Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology"

Transkrypt

1 Vol. 4/2005 Nr 4(13) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Próba oceny wybranych aspektów stanu emocjonalnego dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 w zależności od wyrównania metabolicznego i stosowanej metody insulinoterapii A trial of evaluation of the selected aspects of the emotional state of the children and adolescents with type 1 diabetes in dependence on metabolic control and insulin therapy method 1 Bożena Florys, 1 Aleksandra Grabowska, 1 Barbara Głowińska, 1 Mirosława Urban, 2 Beata Mirucka, 1 Jadwiga Peczyńska 1 II Klinika Chorób Dzieci Akademii Medycznej w Białymstoku 2 Zakład Psychologii Ogólnej i Klinicznej, Uniwersytet w Białymstoku Adres do korespondencji: Bożena Florys, II Klinika Chorób Dzieci AM, SP Dziecięcy Szpital Kliniczny, Białystok, ul. Waszyngtona 17 Słowa kluczowe: cukrzyca typu 1, styl radzenia sobie ze stresem, lęk, dzieci i młodzież Key words: diabetes mellitus type 1, coping styles, anxiety, children and adolescents STRESZCZENIE/ABSTRACT Celem pracy była ocena poziomu lęku oraz stylu radzenia sobie ze stresem u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 w zależności od wyrównania metabolicznego i stosowanej metody insulinoterapii. Materiał i metody. Badaniami objęto grupę 34 pacjentów w wieku od 7,4 do 19,3 lat, chorujących na cukrzycę typu 1. Pacjenci zostali podzieleni na 3 grupy w zależności od stosowanego modelu leczenia (KIT, IIT, CSII) oraz stopnia wyrównania metabolicznego. U wszystkich pacjentów dokonano oceny funkcjonowania sfery emocjonalnej na podstawie psychologicznych metod deklaratywnych (Kwestionariusz Stylów Radzenia Sobie ze Stresem, Inwentarz Stanu i Cechy Lęku, Inwentarz Stanu i Cechy Lęku dla Dzieci). Wyniki. Pacjenci z cukrzycą prezentowali wyższy poziom lęku-cechy niż lęku-stanu (p = 0,005), niezależnie od metody insulinoterapii i wyrównania metabolicznego. W grupie pacjentów leczonych za pomocą CSII oraz metodą IIT dominował styl radzenia sobie ze stresem skoncentrowany na zadaniu (odpowiednio p < 0,01 i p < 0,001). U pacjentów leczonych KIT, w porównaniu z pacjentami leczonymi przy pomocy CSII, przeważał styl radzenia sobie ze stresem oparty na emocjach (p < 0,02). Grupa pacjentów najgorzej wyrównana metabolicznie (HbA1c > 8,5%) wykazywała najwyższy spośród wszystkich grup poziom lęku jako cechy (nieistotne statystycznie) oraz, w porównaniu z innymi grupami, częściej demonstrowała styl radzenia sobie ze stresem skoncentrowany na unikaniu (na granicy istotności statystycznej). W grupie pacjentów miernie wyrównanych (HbA1c powyżej 7% i Vol. 4/2005, Nr 4(13) 31

2 Praca oryginalna poniżej 8,5%) poziom lęku jako stanu był istotnie wyższy w porównaniu z grupą o najniższym poziomie hemoglobiny glikowanej (p < 0,05). Odnotowano też tendencję do rzadszego występowania stylu skoncentrowanego na zadaniu wraz z pogorszeniem kontroli metabolicznej. Wnioski. 1. Wysoki poziom lęku jako cechy charakteryzuje wszystkich pacjentów z cukrzycą, występuje niezależnie od metody insulinoterapii i stopnia wyrównania metabolicznego. 2. Leczenie pacjentów z cukrzycą typu 1 metodą intensywnej insulinoterapii oraz za pomocą osobistej pompy insulinowej związane jest z dominującym stylem radzenia sobie ze stresem skoncentrowanym na zadaniu. The aim of study was the evaluation of the anxiety level and coping strategies of the children and adolescents with type 1 diabetes in relation to metabolic control and used insulin therapy method. Material and methods. 34 patients in the age range of 7.4 to 19.3 years (mean 15.0) suffering from type 1 diabetes took part in the study. They were divided into 3 groups in dependence on insulin therapy method (conventional, intensive, with personal insulin pump) and on metabolic control level. The evaluation of the emotional functioning was performed on the base of the psychological methods (Coping Inventory for Stressful Situations and State-Trait Anxiety Inventory and State-Trait Anxiety Inventory for Children). Results. We have found higher anxiety level as trait than state in all diabetic patients (p = 0.005) independently on insulin therapy and metabolic control. We have observed the high use of the task-oriented coping in the group of patients treated with personal insulin pump and IIT (p < 0.01 and p < respectively). Patients treated with KIT demonstrated more emotion-focused coping responses than CSII group (p < 0.02). The high anxiety level as state (NS) and higher use of avoidance-oriented coping (limit of significance) was associated with the poorest metabolic control (HbA1c > 8.5%). The anxiety-state level was significantly higher in patients with HbA1c range 7 8.5% than in the group with the best metabolic control (p < 0.05). We mentioned a tendency to attenuation of task-focused coping responses according to the metabolic control deterioration. Conclusions. 1. High level of anxiety as trait occurs in all diabetic patients and is independent on the insulin therapy method and the metabolic control. 2. Patients treated with personal insulin pump and with intensive insulin therapy demonstrate the predominant use of the task-oriented coping style. Pediatr. Endocrynol., 4/2005;4(13):31-38 Wstęp W leczeniu cukrzycy typu 1 dokonany został w ciągu ostatnich lat ogromny postęp. Dzieje się tak na skutek wprowadzenia coraz lepszych, bardziej fizjologicznych preparatów insuliny oraz metod insulinoterapii umożliwiających naśladowanie wydzielania insuliny u ludzi zdrowych. Przyczyniło się do tego stałe ulepszanie wstrzykiwaczy do insuliny, zwiększenie dostępności i szerszego stosowania, również u dzieci i młodzieży, osobistych pomp insulinowych, doskonalenie aparatów do kontroli glikemii, ulepszenie metod edukacji pacjentów i ich rodzin. Uważa się obecnie, że najlepszą metodą osiągnięcia przewlekłej normoglikemii oraz poprawy komfortu życia jest leczenie przy użyciu osobistej pompy insulinowej zaprogramowanej podstawowej dawki insuliny podawanej w sposób ciągły oraz dostrzykiwanie jej przed posiłkami. Ta metoda terapii naśladuje w sposób najbardziej fizjologiczny dobowy rytm wydzielania insuliny, daje stabilizację glikemii w ciągu całej doby, pozwala na obniżenie wartości HbA1c bez narażania pacjenta na ryzyko ciężkich hipoglikemii [1]. Nie ulega wątpliwości, że należy dążyć do uzyskania bardzo dobrego wyrównania metabolicznego u każdego dziecka, ponieważ od tego w głównej mierze zależą jego losy w przyszłości. Jednakże osiągnięcie tego celu jest bardzo trudne i w praktyce możliwe mniej więcej u 5% dzieci. Szczególnie trudne jest stałe utrzymywanie dobrych wyników w dłuższych okresach. Badania oceniające poszczególne metody terapii skupiają się na ochronie przed powikłaniami przewlekłymi (Diabetes Control and Complications Trial DCCT, Epidemiology of Diabetes Interventions and Complications EDIC, dotyczące cukrzycy typu 1, United Kingdom Prospective Diabetes Study UKPDS, dotyczące cukrzycy typu 2) [2 5]. Z punktu widzenia pediatry, a przede wszystkim z punktu widzenia chorego dziecka i jego rodziny, nie mniej ważnym celem jest zapewnienie pacjentowi w wieku rozwojowym prawidłowego rozwoju fizycznego i psychicznego, co stanowi zadanie trudne wobec choroby przewlekłej, jaką jest cukrzyca [6 8]. U pacjentów tych można spodziewać się podwyższonego poziomu lęku, który w sposób istotny może wpływać na prawidłowe funkcjonowanie emocjonalne i ograniczać prawidłowy rozwój dziecka [9 11]. Równocześnie pewne cechy, jak na przykład styl radzenia sobie ze stresem, mogą wpływać na jakość adaptacji i radzenie sobie z chorobą. 32

3 Cel pracy Celem pracy była ocena poziomu lęku oraz stylu radzenia sobie ze stresem u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 w zależności od wyrównania metabolicznego i stosowanej metody insulinoterapii. Materiał i metody Badaniami objęto grupę 34 pacjentów w wieku od 7,4 do 19,3 lat (średnio 15,0), chorujących na cukrzycę typu 1 od 1,4 do 13,6 lat (średnio 6,6). Pacjenci zostali podzieleni na 3 grupy w zależności od stosowanego modelu leczenia: konwencjonalna insulinoterapia (conventional insulin therapy KIT); intensywna insulinoterapia (intensive insulin therapy IIT); terapia ciągłym podskórnym wlewem insuliny za pomocą osobistej pompy insulinowej (continuous subcutaneous insulin infusion CSII), oraz stopnia wyrównania metabolicznego: HbA1c poniżej 7%; HbA1c pomiędzy 7% a 8,5%; HbA1c powyżej 8,5%. Charakterystykę badanej grupy przedstawiono w tabeli I. Tab. I. Charakterystyka badanych grup Tab. I. Characteristic of groups Grupa group Wszyscy pacjenci All patients U wszystkich pacjentów dokonano oceny funkcjonowania sfery emocjonalnej na podstawie psychologicznych metod deklaratywnych: 1) Kwestionariusza Stylów Radzenia Sobie ze Stresem (Coping Inventory for Stressful Situations CISS), opracowanego przez N. S. Endlera i J. D. Parkera; 2) Inwentarza Stanu i Cech Lęku oraz Inwentarza Stanu i Cech Lęku dla Dzieci (State-Trait Anxiety Inventory STAI, State-Trait Anxiety Inventory for Children STAIC), opracowanego przez C. D. Spielbergera, J. Strelaua, M. Tysarczyk i K. Wrześniewskiego. Kwestionariusz CISS pozwala na określenie trzech stylów radzenia sobie ze stresem: Z skoncentrowanego na zadaniu, E skoncentrowanego na emocjach, U skoncentrowany na unikaniu. Wyniki dla każdego ze stylów mieszczą się w przedziale od 7 do 35 punktów. STAI oraz STAIC składają się z 20 twierdzeń, których prawdziwość odnośnie do własnej osoby badany ocenia na czterostopniowej skali. Uzyskany wskaźnik lęku przyjmuje wartości w przedziale od 20 do 80 punktów (STAI) lub od 20 do 60 punktów (STAIC), przy czym jest on proporcjonalny do poziomu przeżywanego lęku (tzn. im wyższy wskaźnik, tym wyższy lęk). W prezentowanych badaniach STAI i STAIC zostały wykorzystane do określenia natężenia dwóch rodzajów lęku: a) lęku-stanu (X1) rozumianego jako subiektywne uczucie obawy i napięcia (któremu towarzyszy pobudzenie autonomicznego układu nerwowego), b) lęku-cechy (X2) rozumianego jako względnie stała predyspozycja do reagowania lękiem. Analizę statystyczną przeprowadzono przy użyciu programu komputerowego Statistica, wersja 5.0. W celach obliczeniowych skalę STAI i STA- IC przeniesiono na skalę procentową. W celu określenia różnic między grupami badanymi w przypadku zmiennych spełniających warunki rozkładu normalnego zastosowano test t-studenta. Dla zmiennych niespełniających warunków rozkładu normalnego stosowano test U-Manna-Withneya. Za istotne statystycznie uznano różnice, dla których p < 0,05. Wyniki KIT IIT CSII n Wiek (lata) Age (years) Wiek zachorowania (lata) Age of disease onset (years) Czas trwania choroby (lata) Diabetes duration (years) HbA1c (%) BMI (kg/m 2 ) Florys B. i inni Próba oceny wybranych aspektów stanu emocjonalnego dzieci i młodzieży z cukrzycą typu ,0 (7,4 19,3) 8,4 (2,1 15,3) 6,6 (14,2 13,6) 8,3 (5,7 13,5) 20,5 (15,7 26) 11,0 (9,0 12,6) 4,7 (2,1 7,7) 6,3 (4,4 7,7) 8,0 (6,4 9,3) 18,1 (15,7 21,9) 16,2 (12,7 19,3) 9,4 (4,2 15,3) 6,8 (2,0 13,6) 8,6 (5,7 13,7) 21,5 (17,5 26) 14,5 (7,4 18,6) 8,2 (4,0 12,0) 6,3 (1,4 11,5) 7,4 (7,0 8,1) 19,2 (16,6 24,7) Wyniki liczbowe testów psychologicznych uzyskane w poszczególnych grupach przedstawiono w tabeli II. 33

4 Praca oryginalna Tab. II. Uzyskane w poszczególnych podgrupach wyniki testów psychologicznych CISS i STAI Tab. II. Psychological tests results (CISS and STAI) obtained in subgroups Grupa Group Osobista pompa insulinowa Personal insulin pump Z zadanie task 29 (26 32) CISS E emocje emotions 18,5 (16 21) U unikanie avoidance 17,8 (14 27) X1 lęk-stan anxiety-state 31,8 (25 43) STAI X2 lęk-cecha anxiety-trait 37,4 (34 44) IIT Intensive insulin therapy 28,3 (13 35) 20,4 (10 33) 18,3 (8 31) 30,5 (20 47) 35,5 (25 68) KIT Conventional insulin therapy 29 (15 32) 30 (22 45) 22 (15 28) 30 (20 41) 39 (35 45) HbA1c < 7% 7%<=HbA1c<8,5% HbA1c >= 8,5% 29,8 (26 31) 29,3 (26 31) 26,7 (13 33) 20 (19 24) 22,2 (12 31) 18,8 (10 33) 18 (14 27) 16,4 (8 22) 21,8 (15 31) 27,7 (25 32) 32,6 (24 43) 30,1 (20 47) 33,5 (29 46) 35 (26 44) 35,7 (25 68) We wszystkich badanych grupach pacjenci prezentują wyższy poziom lęku-cechy niż lęku-stanu, przy czym w całej badanej grupie pacjentów z cukrzycą konfiguracja tych wyników (przewaga lękucechy nad lękiem-stanem) była istotna statystycznie (p = 0,005), tab. II, ryc. 1, 2, 3. Ryc. 1. Poziom lęku jako stanu i cechy w całej badanej grupie Fig. 1. Anxiety-state and anxiety-trait level in the whole examinated grou W grupie pacjentów leczonych przy pomocy osobistej pompy insulinowej (CSII) oraz metodą intensywnej insulinoterapii (IIT) dominował styl radzenia sobie ze stresem skoncentrowany na zadaniu (odpowiednio p < 0,01 i p < 0,001) ryc. 4. Konfiguracje stylów radzenia sobie ze stresem były jednakowe w obu tych grupach. U pacjentów leczonych metodą konwencjonalną (KIT), w porównaniu z pacjentami leczonymi za pomocą osobistej pompy insulinowej, przeważał styl radzenia sobie ze stresem oparty na emocjach (p < 0,02) ryc. 4. Grupa pacjentów najgorzej wyrównana metabolicznie (HbA1c > 8,5%) wykazywała najwyższy spośród wszystkich grup poziom lęku jako cechy (nieistotne statystycznie ryc. 4) oraz, w porównaniu z innymi grupami, częściej demonstrowała styl radzenia sobie ze stresem skoncentrowany na unikaniu (na granicy istotności statystycznej) ryc. 3. W grupie pacjentów miernie wyrównanych (HbA1c powyżej 7% i poniżej 8,5%) poziom lęku jako stanu był istotnie wyższy w porównaniu z grupą o najniższym poziomie hemoglobiny glikowanej (p < 0,05) ryc. 3. Zaobserwowaliśmy też tendencję do rzadszego występowania stylu skoncentrowanego na zadaniu wraz z pogorszeniem kontroli metabolicznej (ryc. 5). Omówienie Pacjentów chorujących na cukrzycę cechuje podwyższony poziom stałej predyspozycji do reagowania lękiem, czyli lęku jako cechy. Wiąże się to najprawdopodobniej z obecnością nieuleczalnej choroby przewlekłej, która w sposób zdecydowany zmienia życie młodych ludzi, narzuca dodatkowe obowiązki, nakazy i zakazy, grożąc wystąpieniem niespodziewanych, nagłych powikłań, a także powikłań przewlekłych, których widmo pojawia się w nieokreślonej bliżej przyszłości [12]. 34

