Diagnoza, analiza i symulacja wariantowa możliwych ubezpieczeniowych form dobrowolnych programów emerytalnych na rynku polskim

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Diagnoza, analiza i symulacja wariantowa możliwych ubezpieczeniowych form dobrowolnych programów emerytalnych na rynku polskim"

Transkrypt

1 DR MICHAŁ HERBICH Diagnoza, analiza i symulacja wariantowa możliwych ubezpieczeniowych form dobrowolnych programów emerytalnych na rynku polskim OPRACOWANIE DLA POLSKIEJ IZBY UBEZPIECZEŃ Warszawa, kwiecień 2010 r.

2

3 1. Podsumowanie 97 Część pierwsza stan rynku i propozycja Komitetu Obywatelskiej Inicjatywy Ustawodawczej RAZEM Wprowadzenie Dwa pierwsze filary systemu emerytalnego analiza stanu Otwarte Fundusze Emerytalne stan po 10-ciu latach od reformy systemu Prognozowane stopy zastąpienia w obowiązkowych filarach systemu ubezpieczeń emerytalnych Ubezpieczenia indywidualne w trzecim filarze analiza stanu Cele IKE Ograniczenia IKE IKE stan na koniec 2009 roku Propozycja Komitetu Obywatelskiego Inicjatywy Ustawodawczej RAZEM Opinie na temat propozycji 116 Część druga instrumenty długoterminowego oszczędzania Aktywa długoterminowego oszczędzania - analiza S&P500 a WIG Część trzecia długoterminowa prognoza demograficzna Demografia Polska na tle innych krajów Kwestia zastępowalności pokoleń Średnia długość życia Wskaźnik obciążenia demograficznego Prognozy demograficzne 127 Część czwarta analiza rozwiązań w zakresie dobrowolnych programów emerytalnych z wybranych krajów Unii Europejskiej Wprowadzenie. Koncepcja wielofilarowego systemu wg Banku Światowego Scenariusze reform wg Banku Światowego Kwestie zwolnień podatkowych w ramach systemów emerytalnych Kwestia annuityzacji świadczeń Przykłady rozwiązań południowoamerykańskie systemy emerytalne Przykłady rozwiązań Europa Środkowowschodnia Dobrowolny filar emerytalny Dobrowolne programy emerytalne w Wielkiej Brytanii Dobrowolne programy emerytalne na Węgrzech Dobrowolne programy emerytalne w Europie przegląd rozwiązań podatkowych

4 III filar recepta na wyższą emeryturę Część piąta wariantowe propozycje rozwiązań w zakresie dobrowolnych programów emerytalnych w Polsce Cel modelu Założenia modelu Założenia ekonomiczne Założenia demograficzne Założenia odnośnie waloryzacji składek w ramach FUS Pozostałe założenia Rezultaty Stopy zastąpienia w pierwszych dwóch filarach systemu Diagnoza pierwszych dwóch filarów systemu Modelowy III filar fundowany Założenia modelu Rezultaty Rezultaty kalkulacji w przykładach Limity podatkowe, progresywne z wiekiem przystąpienia Analiza zmniejszenia wpływów z podatku dochodowego do budżetu państwa Podsumowanie rezultatów

5 Analiza dobrowolnych programów emerytalnych w Polsce 1. Podsumowanie Opracowanie niniejsze ma na celu przedstawienie koncepcji indywidualnych, dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnych w ramach tzw. III filaru wg klasyfikacji Banku Światowego. Punktem odniesienia analiz są: sytuacja systemu emerytalnego w Polsce po dziesięciu latach od wprowadzenia reformy emerytalnej i po 6-ciu latach od wprowadzenia indywidualnych kont emerytalnych; zalecenia i diagnozy Banku Światowego; analizy OECD systemów emerytalnych i ich prognozy dla krajów zrzeszonych; III-ci filar emerytalny w Wielkiej Brytanii i na Węgrzech. Wsparciem pierwszych dwóch filarów emerytalnych w Polsce miały zostać IKE wprowadzone w 2004 roku. Po sześciu latach od tej reformy wiemy już, że nie stały się one popularnym sposobem oszczędzania na emeryturę liczba kont na koniec 2009 roku wynosi ok. 0,8 mln zaś aktywnych jest ok. 1/3. Sytuacja ta zdaniem niektórych ekspertów wynika z faktu, że polskie IKE nie są de facto III-cim filarem, tylko formą oszczędzania zwolnioną od podatku od zysków kapitałowych. W większości państw europejskich dominuje bowiem system: exempt-exempt-tax (EET), w którym dopiero świadczenia pod legają podatkowi dochodowemu, zaś składki zwolnione są z niego. Jest to logicznym uzupełnieniem pierwszych dwóch filarów, funkcjonujących w takim właśnie reżimie podatkowym. Wysokość wpłat oraz wysokość zgromadzonego kapitału w IKE także nie gwarantują odpowiedniego uzupełnienia dla niskich stóp zastąpienia prognozowanych dla pierwszych dwóch filarów. Te stopy zastąpienia wynoszą bowiem w Polsce: dla mężczyzn 58 proc., dla kobiet 35 proc. Wynik dla kobiet jest szczególnie niski spośród krajów OECD jedynie Japonia oraz trzy kraje anglosaskie mają niższe stopy zastąpienia. Tam jednak funkcjonują dojrzałe systemy dobrowolne w ramach trzeciego filaru o bardzo wysokich średnich wpłatach i kapitałach emerytalnych per capita. Wyniku dla kobiet nie poprawi znacząco nawet zastosowanie szczególne EU Gender Directive do tablic trwania życia (nie więcej niż o 3 punkty procentowe w górę). 97

6 III filar recepta na wyższą emeryturę Projekcje opisane w niniejszym opracowaniu opierają się na prognozach demograficznych oraz na prognozach wskaźników ekonomicznych i rynkowych popartych ich analizą historyczną. Pierwsze z nich mają kolosalne znaczenie dla wydolności systemu repartycyjnego opartego o Fundusz Ubezpieczeń Społecznych ZUS. Projekcje tak zwanego obciążenia demograficznego (zarówno autorskie jak i OECD dla Polski) pokazują, że efekt starzenia się wyży demograficznych spowoduje w ciągu następnych kilku dekad, że z obecnych ponad 4 osób w wieku produkcyjnym przypadających na 1 osobę w wieku emerytalnym, w ciągu następnych 15 lat wskaźnik ten spadnie do 2,5, a w ciągu 40 lat do 1,5. Nie tylko zagrażać to będzie wydolności całego systemu, a co najmniej przyczyni się do zwiększonego bardzo istotnie obciążenia fiskalnego społeczeństwa, ale spowoduje również, że obecnie wysokie wskaźniki waloryzacji istotnie spadną (aż do minimum wynoszącego wskaźnik inflacyjny). Drugie z nich prognozy wskaźników ekonomicznych i rynkowych mają szczególne znaczenie dla projekcji wartości inwestycji kapitałowych w filarach fundowanych. Inwestycja w indeks giełdowy jest historycznie najbardziej rentowną inwestycją. Ryzyko inwestycji w akcje nie skaluje się proporcjonalnie z długością trwania inwestycji, co wynika ze statystycznej natury zwrotów na rynku kapitałowym zależność ta jest co najwyżej pierwiastkowa. Do tego dochodzi efekt znany przez ekonomistów, zwany mean reversion, czyli efekt powrotu do trendu. Analizy przedstawione w części dotyczącej inwestycji opierają się na badaniu indeksu S&P500, jednego z najbardziej uznanych i najstarszych indeksów na świecie. Historia polskiego rynku kapitałowego jest za krótka. Z punktu widzenia emerytury sens ma badanie okresów co najmniej długości jednego pokolenia. Dla nich stopy zwrotu z indeksu są na poziomie 11 proc.-14 proc. Przyjęte do analiz 10 proc., jako oczekiwane stopy zwrotu z portfela akcji wyglądają ostrożnie. Wiele państw odblokowało możliwość inwestycji w akcje w dużym zakresie, w ra - mach okresu składkowego do emerytury. Stąd też często funkcjonują fundusze A, B, C różniące się dozwolonym poziomem zaangażowania w akcje. Porównanie efektywności systemu repartycyjnego ZUS oraz OFE w generowaniu kapitału emerytalnego pokazuje, że pomimo, iż składka do OFE wynosi 37 proc. składki emerytalnej, to emerytura z OFE ma duże szanse być wyższa, choć OFE inwestuje jedynie 35 proc. w akcje. Dobrowolny filar, z natury swojej będący uzupełnieniem filarów obowiązkowych, powinien mieć liberalne zasady inwestowania. Projekcje bazujące na 75-procentowym udziale akcji w portfelu inwestycji pokazują, że mimo zakładanego udziału składki w III-ci filar na poziomie kilkunastu procent całej składki emerytalnej (I-III filar), pozwala ona na wygenerowanie kapitału wyższego niż I-szy filar (aż o jedną czwartą) oraz porównywalnego II-gim filarem. Opracowanie przedstawia tezę, o konieczności wprowadzenia III-ego filaru emerytalnego opartego na reżimie podatkowych EET z limitem składek rocznych objętych zwolnieniem od podatku dochodowego. Propozycja nie idzie tak daleko, jak niedawny projekt Komitetu Obywatelskiej Inicjatywy Ustawodawczej RAZEM, który zawierał ten limit w wysokości 12 tys. zł rocznie. Taki limit jest i tak nieosiągalny dla średnio zarabiających obywateli, daje natomiast bardzo duże możliwości odliczeń podatkowych dla najlepiej zarabiających. Proponowane w niniejszym opracowaniu limity przedstawione 98

7 Analiza dobrowolnych programów emerytalnych w Polsce są w dwóch wariantach: 1200 zł/rok lub 2400 zł/rok. Pierwszy z nich jest realnym limitem (osiąganym lub przekraczanym przez uczestników IKE) nie gwarantuje on jednak odpowiednio wysokich stóp zastąpienia. Może okazać się nieatrakcyjny. Drugi limit wygląda realnie pozwala na zadowalające stopy zastąpienia od 12 proc. do 35 proc. w zależności od płci oraz metody indeksacji limitu (urealnianego wskaźnikiem inflacji lub wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń). Dla lepiej zarabiających istnienie tego limitu nie daje tak wysokich stóp zastąpienia, ale też w sposób nieuzasadniony nie obciąża budżetu. Szacowane efekty podatkowe dla budżetu państwa przy zastosowaniu najbardziej wymagającego podejścia (limit 2400 zł indeksowany wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń) nie przekraczają pół miliarda złotych rocznie w ciągu najbliższych kilku lat, nawet jeżeli 10 proc. ubezpieczonych w ZUS zdecyduje się przekazywać składkę do III-ego filaru, czyli znacznie więcej niż posiadaczy IKE (nie mówiąc o aktywnych posiadaczach). 99

8

9 Stan rynku i propozycja Komitetu RAZEM Część pierwsza stan rynku i propozycja Komitetu Obywatelskiej Inicjatywy Ustawodawczej RAZEM 2. Wprowadzenie System emerytalny w Polsce oparty jest na trzech filarach: I, II obligatoryjnych oraz III dobrowolnym. Osoby chcące indywidualnie skorzystać z dobrowolnego, III-ego filaru systemu mają możliwość skorzystania ze zwolnienia z podatku od zysków kapitałowych w ramach tzw. Indywidualnych Kont Emerytalnych (IKE), o ile środki zgromadzone w programach inwestycyjnych zaklasyfikowanych jako IKE, zostaną spożytkowane w celach emerytalnych zapisanych ustawowo. Suma rocznych składek, z których inwestycja podlega zwolnieniu od ww. podatku jest również limitowana ustawowo. Warto wspomnieć, że dodatkowym źródłem inwestycji emerytalnych są tzw. Pracownicze Programy Emerytalne (PPE), w których pracodawca funduje pracownikom inwestycje na cele emerytalne. Celem niniejszego opracowania jest przegląd, diagnoza i zarysowanie propozycji roz wiązań dotyczących III filaru systemu emerytalnego, dla osób pragnących indywidualnie inwestować wolne środki na emeryturę. W zamyśle propozycje te mają być skierowane bezpośrednio do obywateli, w odróżnieniu od PPE a w analogii do IKE. Propozycje te uzupełniałyby zatem ograniczone możliwości programów IKE. 3. Dwa pierwsze filary systemu emerytalnego analiza stanu Świadczenia społeczne są obsługiwane oddzielnie dla rolników, w ramach tzw. Kasy Rol - niczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) oraz pozostałych pracujących w ramach Za kładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). System KRUS zostanie w tym opracowaniu pominięty. Na obecny kształt systemu emerytalnego największy wpływ mają dwa pierwsze filary: I Filar System repartycyjny (pay-as-you-go, PAYG). Pierwszy filar funkcjonuje w ramach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS), ob - słu giwanego przez ZUS. System jest obligatoryjny wobec wszystkich pracujących oby wateli niezależnie od wieku. 101

10 III filar recepta na wyższą emeryturę Według obecnego stanu prawa w Polsce (marzec 2010) do ZUS w ramach składek na ubezpieczenia społeczne trafia 19,52 proc. (a docelowo, w przypadku osób objętych II filarem systemu: 12,22 proc.) podstawy, będącej wynagrodzeniem brutto. Limit roczny pod stawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wynosi 30-krotność kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej wg Głównego Urzędu Sta tystycznego (GUS). Składki emerytalne I filaru (podobnie jak inne elementy ubezpieczeń społecznych: składki rentowe i chorobowe), ponoszone przez ubezpieczonego podlegają odliczeniu od dochoću dla celów podatkowych. Świadczenia emerytalne (środki wypłacane) opodatkowane są natomiast według zasad ogólnych, zdefiniowanych w ustawie z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych. Środki zgromadzone w FUS nie podlegają dziedziczeniu. Sposób waloryzacji składek określanie kapitału ubezpieczonego. Składki wpłacane na rzecz FUS są waloryzowane corocznie, co stanowi podstawę wyceny kapitału zgromadzonego przez ubezpieczonego w ramach I filaru. Zgodnie z ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskaźnik waloryzacji składek jest równy wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w roku kalendarzowym poprzedzającym termin waloryzacji w stosunku do poprzedniego roku powiększonemu o wzrost realny sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne w roku kalendarzowym poprzedzającym termin waloryzacji w stosunku do roku poprzedniego (z zastrzeżeniem że wskaźnik nie może być niższy od pierwszego składnika, czyli inflacji). Wykres poniżej pokazuje historyczne wskaźniki waloryzacji. Wykres 1. stopa waloryzacji składek ZUS w latach (pominięto rok 2000 w kalkulacji średniej stopy, ponieważ rok 2000 był jeszcze rokiem wysokiej inflacji w Polsce 7,5 proc.) Źródło: ZUS 102

