Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami płatniczymi innych krajów Unii Europejskiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami płatniczymi innych krajów Unii Europejskiej"

Transkrypt

1 Narodowy Bank Polski Warszawa, Departament Systemu Płatniczego Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami płatniczymi innych krajów Unii Europejskiej Głównym celem tego materiału jest porównanie wybranych parametrów z kilku najważniejszych obszarów systemów płatniczych w krajach Unii Europejskiej, w tym przede wszystkim bardziej ogólnych wskaźników, odnoszących się do infrastruktury systemu płatniczego (systemy RTGS, izby rozliczeniowe), jak i bardziej szczegółowych, związanych głównie z dostępnością instytucji świadczących usługi rozliczeniowe dla ludności, poziomem obrotu bezgotówkowego (liczba placówek instytucji oferujących usługi płatnicze, liczba rachunków bankowych) oraz wykorzystaniem podstawowych instrumentów płatniczych (bankomaty, terminale POS, karty płatnicze, czeki, polecenie przelewu, polecenie zapłaty). Celem niniejszego materiału jest przedstawienie zachodzących zmian w systemie płatniczym w Polsce i w krajach Unii Europejskiej, tendencji na przestrzeni ostatnich lat, perspektyw dalszego rozwoju oraz przyczyn istniejących różnic, a także czynników wpływających na rozwój w danym zakresie oraz hamujących ten rozwój. W celu dokonania analizy wybranych parametrów, proponujemy przedstawienie Polski na tle wszystkich krajów Unii Europejskiej (najczęściej w przeliczeniu na 1 mieszkańca) w celu uzyskania właściwej porównywalności, na podstawie ostatnio dostępnych danych, tj. danych za rok 2004, oraz tendencji rozwojowych w Polsce na tle średniej dla krajów ze strefy euro i całej Unii Europejskiej. Analiza zawarta w niniejszym materiale została przedstawiona w oparciu o: a) dane za 2004 rok, opublikowane przez Europejski Bank Centralny w marcu 2006 roku w raporcie pt. Blue Book, Payment and Securities Settlement Systems in the European Union and in the Acceding Countries, Addendum Incorporating 2004 Data; b) dane za 2003 rok w przypadku dotychczasowych członków Unii Europejskiej, opublikowane w lipcu 2005 roku w raporcie pt. Payment and Securities Settlement Systems in the European Union Addendum Incorporating 2003 Figures oraz w przypadku nowych krajów akcesyjnych opublikowane w lutym 2005 roku w raporcie pt. Payment and Securities Settlement Systems in the Accession Countries Addendum Incorporating 2003 Figures. Informacje te zostały uzupełnione w tekście również o kolejne, bardziej aktualne dane z innych źródeł. Wyjaśnienia metodologiczne Dane zostaną przedstawione w postaci wykresów obrazujących stan rozwoju w zakresie poszczególnych parametrów i uzupełnione, w miarę możliwości, o wykresy przedstawiające tendencje rozwojowe występujące w ostatnich latach w tym zakresie w wybranych krajach. Pierwszy typ wykresów będzie obejmował dane za 2004 rok odnoszące się do wszystkich krajów Unii Europejskiej, w tym kolorem kremowym zaznaczone będą dotychczasowe kraje UE należące do strefy euro, kolorem żółtym trzy kraje spośród nich nienależące do strefy euro, tj. Dania, Szwecja i Wielka Brytania, oraz kolorem niebieskim nowe kraje 1

2 członkowskie UE. Jako punkt odniesienia został również uwzględniony średni poziom dla 12 krajów strefy euro oraz dla 25 krajów członkowskich Unii Europejskiej. Drugi typ wykresów ma na celu zobrazowanie tendencji rozwojowych występujących w analizowanym zakresie na przestrzeni kilku lat. Dla uproszczenia wykresu, trend w danym obszarze jest przedstawiony dla trzech obszarów: Polski, średnia dla krajów strefy euro (SE) oraz średnia dla całej Unii Europejskiej (UE). Przyjęcie takiego sposobu zilustrowania poszczególnych parametrów ma na celu przedstawienie sytuacji Polski w 2004 roku na tle innych krajów należących do Unii Europejskiej oraz wskazanie i porównanie kierunków rozwoju występujących w danym zakresie na przestrzeni kilku ostatnich lat. I. Kryteria dotyczące infrastruktury systemu płatniczego Polska charakteryzuje się, zdaniem DSP, wysokim już od wielu lat poziomem rozwoju infrastrukturalnego w zakresie systemu płatniczego zarówno pod względem systemów wysokokwotowych (system SORBNET prowadzony przez NBP), jak i detalicznych (system ELIXIR prowadzony przez KIR S.A.), zapewniając efektywną i bezpieczną obsługę obu rodzajów płatności w złotych. Zakres usług dla sektora bankowego został poszerzony w 2005 roku przez dwa nowe systemy płatności dla rozliczania transakcji nominowanych w euro (krajowych i transgranicznych): system SORBNET-EURO, obsługujący głównie płatności wysokokwotowe (międzybankowe i klientowskie), oraz system EuroELIXIR, zapewniający tańsze i szybsze niż dotychczas rozliczanie detalicznych płatności w euro. 1. Systemy RTGS Polska dysponuje dwoma systemami RTGS, tj. systemami rozrachunku brutto w czasie rzeczywistym, zarówno w walucie polskiej, jak i w euro. System SORBNET-EURO umożliwia rozliczanie krajowych płatności wysokokwotowych w euro na zasadach analogicznych do systemu SORBNET, rozliczającego płatności w złotych. System SORBNET-EURO umożliwia także, poprzez system RTGS (BIREL), prowadzony przez Bank Włoch, przekazywanie płatności do systemu TARGET, zapewniając obsługę płatności transgranicznych w czasie rzeczywistym pomiędzy bankami polskimi a bankami z krajów Unii Europejskiej. Poza Polską tylko trzy pierwsze kraje UE spoza strefy euro (tj. Dania, Szwecja i Wielka Brytania) dokonały podobnych zmian w zakresie krajowego systemu płatniczego, zapewniając połączenie z infrastrukturą paneuropejską. Zmian takich natomiast nie dokonał dotąd żaden inny spośród nowych krajów członkowskich (chociaż plany utworzenia w II połowie 2006 roku systemu RTGS w euro pojawiły się m.in. w Estonii). Poziom rozwoju polskiej infrastruktury w zakresie międzybankowych rozliczeń wysokokwotowych jest zatem porównywalny z najlepiej rozwiniętymi pod tym względem krajami Unii Europejskiej. W Polsce wysoki poziom efektywności i szybkość rozrachunku pomiędzy bankami są zapewnione dzięki modelowi szerokiego dostępu banków do systemu SORBNET. Podobnie jest w przypadku systemu SORBNET-EURO, jednak liczba jego uczestników jest mniejsza (według stanu na 1 marca 2006 roku - NBP, 37 banków, KIR S.A. oraz KDPW S.A.), gdyż mniej banków prowadzi rozliczenia walutowe, a część korzysta z pośrednictwa banków zagranicznych - swoich właścicieli. Według stanu na 1 marca 2006 roku, uczestnikami 2

3 bezpośrednimi systemu SORBNET są 54 banki, Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. oraz Krajowa Izba Rozliczeniowa S.A. Banki spółdzielcze, których w Polsce jest kilkaset, dla celów rozrachunku korzystają z pośrednictwa kilku banków zrzeszających, tak więc mogą być w tym przypadku traktowane jako oddziały ww. banków. Oznacza to, że istniejący w Polsce szeroki dostęp do rozrachunku w czasie rzeczywistym przyczynia się do szybkości rozrachunku pomiędzy bankami, przez to również do sprawności całego systemu płatniczego. Stanowi to istotną korzyść na tle tych systemów płatniczych Unii Europejskiej, w których bezpośredni dostęp do systemu RTGS posiadają tylko nieliczne, największe banki (np. Wielka Brytania). Istniejące obecnie na obszarze Unii Europejskiej systemy RTGS zostały przedstawione w Tabeli 1. Tabela 1. Systemy RTGS w krajach Unii Europejskiej w 2005 roku Lp. Kraj System RTGS w euro 1. Austria ARTIS nie dotyczy 2. Belgia ELLIPS nie dotyczy 3. Cypr brak System RTGS w innej walucie narodowej Large Value Credit Transfer System 4. Czechy brak CERTIS 5. Dania Kronos Euro Kronos 6. Estonia brak Estonian RTGS 7. Finlandia BOF-RTGS nie dotyczy 8. Francja TBF nie dotyczy 9. Grecja HERMES nie dotyczy 10. Hiszpania SLBE 11. Holandia TOP nie dotyczy nie dotyczy 12. Irlandia IRIS nie dotyczy 13. Litwa brak TARPBANK 14. Luksemburg LIPS-Gross nie dotyczy 15. Łotwa brak SAMS 16. Malta brak MaRIS 17. Niemcy RTGSplus nie dotyczy 18. Polska SORBNET- EURO SORBNET 19. Portugalia SPGT nie dotyczy 20. Słowacja brak SIPS 21. Słowenia brak SIBPS 22. Szwecja E-RIX RIX 23. Węgry brak VIBER 24. Wielka Brytania CHAPS Euro CHAPS 25. Włochy BI-REL nie dotyczy 2. Systemy płatności detalicznych System ELIXIR, prowadzony przez KIR S.A., należy do najbardziej nowoczesnych systemów w Unii Europejskiej. Charakteryzuje się bardzo częstym rozrachunkiem w pieniądzu banku centralnego (3 sesje rozrachunkowe dziennie w NBP), co umożliwia krótki cykl rozliczeniowy i jego zamknięcie w jednym dniu roboczym. Wymiana zleceń płatniczych pomiędzy bankami następuje wyłącznie w drodze elektronicznej, zapewniając szybki rozrachunek i wysoką jakość usług. 3

