MAPA DROGOWA ROZWOJU RYNKU BIOMETANU W POLSCE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MAPA DROGOWA ROZWOJU RYNKU BIOMETANU W POLSCE"

Transkrypt

1 MAPA DROGOWA ROZWOJU RYNKU BIOMETANU W POLSCE Listopad 2013

2 SPIS TREŚCI 1 Wstęp Polityka w zakresie Biogazu w polsce Polityka energetyczna Polski, w tym w zakresie biogazowni rozwój wykorzystania odnawialanych źródeł energii, w tym biogazu w polsce Świadectwa pochodzenia energii ze źródeł odnawialnych w Polsce nowelizacja prawa energetycznego mały trójpak (2013) Główne założenia przygotowywanej ustawy o odnawialnych źródłach energii (2013/2014) Zakres ustawy Cele ustawy System aukcyjny Możliwości dofinansowania instalacji biogazowych Wsparcie biogazowni w ramach programu Bocian narodowego funduszu ochrony Środowiska i gospodarki wodnej Wsparcie biogazowni w ramach systemu green investment scheme (GIS) Wsparcie biogazowni przez Bank Ochrony Środowiska Wsparcie biogazowni w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko w perspektywie Wytwarzanie biogazu rolniczego Proces powstawania biogazu Produkcja biogazu z odchodów zwierzęcych i roślinnych Technologie uszlachetniania biogazu do parametrów gazu ziemnego Metody uszlachetniania biogazu Metoda płuczki wodnej Koszty uszlachetniania biogazu Jakość zatłaczanego biometanu do sieci

3 5 Biogazownie w polsce Dostępność substratu i potencjał biogazu Aktualny stan biogazowni w polsce Budowa nowych biogazowni rolnczych w Polsce Produkcja biogazu rolniczego Wykaz surowców zużytych do produkcji biogazu Bariery wykorzystania biometanu i mechanizmy realizacji celów Projekcja produkcji biometanu w Polsce wg oszacowania projektu GreenGasGrids Podsumowanie

4 1 WSTĘP Mapa rozwoju rynku biometanu w Polsce dokumentuje sytuację biogazu oraz biometanu w Polsce. Mapę przygotowano w ramach realizacji projektu Zwiększenie europejskiego rynku produkcji, poprawy warunków przesyłu i przyłączania biogazu do sieci dystrybucji gazu o akronimie GreenGasGrids programu Komisji Europejskiej Inteligentna Energia dla Europy. Projekt skierowany jest do sektora gazownictwa, konstruktorów i inwestorów biogazowni, decydentów, urzędów, agencji energetycznych. Biometan to biogaz uszlachetniony do parametrów gazu ziemnego (o wartości opałowej ok. 36 MJ/m 3 ), który może zostać bezpośrednio: wprowadzony do sieci gazu ziemnego lub wykorzystany w transporcie drogowym. Wtłaczanie biometanu do sieci jest alternatywą dla dominującego obecnie wykorzystania gazu w urządzeniach go spalających oraz generujących energię elektryczną i ciepło. CELEM PROJEKTU GREENGASGRIDS JEST WSPARCIE ROZWOJU PROCESU WYTWARZANIA BIOMETANU Z BIOGAZU I WPROWADZANIA GO DO SIECI GAZOWEJ BIOMETAN/BIOGAZ WYKORZYSTYWANY JEST W TRANSPORCIE, PRODUKCJI CIEPŁA I ENERGII ELEKTRYCZNEJ PLANUJE SIĘ, ŻE W KRAJACH REALIZUJĄCYCH PROJEKT NASTĄPI WZROST PRODUKCJI BIOMETANU W POLSCE NIE POWSTAŁA INSTALACJA PRODUKCJI BIOMETANU INFORMACJE O PROJEKCIE: Rys. 1. Biogazownia rolnicza 4

5 2 POLITYKA W ZAKRESIE BIOGAZU W POLSCE 2.1 POLITYKA ENERGETYCZNA POLSKI, W TYM W ZAKRESIE BIOGAZOWNI Polska, jako kraj członkowski Unii Europejskiej, czynnie uczestniczy w tworzeniu wspólnotowej polityki energetycznej, a także dokonuje implementacji jej głównych postanowień i celów 1, w specyficznych warunkach krajowych, biorąc pod uwagę ochronę interesów odbiorców, posiadane zasoby energetyczne oraz uwarunkowania technologiczne wytwarzania i przesyłu energii. Podstawowymi kierunkami Polityki energetycznej Polski do roku 2030 są: poprawa efektywności energetycznej, wzrost bezpieczeństwa dostaw paliw i energii, dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej poprzez wprowadzenie energetyki jądrowej, rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii, w tym biopaliw, rozwój konkurencyjnych rynków paliw i energii, ograniczenie oddziaływania energetyki na środowisko. Cele polityki energetycznej Polski to: wzrost udziału odnawialnych źródeł energii (OŹE) w finalnym zużyciu energii co najmniej do poziomu 15% w 2020 roku oraz dalszy wzrost tego wskaźnika w latach następnych, osiągnięcie w 2020 roku 10% udziału biopaliw w rynku paliw transportowych, oraz zwiększenie wykorzystania biopaliw II generacji, ochrona lasów przed nadmiernym eksploatowaniem, w celu pozyskiwania biomasy oraz zrównoważone wykorzystanie obszarów rolniczych na cele OŹE, w tym biopaliw, tak aby nie doprowadzić do konkurencji pomiędzy energetyką odnawialną i rolnictwem oraz zachować różnorodność biologiczną, wykorzystanie do produkcji energii elektrycznej istniejących urządzeń piętrzących stanowiących własność Skarbu Państwa, zwiększenie stopnia dywersyfikacji źródeł dostaw oraz stworzenie optymalnych warunków do rozwoju energetyki rozproszonej opartej na lokalnie dostępnych surowcach. W odniesieniu do rozwoju rynku biogazu, dokument Kierunki rozwoju biogazowni rolniczych w Polsce w latach , określa cele i efekty tego rozwoju, a mianowicie: 1 w odniesieniu do energetyki odnawialnej kluczową jest dyrektywa 2009/28 WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych 5

6 stworzenie optymalnych warunków do wybudowania 2000 instalacji wytwarzających biogaz rolniczy; opracowanie wstępnych zmian prawa w celu optymalizacji budowy instalacji biogazowych; wskazanie odpowiednich programów finansowania oraz wskazanie działań edukacyjno - promocyjnych; poprawa bezpieczeństwa energetycznego kraju przez zwiększenie zaopatrzenia w odnawialne nośniki energii wytwarzane z surowców krajowych; oparcie znaczącej części dostaw gazu, energii elektrycznej i energii cieplnej oraz biogazu rolniczego jako paliwa transportowego na wielu lokalnych wytwórniach biogazu, co stworzy możliwość dostawy biogazu rolniczego o jakości gazu ziemnego dla wielu mieszkańców wsi i miasteczek oraz podmiotów gospodarczych; tworzenie, tzw. lokalnych łańcuchów wartości dodanej m.in. przez aktywizację gospodarczą wsi oraz zwiększenie zatrudnienia wśród społeczności lokalnej oraz jednostek gospodarczych branży rolniczej i związanej z energetyką odnawialna; pobudzenie rozwoju lokalnej przedsiębiorczości związanej z wykorzystaniem lokalnie generowanego ciepła; poprawa infrastruktury energetycznej i wzrost konkurencyjności polskiego rolnictwa (tzw. rozproszona infrastruktura energetyczna); wytwarzanie istotnych ilości energii elektrycznej i cieplnej z surowców niekonkurujących z rynkiem żywności, określanych jako produkty uboczne rolnictwa oraz pozostałości przemysłu rolno - spożywczego; wzrost dochodów własnych samorządów gminnych; pozyskanie znacznych ilości wysokiej jakości przyjaznych dla środowiska nawozów organicznych w formie pozostałości pofermentacyjnych substratu pochodzenia rolniczego oraz w formie granulatu; energetyczne wykorzystanie pozostałości organicznych, które emitują do środowiska gazy cieplarniane. 2.2 ROZWÓJ WYKORZYSTANIA ODNAWIALANYCH ŹRÓDEŁ ENERGII, W TYM BIOGAZU W POLSCE Według Krajowego Planu Działań w zakresie energii ze źródeł odnawialnych (2010), biogaz jest paliwem o istotnym znaczeniu dla osiągnięcia założonych celów rozwoju wykorzystania źródeł energii, które obejmują zarówno produkcję energii elektrycznej jak i ciepła. Wzrost produkcji energii do roku 2020 z uwzględnieniem roli biogazu przedstawiają rys. 2 i 3. 6

7 ktoe GWh woda PV wiatr biomasa biogaz Rys. 2. Przewidywana produkcja energii elektrycznej brutto dla różnych technologii odnawialnych źródeł energii w Polsce do roku 2020 Przewiduje się, że wzrost produkcji energii elektrycznej z biogazu w 2020 w stosunku do 2010 wyniesie 1125%, przy średniej rocznej stopie wzrostu 28,5% Geotermia En. Słoneczna Biomasa stała Biogaz Pompy ciepła Rys. 3. Przewidywane końcowe zużycie ciepła wytworzonego w odnawialnych źródłach energii w Polsce do roku 2020, w ktoe toe=41,868 GJ 7

8 Przewiduje się, że wzrost produkcji ciepła z biogazu w 2020 w stosunku do 2010 wyniesie 597%, przy średniej rocznej stopie wzrostu 21,4%. 2.3 ŚWIADECTWA POCHODZENIA ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE Kluczową kwestią w odniesieniu do ekonomiki systemów OŹE jest system ich wsparcia, którego zasadniczym elementem pozostają tzw. zielone certyfikaty, stanowiące ilościowy mechanizm funkcjonujący od 2005 r., w oparciu o znowelizowaną ustawę z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (PE). Zielone certyfikaty są prawami majątkowymi powstającymi w wyniku konwersji wydawanych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) świadectw pochodzenia energii elektrycznej z OŹE. Są one w chwili obecnej instrumentami bezterminowymi i podlegają umorzeniu przez Prezesa URE. Energia elektryczna wytworzona z OŹE jest zwolniona od podatku akcyzowego. Odrębnie w art. 9o PE uregulowane zostało wydawanie świadectw pochodzenia biogazu, które stanowi potwierdzenie wytworzenia biogazu rolniczego oraz wprowadzenia go do sieci dystrybucyjnej gazowej. Zatem, aby wytwórca biogazu rolniczego mógł otrzymać takie świadectwo, muszą zostać zrealizowane kumulatywnie obie przesłanki, tj. musi nastąpić wytworzenie biogazu i musi on zostać wprowadzony do sieci. Wówczas właściwy operator systemu dystrybucyjnego gazowego potwierdzi ilość biogazu wprowadzonego do jego sieci. Szczegółowe informacje, w tym parametry jakościowe biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci dystrybucyjnej gazowej, wymagania dotyczące pomiarów, rejestracji i sposobu obliczania ilości wytwarzanego biogazu rolniczego oraz sposób przeliczania ilości wytworzonego biogazu rolniczego na ekwiwalentną ilość energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 24 sierpnia 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu obowiązku potwierdzania danych dotyczących wytwarzanego biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci dystrybucyjnej gazowej (Dz. U. Nr 187, poz. 1117). Ilość wytworzonego biogazu rolniczego przelicza się na ekwiwalentną ilość energii elektrycznej możliwej do wytworzenia w odnawialnych źródłach energii, według wzoru: ( ) gdzie poszczególne symbole oznaczają: - ilość energii elektrycznej możliwej do wytworzenia w odnawialnych źródłach energii stanowiąca ekwiwalent wytworzonego biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci dystrybucyjnej gazowej [MJ], n - ilość partii biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci dystrybucyjnej gazowej, m - oznaczenie kolejnej partii biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci 8

9 M bri r i dystrybucyjnej gazowej, - ilość biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci dystrybucyjnej gazowej w poszczególnych partiach [m 3 ], o określonej wartości opałowej zmierzonej za pomocą urządzenia pomiarowo-rozliczeniowego, - rzeczywistą wartość opałową poszczególnej partii biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci dystrybucyjnej gazowej [MJ/m 3 ], - referencyjną wartość sprawności dla wytwarzania rozdzielonego energii elektrycznej w jednostce zużywającej biogaz rolniczy ( ) Zgodnie z regulacją zawartą w art. 9a ust. 1 PE zakres podmiotów zobowiązanych do przedłożenia i umorzenia świadectw pochodzenia wymieniony został w art. 9e ust. 1a PE. Wypełnienie tego obowiązku może nastąpić również poprzez uiszczenie opłaty zastępczej (art. 9a ust. 1 pkt 2 PE) lub realizacje obowiązku w części poprzez świadectwa pochodzenia i w części poprzez uiszczenie opłaty zastępczej. Jednakże niewypełnienie tego obowiązku w jednej z dwu wskazanych powyższej form powoduje sankcję w postaci wymierzenia kary pieniężnej przez organ regulacyjny Prezesa URE. W styczniu 2014 nowelizacja prawa energetycznego przywróciła system wsparcia dla tzw. wysokosprawnej kogeneracji, czyli m.in. żółte certyfikaty, z których korzystały i będą mogły korzystać biogazownie. System wsparcia w formie żółtych certyfikatów dotyczy jednostek o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej źródła do 1 MW lub opalanych paliwami gazowymi. Nowelizacja wydłuża ów system do 2018 r. 2.4 NOWELIZACJA PRAWA ENERGETYCZNEGO MAŁY TRÓJPAK (2013) W lipcu 2013 roku Parlament przyjął nowelizację prawa energetycznego (PE), tzw. Mały Trójpak. Nowe prawo sprzyja rozwojowi prosumenckiego rynku energii. Dokument wprowadza kilka nowych pojęć i rozwiązań, jak następuje. W Art. 3 pkt. 20f, PE zdefiniowano odnawialne źródło energii, jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania słonecznego, aerotermalną, geotermalną, hydrotermalną, fal, prądów i pływów morskich, spadku rzek oraz energię pozyskiwaną z biomasy, biogazu pochodzącego ze składowisk odpadów, a także biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścieków albo rozkładu składowanych szczątków roślinnych i zwierzęcych. Mały Trójpak wprowadza również definicję mikroinstalacji, jako instalacji OŹE o mocy do 40 kw, których właściciele zostaną zwolnieni z kosztów przyłączenia oraz zwolnione rejestracji działalności gospodarczej. Nowe prawo energetyczne definiuje również pojęcie Prosumenta, tzw. Sprzedawcy z urzędu, jako producenta oraz konsumenta energii, mogącego sprzedać energię. Prosument nie ma obowiązku odprowadzania składek zdrowotnych. 9

10 PE promuje wykorzystania wyprodukowanej energii z OŹE na własny użytek i sprzedawaniu jej nadwyżek do sieci elektroenergetycznej. Zgodnie z art. 9u PE, wytwarzanie energii elektrycznej w mikroinstalacji przez osobę fizyczną niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a także sprzedaż tej energii przez tę osobę, nie jest działalnością gospodarczą. Ponadto, art. 9v PE określa, iż energię elektryczną wytworzoną w mikroinstalacji przyłączonej do sieci dystrybucyjnej znajdującej się na terenie obejmującym obszar działania sprzedawcy z urzędu i oferowaną do sprzedaży przez osobę, o której mowa w art. 9u PE, jest zobowiązany zakupić ten sprzedawca. Zakup tej energii odbywa się po cenie równej 80% średniej ceny sprzedaży energii elektrycznej w poprzednim roku kalendarzowym, która jest ustalana przez Prezesa URE zgodnie z art. 23 ust 2 pkt 18 lit b PE. Uregulowania Małego Trójpaku, ze względu na jednostkową wielkość obecnie realizowanych pojedynczych biogazowni, nie wpłyną bezpośrednio na ich rozwój, jak przygotowywana ustawa o odnawialnych źródłach energii. 2.5 GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PRZYGOTOWYWANEJ USTAWY O ODNAWIALNYCH ŹRÓDŁACH ENERGII (2013/2014) ZAKRES USTAWY Nowe prawo ma na celu dostosowanie obecnie obowiązujących rozwiązań do warunków rynkowych, które obejmują przede wszystkim utrzymanie obecnego systemu wsparcia dla istniejących instalacji OŹE. Nowe prawo ma zagwarantować poszanowanie praw nabytych dla wszystkich, którzy byli wytwórcami energii elektrycznej z OŹE przed wejściem w życie ustawy. Projekt regulacji dotyczącej produkcji energii ze źródeł odnawialnych dotyczy określenia zasad i warunków wykonywania działalności w zakresie wytwarzania energii elektrycznej, ciepła lub chłodu oraz energii z biogazu rolniczego. Dokument opisuje również mechanizmy i instrumenty wspierające wytwarzanie energii elektrycznej jak również ciepła oraz zasady wydawania gwarancji pochodzenia energii elektrycznej wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii w instalacjach odnawialnego źródła energii i energii elektrycznej wytworzonej z biogazu rolniczego CELE USTAWY Ustawa o odnawialnych źródłach energii ma zapewnić realizację założonych celów zawartych w Krajowym Planie Działań, jak również Polityce energetycznej Polski do 2030 roku. Polska ma osiągnąć cele pośrednie zwiększania produkcji energii z OŹE, kształtujące się w poszczególnych latach na poziomie 9,54% do 2014 r., 10,71% do 2016 r. oraz 12,27% do 10

11 2018 r. Osiągnięcie założonych celów będzie oparte o dwa filary zasobów dostępnych i możliwych do wykorzystania w Polsce, tj. poprzez wzrost wytwarzania energii elektrycznej z generacji wiatrowej oraz większe wykorzystanie energetyczne biomasy. Założone wartości mogą zostać osiągnięte pod warunkiem zapewnienia zrównoważonego rozwoju OŹE. Rozwój ten powinien następować pod warunkiem uwzględnienia nie tylko zobowiązań Polski względem UE, ale także z uwzględnieniem ochrony środowiska. Zwiększenie wytwarzania energii z OŹE nie może konkurować z produkcją żywności. W związku z tym rozwój OŹE powinien następować w harmonii interesów przedsiębiorców z podmiotami prowadzącymi działalność rolniczą. Ustawa o OŹE zakłada realizację szeregu celów, m.in.: zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego i ochrony środowiska, między innymi w wyniku efektywnego wykorzystania odnawialnych źródeł energii; racjonalne wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii, uwzględniające realizację długofalowej polityki rozwoju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej, wypełnienie zobowiązań wynikających z zawartych umów międzynarodowych, oraz podnoszenie innowacyjności i konkurencyjności gospodarki Rzeczypospolitej Polskiej; kształtowanie mechanizmów i instrumentów wspierających wytwarzanie energii elektrycznej, ciepła lub chłodu, lub biogazu rolniczego w instalacjach odnawialnych źródeł energii; wypracowanie optymalnego i zrównoważonego zaopatrzenia odbiorców końcowych w energię elektryczną, ciepło lub chłód, lub w biogaz rolniczy z instalacji odnawialnych źródeł energii; tworzenie nowych miejsc pracy w wyniku przyrostu liczby oddawanych do użytkowania nowych instalacji odnawialnych źródeł energii; zapewnienie wykorzystania na cele energetyczne produktów ubocznych lub pozostałości z rolnictwa oraz przemysłu wykorzystującego surowce rolnicze SYSTEM AUKCYJNY W nowym prawie zaproponowano również rozwiązania oparte na optymalizacji rachunku ekonomicznego dla istniejących instalacji OŹE oraz wdrożenie nowoczesnego systemu aukcyjnego dla nowych i zmodernizowanych instalacji OŹE, który gwarantuje maksymalizację korzyści związanych z potrzebą osiągnięcia określonego udziału OŹE do 2020 r., oraz umożliwi rozwój małoskalowej energetyki prosumenckiej służącej zaspokajaniu własnych potrzeb energetycznych przez odbiorców. 11

12 3 MOŻLIWOŚCI DOFINANSOWANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH WSPARCIE BIOGAZOWNI W RAMACH PROGRAMU BOCIAN NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ Przygotowanie inwestycji odnawialnych źródeł energii, biogazowni rolniczych niesie za sobą wysokie początkowe nakłady inwestycyjne, które w dużym stopniu zwalniają ich rozwój. Od stycznia 2014 r. w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej dostępne są środki na dofinansowanie rozproszonych, odnawialnych źródeł energii. W ramach programu Bocian, którego budżet to ok. 420 mln zł, propagowane będzie ograniczenie i uniknięcie emisji CO 2 oraz zwiększenie produkcji zielonej energii poprzez budowę, rozbudowę lub przebudowę instalacji odnawialnych źródeł energii. Do kwalifikowanych systemów zalicza się instalacje fotowoltaiczne o mocy 200 kw do 1 MW, farmy wiatrowe do 3 MW, małe elektrownie wodne do 5 MW, źródła ciepła opalane biomasą do 20 MW, biogazownie rozumiane jako obiekty wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła z wykorzystaniem biogazu rolniczego od 300 kw do 2 MW, instalacje wytwarzania biogazu rolniczego w celu wprowadzania go do sieci gazowej dystrybucyjnej i bezpośredniej, wytwarzanie energii elektrycznej w wysoko sprawnej kogeneracji na biomasę do 5 MW. Produkowana energia może zostać wykorzystana na użytek własny inwestora bądź na cele komercyjne. Koszt jednostkowy inwestycji nie powinien przekroczyć wyszczególnionych ram dla instalacji stawki są uwarunkowane propagowaniem wykorzystania w projektach innowacyjnej technologii. Przewidywana forma dofinansowania w programie Bocian to pożyczka preferencyjna niepodlegająca umorzeniu, której wartość minimalna to 2 mln zł, a maksymalna 40 mln zł. Ze względu na wyznaczony przez UE cel osiągnięcia 15 procentowego udziału OŹE w końcowym zużyciu energii w 2020 r., inwestycje w zieloną energie są nieuniknione. Tym samym konieczne będzie ich dotowanie. Potencjalne źródła dofinansowania w nowym okresie programowym pojawią się pod koniec 2014 r., a głównym kryterium przyznania będzie poziom gotowości inwestora do realizacji (decyzja środowiskowa, pozwolenie na budowę, montaż finansowy). Dyskutowana jest jeszcze kwestia dotycząca form wsparcia. Atrakcyjne dotacje do 70% wartości kosztów kwalifikowanych, będą trudne do realizacji. Nowy biznesplan instalacji energetycznej, której budowa nastąpi po 2014 r. przy pomocy środków pomocowych, powinien zawierać dotację zwrotną w formie pożyczki. W nowym okresie programowym, pożyczka będzie preferowaną odmianą dotacji dla inwestycji obciążonych niskim wskaźnikiem ryzyka, m.in. dla instalacji OŹE. Dotacje zostaną przeznaczone na działania w dziedzinach wymagających opracowania nowych innowacyjnych rozwiązań, w porozumieniu sektora nauki i przemysłu oraz ich komercjalizację. W przypadku prac badawczo rozwojowych inwestor ponosi największe ryzyko, które zostanie zniwelowane dotacją bezzwrotną. 12

13 Przedstawione poniżej instrumenty mają za zadanie wspierać inwestycje budowy instalacji wytwarzających oraz przetwarzających biogaz na energię elektryczną oraz ciepło WSPARCIE BIOGAZOWNI W RAMACH SYSTEMU GREEN INVESTMENT SCHEME (GIS) W ramach Systemu Zielonych Inwestycji (GIS), NFOŚiGW pełniący funkcję Krajowego Operatora Systemu Zielonych Inwestycji, realizuje program priorytetowy biogazownie rolnicze. Wśród form dofinansowania możliwych do uzyskania przez beneficjenta wyróżnia się: oprocentowane pożyczki, udzielenie dofinansowania. W ramach programu NFOŚiGW zakłada dofinansowanie następujących rodzajów działań związanych z produkcją biogazu / biometanu: koszt nabycia lub koszt wytworzenia nowych środków trwałych, w tym: budowli i budynków (powinien istnieć bezpośredni związek miedzy nabyciem budynków i budowli a celami przedsięwzięcia), maszyn i urządzeń, narzędzi, przyrządów i aparatury, infrastruktury technicznej związanej z nową inwestycja, przy czym przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się instalacje wewnętrzne w obiektach technologicznych, przyłącza doprowadzające media do obiektów technologicznych, drogi i place technologiczne, itp.; koszt montażu i uruchomienia środków trwałych; koszt nabycia materiałów lub robót budowlanych, pod warunkiem że pozostają w bezpośrednim związku z celami przedsięwzięcia objętego wsparciem; nabycie wartości niematerialnych i prawnych w formie: patentów, licencji, nieopatentowanej wiedzy technicznej, technologicznej lub z zakresu organizacji i zarządzania; koszt nadzoru wymaganego przepisami prawa. Budżet 1. Budżet ustala się na kwotę: planowane zobowiązania dla bezzwrotnych form dofinansowania wynoszą ,2 tys. zł ze środków pochodzących z transakcji sprzedaży jednostek przyznanej emisji albo innych środków NFOŚiGW, wypłaty środków z podjętych i planowanych zobowiązań dla bezzwrotnych form dofinansowania programu wynoszą ,5 tys. zł, 13

14 planowane zobowiązania dla zwrotnych form dofinansowania wynoszą ,1 tys. zł -ze środków NFOSiGW, wypłaty środków z podjętych i planowanych zobowiązań dla zwrotnych form dofinansowania programu wynoszą ,3 tys. zł. Więcej informacji na: gis/programy-priorytetowe/ WSPARCIE BIOGAZOWNI PRZEZ BANK OCHRONY ŚRODOWISKA Bank Ochrony Środowiska od lipca 2014 roku będzie udzielał kredytów z Dobrą Energią przeznaczonych na finansowanie przedsięwzięć związanych z OŹE. Program jest przeznaczony dla: jednostkom samorządu terytorialnego; spółkom komunalnym; dużym, średnim i małym przedsiębiorstwom. Kredyt z Dobrą Energią będzie realizował przedsięwzięcia z zakresu wykorzystania odnawialnych źródeł energii z przeznaczeniem na finansowania projektów polegających na budowie: biogazowni; elektrowni wiatrowych; elektrowni fotowoltaicznych; instalacji energetycznego wykorzystania biomasy; innych projektów z zakresu energetyki odnawialnej. Kredyt z Dobrą Energią oferuje: finansowanie do 90% kosztu netto inwestycji, a w przypadku samorządu terytorialnego do 100% wartości inwestycji; długi okres kredytowania, co daje możliwość rozłożenia kosztów inwestycji nawet na 15 lat karencje na spłatę kapitału kredytu nawet do 18 miesięcy; karencje na spłatę odsetek nawet do 18 miesięcy; udostępniony produkt w kilku walutach, tj. PLN, EUR, USD; oprocentowanie zmienne, oparte o stawkę WIBOR 3M/6M powiększoną o marżę banku. Więcej informacji na: 14

15 3.1.4 WSPARCIE BIOGAZOWNI W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO W PERSPEKTYWIE Środki z programu są przeznaczone przede wszystkim na: gospodarkę niskoemisyjną, ochronę środowiska, przeciwdziałanie i adaptację do zmian klimatu, transport i bezpieczeństwo energetyczne oraz ochrona zdrowia i dziedzictwo kulturowe. Głównymi beneficjentami nowego programowania będą podmioty publiczne, w tym jednostki samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorcy, w szczególności duże przedsiębiorstwa. Budżet to ,9 mld EUR z Funduszy Europejskich, czyli 114,94 mld zł. Priorytet PO IIŚ dotyczy zmniejszenia emisyjności gospodarki poprzez poprawę efektywności energetycznej i wykorzystanie odnawialnych źródeł energii przez przedsiębiorstwa, sektor publiczny i mieszkaniowy, promowanie strategii niskoemisyjnych, rozwój i wdrażanie inteligentnych systemów dystrybucji. 15

16 4 WYTWARZANIE BIOGAZU ROLNICZEGO 4.1 PROCES POWSTAWANIA BIOGAZU Materia organiczna (materia pochodzenia zwierzęcego i roślinnego) w warunkach braku kontaktu z tlenem, pod wpływem działania bakterii ulega szeregu procesów biochemicznych w wyniku, których powstaje między innymi gaz bogaty w metan. Wydatek i jakość gazu powstającego przy fermentacji beztlenowej są zależne od szeregu czynników, w tym przede wszystkim od: rodzaju surowców pierwotnych (wsadowych), stopnia przefermentowania surowców, temperatury w jakiej przebiega proces fermentacji, poprawności obróbki mechanicznej (mieszanie), czasu trwania procesu. Proces fermentacji materii organicznej związany jest z udziałem beztlenowych bakterii anaerobowych w środowisku wodnym. Proces fermentacji, który został przedstawiony na Rysunku 4. jest kilkustopniowym procesem biologicznym, który zachodzi w wyniku oddziaływania określonego środowiska bakteryjnego. Rys. 4. Proces produkcji biogazu Proces ten może przebiegać w szerokim zakresie temperatur i w różnym czasie. W poszczególnych przedziałach temperatur decydującą rolę odgrywają mikroorganizmy, które przy współudziale różnego zakresu temperatury skracają czas proces fermentacji, co ilustruje Tabela 1. Większość instalacji biogazowych działa w temperaturach 32 o C 37 o C, odpowiada to zakresowi działania bakterii mezofilowych. Dla zapewnienia właściwego przebiegu procesu fermentacji konieczne jest, aby temperatura procesu utrzymywana była na możliwie stałym poziomie. Odchylenia temperatury nie powinny być większe niż 2 o C. 16

17 Tabela 1. Temperatura i czas fermentacji podstawowych beztlenowych mikroorganizmów L.p. Mikroorganizmy Temperatura [ o C] Czas fermentacji [dni] 1. Psychrofilowe Mezofilowe Termofilowe Oprócz temperatury istotny jest również odpowiedni stosunek ilości atomów węgla do ilości atomów azotu (C:N) w masie wsadu w biogazowni, który powinien wynosić : 1, a stosunek azotu do fosforu do siarki (N:P:S)=7:1:1. Jeżeli stosunek C:N jest niski to cząsteczki azotu zostają uwolnione w postaci amoniaku. Taki proces skutkuje podwyższeniem ph środowiska. Jeżeli stosunek C:N jest za wysoki następuje spadek produkcji biogazu. Tabela 2. przedstawia ilość możliwego do wyprodukowania biogazu, określonego w litrach na 1 kg suchej masy wsadu, w cyklu 26 dniowym, przy stosowaniu różnych materiałów wsadowych, przy charakterystycznym dla danego surowca (słoma, łodygi, odchody itp.) czasie produkcji biogazu. Tabela 2. Produkcja biogazu z różnych materiałów wsadowych (wg Kotowskiego, Fechnera) L.p. Rodzaj wsadu do biogazowni Ilość biogazu w cyklu 26 dniowym [l/kg suchej masy ] 1. Słoma rzepakowa Łodygi i liście ziemniaczane Liście buraczane Trawa Słoma pszeniczna Słoma żytnia Odchody trzody chlewnej Odchody bydła PRODUKCJA BIOGAZU Z ODCHODÓW ZWIERZĘCYCH I ROŚLINNYCH Biogaz jest gazem pozyskiwanym z biomasy w szczególności w instalacjach przeróbki odpadów zwierzęcych lub roślinnych, w oczyszczalniach ścieków oraz składowiskach odpadów. Biogaz składa się z: metanu CH 4, dwutlenku węgla CO 2, azotu N 2, węglowodorów H 2, kwasów siarkowych H 2 S oraz tlenu O 2. Skład chemiczny biogazu został przedstawiony na rysunku 5. 17

18 Metan (CH4) 55-80% Dwutlenek węgla (CO2) 20-40% Azot (N2) 1-3% Węglowodory (H2) <1% Kwas siarkowy (H2S) 0,1-2% Tlen (O2) <1% Rys. 5. Skład chemiczny biogazu W Polsce istnieje wiele upraw rolnych, z których praktycznie wykorzystuje się jedynie ziarno. Łodygi i liście, jako produkt odpadowy, mogą być również wykorzystywane jako składnik wsadu do biogazowni rolniczych. Ważny jest sposób zbierania odpadów, ich magazynowanie i powtórne zagospodarowanie. Do najczęściej wykorzystywanych substratów pochodzenia roślinnego jest słoma, trawa, łodygi i liście roślin uprawnych (ziemniaki, buraki, kukurydza) oraz odpady rolnicze (obrzynki buraków, wysłodki). Tabela 3 przedstawia wydajność biogazu z różnych roślin rolniczych z której wynika, że ziarno pszenicy, kiszonki zbożowe oraz kukurydza mają największą wydajność biogazu m 3 /t świeżej masy. Największą wydajność biogazu z jednego hektara uprawy posiada zaś kiszonka z kukurydzy, która jest najczęściej wykorzystywanym substratem w biogazowniach rolniczych. Tabela 3. Wydajność biogazu z różnych roślin rolniczych Gatunek Plon [t/ha] Wydajność biogazu [m 3 /t świeżej masy ] Wydajność biogazu [m 3 /ha] Kiszonka z kukurydzy Burak pastewny Trawa łąkowa trzy pokosy Kukurydza Kiszonka z całych roślin zbożowych Ziemniak Ziarno pszenicy Przetwórstwo gnojowicy zwierzęcej wraz z surowcami rolniczymi do biogazu jest najbardziej racjonalnym sposobem unieszkodliwiania i utylizacji odpadów rolniczych. Najczęściej wykorzystywanymi substratami wykorzystywanymi do produkcji biogazu rolniczego są: odchody bydła, trzody chlewnej oraz drobiu, rzadziej odchody koni, owiec, kóz. Tabela 4 przedstawia wydajność podchodów poszczególnych gatunków zwierząt w produkcji biogazu z której wynika, że największą teoretyczną wydajność biogazu posiada gnojowica świń oraz 18

19 pomiot kurzy. Po fermentacji szkodliwa dla środowiska gnojowica przekształca się w wieloskładnikowy, wysokowartościowy nawóz rolniczy, który praktycznie bez ograniczeń może być używany do nawożenia upraw. Tabela 4. Wydajność odchodów zwierzęcych w produkcji biogazu Substrat Zawartość Zawartość Teoretyczna wydajność biogazu suchej masy (s.m.) [%] suchej masy organicznej (s.m.o.) [% s.m.] z 1 kg s.m.o. [dm 3 ] z 1 kg świeżej masy [dm 3 ] Gnojowica krów Gnojowica cieląt Gnojowica świń Gnojowica owcza Obornik krów Obornik świń Obornik koński Pomiot kurzy świeży W niektórych biogazowniach do substratu dodaje się również domieszki w postaci tłuszczów zwierzęcych, pochodzące np. z zakładów przetwórstwa mięsnego. Typowa instalacja rolnicza produkująca biogaz została przedstawiona w sposób ideowy na rysunku Rys. 6. Schemat ideowy systemu do produkcji biogazu Zasadnicze elementy systemu są jak następuje: 1 - zbiornik surowca (gnojowicy) 2 - komora fermentacyjna z układem dozowania, podgrzewania i mieszania mechanicznego lub barbotażowego 3 - zbiornik produktu przefermentowanego (szlamu) 4 - zbiornik biogazu 5 - system do produkcji ciepła lub ciepła i energii elektrycznej w skojarzeniu 19

20 Często spotyka się również proste instalacje do produkcji nawozu z przefermentowanego wsadu do biogazowni. Należy dodać, że poszczególne urządzenia i elementy różnią się w poszczególnych typach instalacji szczegółami rozwiązań technicznych. Wielkości systemów mogą być różne, w zależności od obsady zwierząt hodowlanych i wielkości produkcji energii. W przypadku biogazowni z małą komorą fermentacyjną o objętości rzędu 25 m 3, a więc przy obsadzie zwierząt hodowlanych na poziomie 20:40 SD (tzw. Sztuki Dorosłe) proces otrzymywania biogazu ma przebieg jak następuje. a) Gnojowica z budynku inwentarskiego spływa grawitacyjnie odpowiednim kanałem do zbiornika gnojowicy świeżej (zbiornik surowca). W zbiorniku tym następuje intensywne mieszanie gnojowicy. b) Ze zbiornika surowca wstępnie przygotowana gnojowica przesyłana jest cyklicznie do komory fermentacyjnej. Proces fermentacji zachodzi w sposób ciągły przy podwyższonej temperaturze (zbiornik wyposażony jest w odpowiednie nagrzewnice). We wnętrzu komory fermentacyjnej ma miejsce mieszanie dzięki zastosowaniu odpowiedniego mieszadła. c) Poprzez umieszczony w komorze fermentacyjnej przelew przefermentowana gnojowica odprowadzana jest do kolejnego zbiornika, skąd może być pobierana jako przetworzony produkt końcowy procesu fermentacyjnego, czyli nawóz do zagospodarowania rolniczego. d) Biogaz otrzymywany w komorze fermentacyjnej jest odprowadzany do zbiornika biogazu. Instalacja jest zawsze wyposażona w zabezpieczenia ciśnieniowe, pożarowe (przerywacze płomienia), e) Część energii otrzymywanej z gnojowicy może być (i zwykle jest) wykorzystywana do podgrzania komory fermentacyjnej, a pozostała część służy do produkcji ciepła lub energii elektrycznej. Ze wzrostem wielkości biogazowni (zwiększenie komory fermentacyjnej) rośnie stopień skomplikowania całej instalacji. Podłoga w budynku inwentarskim powinna być wyposażona w ruszt. Zbiornik wstępny, do którego gnojowica spływa grawitacyjnie, może znajdować się pod budynkiem. Można również stosować drugi oddzielny zbiornik, w którym są gromadzone ścieki z zakładu przetwórstwa spożywczego. Wtedy w obu zbiornikach ma miejsce mieszanie wsadu pompą wirową. Ścieki i gnojowica mogą być doprowadzane wspólnym rurociągiem do komory fermentacyjnej. Komora fermentacyjna, podobnie jak poprzednio wyposażona jest w przelew, który zapewnia odprowadzenie przefermentowanej gnojowicy do komory spustowej a dalej może być ona kompostowana, bądź przerabiana na nawóz. Komory spustowe posiadają zbiorniki odciekowe. W przypadku dużej komory fermentacyjnej istotną funkcją oprócz podgrzewania wsadu w komorze jest jej mieszanie, w celu zapobieżenia gromadzeniu się osadów w dolnej części 20

21 komory (im komora jest większa tym problem ten jest bardziej istotny). Wykorzystuje się z reguły układy mieszania typu hydraulicznego. Pompa układu mieszania przetłacza gnojowicę z dolnej części do górnej. Instalacja gazowa jest wyposażona w odpowiedni system kontrolno - sterujący, system zabezpieczeń, system oczyszczania składający się z odsiarczalników i odwadniacza. 4.3 TECHNOLOGIE USZLACHETNIANIA BIOGAZU DO PARAMETRÓW GAZU ZIEMNEGO Wtłaczanie biometanu do sieci gazowej jest alternatywą wykorzystania biogazu na terenach oddalonych od miejsca wytwarzania. Zatłaczanie biogazu do sieci jest możliwe po jego uszlachetnieniu do jakości gazu ziemnego. Wyprodukowany biometan może posłużyć jako paliwo dla pojazdów silnikowych oraz w kogeneracji. Rys. 7 przedstawia schemat ideowy biogazowni z instalacją do uszlachetniania biogazu do parametrów gazu ziemnego. p=20hpa Biogaz Fermentator p=16-25bar Sprężarka Biogaz Instalacja uzdatniająca biometan Stacja redukująca p=5bar Licznik gazu Pomiar jakości gazu Gazociąg ekspedycyjny do sieci gazowej Sieć dystrybucyjna Regulator ciśnienia Zawór szybko zamykający Rys. 7. Schemat ideowy biogazowni z systemem uszlachetniania biogazu Nawanialnia Biogaz posiada składniki szkodliwe dla systemu gazowniczego, a są nimi: siarkowodory, azot, związki tlenu, dwutlenek węgla, amoniak oraz para wodna. Uszlachetnienie redukuje ilość tych składników, a zwiększa udział metanu. Tabela 5 przedstawia porównanie składów chemicznych: biogazu, biometanu oraz gazu ziemnego. 21

22 Tabela 5. Porównanie składu biogazu i gazu ziemnego Parametr Biogaz Biometan Gaz ziemny Metan 45-75% 94-99% 93-98% Dwutlenek węgla 28-45% 0,1-4% 1% Azot <3% <3% 1% Tlen <2% <1% - Wodór Ilości śladowe Ilości śladowe - Siarkowodór <10ppm <10ppm Amoniak Ilości śladowe Ilości śladowe - Etan - - <3% Propan - - <2% Wartość kaloryczna Średnio 6 kwh/m 3, choć w zależności od wsadu do biogazowni 5,5-7,7 kwh/m 3 10,2-10,9 kwh/m 3 ok kwh/m METODY USZLACHETNIANIA BIOGAZU Najczęściej stosowanymi metodami uszlachetniania biogazu do jakości gazu ziemnego jest adsorpcja zmiennociśnieniowa PSA (Pressure Swing Adsorption), płuczka wodna, płuczka z zastosowaniem rozpuszczalników, separacja membranowa oraz separacja kriogeniczna, rzadziej wykorzystuje się metodę GPP 3. Tabela 6 przedstawia technologie uszlachetniania biogazu do jakości gazu ziemnego z której wynika, że najlepszą metodą uszlachetniania biogazu jest chemiczna adsorpcja płuczki aminowej. Wybierając metodę uszlachetniania biogazu należy mieć na uwadze szereg aspektów. Należy uwzględnić zapotrzebowanie na energię elektryczną oraz ciepło poszczególnych instalacji oraz szereg procesów generujących dodatkowe koszty, którymi są: odsiarczanie, osuszanie, dostosowanie wartości opałowej czy ciśnienie gazu. Tabela 6 Technologie uszlachetniania biogazu. Technologia Efekt Stężenie metanu po procesie Adsorpcja zmiennociśnieniowa (PSA) Adsorpcja CO 2 pod ciśnieniem na węglu aktywnym Płuczka wodna Rozpuszczanie CO 2 w wodzie pod wysokim ciśnieniem Chemiczna adsorpcja płuczka aminowa Fizyczna adsorpcja wymywanie z Chemiczna reakcja CO 2 z MEA (monoetanoloamina) Rozpuszczenie CO2 w rozpuszczalniku pod Straty metanu > 96% 2-4% > 96% 1-3% > 99% < 0,1% > 96% ok. 2% 3 22

23 zastosowaniem rozpuszczalników Separacja membranowa Separacja kriogeniczna wysokim ciśnieniem Różnica prędkości fermentacji molekuł gazowych Warunki agregacji w zależności od temperatury > 95% ok. 2% > 99% METODA PŁUCZKI WODNEJ Metoda płuczki wodnej jest obecnie jednym z najczęściej wykorzystywanym sposobem oczyszczania biogazu do jakości gazu ziemnego. Proces ten polega na: sprężaniu surowego gazu i chłodzeniu fizycznej absorpcja CO 2 w wodzie przy nadciśnieniu suszeniu czystego gazu oraz analiza składu kompresji do ciśnienia sieciowego, legalizowanym pomiarze i następnie zatłoczeniu do sieci regeneracji wody płuczki przy obniżeniu ciśnienia Instalacja uszlachetniania metodą płuczki wodnej składa się z trzech kolumn: 1 kolumny desorpcyjnej ( tzw. Stripper) 2 kolumna absorpcyjnej oddzielenie CO 2 z biogazu nadciśnienie (około 7 bar) woda i biogaz spotykają się z przeciwbieżnym prądzie 3 kolumny Flash do uzdatniania wody obniżenie ciśnienia 2 bar Rys. 8. Instalacja uszlachetniająca biogaz Rys. 9. Kolumny do uszlachetniania biogazu 23

24 4.3.3 KOSZTY USZLACHETNIANIA BIOGAZU Koszty uszlachetniania biogazu uzależnione są od zastosowanej technologii. Średnie koszty inwestycyjne biogazowni wykorzystującej technologię do oczyszczania biogazu o wydajności 250 Mm 3 biogazu/h (ekwiwalent 500 kw el ) wahają się od 0,5-0,8 mln EUR. Koszty inwestycyjne instalacji o wydajności 1000 Nm 3 /h (ekwiwalent 2 MW el ) wynoszą około 1,2 1,5 mln EUR. Koszty eksploatacyjne technologii produkującej biometan są odwrotnie proporcjonalne do jej wydajności. Większe jednostkowe koszty eksploatacyjne generuje mniejsza produkcja biometanu. Instalacja produkująca 250 Nm 3 biogazu/h generuje koszt EUR/MWh, zaś instalacja o wydajności Nm 3 biogazu/h generuje koszty w wysokości 7 13 EUR/MWh JAKOŚĆ ZATŁACZANEGO BIOMETANU DO SIECI Podczas przyłączenia instalacji biogazowej do sieci według Art.7. ust. 8 należy zwrócić szczególną uwagę na: Art.9a ust.11 oraz parametry jakościowe biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci dystrybucyjnej gazowej, które są następujące: zawartość siarkowodoru nie powinna przekraczać 7,0 mg/m 3 ; zawartość siarki merkaptanowej nie powinna przekraczać 16,0 mg/m 3 ; zawartość siarki całkowitej nie powinna przekraczać 40,0 mg/m 3 ; zawartość par rtęci nie powinna przekraczać 30,0 µg/m 3 ; temperatura punktu rosy wody przy ciśnieniu 5,5 MPa powinna wynosić: od dnia 1 kwietnia do dnia 30 września 2011 nie więcej niż: + 3,7 C, od dnia 1 października do dnia 31 marca 2011 nie więcej niż: - 5 C; ciepło spalania powinno wynosić nie mniej niż: 34,0 MJ/m3 - dla biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci, którą transportowany jest gaz ziemny wysokometanowy grupy E o wartości liczby Wobbego z zakresu od 45,0 MJ/m 3 włącznie do 54,0 MJ/m 3, 30,0 MJ/m 3 - dla biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci, którą transportowany jest gaz ziemny zaazotowany podgrupy Lw o wartości liczby Wobbego z zakresu od 37,5 MJ/m 3 włącznie do 45,0 MJ/m 3, 26,0 MJ/m 3 - dla biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci, którą transportowany jest gaz ziemny zaazotowany podgrupy Ls o wartości liczby Wobbego z zakresu od 32,5 MJ/m 3 włącznie do 37,5 MJ/m 3, 22,0 MJ/m 3 - dla biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci, którą transportowany jest gaz ziemny zaazotowany podgrupy Ln o wartości liczby Wobbego z zakresu od 27,0 MJ/m 3 włącznie do 32,5 MJ/m 3, 18,0 MJ/m 3 - dla biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci, którą transportowany jest gaz ziemny zaazotowany podgrupy Lm o wartości liczby Wobbego z zakresu od 23,0 MJ/m 3 włącznie do 27,0 MJ/m 3. 24

25 Parametry, o których mowa w ust. 1, są określone dla następujących warunków odniesienia dla procesu spalania: ciśnienie - 101,325 kpa, temperatura - 298,15 K (25 C); dla objętości: ciśnienie - 101,325 kpa, temperatura - 273,15 K (0 C). wymagania dotyczące pomiarów, rejestracji i sposobu obliczania ilości wytwarzanego biogazu rolniczego, miejsce dokonywania pomiarów ilości biogazu rolniczego na potrzeby realizacji obowiązków, sposób przeliczania ilości wytworzonego biogazu rolniczego na ekwiwalentną ilość energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii na potrzeby wypełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 9a ust. 1, warunki przyłączenia do sieci dystrybucyjnej gazowej instalacji wytwarzania biogazu rolniczego, biorąc pod uwagę potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonowania systemu gazowego oraz dostępne technologie wytwarzania biogazu rolniczego, koszty wprowadzenia biogazu do sieci dystrybucyjnej ponosi dostawca biogazu, warunki przyłączenia do sieci wyznacza operator sieci dystrybucyjnej, Ilość wytwarzanego biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci dystrybucyjnej gazowej oblicza się według wzoru: Ibio = Ibiok Ibiop, gdzie poszczególne symbole oznaczają: Ibio - ilość wytwarzanego biogazu rolniczego wprowadzonego do sieci dystrybucyjnej gazowej [m 3 ], Ibiok - końcowa wartość wskazania urządzenia pomiarowo-rozliczeniowego [m 3 ], Ibiop - początkową wartość wskazania urządzenia pomiarowo-rozliczeniowego [m 3 ]. Wprowadzanie biogazu do dystrybucyjnej sieci gazowej wymaga ciągłej kontroli kaloryczności gazu, okresowego sprawdzania zawartości substancji szkodliwych, ilości biogazu, możliwa do wprowadzania do sieci dystrybucyjnej zależeć będzie od zapotrzebowania gazu w punkcie zasilania. Należy jednak opracować system monitoringu parametrów wtłaczanego biogazu, a przede wszystkim należy usprawnić monitorowanie: zawartości siarki, zawartości siloksanów, elementów śladowych, które mogą mieć wpływ na zdrowie, zawartości tlenu, zawartości wodoru, liczba metanowa (parametr związany ze spalaniem stukowym w silnikach, porównanie - liczba oktanowa dla paliw płynnych). 25

26 5 BIOGAZOWNIE W POLSCE DOSTĘPNOŚĆ SUBSTRATU I POTENCJAŁ BIOGAZU Ogromną szansą rozwoju sektora biometanu / biogazu w Polsce jest duży potencjał energetyczny krajowego rolnictwa. Teoretyczny potencjał surowcowy szacuje się na 5 mld m³ biogazu 4. Potencjał ten zakłada wykorzystanie w pierwszej kolejności produktów ubocznych rolnictwa, płynnych i stałych odchodów zwierzęcych oraz produktów ubocznych i pozostałości przemysłu rolno - spożywczego. Równocześnie z wykorzystaniem tych surowców przewiduje się prowadzenie upraw roślinnych, w tym określanych jako energetyczne, z przeznaczeniem na substrat dla biogazowi. Jest to możliwe docelowo na około 700 tys. ha, co pozwoliłoby na pełne zabezpieczenie krajowych potrzeb żywnościowych oraz pozyskanie dodatkowych surowców niezbędnych do wytwarzania biopaliw i biogazu rolniczego. Realny potencjał produktów ubocznych rolnictwa oraz przemysłu rolno spożywczego wynosi 1,7 mld m 3 biogazu rocznie (847 ktoe, 35,6 PJ) 5. Produkcja takiej ilości energii mogłoby spełnić zapotrzebowanie 1,2% w zużyciu energii finalnej. Instytut Energetyki Odnawialnej w ekspertyzie dla Ministerstwa Gospodarki z 2007 roku podaje, że potencjał ekonomiczny biogazu na 2020 r. oceniany jest na 204 PJ, co odpowiada 6,6 mld m 3 biogazu, a stanowi 4,6 % zużycia energii finalnej AKTUALNY STAN BIOGAZOWNI W POLSCE W ostatnich latach w Polsce można zauważyć znaczny rozwój sektora biogazu. Ilość jednostek wytwórczych biogazu zwiększyła się w ostatnich kilku latach prawie dwukrotnie, co może świadczyć o opłacalności inwestycji oraz dostępności substratu. Obecnie w Polsce funkcjonują 44 biogazownie (tab. 7) o łącznej wydajności instalacji m 3 /rok, zainstalowanej mocy elektrycznej wynoszącej 51,743 MW e oraz 50,985 MW t zainstalowanej mocy cieplnej. Ilość obecnie produkowanego biogazu w porównaniu do potencjału jaki jest możliwy do wykorzystania jest jednak nadal niewielka. Wpływa na to szereg barier hamujących rozwój sektora biogazu w Polsce. Jedną z nich jest wciąż brak ustawy o odnawialnych źródłach energii i oczekiwanie na nią potencjalnych inwestorów. 4 Kierunki rozwoju biogazowi rolniczych w Polsce na lata Polityka energetyczna Polski do 2030 roku 26

27 Tabela 7. Zarejestrowane biogazownie w Polsce 6 Lp. Nazwa przedsiębiorstwa energetycznego Miejsce wykonywania działalności Roczna wydajność instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego (m³/rok) Zainstalowana moc układu elektryczna (MW e ) cieplna (MW t ) 1. Poldanor S.A. Koczała ,126 2, Poldanor S.A. Pawłówko ,946 1, Poldanor S.A. Płaszczyca ,625 0,68 4. Poldanor S.A. Nacław ,625 0, Poldanor S.A. Świelino ,625 0, Poldanor S.A. Uniechówek ,063 1, Poldanor S.A. Giżyno ,063 1, Poldanor S.A. Kujanki ,33 0, Biogaz Agri Sp. z o.o. Niedoradz ,252 0, Spółka Rolna Kalsk Kalsk ,140 1,060 Sp. z o.o. 11. Elektrownie Wodne Sp. Liszkowo ,126 1,198 z o.o. 12. Biogaz Zeneris Sp.z.o.o. Skrzatusz ,526 0, Eko - Energia Grzmiąca Grzmiąca ,600 1,600 Sp. z o.o. 14. BIO-WAT Sp. z o.o. Świnica ,900 1, BIO-BUT Sp. z o.o. Sośnicowice ,526 0, Bioelektrownia Uhnin ,200 1,160 Sp. z o.o. 17. Bioenergy Project Konopnica ,998 2,128 Sp. z o.o. 18. Allter Power Sp. z o.o. Mełno ,600 1, Wikana Bioenergia Piaski ,999 1,040 Sp. z o.o. 20. AWW Wawrzyniak Zbiersk ,600 1,620 Sp. j. Cukrownia 21. Biogal Sp.z.o.o. Boleszyn ,000 2, Gospodarstwo Rolne Kargowa - Klępsk Ryszard Maj Klępsk ,000 1,400 6 Agencja Rynku Rolnego 27

28 23. P.P.H.U. "SERAFIN" Szklarka ,660 0,640 Sp. z o.o. Myślniewska 24. Elektrociepłownia Piekoszów ,800 0,855 Bartos Sp. z o.o. 25. Polskie Biogazownie Domaszowice ,000 2,016 "Energy-Zalesie" Sp. z o.o. 26. DOBITT ENERGIA Liszkowo ,126 1,198 Sp. z o.o. 27. FARM FRITES Poland Lębork ,200 1,223 S.A. 28. Südzucker Polska S.A. Strzelin ,000 2, DMG Sp. z o.o. Koczergi ,200 1, "BIO-POWER Sp. z o.o. Zaścianki ,200 1, Cargill Poland Sp. z o.o. Kobierzyce ,526 0, Biogazownia Rypin Rypin ,875 1,813 Sp. z o.o. 33. Minex-Invest Sp.z.o.o. Łęguty ,200 1, "EKOENERGIA WKM" Orchówek ,063 1,299 Sp. z o.o. 35. Nadmorskie Elektrownie Darżyno ,400 2,448 Wiatrowe Darżyno Sp. z o.o. 36. Zakład Usługowo- Opoczno ,500 0,646 Handlowy Wojciechowski" Zdzisław Wojciechowski 37. EL-KA Sp.z.o.o. Byszewo ,00 1, BIOGAZ Przemysław Resko ,600 1,600 "Łąkrol" Sp.z.o.o 39. PFEIFER&LANGEN Glinojeck ,560 a GLINOJECK S.A. 40. Zakład Usługowo Opoczno ,500 0,646 Handlowy Wojciechowski Zdzisław Wojciechowski 41. Elektrownia Biogazowa Borzęciczki ,200 1,320 Borzęciczki Sp. z o.o. 42. Agro Bio Sp. z o.o. Kętrzyn ,400 0,445 28

29 43. Eco Progres Giże ,063 1,104 Sp. z o.o. 44. Ośrodek Hodowli Tragamin ,800 0,789 Zarodowej Gajewo Sp. z o.o. Razem : ,743 50, BUDOWA NOWYCH BIOGAZOWNI ROLNCZYCH W POLSCE W latach przewidywana jest realizacja następujących biogazowni: Rzędów bio-elektrownia 9,6 MW oddanie 2015 r. uruchomienie 2016 r. Starachowice bio-elektrownia 7 MW w tym 3 MW biogazownia odanie 2016 r. uruchomienie 2017 r. Łoninów bio-elektrownia 2 MW, biogazownia 1 MW oddanie 2016 r. uruchomienie 2017 r. Kopaniny bio-elektrownia 3 MW oddanie 2017 r. uruchomienie 2018 r. Końskie bio-elektrownia 1 MW oddanie 2017 r. uruchomienie 2018 r. Gnojno bio-elektrownia 2 MW oddanie 2016 r. uruchomienie 2017 r. Wielopol bio-elektrownia 2 MW Pokutulsko - PHU Rolpako Sp. z o.o. 0,5 MW Bara Poldanor S.A. 0,3 MW Tychowo Biogas Kikowo Sp.j. 0,5 MW Jezierzyce Jabro Sp. z o.o. 1 MW Znaczny rozwój instalacji biometanu w Polsce nie jest możliwy bez odpowiedniej legislacji (Ustawa o OŹE), jednakże jeśli projekty związane z biometanem odniosą sukces to w najbliższym czasie zostaną wybudowane punkty wtłaczania biometanu do sieci gazowej oraz instalacje do dystrybucji CNG PRODUKCJA BIOGAZU ROLNICZEGO Biogazownie rolnicze obecnie wytwarzają energię elektryczną oraz ciepło. W 2011 r. ilość wytworzonego biogazu rolniczego wynosiła 36,64 mln m 3, ilość wytworzonej energii elektrycznej wynosiła 73,43 GWh, zaś ilość wytworzonego ciepła wynosiła 82,63 GWh. W 2012 r. ilość wytworzonego biogazu rolniczego wyniosła 73,14 mln m 3, ilość wytworzonej energii elektrycznej - 141,79 GWh zaś ilość wytworzonego ciepła - 158,64 GWh. Z przedstawionych danych wynika, że produkcja wytworzonego biogazu rolniczego w latach wzrosła dwukrotnie. Wskazuje to na znaczny rozwój tego sektora energetycznego w Polsce. 29

30 Tabela 8 Produkcja biogazu rolniczego, energii elektrycznej i ciepła z biogazu rolniczego w latach Rok Ilość wytworzonego biogazu rolniczego Ilość energii elektrycznej wytworzonej z biogazu rolniczego [GWh] Ilość ciepła wytworzonego z biogazu rolniczego [GWh] [mln m 3 ] 2011 r. 36,64 73,43 82, r. 73,14 141,79 158,64 I półrocze 2013 r. 52,53 106,80 121,54 Rys. 10. Komory fermentacyjne biogazowni Dla porównania przytoczono wielkości dotyczące biogazwni w Niemczech. Opierając się na danych statystycznych z niemieckiego portalu statystycznego, w Niemczech, w październiku 2013 funkcjonowało ponad biogazowni rolniczych o zainstalowanej łącznej mocy równej 3,5 GW (cieplnej i elektrycznej) (źródło: Quelle: Fachverband Biogas). W tym samym czasie w Polsce funkcjonowało 38 biogazowni o łącznej mocy zainstalowanej ogółem wynosiła 93 MW. Liczba biometanowni w Niemczech w październiku 2013 r. wynosiła 127 o wydajności 80 Nm 3 /h każda. W Polsce do tej pory nie powstała instalacja do uszlachetniania biogazu WYKAZ SUROWCÓW ZUŻYTYCH DO PRODUKCJI BIOGAZU Do produkcji biogazu niezbędny jest odpowiednio dobrany substrat jak również bakterie, które bezpośrednio wpływają na fermentację. Tabela 9 przedstawia wykaz surowców wykorzystanych do produkcji biogazu rolniczego w latach

31 Tabela 9. Wykaz surowców zużytych do produkcji biogazu rolniczego w latach L.p. Rodzaj surowca zużytego do produkcji biogazu rolniczego Ilość surowca zużytego do produkcji biogazu rolniczego (w tonach) Łącznie 2011 r. Łącznie 2012 r. 1. Gnojowica , ,12 2. kiszonka z kukurydzy , ,63 3. wywar pogorzelniany , ,49 4. wysłodki 6 922, ,11 5. pozostałości z warzyw i owoców , ,65 6. mieszanina lecytyny i mydeł 8 906, ,42 7. pulpa ziemniaczana 7 258, ,13 8. serwatka 1 933, ,44 9. kiszonka z traw 7 217, , kiszonka ze zbóż 5 973,80 348, obornik , , oleje roślinne 0,00 1, zielonka 0, , treści żołądkowe 1 278, , osady białkowe 0, , płynne resztki pszenne 0,00 864, zboże 1 611,77 690, odpady poubojowe 0,00 685, szlamy z rafinacji oleju 0,00 644,98 rzepakowego 20. mąka, bułka, panierka 101,71 450, szlamy białkowo - tłuszczowe 0,00 384, odpady tłuszczowe 285,65 305, popłuczyny czekoladowe 0,00 303, gliceryna 0,00 302, odpadowa masa roślinna 0,00 292, osady drożdżowe 0,00 230, słoma 0,00 153, osady z przetwórstwa produktów 0,00 50,06 roślinnych 29. przeterminowana żywność 0,00 36, tłuszcze 0,00 15,50 Łącznie , ,37 31

32 Dominującym substratem biogazowni w Polsce pozostają: gnojowica, kiszonka z kukurydzy, wywar pogorzelniany oraz pozostałości z warzyw i owoców. Rys. 11. Zbiornik biogazu i instalacja do spalania jego nadmiaru 32

33 6 BARIERY WYKORZYSTANIA BIOMETANU I MECHANIZMY REALIZACJI CELÓW W Polsce istnieje wiele barier produkcji biogazu/biometanu, a są nimi: decyzje lokalizacyjne budowy oraz sieci biogazowej są uciążliwe i długotrwałe (Miejscowe Plany Zagospodarowania Przestrzennego nie uwzględniają instalacji z OŹE), należy odrolnić ziemię przed budową biogazowni, brak gwarancji/priorytetu przyłączenia elektrowni na biogaz do sieci elektroenergetycznej i biogazowni do sieci gazowej, procedura pozyskania warunków przyłącza są długie do 150 dni bez względu na wielkość instalacji, mało stabilny system certyfikatów oraz niska ich cena, nieuregulowana kwestia wykorzystania masy pofermentacyjnej do nawożenia upraw, nawet jeśli instalacja przetwarza tylko surowce pochodzenia rolniczego (rośliny i odchody zwierzęce), konieczne są badania masy pofermentacyjnej w celu wykorzystania jej jako nawóz, brak uregulowania kwestii możliwości przekazywania masy pofermentacyjnej osobom fizycznym, brak zaplecza technicznego, merytorycznego, słaba infrastruktura sieci gazowej, elektroenergetycznej, nie wspominając o ciepłowniczej, brak dostępu do informacji o zasadzie działania biogazowni, niechęć społeczeństwa do inwestycji na bazie biogazu. 33

34 Rys. 12. Dystrybutor CNG 34

35 7 PROJEKCJA PRODUKCJI BIOMETANU W POLSCE WG OSZACOWANIA PROJEKTU GREENGASGRIDS Obecnie w Polsce nie istnieją zakłady uszlachetniające biogaz do parametrów gazu ziemnego. Pierwsze instalacje przewidywane są na 2015 rok. Natomiast zapotrzebowanie na gaz ziemny w Polsce będzie systematycznie wzrastać, osiągając w 2030 roku wartość 200 TWh 7. Raport Biomethane Market Matrix 8 wskazuje, że technologia fermentacji beztlenowej i przemysłu biogazowego ma dużą możliwość rozwoju w Europie, natomiast Polska w rankingu krajów partnerskich projektu GreenGasGrids znajduje się w grupie państw z dobrymi warunkami rozwoju rynku biometanu. Brak wsparcia finansowego oraz prawnego dla właścicieli biogazowni chcących zatłaczać biometan do sieci jest główną przyczyną nie rozwijania się tego sektora. W metodyce oszacowania produkcji biometanu w Polsce do 2030 roku, potencjał biometanu został obliczony na podstawie dostępności zasobów początkowo z upraw, następnie z wszystkich dostępnych zasobów. Potencjał upraw rolnych stanowiących substraty fermentacji beztlenowej w krajach partnerskich został oszacowany na podstawie wielkości gruntów uprawowych. Otrzymane wielkości porównano z wartościami dla kraju odniesienia (Wielka Brytania), uzyskując współczynnik skali. Potencjał biometanu obliczono z uwzględnieniem dostępności takich źródeł jak: ścieki, resztki pożniwne (słoma), uprawy lignocelulozowe, odpady spożywcze, odpady biodegradowalne i odpady przetwórstwa spożywczego. Wielkości produkcji biometanu wyskalowano ze względu na wielkość populacji. Wyniki przedstawiono na rys. 13, w odniesieniu do przewidywanego zapotrzebowania na gaz ziemny. 7 Polityka energetyczna Polski do 2030 roku, dokument przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 10 listopada 2009 roku

36 TWh , ,56 151,19 168, , , ,58 6,08 10,58 14, Lata Zapotrzebownie na gaz ziemny Prognoza produkcji biometanu Rys. 13. Zapotrzebowanie na gaz ziemny i prognoza produkcji biometanu, wg. oszacowania projektu GreenGasGrids Udział biometanu ma szanse być istotny w pokryciu zapotrzebowania krajowego na gaz ziemny wynosząc 7% w 2030 roku. 36

Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Clayton Reklewski Louis-Jean

Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Clayton Reklewski Louis-Jean Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Clayton Reklewski Louis-Jean Szczegółowa Oferta KAPE S.A. Usługi doradczo - inżynierskie Eksperckie analizy rynku dla zastosowań technologii energooszczędnych:

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

EVERCON sp. z o.o. ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK

EVERCON sp. z o.o. ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK ul. 3 Maja 22, 35-030 Rzeszów tel. 17/8594575, www.evercon.pl evercon@evercon.pl BIOGAZOWNIE 2011 ROK Uwarunkowania prawne. Rozwój odnawialnych źródeł energii stanowi strategiczny cel polskiej energetyki.

Bardziej szczegółowo

Zasady wpisu do rejestru biogazowni rolniczych oraz prowadzenie dokumentacji i sprawozdawczości

Zasady wpisu do rejestru biogazowni rolniczych oraz prowadzenie dokumentacji i sprawozdawczości Konferencja Wykorzystanie biomasy rolniczej do celów energetycznych. Biogazownie rolnicze szansą na zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego gospodarstwa rolnego oraz dywersyfikację źródeł przychodów

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Opłacalność produkcji biogazu w Polsce. Magdalena Rogulska

Opłacalność produkcji biogazu w Polsce. Magdalena Rogulska Opłacalność produkcji biogazu w Polsce Magdalena Rogulska Możliwości wykorzystania biogazu/ biometanu Produkcja energii elektrycznej i ciepła Dotychczasowy kierunek wykorzystania w PL Sieć dystrybucyjna

Bardziej szczegółowo

Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność

Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność Janusz Wojtczak Biogazownie w Polsce alternatywa czy konieczność Biogazownie w Niemczech Rok 1999 2001 2003 2006 2007 2008 Liczba 850 1.360 1.760 3.500 3.711 4.100 instalacji Moc (MW) 49 111 190 949 1.270

Bardziej szczegółowo

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE

Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Programy priorytetowe NFOŚiGW wspierające rozwój OZE Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu Płock, 3 luty 2014 r. Narodowy Fundusz

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii Janusz Pilitowski, Departament Energii Odnawialnej Marzec 2015 2 Ustawa OZE Cel uchwalenia ustawy o odnawialnych źródłach energii 1. Celem

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Kielce, dn. 7 marca 2014 r. 2 Wzywania stojące przed polską energetyką

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE

Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Stan energetyki odnawialnej w Polsce. Polityka Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zakresie OZE Paweł Sulima Wydział Energii Odnawialnych i Biopaliw Departament Rynków Rolnych XI Giełda kooperacyjna

Bardziej szczegółowo

Oczyszczanie i uszlachetnianie biogazu do jakości gazu ziemnego

Oczyszczanie i uszlachetnianie biogazu do jakości gazu ziemnego Zakład Odnawialnych Zasobów Energii Oczyszczanie i uszlachetnianie biogazu do jakości gazu ziemnego Barbara Smerkowska Konferencja Nowy system gospodarki odpadami komunalnymi Kraków 16-17 lutego 2012 Składnik

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Sobótka. Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. Specjalista ds. energii odnawialnej. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia.

Katarzyna Sobótka. Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. Specjalista ds. energii odnawialnej. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia. Biogaz rolniczy produkcja i wykorzystanie Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl www.mae.mazovia.pl Cele Mazowieckiej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY

PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł Programu: PROGRAM PRIORYTETOWY Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji Część 2) wdrażana przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych

Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych FUNDUSZ UNIA EUROPEJSKA SPÓJNOŚCI Finansowanie modernizacji i rozwoju systemów ciepłowniczych Podtytuł prezentacji Anna Pekar Zastępca Dyrektora Departament Ochrony Klimatu Styczeń 2013, Lublin Narodowy

Bardziej szczegółowo

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce

NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce NFOŚiGW na rzecz efektywności energetycznej przegląd programów priorytetowych Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. IV Konferencja Inteligentna Energia w Polsce Wojciech Stawiany Doradca Zespół Strategii

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

PROSUMENT WYTWARZANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ NA WŁASNE POTRZEBY A PRAWO ENERGETYCZNE

PROSUMENT WYTWARZANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ NA WŁASNE POTRZEBY A PRAWO ENERGETYCZNE PROSUMENT WYTWARZANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ NA WŁASNE POTRZEBY A PRAWO ENERGETYCZNE MAREK SIUCIAK TERESPOL, 26.05.2014 PROSUMENT? Producent + konsument Pojęcie zaczerpnięte z pilotażowego programu finansowego

Bardziej szczegółowo

Biogazownie Rolnicze w Polsce

Biogazownie Rolnicze w Polsce 1 Biogazownie Rolnicze w Polsce Biogazownia co to jest? Dyrektywa 2003/30/UE definiuje biogaz: paliwo gazowe produkowane z biomasy i/lub ulegającej biodegradacji części odpadów, które może być oczyszczone

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W ASPEKCIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ENERGIA BIOMASY. 07.11.2013 r.

ZAGADNIENIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W ASPEKCIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ENERGIA BIOMASY. 07.11.2013 r. ZAGADNIENIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W ASPEKCIE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ENERGIA BIOMASY 07.11.2013 r. Zamiast wprowadzenia podsumowanie OŹE Dlaczego? Przyczyny: filozoficzno etyczne naukowe

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY. Tytuł programu: Wspieranie rozproszonych, odnawialnych źródeł energii. Część 1) BOCIAN - Rozproszone, odnawialne źródła energii

PROGRAM PRIORYTETOWY. Tytuł programu: Wspieranie rozproszonych, odnawialnych źródeł energii. Część 1) BOCIAN - Rozproszone, odnawialne źródła energii PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: Wspieranie rozproszonych, odnawialnych źródeł energii. Część 1) BOCIAN - Rozproszone, odnawialne źródła energii 1. Cel programu Ograniczenie lub uniknięcie emisji CO2

Bardziej szczegółowo

Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE

Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wsparcie inwestycyjne dla instalacji wytwarzających ciepło z OZE Dr Małgorzata Skucha Prezes Zarządu NFOŚiGW Warszawa, 09.12.2014 Oferta aktualna

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo

Projekt ustawy o OZE podstawowe zmiany, regulacje dotyczące przyłączeń

Projekt ustawy o OZE podstawowe zmiany, regulacje dotyczące przyłączeń Warszawa 9 maja 2013 Projekt ustawy o OZE podstawowe zmiany, regulacje dotyczące przyłączeń Powierzchnie biurowe sklepy i parkingi Powierzchnie handlowe Powierzchnie mieszkalne sklepy i restauracje Zakres

Bardziej szczegółowo

POLSKI SYSTEM WSPRACIA OZE

POLSKI SYSTEM WSPRACIA OZE POLSKI SYSTEM WSPRACIA OZE MARLENA BALLAK DOKTORANTKA NA WYDZIALE PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO SZCZECIN, 28 MARCA 2014 ROK SYSTEM WSPARCIA OZE W OBECNYCH REGULACJACH ODNAWIALNE ŹRÓDŁA

Bardziej szczegółowo

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn

www.promobio.eu Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Warsztaty PromoBio, 17 Maja 2012 Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, ul. Bartosza Głowackiego 17, Olsztyn Promocja regionalnych inicjatyw bioenergetycznych PromoBio Możliwości wykorzystania biomasy w świetle

Bardziej szczegółowo

Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce?

Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce? Czy opłaca się budować biogazownie w Polsce? Marek Jóźwiak BBI ZENERIS NFI S.A. Finansowanie budowy biogazowni szansą na zrównoważony rozwój energetyki odnawialnej NFOŚiGW, 15 października 2008 r. Tak,

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE GOSPODARKI

FINANSOWANIE GOSPODARKI FINANSOWANIE GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ W GMINACH OPRACOWANO NA PODSTAWIE PUBLIKACJI NOWA MISJA NISKA EMISJA DOTACJE I POŻYCZKI Z NARODOWEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA i GOSPODARKI WODNEJ W latach 2008

Bardziej szczegółowo

Zainwestuj w odnawialne źródła energii w Twoim Regionie: województwo warmińsko mazurskie

Zainwestuj w odnawialne źródła energii w Twoim Regionie: województwo warmińsko mazurskie Zainwestuj w odnawialne źródła energii w Twoim Regionie: województwo warmińsko mazurskie Uwarunkowania rynkowe: wejście na rynek, ceny energii i certy4atów zielonych, brązowych, żółtych, czerwonych i fioletowych

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie biometanu - aspekty technologiczne i ekonomiczne

Wytwarzanie biometanu - aspekty technologiczne i ekonomiczne Zakład Odnawialnych Zasobów Energii Wytwarzanie biometanu - aspekty technologiczne i ekonomiczne Barbara Smerkowska VII Spotkanie Interesariuszy Sieci Projektu BIOMASTER Kraków 30 października 2013 Zakład

Bardziej szczegółowo

CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE. Ryszard Mocha

CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE. Ryszard Mocha CENTRUM ENERGETYCZNO PALIWOWE W GMINIE Ryszard Mocha ZASOBY ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII W POLSCE. BIOMASA Największe możliwości zwiększenia udziału OZE istnieją w zakresie wykorzystania biomasy. Załącznik

Bardziej szczegółowo

System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce-planowane zmiany. Jerzy Pietrewicz, Sekretarz Stanu

System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce-planowane zmiany. Jerzy Pietrewicz, Sekretarz Stanu System wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce-planowane zmiany Jerzy Pietrewicz, Sekretarz Stanu Miejsce OZE w bilansie energetycznym Zastosowanie OZE ma na celu: wykorzystanie lokalnie dostępnych zasobów

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A.

Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A. Inwestycje w małe elektrownie wiatrowe z perspektywy Banku Ochrony Środowiska S.A. II FORUM MAŁEJ ENERGETYKI WIATROWEJ WARSZAWA CENERG 13 marca 2012 r. Finansowanie OZE w BOŚ S.A. (1991-2011) Liczba [szt.]

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Finansowanie inwestycji OZE ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Justyna Przybysz Doradca Departament Ochrony Klimatu

Bardziej szczegółowo

Biogazownie na Dolnym Śląsku

Biogazownie na Dolnym Śląsku Biogazownie na Dolnym Śląsku Możliwości rozwoju 23 października 2007 I Dolnośląskie Forum Energii Odnawialnej Chrobak Piotr Dziwisz Jacek Sygit Maciej European Clustering and Cooperation Net Zakres tematyczny

Bardziej szczegółowo

Biogazownie w energetyce

Biogazownie w energetyce Biogazownie w energetyce Temat opracował Damian Kozieł Energetyka spec. EGIR rok 3 Czym jest biogaz? Czym jest biogaz? Biogaz jest to produkt fermentacji metanowej materii organicznej przez bakterie beztlenowe

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy system wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce oraz planowane zmiany. Warszawa, 2 października 2014 r.

Kompleksowy system wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce oraz planowane zmiany. Warszawa, 2 października 2014 r. Kompleksowy system wsparcia energetyki odnawialnej w Polsce oraz planowane zmiany Warszawa, 2 października 2014 r. Miejsce OZE w bilansie energetycznym Zastosowanie OZE ma na celu: wykorzystanie lokalnie

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW

Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Instrumenty wsparcia OZE w ofercie NFOŚiGW Agnieszka Zagrodzka Dyrektor Departament Ochrony Klimatu Warszawa, 25.11.2014 Narodowy Fundusz Ochrony

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020

PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 F u n d a c ja n a r z e c z E n e r g e ty k i Z r ó w n o w a żo n e j PERSPEKTYWY ROZWOJU RYNKU OZE W POLSCE DO ROKU 2020 Cele Dyrektywy 2009/28/WE w sprawie promocji wykorzystania energii z OZE Osiągnięcie

Bardziej szczegółowo

MODEL ENERGETYCZNY GMINY. Ryszard Mocha

MODEL ENERGETYCZNY GMINY. Ryszard Mocha MODEL ENERGETYCZNY GMINY Ryszard Mocha PAKIET 3X20 Załącznik I do projektu dyrektywy ramowej dotyczącej promocji wykorzystania odnawialnych źródeł energii : w 2020 roku udział energii odnawialnej w finalnym

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne i ekonomiczne produkcji biogazu rolniczego w Polsce

Uwarunkowania prawne i ekonomiczne produkcji biogazu rolniczego w Polsce Uwarunkowania prawne i ekonomiczne produkcji biogazu rolniczego w Polsce OŹE nowym wyzwaniem dla obszarów wiejskich w Polsce, 22.10.2009, Opole Anna Oniszk-Popławska, Instytut Energetyki Odnawialnej (IEO)

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE

ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE BARIERY DLA ROZWOJU BIOGAZOWNI UTYLIZUJĄCYCH ZMIESZANY STRUMIEŃ ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII W POLSCE SUBSTRATÓW W PROJEKCIE USTAWY O OZE Michał Ćwil Michał Ćwil Polska Izba Gospodarcza Energii Odnawialnej

Bardziej szczegółowo

Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji

Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji Wsparcie inwestycji pro-środowiskowych dla MŚP w sektorze rolno-spożywczym, system wsparcia zielonych inwestycji Ryszard Ochwat Pełnomocnik Zarządu ds. wdrażania PO IiŚ Międzynarodowe Targi Polagra Food

Bardziej szczegółowo

Energetyka dla społeczeństwa. Społeczeństwo dla energetyki

Energetyka dla społeczeństwa. Społeczeństwo dla energetyki Energetyka dla społeczeństwa. Społeczeństwo dla energetyki Ilona Jędrasik, Koalicja Klimatyczna Ogólnopolskie Spotkania Ekonomii Społecznej - OSES 2013 Szczecin, Nowe Warpno, 19-20 września 2013 Prosument

Bardziej szczegółowo

OZE przyszłością powiatu lęborskiego. Proekologia strategią przyszłości MŚP UDA-POKL.02.01.01-00-361/13

OZE przyszłością powiatu lęborskiego. Proekologia strategią przyszłości MŚP UDA-POKL.02.01.01-00-361/13 OZE przyszłością powiatu lęborskiego Proekologia strategią przyszłości MŚP UDA-POKL.02.01.01-00-361/13 Lębork 22 maja 2015 www.biznesproeko.pl ODiTK w Gdańsku WHSZ w Słupsku Projektu Proekologia strategią

Bardziej szczegółowo

POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA. Paweł Danilczuk

POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA. Paweł Danilczuk KRAKÓW 09.06.2014 POLSKA IZBA GOSPODARCZA ENERGII ODNAWIALNEJ POLSKA GRUPA BIOGAZOWA Paweł Danilczuk Plan prezentacji 1. Surowce i substraty do wytwarzania biogazu rolniczego. 2. Biogazownia rolnicza elementy

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r.

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Źródła pochodzenia środków w portfelu NFOŚiGW środki statutowe NFOŚiGW środki pochodzące z opłat zastępczych

Bardziej szczegółowo

Systemy wsparcia wytwarzania biogazu rolniczego i energii elektrycznej w źródłach odnawialnych i kogeneracji w Polsce

Systemy wsparcia wytwarzania biogazu rolniczego i energii elektrycznej w źródłach odnawialnych i kogeneracji w Polsce Systemy wsparcia wytwarzania biogazu rolniczego i energii elektrycznej w źródłach odnawialnych i kogeneracji w Polsce Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 2011 Zawartość prezentacji 1. Podstawa

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej

Finansowanie inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej Finansowanie inwestycji z zakresu OZE i efektywności energetycznej 1 NFOŚiGW System Zielonych Inwestycji część 1) Zarządzanie energią w budynkach użyteczności publicznej Dofinansowanie: - dotacja (30%

Bardziej szczegółowo

System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja

System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja System Aukcyjny w praktyce przykładowa kalkulacja Aukcja Cena referencyjna < 1 MW Stare instalacje OZE Cena ref. a > 1 MW Nowa ustawa OZE + Warunek Stopień wykorzystania mocy zainstalowanej elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Polskie technologie biogazowe trendy i wyzwania. Sylwia Koch-Kopyszko

Polskie technologie biogazowe trendy i wyzwania. Sylwia Koch-Kopyszko Polskie technologie biogazowe trendy i wyzwania Sylwia Koch-Kopyszko BIOGAZOWNIE W POLSCE W Polsce działa 281 biogazowni o łącznej mocy 212,94 MW. Ilość biogazowni rolniczych 81, w tym: - instalacje do

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU. o dofinansowanie ze środków WFOŚiGW w Poznaniu. przedsięwzięć realizowanych w ramach. Programu Priorytetowego NFOŚiGW p.t.

REGULAMIN KONKURSU. o dofinansowanie ze środków WFOŚiGW w Poznaniu. przedsięwzięć realizowanych w ramach. Programu Priorytetowego NFOŚiGW p.t. REGULAMIN KONKURSU o dofinansowanie ze środków WFOŚiGW w Poznaniu przedsięwzięć realizowanych w ramach Programu Priorytetowego NFOŚiGW p.t.: Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Energetyka prosumencka - co to jest i możliwości jej wsparcia Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG

Energetyka prosumencka - co to jest i możliwości jej wsparcia Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG Energetyka prosumencka - co to jest i możliwości jej wsparcia Janusz Starościk PREZES ZARZĄDU SPIUG Konferencja FORUM WYKONAWCY Wrocław, 21 kwiecień 2015 Technologie wspierające wytwarzanie energii dla

Bardziej szczegółowo

Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa

Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa Programy wsparcia i finansowanie instalacji OZE w Polsce, w aspekcie nowej ustawy OZE mgr Joanna Kawa Programy wsparcia i finansowanie instalacji odnawialnych źródeł energii w Polsce, w aspekcie nowej

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii wyzwania stojące przed przedsiębiorstwami wodociągowo kanalizacyjnymi po 1 stycznia 2016 roku

Odnawialne źródła energii wyzwania stojące przed przedsiębiorstwami wodociągowo kanalizacyjnymi po 1 stycznia 2016 roku dr inż. Tadeusz Żaba DYREKTOR PRODUKCJI Odnawialne źródła energii wyzwania stojące przed przedsiębiorstwami wodociągowo kanalizacyjnymi po 1 stycznia 2016 roku Przedsiębiorstwa sektora komunalnego jako

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-24 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE Katedra Statystyki ŹRÓDŁA FINANSOWANIA NA RYNKU ENERGII ZE ŹRÓDEŁ ODNAWIALNYCH W POLSCE VI Międzynarodowa Konferencja Naukowa Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie Wiedza Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów biogazowych przez. Bank Ochrony Środowiska S.A.

Finansowanie projektów biogazowych przez. Bank Ochrony Środowiska S.A. Warszawa, 24-25 marca 2011 Iwetta Markiewicz Bank Ochrony Środowiska S.A. Finansowanie projektów biogazowych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Energia z odpadów Produkcja biogazu model szwedzki DOŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW Załącznik do uchwały Nr 1/201 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 22 lipca 201 r. Działanie.1 Energetyka oparta

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20%

Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20% Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20% Zbigniew Kamieński Ministerstwo Gospodarki Poznań, 21 listopada 2007 Cele na rok 2020 3 x 20% Oszczędność energii Wzrost wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Nowe zapisy w prawie energetycznym dotyczące biogazowni i biogazu rolniczego

Nowe zapisy w prawie energetycznym dotyczące biogazowni i biogazu rolniczego Nowe zapisy w prawie energetycznym dotyczące biogazowni i biogazu rolniczego Autor: dr Bartłomiej Nowak 1 Przyjęty na szczycie w Brukseli w 2008 roku pakiet klimatyczno-energetyczny zakłada odejścia od

Bardziej szczegółowo

Ustawa o odnawialnych źródłach energii (OZE) nadzieje i oczekiwania

Ustawa o odnawialnych źródłach energii (OZE) nadzieje i oczekiwania Ustawa o odnawialnych źródłach energii (OZE) nadzieje i oczekiwania Małgorzata Niedźwiecka Główny Specjalista Północno-Zachodni Oddział Terenowy Urzędu Regulacji Energetyki Szczecin, 2013 energia fal

Bardziej szczegółowo

PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie

PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie PROSUMENT finansowanie energetyki rozproszonej doświadczenia wdrażania projektu Jacek Chrzanowski Prezes Zarządu WFOŚiGW w Szczecinie PROGRAM PROSUMENT 16 września 2014 r. WFOŚiGW w Szczecinie podpisał

Bardziej szczegółowo

PAKIET INFORMACYJNY. System wsparcia w projekcie ustawy o OZE 6.2 z dnia 4.02.2014r.

PAKIET INFORMACYJNY. System wsparcia w projekcie ustawy o OZE 6.2 z dnia 4.02.2014r. PAKIET INFORMACYJNY System wsparcia w projekcie ustawy o OZE 6.2 z dnia 4.02.2014r. ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII OCHRONA ŚRODOWISKA EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA Co składa się na wartość pomocy publicznej? Na

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

JAKIE SZANSE DLA MIKRO- I MAŁYCH BIOGAZOWNI W NOWYM OTOCZENIU PRAWNYM?

JAKIE SZANSE DLA MIKRO- I MAŁYCH BIOGAZOWNI W NOWYM OTOCZENIU PRAWNYM? JAKIE SZANSE DLA MIKRO- I MAŁYCH BIOGAZOWNI W NOWYM OTOCZENIU PRAWNYM? DLACZEGO USTAWA O OZE JEST POTRZEBNA? Pakiet klimatyczno-energetyczny 3x20% przyjęty przez Unię Europejską w 2008 r. zakłada wsparcie

Bardziej szczegółowo

BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE. Poznao 22.11.2011

BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE. Poznao 22.11.2011 BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE Poznao 22.11.2011 Fermentacja anaerobowa 2 SKŁAD BIOGAZU 3 BIOGAZ WYSYPISKOWY WARUNKI DLA SAMOISTNEGO POWSTAWANIA BIOGAZU 4 Biogazownia

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO POLSKIEJ IZBY GOSPODARCZEJ ENERGII ODNAWIALNEJ

STANOWISKO POLSKIEJ IZBY GOSPODARCZEJ ENERGII ODNAWIALNEJ STANOWISKO POLSKIEJ IZBY GOSPODARCZEJ ENERGII ODNAWIALNEJ do projektu rozporządzenia dotyczącego potwierdzania danych dotyczących ilości wytwarzanego biogazu rolniczego wprowadzanego do sieci dystrybucyjnej

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEH - MAPA DOTACJI Finansowanie działań ujętych w PGN PROGRAMY PO Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 RPO woj. lubelskiego na lata 2014-2020 PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025

PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025 PROGRAM ROZWOJU ENERGETYKI W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DO ROKU 2025 z uwzględnieniem źródeł odnawialnych Poznań,, 22.05.2012 2012-05-31 1 Dokumenty Strategiczne Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego (obowiązuje

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Projekt Integracji?

Dlaczego Projekt Integracji? Integracja obszaru wytwarzania w Grupie Kapitałowej ENEA pozwoli na stworzenie silnego podmiotu wytwórczego na krajowym rynku energii, a tym samym korzystnie wpłynie na ekonomiczną sytuację Grupy. Wzrost

Bardziej szczegółowo

BioEnergy Farm. Kalkulatory - energetyczne wykorzystanie biomasy. Platforma Europejska BioEnergy Farm Kalkulacja opł acalnoś ci biogazowni

BioEnergy Farm. Kalkulatory - energetyczne wykorzystanie biomasy. Platforma Europejska BioEnergy Farm Kalkulacja opł acalnoś ci biogazowni BioEnergy Farm Kalkulatory - energetyczne wykorzystanie biomasy Platforma Europejska BioEnergy Farm Kalkulacja opł acalnoś ci biogazowni Olsztyn 14/12/2012 Marek Amrozy zakres merytoryczny oparty na materiałach

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna MOŻLIWOŚCI ROZWOJU ENERGETYKI ODNAWIALNEJ W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Marek Palonka Mazowiecka Agencja Energetyczna Fakty o Mazowszu 2 Fakty o Mazowszu największy region w Polsce -35579 km 2 ponad 5 milionów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR

PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR PROGRAM FINANSOWANIA ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ORAZ OBIEKTÓW DOTYCZĄCYCH CYCH KOGENERACJI ZE ŚRODKÓW W SUBFUNDUSZU OPŁAT ZASTĘPCZYCH I KAR NALICZANYCH W OPARCIU O USTAWĘ PRAWO ENERGETYCZNE Schemat finansowania

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia,

Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, uiszczenia opłaty zastępczej, zakupu energii elektrycznej i

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Katowice, 31 marca 2015 r. STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ŚLĄSKIE

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska

Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska Warsztaty edukacyjne Biomaster GasShow 2014 Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska Biogaz z odpadów organicznych

Bardziej szczegółowo

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE

Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE Zasady koncesjonowania odnawialnych źródełenergii i kogeneracji rola i zadania Prezesa URE dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Warszawa 2009 Zawartość prezentacji 1. Podstawy prawne

Bardziej szczegółowo

Dziśi jutro systemu wsparcia źródeł odnawialnych

Dziśi jutro systemu wsparcia źródeł odnawialnych Dziśi jutro systemu wsparcia źródeł odnawialnych dr Zdzisław Muras Departament Przedsiębiorstw Energetycznych Poznań 24 listopada 2009 Zawartość prezentacji 1. Podstawy prawne. 2. Funkcjonujące systemy

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie

Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie Agnieszka Sobolewska Dyrektor Biura WFOŚiGW w Szczecinie Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Szczecinie istnieje nieprzerwanie od 1993 roku. Działa na mocy Ustawy Prawo Ochrony

Bardziej szczegółowo

Projekt Rozwój kadr dla planowania energetycznego w gminach. Program szkoleniowo-doradczy dla uczestnika projektu

Projekt Rozwój kadr dla planowania energetycznego w gminach. Program szkoleniowo-doradczy dla uczestnika projektu Projekt Rozwój kadr dla planowania energetycznego w gminach Program szkoleniowo-doradczy dla uczestnika projektu Uzasadnienie celowości szkoleń Dynamiczny wzrost zużycia energii w gospodarstwach, wzrost

Bardziej szczegółowo

Badania i analizy potencjału Dolnego Śląska dla wykorzystania odnawialnych źródeł energetycznych

Badania i analizy potencjału Dolnego Śląska dla wykorzystania odnawialnych źródeł energetycznych Badania i analizy potencjału Dolnego Śląska dla wykorzystania odnawialnych źródeł energetycznych Wrocław, grudzieo 2010 Wprowadzenie Etap 1 przeprowadzenie badania Badania i analizy potencjału Dolnego

Bardziej szczegółowo

Gaz składowiskowy jako źródło energii odnawialnej. Instalacja odgazowania w Spółce NOVA w Nowym Sączu. dr inż. Józef Ciuła NOVA Spółka z o.o.

Gaz składowiskowy jako źródło energii odnawialnej. Instalacja odgazowania w Spółce NOVA w Nowym Sączu. dr inż. Józef Ciuła NOVA Spółka z o.o. Gaz składowiskowy jako źródło energii odnawialnej. Instalacja odgazowania w Spółce NOVA w Nowym Sączu. dr inż. Józef Ciuła NOVA Spółka z o.o. Gaz składowiskowy - powstaje w procesie biologicznego rozkładu

Bardziej szczegółowo

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3

Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Fundusze europejskie na odnawialne źródła energii. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, działania 9.4, 9.5, 9.6 i 10.3 Magdalena Mielczarska-Rogulska Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim Marian Magdziarz WOJEWÓDZTWO OPOLSKIE Powierzchnia 9.412 km² Ludność - 1.055,7 tys Stolica Opole ok. 130 tys. mieszkańców

Bardziej szczegółowo