11 Stan rynku i propozycja Komitetu RAZEM II Filar Otwarte Fundusze Emerytalne (OFE). Filar ten powstał w 1999 roku w ramach reformy systemu emerytalnego. Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 nie są objęte tym filarem reformy. One otrzymują emerytury ustalone zgodnie z tzw. umową międzypokoleniową, czyli wg starego systemu emerytalnego sprzed reformy. Filarem II-gim objęte są osoby później urodzone, natomiast filar ten jest obligatoryjny dla osób, które urodziły się po 31 grudnia 1968 roku. Według obecnego stanu prawa w Polsce (marzec 2010) do OFE od osób objętych tym filarem w ramach składek na ubezpieczenia społeczne trafia 7,30 proc. podstawy, bę dą cej wynagrodzeniem brutto. Podobnie jak w I filarze roczny limit podstawy wy mia ru składek na ubezpieczenia społeczne wynosi 30-krotność kwoty przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej wg Głównego Urzędu Statystycznego (GUS). Składki emerytalne II filaru, ponoszone przez ubezpieczonego podlegają odliczeniu od dochodu dla celów podatkowych. Świadczenia emerytalne (środki wypłacane) opodatkowane są natomiast według zasad ogólnych, zdefiniowanych w ustawie z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych. Środki zgromadzone w OFE nie podlegają dziedziczeniu z zasady nie stanowią części spadku. Członek OFE wyznacza beneficjentów, którym przekazywane są środki po jego śmierci, całkowicie niezależnie od dziedziczenia spadku. Wobec braku wskazania beneficjentów środki te stanowią część masy spadkowej. Małżonek ubezpieczonego otrzymuje tylko wypłatę gwarantowaną, jeżeli śmierć współmałżonka nastąpi w ciągu trzech lat od przejścia na emeryturę. W dalszej części rozdziału opisany zostanie stan i diagnoza II filaru reformy, który po uzupełnieniu w kolejnych rozdziałach o diagnozę obecnego kształtu III filaru stanowić będzie właściwą bazę do dyskusji o przyszłości dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnych w Polsce. System repartycyjny, jako ten, który z definicji nie wyjdzie poza kontrolę państwa i strefy finansów publicznych, nie będzie dalej omawiany w szerszym zakresie niż tło do zasadniczych kwestii. 3.1 OTWARTE FUNDUSZE EMERYTALNE STAN PO 10-CIU LATACH OD REFORMY SYSTEMU Na koniec 2009 roku w Polsce funkcjonujących było 14 OFE. W sumie, od momentu wdrożenia reformy istniały 22 OFE. Zgodnie z zapisami w Centralnym Rejestrze Człon - ków OFE w ZUS ogółem zapisanych do OFE jest członków na koniec 2009 roku. Ogółem wg stanu na dzień 1 grudnia 2009 w OFE znajduje się 180,5 mld zł aktywów. Największym funduszem od lat jest AVIVA (45,9 mld zł), która choć ma mniej członków od kolejnego funduszu ING OFE 1 (43,6 mld zł) oraz niższą cenę jednostki, to przeważa fakt, że ma starszych członków (którzy dłużej gromadzili środki). Najmniejszym OFE jest OFE Polsat ze środkami na poziomie 1,7 mld zł. 1. Do niedawna ING Nationale Nederlanden. 103

12 III filar recepta na wyższą emeryturę Opłaty pobierane przez OFE na rzecz PTE Od środków wpłacanych do OFE, Powszechne Towarzystwa Emerytalne (PTE), które zarządzają funduszami, pobierają opłaty: Opłatę dystrybucyjną od składki: do 31 grudnia 2009 OFE pobierały prowizję dla nowych członków na poziomie 7 proc. 2 od 1 stycznia 2010 obowiązuje maksymalna stawka: 3,5 proc. Opłatę za zarządzanie od wartości aktywów: Część stała. Opłata za zarządzanie pobierana jest z aktywów funduszu i wynosi maksymalnie 0,045 proc. miesięcznie, przy wartości aktywów do 8 mld zł 3. Powyżej tej wartości opłata ustawowo maleje. OFE zapisują w statutach limity kwotowe, które wpływają na wysokość opłat po - bie ranych przez fundusze. Limity, które miały wpływ na obniżenie opłat względem uczestników istniały w: AIG OFE, Generali OFE oraz ING OFE. Dodatkowa część zmienna. Ta część zależna jest od wyników inwestycyjnych osiąganych przez fundusz wy - sokość tej opłaty wynosi 0,005 proc. wartości aktywów netto w skali miesiąca dla fun duszu, który osiągnął w danym okresie najwyższą stopę zwrotu. Cześć zmienna opłaty za zarządzanie nie jest pobierana w funduszu, który osiągnął w danym okre sie najniższą stopę zwrotu. W pozostałych funduszach ta część opłaty pobierana jest proporcjonalnie do osiągniętych wyników: tym większa im wyższa stopa zwrotu. Dodatkowo za zmianę OFE członek, z własnych środków, opłaca koszty przeniesienia na rzecz PTE, które do tej pory zarządzało jego jednostkami. Opłata ta wynosi: 0 zł jeżeli upłynęły 24 miesiące nieprzerwanego członkostwa w danym funduszu; 80 zł, jeżeli do dnia dokonania wypłaty transferowej do innego funduszu upłynęło więcej niż 12 miesięcy, ale nie mniej niż 24 miesiące; 160 zł, jeżeli do dnia dokonania wypłaty transferowej do innego funduszu upłynęło nie więcej niż 12 miesięcy. 2. Z wyjątkiem Allianz Polska OFE, który pobierał prowizję równą 4 proc. 3. Aviva OFE Aviva BZ WBK, ING OFE, OFE PZU Złota Jesień, Amplico OFE, AXA OFE przekroczyły próg 8 mld zł (wg stanu na koniec 2009 roku). 104

13 Stan rynku i propozycja Komitetu RAZEM Wykres 2. Rozkład liczby ubezpieczonych w ZUS oraz członków OFE (ogółem) względem wieku ubezpieczonych, w 2005 roku Źródło: ZUS Wykres 3. Liczba członków OFE i aktywa OFE *) Od dnia r. nastąpiła zmiana nazwy Bankowy OFE na PKO BP Bankowy OFE Źródło: ZUS Stopy zwrotu OFE Podstawowym wskaźnikiem rentowności inwestycji w ramach OFE są zmiany cen jednostek uczestnictwa w funduszach. Jednak ze względu na istotną wysokość opłaty dystrybucyjnej należy i ten czynnik uwzględnić do pełnej oceny rentowności. 105

14 III filar recepta na wyższą emeryturę Wykres 4. Wartości jednostek uczestnictwa OFE oraz średnioroczne stopy zwrotu (wykazane liczbowo nad słupkami) Źródło: KNF Wykres 4 pokazuje ranking OFE pod względem ceny jednostki. Pokazano również średnioroczne stopy zwrotu z inwestycji w jednostki od początku okresów działalności OFE. Większość OFE rozpoczęło funkcjonowanie pomiędzy 20 a 25 maja 1999 roku. Warto jednak pamiętać, że Pekao OFE oraz AEGON OFE zaczęły działalność nieco później od innych (odpowiednio 19 lipca 1999 roku oraz 11 sierpnia 1999 roku). W przypadku innego funduszu AEGON OFE wystarczyły 3 dni opóźnienia w starcie, by uzyskać nieco wyższą stopę zwrotu niż AVIVA OFE, pomimo faktu, że AVIVA OFE ma nieco wyższą cenę jednostki. Wszystkie fundusze startowały z ceną jednostki równą 10 zł/j.u. Samo porównanie średniorocznych stóp zwrotu z jednostek nie powie nam jednak wiele o efektywności pomnażania kapitału ubezpieczonych, jeżeli nie weźmiemy pod uwagę opłat dystrybucyjnych (wynoszących 7 proc. przed rokiem 2010). Dodatkowo uwzględniony zostanie fakt, że odkładanie środków w OFE odbywa się w sposób ciągły. Założony zostanie proces ciągłego płacenia składki do OFE. Składka indeksowana będzie wzrostem przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w latach (Wykres 5.). 106

15 Stan rynku i propozycja Komitetu RAZEM Wykres 5. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej Źródło: GUS Wynik kalkulacji zwrotu z takiej ciągłej inwestycji w OFE dla dwóch dominujących na rynku podmiotów Aviva OFE oraz ING OFE (razem gromadzą one niemal połowę aktywów OFE ogółem) jest następujący: Tabela 1. Porównanie efektywności zarządzania wybranymi OFE z indeksem WIG Równoważna średnia Stosunek roczna stopa uzbieranych odsetek Równoważna Stopa zwrotu zwrotu do wpłaconej średnioroczna z inwestycji dla inwestycji Nazwa OFE składki stopa zwrotu w jednostkę w indeks WIG (przed opłatą ( ) uczestnictwa bez opłat dystrybucyjną) ( ) dystrybucyjnych ( ) Aviva OFE 35,20 proc. 6,02 proc. 9,79 proc. 9,42 proc. ING OFE 40,30 proc. 6,75 proc. 10,59 proc. Uzyskane w ten sposób stopy zwrotu są istotnie niższe (o ok. 3,8 proc.) od tych, które wynikają jedynie ze zmiany ceny jednostki uczestnictwa. Poniekąd wynika to z faktu, że opłata dystrybucyjna była wysoka. Ale ten czynnik odpowiada za 1,3 proc. przy tym (dziesięcioletnim) horyzoncie inwestycyjnym dla ciągłego napływu składki. Dominującym czynnikiem, odpowiedzialnym za tę różnicę jest czas, w jakim nastąpiło 107

16 III filar recepta na wyższą emeryturę załamanie na rynku kapitałowym i finansowym. W latach sporo środków zgromadzonych w OFE zostało poddanych szokowi związanemu z kryzysem ich masa zaważyła na takiej obniżce finalnych stóp zwrotu. Co więcej: można śmiało powiedzieć, że zważywszy skalę i czas tego kryzysu te skalkulowane stopy zwrotu netto, na poziomie 6-7 proc., są wysokie. Wykres 6. Cena jednostki uczestnictwa w największym OFE (Aviva OFE) oraz WIG przeskalowany tak, aby na dzień 20 maja 1999 wynosił 10 (dzień rozpoczęcia działalności Aviva OFE wtedy CU BZ WBK OFE). Linie przerywane ilustrują głębokość kryzysu poprzez odniesienie spadku do momentu ostatniej wartości indeksu/jednostki Źródło: KNF Ograniczenia OFE OFE posiadają ustawowe limity inwestycyjne, wedle których przede wszystkim nie więcej niż 40 proc. środków funduszu może być zainwestowane w akcje na regulowanym rynku giełdowym. Przy znacznej dziennej zmienności tych aktywów oznacza, to że PTE de facto starają się nie przekraczać limitu 35 proc. aktywów w akcjach w zarządzanych przez siebie OFE. Pod ogniem krytyki wielu analityków znajduje się też fakt istnienia tzw. minimalnej wymaganej stopy zwrotu w okresie 36 miesięcy: jest to stopa zwrotu niższa o 50 proc. od średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich otwartych funduszy emerytalnych w tym okresie lub niższa o 4 punkty procentowe od tej średniej w zależności od tego, która z tych wartości będzie mniejsza. Jeżeli faktyczna stopa zwrotu jest niższa od minimalnej wymaganej stopy zwrotu, zarządzający OFE zobowiązani są do dokapitalizowania funduszu. Krytyka opiera się na tym, że tak zdefiniowana gwarancja ogranicza konkurencję poprzez zwiększenie awersji do ryzyka u zarządzających funduszami. De facto wszystkie OFE zarządzane są podobnie, ponieważ chroni to je najlepiej przed zbytnią zmiennością w stosunku do ogółu OFE. 108

17 Stan rynku i propozycja Komitetu RAZEM Porównanie efektywności FUS i OFE Dwa kryzysy finansowe, które dotknęły oszczędności gromadzonych w OFE: kryzys 2002 (zwany bańką internetową) oraz kryzys zapoczątkowany w 2008 roku (upadek tzw. złych kredytów hipotecznych), przetestowały zdolności OFE do gromadzenia i wzrostu kapitału, czego wyniki przestawione zostały w poprzednim rozdziale. Tymczasem w wielu dyskusjach, które ostatnio pojawiają się na łamach prasy pojawia się teza, że w związku z powyższym można mówić o fiasku OFE oraz o istotnej przewadze systemu repartycyjnego opartego na FUS 4. Niniejszym wykonano kalkulację wartości kapitału zgromadzonego w ramach FUS od 20 maja 1999 do chwili obecnej, korzystając z tych samych założeń, co w kalkulacjach dla OFE dotyczących strumienia składek i ich indeksacji wskaźnikiem wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. Do waloryzacji wykorzystano wskaźniki opisane w ustawie *z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Spo łecz nych oraz te przedstawione na Wykresie 1. W wyniku otrzymano następujące liczby: stosunek uzbieranych odsetek (w wyniku waloryzacji) do wpłaconych składek (analogicznie do kolumny 2 z Tabeli 1): 53,9 proc.; równoważna średnia roczna stopa zwrotu dla inwestycji w FUS (analogicznie do kolumny 3 w Tabeli 1): 8,53 proc. Zatem wyniki dla FUS w rozważanym okresie (maj 1999 luty 2010) są korzystniejsze dla ubezpieczonych niż wyniki OFE. Jednak wyniki te pozostawione bez komentarza mogą prowadzić do nieporozumień oraz wniosków tak radykalnych jak postulat zniesienia OFE Komentarz do porównania wyników OFE i FUS Faktem jest, że porównanie kapitału zgromadzonego w FUS w stosunku do OFE w okresie maj 1999 luty 2010 ujawnia wyższą stopę dochodowości dla ubezpieczenia w FUS. Warto jednak pamiętać o tym, że: W analizowanym okresie zdarzył się dotkliwy, globalny kryzys na rynkach finansowych i kapitałowych. Zwłaszcza fakt, że zdarzył się pod koniec tego okresu, kiedy masa oszczędności poddana stresowi jest największa, miał kolosalny wpływ na stopy zwrotu z OFE. Innymi słowy moment po uderzeniu kryzysu w okresie bessy jest najdotkliwszy z punktu widzenia wyników badania. Wskaźniki waloryzacji składek FUS, jak widać z Wykresu 1, zachowują się zupełnie nie zależnie od koniunktury na rynkach finansowych. Wskaźnik waloryzacji w ostatnim okresie badanego przedziału lat istotnie rośnie: 12,9 proc. oraz 16,3 proc. dla lat 2007 oraz Można spodziewać się odwrotnego efektu na masę oszczędności niż względem OFE: efektu szokowego wzrostu. Wskaźnik waloryzacji składek w FUS jest sumą inflacji (rozumianą jako wzrost wskaźnika cen towarów i usług CPI) oraz ww. elementu. Próba dekompozycji średniego wskaźnika waloryzacji, który wynosi: 7,5 proc. dla badanego okresu, wyglądałaby w średnich liczbach za okres następująco: 4. Np. artykuł prof. Leokadii Oręziak w numerze 5/2010 tyg. Polityka pt. Zlikwidować OFE. 109

18 III filar recepta na wyższą emeryturę Średnia inflacja w okresie: 3,0 proc. Średni urealniony wzrost sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne: 4,5 proc. Zatem: po pierwsze: średni wskaźnik waloryzacji w całym okresie jest istotnie niższy niż w ostatnich latach (12,9 proc. oraz 16,3 proc. dla lat 2007 oraz 2008). Efekt jest ana logiczny jak dla OFE: masa kapitału zapisanego w FUS podlega pod koniec okresu stresowi, tyle że w górę w odróżnieniu od aktywów OFE. To jest bardzo ważny efekt, ponieważ de facto ostatnie lata decydowały o stopie zwrotu z obu źródeł systemu emerytalnego a w mniejszym stopniu lata poprzedzające. Zatem wyciąganie wniosków z porównania dla lat jest zbyt mocno obciążony wyjątkowymi parametrami ostatnich okresów, by móc wyciągać wnioski natury ogólnej. Te wyjątkowe parametry, to: wyjątkowo wysokie ostatnie wskaźniki waloryzacji oraz wyjątkowo niskie (nawet ujemne) stopy zwrotu z aktywów OFE. po drugie: istotnym elementem wskaźnika waloryzacji w FUS jest urealniony wzrost sumy przypisu składek na ubezpieczenie emerytalne. Powstaje pytanie: czy ten wysoki wskaźnik będzie utrzymywał się w przyszłości. Musimy mieć na uwadze fakt konwergencji z Unią Europejską, który pozytywnie wpływać będzie na wzrost wynagrodzeń w Polsce przez jakiś czas jeszcze, ale prawdopodobnie jego skala będzie malała w miarę upływu czasu. Musimy też mieć na uwadze sytuację demograficzną i jej prognozy dla Polski (ta kwestia zaadresowana jest w dalszej części opracowania). Innymi słowy: ile będzie zarabiał pracujący Kowalski i ilu będzie pracujących Kowalskich w przyszłości. W analizowanym okresie OFE pobierały opłaty dystrybucyjne w wysokości 7 proc. od składki. Obecnie od stycznia 2010 opłaty te wynoszą 3,5 proc. Zrekalkulowanie wyników OFE przy tym parametrze kosztowym pozwoli dopiero na rzetelną odpowiedź jaką będzie efektywność OFE w przyszłości. W celu urealnienia wniosków dla porównania gromadzenia emerytury w FUS względem OFE posłużymy się średnimi wartościami parametrów dla całego okresu, aby uwol nić wnioskowanie od efektów ostatnich trzech lat, które zdecydowały o rezultatach przedstawionych wyżej. Dodatkowo założymy dla OFE poziom opłaty dystrybucyjnej w wysokości 3,5 proc. Wyniki przedstawione są w Tabeli 2. W tej analizie lepiej wy pada perspektywa oszczędności w OFE względem modelu waloryzacji składek ZUS. Tabela 2. Urealnione wnioski na bazie średnich parametrów w okresie wykazują przewagę OFE nad FUS w efektywności zwiększania kapitału Analiza okresu: maj 1999 luty 2010 OFE FUS Średnia stopa zwrotu 10,04% Średni wskaźnik z ceny jednostki dla OFE ogółem waloryzacji FUS 7,50% Równoważna średnioroczna 7,0% stopa zwrotu(*) przy faktycznej, Równoważna historycznej opłacie dystrybucyjnej 8,65% średnioroczna 7,92% Równoważna średnioroczna stopa zwrotu (*) stopa zwrotu(*) przy hipotetycznej równej opłacie dystrybucyjnej równej 3,5% 9,36% 110

19 Stan rynku i propozycja Komitetu RAZEM 3.2 PROGNOZOWANE STOPY ZASTĄPIENIA W OBOWIĄZKOWYCH FILARACH SYSTEMU UBEZPIECZEŃ EMERYTALNYCH Prawdopodobnie najważniejszą cechą systemu ubezpieczeń emerytalnych jest jego zdolność do generowania godziwych świadczeń w momencie przejścia na emeryturę. Podstawowym parametrem opisującym tę zdolność jest tzw. stopa zastąpienia (replacement rate), czyli stosunek wysokości rocznego świadczenia zaraz po przejściu na emeryturę do wysokości ostatniej rocznej pensji przed przejściem na emeryturę. W związku z następującymi faktami: 1. wysokość kapitału przeznaczonego na emeryturę, odkładanego w formie składek, zależy od wynagrodzenia, a w kontekście miary relatywnej, jaką jest stopa zastąpienia, zależy od limitów dopuszczenia składek w obowiązkowych filarach (np. 30-krotnośd średniego wynagrodzenia, rocznie, w Polsce); 2. wysokość kapitału przeznaczonego na emeryturę, odkładanego w formie składek, zależy od długości okresu składkowego (im dłużej gromadzimy tym więcej będziemy mieli); 3. wysokość świadczenia emerytalnego zależy od średniego okresu pobierania świadczeń (średniego dalszego trwania życia), a zatem zależy od wieku przejścia na emeryturę (spotęgowany efekt z punktu b.) oraz od płci, stopa zastąpienia jest wielkością zależną od wynagrodzenia, okresu składkowego, momentu przejścia na emeryturę oraz od płci (o ile nie zastosowano tablic typu unisex do kalkulacji świadczenia emerytalnego). Stopy zastąpienia liczone są zwykle w odniesieniu do każdego filaru z osobna. Według różnych szacunków system emerytalny w Polsce jest w stanie zapewnić stopę zastąpienia na poziomie ok proc. w odniesieniu do średnich zarobków. Poniżej cytowane są przykłady: Według opinii prof. Tadeusza Szumlicza 5 : Emerytury w wariancie optymistycznym w starym systemie (przed reformą, przyp. autora) miały stopy zastąpienia ogółem na średnim poziomie 68 proc.: od 52 proc. (dla kobiety przechodzącej na emeryturę w wieku 60 lat o zarobkach równych 250 proc. średniej krajowej), do 96 proc. (dla mężczyzny lub kobiety przechodzących na emeryturę w wieku 65 lat o zarobkach równych 50 proc. średniej krajowej). Emerytury po reformie systemu, w wariancie optymistycznym, w kalkulacjach prof. Szumlicza, charakteryzują się stopą zastąpienia niezależną od płci* ani poziomu wynagrodzenia (analizowane są jedynie wynagrodzenia do 250 proc. średniej krajowej, a wtedy nie mają zastosowania limity składkowe, zatem jest to cecha zrozumiała), zaś zależną jedynie od momentu przejścia na emeryturę i tak: dla wieku emerytalnego 60 lat wynosi ona 43 proc., dla wieku emerytalnego 65 lat wynosi ona 63 proc. *Cytując za autorem: Wyliczenia w tym opracowaniu przyjmują w długim okresie 5 proc. stopę zwrotu ponad inflację z części kapitałowej systemu, przechodzenie na 5. Opinia: UZASADNIENIE I SYMULACJE DOTYCZĄCE ZWOLNIENIA PODATKOWEGO WPŁAT NA INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE, prof. Tadeusz Szumlicz, SGH, Katedra Ubezpieczenia Społecznego. 111

20 III filar recepta na wyższą emeryturę emeryturę w wieku 62 lat (uśredniony wiek dla kobiet i mężczyzn), a więc aktywność zawodową wynoszącą lat. Nadal jednak pozostaje kwestia średniego dalszego trwania życia, który (o ile z mo cy prawa nie zastosowano tablic unisex) jest różny dla kobiet i dla mężczyzn. Wyniki podane w niniejszym opracowaniu nie potwierdzają liczb prof. Tadeusza Szumlicza. Według Komitetu Obywatelskiego Inicjatywy Ustawodawczej RAZEM 6 : stopa zastąpienia z I-ego i II-ego filaru wyniesie łącznie ok. 50 proc. (w tym dla kobiet może ona wynieść ok. 40 proc.). Według Gazety Ubezpieczeniowej nr 8 z dnia 24 lutego 2004 roku: Stopa zastąpienia dla kobiet w pierwszym i drugim filarze, w zależności od wieku przejścia na emeryturę wynosi: od 37,6 proc. (28,7 proc.+8,9 proc. w odpowiednio I oraz II filarze) dla kobiety przechodzącej na emeryturę w wieku 60 lat do 53,9 proc. (41,9 proc.+12,0 proc. w odpowiednio I oraz II filarze) dla kobiety przechodzącej na emeryturę w wieku 65 lat. Według OECD 7 na podstawie wyników modelu OECD: 44,5 proc. dla kobiet 61,2 proc. dla mężczyzn Średnia dla krajów OECD wynosi 59,0 proc. dla wynagrodzenia w wymiarze 100 proc. średniej krajowej. Tabela 3. zbiera wyniki dotyczące wybranych krajów OECD: Tabela 3. Stopa zastąpienia w wybranych krajach OECD względem 100 proc. średniego wy - na grodzenia (w proc.) Kolorem bordowym oznaczono kraje spełniające kryterium stopy zastąpienia powyżej 75 proc. Kolorem granatowym oznaczono kraje o najniższych stopach zastąpienia. Kraj Stopa zastąpienia (kobiety) Stopa zastąpienia (mężczyźni) Polska 44,5 61,2 Średnia OECD 59,0 59,0 Austria 80,1 80,1 Belgia 42,0 42,0 Czechy 49,7 49,7 Dania 80,3 80,3 Francja 53,3 53,3 Grecja 95,7 95,7 Holandia 88,3 88,3 Japonia 33,9 33,9 Luksemburg 88,1 88,1 Niemcy 43,0 43,0 112 Ciąg dalszy Tabeli na s W uzasadnieniu do propozycji nowelizacji ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, która 20 maja 2009 wpłynęła do Sekretariatu Marszałka Sejmu RP. 7. Organisation for Economic Co-operation and Development: PENSIONS AT A GLANCE 2009: RETIREMENT-INCOME SYSTEMS IN OECD COUNTRIES.

INDYWIDUALNE EMERYTALNE

INDYWIDUALNE EMERYTALNE INDYWIDUALNE KONTO EMERYTALNE DLACZEGO WARTO MIEĆ IKE? Rok Źródło Wysokość emertury stopa zastąpienia 1997 Bezpieczeństwo dzięki różnorodności opracowanie Pełnomocnika Rządu ds. Reformy Zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZENIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES: LIPIEC 1999 MAJ 28 WARSZAWA, LISTOPAD 28 SPIS

Bardziej szczegółowo

CO ZROBIĆ, ŻEBY SIĘ UDAŁO? Emerytalne Konto Oszczędnościowe sposobem na wyższą emeryturę

CO ZROBIĆ, ŻEBY SIĘ UDAŁO? Emerytalne Konto Oszczędnościowe sposobem na wyższą emeryturę CO ZROBIĆ, ŻEBY SIĘ UDAŁO? Emerytalne Konto Oszczędnościowe sposobem na wyższą emeryturę III filar emerytalny ewolucja systemu PRACOWNICZE PROGRAMY EMERYTALNE INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE INDYWIDUALNE

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl Reforma emerytalna Co zrobimy? Grudzień, 2013 Kilka podstawowych pojęć.. ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych to państwowa instytucja ubezpieczeniowa. Gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne obywateli

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 CZERWIEC WARSZAWA, LISTOPAD r. Analiza

Bardziej szczegółowo

JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ?

JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ? JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ? MATERIAŁ INFORMACYJNY DLA STUDENTÓW I MŁODYCH PRACOWNIKÓW OPRACOWANY PRZEZ IZBĘ GOSPODARCZĄ TOWARZYSTW EMERYTALNYCH, WWW.IGTE.PL POLSKA EMERYTURA 2015 1960 1970

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 GRUDZIEŃ 27 WARSZAWA, MARZEC 28

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

III filar ubezpieczenia emerytalnego

III filar ubezpieczenia emerytalnego III filar ubezpieczenia emerytalnego 1 Przesłanki reformy emerytalnej 2 Wskaźniki zgonów i urodzeń w tys. 600 550 Zgony Urodzenia 500 450 400 350 300 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ

INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ PKO INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO INWESTUJ W SWOJĄ EMERYTURĘ I SKORZYSTAJ Z ULGI PODATKOWEJ PKO INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO ULGA PODATKOWA ZA INWESTOWANIE PKO Indywidualne

Bardziej szczegółowo

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki!

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki! Twoja emerytura Wyższa emerytura Niższe podatki! Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to wyjątkowy program oszczędnościowy w formie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi,

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2014 DNI/A/P/201406/001

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2014 DNI/A/P/201406/001 URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2014 DNI/A/P/201406/001 DEPARTAMENT NADZORU INWESTYCJI EMERYTALNYCH Słowa kluczowe: INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE, INDYWIDUALNE KONTA ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO,

Bardziej szczegółowo

Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE

Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE Mariusz Denisiuk starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Zasady gromadzenia oszczędności na IKZE Jednym z dostępnych sposobów gromadzenia dodatkowych oszczędności na cele emerytalne jest

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 25 października 2012 r.

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 25 października 2012 r. Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 5 października 0 r.. Informacja o wysokości stopy zwrotu W tabelach I IV przedstawiono zestawienie wszystkich otwartych funduszy emerytalnych,

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES WRZESIEŃ 1999 GRUDZIEŃ 5 WARSZAWA, MARZEC 6

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2014 DNI/A/P/201312/001

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2014 DNI/A/P/201312/001 URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2014 DNI/A/P/201312/001 DEPARTAMENT NADZORU INWESTYCJI EMERYTALNYCH Słowa kluczowe: INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE, INDYWIDUALNE KONTA ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO,

Bardziej szczegółowo

Rynek OFE w liczbach marzec 2014 r.

Rynek OFE w liczbach marzec 2014 r. Rynek OFE w liczbach marzec 2014 r. PODSTAWOWE INFORMACJE O OTWARTYCH FUNDUSZACH EMERYTALNYCH 1. Analizy Online komentarz do miesięcznych wyników inwestycyjnych 2. Liczba członków OFE 3. Aktywa netto OFE

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 28 kwietnia 2014 r.

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 28 kwietnia 2014 r. Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 8 kwietnia 04 r.. Informacja o wysokości stopy zwrotu W tabelach I IV przedstawiono zestawienie wszystkich otwartych funduszy emerytalnych, w

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 Warszawa 18.05.2012 Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 W końcu grudnia 2011 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków prowadzonego

Bardziej szczegółowo

Produkty szczególnie polecane

Produkty szczególnie polecane Produkty szczególnie polecane 9 luty 2011 r. Szczegółowe informacje na temat funduszy zarządzanych przez Legg Mason TFI S.A. ( fundusze") zawarte są w prospekcie informacyjnym oraz skrócie prospektu informacyjnego,

Bardziej szczegółowo

brak opodatkowania zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) osiągniętych przez oszczędzających w związku z oszczędzaniem na IKE,

brak opodatkowania zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) osiągniętych przez oszczędzających w związku z oszczędzaniem na IKE, 1. Czy każdy może założyć IKE i IKZE? Prawo do dodatkowego oszczędzania na przyszłą emeryturę w ramach IKE i IKZE przysługuje każdej osobie fizycznej, która ukończyła 16 lat. W przypadku osób małoletnich,

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 24 kwietnia 2015 r. Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku Wynik finansowy otwartych

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 27 października 2014 r.

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 27 października 2014 r. Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia października 04 r.. Informacja o wysokości stopy zwrotu W tabelach I IV przedstawiono zestawienie wszystkich otwartych funduszy emerytalnych,

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część I finasowanie Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia I. Wprowadzenie. Fundusz społeczny- pojęcie funduszu społecznego, udział w tworzeniu funduszu i prawie do świadczeń z niego

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA Emerytury indywidualne, renta rodzinna dla wdów i wdowców, waloryzacja według zysków takie emerytury kapitałowe proponuje rząd. Dlaczego? Dlatego, że taki system

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury?

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury? Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2015 DNI/A/P/201506/001

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2015 DNI/A/P/201506/001 URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2015 DNI/A/P/201506/001 DEPARTAMENT NADZORU INWESTYCJI EMERYTALNYCH Słowa kluczowe: INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE, INDYWIDUALNE KONTA ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO,

Bardziej szczegółowo

Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne)

Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne) prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne) Zakres przedmiotowy systemu zabezpieczenia społecznego wyznacza katalog ryzyk społecznych: choroby macierzyństwa

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 1 stycznia 2012 r.

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 1 stycznia 2012 r. Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia stycznia 0 r.. Informacja o wysokości stopy zwrotu: W tabelach I IV przedstawiono zestawienie wszystkich otwartych funduszy emerytalnych, w zależności

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 20 kwietnia 2012 r.

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 20 kwietnia 2012 r. Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 0 kwietnia 0 r.. Informacja o wysokości stopy zwrotu W tabelach I IV przedstawiono zestawienie wszystkich otwartych funduszy emerytalnych, w

Bardziej szczegółowo

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej (jako

Bardziej szczegółowo

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury Andrzej Rzońca Wiktor Wojciechowski Warszawa, 29 lutego 2008 roku W Polsce jest prawie 3,5 mln osób w wieku produkcyjnym, które pobierają świadczenia

Bardziej szczegółowo

RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU DNI/A/K/201206/001. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012

RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU DNI/A/K/201206/001. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012 DNI/A/K/201206/001 DEPARTAMENT NADZORU INWESTYCJI EMERYTALNYCH Słowa kluczowe: KNF, PTE, OFE,

Bardziej szczegółowo

Rynek OFE w liczbach marzec 2013 r.

Rynek OFE w liczbach marzec 2013 r. Rynek OFE w liczbach marzec 2013 r. PODSTAWOWE INFORMACJE O OTWARTYCH FUNDUSZACH EMERYTALNYCH 1. Analizy Online komentarz do miesięcznych wyników inwestycyjnych 2. Liczba członków OFE 3. Aktywa netto OFE

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2015 DNI/A/P/201412/001

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2015 DNI/A/P/201412/001 URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA 2015 DNI/A/P/201412/001 DEPARTAMENT NADZORU INWESTYCJI EMERYTALNYCH Słowa kluczowe: INDYWIDUALNE KONTA EMERYTALNE, INDYWIDUALNE KONTA ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO,

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Warszawa, 7 maja 2010 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 19.05.1999 r. do 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Rynek OFE w liczbach sierpień 2013 r.

Rynek OFE w liczbach sierpień 2013 r. Rynek OFE w liczbach sierpień 2013 r. PODSTAWOWE INFORMACJE O OTWARTYCH FUNDUSZACH EMERYTALNYCH 1. Analizy Online komentarz do miesięcznych wyników inwestycyjnych 2. Liczba członków OFE 3. Aktywa netto

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 27 kwietnia 2015 r.

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 27 kwietnia 2015 r. Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 7 kwietnia 05 r.. Informacja o wysokości stopy zwrotu W tabelach I IV przedstawiono zestawienie wszystkich otwartych funduszy emerytalnych, w

Bardziej szczegółowo

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY Pracowniczy Program Emerytalny Jest to system oszczędzania dla osób, które chcą powiększyć swoją emeryturę oraz stworzyć sobie możliwość uzyskania satysfakcjonującego poziomu

Bardziej szczegółowo

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej 11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej Raport Euro-Tax.pl Kwiecień 2015 W 11 lat Polacy zarobili 996 miliardów złotych w UE W ciągu 11 lat naszej obecności w strukturach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Warto pomnażać swoje zyski w funduszach inwestycyjnych. Inwestowanie w Multiportfele to szereg korzyści prawno-podatkowych

Warto pomnażać swoje zyski w funduszach inwestycyjnych. Inwestowanie w Multiportfele to szereg korzyści prawno-podatkowych Warto pomnażać swoje zyski w funduszach inwestycyjnych Oprócz wielu możliwości inwestowania swojego kapitału jedną z lepszych form stanowią otwarte fundusze inwestycyjne. Programy SKANDII i AEGONA pozwalają

Bardziej szczegółowo

Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.)

Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.) Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.) Wewnętrzna stopa zwrotu z kapitału dla całej branży PTE wynosi 16,3% rocznie. Wewnętrzna stopa zwrotu z

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku Warszawa, 2008.04.21 Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku W prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centralnym Rejestrze Członków według stanu na koniec grudnia 2007

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Stan i rozwój produktów emerytalnych

Stan i rozwój produktów emerytalnych Stan i rozwój produktów emerytalnych MICHAŁ HERBICH Stan i rozwój produktów emerytalnych Będzie mi bardzo miło przedstawić dzisiaj państwu część materiału przygotowanego dla Polskiej Izby Ubezpieczeń 1.

Bardziej szczegółowo

U z a s a d n i e n i e

U z a s a d n i e n i e U z a s a d n i e n i e Projekt nowelizacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001,

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych

Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Zmiany w zasadach gromadzenia środków emerytalnych Z dniem 1 maja 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia

Emerytury: } Część I: Finansowanie. } Część II: Świadczenia Część II świadczenia Emerytury: } Część I: Finansowanie } Część II: Świadczenia Filarowa konstrukcja ubezpieczeń społecznych model klasyczny : I filar - z budżetu państwa II filar ze składki pracodawców

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2060 ROKU WARSZAWA, MAJ 2013 SPIS TREŚCI Spis treści...2 Wstęp...3 Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

Emerytura. Wyliczanie emerytury. Do kiedy stare emerytury? 2014-04-03. Zasady wyliczania wysokości emerytury

Emerytura. Wyliczanie emerytury. Do kiedy stare emerytury? 2014-04-03. Zasady wyliczania wysokości emerytury Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Reforma ubezpieczeń społecznych podzieliła

Bardziej szczegółowo

Informacja aktualizacyjna dotycząca zasad funkcjonowania pracowniczego programu emerytalnego w Uniwersytecie Śląskim

Informacja aktualizacyjna dotycząca zasad funkcjonowania pracowniczego programu emerytalnego w Uniwersytecie Śląskim Załącznik do Pisma Rektora UŚ znak DOP.065.17.2012 z dnia 3 sierpnia 2012 r. Informacja aktualizacyjna dotycząca zasad funkcjonowania pracowniczego programu emerytalnego w Uniwersytecie Śląskim Na podstawie

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 GRUDZIEŃ 6 WARSZAWA, KWIECIEŃ 7

Bardziej szczegółowo

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition. Emerytury w skrócie: Polityka publiczna w krajach OECD Wydanie 2005

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition. Emerytury w skrócie: Polityka publiczna w krajach OECD Wydanie 2005 Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition Summary in Polish Emerytury w skrócie: Polityka publiczna w krajach OECD Wydanie 2005 Podsumowanie w języku polskim W ciągu ostatnich

Bardziej szczegółowo

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Słowo wstępu Zabezpieczenie emerytalne obywateli to obowiązek konstytucyjny państwa Bezpieczeństwo systemu

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2060 ROKU WARSZAWA, MARZEC 2010 SPIS TREŚCI Spis treści...2 Wstęp...3 Najważniejsze zmiany w porównaniu

Bardziej szczegółowo

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W IV KWARTALE 2013 ROKU DNI/A/K/201312/001

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W IV KWARTALE 2013 ROKU DNI/A/K/201312/001 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W IV KWARTALE ROKU Stan na grudzień 2008 r. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2014 DNI/A/K/12/001 Spis treści: 1. Efektywność działalności inwestycyjnej OFE...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

9. Czy osoby pracujące na podstawie umowy zlecenia mogą wpłacać na IKE? Tak.

9. Czy osoby pracujące na podstawie umowy zlecenia mogą wpłacać na IKE? Tak. IKE Pytania/odpowiedzi dotyczące Indywidualnego Konta Emerytalnego 1. Co to jest IKE? Pełna nazwa to Indywidualne Konto Emerytalne Jest ono jednym z elementów III filaru systemu emerytalnego. Umożliwia

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: Warszawa, 1 kwietnia 2015 r. Grupa posłów KP SLD Szanowny Pan Radosław Sikorski Marszałek Sejmu RP Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu,

Bardziej szczegółowo

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2014 ROKU DNI/A/K/201403/001

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2014 ROKU DNI/A/K/201403/001 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2014 ROKU Stan na grudzień 2008 r. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2014 DNI/A/K/201403/001 Spis treści: 1. Efektywność działalności inwestycyjnej

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu. Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ

Karta Produktu. Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Klient: Jan Kowalski Karta Produktu Ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Ubezpieczyciel: Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ABC S.A. Agent ubezpieczeniowy: Zbigniew Nowak Karta

Bardziej szczegółowo

Zbieraj zyski z UniStabilnym Wzrostem! Typy inwestycyjne Union Investment

Zbieraj zyski z UniStabilnym Wzrostem! Typy inwestycyjne Union Investment Zbieraj zyski z UniStabilnym Wzrostem! Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa wrzesień 2012 r. Co ma potencjał zysku? wrzesień 2012 2 Sztandarowy subfundusz dla klientów banków spółdzielczych: UniStabilny

Bardziej szczegółowo

Ustawa o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeo społecznych

Ustawa o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeo społecznych Ustawa o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeo społecznych Michał Boni, Minister-członek Rady Ministrów Warszawa, 24 stycznia 2011 r. Zmieniane akty prawne ustawa z

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

gcsgw Pracodawcy RP Rok założenia 1989 Warszawa, 30 sierpnia 2013 r. Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej

gcsgw Pracodawcy RP Rok założenia 1989 Warszawa, 30 sierpnia 2013 r. Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej Pracodawcy RP Rok założenia 1989 Warszawa, 30 sierpnia 2013 r. gcsgw Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej 1 W odpowiedzi na pismo z 18 lipca 2013 r., nr DUS-5070-3-JK/EW/13,

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTUR POMOSTOWYCH NA LATA 2015 2019 WARSZAWA, MAJ 2013 SPIS TREŚCI Spis treści...2

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 191, poz. 1954) wprowadziła zasadę,

Bardziej szczegółowo

Emerytury i system ubezpieczeń

Emerytury i system ubezpieczeń Emerytury i system ubezpieczeń 1 1 EMERYTURA świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej.

Bardziej szczegółowo

Długookresowa równowaga I filaru FUS - czy potrzebne jest szybsze podnoszenie wieku emerytalnego i zmiana sposobu waloryzacji?

Długookresowa równowaga I filaru FUS - czy potrzebne jest szybsze podnoszenie wieku emerytalnego i zmiana sposobu waloryzacji? Długookresowa równowaga I filaru FUS - czy potrzebne jest szybsze podnoszenie wieku emerytalnego i zmiana sposobu waloryzacji? Spotkanie na Brukselskiej jest realizowane w ramach projektu Utworzenie Centrum

Bardziej szczegółowo

Twój osobisty fundusz emerytalny

Twój osobisty fundusz emerytalny Twój osobisty fundusz emerytalny Autor: Adam Jagielnicki Pewne pieniądze w niepewnych czasach! Emerytura to dla wielu z nas upragniony koniec pracy zawodowej. Ma to być okres życia, który będziemy mogli

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2050 ROKU WARSZAWA, LISTOPAD 2003 SPIS TREŚCI Spis treści...2 Wstęp...3 Najważniejsze zmiany wprowadzone

Bardziej szczegółowo

OPZZ-Z2/WT/2013/AS 19 grudnia 2013 r.

OPZZ-Z2/WT/2013/AS 19 grudnia 2013 r. WICEPRZEWODNICZĄCA OGÓLNOPOLSKIEGO POROZUMIENIA ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH WIESŁAWA TARANOWSKA OPZZ-Z2/WT/2013/AS 19 grudnia 2013 r. Koleżanki i Koledzy W załączeniu przekazuję dokumenty zawierające: - najistotniejsze

Bardziej szczegółowo

QUERCUS Multistrategy FIZ. Oferta publiczna certyfikatów inwestycyjnych Emisja certyfikatów serii 002: 6-27 I 2016 r.

QUERCUS Multistrategy FIZ. Oferta publiczna certyfikatów inwestycyjnych Emisja certyfikatów serii 002: 6-27 I 2016 r. QUERCUS Multistrategy FIZ Oferta publiczna certyfikatów inwestycyjnych Emisja certyfikatów serii 002: 6-27 I 2016 r. Cena emisyjna: 1009,00 zł QUERCUS Multistrategy FIZ Typ Funduszu: QUERCUS Multistrategy

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz stopy procentowe składek na poszczególne

Bardziej szczegółowo

INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 2008 ROKU

INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 2008 ROKU GPW 27 NOWA JAKOŚĆ INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 28 ROKU - podsumowanie 1 RYNEK AKCJI W 28 ROKU ŚREDNIA WARTOŚĆ TRANSAKCJI (PLN) 2 UDZIAŁ TRANSAKCJI W OBROTACH 1 18 8 16 6 14 4 2 12 24 25 26 27 28 24

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia na życie z UFK z perspektywy zakładu ubezpieczeń. Wolfgang Stockmeyer Prezes Zarządu Benefia TU na Życie S.A. Vienna Insurance Group

Ubezpieczenia na życie z UFK z perspektywy zakładu ubezpieczeń. Wolfgang Stockmeyer Prezes Zarządu Benefia TU na Życie S.A. Vienna Insurance Group Ubezpieczenia na życie z UFK z perspektywy zakładu ubezpieczeń Wolfgang Stockmeyer Prezes Zarządu Benefia TU na Życie S.A. Vienna Insurance Group 1 Vienna Insurance Group Obecna w 24 krajach Europy Środkowej

Bardziej szczegółowo

IKE można założyć bez względu na to, czy jest się uczestnikiem pracowniczego programu emerytalnego.

IKE można założyć bez względu na to, czy jest się uczestnikiem pracowniczego programu emerytalnego. Co trzeba wiedzieć o IKE? Kto może gromadzić oszczędności na IKE? Prawo do dokonywania wpłat na IKE przysługuje osobie fizycznej, która ukończyła 16 lat. Osoby małoletnie (w tym przypadku mowa jest o osobach

Bardziej szczegółowo

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań Dostępność mieszkań Co to znaczy dostępne mieszkanie? Jeżeli gospodarstwo domowe wydaje więcej niż 5 % swojego dochodu na mieszkanie, wtedy mieszkanie uważane jest za niedostępne ) Taki koszt należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu. zgodna z Rekomendacją PIU. dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ

Karta Produktu. zgodna z Rekomendacją PIU. dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Karta Produktu zgodna z Rekomendacją PIU dla ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym XYZ Ubezpieczony Klient: Jan Kowalski Ubezpieczyciel: Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ABC S.A.

Bardziej szczegółowo

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2015 ROKU DNI/A/K/201503/001

RYNEK. Stan na grudzień 2008 r. OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2015 ROKU DNI/A/K/201503/001 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W I KWARTALE 2015 ROKU Stan na grudzień 2008 r. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2015 DNI/A/K/201503/001 Spis treści: 1. Efektywność działalności inwestycyjnej

Bardziej szczegółowo

Emerytury i system ubezpieczeń

Emerytury i system ubezpieczeń Emerytury i system ubezpieczeń 1 56 EMERYTURA to świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej.

Bardziej szczegółowo

PAKIET EMERYTALNY PKO TFI (IKE + IKZE) DRUGA STRONA EMERYTURY

PAKIET EMERYTALNY PKO TFI (IKE + IKZE) DRUGA STRONA EMERYTURY PAKIET EMERYTALNY PKO TFI (IKE + IKZE) DRUGA STRONA EMERYTURY Skorzystaj z ulgi podatkowej w ramach Pakietu Emerytalnego PKO TFI (IKE + IKZE) PAKIET EMERYTALNY PKO TFI (IKE + IKZE) Inwestycja w ramach

Bardziej szczegółowo

Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV)

Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV) Cena do wartości księgowej (C/WK, P/BV) Wskaźnik cenadowartości księgowej (ang. price to book value ratio) jest bardzo popularnym w analizie fundamentalnej. Informuje on jaką cenę trzeba zapład za 1 złotówkę

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 27 kwietnia 2016 r.

Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 27 kwietnia 2016 r. Informacja dotycząca otwartych funduszy emerytalnych z dnia 7 kwietnia 0 r.. Informacja o wysokości stopy zwrotu W tabelach I IV przedstawiono zestawienie wszystkich otwartych funduszy emerytalnych, w

Bardziej szczegółowo

W okresie pierwszych dwóch i pół roku istnienia funduszu ponad 50% podmiotów było lepszych od średniej.

W okresie pierwszych dwóch i pół roku istnienia funduszu ponad 50% podmiotów było lepszych od średniej. W okresie pierwszych dwóch i pół roku istnienia funduszu ponad 50% podmiotów było lepszych od średniej. Istnieje teoria, że fundusze inwestycyjne o stosunkowo krótkiej historii notowań mają tendencję do

Bardziej szczegółowo

Załącznik Z1 Uzupełnienie do metodologii z części 1.2 Raportu Do przygotowania analiz mikrosymulacyjnych wartości podatku VAT płaconego przez gospodarstwa domowe wykorzystano dane dotyczące wydatków konsumpcyjnych

Bardziej szczegółowo

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Czym zajmuje się firma? Bank of America jeden z największych banków świata. Pod względem wielkości aktywów zajmuje 3.

Bardziej szczegółowo