWIĄZANE Z EFEKTYWNOŚCIĄ ENERGETYCZNĄ EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA stosunek uzyskanych

Bardziej szczegółowo

Efektywne wykorzystanie

Efektywne wykorzystanie Nowy program Narodowego Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Efektywne wykorzystanie energii Warszawa 2011 Efektyw Efektywne wykorzystanie energii Efektywność energetyczna polskiej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014 2020

Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014 2020 Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014 2020 Oś Priorytetowa 1. Działanie 1.5. Wzmocnienie konkurencyjności przedsiębiorstw Oś priorytetowa 3. Działanie 3.1 Wytwarzanie i dystrybucja energii

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Bożena Ewa Matusiak UŁ REC 2013 2013-11-24 REC 2013 Nałęczów 1 Agenda 1 2 3 Wprowadzenie Model prosumenta i model ESCO Ciepło rozproszone a budownictwo

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji OZE ze środków Banku Ochrony Środowiska. Forum Czystej Energii POLEKO, 25 listopada 2010 r.

Finansowanie inwestycji OZE ze środków Banku Ochrony Środowiska. Forum Czystej Energii POLEKO, 25 listopada 2010 r. Finansowanie inwestycji OZE ze środków Banku Ochrony Środowiska Forum Czystej Energii POLEKO, 25 listopada 2010 r. Doświadczenie BOŚ w finansowaniu ekologii Do połowy 2010 roku BOŚ S.A. udzielił ponad

Bardziej szczegółowo

Kredyty bankowe a finansowanie zielonego budownictwa

Kredyty bankowe a finansowanie zielonego budownictwa Bank Ochrony Środowiska S.A. Departament Ekologii i Strategii Anna Wujec Główny Specjalista ds. inżynierii środowiska Kredyty bankowe a finansowanie zielonego budownictwa 18 października 2012 r. Instrumenty

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020. Katowice, 30 marca 2015 r.

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020. Katowice, 30 marca 2015 r. Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Katowice, 30 marca 2015 r. Rozkład alokacji RPO WSL 2014-2020 1 107,8 mln EUR (ZIT/RIT)

Bardziej szczegółowo

Promocja inwestycji na rzecz zrównowa onej gospodarki energetycznej w budownictwie - sesja informacyjna DG REGIO 19 czerwca 2009

Promocja inwestycji na rzecz zrównowa onej gospodarki energetycznej w budownictwie - sesja informacyjna DG REGIO 19 czerwca 2009 FINANSOWANIE PRZEDSIĘWZIĘĆ POPRAWIAJĄCYCH EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNĄ I ENERGIĘ ODNAWIALNĄ W BUDOWNICTWIE : DOŚWIADCZENIA EUROPEJSKIEGO BANKU INWESTYCYJNEGO Europejski Bank Inwestycyjny (EIB) Promocja inwestycji

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu Poznań, 28 maja 2013 r. Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW 1 Marek Zieliński Zastępca Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo