Analiza fundamentalna. Etapy analizy fundamentalnej. Analiza makroekonomiczna Rodzaje analiz stosowanych przez inwestorów giełdowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza fundamentalna. Etapy analizy fundamentalnej. Analiza makroekonomiczna 2015-03-21. Rodzaje analiz stosowanych przez inwestorów giełdowych"

Transkrypt

1 Rodzaje analiz stosowanych przez inwestorów giełdowych Rodzaje analiz stosowanych przez inwestorów giełdowych Analiza fundamentalna - szacuje wartość danej spółki na podstawie danych z otoczenia i samej spółki. Analiza techniczna bazuje na wykresach, celem przewidzenia trendów cenowych. Analiza portfelowa - bada zależności pomiędzy maksymalizacją stopy zwrotu przy określonym poziomie ryzyka lub przy danym poziomie stopy zwrotu, minimalizacją ryzyka. Analiza behawioralna psychologiczne aspekty postępowania inwestorów na giełdzie. Ciąg Fibonacciego - obliczone na podstawie wyrazów tego ciągu wskaźniki wykorzystywane są do wyznaczania zakresu i czasu trwania ruchu cenowego na giełdzie - 1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,89,144,233. Kalendarz spiralny wyznaczania okienek czasowych, które pozwalają prognozować momenty zwrotne na giełdzie. Opracowana na podstawie wielowiekowych obserwacji wpływu wydarzeń astronomicznych na zachowania organizmów żywych, w tym zbiorowości ludzkich. Modele ekonometryczne. Sieci neuronowe. Algorytmy genetyczne. 1 2 Analiza fundamentalna Analiza polegająca na badaniu kondycji spółki mająca na celu oszacowanie jej prawdziwej wartości. Zadaniem analizy fundamentalnej jest badanie danych historycznych dotyczących stanu gospodarki, jej branż i podmiotów, aby wykorzystać je do określenia przyszłego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Funkcją analizy fundamentalnej jest wskazanie za pomocą określonych narzędzi akcji tych przedsiębiorstw, których wartość wewnętrzna firmy jest większa od aktualnej wartości rynkowej. Etapy analizy fundamentalnej Analiza makroekonomiczna. Analiza sektorowa. Analiza sytuacji spółki. Analiza finansowa spółki. Wycena akcji. 3 4 Analiza makroekonomiczna Obszary analizy makroekonomicznej Określa stan otoczenia zewnętrznego, ogólny klimat inwestycyjny, który jest wyznacznikiem ryzyka działalności inwestycyjnej na rynku kapitałowym. Makrootoczenie tworzą czynniki ekonomiczne, polityczne, społeczne, technologiczne, międzynarodowe, prawne oraz demograficzne. Analizie podlegają: Koniunktura gospodarcza, Wielkość dochodu narodowego i PKB, Deficyt budżetowy i bilans płatniczy, Eksport/import, Wskaźniki demograficzne. 5 Struktury ludności (w tym gospodarstw domowych), wg wieku, zatrudnienia itp. Otoczenie demograficzne stanowi grupa, do której produkt (usługa) jest skierowany. Sposób spędzania czasu wolnego, wzorce konsumpcyjne, normy kulturowe, stosunek do pracy czy zachowania polityczne. Analiza sektorowa Otoczenie demograficzne Otoczenie społeczne Otoczenie konkurencyjne Analiza makroekonomiczna Otoczenie technologiczne Otoczenie gospodarcze Otoczenie prawnopolityczne Rozwój ogólnogospodarczy - międzynarodowy i krajowy, sytuację w sektorze i branży, w tym także na rynkach zbytu. Tworzą one przepisy, które nakreślają ramy działania przedsiębiorstwa. Dostępne obecnie i w przyszłości technologie oraz podmioty je tworzące i sprzedające. 6 1

2 Wpływ sytuacji gospodarczej na ceny akcji Działanie mechanizmu giełdowego Otoczenie gospodarcze wpływa na: bieżące i oczekiwane wyniki finansowe przedsiębiorstw, a w konsekwencji na ceny akcji, rodzaje aktywów preferowanych przez inwestorów (akcje, obligacje, depozyty bankowe, inne). Wpływ giełdy na gospodarkę: jest kluczowym elementem systemu finansowego, gdyż pozwala na efektywną alokację oszczędności, emisja akcji poprzez giełdę pozwala na pozyskanie kapitału na rozwój i inwestycje. nwestorzy kupując i sprzedając akcje spółek giełdowych kierują się wszystkimi dostępnymi informacjami dotyczącymi spółki oraz sytuacji gospodarczej. Cena akcji notowanych na giełdzie wynika z decyzji podejmowanych przez działających na rynku inwestorów (powstaje na podstawie aktualnego popytu i podaży). POPYT CENA WYSOKA NSKA PODAŻ 7 8 Wpływ sytuacji gospodarczej na popyt na akcje Analiza makroekonomiczna Sytuacja gospodarcza ma wpływ również na postrzeganie rynku akcji przez inwestorów i ich preferencje co do klas aktywów, w które inwestują (akcje, obligacje, depozyty bankowe). W okresach recesji dominuje strach". nwestorzy kierują się awersją do ryzyka i sprzedają akcje, powodując spadki cen. W okresach wzrostu gospodarczego dominuje chciwość". nwestorzy są ukierunkowani na maksymalizację zysku i zwiększają alokację środków na rynku akcji, powodując wzrosty cen. W czasie dobrej koniunktury gospodarczej inwestorzy wycofują środki z depozytów bankowych i obligacji i przeznaczają je na nabywane akcji. Wzrost cen akcji powoduje dalszy wzrost zainteresowania inwestorów giełdą, wzrost popytu na akcje i dalszy wzrost cen...aż do osiągnięcia szczytu i zmiany trendu. Produkt Krajowy Brutto PKB: jest miarą wielkości produkcji wytworzonej przez czynniki wytwórcze zlokalizowane na terenie danego kraju, bez względu na to, kto jest właścicielem tych czynników produkcji. Definicja 1. jest sumą wydatków na zakup dóbr finalnych, zrealizowanych przez podmioty gospodarcze, zlokalizowane na terenie danego kraju. Definicja 2. jest sumą wartości dodanej przedsiębiorstw w gospodarce. Definicja 3. 9 jest sumą dochodów z czynników produkcji, osiąganych przez uczestników procesu produkcji. 10 PKB a PNB Środki przekazywane do Polski z tytułu pracy Polaków za granicą (mln PLN): PKB - jest miarą produkcji wytworzonej przez czynniki wytwórcze zlokalizowane na terenie danego kraju, niezależnie od tego kto jest ich właścicielem. PNB jest miarą całkowitych dochodów osiąganych przez obywateli danego kraju, niezależnie od miejsca (kraju) świadczenia usług. Czyli: PKB = PNB ± dochody netto z tytułu własności za granicą Od czasu wejścia do Unii Europejskiej polscy emigranci przysłali do ojczyzny 166,8 mld zł dane NBP 12 2

3 99, ,8 92, ,2 108, ,2 99,4 104, ,9 101,1 103, ,5 106, ,1 108, ,9 112,5 104, , ,4 104,7 104, , ,70 111, ,4 106,4 102, , ,6 105, Ceny rynkowe a ceny czynników produkcji PKB ceny bieżące (mln. PLN) Wszystkie kategorie dochodu narodowego mogą być wyrażane w cenach rynkowych, bądź w cenach czynników wytwórczych. Ceny rynkowe zawierają w sobie podatki pośrednie i dotacje, natomiast ceny czynników wytwórczych to ta kwota, która trafia do producenta P a ń s t w o PLN 460 PLN PLN Dynamika realna produktu krajowego brutto (ceny średnioroczne roku poprzedniego) Kwartalne tempo wzrostu PKB w Polsce 108,0 106,8 105,3 106,2 106,0 105,1 104,5 104,2 103,8 103,5 103,9 104,0 101,1 101,9 103,3 101,4 101,6 102,0 101,6 100,0 98,0 96, , ,9 4,8 3,9 V ,1 2,8 7,5 6,6 6,6 6,6 6,6 6,2 6,0 6,36,6 6,0 4,2 3, V , ,0 1,7 0,8 1, ,4 3,1 3,5 3, ,7 4,5 4,34,2 4,3 V ,5 2,3 1, ,7 0,50, ,3 3,5 3,33,0 3,4 3,0 V Żródło: GUS Podstawowe dane Według wstępnego szacunku produkt krajowy brutto (PKB) w 2013 r. był realnie wyższy o 1,6 % w porównaniu z 2012 r. (w cenach stałych roku poprzedniego). W 2012 r. w porównaniu z 2011 r. wzrost PKB wyniósł 1,9 %. Do wzrostu PKB przyczynił się głównie pozytywny wpływ eksportu netto i krajowego popytu konsumpcyjnego, przy bliskim neutralnemu wpływie popytu inwestycyjnego. Wartość dodana brutto w gospodarce narodowejw 2013 r. wzrosła o 1,5 % w porównaniu z 2012 r., wobec wzrostu o 1,9 % w 2012 r. Wartość dodana brutto w przemyślew 2013 r. wzrosła o 2,9 % w porównaniu z 2012 r., wobec wzrostu o 1,8 % w 2012 r. Wartość dodana brutto w budownictwiew 2013 r. w porównaniu z rokiem poprzednim spadła o 9,0 %, wobec wzrostu o 0,3 % w 2012 r. Wartość dodana brutto w handlu i naprawach w 2013 r. w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosła o 1,7 %, wobec wzrostu o 1,2 % w 2012 r. Wartość dodana bruttow transporcie i gospodarce magazynowejw 2013 r. w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosła o 4,5 %, wobec wzrostu o 7,9 % w 2012 r. W 2013 r. popyt krajowy zmniejszył się realnie o 0,2 % przy wzroście PKB o 1,6 %. W 2012 r. popyt krajowy zmniejszył się o 0,1 % przy wzroście PKB o 1,9 %. Spożycie ogółemw 2013 r. przekroczyło poziom z 2012 r. o 1,1 %, w tym spożycie indywidualne o 0,8 % (w 2012 r. odpowiednio wzrost: o 1,0 % oraz o 1,2 %). Akumulacja brutto w 2013 r. porównaniu z rokiem poprzednim zmniejszyła się realnie o 5,0 %, w tym nakłady brutto na środki trwałe spadek o 0.4 % (w 2012 r. odpowiednio spadek: o 4,2 %, oraz o 1,7 %). Stopa inwestycji w gospodarce narodowej (relacja nakładów brutto na środki trwałe do produktu krajowego brutto w cenach bieżących) w 2013 r. wyniosła 18,4 %, wobec 19,1 % w 2012 r Dynamika realna produktu krajowego brutto (ceny średnioroczne roku poprzedniego) 102,9 94, Przemysł Budownictwo Handel; naprawa pojazdów mechanicznych Transport i gospodarka magazynowa 105,8 106,4 98,5 104,3 95,6 106,3 111,8 101,2 99,5 101,5 107,9 3

4 PKB PRODUKT KRAJOWY BRUTTO w UE Wady i zalety mierników efektu społecznego: K R A J E V V V V analogiczny kwartał roku poprzedniego =100 Austria -0,2-4 -4,9-3,4 5,6 5,6 6,2 7,8 9,0 9,7 10,1 10,1 10,3 10,9 11,0 Belgia -1,5-3,7-4,2-3,5 4,8 5,0 6,1 6,6 7,1 8,0 8,2 8,2 8,1 8,4 7,8 WADY: nie uwzględnia ZALETY: Bułgaria 3,5-3,5-4,9-5,8 11,3 12,7 13,8 14,7 15,4 15,8 16,2 16,3 16,4 16,4 16,8 Cypr 2,5 0,7-1 -2,7 10,4 11,9 12,2 12,9 13,1 13,7 13,7 12,6 12,3 11,9 11,1 Dania -3,7-3, ,3-1,9-0,8 0,5-0,2-0,1 0,6 0,2-0,1 0,2-0,3 produkcji w szarej strefie; produkcji na własne potrzeby; struktury podziału dochodu pomiędzy poszczególny klasy społeczne; wartościowania poszczególnych kategorii dóbr (broń - chleb); wartości czasu wolnego; uciążliwości wytwarzanych produktów; wzrost PKB może wiązać się z zanieczyszczenia środowiska, hałas, uszkodzenie infrastruktury, korki drogowe; itd. itp. wiarygodne, terminowe i łatwo dostępne, źródło informacji nt. rozwoju gospodarki; są powszechnie stosowane na świecie; policzalne; łatwość porównywania i oszacowania. Estonia -9, ,1-15,3-4,0-2,8 0,1 1,3 4,3 7,0 8,5 10,0 10,7 11,0 11,5 Finlandia -3-6,5-8,9. 0,8 1,5 4,9 4,1 6,4 6,2 6,9 8,0 7,3 8,2 7,0 Francja -1,7-3,5-2,9-2,4 2,0 2,3 3,0 3,4 3,8 4,7 4,8 5,0 5,1 5,1 5,0 Grecja 0,7-0,5-1,2-1,6 8,1 6,1 4,7 3,0 0,1 0,3 Hiszpania -1,2-3,2-4,2-4 4,0 4,1 4,3 4,2 4,4 4,7 4,9 4,9 4,3 4,0 3,5 rlandia -8-9,3-7,3. 0,9 1,8 2,2 2,7 1,3 2,0 4,0 3,6 4,2 3,5 3,5 Litwa -1,5-13,1-19,7-14,2 3,0 3,5 4,2 5,3 7,6 9,3 11,0 12,3 13,2 13,6 14,1 Luksemburg -3,9-5,9-5,3. 6,1 8,5 9,6 9,5 11,1 10,7 10,3 12,2 12,3 10,6 Łotwa -10,7-18,6-17,4. -5,1-4,4-4,1-3,4-2,4-0,9 1,1 2,5 3,4 4,5 5,7 Malta 0,5-1, ,0 12,3 12,1 13,0 15,5 15,8 15,1 15,8 14,9 14,6 16,1 Niderlandy -0,7-4,5-5,4-3,7 5,8 6,3 6,9 7,1 8,0 8,6 8,6 8,2 7,5 7,7 7,9 Niemcy -1,8-6,7-5,8-4,8 4,0 4,6 7,0 7,7 8,4 9,7 10,2 10,6 10,4 11,0 11,3 P o l s k a 2,7 1,5 1,3 1 2,9 2,7 3,6 4,2 4,7 4,6 4,7 4,0 4,0 3,5 2,5 Portugalia -1,9-4 -3,7-2,4 1,1 2,0 2,3 2,5 2,1 1,4 1,2 0,5-0,9-1,0-2,1 Rep. Czeska 0,4-4,3-4,7-4,1 12,0 12,9 13,9 14,7 15,4 16,0 16,3 16,2 16,0 15,4 15,1 Rumunia 2,9-6,2-8,7-7,1 13,6 12,9 13,3 12,4 13,4 14,7 14,7 16,0 15,9 16,0 16,6 Słowacja 1,6-5,7-5,5-4,9 22,8 23,8 24,8 26,0 27,0 28,1 29,1 30,0 31,1 32,0 33,0 Słowenia -0,9-8,8-9 -8,5 7,4 7,5 8,7 9,1 10,1 9,8 10,4 10,3 9,0 9,1 8,0 Szwecja -5,1-6,3-5,8-5,2 2,9 5,4 7,7 9,2 11,2 11,7 12,6 13,7 12,5 13,2 14,1 Węgry -2,2-5,6-7,2-8 -2,5-1,5-1,1-0,7-0,5 0,9 0,6 0,6 0,7-0,4-0,6 Wlk Brytania ,5-5,1 1,6 2,2 2,9 3,5 3,1 3,6 3,5 4,1 3,7 3,4 2,9 Włochy -2,9-6 -5,9-4,6-3,0-2,0-1,4-1,0-0,8-0,7-0,4-0,6-1,3-2,2-3,0 Porównanie poszczególnych krajów może nastręczać jednak wiele trudności z uwagi na: Podział świata różnorodne metodologie liczenia efektów obecnie najpowszechniej jako miernika używa się PKB, liczony jest on systemem rachunku narodowego, ale w poszczególnych krajach występują różnice metodologiczne chociażby w liczeniu amortyzacji, która obniża poziom efektów różny poziom cen wytworzone przez gospodarki krajów produkty posiadają różne ceny w poszczególnych krajach, stąd konieczność ich przeliczania, różna struktura produkcji poszczególne kraje różnią się pod względem asortymentu produkcji, stąd pewne dobra mogą występować w jakimś kraju, a w innym nie, kursy przeliczeniowe ceny dóbr, wysokość dochodów, wartość produkcji wymaga porównania, jest to kłopotliwe, z uwagi na wahania w kursach walut. W celu uniknięcia podanych trudności i porównania poszczególnych gospodarek stosuje się np. przeliczanie dochodów w danym kraju na ceny kraju drugiego, lub PKB na jednego mieszkańca. Taka procedura jest jednak bardzo pracochłonna i nie odzwierciedla w pełni rzeczywistości. kraje bogate rozwijające się kraje biedne, o niskim Wskaźniku Rozwoju Ludzkiego (HD), PKB, z wysoką umieralnością i niskim standardzie życia - kraje "trzeciego świata". 22 Prawo Engla w miarę wzrostu dochodów udział wydatków na żywność w wydatkach ogółem się zmniejsza. PKB per capita Polski i średnia UE (w EURO) Mapa świata z udziałem ropy i żywności wydatkach gospodarstw domowych. Źródło: The Economist Polska Średnia UE 24 4

5 Efekty PKB per capita Polski i średnia UE (w EURO) Wzrost gospodarczy - definicje 1,3 1,2 1,1 1 0,9 0,8 115,9% 100,0% 115,5% 105,9% 110,9% 105,4% 120,8% 103,7% 106,0% 104,9% 90,9% 101,0% 113,6% 103,8% 94,0% 85,3% 102,0% 100,4% 103,1% 102,0% 104,3% 102,9% Polska UE Wzrost gospodarczy - jest to ilościowe zwiększanie się z okresu na okres fundamentalnych wielkości ekonomicznych, w tym głównie dochodu narodowego. Recesja spadek rozmiarów mierników efektu społecznego w wielkościach bezwzględnych obserwowany w danym okresie czasu. Stagnacja utrzymywanie się rozmiarów mierników efektu społecznego na stałym poziomie Co jest potrzebne do produkcji? Wzrost gospodarczy zależy zarówno od zasobów, jak też od ich efektywności 1. Ziemia 2. Kapitał 3. Praca 4. Technologia Czynniki determinujące poziom produktywności: 1. Techniczne uzbrojenie pracy (wyraża poziom postępu technologicznego). 2. Poziom i wzrost kwalifikacji (wykształcenie i doświadczenie pracowników). 3. Doskonalenie organizacyjne pracowników produkcji (właściwe połączenie czynników produkcji). 4. System motywacyjny (czy ludzie chcą wykorzystywać to co mają). 5. Różne znaczenie powyższych czynników w zależności od poziomu rozwoju gospodarczego. 6. Początkowo 1 i 2 później 3 i Zasoby 28 Bariery wzrostu gospodarczego Bariery polityczno-ekonomiczne bariera ustrojowo-ideologiczna, bariera braku stabilizacji wewnętrznych stosunków politycznych, bariera politycznego podziału świata, bariera instytucjonalno-organizacyjna. Bariery społeczno-ekonomiczne bariera demograficzna, bariera konsumpcji (płacy realnej), bariera infrastruktury społecznej, bariera żywnościowa. Czynniki braku lub bardzo powolnego wzrostu gospodarczego: brak konkurencyjności produktów, brak inwestycji w zakresie tworzenia kapitału rzeczowego, wysoka inflacja. Rozwój gospodarczy 1. Jakościowe i strukturalne zmiany w gospodarkach narodowych, będące następstwem wzrostu gospodarczego. Obejmuje zarówno zmiany ilościowe, dotyczące wzrostu produkcji, zatrudnienia, inwestycji, rozmiarów funkcjonującego kapitału, dochodów, spożycia i in. wielkości ekonomicznych charakteryzujących gospodarkę od strony ilościowej (wzrost gospodarczy), jak również towarzyszące im zmiany o charakterze jakościowym. Do tych drugich zaliczyć należy przede wszystkim: 1. postęp techniczny i technologiczny, 2. doskonalenie systemu powiązań wewnątrzgospodarczych i powiązań z gospodarką światową, 3. wzrost poziomu kwalifikacji siły roboczej, 4. zmiany struktury gospodarki zmierzające do jej unowocześnienia, 5. wzrost poziomu efektywności w skali mikro- i makroekonomicznej, 6. pojawianie się nowych produktów i doskonalenie jakości już produkowanych

6 Tradycyjny cykl koniunkturalny To powtarzające się, lecz nie zawsze regularne wahania aktywności gospodarczej, mierzonej zazwyczaj przez PKB, wokół trendu. Cykl koniunkturalny Ścieżka wzrostu realnego PKB per capita w USA Źródło: M. Kolasa, Teoria realnego cyklu koniunkturalnego Tradycyjny cykl koniunkturalny Faza ożywienia: Ożywienie Recesja Rozkwit Depresja, kryzys 1. Upowszechnia się fala optymizmu 2. Rosnąca skala wydatków inwestycyjnych, przedsiębiorcy, którzy przetrwali, dokonują renowacji swojego kapitału, wycofanie starych maszyn i urządzeń zakupując nowocześniejsze, bardziej ekonomiczne. 3. Wzrost zatrudnienia, wzrost wydatków konsumpcyjnych. 4. Wzrost zysków. 5. Popyt rośnie szybciej niż podaż co powoduje wzrost cen. 6. Wzrost poziomu inwestycji podnosi popyt na kredyt. 7. Tanie kredyty zachęcają przedsiębiorców do inwestowania. 8. Rośnie popyt a tym samym kursy akcji i obligacji. Składa się z 4 faz i dwóch punktów zwrotnych Rozkwit Kryzys 1. nwestycje osiągają najwyższy poziom (przestają rosnąć). 2. Wzrost wydatków inwestycyjnych prowadzi do wzrostu zdolności produkcyjnych. 3. Zaczynają rosnąć koszty produkcji (wyczerpanie najbardziej efektywnych czynników produkcji). 4. Ceny rosną. 5. Płace, dochody rosną, rośnie też skłonność do oszczędzania. 6. Coraz większa ostrożność banków do udzielania kredytów inwestycyjnych. 7. Pogarszają się nastroje. 1. Pierwszy symptom to najczęściej spadek cen papierów wartościowych. 2. Spadek ilości zamówień i rezygnacja z wcześniej zawartych kontraktów. 3. Zahamowanie wzrostu cen, co przy wysokich kosztach produkcji zmniejsza zyskowność. 4. Ograniczanie akcji kredytowej przez banki. 5. Kryzys nadprodukcji

7 Depresja 1. Znacznie maleją wydatki inwestycyjny, 2. Rosną trudności ze sprzedażą dóbr. 3. Spada zyskowność produkcji. 4. Upadają najsłabsze podmioty gospodarcze. 5. Wydatki konsumpcyjne zmniejszają się nieznacznie. 6. Gospodarka funkcjonuje na zwolnionych obrotach. Dlaczego przechodzi do następnej fazy? Popyt 1. Uaktywnia się Państwo dokonując wydatków. 2. nwestycje nigdy nie spadają do zera, najsilniejsze przedsiębiorstwa dokonują renowacji kapitału (rośnie ich konkurencyjność). 3. Powoli wyczerpują się nagromadzone zapasy i rodzi się konieczność wzrostu produkcji. 4. Powoli ożywia się rynek pracy. 5. Banki szukają ujścia nagromadzonych kapitałów, obniżają stopy kredytów pobudzając skłonność przedsiębiorstw do inwestycji. Podaż Długość trwania cykli koniunkturalnych 1. Krótkie (Kitchina) - Czas trwania lata, - Główna przyczyna zmiana stanu zapasów, cen hurtowych, jak również z rozliczaniem operacji bankowych, - Łagodne zakończenie. 2. Średnie (Jurgala) - Czas trwania lat, - Związane ze zmianami wydatków inwestycyjnych (zmiany wyposażenia technicznego produkcji), inflacją i bezrobociem, - Często kończą się gwałtownie, nagłym załamaniem rynku, paniką na rynkach. 3. Długie (tzw. fale Kondratiewa) - Czas trwania lat, - Związane z odkryciami lub ważnymi innowacjami technicznymi oraz procesem ich rozprzestrzeniania się, zmiany na rynku pieniądza, wydarzenia polityczne. PKB Współczesny cykl koniunkturalny Po wojnie światowej państwa przystąpiły do zapobiegania dużej amplitudzie wahań. Cykl współczesny ma 2 fazy: wolnego wzrostu, szybkiego wzrostu. Linia trendu Przyczyny zmian: Wzrost ingerencji państw. Długotrwałe przeobrażenia w strukturze produkcji (branże naukochłonne). Rozwój sektora usług, (odporność usług na zmiany koniunktury). Szybkość przepływu informacji. Rozwój prognozowania długoterminowego. Rozwój międzynarodowej współpracy gospodarczej. Rozwój sektora finansowego Kwartalne tempo wzrostu PKB w Polsce Cykl klasyczny a cykl współczesny 8 6, ,9 4,8 3,9 V ,1 2,8 Żródło: GUS 7,5 6,6 6,6 6,6 6,6 6,2 6,0 6,36,6 6,0 4,2 3, V , ,0 1,7 0,8 1, ,4 3,1 3,5 3, ,7 4,5 4,34,2 4,3 V ,5 2,3 1, ,7 0,50, ,3 3,5 3,33,0 3,4 3,0 V Cykl klasyczny cykl czterofazowy: ożywienie, rozkwit, kryzys, depresja punkty zwrotne gwałtowne, ostre faza pomyślnej koniunktury 4-6 lat faza spadkowej koniunktury 4-6 lat Cykl 8-12 lat niska częstotliwość zmian Cykl współczesny cykl dwufazowy: faza wysokiej i faza niskiej aktywności gospodarczej punkty zwrotne łagodne faza pomyślnej koniunktury 2-3 lat faza spadkowej koniunktury 1,5-2 lat Cykl 3,5-5 lat wysoka częstotliwość zmian 42 7

8 Historia cykli koniunkturalnych nflacja Cykl lata Faza wzrostu Czas trwania Lider gospodarczy/innowacja (dopływ energii) cykl Do lat Wielka Brytania/maszyna parowa, mechaniczne krosna cykl Do lat Wielka Brytania/ kolej, elektryczność cykl Do 1919 Do 1929 V cykl / lat USA/samochód, chemikalia, plastik Do lat USA/ samolot, komputer, internet V cykl 2000?? USA/ biotechnologie, nanotechnologie, sieci komputerowe, pieniądz wirtualny Surowiec strategiczny Siła ludzkich rąk Para Węgiel Ropa Atom jest to obniżanie się siły nabywczej pieniądza (jego wartości rynkowej). Na rynku obserwowana jest jako długotrwały wzrost średniego poziomu cen określonego koszyka dóbr Rodzaje inflacji - ze względu na natężenie : Rodzaje inflacji - ze względu na przyczynę pełzająca nie przekracza 5% rocznie krocząca oscyluje w granicach 5-10 % rocznie galopująca % rocznie hiperinflacja powyżej 150% rocznie popytowa - jest ona wynikiem nadmiernej ilości pieniądza w obiegu. Nazywa się ją także inflacją pieniężną. Występuje wówczas, gdy globalny popyt wzrasta szybciej niż wielkość produkcji. kosztowa - związana jest ze wzrostem kosztów produkcji. Pojawia się wtedy gdy są ograniczenia w podaży jednego lub kilku zasobów oraz występuje wzrost cen na te zasoby. Następną przyczyną mogą być podwyżki płac niepokryte wzrostem wydajności pracy, ponieważ na wzrost kosztów robocizny na jednostkę wyrobu powodują w konsekwencji wzrost cen strukturalna - pojawiająca się wówczas, gdy producenci nie mogą sprawnie zmienić struktury produkcji w związku ze zmianami struktury gospodarki w kraju, a braku określonych towarów na rynku nie można szybko pokryć niezbędnym importem. Zmiana struktury gospodarczej pociąga za sobą koszty finansowe, przykładowo zakup nowych technologii czy zatrudnienia wysoko wykwalifikowanej kadry. Koszty te znajdują swoje odbicie w podniesieniu cen przynajmniej w pewnym okresie czasu nflacja na Węgrzech Pierwsze miejsce należy do Węgier. Najwyższe odnotowane wartości inflacji Po drugiej wojnie światowej nieodpowiedzialna polityka monetarna doprowadziła do tego, że w lipcu 1946 roku inflacja sięgnęła 41,9 trylionów procent. Ceny podwajały się co 13,5 godzin! Aby wprowadzić choć trochę porządku do tego chaosu, władze Węgier wyemitowały banknot o nominale: pengo (sto trylionów). W przygotowaniu był już banknot o jeszcze wyższym nominale tryliarda pengo. Kraj Miesiąc z najwyższą inflacją Najwyższa miesięczna inflacja Podwojenie cen w: Węgry Lipiec % 13,5 godziny Zimbabwe Listopad % 24,7 godziny Jugosławia Styczeń % 1,4 dnia Niemcy Październik % 3,7 dnia Grecja Październik % 4,3 dnia Chiny Maj % 6,7 dnia

9 Analogiczny okres narastający poprzedniego roku = 100 Austria Belgia Chorwacja Cypr Dania Estonia Finlandia Francja Grecja Hiszpania rlandia Litwa Luksemburg Łotwa Malta Niderlandy Niemcy Norwegia P o l s k a Portugalia Słowacja Słowenia USA Szwajcaria Szwecja Węgry Wielka Brytania Włochy Negatywne skutki inflacji to: Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w latach Realny spadek wartości zobowiązań i wierzytelności, które nie podlegają waloryzacji; w szczególności skutkiem inflacji jest względne zmniejszenie się dochodów osób, których nominalne dochody są stałe - te niekorzystne konsekwencje inflacji można w pewnym stopniu zmniejszyć dokonując odpowiednio często waloryzacji zobowiązań. Tzw. koszty zdartych zelówek - są związane z tym, że w warunkach wysokiej inflacji ludzie dążą do utrzymywania mniejszych zasobów gotówki, co związane jest z pewnymi kosztami, jak np. koszty dojazdu do bankomatu - wraz z rozpowszechnianiem się obrotu bezgotówkowego znaczenie tych kosztów będzie maleć. Tzw. koszty zmienianych jadłospisów - są to koszty związane z tym, że w warunkach wysokiej inflacji firmy częściej muszą zmieniać ceny co wiąże się z dodatkowymi kosztami - przykładowo restauracje muszą częściej zmieniać jadłospisy. Konsumentom łatwiej jest porównywać ceny oferowane przez różnych sprzedawców, gdy inflacja jest niska ,9 200,8 351,1 685,8 100, V V V V V X X X X ,2 176,2 175,5 176,1 178,2 180,7 184,4 198,1 219,6 258,1 300,3 351, ,6 1198,3 1210,7 1208,5 1201,1 1191,2 1174,0 1112,6 1020,4 887,1 773,6 685, ,9 186,9 185,1 181,1 178,0 177,1 175,6 174,5 173,6 172,5 171,4 170, ,4 142,7 141,1 140,8 141,3 140,9 141,0 141,4 142,0 142,5 142,8 143, ,5 138,6 139,0 138,7 138,1 137,4 137,0 136,7 136,0 135,3 135,0 135, ,4 131,1 130,8 130,9 131,0 131,3 131,5 131,6 132,0 132,4 132,5 132, ,3 133,0 133,0 132,9 132,8 132,3 131,6 130,8 130,0 129,2 128,4 127, ,0 120,7 120,6 120,5 120,4 120,2 120,2 120,3 120,2 120,1 120,0 119, ,8 117,6 117,2 116,7 116,3 116,1 115,9 115,8 115,5 115,3 115,1 114, ,6 113,9 113,9 113,9 113,7 113,5 113,2 113,0 112,7 112,4 112,1 111, a 106,9 106,3 106,2 106,2 106,3 106,3 106,3 106,4 106,6 106,8 107,0 107, ,1 110,3 110,3 110,1 110,1 110,1 110,3 110,4 110,4 110,3 110,2 110, ,4 107,0 106,7 106,7 106,8 106,7 106,5 106,3 106,1 105,8 105,6 105, ,4 103,4 103,4 103,3 103,0 102,8 102,5 102,4 102,3 102,1 102,0 101, ,5 100,5 100,5 100,4 100,4 100,5 100,5 100,5 100,6 100,7 100,7 100, ,6 101,7 102,0 102,1 102,1 102,2 102,2 102,1 102,1 102,2 102,3 102, ,0 104,1 104,1 104,1 104,1 104,2 104,3 104,4 104,4 104,4 104,3 104, ,8 103,3 103,6 104,0 103,6 103,5 103,6 103,7 103,4 103,1 103,3 103, ,5 102,9 102,6 102,4 102,2 102,3 102,0 102,0 102,5 102,8 102,7 103, ,6 103,6 104,3 104,5 105,0 104,2 104,1 104,3 103,9 104,3 104,8 104, ,1 104,3 103,9 104,0 103,6 104,3 104,0 103,8 103,8 103,4 102,3 102, ,1 100,0 100,2 100,6 100,5 100,5 100,8 100,5 100,5 100,7 100,5 100, ,1 100,2 100,3 100,2 100,1 100,1 99,9 99,5 99,4 99,5 99,2 99, ,8 Roczne wskaźniki inflacji Stopa inflacji na świecie Przyczyny inflacji 115,0 110,0 105,0 100,0 95,0 90,0 85, niezrównoważony budżet państwa (wydatki z budżetu przewyższają wpływy) przeinwestowanie gospodarki (nadmierne rozwinięcie procesu inwestycyjnego finansowanego przez państwo) ingerencję państwa w politykę emisyjną banku centralnego, co prowadzi w rezultacie do nadmiernej ilości pieniądza. wadliwą strukturę gospodarki wzrost cen podstawowych surowców energetycznych (powoduje to wzrost kosztów produkcji i wzrostu cen) import inflacji (wraz ze wzrostem cen artykułów importowanych przez dany kraj następuje wzrost kosztów produkcji, a co za tym idzie wzrost cen) długookresowe dodatnie saldo bilansu handlowego (nadwyżka eksportu nad importem) recesja gospodarcza (obniżenie wydajności pracy, a tym samym wzrost kosztów produkcji) monopolizacja gospodarki (monopoliści wzrost kosztów produkcji mogą przenosić na cenę)

10 Negatywne skutki inflacji Dla społeczeństwa: ludzie oszczędzający - kiedy trzymają pieniądze w kieszeni lub na rachunku, banki, które udzielają pożyczek na długie okresy i w momencie wypłaty udzielonych pożyczek pieniądze przy inflacji mają dla banków mniejszą siłę nabywczą, ludzie pracujący, którzy w związku z inflacją otrzymują podwyżkę płac popadają w wyższy podatek,czyli w wyższą kategorię stawek podatkowych, emeryci, gdyż indeksacja emerytur, tak jak wzrost płac pracowników nie nadąża za wzrostem cen. dla gospodarki niechęć przedsiębiorców do podejmowania inwestycji, gdyż nie można przewidzieć realnych zysków, spadek innowacji i produkcyjności w przedsiębiorstwach, gdyż u przedsiębiorców zmniejsza się zainteresowanie kredytami, na które nakładane są wysokie odsetki, dewaluacja waluty krajowej - więcej złotówek należy zapłacić za jednego dolara, zakłócenie w systemie finansowym na skutek dużych zmian cen papierów wartościowych, osłabienie wiarygodności państwa u wierzycieli. Deflacja to wzrost wartości pieniądza w czasie - z czasem można za daną ilość pieniędzy kupić coraz więcej towarów i usług. Potocznie w ten sposób określa się spadek cen rynkowych. Jest zjawiskiem przeciwnym jest inflacja Stopa procentowa Stopa procentowa Jest to cena pieniądza jaką pożyczkobiorca płac pożyczkodawcy za udostępniony kapitał. Rodzaje stóp procentowych: Oficjalne ustalane przez Rade Polityki Pieniężnej. Rynkowe określane na podstawie wolej gry rynkowej. Nominalne oficjalne oprocentowanie. Realne nominalne skorygowane o inflację. Określa dochód jaki uzyskuje posiadaczowi kapitału z racji udostępniania go. Określa koszt ponoszony przez użytkującego kapitał płacony jego właściciel Stopy NBP Stopa lombardowa (kredyt lombardowy) określa cenę, po której bank centralny udziela bankom komercyjnym pożyczek pod zastaw papierów wartościowych. Stopa redyskontowa weksli określa cenę, po jakiej bank centralny udziela kredytów bankom komercyjnym (kupuje weksle od banków komercyjnych). Stopa referencyjna (interwencyjna, repo) to minimalna rentowność 7- dniowych bonów pieniężnych emitowanych przez NBP. Stopa depozytowa określa oprocentowanie jednodniowych depozytów składanych przez banki komercyjne w banku centralnym RPP 10

11 30 Stopy NBP Przykłady innych stóp procentowych WBOR (ang. Warsaw nterbank Offered Rate) - wysokość oprocentowania pożyczek na polskim rynku międzybankowym. WBD (ang. Warsaw nterbank Bid Rate) - roczna stopa procentowa jaką płacą banki za środki przyjęte w depozyt od innych banków. LBOR (ang. London nterbank Offered Rate) - stopa procentowa kredytów oferowanych na rynku międzybankowym w Londynie przez 4 główne banki: Bankers Trust, Bank of Tokyo, Barclays i National Westminster. Stanowi bazową stopę procentową dla ustalania oprocentowania kredytów i depozytów na rynku międzybankowym oraz kredytów typu "roll-over". EURBOR (ang. Euro nterbank Offered Rate) - stopa procentowa kredytów w strefie euro oferowanych przez jeden bank innemu bankowi. Jest to średnie notowanie z 57 największych banków strefy euro - ustalane przez FBE - Federation Bancaire de L'Union Europeenne w Brukseli Stopa referencyjna Stopa lombardowa Stopa depozytowa Stopa redyskonta weksli Kurs walutowy Jest to cena waluty obcej wyrażona w walucie krajowej. 63 Rodzaje kursów walutowych Kurs sztywny - ustalony przez organ państwa, nie podlega wahaniom. Kurs stały - ulega wahaniom wywołanym grą popytu i podaży, zakres wahań jest ściśle określony. Kurs płynny - kształtowany jedynie poprzez popyt i podaż. Zmiany kursów Kursy stałe dewaluacja - skokowe, administracyjne zmniejszenie międzynarodowej wartości waluty rewaluacja - skokowe, administracyjne zwiększenie międzynarodowej wartości waluty Kursy płynne deprecjacja - spadek międzynarodowej wartości waluty aprecjacja - wzrost międzynarodowej wartości waluty 64 Tabela kursów NBP Kurs walutowy: kształtuje ceny dóbr pochodzących z importu, poprzez poziom cen dóbr importowanych wpływa na poziom inflacji, decyduje o konkurencyjności eksportu (np. wzmocnienie waluty krajowej spowoduje wzrost cen produktów za granicą), ma wpływ na tempo wzrostu gospodarczego, wpływa na poziom oszczędności i inwestycji, wpływa na dochód z inwestycji międzynarodowych, wpływa na rynek finansowy (Wzrost kursu walutowego (aprecjacja waluty obcej) powoduje spadek atrakcyjności inwestowania w danym kraju) kształtuje podaż pieniądza i politykę pieniężną, poprzez poziom inflacji, politykę pieniężną powoduje zmiany natychmiastowych stóp procentowych, wpływa na przychody z turystyki

12 ,5 4 3,5 3 2,5 2 Kursy USD i EURO w latach Wpływ zmian kursu walutowego na zyskowność z inwestycji 1. Polak posiada PLN 2. Sprzedaje złote, kupuje dolary i inwestuje w zagraniczny fundusz przy kursie 3 PLN/USD, czyli inwestuje USD. 3. Fundusz osiąga stopę zwrotu 20 %, czyli po sfinalizowaniu inwestycji posiada USD. 4. Zamienia dolary na złote po nowym kursie 2,5 PLN/USD. 5. W ręce pozostaje mu PLN 6. Rzeczywista stopa zwrotu w Polsce wynosi 7. Dlaczego??? 0 %. USD/PLN EU/PLN Państwo w gospodarce Cele państwa: Cel: Stabilizacja cen Równowaga na rynku pracy Stabilny wzrost gospodarczy Stabilny kurs walutowy Równowaga budżetowa 69 Szkolenie dla pracowników Commercial Union Polska 70 Struktura dochodów i wydatków budżetu państwa , , , , , , , , ,2 DOCHODY podatki pośrednie , , , , , , , Źródła finansowania deficytu w latach podatek doch. od osób prawnych , , , , , , , , , podatek doch. od osób fizycznych dochody państwowych jed. Budżetowych w tym: wpływy z cła , , , , , , , , , , , , , , , , ,6 1728,7 1627,5 pozostałe dochody 7 331, , ,2 1410,4 5174,8 w tym: - wpłaty z zysku NBP 4 168, , ,3 WYDATK , , , , , , , , ,9 obsługa długu krajowego , , , , , , , , ,7 obsługa długu zagr 3 689, , ,5 5122,0 6675,2 7385,6 8849, , ,4 dot. dla funduszu em.-rentowego dot. dla Funduszu Ub. Społecznych subwencje ogólne dla JST , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,1 71 DEFCYT , , , , , , , , ,7 Krajowe , , , ,8 5233, , , , ,2 Bony skarbowe , ,0-3022, ,3-2475, , ,9-5670,1-5845,4 Obligacje , , ,0 9872, , , , , ,2 Środki z roku poprzedniego 3 427, ,9 7904,4 9461,6 6543, ,4 9830,4 5218, ,1 Środki na wydatki niewygasające 172, Pożyczki udzielone -986,0 111,2-145,9-1564,6-5934, ,4-2990, ,4 Pozostałe przychody i rozchody 24,0-12,9 37,9 4702,1 45,7 148,8 90,0 277,5 Przychody z prywatyzacji 3 847,7 621,9 1947,1 2371,7 4903, , ,2 4396,3 Rozdysponowane przychody z prywatyzacji , , , , , , , , ,4 w tym na OFE , , , , , , ,8 8180, ,5 Prefinansowanie zadań z udziałem środków z UE , ,7-1159,0-2272,9-4368, ,1 408,1 48,3 Lokata ,0 5127,9 3414,1 5537,0 6760,9 Środki na centralnym rach. bieżącym 4 178, ,9 8496,3 6299,1 6481,5 4639,6 2111,0 5773,1 4515,2 Zagraniczne ,5 6905,2 4887,2 3526, , , , , ,3 DEFCYT , , , , , , , , ,

13 Państwowy dług publiczny na koniec 2012 r. wyniósł 840,5 mld zł wobec 815,3 mld zł na koniec 2011 r. Państwowy Dług Publiczny na koniec 2013 r. wyniósł 959,1 mld zł. W relacji do PKB wyniósł 49,9 %. każdy przychodzący na świat obywatel naszego kraju będzie od pierwszego dnia "zadłużony" na ponad: tysiące złotych Deficyt budżetowy a wzrost PKB Dynamika PKB 108,0 106,2 106,8 106,0 105,3 105,1 103,9 104,3 104,0 102,0 100,0 103,8 103,5 101,6 102, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,50 DEFCYT ,3 76 Rola państwa w gospodarce PKB Poziom inwestycji Państwo ma pomagać gospodarce na dwa sposoby: 1. Wyciągać ją z kryzysów gospodarczych, dawać impuls do wzrostu inwestycji. 2. Studzić gospodarkę w okresach rozkwitu, by nie doprowadzić 77 do przeinwestowania. W analizie sektorowej powinny być brane pod uwagę następujące kryteria: Stopy zwrotu z inwestycji w danym sektorze, Poziom ryzyka inwestycyjnego w danym sektorze, Wrażliwość sektora na koniunkturę, Faza rozwoju w której znajduje się sektor

14 Analiza strukturalna sektora Siła przetargowa dostawców Potencjalni wchodzący Groźba nowych wejść zwana analizą pięciu sił Portera - metoda analizy i oceny natężenia sił konkurencyjnych w sektorze ekonomicznym lub segmencie rynkowym. Opiera się na modelu pięciu wzajemnie oddziałujących na siebie czynników, które występują w każdym sektorze ekonomicznym: rywalizacja w sektorze bariery wejścia do sektora siła przetargowa nabywców siła przetargowa dostawców zagrożenie ze strony substytutów 79 Dostawcy Groźba pojawienia się substytutów Konkurencja w sektorze Rywalizacja między istniejącymi firmami Substytuty Nabywcy Siła przetargowa nabywców Zgodnie z tą koncepcją istnieje bezpośrednia i odwrotna zależność pomiędzy natężeniem sił konkurencyjnych w sektorze, a potencjałem rentowności tego sektora, stanowiącym o jego atrakcyjności dla działających w nim przedsiębiorstw. 80 Głównym narzędziem używanym przez analityków i inwestorów, aby odpowiednio zinterpretować sprawozdania finansowe spółek jest analiza wskaźnikowa Klasyfikacja wskaźników obejmuje pięć grup, które dotyczą płynności pokazują zdolność spółki do wywiązywania się z zobowiązań krótkoterminowych; aktywności pokazują, jak szybko spółka zamienia swoje zapasy i należności na gotówkę; zadłużenia - informują o poziomie zadłużenia spółki i jej zdolności do obsługi tego zadłużenia; rentowności - informują o wielkości zysku, jaki spółka osiągnęła w odniesieniu do zaangażowanych kapitałów lub majątku; wartości rynkowej - służą ocenie wartości rynkowej spółki, która zależy od kursów jej akcji. Analiza wartości rynkowej spółki wskaźnik cena/zysk (C/Z) - obrazuje nam poziom niedowartościowania lub przewartościowania ceny za akcje po przeliczeniu na zysk, jaki spółka osiąga, wskaźnik cena/zysk operacyjny (C/ZO) - zysk operacyjny świadczy o tym jak firma zarabia na swojej podstawowej działalności, wskaźnik wartość księgowa (C/WK) - nformuje on o bieżącej wartości spółki, która jest w jej pełnym posiadaniu, wskaźnik ROE (return of equity), czyli zwrot z kapitału własnego informuje o efektywności wykorzystywania kapitału należącego do przedsiębiorstwa, ROA ( return of assets) zwrot z aktywów, bierze pod uwagę nie tylko środki własne, jak to w przypadku wskaźnika ROE, ale również kapitał obcy w przedsiębiorstwie, C / Z C C cena akcji x liczba akcji / ZO / WK ROE zysk netto cena akcji cena zysk kapitał ROA zysk operacyjny akcji wartość netto x liczba akcji własny x liczba akcji zysk netto aktywa ksiegowa x100% x100% 81 Wskaźnik ogólnego zadłużenia - ukazuje zadłużenie w spółce. ZOBOWĄ ZANA WOZ x 100% AKTYWA 82 WSKAŹNK SZEROKEGO RYNKU (WSR) NH-NL (new highs - new lows) Zanim wybrana zostanie spółka należy sprawdzić rynek. Rynki poruszają się w cyklach (hossa, bessa) łatwiej lub trudniej znaleźć spółkę. ndeksy giełdowe - interpretacja opiera się na zasadzie zachowania trendu - jest większa szansa, że dany trend będzie kontynuowany, niż, że zostanie przerwany. Analiza indeksów po to, by znaleźć moment rozpoczęcia inwestycji. Liczba nowych szczytów rocznych wygenerowanych przez spółki w stosunku do liczby nowych dołków rocznych wyznaczonych na danej sesji. Różnica pomiędzy liczbą spółek, które w danych okresie przebiły swój dawny szczyt i liczbą spółek, które przebiły dołek. WSR bada kondycję całej giełdy. Hossę i bessę można podzielić na 3 okresy- początek, środek i końcówkę. Najważniejsze rodzaje WSR-ów: NH-NL (nowe szczyty- nowe doły), liczba spółek w trendach, % spółek powyżej średniej, Advances / Declines ratio - wskaźnik wzrosty/spadki - stosunek liczby spółek rosnących do malejących na polskiej giełdzie, TRN index - wskaźnik ten pokazuje, jaka część wolumenu przypada na spółki rosnące, a jaka na spółki malejące

15 Liczba spółek w trendach Liczba spółek w trendzie wzrostowym w stosunku do liczby spółek w trendzie spadkowym. Wskaźnik badający medianę trendów na giełdzie. Jak to działa: jeśli liczba spółek rosnących dobiła do 80%, a następnie spadła poniżej 0% wygeneruj sygnał sprzedaży. jeśli liczba spółek malejących dobiła do 80%, a następnie spadła poniżej 0% wygeneruj sygnał kupna. Procent spółek powyżej średniej Procentowe zestawienie liczby spółek, które wykazują siłę znajdując się powyżej swojej długoterminowej średniej Wskaźniki szerokiego rynku: są barometrem kondycji całego rynku, rzadko dają sygnały do działania, przydatne w długim terminie, istnieje nieskończenie wiele wskaźników (każdy może wymyślić swój) i nieskończenie wiele metod generowania sygnałów na ich podstawie, ciężko je policzyć samemu, rzadko się z nich korzysta, ponieważ rzadko dają sygnały, w konsekwencji gracze się nimi nudzą

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Dlaczego jedne kraje są biedne, a drugie bogate? dr Jacek Rodzinka Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 22 maja 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny Makroekonomia Blok V Cykl koniunkturalny Cykl koniunkturalny i jego fazy Cykl koniunkturalny okresowe zmiany poziomu aktywności gospodarczej Fazy cyklu: - Kryzys (A-B) - Depresja (B-C) - Ożywienie (C-D)

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed polską gospodarką Bartosz Majewski Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 8 czerwca 2015 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma Polecenia 1. Popatrz na wykresy na kolejnych slajdach? 2. Czym się różnią? 3. Co możesz z nich odczytać? 4. Jakie cechy charakterystyczne zauważyłeś?

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy.