4 Sprawność rozrachunku zapewnia również szerokie uczestnictwo banków w systemie ELIXIR, w którym prawie każdy bank działający w Polsce jest uczestnikiem bezpośrednim (na koniec stycznia 2006 roku 53 banki), przy czym ze względu na specyfikę sektora banków spółdzielczych, zrzeszonych w bankach zrzeszających, bezpośrednimi uczestnikami systemu ELIXIR są tylko banki zrzeszające. Od listopada 2004 r. w systemie ELIXIR została wprowadzona gwarancja rozrachunku, co zlikwidowało jego podstawową wadę, tzn. możliwość wystąpienia tzw. efektu domina w sytuacji wykluczenia z rozliczeń banku, który nie zapewnił wystarczających środków na swoim rachunku bieżącym podczas sesji rozrachunkowej. Zdecydowana większość systemów płatności detalicznych w Europie dokonuje rozrachunku raz dziennie, co, w porównaniu do systemu ELIXIR, znacznie wydłuża ich cykl rozliczeniowy. W przypadku Austrii i Czech odrębne systemy płatności detalicznych w ogóle nie występują. Natomiast systemy w Estonii, na Słowacji, na Litwie i na Malcie wykonywały w 2003 roku rozrachunek zarówno transakcji wysokokwotowych, jak i detalicznych (w tym czasie w ww. krajach nie funkcjonowały jeszcze systemy RTGS). Oprócz systemu ELIXIR, KIR S.A. od niedawna oferuje bankom bliźniaczy system EuroELIXIR (w styczniu 2006 roku uczestniczyły w nim 34 banki, w tym NBP oraz 9 spośród 10 największych banków na rynku polskim) dla rozliczania transakcji w euro, zarówno krajowych (bez ograniczeń kwotowych), jak i transgranicznych (do wysokości EUR, a od 1 stycznia 2006 roku do wysokości EUR). W przypadku transakcji transgranicznych jest to możliwe dzięki uczestnictwu NBP w systemach STEP 2 i EURO 1. Dzięki uruchomieniu systemu EuroELIXIR ponoszone przez banki koszty wykonania tego typu płatności mogą być znacznie niższe niż w przypadku bankowości korespondenckiej. Skróceniu uległ także, w stosunku do standardowych rozwiązań opartych o bankowość korespondencką, cykl rozliczeniowy. System EuroELIXIR w wersji krajowej dokonuje rozrachunku dwa razy dziennie, natomiast płatności transgraniczne są rozliczane oddzielnie od krajowych i o różnych porach dnia operacyjnego, w zależności od tego, czy są to zlecenia wysyłane przez polskie banki za granicę, czy też otrzymywane zza granicy. Z powyższego wynika, że podobnie jak w przypadku systemów płatności rozliczających płatności wysokokwotowe, polska infrastruktura dla rozliczeń detalicznych jest w pełni porównywalna z najbardziej rozwiniętymi krajami Unii Europejskiej, zorganizowana lepiej niż w nowych krajach członkowskich (a nawet w porównaniu do pozostałych krajów spoza strefy euro, tj. Danii, Szwecji i Wielkiej Brytanii, gdzie obok systemu RTGS w euro nie występuje jednak system rozliczeniowy dla płatności detalicznych w euro), dzięki dwóm różnym systemom rozliczeniowym i połączeniu jednego z nich z jedyną pan-europejską izbą rozliczeniową (systemem STEP-2). Istniejące obecnie na obszarze Unii Europejskiej systemy płatności detalicznych zostały przedstawione w Tabeli 2. 4

5 Tabela 2. Systemy płatności w izbach rozliczeniowych w krajach Unii Europejskiej w 2005 roku Lp. Kraj 1. Austria brak 2. Belgia CEC System rozliczeń detalicznych 3. Cypr Cyprus Clearing House 4. Czechy brak 5. Dania Retail Clearing 6. Estonia Estonian DNS 7. Finlandia PMJ 8. Francja SIT 9. Grecja DIAS 10. Hiszpania SNCE 11. Holandia INTERPAY 12. Irlandia Retail Clearings 13. Litwa TARPBANK 14. Luksemburg LIPS-Net 15. Łotwa EKS 16. Malta MaRIS 17. Niemcy RPS 18. Polska ELIXIR + EuroELIXIR 19. Portugalia SICOI 20. Słowacja SIPS 21. Słowenia Giro Clearing System 22. Szwecja Bankgirot 23. Węgry ICS 24. Wielka Brytania VOCA 25. Włochy Retail system II. Dostępność instytucji świadczących usługi płatnicze 1. Liczba placówek instytucji oferujących usługi płatnicze na 1 milion mieszkańców W celu oceny dostępności infrastruktury płatniczej dla klienta proponujemy analizę najbardziej typowego wskaźnika w tym zakresie, jakim jest liczba placówek instytucji oferujących usługi płatnicze przypadających na 1 milion mieszkańców. Pod względem liczby palcówek instytucji oferujących usługi płatnicze przypadających na 1 milion mieszkańców w 2004 roku Polska charakteryzowała się średnim poziomem, osiągając 510 placówek w porównaniu do 651 w strefie euro. Widoczne jest jednak, że banki, po wcześniejszym ograniczaniu liczby swoich placówek, zaczęły otwierać nowe punkty obsługi, najczęściej w dużych i średnich miastach, co wynika z tego, że tam głównie poszukują nowych klientów. 5

6 W Polsce występują znaczne dysproporcje pod względem liczby placówek bankowych pomiędzy obszarami wielkomiejskimi a mniejszymi miastami i obszarami wiejskimi, co utrudnia mieszkańcom mniej zurbanizowanych obszarów dostęp do placówek bankowych, przyczyniając się również do utrwalania tam obrotu gotówkowego i niskiego poziomu rozwoju form bezgotówkowych. O rozmieszczeniu placówek bankowych decyduje przede wszystkim kryterium opłacalności, a tym samym utrzymywanie tego rodzaju infrastruktury na niektórych obszarach (małe miasta lub wsie) nie zawsze jest w pełni racjonalne i decydują o tym same banki na podstawie związanych z tym kryteriów ekonomicznych. W związku z tym, tereny nieatrakcyjne (ze względu na niski poziom uprzemysłowienia, niski poziom rozwoju usług, czy małą liczbę ludności itp.) pozostaną zapewne w dalszym ciągu na niskim poziomie rozwoju zarówno pod względem liczby placówek bankowych, jak i innych elementów infrastruktury płatniczej, w tym liczby bankomatów, czy terminali POS. Większe szanse na rozwój tego rodzaju infrastruktury mają obszary atrakcyjne turystycznie. Natomiast wśród krajów należących do Unii Europejskiej, w zakresie rozwoju placówek bankowych, widoczne są dwa przeciwstawne trendy. W krajach Europy Północnej jest to raczej tendencja do ograniczania sieci placówek, podczas gdy w krajach Europy Południowej następuje stały ich rozwój. W latach , w Holandii zredukowano liczbę placówek bankowych o 47%, w Belgii o 24%, w Niemczech o 19%, a w Wielkiej Brytanii o 10%. W przeciwieństwie to tego, liczba placówek bankowych wzrosła o 17% we Włoszech, o 5% w Hiszpanii i o prawie 3% we Francji. Przyczyniły się do tego takie czynniki, jak m.in. wielkość kraju i gęstość zaludnienia, preferencje klientów, czy korzyści wynikające z bankowości internetowej. Kraje północne, zwłaszcza Skandynawia, znacznie bardziej skoncentrowały się na rozwoju kanałów dokonywania transakcji na odległość (bankowość internetowa i telefoniczna), również ze względów klimatycznych, podczas gdy w większości krajów Europy Południowej występuje silna konkurencja pomiędzy dużymi bankami krajowymi i sieciami, zmuszająca je do wzmocnienia gęstości sieci placówek. 1 I tak, w Szwecji najbardziej popularnym kanałem bankowym jest Internet. W latach nastąpił wzrost wykorzystania kanałów samoobsługowych, takich jak Internet i bankomaty, podczas gdy spadło wykorzystanie oddziałów i bankowości telefonicznej. 2 Klienci korzystali w miesiącu trzy razy częściej z bankowości internetowej niż z usług bezpośrednio w oddziale 3. Z kolei w przypadku Danii bankom udało się skłonić swoich klientów do przejścia na kanały samoobsługowe w zakresie prostych transakcji. W każdym miesiącu, 94% klientów wykorzystuje bankomaty do wykonywania prostych transakcji, natomiast tylko 17% klientów odwiedza oddziały - jest to najniższy wskaźnik w Europie. 4 Natomiast wysoki poziom korzystania z usług placówek bankowych widoczny jest w Wielkiej Brytanii, mimo że bankowość internetowa rozwija się tam bardzo szybko. 5 Również w Niemczech oddział nadal stanowi najbardziej popularny kanał bankowy, ale coraz więcej użytkowników zainteresowanych jest Internetem, co przyczyniło się do zmniejszenia zainteresowania klientów bankowością telefoniczną, jednak nie samymi oddziałami. 6 W Hiszpanii klienci są raczej niechętnie nastawieni do przyjmowania bardziej samoobsługowego modelu, czemu również sprzyja wysoka gęstość placówek bankowych. Hiszpanie nadal odwiedzają oddziały w celu wykonywania zwykłych transakcji, pomimo szybkiego wzrostu wykorzystywania innych kanałów, takich jak bankomaty i Internet. 7 Oddziały pozostają najbardziej popularnym kanałem komunikacji klient-bank również we Włoszech. 6

7 Wykres 1. Liczba placówek instytucji oferujących usługi płatnicze przypadających na 1 milion mieszkańców w 2004 roku Cypr Hiszpania Luksemburg Włochy Słowenia Francja Austria Portugalia Belgia Niemcy Węgry Estonia Irlandia Polska 510 Czechy Litwa Wielka Brytania Słowacja Malta Dania Słowenia SE 651 UE 602 Grecja Finlandia Szwecja Holandia W Polsce sieć dostępnych placówek oferujących usługi płatnicze jest poszerzona również o inne podmioty, w tym przede wszystkim placówki pocztowe. Na rynku polskim zaczęły się również rozwijać inne firmy oferujące usługi płatnicze. W 2000 roku pojawiły się pierwsze agencje płatnicze przyjmujące wpłaty gotówkowe, jak np. Skarbonka, Mieszko, oraz firmy realizujące płatności w punktach handlowych, jak np. UniKasa, Moje Rachunki/VIA. Firmy te wypełniają istniejącą na rynku płatności masowych niszę, zapewniając klientom, w tym przede wszystkim klientom o niższych dochodach, dostęp do tańszych usług gotówkowych niż w przypadku usług oferowanych przez banki. Korzyści to przede wszystkim niższe prowizje za dokonane płatności oraz oszczędność czasu dzięki możliwości dokonania opłat np. przy okazji dokonywania zakupów w sieciach handlowych. 8 Na koniec I półrocza 2005 roku można było dokonywać opłat w ok punktach posiadanych przez ponad stu pośredników na terenie całego kraju, świadczących usługi polegające na przyjmowaniu wpłat, w tym tzw. płatności masowych. Miesięcznie we wszystkich tego typu firmach realizowanych było w tym okresie 2,9 mln płatności na łączną kwotę 340 mln zł. Dla porównania sieć bankowa składała się w tym okresie z oddziałów, filii i ekspozytur banków komercyjnych i oddziałów instytucji kredytowych oraz z oddziałów i filii banków spółdzielczych 9, natomiast Poczta Polska z placówek, w których również mogą być przyjmowane płatności. 10 7

8 Wykres 2. Liczba placówek instytucji oferujących usługi płatnicze przypadających na 1 milion mieszkańców w latach Instytucje oferujące usługi płatnicze (SE/UE) Polska SE EU Instytucje oferujące usługi płatnicze (Polska) III. Obrót bezgotówkowy Analiza obrotu bezgotówkowego może zostać oparta na wielu parametrach. Dla potrzeb niniejszej notatki posłużyliśmy się kryterium liczby rachunków bankowych, bankomatów, terminali POS, kart płatniczych i transakcji zawartych przy ich użyciu przypadających na 1 mieszkańca oraz wykorzystania innych niż karty płatnicze instrumentów bezgotówkowych, w tym przede wszystkim polecenia przelewu i polecenia zapłaty oraz udziałów poszczególnych instrumentów bezgotówkowych w obrocie bezgotówkowym. 1. Liczba rachunków bankowych na 1 mieszkańca Podstawowym czynnikiem, determinującym możliwość dokonywania płatności w formie bezgotówkowej, jest posiadanie rachunku bankowego, na którym opierają się bezgotówkowe instrumenty płatnicze, w tym polecenie przelewu, polecenie zapłaty, czy karta płatnicza. Brak rachunku bankowego z założenia determinuje konieczność dokonywania transakcji w formie gotówkowej. Polska znajdowała w 2004 roku się na jednym z ostatnich miejsc (miejsce 16 na 19 krajów) pod względem liczby rachunków na 1 mieszkańca w Unii Europejskiej. Pomimo tak niskiego poziomu w ciągu ostatnich lat następował w Polsce znaczny wzrost liczby rachunków bankowych. Na 1 mieszkańca przypadało w Polsce w 2002 roku 0,48 rachunku, w 2003 roku 0,57, zaś w 2004 r. 0,65 rachunku. Jednak w porównaniu do pozostałych krajów Unii Europejskiej wskaźnik ten dla Polski był i tak bardzo niski. Na podstawie danych EBC z 2004 roku wskaźnik ten był dwa razy wyższy w strefie euro oraz 1,9 razy wyższy w całej Unii Europejskiej niż w Polsce. W przypadku Polski widoczny był jednak silniejszy wzrost w tym zakresie w ostatnich latach w porównaniu zarówno do krajów strefy euro, charakteryzujączch się większym poziomem nasycenia, jak i do ogółu krajów Unii Europejskiej.. 8

9 Wykres 3. Liczba rachunków a vista na 1 milion mieszkańców w 2004 roku 3 2,5 Cypr Grecja Wielka Brytania Finlandia 2 Portugalia Malta 1,5 1 Holandia Irlandia Belgia Francja Łotwa Niemcy Austria Węgry Polska 0,65 Czechy Włochy Słowacja SE 1,37 UE 1,26 Hiszpania 0,5 0 Źródło: dane EBC ((brak danych dla Słowenii, Danii, Estonii, Litwy, Luksemburga, Szwecji)). Wykres 4. Liczba rachunków a vista na 1 milion mieszkańców w latach SE Polska Liczba rachunków a' vista na 1 mieszk. (SE/UE) 1 EU Liczba rachunków a' vista na 1 mieszk. (Polska) Źródło: dane EBC (brak danych dla Słowenii, Danii, Estonii, Litwy, Luksemburga, Szwecji). Przyczyny niższego, w porównaniu do strefy euro, urachunkowienia społeczeństwa leżą zarówno po stronie czynników dochodowych i społecznych, jak i mentalnych, polegających na przywiązaniu do posiadania gotówki. Głównymi czynnikami są tutaj: niski poziom zamożności społeczeństwa, a w związku z tym nieopłacalność prowadzenia rachunku bankowego, stosunkowo wysokie opłaty bankowe, niechęć do posiadania rachunku bankowego z powodu różnych obaw i braku zrozumienia korzyści wynikających z posiadania takiego instrumentu (np. dostęp do bankowości internetowej, instrumenty płatnicze), a także niewielki poziom dostępności placówek bankowych w mniejszych miejscowościach. Pewne przeszkody znajdują się także po stronie 9

10 samych banków, które swoje oferty kierują do określonych grup społecznych, wyłączając z kręgu potencjalnych klientów niektóre grupy (np. osoby nieposiadające stałego zatrudnienia, osoby posiadające nieregularne dochody itp.). W 2003 roku, w Polsce stosunkowo niska była liczba rachunków bieżących przypadających na oddział bankowy. W Polsce było od do rachunków, podczas gdy w Unii Europejskiej od do W ostatnim okresie widoczne są jednak pewne zmiany w zakresie czynników wpływających na poziom ubankowienia społeczeństwa. Badania opinii publicznej przeprowadzone w 2005 roku wskazywały, że 75% osób podawało jako przyczynę braku rachunku bankowego wysokie bezrobocie i brak stałych dochodów, przy czym w stosunku do 2004 roku nastąpił spadek tego wskaźnika o 12%. Natomiast brak nawyków i potrzeby oszczędzania jako przyczynę braku rachunku bankowego podało 47% respondentów - w tym przypadku spadek wyniósł 14%. O 4 punkty procentowe, do poziomu 41%, wzrósł natomiast odsetek osób, które jako przyczynę wskazały przyzwyczajenia dotyczące przechowywania gotówki w domu. Preferencję dla rozliczeń gotówkowych wskazało z kolei 33%. 12 W Polsce coraz większego znaczenia nabiera bankowość elektroniczna. Szacuje się, że w połowie 2005 roku liczba aktywnych użytkowników wynosiła ok. 2 milionów. Pomimo jednak znacznego rozwoju bankowości elektronicznej (w okresie od połowy 2004 do połowy 2005 roku aż o 78% wzrosła liczba klientów indywidualnych, którzy posiadali dostęp do swojego rachunku osobistego przez Internet 13 ), w Polsce nadal dominuje bankowość tradycyjna. W dużej mierze transakcje są nadal obsługiwane przez placówki bankowe, co wynika z faktu, że z bankowości internetowej korzystają przede wszystkim osoby młode, wykształcone, posiadające dostęp do Internetu. Kolejnym czynnikiem jest też fakt, że nie wszystkie usługi bankowe są oferowane tą drogą 14, a ponadto koszt użytkowania Internetu jest w Polsce nadal wysoki w porównaniu do innych krajów Unii Europejskiej. 2. Liczba bankomatów na 1 milion mieszkańców Dostępność bankomatów jest z jednej strony odzwierciedleniem poziomu rozwoju infrastruktury systemu płatniczego, zapewniając klientom swobodę dostępu do środków zgromadzonych na ich rachunkach, z drugiej strony oznacza również przede wszystkim utrwalanie obrotu gotówkowego. Z perspektywy klienta jest to jednak bardzo ważna usługa, zapewniająca łatwość dostępu do środków zdeponowanych w bankach. W przypadku Polski nadal widoczny jest wzrost liczby bankomatów, zapewniający coraz większą ich dostępność. W 2004 roku było dostępnych 8,1 tysięcy bankomatów (8,5 tysięcy we wrześniu 2005 roku 15 ). Polski rynek bankomatów wciąż pozostaje na niższym poziomie w porównaniu do krajów Europy Zachodniej. W Polsce przypadało w połowie 2004 roku 211 bankomatów na 1 milion mieszkańców, podczas gdy w krajach strefy euro 788 bankomatów. 16 Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy może być jednak fakt, że polskie banki wolą zawierać między sobą porozumienia umożliwiające klientom darmową wypłatę pieniędzy z bankomatów nie tylko swojego banku niż rozwijać własne sieci. 17 W wielu krajach banki wprowadzają politykę zmierzającą do zniechęcania klientów np. do pobierania gotówki bezpośrednio w oddziale banku. Banki francuskie obciążają wyższymi opłatami klientów za transakcje dokonywane w oddziale banku i za pobieranie gotówki z bankomatów innych banków. Częstotliwość pobierania gotówki z bankomatów innych 10

11 banków była wyższa w krajach, w których nie ma takich opłat, np. w Austrii, Szwecji i w Wielkiej Brytanii. Natomiast we Francji, Norwegii, Hiszpanii, Belgii, Finlandii, we Włoszech i w Luksemburgu 18 banki starały się wpływać w ten sposób na zachowanie swoich klientów i nakładały opłaty za pobieranie gotówki z bankomatów innych banków. Podobną politykę przyjęły także banki na Słowacji, w Czechach i Polsce. 19 Wykres 5. Liczba bankomatów na 1 milion mieszkańców w latach Polska 215 Liczba bankomatów (SE/UE) SE UE Liczba bankomatów (Polska) Wykres 6. Liczba bankomatów na 1 milion mieszkańców w 2004 roku Hiszpania Belgia Portugalia Austria Wielka Brytania Luksemburg Irlandia Francja Słowenia Włochy Finlandia Niemcy Estonia Cypr Dania Grecja Holandia SE 788 UE Łotwa Malta Węgry Słowacja Szwecja Litwa Czechy Polska (211) 0 11

12 3. Liczba terminali POS na 1 milion mieszkańców Dostępność urządzeń akceptujących elektroniczne instrumenty płatnicze sprzyja ich popularyzacji, przyczyniając się do wzrostu operacji bezgotówkowych dokonywanych za pomocą kart płatniczych. Im więcej punktów, w których można zapłacić kartą, tym większe zainteresowanie klienta tym instrumentem. Z tego względu jest to kolejny, bardzo istotny wskaźnik stopnia rozwoju obrotu bezgotówkowego. Pod względem liczby terminali POS przypadających na 1 milion mieszkańców, Polska znajdowała się w 2004 roku na jednym z ostatnich miejsc wśród krajów Unii Europejskiej. Jak wynika z wykresu 7, Polska dysponowała w 2004 roku cztery razy mniejszą liczbą terminali POS w porównaniu ze strefą euro, co wyraźnie wskazuje na dysproporcje pomiędzy poziomem rozwoju tych rynków. Podstawowa zmiana w strukturze urządzeń akceptujących elektroniczne instrumenty płatnicze nastąpiła w Polsce w 2001 roku, kiedy przewagę uzyskały elektroniczne terminale typu POS, podczas gdy wcześniej dominowały tzw. imprintery. Jest to bardzo pozytywny trend, świadczący o przekształcaniu się polskiego rynku. Udział elektronicznych terminali osiągnął poziom 56,9% w 2001 roku i w kolejnych latach utrzymywała się tendencja wzrostowa, zdobywając na koniec II kwartału 2004 roku 70% wszystkich urządzeń tego typu, przy czym za ich pomocą dokonanych było 99% wszystkich transakcji. 20 Wykres 7. Liczba terminali POS na 1 milion mieszkańców w 2004 roku Grecja Hiszpania Cypr Słowenia Włochy Luksemburg Francja Malta Wielka Brytania Szwecja Portugalia Irlandia Holandia Austria Belgia Dania Estonia Niemcy SE UE Łotwa Czechy Węgry Litwa Słowacja Polska (3.753) 0 terminal POS - urządzenie elektroniczne służące do automatycznej rejestracji i autoryzacji transakcji dokonywanych za pomocą karty, w oparciu o dane zawarte na pasku magnetycznym karty. 12

13 Stosunkowo niewielka sieć punktów handlowych akceptujących płatność kartą stanowi poważną przeszkodę polskiego rynku kart płatniczych. Na początku 2005 roku tylko 120 tysięcy spośród 400 tysięcy sklepów dysponowało terminalem do płatności kartami. Jednocześnie jednak wysokie opłaty i prowizje, pobierane przez agentów rozliczeniowych, na które składają się prowizje agenta oraz tzw. interchange fee dla banku-wystawcy karty płatniczej, powodują, że drobni handlowcy nie widzą potrzeby wprowadzania w swoich sklepach płatności kartami. Wysokość opłaty interchange fee często sięga, szczególnie w przypadku mniejszych punktów handlowych, 1,45-1,6% obrotów. W Europie Zachodniej opłaty te są średnio dwukrotnie niższe. 21 Banki uzasadniają wyższe stawki w Polsce dużo większymi kosztami infrastruktury, w szczególności związanymi z jej rozbudową, niż w krajach Europy Zachodniej. 22 Z kolei, z perspektywy handlowców, oprócz wysokich prowizji, problem stanowią dla nich także dodatkowe koszty związane z instalacją i obsługą terminali POS. Miesięczny abonament za korzystanie z terminala wynosi zł. Z drugiej strony, instalacja terminali POS w punktach handlowych przyczynia się do dynamizacji wzrostu obrotów (klient korzystający z karty wydaje często 20-30% więcej niż gdyby płacił gotówką, ponieważ nie ogranicza go kwota, którą w danym momencie posiada w portfelu), obniżenia kosztów związanych z obrotem gotówkowym, czy unikania zagrożenia przyjęcia fałszywych banknotów. 23 Wykres Liczba terminali POS na 1 milion mieszkańców w latach roku Polska Liczba terminali POS (SE/UE) UE Liczba terminali POS (Polska) SE Pod koniec pierwszego półrocza 2005 roku w Polsce dostępnych było 130 tysięcy punktów handlowo-usługowych, czyli o 18% więcej niż rok wcześniej, natomiast we wrześniu już 134 tysięcy. 24 W punktach handlowo-usługowych znajdowało się 159 tysięcy urządzeń akceptujących karty, przy czym elektroniczne terminale POS stanowiły 75,7% wszystkich urządzeń. 25 opłata interchange - prowizja płacona centrum rozliczeniowemu (acquirer) przez punkt handlowy za możliwość przyjmowania kart płatniczych, obliczana jako procent wartości transakcji dokonanej przy użyciu karty płatniczej lub jako stała kwota od jednej transakcji. Wysokość opłaty interchange w przybliżeniu w oparciu o nieoficjalne dane VISA i MasterCard. 13

14 W okresie w Europie Zachodniej liczba terminali POS wzrosła o 23% do 7,1 mln. Przykładowo jednak w Hiszpanii, gdzie znajduje się jedna z najbardziej rozwiniętych sieci terminali POS, ich wykorzystanie jest nadal jednym z najniższych w Europie (15 płatności w 2002 roku w porównaniu do średnio 31 transakcji w strefie euro) Liczba kart płatniczych na 1 tysiąc mieszkańców Do oceny rynku kart płatniczych, ze względu na możliwość wyposażenia kart w wiele różnych funkcji oraz praktyczny zanik na rynku kart wyposażonych tylko w funkcję bankomatową, przyjęliśmy za główny parametr wskaźnik dotyczący kart płatniczych. Niestety, pod względem tego kryterium Polska plasuje się na ostatnim miejscu w Unii Europejskiej. Wykres 9. Liczba wydanych kart płatniczych na 1 mieszkańca w 2004 roku 2,50 Wielka Brytania 2,00 1,50 1,00 0,50 Luksemburg Portugalia Słowenia Słowenia Hiszpania Niemcy Finlandia Włochy Austria Malta Grecja Estonia Cypr Irlandia Dania Litwa Francja Słowacja UE 1,18 SE 1,13 Węgry Czechy Łotwa Polska (0,47) 0,00 Chociaż Polski rynek kart płatniczych rozwija się bardzo intensywnie, to nadal większość transakcji dokonywanych jest w sposób tradycyjny, a więc przy użyciu gotówki. Posiadacze kart w codziennych rozliczeniach posługują się przede wszystkim gotówką, często wypłaconą wcześniej z bankomatu. 27 Należy również pamiętać, że w 2003 roku liczba kart płatniczych ogółem funkcjonujących na polskim rynku statystycznie spadła w stosunku do roku 2002 o ok. 12% w wyniku tzw. oczyszczania statystyk bankowych, służącego wyeliminowaniu kart nieaktywnych (np. kart przeterminowanych, kart skradzionych lub zagubionych znajdujących się na tzw. stop listach). 28 Natomiast na koniec 2005 roku dostępnych było już w Polsce 20,4 mln kart płatniczych, przy czym dominowały karty debetowe, używane przede wszystkim do 14

15 pobierania gotówki z bankomatów. Systematycznie rośnie liczba kart kredytowych, osiągając poziom 3,6 miliona. W Europie Zachodniej liczba kart płatniczych wzrosła o 12,5% do poziomu 721 milionów w 2004 roku w porównaniu do 2002 roku, podczas gdy w Polsce w tym samym okresie o 104% 29, co wskazuje na dużo wyższą dynamikę i próbę doganiania przez Polskę krajów Unii Europejskiej pod tym względem. Prawie każdy dorosły mieszkaniec krajów Europy Zachodniej posiada średnio dwie karty płatnicze. Sześć krajów obejmuje prawie 80% rynku, przy czym Wielka Brytania stanowi największy rynek ze 166 milionami kart, następnie Niemcy ze 123 milionami, na kolejnych miejscach znajdują się Francja, Hiszpania i Włochy, 30 co jest w sposób oczywisty związane z liczbą ludności w tych krajach. Wielka Brytania charakteryzuje się najbardziej konkurencyjnym rynkiem kartowym w Europie, gdzie wydawanych jest ponad 1500 rodzajów kart. 31 Średnio przypada tam 3,6 karty na osobę. Liczba transakcji na wszystkich kartach osiągnęła w 2004 roku 8,3 miliona, a wartość transakcji 463,9 mld funtów. Wśród transakcji kartowych dominują karty debetowe, podczas gdy w przypadku transakcji online 72% transakcji dokonywanych jest za pomocą kart kredytowych. 32 Na koniec 2004 roku dostępnych było 57 tysięcy bankomatów, z czego 605 należało do banków i towarzystw budowlanych. Wszyscy właściciele bankomatów w Wielkiej Brytanii są członkami sieci LINK, która umożliwia posiadaczom kart korzystanie z każdego bankomatu. 33 Niemcy, drugi pod względem wielkości europejski rynek kartowy, charakteryzuje się odmiennymi tendencjami. Wielkość rynku oraz wysoki poziom dochodów niemieckich konsumentów predystynują ten rynek kartowy do bycia jednym z największych i najbardziej dochodowych na świecie. 34 Klienci niemieccy preferują jednak inne mechanizmy płatnicze niż karty. Rozwój rynku kartowego w Niemczech pozostaje w tyle w stosunku do Wielkiej Brytanii i Francji. Rynek ten ma stosunkowo słabo rozwiniętą sieć punktów akceptujących i charakteryzuje się niskim poziomem innowacyjności. 35 Główną przyczyną niskiej dynamiki rozwoju jest niechęć Niemców do zadłużania się, co wpływa na niewielki poziom wydanych kart kredytowych. Natomiast zdecydowanie chętniej Niemcy korzystają z kart debetowych, ponieważ w 2004 roku funkcjonowało 96 milionów kart tego typu. 95% ludności deklaruje posiadanie rachunku bankowego i tyle samo posiadanie karty debetowej. Większość niemieckich kart oferuje swoim klientom bardzo zbliżone warunki finansowe, co wynika z regulacji prawnych, zabraniających m.in. promocyjnego obniżania oprocentowania kredytu (tzw. introductory rates) oraz przenoszenia kredytów z jednej karty na drugą. 36 Jeszcze niedawno zakazane były również programy lojalnościowe i inne sposoby nagradzania klientów. Obecnie tego rodzaju ograniczenia są znoszone w celu zwiększenia konkurencji na rynku. 37 Skutkiem tego rodzaju działań jest stosunkowo niewielki udział kart kredytowych na rynku niemieckim. Według badań European Research Group tylko 29% Niemców posiada taką kartę. Jest to drugi, po Grecji, najniższy wynik wśród krajów Unii Europejskiej przed rozszerzeniem. 38 Z kolei rynek hiszpański odróżnia od innych dużych rynków europejskich wysoki potencjał wzrostowy. W latach liczba kart wzrosła aż o 60% i osiągnęła liczbę 70 milionów. W roku 2001 dokonano nimi 900,7 milionów transakcji. Dużą popularnością cieszą się zarówno karty debetowe, jak i kredytowe. Płatności kartą stanowią obecnie dominującą formę. Na rynek kart kredytowych w Hiszpanii wchodzą zagraniczni wydawcy kart (m.in. brytyjski Barclaycard), którzy widzą na nim szanse na duże zyski. Zaletą Hiszpanii jest najlepiej rozwinięta w Europie infrastruktura akceptacji kart, w tym 900 tysięcy 15

16 terminali POS. 39 W 2003 roku na terminal POS przypadały 42 osoby i 774 osób na bankomat. 40 Ważnym czynnikiem jest również obniżenie poziomu opłat interchange w sierpniu 2005 roku. 41 Rynek kart płatniczych w Danii tradycyjnie jest zdominowany przez karty debetowe typu Dankort. Dankort jest kartą o zasięgu krajowym rozwiniętą przez banki duńskie w formie joint venture. Dzięki Dankort, wszystkie banki duńskie, niezależnie od wielkości i liczby oddziałów, są w stanie zaoferować swoim klientom kartę, która jest znana i akceptowana w całym kraju. 42 Dania różni się pod tym względem od innych krajów, gdzie karty płatnicze są typowo wydawane przez pojedyncze banki lub grupy banków. Karta Dankort, inaczej niż inne karty debetowe, powinna być, zgodnie z prawem duńskim, bezpłatna dla konsumentów i detalistów. 43 A z kolei na podstawie ustawy o płatnościach sektora publicznego wymagane jest, aby wszyscy obywatele i przedsiębiorstwa posiadały rachunek bankowy dla otrzymywania płatności z sektora publicznego. 44 Ciekawostką jest, że Irlandia jest jedynym krajem w Europie, w którym pobierany jest podatek od kart płatniczych. Opodatkowane jest posiadanie zarówno kart debetowych, jak i kredytowych (tzw. stamp duty w wysokości 40 EUR rocznie od karty kredytowej i 20 EUR od karty debetowej). Podatek jest płacony przez posiadaczy kart, a rozliczany i odprowadzany przez banki. W związku z tym, że stanowi on spore obciążenie, podejmowane są działania zmierzające do jego zniesienia. Jednocześnie ze względu na znaczenie tego podatku dla budżetu państwa, rząd irlandzki nie chce zrezygnować z tego źródła dochodu 45. Podatek znacznie obniża konkurencyjność kart irlandzkich, a Irlandczycy mogą otrzymać karty w Wielkiej Brytanii, bądź innym kraju Unii Europejskiej. Ma to również wpływ na konkurencyjność na rynku, ponieważ istnienie tego podatku eliminuje wejście na rynek nowych wydawców kart. Sytuacja ta wpływa na popularność kart w Irlandii. Na koniec 2003 roku funkcjonowało 1,8 miliona kart kredytowych na 3,8 miliona mieszkańców, czyli ok. 0,5 karty kredytowej na 1 mieszkańca. 46 Wykres 10. Liczba wydanych kart płatniczych na 1 mieszkańca w latach ,2 Polska 0,45 Liczba kart płatniczych (SE/UE) 1,1 1,0 EU 0,42 0,39 0,36 0,33 Liczba kart płatniczych (Polska) 0,9 SE ,30 Biorąc pod uwagę porównywalny do Polski kraj akcesyjny Czechy, pod koniec 2004 roku 6 na 10 Czechów posiadało kartę debetową lub kredytową. 47 Karty kredytowe stanowiły tylko 4% wszystkich kart płatniczych w porównaniu do 50% w Europie Zachodniej. Większość 16

17 banków czeskich zaczęła jednak wydawać karty kredytowe dopiero w 2003 roku. W czerwcu 2004 roku było wydanych 6,63 miliona kart. 48 Karty płatnicze są wykorzystywane głównie do pobierania gotówki z bankomatów. Wykorzystanie kart kredytowych i debetowych w sklepach detalicznych stanowiło 30% całkowitej liczby transakcji, natomiast pobrania gotówki 70% 49, co stanowi bardzo zbliżone parametry do rynku polskiego. 5. Liczba transakcji kartami Według tego kryterium wśród krajów Unii Europejskiej zdecydowanie dominują kraje skandynawskie, m.in. na skutek najbardziej zaawansowanej roli Internetu w dokonywaniu płatności. Wykres 11. Średnia liczba transakcji na kartę płatniczą przypadająca na 1 mieszkańca w 2004 roku (poza kartami przedpłaconymi, tzw. elektroniczną portmonetką) Dania Finlandia Szwecja Wielka Brytania Holandia Luksemburg Francja Portugalia Belgia Słowenia Estonia Irlandia Hiszpania Niemcy Cypr Austria Włochy Łotwa Czechy Malta Litwa UE 45,2 SE 41,5 Węgry Grecja Słowacja Polska 5,3 0 W Polsce na koniec 2005 roku udział transakcji dokonywanych kartami kredytowymi w odniesieniu do wszystkich transakcji dokonywanych przy użyciu kart kształtował się na stosunkowo niskim poziomie, ponieważ wynosił zaledwie 9,6% (20 mln transakcji), przy wartości wynoszącej 3,5 mld zł (6,9% wartości wszystkich transakcji dokonywanych przy udziale kart), chociaż udział kart kredytowych przekraczał już 20,4% (4,2 mln) wszystkich kart w obiegu 50. Większość transakcji kartowych była dokonywana przy użyciu karty debetowej 87,9% 51. Na koniec 2005 roku w porównaniu do końca 2004 roku wzrost liczby transakcji dokonywanych przy użyciu kart debetowych wyniósł 18,5%, podczas gdy w odniesieniu 17

18 do kart kredytowych 48,6%. W tym samym okresie wartość transakcji dokonanych przy użyciu kart debetowych wzrosła o 18%, a przy użyciu kart kredytowych o 43%. 52 Wykres 12. Średnia liczba transakcji na kartę płatniczą przypadająca na 1 mieszkańca w latach (poza kartami przedpłaconymi, tzw. elektroniczną portmonetką) Transakcje na 1 kartę płatniczą (SE/UE) Polska EU SE ,4 4,4 3,4 2,4 1,4 Transakcje na 1 kartę płatniczą (Polska) 6. Wykorzystanie innych instrumentów bezgotówkowych 6.1. Transakcje dokonywane za pomocą polecenia przelewu na 1 mieszkańca W strefie euro w 2004 roku dokonywanych było przeciętnie przez 1 mieszkańca 2,4 razy więcej poleceń przelewu niż w Polsce, a w całej Unii Europejskiej było 2,2 razy więcej transakcji tego typu. Wykres 13. Liczba zrealizowanych w skali roku poleceń przelewu na 1 mieszkańca w 2004 roku 18

19 120 Finlandia Austria Słowenia Holandia Niemcy Belgia Szwecja Estonia Dania Wielka Brytania Francja Czechy Łotwa Luksemburg Słowacja Węgry Włochy Hiszpania Litwa Irlandia Malta Cypr Portugalia Grecja Polska 19,04 SE 45,55 UE 42,03 0 Na poziom realizacji poleceń przelewu ma wpływ przede wszystkim liczba rachunków bankowych, przy czym, jak wynika z wykresu 3, ich liczba w Polsce znajdowała się na stosunkowo niskim poziomie, w tym w porównaniu do krajów strefy euro. Przyrost liczby rachunków bankowych jest jednym z czynników przyczyniających się do wzrostu liczby transakcji dokonywanych przy użyciu polecenia przelewu, co ilustruje wykres 13. Jako pozytywny trend należy stwierdzić, że w Polsce liczba transakcji dokonywanych za pomocą polecenia przelewu na 1 mieszkańca wzrosła w 2003 roku dwukrotnie w stosunku do 1999 roku, podczas gdy w strefie euro o 13%, co wynika z wyższego poziomu nasycenia tych rynków. Jednym z czynników przyczyniających się do popularności polecenia przelewu w krajach Unii Europejskiej jest wysokość opłat za tego rodzaju transakcje. We Francji, Grecji, we Włoszech i w Hiszpanii występują najwyższe opłaty za krajowe polecenia przelewu 1,28-12 EUR. 53 W widoczny sposób przyczynia się to do raczej niskiej popularności polecenia przelewu w tych krajach. Ta forma płatności jest natomiast bardzo popularna w Belgii, Finlandii i Holandii, gdzie klienci prywatni nie ponoszą opłat za wykonywanie polecenia przelewu w euro przetwarzanego automatycznie (w wersji STP), o ile przelew jest wykonywany określonymi kanałami (np. Internet, bankowość telefoniczna). Natomiast w Austrii, Luksemburgu (odpowiednio i 6-12 przelewów bezpłatnie) i w Niemczech opłata za podstawowy pakiet rachunku zawiera bezpłatną, ograniczoną liczbę transakcji polecenia przelewu, natomiast po przekroczeniu limitu stają się one odpłatne. W przypadku Grecji i Irlandii (krajów o jednym z najniższych poziomów popularności polecenia przelewu), w niektórych 19

20 przypadkach, w zależności od rodzaju transakcji, opłata występuje również po stronie odbiorcy polecenia przelewu w wysokości 0,05-12,00 EUR. Widoczna jest także tendencja do podwyższania opłat za przelewy niespełniające standardów STP, co jest związane z dążeniami banków do skierowania tego rodzaju transakcji do bardziej efektywnych pod względem kosztowym bezpośrednich kanałów obsługi. 54 Wykres 14. Liczba zrealizowanych w skali roku poleceń przelewu na 1 mieszkańca w latach Polecenie przelewu na 1 mieszk. (SE/UE) Polska EU SE Polecenie przelewu na 1 mieszk. (Polska) 20

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY I STUDIA. Zesz y t nr 222

MATERIAŁY I STUDIA. Zesz y t nr 222 MATERIAŁY I STUDIA Zesz y t nr 222 Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami płatniczymi innych krajów Unii Europejskiej Agnieszka Świerdza Warszawa, wrzesień 2007 r. Projekt

Bardziej szczegółowo

Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej

Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej Narodowy Bank Polski Departament Systemu Płatniczego Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej za 2009 rok Warszawa, styczeń 2011 r. SPIS

Bardziej szczegółowo

Sierpień 2014 r. Informacja o rozliczeniach pieniężnych i rozrachunkach międzybankowych w II kwartale 2014 r.

Sierpień 2014 r. Informacja o rozliczeniach pieniężnych i rozrachunkach międzybankowych w II kwartale 2014 r. Sierpień 2014 r. Informacja o rozliczeniach pieniężnych i rozrachunkach międzybankowych w II kwartale 2014 r. Sierpień 2014 r. Informacja o rozliczeniach pieniężnych i rozrachunkach międzybankowych w II

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Grudzień 2014 r. Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej za 2013 r.

Grudzień 2014 r. Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej za 2013 r. Grudzień 2014 r. Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej za 2013 r. Grudzień 2014 r. Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego

Bardziej szczegółowo

Obniżenie interchange szansą na wzrost ilości transakcji bezgotówkowych. Konferencja Klubu Parlamentarnego Ruch Palikota 24 lipca 2012 r.

Obniżenie interchange szansą na wzrost ilości transakcji bezgotówkowych. Konferencja Klubu Parlamentarnego Ruch Palikota 24 lipca 2012 r. Obniżenie interchange szansą na wzrost ilości transakcji bezgotówkowych w Polsce Konferencja Klubu Parlamentarnego Ruch Palikota 24 lipca 2012 r. 1. Systemy i opłaty Systemy VISA i MasterCard Systemy kart

Bardziej szczegółowo

Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej za 2012 r.

Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej za 2012 r. Grudzień 2013 r. Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej za 2012 r. Departament Systemu Płatniczego Warszawa, 2013 r. Spis treści Wstęp

Bardziej szczegółowo

Polski Sektor Bankowy Współpraca z sektorem MSP Współpraca z funduszami poręczeniowymi i poŝyczkowymi

Polski Sektor Bankowy Współpraca z sektorem MSP Współpraca z funduszami poręczeniowymi i poŝyczkowymi Polski Sektor Bankowy Współpraca z sektorem MSP Współpraca z funduszami poręczeniowymi i poŝyczkowymi Norbert Jeziolowicz Związek Banków Polskich Gdańsk, 4.9.28 Liczba banków i placówek bankowych w Polsce

Bardziej szczegółowo

STOSUNEK POLAKÓW DO PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWYCH W KONTEKŚCIE ROZWOJU POLSKIEGO RYNKU PŁATNOŚCI ELEKTRONICZNYCH

STOSUNEK POLAKÓW DO PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWYCH W KONTEKŚCIE ROZWOJU POLSKIEGO RYNKU PŁATNOŚCI ELEKTRONICZNYCH STOSUNEK POLAKÓW DO PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWYCH W KONTEKŚCIE ROZWOJU POLSKIEGO RYNKU PŁATNOŚCI ELEKTRONICZNYCH PODSUMOWANIE WYNIKÓW BADANIA OMNIBUSOWEGO FIRMY VERIFONE Polski rynek płatności elektronicznych

Bardziej szczegółowo

Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej za 2011 rok

Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej za 2011 rok Narodowy Bank Polski Departament Systemu Płatniczego Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej za 2011 rok Warszawa, grudzień 2012 r. SPIS

Bardziej szczegółowo

Uruchomienie systemu TARGET2-NBP

Uruchomienie systemu TARGET2-NBP 1 Narodowy Bank Polski 21 maja 2008 r. Uruchomienie systemu TARGET2-NBP Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego P NBP 2 Kamienie milowe rozwoju polskiego systemu płatniczego Lata Systemy

Bardziej szczegółowo

Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych?

Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych? Szczecin, 21 maja 2012 r. Wstęp bezpłatny! Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych? Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank Polski Agenda 1.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O KARTACH PŁATNICZYCH

INFORMACJA O KARTACH PŁATNICZYCH Narodowy Bank Polski Departament Systemu Płatniczego INFORMACJA O KARTACH PŁATNICZYCH I KWARTAŁ 2013 r. Warszawa, czerwiec 2013 r. SPIS TREŚCI Streszczenie strona 3 Liczba kart płatniczych strona 5 Ogólna

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Notatka prezentuje wybrane informacje statystyczne o działalności zagranicznych zakładów

Bardziej szczegółowo

Raport na temat usługi CASH BACK na rynku polskim

Raport na temat usługi CASH BACK na rynku polskim Magdalena Rabong / Departament Systemu Płatniczego Raport na temat usługi CASH BACK na rynku polskim Warszawa / 12 marca 2015 r. Raport na temat usługi CASH BACK na rynku polskim 2 Spis treści 1 Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Grudzień 2014 r. Informacja o kartach płatniczych III kwartał 2014 r.

Grudzień 2014 r. Informacja o kartach płatniczych III kwartał 2014 r. Grudzień r. Informacja o kartach płatniczych III kwartał r. Grudzień r. Informacja o kartach płatniczych III kwartał r. Departament Systemu Płatniczego Warszawa, r. Spis treści 1. Streszczenie 1 2. Liczba

Bardziej szczegółowo

Czerwiec 2014 r. Informacja o kartach płatniczych I kwartał 2014 r.

Czerwiec 2014 r. Informacja o kartach płatniczych I kwartał 2014 r. Czerwiec 214 r. Informacja o kartach płatniczych I kwartał 214 r. Czerwiec 214 r. Informacja o kartach płatniczych I kwartał 214 r. Departament Systemu Płatniczego Warszawa, 214 r. Spis treści 1. Streszczenie

Bardziej szczegółowo

System płatniczy jako element wsparcia gospodarki elektronicznej - doświadczenia polskiego sektora bankowego

System płatniczy jako element wsparcia gospodarki elektronicznej - doświadczenia polskiego sektora bankowego Międzynarodowa konferencja gospodarcza e-biznes Polska - Ukraina 2006 1 czerwca 2006 Warszawa System płatniczy jako element wsparcia gospodarki elektronicznej - doświadczenia polskiego sektora bankowego

Bardziej szczegółowo

Informacja o kartach płatniczych I kwartał 2015 r.

Informacja o kartach płatniczych I kwartał 2015 r. Informacja o kartach płatniczych I kwartał 215 r. Departament Systemu Płatniczego NBP Warszawa, czerwiec 215 r. Spis treści 1. Streszczenie 1 2. Liczba kart płatniczych 3 2.1. Ogólna liczba kart 3 2.2.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O KARTACH PŁATNICZYCH

INFORMACJA O KARTACH PŁATNICZYCH Narodowy Bank Polski Departament Systemu Płatniczego INFORMACJA O KARTACH PŁATNICZYCH II KWARTAŁ 21 r. Warszawa, wrzesień 21 r. SPIS TREŚCI Streszczenie strona 3 Liczba kart płatniczych strona 5 Ogólna

Bardziej szczegółowo

Grudzień 2015 r. Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej za 2014 r.

Grudzień 2015 r. Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej za 2014 r. Grudzień 2015 r. Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami innych krajów Unii Europejskiej za Grudzień 2015 r. Porównanie wybranych elementów polskiego systemu płatniczego

Bardziej szczegółowo

Październik 2014 r. Informacja o kartach płatniczych II kwartał 2014 r.

Październik 2014 r. Informacja o kartach płatniczych II kwartał 2014 r. Październik 2014 r. Informacja o kartach płatniczych II kwartał 2014 r. Październik 2014 r. Informacja o kartach płatniczych II kwartał 2014 r. Departament Systemu Płatniczego Warszawa, 2014 r. Spis treści

Bardziej szczegółowo

Raport NBP - Analiza skutków obniżenia opłaty interchange w Polsce

Raport NBP - Analiza skutków obniżenia opłaty interchange w Polsce Wojciech Krawczyk Raport NBP - Analiza skutków obniżenia opłaty interchange w Polsce Warszawa / 15 października 2015 2 Agenda 1. Przesłanki przeprowadzenia analizy obniżki opłat interchange przez NBP 2.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Włączenie finansowe w Polsce

Włączenie finansowe w Polsce Włączenie finansowe w Polsce Stan na dziś Justyna Pytkowska 31 marca 2015 Badanie stopnia włączenia w system finansowy Pierwsze badanie, w którym kompleksowo ocenione zostały warunki dostępu i wynikające

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Wrzesień 2015 r. Informacja o kartach płatniczych II kwartał 2015 r.

Wrzesień 2015 r. Informacja o kartach płatniczych II kwartał 2015 r. Wrzesień 2015 r. Informacja o kartach płatniczych II kwartał 2015 r. Wrzesień 2015 r. Informacja o kartach płatniczych II kwartał 2015 r. Departament Systemu Płatniczego Warszawa, 2015 r. Spis treści

Bardziej szczegółowo

Marzec 2015 r. Informacja o kartach płatniczych IV kwartał 2014 r.

Marzec 2015 r. Informacja o kartach płatniczych IV kwartał 2014 r. Marzec 215 r. Informacja o kartach płatniczych IV kwartał r. Marzec 215 r. Informacja o kartach płatniczych IV kwartał r. Departament Systemu Płatniczego Warszawa, 215 r. Spis treści 1. Streszczenie 1

Bardziej szczegółowo

N O T A T K A na temat porównania wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami płatniczymi innych krajów Unii Europejskiej

N O T A T K A na temat porównania wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami płatniczymi innych krajów Unii Europejskiej Narodowy Bank Polski Warszawa, 2008 04 21 Departament Systemu Płatniczego N O T A T K A na temat porównania wybranych elementów polskiego systemu płatniczego z systemami płatniczymi innych krajów Unii

Bardziej szczegółowo

R A P O R T BANKOWOŚD INTERNETOWA I PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWE II KWARTAŁ 2014 R.

R A P O R T BANKOWOŚD INTERNETOWA I PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWE II KWARTAŁ 2014 R. R A P O R T BANKOWOŚD INTERNETOWA I PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWE II KWARTAŁ 2014 R. SPIS TREŚCI 1. Raport w liczbach 3 2. Wstęp o raporcie 4 3. Bankowośd internetowa 5 3.1 Klienci indywidualni 5 3.2 Małe i średnie

Bardziej szczegółowo

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE 2/09/2008-22/10/2008 Znaleziono 329 odpowiedzi z 329 odpowiadających wybranym kryteriom UDZIAŁ Kraj DE - Niemcy 55 (16.7%) PL - Polska 41 (12.5%) DK -

Bardziej szczegółowo

Program rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2009-2013

Program rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2009-2013 Forum Liderów Banków Spółdzielczych Warszawa, 15 września 2009 r. Program rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2009-2013 Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank

Bardziej szczegółowo

Dowody potwierdzające, iż wprowadzana regulacja w zakresie maksymalnych opłat interchange przyczynia się do rozwoju rynku płatności bezgotówkowych

Dowody potwierdzające, iż wprowadzana regulacja w zakresie maksymalnych opłat interchange przyczynia się do rozwoju rynku płatności bezgotówkowych Warszawa, dnia 09.06.2013 r. Dowody potwierdzające, iż wprowadzana regulacja w zakresie maksymalnych opłat interchange przyczynia się do rozwoju rynku płatności bezgotówkowych Doświadczenia międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Kanał dostępu (sposób wykonania operacji) Kanały samoobsługowe. Kanały samoobsługowe. Konsultant. Kanały samoobsługowe. Kanały samoobsługowe

Kanał dostępu (sposób wykonania operacji) Kanały samoobsługowe. Kanały samoobsługowe. Konsultant. Kanały samoobsługowe. Kanały samoobsługowe Obowiązuje od 9 września 2013 r. Taryfa prowizji i opłat bankowych PKO Banku Polskiego dla kont Inteligo prywatnych (indywidualnych i wspólnych) i firmowych, dla Klientów, którzy zawarli umowę rachunku

Bardziej szczegółowo

I. Rachunki bankowe klientów instytucjonalnych

I. Rachunki bankowe klientów instytucjonalnych I. Rachunki bankowe klientów instytucjonalnych załącznik Nr 2 do Umowy produktów i usług bankowych Lp korzyści Rodzaj usługi (czynności) warunek korzystania z pakietu Otwarcie pierwszego rachunku pomocniczego

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O KARTACH PŁATNICZYCH

INFORMACJA O KARTACH PŁATNICZYCH Narodowy Bank Polski Departament Systemu Płatniczego INFORMACJA O KARTACH PŁATNICZYCH III KWARTAŁ 2011 r. Warszawa, grudzień 2011 r. SPIS TREŚCI Streszczenie strona 3 Liczba kart płatniczych strona 5 Ogólna

Bardziej szczegółowo

Instytut Badania Opinii HOMO HOMINI BADANIE OPINII PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONE NA ZLECENIE BZWBK JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z KART PŁATNICZYCH?