5 Florys B. i inni Próba oceny wybranych aspektów stanu emocjonalnego dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1... Ryc. 2. Poziom lęku w zależności od metody insulinoterapii Fig. 2. Anxiety level in dependence on therapy method Ryc. 3. Poziom lęku w zależności od wyrównania metabolicznego Fig. 3. Anxiety level in dependence on metabolic contro 35

6 Praca oryginalna Ryc. 4. Styl radzenia sobie ze stresem w zależności od metody terapii Fig. 4. Coping style in dependence on insulin therapy Ryc. 5. Style radzenia sobie ze stresem w zależności od wyrównania metabolicznego Fig. 5. Coping style in dependence on metabolic control 36

7 Florys B. i inni Próba oceny wybranych aspektów stanu emocjonalnego dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1... W naszej pracy badaniami CISS objęliśmy młodzież oraz w przypadku dzieci młodszych ich opiekunów. Wyszliśmy z założenia, że oceniając styl radzenia sobie ze stresem w sytuacji choroby przewlekłej, pod rozwagę należy wziąć dominujący styl tej osoby, która rozwiązuje problemy i podejmuje decyzje związane z chorobą. Rodzice, zwłaszcza młodszych dzieci, w jeszcze większym stopniu odczuwają zmianę życia swojego i swoich dzieci, ciąży na nich poczucie odpowiedzialności za ich zdrowie i życie, co nasila lęk zarówno ich, jak też ich potomstwa. Ścisłe przestrzeganie rygorów leczenia jest w wielu przypadkach zupełnie nierealne. Jako konsekwencja braku dyscypliny pojawia się niska samoocena, depresja, poczucie winy i nieustannego zagrożenia [9, 12, 13]. Pozostaje to w zgodzie z uzyskanymi w pracy wynikami, według których nasilenie lęku jako cechy było szczególnie widoczne w grupie pacjentów najgorzej wyrównanych metabolicznie. Wyższy poziom lęku jako cechy niż jako stanu zaobserwowano w całej badanej grupie. Osoby badane były w trakcie planowych badań kontrolnych, a nie w sytuacji stresowej (np. nagłej hospitalizacji) i stąd mogą też wynikać różnice w nasileniu lęku jako stanu i lęku jako cechy. Konstelacja ta w poszczególnych grupach nie była znamienna (na granicy istotności statystycznej), co może wynikać ze zbyt małej liczebności podgrup. Wyższe niż w pozostałych grupach nasilenie subiektywnego uczucia obawy i napięcia, czyli lęku jako stanu, dominowało w grupie pacjentów miernie wyrównanych. Można przypuszczać, że w tej grupie między niebem i piekłem niewielkie pogorszenie wyrównania metabolicznego wywołuje najsilniejszy lęk z jednej strony pacjent ma poczucie, że zawiódł, może obawiać się reakcji rodziców i personelu medycznego, z drugiej strony nie ma pewności, co będzie dalej czy wyniki badań nie ulegną dalszemu pogorszeniu? Czuje lęk o swoje zdrowie i o przyszłość. To, że w grupie najgorzej wyrównanej poziom lęku jest niższy niż w grupie wyrównanej miernie, może wynikać z uruchamiania przez tych pacjentów psychologicznych mechanizmów obronnych (wyparcie). Może to być również wynikiem potrzeby pozytywnej autoprezentacji, gdyż mają świadomość własnych błędów. Zaobserwowano niższy poziom lęku (tendencja statystyczna) w grupie leczonej za pomocą osobistej pompy insulinowej niż w grupie leczonej metodą konwencjonalną. Może to wynikać z faktu, iż ta metoda wymaga mniejszego wysiłku adaptacyjnego niż terapia konwencjonalna. Styl radzenia sobie ze stresem określany jest jako charakterystyczny dla danej osoby repertuar strategii radzenia sobie z sytuacjami stresowymi [14]. Wyróżnia się trzy zasadnicze style: skoncentrowany na zadaniu, na emocjach lub na unikaniu. W obliczu przewlekłej choroby najkorzystniejszy jest ten pierwszy repertuar strategii pozwala, poprzez odpowiednie i świadomie podejmowane działania, przejąć kontrolę nad nową, trudną psychicznie sytuacją [15]. W miarę trwania choroby, preferowane strategie radzenia sobie ze stresem mogą także ulegać zmianom. Pojawiają się dodatkowe czynniki, które mają znaczenie w ich kształtowaniu [14]. Należą do nich między innymi związane z chorobą lękotwórcze doświadczenia, takie jak niedocukrzenia, epizody kwasicy ketonowej, pojawienie się pierwszych objawów powikłań przewlekłych [6]. Przypuszczalnie mogą one pełnić rolę zmiennych zakłócających, pominiętych w prezentowanej pracy. W badaniu pod uwagę wzięto dwa parametry: metodę insulinoterapii oraz wyrównanie metaboliczne. Stwierdzono, że pacjenci leczeni w sposób najbardziej zbliżony do fizjologicznego wydzielania insuliny demonstrują przeważający styl radzenia sobie ze stresem skoncentrowany na zadaniu. Metoda terapii, którą stosują, zmusza ich do codziennych wielokrotnych decyzji wymagających wiedzy, skoncentrowania na chorobie i problemie, który muszą rozwiązać. Nie może to pozostać bez wpływu na ich dominujący styl radzenia sobie ze stresem, jakim jest koncentracja na zadaniu. Również większa swoboda pacjenta w życiu codziennym umożliwia obniżenie napięcia emocjonalnego (stąd mniejsze nasilenie stosowania strategii skoncentrowanych na emocjach i unikaniu). Z tego samego powodu pacjenci leczeni metodą najmniej elastyczną (KIT) wywołującą silniejsze emocje najczęściej w sytuacjach stresowych stosują styl oparty na emocjach (ryc. 4). Pacjenci, których styl radzenia sobie ze stresem skoncentrowany jest na emocjach lub unikaniu, mają większe trudności w uzyskaniu dobrego wyrównania metabolicznego, co potwierdziły prezentowane badania. Zaobserwowano tendencję do rzadszego stosowania stylu skoncentrowanego na zadaniu wraz z pogorszeniem wyrównania metabolicznego. Zdajemy sobie sprawę z ograniczeń naszych badań (np. mała liczebność grupy, pominięcie kontroli zmiennych zakłócających), niemniej uzyskane wyniki i wyprowadzone z nich wnioski 37

8 Praca oryginalna sugerują konieczność zweryfikowania podejścia do pacjenta z cukrzycą. Zasadne wydaje się objęcie dzieci i młodzieży chorujących na cukrzycę typu 1 troskliwszą opieką psychologiczno-pedagogiczną. Proponujemy uwzględniać ocenę poziomu lęku i stylów radzenia sobie ze stresem w ramach procesu diagnostyczno-terapeutycznego, aby w rezultacie skuteczniej kształtować właściwe postawy wobec choroby. Wnioski 1. Wysoki poziom lęku jako cechy charakteryzuje wszystkich pacjentów z cukrzycą, występuje niezależnie od metody insulinoterapii i stopnia wyrównania metabolicznego. 2. Leczenie pacjentów z cukrzycą metodą IIT oraz za pomocą osobistej pompy insulinowej związane jest z dominującym stylem radzenia sobie ze stresem skoncentrowanym na zadaniu. PIŚMIENNICTWO/REFERENCES [1] Noczyńska A.: Współczesne metody insulinoterapii cukrzycy typu 1 w wieku rozwojowym. Endokrynologia, Diabetologia i Choroby Przemiany Materii Wieku Rozwojowego, 2001:7, 33. [2] Diabetes Control and Complications Trial Research Group: The effect of intensive treatment of diabetes on the development and progression of long-term complications in insulin-dependent diabetes mellitus. N. Engl. J. Med., 1993:329, [3] Epidemiology of Diabetes Interventions and Complications (EDIC). Design, implementation, and preliminary results of a long term follow-up of the Diabetes Control and Complications Trial cohort. Diabetes Care, 1999:22(1), [4] UK Prospective Diabetes Study (UKPDS) Group: Intensive blood-glucose control with sulphonylureas or insulin compared with conventional treatment and risk of complications in patients with type 2 diabetes (UKPDS 33). Lancet, 1998:352, [5] White N.H., Cleary P.A., Dahms W. et al.: Diabetes Control and Complications Trial (DCCT)/ Epidemiology of Diabetes Interventions and Complications (EDIC) Research Group: Beneficial effects of intensive therapy of diabetes during adolescence: outcomes after the conclusion of the Diabetes Control and Complications Trial (DCCT). J. Pediatr., 2001: 139(6), [6] Skinner T.C.: Psychological barriers. Eur. J. Endocrinol., 2004:151, suppl. 2, T13. [7] Śniatała D., Fichna P.: Wybrane problemy psychologiczne w leczeniu cukrzycy insulinozależnej dzieci i młodzieży. Pediatria Praktyczna, 1999:7, 433. [8] Storch E.A., Lewin A., Silverstein J.H. et al.: Peer victimization and psychosocial adjustment in children with type 1 diabetes. Clin. Pediatr. (Phila)., 2004:43, 467. [9] Basińska B.: Skuteczność samokontroli a poziom lęku i depresji u młodzieży chorej na cukrzycę insulinozależną. Zdrowie Psychiczne, 1997:38, 157. [10] Fournier M., De Ridder D., Bensing J.: Optimism and adaptation to chronic disease: The role of optimism in relation to selfcare options of type 1 diabetes mellitus, rheumatoid arthritis and multiple sclerosis. Br. J. Health. Psychol., 2002:7, 409. [11] Goldney R.D., Phillips P.J., Fisher L.J., Wilson D.H.: Diabetes, depression, and quality of life: a population study. Diabetes Care, 2004:27, [12] Korpal-Szczyrska M., Kamińska H., Dorant B. et al.: Problemy psychologiczne młodzieży chorej na cukrzycę typu 1. Diabetologia Polska, 2002:9, 121. [13] Szewczyk L.: Psychosomatyczne aspekty cukrzycy wieku rozwojowego. [w:] Psychosomatyczne aspekty terapii i profilaktyki. Red. B. Wasilewski, K. Czulalski, J. Tylka. Biblioteka Lekarza Praktyka, Warszawa 1987, 74. [14] Heszen-Niejodek J.: Teorie stresu psychologicznego i radzenia sobie. [w:] Psychologia. Red. J. Strelau. Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2000:3, [15] Folkman S., Moskowitz J.T.: Positive Affect and the Other Side of Coping. Am. Psychol., 2000:55,

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Piekarski R. i inni: Długofalowa ocena wyrównania Szewczyk L. dzieci i inni z cukrzycą Aktywność typu opioidowa 1, leczonych u dziewcząt przy z nadczynnością pomocy osobistej i niedoczynnością pompy insulinowej

Bardziej szczegółowo

Skuteczność samokontroli a poziom lęku i depresji u młodzieży chorej na cukrzycę insulinozależną

Skuteczność samokontroli a poziom lęku i depresji u młodzieży chorej na cukrzycę insulinozależną Post-print of: Basińska B. Skuteczność samokontroli a poziom lęku i depresji u młodzieży chorej na cukrzycę insulinozależną. Zdrowie Psychiczne, Volume 3-4, 1997, pp. 157-163 Skuteczność samokontroli a

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy

Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dostępność innowacyjnych metod ciągłego monitorowania glukozy Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy

Bardziej szczegółowo

Przegląd randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych w grupie osób w wieku podeszłym

Przegląd randomizowanych, kontrolowanych badań klinicznych w grupie osób w wieku podeszłym 167 GERIATRIA 2011; 5: 167172 Akademia Medycyny GERIATRIA OPARTA NA FAKTACH/EVIDENCEBASED GERIATRICS Otrzymano/Submitted: 15.06.2011 Zaakceptowano/Accepted: 26.2011 Przegląd randomizowanych, kontrolowanych

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Aleksandra Grabowska i inni Ocena poziomu lęku oraz funkcjonowania poznawczego dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 w zależności od stosowanej... Vol. 7/2008 Nr 1(22) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 8/2009 Nr 1(26) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Ocena zależności między wyrównaniem metabolicznym cukrzycy typu 1 u dzieci i nastolatków a poziomem przeżywanego lęku oraz zdolnościami

Bardziej szczegółowo

W kierunku sztucznej trzustki Nowoczesne systemy kontroli glikemii i ochrony pacjenta przed hipoglikemią w cukrzycy typu 1.

W kierunku sztucznej trzustki Nowoczesne systemy kontroli glikemii i ochrony pacjenta przed hipoglikemią w cukrzycy typu 1. W kierunku sztucznej trzustki Nowoczesne systemy kontroli glikemii i ochrony pacjenta przed hipoglikemią w cukrzycy typu 1. prof. dr hab. med. Małgorzata Myśliwiec Katedra i Klinika Pediatrii, Diabetologii

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych

Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych. Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Dostępność terapii z zastosowaniem pomp insulinowych Dr hab.n.med. Tomasz Klupa Uniwersytet Jagielloński, Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Konflikt interesów Wykłady i seminaria dla firmy Medtronic.w

Bardziej szczegółowo

Ostre infekcje u osób z cukrzycą

Ostre infekcje u osób z cukrzycą Ostre infekcje u osób z cukrzycą Sezon przeziębień w pełni. Wokół mamy mnóstwo zakatarzonych i kaszlących osób. Chorować nikt nie lubi, jednak ludzie przewlekle chorzy, jak diabetycy, są szczególnie podatni

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego

Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Lek. Łukasz Głogowski Charakterystyka kliniczna chorych na raka jelita grubego Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Opiekun naukowy: Dr hab. n. med. Ewa Nowakowska-Zajdel Zakład Profilaktyki Chorób

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŻYCIA U DZIECI I MŁODZIEŻY Z WRODZONYM ZAKAŻENIEM HIV W POLSCE

JAKOŚĆ ŻYCIA U DZIECI I MŁODZIEŻY Z WRODZONYM ZAKAŻENIEM HIV W POLSCE JAKOŚĆ ŻYCIA U DZIECI I MŁODZIEŻY Z WRODZONYM ZAKAŻENIEM HIV W POLSCE A. Zielińska 1, M. Bielecki 2, F. Pierowski 3, U. Coupland 4, A.Bryńska 1, T. Wolańczyk 1, M. Marczyńska 4 (1) Klinika Psychiatrii

Bardziej szczegółowo

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY TYPU 2

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY TYPU 2 ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA PSYCHOLOGICA 11, 2007 Zakład Psychopatologii i Psychologii Klinicznej Instytut Psychologii UŁ IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY

Bardziej szczegółowo

Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową. Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem

Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową. Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem Duchowość 1. Duchowość = religijność 2. Duchowość versus religijność

Bardziej szczegółowo

Wpływ metody insulinoterapii na jakość życia młodzieży chorującej na cukrzycę typu I

Wpływ metody insulinoterapii na jakość życia młodzieży chorującej na cukrzycę typu I Wydawnictwo UR 2007 Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego ISSN 1730-3524 Rzeszów 2008, 2, 170 174 Anna Kubicz 1, Lucyna Lisowicz 2, Barbara Surdej 2, Bartosz Korczowski 1,2 Wpływ metody insulinoterapii

Bardziej szczegółowo

T. XXXVII Zeszyty Naukowe WSHE 2013 r.

T. XXXVII Zeszyty Naukowe WSHE 2013 r. T. XXXVII Zeszyty Naukowe WSHE 2013 r. Dorota Kochman (Wydział Nauk o Zdrowiu, Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna we Włocławku Instytut Nauk o Zdrowiu, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku) Barbara

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii UM w Poznaniu 1. Adres jednostki: Adres: Szpital im. Fr. Raszei, ul. Mickiewicza

Bardziej szczegółowo

Przestrzeganie zaleceń lekarskich (compliance) u chorych na cukrzycę leczonych w opiece ambulatoryjnej

Przestrzeganie zaleceń lekarskich (compliance) u chorych na cukrzycę leczonych w opiece ambulatoryjnej PRACA ORYGINALNA ISSN 2084 4441 Maciej Molsa 1, Marek Tłuczykont 2, Anna Markowicz 3, Krzysztof Strojek 4 1 PSZOZ Wojewódzkie Centrum Medyczne w Opolu 2 SPZOZ Zespół Szpitali Miejskich w Chorzowie 3 Oddział

Bardziej szczegółowo

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości

Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Leczenie cukrzycy typu 2- nowe możliwości Dr n. med. Iwona Jakubowska Oddział Diabetologii, Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych SP ZOZ Woj,. Szpital Zespolony Im. J. Śniadeckiego w Białymstoku DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT.

EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. EDUKACJA PACJENTA I JEGO RODZINY MAJĄCA NA CELU PODNIESIENIE ŚWIADOMOŚCI NA TEMAT CUKRZYCY, DOSTARCZENIE JAK NAJWIĘKSZEJ WIEDZY NA JEJ TEMAT. Prowadząca edukację: piel. Anna Otremba CELE: -Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą. Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą. Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Szkoła przyjazna dziecku z cukrzycą Klinika Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytet Medyczny w Łodzi Dzieci chorują głównie na cukrzycę typu 1 Cukrzyca typu 1 - jest chorobą charakteryzującą

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Szewczyk L. i inni: Funkcjonowanie psychiczne dzieci z cukrzycą typu 1 Vol. 9/2010 Nr 3(32) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Funkcjonowanie psychiczne dzieci z cukrzycą typu 1 Psychic

Bardziej szczegółowo

Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce

Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce Znaczenie i ocena dostępności do metod insulinoterapii w Polsce Prof. dr hab. med. Maciej T. Małecki Katedra i Klinika Chorób Metabolicznych Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Wydzielanie

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Katarzyna Rutkowska Szpital Kliniczny Nr 1 w Zabrzu Wyniki leczenia (clinical outcome) śmiertelność (survival) sprawność funkcjonowania (functional outcome) jakość

Bardziej szczegółowo

ANALIZA EFEKTYWNOŚCI TERAPII POMPĄ INSULINOWĄ STATYSTYCZNE I KLINICZNE ASPEKTY DOBORU PACJENTÓW I WYBORU PUNKTÓW KOŃCOWYCH

ANALIZA EFEKTYWNOŚCI TERAPII POMPĄ INSULINOWĄ STATYSTYCZNE I KLINICZNE ASPEKTY DOBORU PACJENTÓW I WYBORU PUNKTÓW KOŃCOWYCH ANALIZA EFEKTYWNOŚCI TERAPII POMPĄ INSULINOWĄ STATYSTYCZNE I KLINICZNE ASPEKTY DOBORU PACJENTÓW I WYBORU PUNKTÓW KOŃCOWYCH Wojciech Fendler. Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Klinika Pediatrii, Onkologii,

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

W Nowym Roku Akademickim 2009/ AKADEMIA EDUKACYJNA WZNAWIA SWOJĄ DZIAŁALNOŚĆ

W Nowym Roku Akademickim 2009/ AKADEMIA EDUKACYJNA WZNAWIA SWOJĄ DZIAŁALNOŚĆ W Nowym Roku Akademickim 2009/2010... AKADEMIA EDUKACYJNA WZNAWIA SWOJĄ DZIAŁALNOŚĆ W tym roku dołączają do nas nowe miasta, w których będą odbywały się zajęcia! Nowy rok akademicki niebawem, dlatego kolejny

Bardziej szczegółowo

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych

Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Automatyczna kalkulacja bolusów w pompach insulinowych Dr hab. med. Agnieszka Szypowska Kliniczny Oddział Diabetologii i Pediatrii Klinika Pediatrii Warszawski Uniwersytet Medyczny Funkcjonalna insulinoterapia

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Tobiaszewska M. i inni: Wiedza na temat cukrzycy i samokontroli a stosowanie zasad samokontroli w życiu codziennym u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 Vol. 10/2011 Nr 3(36) Endokrynologia Pediatryczna

Bardziej szczegółowo

Samokontrola glikemii a wyniki leczenia u chorych na cukrzycę typu 2

Samokontrola glikemii a wyniki leczenia u chorych na cukrzycę typu 2 Samokontrola glikemii a wyniki leczenia u chorych na cukrzycę typu 2 Agnieszka Bajkowska Fiedziukiewicz 1,4, Katarzyna Cypryk 1,2, Tomasz Kozdraj 3, Anna Mikołajczyk Swatko 4, Marcin Kosiński 2, Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez:

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: 2 Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytet Medyczny w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

a) aparat USG z opcją Dopplera, b) Holter EKG, c) Holter RR, d) aparat EKG 12-odprowadzeniowy. 3) Pozostałe wymagania

a) aparat USG z opcją Dopplera, b) Holter EKG, c) Holter RR, d) aparat EKG 12-odprowadzeniowy. 3) Pozostałe wymagania b) komputerowy program do sczytywania glikemii z glukometru pacjenta, systemu ciągłego monitorowania glikemii (CGMS), c) co najmniej 2 pompy infuzyjne, w tym do infuzji insuliny, e) kardiomonitor. a) aparat

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPIEKI NAD DZIECKIEM Z CUKRZYCĄ W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANUSZA KORCZAKA W CHOCENIU

PROGRAM OPIEKI NAD DZIECKIEM Z CUKRZYCĄ W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANUSZA KORCZAKA W CHOCENIU PROGRAM OPIEKI NAD DZIECKIEM Z CUKRZYCĄ W SZKOLE PODSTAWOWEJ IM. JANUSZA KORCZAKA W CHOCENIU OBOWIĄZKI DYREKTORA SZKOŁY W PRZYPADKU PRZYJMOWANIA DZIECKA Z CUKRZYCĄ 1. Dyrektor placówki oświatowej nie może

Bardziej szczegółowo

DiabControl RAPORT KOŃCOWY

DiabControl RAPORT KOŃCOWY DiabControl OCENA WSPÓŁPRACY PACJENTA CHOREGO NA CUKRZYCĘ TYPU 2 Z LEKARZEM PROWADZĄCYM W ZAKRESIE COMPLIANCE, OBSERWACJA ZJAWISKA DYSFAGII (TRUDNOŚCI W POŁYKANIU) RAPORT KOŃCOWY Październik 214 Autor

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia emocjonalne, behawioralne, poznawcze oraz jakość życia u dzieci i młodzieży z wrodzonym zakażeniem HIV STRESZCZENIE

Zaburzenia emocjonalne, behawioralne, poznawcze oraz jakość życia u dzieci i młodzieży z wrodzonym zakażeniem HIV STRESZCZENIE Autor: Tytuł: Promotor: lek. Anna Zielińska Zaburzenia emocjonalne, behawioralne, poznawcze oraz jakość życia u dzieci i młodzieży z wrodzonym zakażeniem HIV dr hab. Anita Bryńska STRESZCZENIE WSTĘP: W

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Trojanowska A.: Postawy wobec choroby u dzieci z cukrzycą typu 1 Vol. 13/2014 Nr 2(47) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Postawy wobec choroby u dzieci z cukrzycą typu 1 Children s attitudes

Bardziej szczegółowo

Ocena samokontroli glikemii u chorych na cukrzycę typu 1 leczonych metodą intensywnej czynnościowej insulinoterapii

Ocena samokontroli glikemii u chorych na cukrzycę typu 1 leczonych metodą intensywnej czynnościowej insulinoterapii PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Magdalena Trepińska, Dorota Zozulińska, Aleksandra Araszkiewicz, Bogna Wierusz-Wysocka Oddział Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, Szpital im. F. Raszei w Poznaniu, Pracownia

Bardziej szczegółowo

Hemoglobina glikowana (HbA1c) a cukrzyca

Hemoglobina glikowana (HbA1c) a cukrzyca Hemoglobina glikowana (HbA1c) a cukrzyca Cukrzyca jest najpopularniejszą chorobą cywilizacyjną XXI wieku. Dotyczy osób w różnym przedziale wiekowym. Niezależnie od typu cukrzycy, głównym objawem choroby

Bardziej szczegółowo

Wczesne pogorszenie retinopatii cukrzycowej w cukrzycy typu 1 po włączeniu intensywnej insulinoterapii

Wczesne pogorszenie retinopatii cukrzycowej w cukrzycy typu 1 po włączeniu intensywnej insulinoterapii Ann. Acad. Med. Gedan., 2007, 37, 143 149 Ewa Zdybel¹, Jarosława Krajka-Lauer², Anna Korzon-Burakowska¹ Wczesne pogorszenie retinopatii cukrzycowej w cukrzycy typu 1 po włączeniu intensywnej insulinoterapii

Bardziej szczegółowo

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek

ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek ediab - Bezprzewodowa platforma ezdrowie wspomagająca terapię osób chorych na cukrzycę Krzysztof Brzostowski, Jarosław Drapała, Jerzy Świątek II Konferencja i3: internet infrastruktury innowacje enauka

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Jak postępować przy wysokich poziomach cukru?

Hiperglikemia. Jak postępować przy wysokich poziomach cukru? Hiperglikemia Jak postępować przy wysokich poziomach cukru? POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU STWIERDZENIA WYSOKIEGO POZIOMU GLUKOZY WE KRWI, CZYLI HIPERGLIKEMII Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy)

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY.

STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. STRESZCZENIE WYNIKÓW RAPORTU Z PROGRAMU BADAWCZO-EDUKACYJNEGO NA TEMAT SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Wprowadzenie: Umiejętność samokontroli choroby wśród osób chorych na cukrzycę jest niezwykle istotną częścią

Bardziej szczegółowo

Analiza stylów radzenia sobie ze stresem u chorych z ostrym zawałem serca

Analiza stylów radzenia sobie ze stresem u chorych z ostrym zawałem serca PRACA ORYGINALNA Folia Cardiologica Excerpta 2009, tom 4, nr 1, 18 22 Copyright 2009 Via Medica ISSN 1896 2475 Analiza stylów radzenia sobie ze stresem u chorych z ostrym zawałem serca Aldona Kubica 1,

Bardziej szczegółowo

Chory z cukrzycą leczony insuliną z częstymi niedocukrzeniami - strategia postępowania

Chory z cukrzycą leczony insuliną z częstymi niedocukrzeniami - strategia postępowania 21.05.2016 Chory z cukrzycą leczony insuliną z częstymi niedocukrzeniami - strategia postępowania Wstęp: hipoglikemia skala problemu Hipoglikemia: konsekwencje Błędy pacjenta jako przyczyna hipoglikemii

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia - niedocukrzenie. Jacek Sieradzki Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

Hipoglikemia - niedocukrzenie. Jacek Sieradzki Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Hipoglikemia - niedocukrzenie Jacek Sieradzki Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Holstein A, Patzer OM, Machalke K i wsp.: Substantial increase in incidence of severe hypoglycemia between 1997-2000 and

Bardziej szczegółowo

Opieka nad chorymi z Dystrofią Mięśniową Duchenne a

Opieka nad chorymi z Dystrofią Mięśniową Duchenne a Opieka nad chorymi z Dystrofią Mięśniową Duchenne a Opis potrzeb i koniecznych usprawnień w procesach badawczych i diagnostycznoterapeutycznych. Jolanta Wierzba Ośrodek Chorób Rzadkich UCK Gdańsk Gdański

Bardziej szczegółowo

konieczność wprowadzenia istotnych zmian konieczność codziennych starań i ograniczeń bez możliwości wyleczenia

konieczność wprowadzenia istotnych zmian konieczność codziennych starań i ograniczeń bez możliwości wyleczenia Dziecko chore na cukrzycę w szkole aspekty psychologiczne Specyfika leczenia cukrzycy typu 1 badanie stężenia glukozy we krwi terapia insulinowa odpowiednie odżywianie (dieta) kontrola wysiłku fizycznego

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest przedstawienie lekarzom i personelowi medycznemu technik właściwej komunikacji

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie dzieci chorych na cukrzycę do prozdrowotnego stylu życia. Preparing children with diabetes to healthy lifestyle

Przygotowanie dzieci chorych na cukrzycę do prozdrowotnego stylu życia. Preparing children with diabetes to healthy lifestyle Praca oryginalna Endokrynol. Ped. 2015.14.2.51.47-54. Original Paper Pediatr. Endocrinol. 2015.14.2.51.47-54. Przygotowanie dzieci chorych na cukrzycę do prozdrowotnego stylu życia Preparing children with

Bardziej szczegółowo

Wpływ czynników społeczno-demograficznych i klinicznych na jakość życia chorych na cukrzycę typu 2

Wpływ czynników społeczno-demograficznych i klinicznych na jakość życia chorych na cukrzycę typu 2 Joanna Pufal, Marcin Gierach, Małgorzata Pufal, Agata Bronisz, Lucyna Kiełbasa, Roman Junik PRACA ORYGINALNA Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Akademii Medycznej im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych. pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe

Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych. pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe lek. Krzysztof Kołodziejczyk Profil alergenowy i charakterystyka kliniczna dorosłych pacjentów uczulonych na grzyby pleśniowe Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: dr hab. n. med. Andrzej

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy NF1 W RODZINIE

Bardziej szczegółowo

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA PSYCHOLOGICA 8, 2004 WSTE P

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA PSYCHOLOGICA 8, 2004 WSTE P ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA PSYCHOLOGICA 8, 2004 IWONA KOCEMBA Zakład Psychologii Klinicznej Instytut Psychologii UŁ POZIOM LE KU U OSÓB CHORYCH NA CUKRZYCE WSTE P Na cukrzycę choruje ponad 120

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca a kamica żółciowa

Cukrzyca a kamica żółciowa PRACA ORYGINALNA ISSN 1640 8497 Paweł Kotarski, Agnieszka B. Niebisz, Janusz Krzymień Katedra i Klinika Gastroenterologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytetu Medycznego w Warszawie Cukrzyca a kamica

Bardziej szczegółowo

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY EVALUATION OF LIFE SATISFACTION AND PSYCHOLOGICAL WELL-BEING OF PATIENTS BEFORE SURGERY AORTIC ANEURYSM Emilia

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 5/2006 Nr 2(15) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Poczucie jakości życia dzieci chorych na cukrzycę typu I leczonych różnymi metodami insulinoterapii The feeling of the quality of

Bardziej szczegółowo

CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM. Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska

CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM. Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska CUKRZYCA U OSOBY W WIEKU STARCZYM Klinika Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Dr med. Ewa Janeczko-Sosnowska CHARAKTERYSTYKA PACJENTA Wiek 82 lata Cukrzyca typu 2 leczona insuliną Choroba wieńcowa, stan

Bardziej szczegółowo

Powikłania w trakcie farmakoterapii propranololem naczyniaków wczesnodziecięcych

Powikłania w trakcie farmakoterapii propranololem naczyniaków wczesnodziecięcych Powikłania w trakcie farmakoterapii propranololem naczyniaków wczesnodziecięcych S.Szymik-Kantorowicz, A.Taczanowska-Niemczuk, P.Łabuz, I.Honkisz, K.Górniak, A.Prokurat Klinika Chirurgii Dziecięcej CM

Bardziej szczegółowo

Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2

Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2 Choroby Serca i Naczyń 2006, tom 3, nr 1, 13 17 D I A B E T O K A R D I O L O G I A Rola insuliny w leczeniu cukrzycy typu 2 Elżbieta Orłowska-Kunikowska Katedra i Klinika Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Zadowolenie dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 z wiedzy na temat swojej choroby

Zadowolenie dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 z wiedzy na temat swojej choroby 546 Probl Hig Epidemiol 2012, 93(3): 546-550 Zadowolenie dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 1 z wiedzy na temat swojej choroby Satisfaction of children and teenagers suffering from type 1 diabetes with

Bardziej szczegółowo

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez:

Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: 2 Materiał edukacyjny Cukrzyca ciążowa Przewodnik dla ciężarnej został przygotowany przez: Prof. dr hab. med. Katarzyna Cypryk Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytet Medyczny w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

POCZUCIE KOHERENCJI (SOC) A PREFEROWANE STYLE RADZENIA SOBIE Z CHOROBĄ U OSÓB Z ROZPOZNANIEM CUKRZYCY TYPU 1

POCZUCIE KOHERENCJI (SOC) A PREFEROWANE STYLE RADZENIA SOBIE Z CHOROBĄ U OSÓB Z ROZPOZNANIEM CUKRZYCY TYPU 1 Nowiny Lekarskie 2009, 78, 3 4, 191 196 KRYSTYNA KUROWSKA, TERESA ŚWIĄTKOWSKA POCZUCIE KOHERENCJI (SOC) A PREFEROWANE STYLE RADZENIA SOBIE Z CHOROBĄ U OSÓB Z ROZPOZNANIEM CUKRZYCY TYPU 1 SENSE OF COHERENCE

Bardziej szczegółowo

ola pielęgniarki w edukacji chorych na cukrzycę

ola pielęgniarki w edukacji chorych na cukrzycę P R A C A O R Y G I N A L N A Bogumiła Kosicka 1, Irena Wrońska 2 1 Katedra i Zakład Zarządzania w Pielęgniarstwie Akademii Medycznej w Lublinie 2 Katedra Rozwoju Pielęgniarstwa Akademii Medycznej w Lublinie

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Skurzak WSPARCIE SPOŁECZNE, STRES I POCZUCIE SATYSFAKCJI Z ŻYCIA KOBIET CIĘŻARNYCH

Agnieszka Skurzak WSPARCIE SPOŁECZNE, STRES I POCZUCIE SATYSFAKCJI Z ŻYCIA KOBIET CIĘŻARNYCH UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE Wydział Nauk o Zdrowiu Agnieszka Skurzak WSPARCIE SPOŁECZNE, STRES I POCZUCIE SATYSFAKCJI Z ŻYCIA KOBIET CIĘŻARNYCH Rozprawa na stopień doktora nauk o zdrowiu Promotor:

Bardziej szczegółowo

Wpływ przestrzegania zaleceń lekarskich (compliance) na występowanie hipoglikemii u chorych na cukrzycę leczonych w warunkach ambulatoryjnych

Wpływ przestrzegania zaleceń lekarskich (compliance) na występowanie hipoglikemii u chorych na cukrzycę leczonych w warunkach ambulatoryjnych PRACA ORYGINALNA ISSN 2084 4441 Maciej Molsa 1, Marek Tłuczykont 2, Anna Markowicz 3, Krzysztof Strojek 4 1 PSZOZ Wojewódzkie Centrum Medyczne w Opolu 2 SPZOZ Zespół Szpitali Miejskich w Chorzowie 3 Oddział

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia.

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia. Jakość życia w chorobie nowotworowej Krzysztof G. Jeziorski Warszawa Definicja jakości życia WHO (1993) Poczucie jednostki co do jej pozycji życiowej w ujęciu kulturowym oraz systemu wartości, w którym

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo

Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną?

Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Co trzeba wiedzieć, rozpoczynając leczenie insuliną? Do czego służy insulina? Insulina to hormon białkowy, wytwarzany w komórkach β (beta) trzustki,

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 32 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 32 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 32 SECTIO D 4 Studenckie Koło Naukowe przy Katedrze i Zakładzie Epidemiologii Akademii Medycznej im. Prof. Feliksa Skubiszewskiego

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

SYMPOZJUM MEDYCYNA PRZYJAZNA PACJENTOWI Warszawa, 19-20.05.2012

SYMPOZJUM MEDYCYNA PRZYJAZNA PACJENTOWI Warszawa, 19-20.05.2012 Program Sympozjum: M E D Y C Y N A P R Z Y J A Z N A P A C J E N T O W I sobota 19.05.2012 09.00-10.00 Rejestracja 10.00-.10.10 Otwarcie Sympozjum Sesja plenarna wprowadzająca: Przewodniczą: L. Szewczyk,

Bardziej szczegółowo

Choroby układu krążenia. Dr n.med. Radosław Tomalski

Choroby układu krążenia. Dr n.med. Radosław Tomalski Choroby układu krążenia Dr n.med. Radosław Tomalski Choroba niedokrwienna serca choroba niedokrwienna serca, chns, (morbus ischaemicus cordis, mic; ischaemic heart disease, ihd) - jest to zespół objawów

Bardziej szczegółowo

Klinika Diabetologii i Otyłości Wieku Rozwojowego, II Katedra Pediatrii

Klinika Diabetologii i Otyłości Wieku Rozwojowego, II Katedra Pediatrii PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Postępy w terapii cukrzycy typu 1 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Satisfaction with intensive insulin treatment in poorly controlled diabetes patients treated in hospital

Satisfaction with intensive insulin treatment in poorly controlled diabetes patients treated in hospital Jan Ruxer 1, Dominik Pińkowski 1, Michał Możdżan 1, Małgorzata Saryusz-Wolska 1, Leszek Markuszewski 2, Jerzy Loba 1 PRACA ORYGINALNA 1 Klinika Diabetologii i Chorób Metabolicznych IMW Uniwersytetu Medycznego

Bardziej szczegółowo

Kontakty towarzyskie słuŝą zdrowiu chorych na łuszczycę

Kontakty towarzyskie słuŝą zdrowiu chorych na łuszczycę Kontakty towarzyskie słuŝą zdrowiu chorych na łuszczycę Anna Lipińska-Olszewska Bezpowrotnie minęły juŝ czasy, kiedy zagadnieniem chorób somatycznych zajmowały się jedynie poszczególne obszary medycyny

Bardziej szczegółowo

Analysis of selected factors influencing the course of insulin pump therapy in children and adolescents

Analysis of selected factors influencing the course of insulin pump therapy in children and adolescents Praca oryginalna Endokrynol. Ped. 2017.16.3.60:187-196 DOI: 10.18544/EP-01.16.03.1674 Original Paper Pediatr. Endocrinol. 2017.16.3.60:187-196 Analiza wybranych czynników wpływających na przebieg terapii

Bardziej szczegółowo

Szpital jako instytucja społeczna

Szpital jako instytucja społeczna Szpital jako instytucja społeczna dr n. hum. Jan Domaradzki Pracownia Socjologii Zdrowia i Patologii Społecznych Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu jandomar@ump.edu.pl MODELE OPIEKI

Bardziej szczegółowo

Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami

Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami Piotr Magiera, Miko/aj Majkowicz, Iwona Trzebiatowska, Krystyna de Walden-Ga/uszko Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami Katedra i I Klinika Chorób Psychicznych AM w

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Psychologia wieku dorastania Kod przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM 2 LICZBA LUDNOŚCI W 2010 ROKU 2010 województwo łódzkie miasto Łódź liczba ludności ogółem 2552000 737098 0 19 r.ż. 504576 (19,7) 117839 (15,9)

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji

Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji Zespół Kliniki Endokrynologii i Diabetologii IP - CZD Elżbieta Piontek, Alicja Szewczyk, Grażyna Korzeniewska,

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest zapoznanie lekarzy i personelu medycznego

Bardziej szczegółowo

Analiza systemów refundacyjnych dotyczących leków na cukrzycę w wybranych krajach Unii Europejskiej

Analiza systemów refundacyjnych dotyczących leków na cukrzycę w wybranych krajach Unii Europejskiej Analiza systemów refundacyjnych dotyczących leków na cukrzycę w wybranych krajach Unii Europejskiej Osobom chorym na cukrzycę grożą poważne, specyficzne dla tej choroby powikłania, które mogą prowadzić

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka rozwoju odleżyn na podstawie wybranych czynników ryzyka i skali D.Norton Aleksandra Popow, Maria T. Szewczyk, Katarzyna Cierzniakowska, Elżbieta Kozłowska Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego,

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA NAD PACJENTEM Z CUKRZYCĄ (KAOS-CUKRZYCA) ZASADY REALIZACJI Charakterystyka problemu zdrowotnego Cukrzyca jest jedną z najczęściej występujących chorób. Rozpowszechnienie

Bardziej szczegółowo

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży

Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Ewa Racicka-Pawlukiewicz Ocena wpływu nasilenia objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej na masę ciała i BMI u dzieci i młodzieży Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych PROMOTOR: Dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii, Uniwersytet Medyczny, Łódź, Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki, Łódź

Klinika Diabetologii i Chorób Przemiany Materii, Uniwersytet Medyczny, Łódź, Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki, Łódź Wyrównanie cukrzycy a przebieg i wyniki ciąż u kobiet chorych na cukrzycę typu 1 leczonych podczas ciąży metodą ciągłego podskórnego wlewu lub wielokrotnych wstrzyknięć insuliny Katarzyna Cypryk 1, Marcin

Bardziej szczegółowo

Odkrycie insuliny było jednym

Odkrycie insuliny było jednym INSULINOTERAPIA Maciej Pawłowski Klinika Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi Odkrycie insuliny było jednym z najważniejszych odkryć współczesnej medycyny. Po raz pierwszy insulinę

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 1 DEFINICJE I KONCEPCJE STRESU

LEKCJA 1 DEFINICJE I KONCEPCJE STRESU LEKCJA 1 DEFINICJE I KONCEPCJE STRESU Pojęcie stresu wprowadzone zostało przez Hansa Hugona Selve`a, który u podłoża wielu chorób somatycznych upatrywał niezdolność człowieka do radzenia sobie ze stresem.

Bardziej szczegółowo

Wpływ reformy systemu opieki zdrowotnej na jakość życia chorych na cukrzycę typu 2 leczonych w poradni diabetologicznej w latach

Wpływ reformy systemu opieki zdrowotnej na jakość życia chorych na cukrzycę typu 2 leczonych w poradni diabetologicznej w latach Grzegorz Pacyk 1, Władysław Grzeszczak 2 PRACA ORYGINALNA 1 Wojewódzka Poradnia Diabetologiczna, Zespół Poradni Specjalistycznych przy Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Częstochowie, 2 Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

Agresja wobec personelu medycznego

Agresja wobec personelu medycznego Agresja wobec personelu medycznego Od połowy XX wieku do chwili obecnej obserwuje się gwałtowny postęp w diagnostyce i leczeniu pacjentów. Postęp ten przyczynił się do wczesnego rozpoznawania chorób oraz

Bardziej szczegółowo