JAK PRZEKAZYWANA JEST WIADOMOŚĆ O POZYTYWNYM WYNIKU TESTU NA HIV DOŚWIADCZENIA POLSKICH PACJENTÓW

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "JAK PRZEKAZYWANA JEST WIADOMOŚĆ O POZYTYWNYM WYNIKU TESTU NA HIV DOŚWIADCZENIA POLSKICH PACJENTÓW"

Transkrypt

1 214 WIADOMOŚCI LEKARSKIE 2006, Nowotworowa LIX, 3 4 Biopsja niedrożność wątroby jelita grubego Nr 3 4 Dorota Rogowska-Szadkowska, Brygida Knysz*, Jacek Gąsiorowski* JAK PRZEKAZYWANA JEST WIADOMOŚĆ O POZYTYWNYM WYNIKU TESTU NA HIV DOŚWIADCZENIA POLSKICH PACJENTÓW Z Zakładu Medycyny Rodzinnej i Pielęgniarstwa Środowiskowego Akademii Medycznej w Białymstoku oraz z *Katedry i Kliniki Chorób Zakaźnych Akademii Medycznej we Wrocławiu Na podstawie anonimowych badań ankietowych prześledzono doświadczenia polskich pacjentów związane z odbieraniem dodatniego wyniku testu, świadczącego o zakażeniu HIV (human immunodeficiency virus). W Polsce nadal znacznie częściej niż w krajach starej Unii Europejskiej wykonuje się testy w kierunku anty-hiv, nie informując o tym osób zainteresowanych, choć z przeprowadzonych badań wynika, że częstość takich praktyk spadła z 61,6% w latach do 27,7% w latach W naszym kraju zbyt rzadko wyjaśnia się również pacjentom znaczenia okienka serologicznego oraz dodatniego i ujemnego wyniku. O rezultacie badania informują najczęściej lekarze, choć stopień ich przygotowania do udzielania takich informacji nie jest zadowalający. [Wiad Lek 2006; 59(3 4): ] Słowa kluczowe: zakażenie HIV, diagnostyka. Otrzymanie dodatniego wyniku testu na HIV jest ogromnie stresującym przeżyciem, nawet dla osób, które nie wykluczały możliwości nabycia zakażenia, zdając sobie sprawę z konsekwencji, jakie mogą powodować wcześniejsze ryzykowne zachowania. Od lat istnieją międzynarodowe zalecenia określające sposoby przygotowania pacjentów do testu na obecność przeciwciał anty-hiv, a także przekazywania jego wyników [1,2]. Mówią o tym również zalecenia polskie [3,4], w których podkreśla się, że niezwykle istotne jest uzyskanie poprzedzonej rozmową świadomej zgody pacjenta na wykonanie testu. Poradnictwo przed testem powinno zawierać informacje o drogach zakażenia HIV i możliwościach zapobiegania zakażeniu, o istnieniu okienka serologicznego, trwającego zwykle 12 tygodni od momentu ostatniego ryzykownego zachowania, oraz wyjaśnić, iż dodatni wynik badania, potwierdzony testem Western blot, oznacza obecność przeciwciał anty-hiv świadczących o zakażeniu HIV. Rozmowa powinna przygotować pacjenta na ewentualność otrzymania dodatniego wyniku, a także pomóc w zrozumieniu nowej sytuacji życiowej. Pacjent powinien otrzymać informacje, gdzie będzie mógł leczyć się dalej, a także komu zobowiązany jest powiedzieć o zakażeniu, a komu nie. W 2001 r. ukazało się doniesienie o doświadczeniach pacjentów z 11 krajów Europy (Belgia, Dania, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Luksemburg, Niemcy, Portugalia, Włochy, Wielka Brytania), związanych z otrzymywaniem dodatnich wyników testu HIV [5]. Ponieważ badania te nie objęły Polski, a doświadczenia osób seropozytywnych w poszczególnych krajach mogą się różnić, celowe jest porównanie doświadczeń polskich pacjentów z doświadczeniami pacjentów w innych krajach europejskich. MATERIAŁ I METODY Podczas IX Ogólnopolskiego Spotkania Osób Żyjących z HIV, które odbyło się w czerwcu 2003 r. w Zaniemyślu k. Poznania, przeprowadzono anonimowe badania ankietowe osób żyjących z HIV, pochodzących z różnych miast Polski; 15% pacjentów ankietowano podczas wizyt w Poradni dla Osób Żyjących z HIV przy Katedrze i Klinice Chorób Zakaźnych AM we Wrocławiu. Ankiety wzorowano na stosowanych we wspomnianych wcześniej badaniach przeprowadzonych w 11 krajach europejskich [5]. Podobnie również, poza pytaniami o wiek, płeć, wykształcenie, prawdopodobne drogi zakażenia HIV, badanych indagowano o rok i okoliczności otrzymania dodatniego wyniku, okoliczności (pytanie o zgodę przed wykonaniem badania, wyjaśnienie pojęć okienka serologicznego, wyniku dodatniego i ujemnego ), miejsce wykonania testu (pobyt w szpitalu, a jeśli tak, to z jakiego powodu: pobyt na oddziale detoksykacyjnym, punkt anonimowego testowania, inne okoliczności), a także kto (lekarz, pielęgniarka, doradca z punktu anonimowego testowania, lub ktoś inny) i w jaki sposób przekazał informację o zakażeniu HIV. Pytano, czy w czasie wręczania wyniku dodatniego osoba informująca o nim miała dostatecznie dużo czasu na rozmowę i wyjaśnienie wszystkich wątpliwości pacjenta, czy powiedziano, gdzie się udać w celu dalszego leczenia, gdzie szukać dalszych informacji o HIV/AIDS, a także o to, czy osoba przekazująca wynik wykazywała zrozumienie dla sytuacji pacjenta, chęć wsparcia, pomocy i czy wyjaśniła, komu bezwzględnie należy powiedzieć o zakażeniu HIV. Pacjentów proszono także o podanie, ile razy wykonywali test na obecność przeciwciał anty-hiv, zanim wynik okazał się dodatni. W celu przeanalizowania ewentualnych różnic w sposobie informowania pacjentów o zakażeniu HIV, które

2 Nr 3 4 Zakażenie HIV 215 powinny wystąpić wraz z wydłużaniem się czasu trwania epidemii AIDS w Polsce i spodziewanym wzrostem wiedzy pracowników polskiej służby zdrowia dotyczącej HIV/AIDS, badanych podzielono na 2 grupy, zależnie od czasu otrzymania dodatniego wyniku. Pacjenci z grupy I (64 osoby, w tym 29 kobiet i 35 mężczyzn, w wieku lat, średnio 37 lat) dodatnie wyniki badań otrzymali w latach , a więc w czasie, kiedy wysoce aktywna terapia antyretrowirusowa nie była jeszcze stosowana, natomiast pacjenci z grupy II (65 osób, w tym 25 kobiet i 40 mężczyzn, w wieku lat, średnio 33 lata) otrzymali je w latach , w czasie, kiedy rokowanie osób zakażonych HIV uległo znaczącej poprawie dzięki stosowaniu wysoce aktywnej, skojarzonej terapii antyretrowirusowej. W sumie badaniami objęto 129 pacjentów (54 kobiety i 75 mężczyzn), którzy informację o zakażeniu HIV otrzymali w latach Wiek badanych w momencie wypełniania ankiety wynosił średnio 35 lat (19 61 lat). Nie stwierdzono istotnych różnic pod względem płci i wieku między obiema grupami, wykształcenie badanych osób żyjących z HIV w obu grupach było podobne (tab. I). Wśród ankietowanych odsetek zakażonych w wyniku iniekcyjnego stosowania środków odurzających w latach uległ zmniejszeniu do 42,2% (wcześniej 56,3%). Wśród pacjentów z grupy II wzrosła nieznacznie częstość zakażeń na skutek kontaktów seksualnych zarówno homo- (z 8,5 do 14,2%), jak i heteroseksualnych (z 13,2 do 17,1%), wzrosła też nieco liczba kobiet (z 0,8 do 3,9%), które nie są pewne, czy zakaziły się poprzez wspólnie używane igły i strzykawki, czy poprzez kontakty heteroseksualne. Tabela I. Wykształcenie poddanych badaniom ankietowym osób żyjących z HIV Wykształcenie Podstawowe Zawodowe Średnie Wyższe Grupa I n = Grupa II n = Grupa I osoby, które o dodatnim wyniku testu anty-hiv dowiedziały się w latach ; grupa II osoby, które o dodatnim wyniku testu anty-hiv dowiedziały się w latach WYNIKI I OMÓWIENIE W latach zmniejszyła się znamiennie (z 61,6 do 27,7%) liczba testów na obecność przeciwciał anty-hiv wykonywanych bez wiedzy i zgody pacjenta. Niewiele zmieniło się natomiast w kwestii wyjaśniania pojęcia okienka serologicznego, jak i znaczenia wyników pozytywnego ( dodatniego ) i negatywnego ( ujemnego ) przed wykonaniem badania. W grupie I w latach znaczenie okienka serologicznego nie zostało wyjaśnione 64,7% badanych, w grupie II w latach w dalszym ciągu 63,8% badanych nie było świadomych konieczności odczekania 3 miesięcy od ostatniego ryzykownego zachowania, by wykonać badanie. Pojęć dodatniego i ujemnego wyniku testu nie wyjaśniono 40,8% pacjentów z grupy I i 44,8% z grupy II. Ankietowani podawali, iż w większości przypadków informację o dodatnim wyniku testu przekazywał im lekarz (62,8% przypadków), znacznie rzadziej pielęgniarki (15,5%), terapeuci z ośrodków leczenia uzależnień (7,8%) lub strażnicy więzienni (1,5%). W latach pacjenci (6,2% ankietowanych) wykonywali również testy w punktach anonimowego testowania, działających obecnie w 14 większych miastach Polski, gdzie certyfikowani przez Krajowe Centrum ds. AIDS psycholodzy i lekarze prowadzą poradnictwo przedi potestowe. Także w tym okresie rzadziej (1,5% przypadków) zdarzało się, iż o dodatnim wyniku testu informowano najpierw rodzinę pacjenta, która przekazywała tę wiadomość zainteresowanemu. We wcześniejszym okresie dotyczyło to 10,9% pacjentów. Z danych uzyskanych od osób żyjących z HIV wynika, iż w latach znaczącej poprawie uległ sposób przekazywania informacji o zakażeniu HIV. Zdecydowana większość pacjentów miała możliwość wyjaśnienia wszelkich wątpliwości wiążących się z uzyskaną informacją, a przekazująca tę wiadomość osoba miała dość czasu i kompetencji, by prowadzić taką rozmowę. Niepokoi jednak to, że już w dobie skutecznej terapii antyretrowirusowej, znacznie zwalniającej postęp infekcji HIV, prawie 5% badanych nie uzyskało informacji o tym, gdzie dalej się leczyć. W dalszym ciągu 40% ankietowanych podaje, iż nie poruszono tak ważnej kwestii, jak komu koniecznie trzeba, a komu nie należy mówić o zakażeniu HIV. Testy na obecność przeciwciał anty-hiv 48 pacjentom wykonano podczas hospitalizacji z różnych powodów zdrowotnych. Przyczyny hospitalizacji, podczas których wykonano testy żyjącym z HIV, oraz dane, jak często wykonywano je bez zgody i wiedzy zainteresowanych, przedstawiono w tabeli II. Na tej podstawie trudno wysnuć wnioski, czym kierują się lekarze zlecający testy na obecność przeciwciał anty-hiv hospitalizowanym pacjentom. W latach ponad 68% hospitalizowanych nie pytano o zgodę na wykonanie testu, w latach odsetek ten zmniejszył się, jednak w dalszym ciągu wynosił ponad 46%. W grupie I badania bez zgody wykonywano częściej u pacjentów, których hospitalizacja miała związek z dożylnym przyjmowaniem środków odurzających. Warto podkreślić, że na niektórych oddziałach detoksykacyjnych już w początkach epidemii HIV/AIDS w Polsce pytano o zgodę

3 216 D. Rogowska-Szadkowska i wsp. Nr 3 4 Tabela II. Przyczyny hospitalizacji, podczas których wykonano pacjentom testy na obecność przeciwciał anty- -HIV za zgodą (7 31,8%) (n = 22) Poród 1 Oddział detoksykacyjny 3 Wypadek 1 Choroba dziecka 1 Nawracająca grzybica 1 bez zgody (15 68,2%) zapaść po środkach odurzających 5 ropowica ręki 3 ropowica kolana 2 gruźlica 1 grzybica jamy ustnej 1 padaczka 1 chłoniak 1 kłykciny 2 za zgodą (14 53,8%) osłabienie 1 oddział detoksykacyjny 3 wirusowe zapalenie wątroby typu B 1 chudnięcie, gorączka 2 zapalenie płuc 3 mononukleoza 2 bulimia 1 choroba męża (n = 26) bez zgody (12 46,2%) małopłytkowość 1 oddział detoksykacyjny 1 wirusowe zapalenie wątroby typu B 1 wypadek 1 częste infekcje dróg oddechowych 1 rzeżączka 1 ropień mózgu 1 uraz głowy 1 osłabienie 1 zapalenie płuc 2 zapalenie płuc wywołane Pneumocystis carinii 1 przed wykonaniem testu. Niestety, w latach testy bez zgody pacjenta wykonywano częściej także w przypadku innych niż wiążące się z dożylnym przyjmowaniem środków odurzających chorób, takich jak: małopłytkowość, przewlekłe osłabienie, częste infekcje dróg oddechowych, ropień mózgu, bakteryjne zapalenia płuc, a także zapalenie płuc wywołane Pneumocystis carinii. W przypadku pacjentów, którym testy na obecność przeciwciał anty-hiv wykonywano podczas hospitalizacji, sposób przekazania informacji o zakażeniu pozostawiał wiele do życzenia. Najwięcej skarg dotyczyło pielęgniarek, którym w 5 przypadkach zdarzyło się zadać pytanie o prawdopodobną drogę zakażenia przy innych pacjentach. Również lekarze nie zawsze byli przygotowani do przekazania informacji o dodatnim wyniku testu, co często wynikało z braku elementarnej wiedzy dotyczącej HIV/AIDS. Brak przygotowania, by informować o HIV, nie zależał od lokalizacji lub wielkości placówki był podobny w dużych, renomowanych klinikach i w małych szpitalach rejonowych. Jedna z pacjentek napisała, iż lekarka wręczyła jej dodatni wynik testu przesiewowego, niepotwierdzonego testem Western blot (co nie mogło się zdarzyć wynik testu przesiewowego nie jest ostateczną informacją), była bardzo współczująca, lecz pod koniec rozmowy poprosiła, by dziewczyna podzieliła się wiedzą o tym HIV, jeśli się czegoś dowie. Inny pacjent napisał, że lekarz ograniczył się do pokazania palcem znaku (+) na wyniku. Wielokrotnie pojawiały się informacje, iż lekarze ograniczali się do poinformowania jest Pan/i zakażony/a i zostawiali pacjentów samych sobie. Gdy zakażenie HIV stwierdzano podczas hospitalizacji, zdarzało się, że informacje o zakażeniu przekazywano najpierw rodzinie pacjenta. W jednym przypadku test, bez wiedzy pacjenta, wykonano po rozpoznaniu zapalenia płuc spowodowanego Pneumocystis carinii. Wymaga to szczególnego podkreślenia, gdyż pacjent nie należał do żadnej z tzw. grup ryzyka, w momencie rozpoznania zakażenia HIV miał 54 lata, pracował w zakładzie przemysłowym na kierowniczym stanowisku, był wdowcem, miał wnuki. Dzięki temu, że lekarz rozszerzył diagnostykę niepoddającego się leczeniu zapalenia płuc o poszukiwanie Pneumocystis carinii, rozpoznano zakażenie HIV. W tym momencie pacjent miał 2 (!) komórki CD4 w mililitrze krwi. Lekarz z małego, prowincjonalnego szpitala uratował tym testem życie pacjenta. Ankietowani przez nas pacjenci w większości przypadków zdawali sobie sprawę z ryzyka, jakie pociągają za sobą ich zachowania. Tylko 11 badanych (17,2%) z grupy I i 10 (15,4%) z grupy II wykonało test (lub wykonano go bez ich wiedzy) po raz pierwszy, od razu uzyskując wynik dodatni. Pozostali pacjenci wykonywali wcześniej 1 8 testów, by sprawdzić, czy nie doszło do zakażenia HIV. DYSKUSJA Badanie ankietowe pozwoliło poznać doświadczenia osób zakażonych HIV związane z procedurą testowania w Polsce. W porównaniu z wynikami badań prowadzonych w innych krajach europejskich, polskich pacjentów znacznie częściej nie pyta się o zgodę na wykonanie testu w kierunku obecności przeciwciał anty-hiv. W latach ponad połowa (51,5%) pacjentów nie była pytana o zgodę, w latach bez wiedzy i zgody testy wykonano u 27,7% ankietowanych. W badanym okresie obserwuje się w Polsce pewną poprawę w zakresie przestrzegania praw pacjenta. W innych krajach europejskich tylko 14% pacjentów badano w kierunku HIV bez ich wiedzy i zgody, przy czym w krajach, takich jak Holandia, tylko 5% ankietowanych, a w Danii i Wielkiej