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy. ANALIZA WSKAŹNIKOWA Prosta, szybka metoda oceny firmy. WSKAŹNIKI: Wskaźniki płynności Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki operacyjności Wskaźniki rentowności Wskaźniki rynkowe Wskaźniki płynności: pokazują

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com OPROCENTOWANIE Wysokość oprocentowania lokat jest głównym wyznacznikiem zysku. To tym czynnikiem kieruje się większość ludzi zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Państwem

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie

Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Determinanty kursu walutowego w krótkim i długim okresie Wykład 10 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, C UW Copyright 2006 Pearson Addison-Wesley & Gabriela Grotkowska 2 Wykład 10 Kurs walutowy

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

Analiza fundamentalna

Analiza fundamentalna Analiza fundamentalna Istota, cechy i etapy analizy fundamentalnej Analiza techniczna papierów wartościowych Analiza fundamentalna spółek ZMIANY GOSPODARCZE SYTUACJA GOSPODARCZA GIEŁDA SPÓŁEK I ICH OTOCZENIA

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Baza monetarna to: a) łączna ilość banknotów i bilonu, znajdujących się w obiegu

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0 1. WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI WSKAŹNIK BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI Pozostałe wskaźniki 2,0 Wskaźnik służy do oceny zdolności przedsiębiorstwa do regulowania krótkoterminowych zobowiązań. Do tego

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemu finansowego w Polsce

Rozwój systemu finansowego w Polsce Departament Systemu Finansowego Rozwój systemu finansowego w Polsce Warszawa 213 Struktura systemu finansowego (1) 2 Struktura aktywów systemu finansowego w Polsce w latach 25-VI 213 1 % 8 6 4 2 25 26

Bardziej szczegółowo

Włączenie finansowe w Polsce

Włączenie finansowe w Polsce Włączenie finansowe w Polsce Stan na dziś Justyna Pytkowska 31 marca 2015 Badanie stopnia włączenia w system finansowy Pierwsze badanie, w którym kompleksowo ocenione zostały warunki dostępu i wynikające

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Mierniki dobrobytu gospodarczego Przemysław Pluskota Uniwersytet Szczeciński 05 listopada 2015r. Mierniki dobrobytu gospodarczego MIERZENIE ROZMIARÓW AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ PKB PKB per capita PNB W gospodarce

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym s. 0 Zamiast WIRR powinno być: Kolejne indeksy to mwig40, który uwzględnia notowania 40 średnich spółek kolejnych 40 spółek

Bardziej szczegółowo

Analiza wskaźnikowa. Akademia Młodego Ekonomisty

Analiza wskaźnikowa. Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa. Jak ocenić pozycję finansową firmy? Hanna Micińska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 6 maja 2013 r. 1 Analiza wskaźnikowa Każda decyzja

Bardziej szczegółowo

Czy polskie dane makro wpływają na notowania akcji?

Czy polskie dane makro wpływają na notowania akcji? Czy polskie dane makro wpływają na notowania akcji? Problem makroekonomicznych uwarunkowań koniunktury na rynku kapitałowym, czyli odpowiedź na pytanie w jakim stopniu dane makro wpływają na indeksy giełdowe,

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia

Polityka monetarna. Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin. J. Wilkin - Ekonomia Polityka monetarna Wykład 11 WNE UW Jerzy Wilkin Pieniądz i jego funkcje Pieniądz powszechny ekwiwalent towarów i usług. Kategoria ekonomiczna, w której możemy wyrazić wartość wszelkich towarów i usług.

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego. PCC Rokita Spółka Akcyjna. zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku

Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego. PCC Rokita Spółka Akcyjna. zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego PCC Rokita Spółka Akcyjna zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku Niniejszy aneks został sporządzony w związku z opublikowaniem przez

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a )

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a ) przeciętny poziom cen MODEL ZAGREGOWANEGO POPYTU I ZAGREGOWANEJ PODAŻY ZAŁOŻENIA Dochód narodowy (Y) jest równy produktowi krajowemu brutto (PKB). Y = K + I + G Neoklasycyzm a keynesizm Badamy zależność

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna i pieniężna

Polityka fiskalna i pieniężna Ćwiczenia z akroekonomii II Polityka fiskalna i pieniężna Deficyt budżetowy i cykle koniunkturalne na wstępie zaznaczyliśmy, że wielkość deficytu powinna zależeć od tego w jakiej fazie cyklu koniunkturalnego

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy?

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? Andrzej Sławiński Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? 1. Czy banki centralne emitują pieniądze? Warszawa.gazeta.pl Bilans

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa Jak ocenić pozycję finansową firmy? dr Grażyna Michalczuk Uniwersytet w Białymstoku 9 maja 2013 r. Co to jest analiza To metoda poznanie

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Struktura rynku finansowego

Struktura rynku finansowego Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 21 listopada 2013 r. Struktura rynku finansowego rynek walutowy rynek pieniężny rynek

Bardziej szczegółowo

Wygraj z malejącymi stopami procentowymi! Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Wygraj z malejącymi stopami procentowymi! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Wygraj z malejącymi stopami procentowymi! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa marzec 2013 r. Co ma największy potencjał zysku? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy marzec 2013 2 Subfundusz UniKorona

Bardziej szczegółowo

Zyski są w Twoim zasięgu! Typy inwestycyjne Union Investment

Zyski są w Twoim zasięgu! Typy inwestycyjne Union Investment Zyski są w Twoim zasięgu! Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa Listopad 2012 Co ma potencjał zysku? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy listopad 2012 Kategorie aktywów cieszące się największym zainteresowaniem

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 1

Bankowość Zajęcia nr 1 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 1 Bankowość centralna, przemiany w pośrednictwie finansowym System bankowy Dwuszczeblowość: bank centralny + banki komercyjne (handlowe);

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Efektywność projektów inwestycyjnych

Efektywność projektów inwestycyjnych Podstawy praktycznych decyzji ekonomiczno- finansowych w przedsiębiorstwie Efektywność projektów inwestycyjnych mgr Kazimierz Linowski 1 Wstęp Celem wykładu jest przedstawienie podstawowych pojęć oraz

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku 25 kwietnia 2016 roku Bieżąca sytuacja gospodarcza Grzegorz Warzocha - AVANTA Auditors & Advisors www.avanta-audit.pl Międzynarodowa sytuacja gospodarcza 4,0% 3,5% 3,0% 2,5% Globalne tendencje gospodarcze

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

RYZYKO KURSOWE W BANKU CENTRALNYM

RYZYKO KURSOWE W BANKU CENTRALNYM N a r o d o w y B a n k P o l s k i Warszawa, 31 stycznia 2007 r. RYZYKO KURSOWE W BANKU CENTRALNYM 1. W bilansach banków centralnych, z racji pełnionych przez nie funkcji, po stronie aktywów dominują

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r.

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r. Raport miesięczny Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku Warszawa, 14.06.2013 r. Spis treści: 1. INFORMACJE NA TEMAT WYSTĄPIENIA TENDENCJI I ZDARZEŃ W OTOCZENIU RYNKOWYM SPÓŁKI, KTÓRE W JEJ

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Plan wykładu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Plan wykładu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wahania koniunktury gospodarczej Konrad Walczyk Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 22 maja 2013 r. Plan wykładu Co to jest koniunktura gospodarcza? W jaki sposób ją mierzyć?

Bardziej szczegółowo

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Czym zajmuje się firma? Bank of America jeden z największych banków świata. Pod względem wielkości aktywów zajmuje 3.

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.)

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Mikołów, dnia 9 maja 2011 r. REGON: 278157364 RAPORT ZAWIERA: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O EMITENCIE 2. WYBRANE

Bardziej szczegółowo