4 Nr 3 4 Zakażenie HIV 217 Brytanii 6% [5]. W 2002 r. odsetek duńskich pacjentów, których nie pytano o zgodę przed wykonaniem testu, zmniejszył się do 2,2% [6]. Podobnie jak w badaniach europejskich, także w Polsce osoby przyznające się do dożylnego stosowania środków odurzających rzadziej były pytane o zgodę. W początkach epidemii AIDS także w innych krajach europejskich częściej niż obecnie nie pytano o zgodę na wykonanie testu. W badaniach z lat wśród homoseksualnych mężczyzn w Londynie 10% badanych podawało, iż test wykonano bez ich wiedzy i zgody [7]. W badaniach prowadzonych w Minneapolis w 1990 r. tylko 14% testów anty-hiv towarzyszyło poradnictwo przed i po teście, po uzyskaniu świadomej zgody na badanie [8]. W badaniach europejskich wykazano, iż 15% pacjentów dodatni wynik testu otrzymało przez telefon [5]. W Polsce już niemal na początku prowadzenia tych badań uznano, iż rozmowa telefoniczna nie jest właściwym sposobem informowania o zakażeniu HIV. Tylko 1 osoba spośród ankietowanych otrzymała wynik testu przez telefon. Żaden z polskich pacjentów nie został poinformowany o wyniku listownie, co zdarzyło się 76 badanym (7%) z 11 krajów europejskich. Opracowanie Izdebskiego obejmujące reprezentatywną grupę Polaków wykazało, że wśród respondentów, którzy kiedykolwiek wykonali test na obecność przeciwciał anty-hiv, badanie przeprowadzono bez wiedzy i zgody 23,5%, zainteresowanych w 1997 r. oraz 24,3% w 2003 r. [9]. W 1997 r. tylko 23% ankietowanych podawało, iż przed testem przeprowadzano z nimi rozmowę, w 2001 r. odsetek ten wzrósł do 32%, ale w dalszym ciągu ponad 2 / 3 testów wykonywano bez kompetentnego poradnictwa przedtestowego [9]. Podobnie jak w innych krajach europejskich, informację o dodatnim wyniku testu najczęściej przekazywali lekarze, znacznie rzadziej pielęgniarki. Zdarzało się jednak, że polscy pacjenci informacje o zakażeniu otrzymywali od rodzin, terapeutów z ośrodków terapii uzależnień lub strażników więziennych, czego nie podawali pacjenci z innych krajów Europy. Po 1997 r. polscy pacjenci zaczęli wykonywać testy w punktach anonimowego testowania, a wyniki przekazywali im pracujący tam lekarze lub psycholodzy. Jednak punktów takich ciągle jest w Polsce niewiele, lokalizowane są tylko w większych miastach, co utrudnia do nich dostęp osobom mieszkającym w małych miejscowościach i na wsiach. Wprawdzie testy na obecność przeciwciał anty-hiv można wykonać w większości laboratoriów za niewielką opłatą, jednak bez poradnictwa przed- i potestowego, stanowiącego niezwykle istotny element profilaktyki zarówno pierwotnej, jak i wtórnej. Wraz z czasem trwania epidemii AIDS w Polsce poprawia się sposób informowania pacjentów w rozmowach po teście anty-hiv. W latach wszystkich wątpliwości związanych z nową sytuacją życiową nie wyjaśniono 61,0% pacjentów, a w latach ,2% ankietowanych. Częściej też osoba przekazująca wynik miała dość czasu na rozmowę (w latach tylko 31,88% badanych podawało, iż osoba przekazująca wynik miała tego czasu dostatecznie dużo, w latach już 77,7%). W latach ponad połowa (56,2%) badanych w rozmowie po teście nie uzyskała informacji o tym, dokąd się udać w celu dalszego leczenia. W tym czasie nie było jeszcze skutecznie zwalniającej postęp infekcji HIV silnie działającej terapii antyretrowirusowej, co być może wpłynęło na przekazywane informacje. Niepokojące jest jednak, iż w czasach powszechnego stosowania leków antyretrowirusowych 4,6% ankietowanych nie uzyskało informacji o dalszym sposobie leczenia. Pogodzenie się z dodatnim wynikiem testu jest niezwykle trudne z psychologicznego punktu widzenia, niezależnie od drogi zakażenia. Jeszcze trudniej na własną rękę poszukiwać placówek medycznych zajmujących się terapią HIV/AIDS. Znacznie łatwiej jest osobom z dużych miast Polski niż mieszkającym w małych miasteczkach czy na wsiach. Osoba żyjąca z HIV powinna informować o swoim zakażeniu tylko partnerów seksualnych. Niestety, wielu pacjentów nie uzyskuje informacji o tym, komu powinni, a komu nie muszą lub nawet nie powinni przekazywać wiadomości o swoim zakażeniu. Poinformowanie przez samych pacjentów rodziny, przyjaciół czy kolegów z pracy miało dla wielu osób żyjących z HIV bardzo przykre konsekwencje, od utrudnienia relacji z rodziną lub kolegami w pracy do wyrzucenia z domu lub z pracy. W latach nie rozmawiano na ten temat z 75% pacjentów, w latach z 40%. Z kolei zwyczaj panujący w polskiej służbie zdrowia pozwala, a często wręcz zaleca przekazywanie złych informacji o stanie zdrowia rodzinie pacjenta, co zaszło w 8 przypadkach. Trudno wymagać od członków rodzin właściwego przekazania informacji o zakażeniu, o którym sami wiedzieli wcześniej niewiele lub nic. Informacja o zakażeniu HIV ma ogromne znaczenie dla osoby zainteresowanej. Wśród lekarzy zajmujących się HIV na świecie krążą wiadomości o samobójstwach pacjentów spowodowanych niewłaściwym, w sposób naruszający dobro i godność tych osób przekazaniem informacji o zakażeniu. Badacze holenderscy wykazali, iż właściwe powiadamianie o HIV/AIDS zapobiega próbom samobójczym lub próbom przedawkowania substancji psychoaktywnych wśród osób uzależnionych od ich dożylnego stosowania [10]. Właściwe przekazanie informacji o zakażeniu, niepogłębiające stresu pacjenta, jest niezwykle trudne i wymaga edukacji lekarzy. W dyskusji internetowej, prowadzonej przez British Medical Journal, dotyczącej informowania pacjentów o zakażeniu HIV, a wywołanej artykułem Chippindale a

5 218 D. Rogowska-Szadkowska i wsp. Nr 3 4 i Frencha [11], student medycyny z Berlina napisał, iż wiedza książkowa rzadko wystarcza w takich sytuacjach, zaś studia medyczne nie oferują możliwości dyskutowania o własnych odczuciach i obawach studentów. O tym, iż nie jest to tylko problem niemieckich studentów, świadczą wyniki badań Krajowego Centrum ds. AIDS wśród polskich studentów uczelni medycznych [12]. Wyniki naszych badań nie odzwierciedlają doświadczeń wszystkich osób zakażonych HIV. Większość ankiet wypełniono podczas Ogólnopolskiego Spotkania Osób żyjących z HIV. Na spotkania takie przyjeżdżają zwykle osoby pogodzone ze swoim zakażeniem, niebojące się pokazać swojej twarzy innym ludziom. Pozostali wypełniający ankiety to osoby, które po otrzymaniu dodatniego wyniku testu trafiły do ośrodka zajmującego się terapią HIV/AIDS. Niemożliwa do określenia jest liczba osób, które po niewłaściwym przekazaniu informacji o zakażeniu nie podjęły leczenia ze strachu przed ponownym złym potraktowaniem przez pracowników służby zdrowia i nie trafiły do żadnej grupy wsparcia. Większość osób, zdając sobie sprawę z ryzykownego trybu życia, wykonywała wcześniej testy na obecność przeciwciał anty-hiv, na ogół tylko po to, by utwierdzić się, że nic złego się nie stało. Nie znaczy to wcale, iż osoby te posiadały także wiedzę niezbędną do poradzenia sobie z informacją o zakażeniu. Dlatego tak ważne jest udzielanie kompetentnych informacji dotyczących życia po HIV, przy czym lepiej rozmawiać o tym przed wykonaniem testu, kiedy emocje są mniejsze, niż w momencie wręczania wyniku dodatniego, kiedy pacjent nie jest w stanie odebrać zbyt wielu informacji. W taki właśnie sposób przeprowadzane są testy w klinikach zajmujących się terapią osób z HIV/AIDS, a także w punktach anonimowego testowania. Aktualną listę tych punktów można znaleźć na stronie internetowej KC ds. AIDS (www.aids.gov.pl). WNIOSKI 1. Nadal zbyt często (w latach u 27,7% pacjentów) test na obecność przeciwciał anty-hiv wykonywany jest w Polsce bez wiedzy i zgody pacjenta, co w krajach Unii Europejskiej jest niedopuszczalne ze względów etycznych. 2. Przy przekazywaniu dodatnich wyników testu pracownicy służby zdrowia, w tym często lekarze, nie informują o podstawowych, niezwykle istotnych dla osoby zakażonej zagadnieniach, takich jak konieczność mówienia o infekcji HIV tylko partnerom seksualnym, możliwościach dalszego leczenia oraz rokowaniu. 3. Istniejące od niedawna punkty anonimowego testowania, gdzie badania poprzedzone są poradnictwem, a wręczeniu wyniku towarzyszy właściwe poradnictwo potestowe, które prowadzą certyfikowani przez Krajowe Centrum ds. AIDS psycholodzy i lekarze, stwarzają optymalne warunki wykonywania testów na obecność przeciwciał anty-hiv, ze względu na łatwiejszy często dostęp i możliwość zachowania pełnej anonimowości. Piśmiennictwo [1] Voluntary Counselling and Testing. UNAIDS Technical update. UNAIDS, Geneva, [2] Thorvaldsen J. European guideline for testing for HIV infection. Int J STD AIDS 2001; 12(suppl. 3): [3] Gładysz A, Juszczyk J, Dubik A. Poradnictwo przed- i potestowe. Volumed, Wrocław, [4] Konieczny G, Lipnicki A, Piasek A, Rogowska-Szadkowska D. Diagnostyka zakażenia HIV. Wskazówki dla pracujących w Punktach Anonimowego Testowania. KC ds. AIDS, Warszawa, [5] Schrooten W, Dreezen C, Flerackers Y i wsp. Receiving a positive HIV test result: the experience of patients in Europe. HIV Med 2001; 2: [6] Devorey D, Van Casteren V, Sasse A. How are patients informed about their HIV test results? Fam Pract 2002; 19: [7] McCann K, Wadsworth E. The experience of having a positive HIV antibody test. AIDS care 1991; 3: [8] Pomeroy C, Sandry J, Moldow DG. HIV antibody testing: the gap between policy and practice. J AIDS 1994; 7: [9] Izdebski Z. Society s knowledge abort HIV/AIDS. Voluntary counseling and testing. HIV & AIDS Rev 2003; 2: [10] van Haastrecht HJ, Mientjes GH, van den Hoek AJ, Coutinho RA. Death from suicide and overdose among drug injectors after disclosure of first HIV test result. AIDS 1994; 8: [11] Chippindale S, French L. ABC of AIDS: HIV counselling and the psychosocial management of patients with HIV or AIDS. Br Med J 2001; 322: [12] Marzec-Bogusławska A. Wiedza, postawy i przekonania studentów polskich akademii medycznych wobec HIV i AIDS, grudzień Krajowe Centrum ds. AIDS, Warszawa, Adres autorów: Dorota Rogowska-Szadkowska, Zakładu Medycyny Rodzinnej i Pielęgniarstwa Środowiskowego AM, ul. Mieszka I 4b, Białystok

6 Nr 3 4 Zakażenie HIV D. Rogowska-Szadkowska, B. Knysz, J. Gąsiorowski RECEIVING A POSITIVE HIV TEST RESULT THE EXPERIENCE OF POLISH PATIENTS Summary 219 Based on the results of questionnaires, the experience of Polish patients in receiving HIV positive results indicating the presence of anti- -HIV antibodies was evaluated. In spite of the fact that the incidence of doing these tests without patient s informed consent has decreased from 61.6% (in the years ) to 27.2% (in the years ) it still happens more often that in the other old countries of EU. The significance of serological window as well as positive and negative result is explained too rare to the Polish patients. Most often the information is given by the medical doctors who are not enough educated to do it. Key words: HIV infection, diagnostics.

EPIDEMIOLOGIA HIV/AIDS W Polsce i na świecie* www.aids.gov.pl. www.aids.gov.pl

EPIDEMIOLOGIA HIV/AIDS W Polsce i na świecie* www.aids.gov.pl. www.aids.gov.pl EPIDEMIOLOGIA HIV/AIDS W Polsce i na świecie* * Materiał do wykorzystania w ramach kampanii Krajowego Centrum ds. AIDS trwającej od 1 lipca 2008 do 1 grudnia 2009 r. - Wybrane problemy w walce z epidemią

Bardziej szczegółowo

Kampania informacyjna Krajowego Centrum ds. AIDS skierowana do środowisk medycznych. 29 listopada 2013 r.

Kampania informacyjna Krajowego Centrum ds. AIDS skierowana do środowisk medycznych. 29 listopada 2013 r. Kampania informacyjna Krajowego Centrum ds. AIDS skierowana do środowisk medycznych 29 listopada 2013 r. Logotyp Test na HIV należy rozważyć w przypadku każdej choroby przebiegającej nietypowo, niepoddającej

Bardziej szczegółowo

To warto wiedzieć o HIV

To warto wiedzieć o HIV Opracowanie: dr n. med. Dorota Rogowska-Szadkowska Projekt graficzny: heroldart.com To warto wiedzieć o HIV Warszawa 2015 ISBN 978-83-87068-57-8 Egzemplarz bezpłatny sfinansowany przez Krajowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka HIV i AIDS Krajowe Centrum ds. AIDS

Profilaktyka HIV i AIDS Krajowe Centrum ds. AIDS Profilaktyka HIV i AIDS Krajowe Centrum ds. AIDS Środowiska medyczne Narzędzia profilaktyki 2013 Wydawnictwa E-learning Cele I. Ograniczanie nowych zakażeń II. Lepsze zdrowie pacjenta Wcześniejsze rozpoznania

Bardziej szczegółowo

PUNKTY KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNE

PUNKTY KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNE PUNKTY KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNE Ekspert Wojewódzki do Spraw Informacji o Narkotykach i Narkomanii Województwa Małopolskiego dr Edyta Laurman Jarząbek dr Eliza Mazur PORADNICTWO HIV/AIDS Zasady i system

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia HIV/AIDS w woj. zachodniopomorskim z uwzględnieniem działalności Punktów Konsultacyjno- Diagnostycznych Konferencja wojewódzka w

Epidemiologia HIV/AIDS w woj. zachodniopomorskim z uwzględnieniem działalności Punktów Konsultacyjno- Diagnostycznych Konferencja wojewódzka w Epidemiologia HIV/AIDS w woj. zachodniopomorskim z uwzględnieniem działalności Punktów Konsultacyjno- Diagnostycznych Konferencja wojewódzka w Zachodniopomorskim Urzędzie Wojewódzkim w Szczecinie 17.10.2013r.

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Walczmy razem z epidemią HIV

Walczmy razem z epidemią HIV Walczmy razem z epidemią HIV Problem HIV/AIDS jest wciąż aktualny, nadal zakażają się i umierają kolejne osoby Pamiętajmy: w ostatnich latach nastąpił olbrzymi postęp w leczeniu zakażeń HIV. Czasy, w których

Bardziej szczegółowo

1 GRUDNIA 2015R. Światowy Dzień Walki z AIDS

1 GRUDNIA 2015R. Światowy Dzień Walki z AIDS 1 GRUDNIA 2015R. Światowy Dzień Walki z AIDS O AIDS zaczęło być głośno w latach 80. Przede wszystkim dzięki działalności środowisk gejowskich w Stanach Zjednoczonych, które jako pierwsze padły ofiarą epidemii.

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka HIV 1. Na czym polegają testy HIV? a) testy przesiewowe

Diagnostyka HIV 1. Na czym polegają testy HIV? a) testy przesiewowe Diagnostyka HIV 1. Na czym polegają testy HIV? a. testy przesiewowe b. test Western blot 2. Kto powinien zrobić sobie test na HIV? 3. Kiedy wykonywać testy HIV? 4. Dzieci kobiet zakażonych HIV 5. Gdzie

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

Sprawdź jakie jest Twoje ryzyko zakażenia HIV. Zadanie to ułatwi Ci udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania. Wybierz odpowiedź TAK lub NIE.

Sprawdź jakie jest Twoje ryzyko zakażenia HIV. Zadanie to ułatwi Ci udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania. Wybierz odpowiedź TAK lub NIE. Sprawdź jakie jest Twoje ryzyko zakażenia HIV. Zadanie to ułatwi Ci udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania. Wybierz odpowiedź TAK lub NIE. 1. Czy chociaż raz w swoim życiu zmieniłeś/zmieniłaś partnera

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 21/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program wczesnego wykrywania zakażeń HIV u kobiet w ciąży

Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 21/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program wczesnego wykrywania zakażeń HIV u kobiet w ciąży Program wczesnego wykrywania zakażeń HIV u kobiet w ciąży 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU WCZESNEGO WYKRYWANIA ZAKAŻEŃ HIV U KOBIET W CIĄŻY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego.

Bardziej szczegółowo

Uchroń się przed HIV/AIDS

Uchroń się przed HIV/AIDS Uchroń się przed HIV/AIDS Dlaczego wiedza na temat HIV/AIDS jest tak ważna? HIV i AIDS zabiły już miliony ludzi na świecie. Na HIV nie ma lekarstwa. Każdy, kto nie wie jak się ustrzec przed HIV, może się

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS 1 grudnia - Światowy Dzień AIDS HIV to ludzki wirus upośledzenia (niedoboru) odporności. Może wywołać zespół nabytego upośledzenia odporności AIDS. Ze względu na skalę zakażeń i tempo rozprzestrzeniania

Bardziej szczegółowo

OGRANICZENIA I TRUDNOŚCI W PORADNICTWIE OKOŁOTESTOWYM HIV

OGRANICZENIA I TRUDNOŚCI W PORADNICTWIE OKOŁOTESTOWYM HIV ROCZNIK LUBUSKI Tom 32, cz. 2, 2006 Agnieszka Walendzik-Ostrowska OGRANICZENIA I TRUDNOŚCI W PORADNICTWIE OKOŁOTESTOWYM HIV Odkrycie każdej nowej jednostki chorobowej zmienia społeczności. Jednak żadna

Bardziej szczegółowo

HIV/AIDS Jacek Juszczyk 0

HIV/AIDS Jacek Juszczyk 0 HIV/AIDS Jacek Juszczyk 0 HIV/AIDS/Polska Od 1985 r. 16 tys. zakażeń HIV (co 4-ta osoba - kobieta) Rzeczywista ciemna liczba: 25 30 tysięcy AIDS rozpoznano u ~ 2500 osób Zakażenie HIV (także już z AIDS)

Bardziej szczegółowo

HIV nie śpi. W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie.

HIV nie śpi. W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie. HIV nie śpi W dzisiejszych czasach o wirusie mówi się mniej niż kiedyś, lecz to wcale nie znaczy, że problem zniknął wręcz przeciwnie. Paulina Karska kl. 2GB -1- Strona 1 z 8 Spis treści : 1. Wstęp- ogólnie

Bardziej szczegółowo

Internetowy test wiedzy i postaw wobec HIV/ AIDS

Internetowy test wiedzy i postaw wobec HIV/ AIDS Internetowy test wiedzy i postaw wobec HIV/ AIDS Raport z badania ilościowego Lipiec 2004 1 Spis treści Cele i metodologia badania...3 Podsumowanie...4 Prezentacja wyników...6 Cechy społeczno demograficzne

Bardziej szczegółowo

Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z wirusem HIV w Polsce

Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z wirusem HIV w Polsce Program zdrowotny Ministerstwa Zdrowia Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z wirusem HIV w Polsce Beata Zawada Krajowe Centrum ds. AIDS Agenda Ministra Zdrowia Realizacja Programu Leczenia ARV 2012-2016

Bardziej szczegółowo

Materiały informacyjne dla pacjentów

Materiały informacyjne dla pacjentów Materiały informacyjne dla pacjentów HIV i AIDS Rozdziały tego tematu: Wprowadzenie Objawy Przyczyny Rozpoznanie Leczenie Zapobieganie Komentarze Wybrane linki Krótkie nagrania dźwiękowe Wprowadzenie AIDS

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS Przypada w dniu 17 maja każdego roku Warszawa, 2013 HIV- ludzki wirus niedoboru odporności powoduje AIDS- zespół nabytego niedoboru odporności Z kart historii

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁOWA KSIĘGA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA. Procedura 21. Postępowanie w przypadku ekspozycji na materiał zakaźny

WYDZIAŁOWA KSIĘGA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA. Procedura 21. Postępowanie w przypadku ekspozycji na materiał zakaźny Procedura 21 Postępowa w przypadku ekspozycji na materiał zakaźny 1 1. ZAKRES PROCEDURY Procedura dotyczy wszystkich studentów w trakcie praktycznej nauki zawodu. 2. TERMINOLOGIA Ekspozycja - naraże na

Bardziej szczegółowo

Opieka i medycyna paliatywna

Opieka i medycyna paliatywna Lek. med. Katarzyna Scholz Opieka i medycyna paliatywna Informator dla chorych i ich rodzin Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Drodzy Pacjenci, Rodziny.

Bardziej szczegółowo

Polacy coraz bardziej tolerancyjni w sprawie HIV/AIDS

Polacy coraz bardziej tolerancyjni w sprawie HIV/AIDS Od wdrożenia badań w 1985 r. do 31 lipca 2011 r. stwierdzono: zakażenie HIV u 14.725 obywateli Polski, odnotowano 2.623 zachorowania na AIDS; 1.103 chorych zmarło. Zrób test na HIV! - Krajowe Centrum ds.

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 22 SECTIO D 2004 Zakład Organizacji Pracy Pielęgniarskiej Wydziału Opieki i Oświaty Zdrowotnej Śląskiej Akademii Medycznej

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SPOŁECZEŃSTWO WOBEC CHORYCH NA AIDS BS/163/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SPOŁECZEŃSTWO WOBEC CHORYCH NA AIDS BS/163/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CHOROBY ZAKAŹNE I ZATRUCIA W POLSCE W 2010 ROKU - UAKTUALNIENIE

CHOROBY ZAKAŹNE I ZATRUCIA W POLSCE W 2010 ROKU - UAKTUALNIENIE CHOROBY ZAKAŹNE I ZATRUCIA W POLSCE W 00 ROKU UAKTUALNIENIE Infectious diseases and poisonings in Poland in 00 Update Zmiany zgłoszone do Zakładu Epidemiologii NIZPPZH w okresie od października 0 r. do

Bardziej szczegółowo

HI H V? AI A DS D? J.Kadowska 2006

HI H V? AI A DS D? J.Kadowska 2006 W Ŝyciu jak w tańcu kaŝdy krok ma znaczenie. HIV? AIDS? J.Kadowska 2006 HIV? To ludzki wirus upośledzenia odporności AIDS? To zespół nabytego upośledzenia odporności to końcowy etap zakażenia wirusem HIV

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SZKOLNEGO KONKURSU WIEDZY O AIDS

REGULAMIN SZKOLNEGO KONKURSU WIEDZY O AIDS REGULAMIN SZKOLNEGO KONKURSU WIEDZY O AIDS Konkurs jest propozycją dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Ponieważ ilość osób zakażonych HIV, a w następstwie tego chorych na AIDS stale rośnie niezwykle

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego.

Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. Epidemiologia zakażenia HIV. Specyfika pacjenta zakażonego. dr med. Monika Bociąga-Jasik 1981 stwierdza się liczne przypadki pneumocystozowego zapalenia płuc i mięska Kaposiego u młodych, dotychczas zdrowych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI NOWOTWORÓW SUTKA

PROGRAM PROFILAKTYKI NOWOTWORÓW SUTKA PROGRAM PROFILAKTYKI NOWOTWORÓW SUTKA cel: wczesne wykrycie raka piersi u kobiet, zwiększenie udziału operacji oszczędzających program kierowany jest: do kobiet w wieku 35-49 lat i 60-70 lat obejmuje następujące

Bardziej szczegółowo

Celem głównym w realizacji założeń profilaktyki pierwszorzędowej jest ograniczanie rozprzestrzeniania się zakażeń HIV.

Celem głównym w realizacji założeń profilaktyki pierwszorzędowej jest ograniczanie rozprzestrzeniania się zakażeń HIV. Warszawa 2011 Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia koordynuje działania oświatowo-edukacyjne związane z profilaktyką pierwszorzędową tj.: działania związane z profilaktyką zakażeń wirusem HIV

Bardziej szczegółowo

Zakażenie HIV u osób 50+

Zakażenie HIV u osób 50+ Zakażenie HIV u osób 50+ Alicja Wiercioska-Drapało Klinika Hepatologii i Nabytych Niedoborów Immunologicznych WUM/ Wojewódzki Szpital Zakaźny Warszawa Częstośd występowania zakażeo HIV i AIDS u osób starszych

Bardziej szczegółowo

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania TEST PRENATALNY HARMONY to nowy test DNA z krwi matki określający ryzyko zespołu Downa. Test Harmony jest bardziej dokładny niż tradycyjne testy i można go wykonywać

Bardziej szczegółowo

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Resuscytacja Szpitale Uniwersyteckie Coventry i Warwickshire NHS Trust Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Informacje przeznaczone dla pacjentów szpitali Coventry and Warwickshire, ich

Bardziej szczegółowo

ROZWAŻ WYKONANIE TESTU NA HIV

ROZWAŻ WYKONANIE TESTU NA HIV ROZWAŻ WYKONANIE TESTU NA HIV W Polsce z każdym rokiem przybywają osoby, które nie zdają sobie sprawy ze swojego zakażenia HIV. Podejmując ryzykowne zachowania seksualne i nie zabezpieczając się i partnera

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce

Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce Epidemiologia HIV: kto, kiedy i dlaczego zakaża się wirusem HIV w Polsce Magdalena Rosińska, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny Jak powstają statystyki dotyczące HIV? Osoby,

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS 17 maja Warszawa 2015 Międzynarodowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS obchodzony jest w trzecią niedzielę maja od 1984 roku. Inicjatorem obchodów była międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Wykaz kursów specjalizacyjnych z chirurgii ogólnej w roku 2003

Wykaz kursów specjalizacyjnych z chirurgii ogólnej w roku 2003 Wykaz kursów specjalizacyjnych z chirurgii ogólnej w roku 2003 Spis kursów specjalizacyjnych w nadchodzącym roku wg. publikacji CMKP Luty Nr kursu: 5-703-2003 Temat kursu: Chirurgia transplantacyjna -podstawowy

Bardziej szczegółowo

Czy potrzebujemy nowych. szczepionek. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Paostwowy Zakład Higieny Konferencja Prasowa 20.04.

Czy potrzebujemy nowych. szczepionek. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Paostwowy Zakład Higieny Konferencja Prasowa 20.04. Czy potrzebujemy nowych szczepionek Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Paostwowy Zakład Higieny Konferencja Prasowa 20.04.2015 Ewa Bernatowska Klinika Immunologii Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik.

Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik. Dzień dobry panie Adamie, proszę usiąść. No, to proszę dać mi ten wynik. Panie Adamie, test przesiewowy i test potwierdzenia wykazały, że jest pan zakażony wirusem HIV. MAM AIDS??! Wiemy teraz, że jest

Bardziej szczegółowo

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DLACZEGO DRUGA OPINIA MEDYCZNA? Coraz częściej pacjenci oraz ich rodziny poszukują informacji o przyczynach chorób oraz sposobach ich leczenia w różnych źródłach.

Bardziej szczegółowo

Statystyki zachorowań

Statystyki zachorowań I AIDS Informacje ogólne Budowa wirusa HIV Statystyki zachorowań Światowy dzień HIV/AIDS Aktywność fizyczna Zapobieganie HIV HIV u kobiet Możliwości z HIV Przeciwskazania Ciąża Ludzie młodzi HIV u dzieci

Bardziej szczegółowo

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Płacę składki, więc mi się należy! Nie wszystko Nie od razu Świadczeniodawca też ma obowiązki Obowiązki świadczeniodawcy

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY

PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY PROCEDURA POSTĘPOWANIA POEKSPOZYCYJNEGO W PRZYPADKU WYSTĄPIENIA NARAŻENIA ZAWODOWEGO NA MATERIAŁ ZAKAŹNY 1. CEL Celem procedury jest określenie zasad postępowania w przypadku wystąpienia u pracownika ekspozycji

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Hcv HCV to wirus zapalenia wątroby typu C EPIDEMIOLOGIA Wg danych Państwowego Zakładu Higieny i Instytutu Hematologii i Transfuzjologii, uznawanych

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY PRASOWE ORGANIZATOR: PATRONI HONOROWI:

MATERIAŁY PRASOWE ORGANIZATOR: PATRONI HONOROWI: MATERIAŁY PRASOWE ORGANIZATOR: PATRONI HONOROWI: Zrób test na HIV! - ruszyła nowa kampania Krajowego Centrum ds. AIDS Krajowe Centrum ds. AIDS rozpoczęło kampanię promującą testowanie w kierunku HIV. Działania

Bardziej szczegółowo

BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY

BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY Narkotyki i prawo Posiadanie narkotyków jest czynem karalnym, ale łamanie prawa przez dziecko biorące narkotyki związane bywa także ze zdobywaniem pieniędzy.

Bardziej szczegółowo

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Witold Zatoński Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie Seminarium edukacyjne pt.: Innowacje w systemie szczepień

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE SPOŚRÓD CHORYCH NA RAKA JELITA GRUBEGO UDAJE SIĘ POKONAĆ CHOROBĘ POD WARUNKIEM JEJ WCZESNEGO WYKRYCIA. Rak jelita grubego jest trzecim najczęściej

Bardziej szczegółowo

WIAD Wissenschaftliches Institut der Ärzte Deutschlands gem. e.v.

WIAD Wissenschaftliches Institut der Ärzte Deutschlands gem. e.v. WIAD Wissenschaftliches Institut der Ärzte Deutschlands gem. e.v. Zdrowie w więzieniu - badanie postaw, wiedzy i zachowań personelu więziennego oraz ludzi pozbawionych wolności na temat chorób zakaźnych

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

Kobieta, ciąża i HIV Projekt SHE Magdalena Ankiersztejn-Bartczak. wykład sponsorowany przez Bristol Myers Squibb

Kobieta, ciąża i HIV Projekt SHE Magdalena Ankiersztejn-Bartczak. wykład sponsorowany przez Bristol Myers Squibb Kobieta, ciąża i HIV Projekt SHE Magdalena Ankiersztejn-Bartczak wykład sponsorowany przez Bristol Myers Squibb Cele i założenia projektu SHE Stworzenie społeczności silnych, pewnych siebie, kobiet żyjących

Bardziej szczegółowo

ZAPOBIEGANIA ZAKAŻENIOM HIV ZAKAŻENIA HIV I CHOROBA AIDS CO POWINNI WIEDZIEĆ PRACOWNICY MEDYCZNI?

ZAPOBIEGANIA ZAKAŻENIOM HIV ZAKAŻENIA HIV I CHOROBA AIDS CO POWINNI WIEDZIEĆ PRACOWNICY MEDYCZNI? KRAJOWY PROGRAM ZAPOBIEGANIA ZAKAŻENIOM HIV I ZWALCZANIA AIDS ZAKAŻENIA HIV I CHOROBA AIDS CO POWINNI WIEDZIEĆ PRACOWNICY MEDYCZNI? 5.11.2013 r., Kraków EPIDEMIOLOGIA ŚWIATOWA (dane za 2011 rok) Osoby

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry, chciałbym zrobić test na HIV. Dzień dobry... Proszę usiąść...

Dzień dobry, chciałbym zrobić test na HIV. Dzień dobry... Proszę usiąść... Dzień dobry, chciałbym zrobić test na HIV Dzień dobry... Proszę usiąść... Dlaczego chce się pan przebadać? Dziewczyna mi kazała. To co, mogę dostać skierowanie? Mamy taką zasadę, że przed badaniem przeprowadzamy

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3

Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3 Warszawa, 29 maja 2013 roku Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3 Cele badania Badanie przeprowadzono w celu poznania dodatkowych przyczyn złej sytuacji

Bardziej szczegółowo

uzyskano tylko w 13 przypadkach gruźlicy PŁUC tzn. w 21,0% przypadków gruźlicy u dzieci

uzyskano tylko w 13 przypadkach gruźlicy PŁUC tzn. w 21,0% przypadków gruźlicy u dzieci Sytuacja epidemiologiczna gruźlicy w Polsce 2012/2013 Dane o zachorowaniach na gruźlicę w Polsce pochodzą z Krajowego Rejestru Zachorowań na Gruźlicę, który prowadzony jest w Instytucie Gruźlicy i Chorób

Bardziej szczegółowo

Raport miesiąca - Współczesna emigracja Polaków

Raport miesiąca - Współczesna emigracja Polaków Raport miesiąca - Współczesna emigracja Polaków Tematem wrześniowych badao Zielonej linii była współczesna emigracja Polaków. Postanowiliśmy poznad jej zasięg, kierunki oraz przyczyny wyjazdów. Zapytaliśmy

Bardziej szczegółowo

Elektroniczne Kartoteki Pacjenta w ramach NHS

Elektroniczne Kartoteki Pacjenta w ramach NHS Prosimy o zapoznanie się z treścią niniejszej ulotki. Musisz dokonać wyboru. Elektroniczne Kartoteki Pacjenta w ramach NHS Twoja skrócona kartoteka w razie konieczności udzielenia Ci pomocy medycznej w

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Polityka antybiotykowa w oddziale pediatrycznym Adam Hermann Zespół Kontroli Zakażeń Szpitalnych Stowarzyszenie Higieny Lecznictwa Fundacja Instytut Profilaktyki Zakażeń Adam Hermann Stare Jabłonki 05-07.10.2014r.

Bardziej szczegółowo

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45)

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 615 Poz. 27 Załącznik B.36. LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chorób płuc dzieci za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chorób płuc dzieci za rok 2014 Warszawa dn. 15.02.2015 dr n. med. Katarzyna Krenke Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny 01-184 Warszawa, ul. Działdowska 1 Tel., fax 22 45 23 204, email

Bardziej szczegółowo

V LECZNICTWO STACJONARNE

V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE W 2004 r. na terenie województwa lubelskiego funkcjonowało 35 szpitali ogólnych, 3 szpitale psychiatryczne, 1 sanatorium przeciwgruźlicze oraz jeden zakład

Bardziej szczegółowo

Centrum prowadzi także działalność interwencyjną w zakresie rozwiązywania doraźnych problemów społecznych, pojawiających się w kontekście HIV/AIDS.

Centrum prowadzi także działalność interwencyjną w zakresie rozwiązywania doraźnych problemów społecznych, pojawiających się w kontekście HIV/AIDS. Krajowe Centrum ds. AIDS Krajowe Centrum ds. AIDS jest agendą Ministra Zdrowia, działającą od 1993 roku, odpowiedzialną za koordynację działań, mających na celu zwalczanie epidemii HIV/AIDS w Polsce. Krajowe

Bardziej szczegółowo

VOCALMED jest projektem realizowanym w ramach programu Leonardo da Vinci - transfer Innowacji.

VOCALMED jest projektem realizowanym w ramach programu Leonardo da Vinci - transfer Innowacji. VOCALMED VOCALMED jest projektem realizowanym w ramach programu Leonardo da Vinci - transfer Innowacji. Ankieta kierowana jest do osób, które miały pod opieką pacjentów mówiących innymi językami niż język

Bardziej szczegółowo

Efektywność kampanii społecznych dotyczących

Efektywność kampanii społecznych dotyczących Efektywność kampanii społecznych dotyczących profilaktyki HIV/AIDS Joanna Głogowska Oddział Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Opolu Opole, 7 grudnia

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

Właśnie dowiedziałeś/dowiedziałaś się, że jesteś zakażony/ zakażona HIV. Pewnie zastanawiasz się, co dalej?

Właśnie dowiedziałeś/dowiedziałaś się, że jesteś zakażony/ zakażona HIV. Pewnie zastanawiasz się, co dalej? Opracowanie: dr Łukasz Łapiński Projekt graficzny: heroldart.com Właśnie dowiedziałeś/dowiedziałaś się, że jesteś zakażony/ zakażona HIV. Pewnie zastanawiasz się, co dalej? W tym momencie wszystko zależy

Bardziej szczegółowo

Waldemar Halota HCV. RAPORT W BUDOWIE Instytut Ochrony Zdrowia

Waldemar Halota HCV. RAPORT W BUDOWIE Instytut Ochrony Zdrowia Waldemar Halota HCV RAPORT W BUDOWIE Instytut Ochrony Zdrowia Instytut Ochrony Zdrowia Członkowie Rady Konsultacyjnej Waldemar Halota, Robert Flisiak, Małgorzata Pawłowska, Krzysztof Tomasiewicz, Mirosław

Bardziej szczegółowo

KARTA PRAW I OBOWIĄZKÓW PACJENTA

KARTA PRAW I OBOWIĄZKÓW PACJENTA KARTA PRAW I OBOWIĄZKÓW PACJENTA 1 Dział I Prawa Pacjenta Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. z dnia 06.11.2008r. (Dz.U.2009 nr 52, poz.417 z póź.zm.) w rozdziałach II XI określa następujące

Bardziej szczegółowo

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Hematoonkologia w liczbach. Dr n med. Urszula Wojciechowska Hematoonkologia w liczbach Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory hematologiczne wg Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (rew 10) C81 -Chłoniak Hodkina C82-C85+C96

Bardziej szczegółowo

STANDARDY OBOWIĄZUJĄCE W PUNKTACH KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNYCH (PKD)

STANDARDY OBOWIĄZUJĄCE W PUNKTACH KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNYCH (PKD) STANDARDY OBOWIĄZUJĄCE W PUNKTACH KONSULTACYJNO DIAGNOSTYCZNYCH (PKD) I. GŁÓWNE ZADANIA PKD 1) Wczesne wykrywanie zakażeń HIV u osób o ryzykownych zachowaniach, poprzez zapewnienie wykonywania anonimowych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN MIĘDZYSZKOLNEGO KONKURSU WIEDZY O HIV I AIDS 1 GRUDNIA 2014 r.

REGULAMIN MIĘDZYSZKOLNEGO KONKURSU WIEDZY O HIV I AIDS 1 GRUDNIA 2014 r. REGULAMIN MIĘDZYSZKOLNEGO KONKURSU WIEDZY O HIV I AIDS 1 GRUDNIA 2014 r. 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE: a) Konkurs z zakresu wiedzy i HIV/AIDS w kategoriach: - test wiedzy - praca plastyczna - prezentacja multimedialna

Bardziej szczegółowo

Zgłaszanie zażaleń do NHS od 1 kwietnia 2011

Zgłaszanie zażaleń do NHS od 1 kwietnia 2011 Poprawiamy relacje Zgłaszanie zażaleń do NHS od 1 kwietnia 2011 NHS (Państwowa Służba Zdrowia) w Walii dąży do zapewnienia pacjentom jak najlepszej opieki medycznej. Dlatego bardzo istotne jest przyjmowanie

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie realizacji Wojewódzkiego Programu Profilaktyki Gruźlicy Płuc i Nowotworów Układu Oddechowego w 2007 roku.

Podsumowanie realizacji Wojewódzkiego Programu Profilaktyki Gruźlicy Płuc i Nowotworów Układu Oddechowego w 2007 roku. Podsumowanie realizacji Wojewódzkiego Programu Profilaktyki Gruźlicy Płuc i Nowotworów Układu Oddechowego w 2007 roku. Wojewódzki Program Profilaktyki Gruźlicy Płuc i Nowotworów Układu Oddechowego został

Bardziej szczegółowo

Program Wykrywania Zakażeń WZW B i C W Województwie Kujawsko-Pomorskim w 2015r.

Program Wykrywania Zakażeń WZW B i C W Województwie Kujawsko-Pomorskim w 2015r. Szkolenie dla samorządów i realizatorów Program Wykrywania Zakażeń WZW B i C W Województwie Kujawsko-Pomorskim w 2015r. dr n. med. Krzysztof Gierlotka specjalista chorób zakaźnych Wojewódzki Szpital Obserwacyjno-Zakaźny

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KIERUNEK: PIELĘGNIARSTWO

REGULAMIN KIERUNEK: PIELĘGNIARSTWO AKADEMIA POMORSKA W SŁUPSKU KATEDRA NAUK O ZDROWIU REGULAMIN EGZAMINU DYPLOMOWEGO STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA, NIESTACJONARNE KIERUNEK: PIELĘGNIARSTWO 1 Egzamin kończący studia zawodowe pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR... ... zwanym w dalszej części umowy ZLECENIODAWCĄ.

UMOWA NR... ... zwanym w dalszej części umowy ZLECENIODAWCĄ. UMOWA NR... zawarta w dniu. r. w Gdańsku pomiędzy: Pomorskim Centrum Chorób Zakaźnych i Gruźlicy Samodzielnym Publicznym Zakładem Opieki Zdrowotnej z siedzibą w Gdańsku, przy ul. Smoluchowskiego 18, 80-214

Bardziej szczegółowo

S T R O N C.FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA OPERACJĘ. Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE G. DODATKOWA KARTA CODZIENNYCH OBSERWACJI H. KARTA ZNIECZULENIA

S T R O N C.FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA OPERACJĘ. Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE G. DODATKOWA KARTA CODZIENNYCH OBSERWACJI H. KARTA ZNIECZULENIA (podpis) LEKARZ PROWADZĄCY DATA Rp. ZALECENIA DLA PACJENTKI (data) DOKUMENTACJĘ INDYWIDUALNĄ ZEWNĘTRZNĄ OTRZYMAŁAM str. 12 SPIS ZAŁĄCZNIKÓW ZUS ZLA S. R. P. O. N. M. L. STATYSTYKA MEDYCZNA DOKUMENTACJĘ

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

ColoProfi laxis 2015

ColoProfi laxis 2015 bezpłatne badania kolonoskopowe w pełnym znieczuleniu dla Pacjentów CM Skopia prowadzących diagnostykę/terapię w zakresie gastroenterologii i proktologii ColoCure 2016 Centrum Medyczne Skopia od początku

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia dla wypełniających raport o zachorowaniu na AIDS i /lub zgonie chorego na AIDS

Objaśnienia dla wypełniających raport o zachorowaniu na AIDS i /lub zgonie chorego na AIDS Państwowy Zakład Higieny - Instytut Naukowo-Badawczy - Zakład Epidemiologii 00-791 Warszawa, ul. Chocimska 24, tel. (0-22) 54-21-204 Objaśnienia dla wypełniających raport o zachorowaniu na AIDS i /lub

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNY APSEKT FUNKCJONOWANIA BIURA PRAW PACJENTA PRZY MINISTRZE ZDROWIA

PRAKTYCZNY APSEKT FUNKCJONOWANIA BIURA PRAW PACJENTA PRZY MINISTRZE ZDROWIA PRAKTYCZNY APSEKT FUNKCJONOWANIA BIURA PRAW PACJENTA PRZY MINISTRZE ZDROWIA BIURO PRAW PACJENTA PRZY MINISTRZE ZDROWIA STATUS PRAWNY: Państwowa jednostka budżetowa podległa ministrowi właściwemu do spraw

Bardziej szczegółowo

Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie

Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie Poprawa zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego w Europie Raport dotyczący zaleceń Zapewnianie optymalnej opieki nad osobami cierpiącymi na chorobę zwyrodnieniową stawów i reumatoidalne zapalenie stawów

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. Elementami programu finansowanymi przez Ministerstwo Zdrowia są koszty zakupu:

OGŁOSZENIE. Elementami programu finansowanymi przez Ministerstwo Zdrowia są koszty zakupu: Warszawa, 08 luty 2012 r. OGŁOSZENIE Na podstawie art. 48 ust. 4 i w związku z ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny

Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny Konferencja naukowa Wychowanie seksualne w szkole cele, metody, problemy. Lublin, 10 marca 2014 r. Ryzykowne zachowania seksualne aspekt medyczny dr n.med Ewa Baszak-Radomańska Gabinety TERPA ryzykowne

Bardziej szczegółowo

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa?

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Wyniki najnowszego badania Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher. Wczesne rozpoznanie Ustalenie

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV

Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV Pilotażowy Program Profilaktyki Zakażeń HCV HCV zidentyfikowany w 1989 roku należy do rodziny Flaviviridae zawiera jednoniciowy RNA koduje białka strukturalne i niestrukturalne (co najmniej 10) ma 6 podstawowych

Bardziej szczegółowo