Instytut Badania Opinii HOMO HOMINI BADANIE OPINII PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONE NA ZLECENIE BZWBK JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z KART PŁATNICZYCH? BADANIE OPINII PUBLICZNEJ JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z KART PŁATNICZYCH? CZERWIEC 2010 Instytut Badania Opinii HOMO HOMINI BADANIE OPINII PUBLICZNEJ PRZEPROWADZONE NA ZLECENIE BZWBK JAK POLACY KORZYSTAJĄ Z

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Usługi dla klientów Konta Inteligo

Usługi dla klientów Konta Inteligo Usługi dla klientów Konta Inteligo Część I. Tabela opłat i prowizji dla kont inteligo prywatnych (indywidualnych i wspólnych) obowiązuje od 1 października 2014 r. Prowizje i opłaty pobierane są zgodnie

Bardziej szczegółowo

Idiosynkratyczna rzeczywistość less cash, no cash, more cash

Idiosynkratyczna rzeczywistość less cash, no cash, more cash Idiosynkratyczna rzeczywistość less cash, no cash, more cash Jakub Górka Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Konferencja No Cash Day Warszawa, 5 kwietnia 2016 r. Rzeczywistość Less Cash Rzeczywistość

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne zarządzanie biznesem z wykorzystaniem narzędzi e-gospodarki

Nowoczesne zarządzanie biznesem z wykorzystaniem narzędzi e-gospodarki Nowoczesne zarządzanie biznesem z wykorzystaniem narzędzi e-gospodarki (e-płatności, e-podpis, e-faktura) dr Mariusz Kopniak Szczecin, 24.10.2013 Plan prezentacji Elektroniczne rozliczenia międzybankowe

Bardziej szczegółowo

Bank centralny w SEPA

Bank centralny w SEPA Konferencja 2008 - ROK SEPA Warszawa, 31.03.2008 r. Bank centralny w SEPA Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank Polski Agenda SEPA z pozycji Eurosystemu SEPA z pozycji

Bardziej szczegółowo

Tabela prowizji za czynności bankowe oraz opłat za inne czynności w obszarze Getin Banku dla Klientów indywidualnych byłego Get Banku S.A.

Tabela prowizji za czynności bankowe oraz opłat za inne czynności w obszarze Getin Banku dla Klientów indywidualnych byłego Get Banku S.A. Tabela prowizji za czynności bankowe oraz opłat za inne czynności w obszarze Getin Banku dla Klientów indywidualnych byłego Get Banku S.A. Rachunki bankowe konto osobiste Na WWW Walutowe konto osobiste

Bardziej szczegółowo

III RACHUNKI BANKOWE DLA KLIENTÓW INSTYTUCJONALNYCH TAB. 2 Pozostałe rachunki

III RACHUNKI BANKOWE DLA KLIENTÓW INSTYTUCJONALNYCH TAB. 2 Pozostałe rachunki bieżący lokaty 1. Otwarcie rachunku jednorazowo 0 zł 0 zł 0 zł wg umowy z Klientem 0 zł 2. Prowadzenie rachunku: 1) 2.1 dla rolnika ryczałtowego nie prowadzącego działów specjalnych miesięcznie 12) 5 zł

Bardziej szczegółowo

TABELA OPŁAT I PROWIZJI KONTO SPÓŁKA PLUS KREDYT (dla jednostek organizacyjnych) wprowadzona w Idea Bank S.A. dnia 26 czerwca 2015 r.

TABELA OPŁAT I PROWIZJI KONTO SPÓŁKA PLUS KREDYT (dla jednostek organizacyjnych) wprowadzona w Idea Bank S.A. dnia 26 czerwca 2015 r. Duma Przedsiębiorcy 1/5 TABELA OPŁAT I PROWIZJI KONTO SPÓŁKA PLUS KREDYT (dla jednostek organizacyjnych) wprowadzona w Idea Bank S.A. dnia 26 czerwca 2015 r. Wysokość opłat Opłaty podstawowe Otwarcie Rachunku

Bardziej szczegółowo

Kanał dostępu (sposób wykonania operacji) Telefon (serwis automatyczny) Telefon (konsultant) WWW 0 PLN 0 PLN 0 PLN WAP

Kanał dostępu (sposób wykonania operacji) Telefon (serwis automatyczny) Telefon (konsultant) WWW 0 PLN 0 PLN 0 PLN WAP Obowiązuje od 3 września 2012 r. do 2 stycznia 2013 r. Taryfa prowizji i opłat bankowych PKO Banku Polskiego dla kont Inteligo prywatnych (indywidualnych i wspólnych) i firmowych, dla Klientów, którzy

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Systemy rozliczeniowe: wczoraj, dziś, jutro. Adam Tochmański / Departament Systemu Płatniczego

Systemy rozliczeniowe: wczoraj, dziś, jutro. Adam Tochmański / Departament Systemu Płatniczego Adam Tochmański / Departament Systemu Płatniczego Agenda Rola Narodowego Banku Polskiego w procesie zmian w polskim systemie płatniczym Ewolucja polskich systemów płatności Systemy płatności w Polsce dziś

Bardziej szczegółowo

Rachunki bankowe klientów instytucjonalnych

Rachunki bankowe klientów instytucjonalnych Rachunki bankowe klientów instytucjonalnych Załącznik nr 30 do Taryfy prowizji i opłat za czynności i usługi bankowe Lp korzyści Rodzaj usługi (czynności) warunek korzystania z pakietu Otwarcie pierwszego

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Pucku

Bank Spółdzielczy w Pucku Bank Spółdzielczy w Pucku WYCIĄG Z TARYFY PROWIZJI I OPŁAT POBIERANYCH PRZEZ BS W PUCKU ZA CZYNNOŚCI I USŁUGI BANKOWE KLIENT INDYWIDUALNY OBRÓT OSZCZĘDNOŚCIOWY W ZŁOTYCH Obowiązujący od 01.10.2015r. RACHUNKI

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie rachunku miesięcznie W miesiącu kalendarzowym, w którym otwarto rachunek, opłata nie jest pobierana 6,90

Prowadzenie rachunku miesięcznie W miesiącu kalendarzowym, w którym otwarto rachunek, opłata nie jest pobierana 6,90 Wyciąg z Taryfy prowizji i opłat bankowych w PKO Banku Polskim SA (Taryfa) dla posiadaczy rachunku SUPERKONTO (umowy zawarte od 14 marca 2011 r.): Pełen tekst Taryfy dostępny jest na stronie internetowej

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie rachunków bankowych, obsługa Kart oraz korzystanie z Elektronicznych Kanałów Dostępu osoby pełnoletnie

Prowadzenie rachunków bankowych, obsługa Kart oraz korzystanie z Elektronicznych Kanałów Dostępu osoby pełnoletnie standardowy aktywny internetowy* ) senior** ) student*** ) Prowadzenie rachunków bankowych, obsługa Kart oraz korzystanie z Elektronicznych Kanałów Dostępu osoby pełnoletnie Rozdział 1 Rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

TABELA OPŁAT I PROWIZJI KONTO IDEALNA FIRMA (dla jednostek organizacyjnych) wprowadzona w Idea Bank S.A. dnia 26 czerwca 2015 r.

TABELA OPŁAT I PROWIZJI KONTO IDEALNA FIRMA (dla jednostek organizacyjnych) wprowadzona w Idea Bank S.A. dnia 26 czerwca 2015 r. Duma Przedsiębiorcy 1/5 TABELA OPŁAT I PROWIZJI KONTO IDEALNA FIRMA (dla jednostek organizacyjnych) wprowadzona w Idea Bank S.A. dnia 26 czerwca 2015 r. Opłaty podstawowe Otwarcie Rachunku Rozliczeniowego

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ II - Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne 2.1 Klienci instytucjonalni 2.1.1 Rachunki i rozliczenia złotowe

ROZDZIAŁ II - Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne 2.1 Klienci instytucjonalni 2.1.1 Rachunki i rozliczenia złotowe ROZDZIAŁ II - Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne 1 Klienci instytucjonalni 1 Rachunki i rozliczenia złotowe Lp. Rodzaj usług (czynności) Stawka 1 Rachunek rozliczeniowy: Biznes Net Mój Biznes Biznes

Bardziej szczegółowo

NETB@NK RAPORT BANKOWOŚĆ INTERNETOWA I PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWE I KWARTAŁ 2014 R.

NETB@NK RAPORT BANKOWOŚĆ INTERNETOWA I PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWE I KWARTAŁ 2014 R. BANKOWOŚĆ INTERNETOWA I PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWE I KWARTAŁ 2014 R. SPIS TREŚCI 1. Raport w liczbach 3 2. Wstęp o raporcie 4 3. Bankowość internetowa 5 3.1 Klienci indywidualni 5 3.2 Małe i średnie przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Formy rozliczeń pieniężnych między dłużnikiem a wierzycielem są uzależnione od:

Formy rozliczeń pieniężnych między dłużnikiem a wierzycielem są uzależnione od: Usługi rozliczeniowe i Krajowa Izba Rozliczeniowa Formy rozliczeń pieniężnych między dłużnikiem a wierzycielem są uzależnione od: Wykorzystywanego w tym celu pieniądza (gotówkowy, bezgotówkowy, elektroniczny)

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 maja 2013 r. Poz. 9

Warszawa, dnia 24 maja 2013 r. Poz. 9 Warszawa, dnia 24 maja 2013 r. Poz. 9 ZARZĄDZENIE NR 13/2013 PREZESA NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO z dnia 24 maja 2013 r. w sprawie sposobu przeprowadzania rozrachunków międzybankowych Na podstawie art. 68

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

Komplementarność czy substytucyjność usługi cash back wobec bankomatów w kontekście silnych redukcji opłaty interchange?

Komplementarność czy substytucyjność usługi cash back wobec bankomatów w kontekście silnych redukcji opłaty interchange? Komplementarność czy substytucyjność usługi cash back wobec bankomatów w kontekście silnych redukcji opłaty interchange? Polskie Karty i Systemy 12 marca 2015 r. Warszawa ZAGADNIENIA PODEJŚCIE UCZESTNIKÓW

Bardziej szczegółowo

Część I. Dział I. Tabela opłat i prowizji dla Kont Inteligo prywatnych (indywidualnych i wspólnych) Przed dniem 11 maja 2010 r.*

Część I. Dział I. Tabela opłat i prowizji dla Kont Inteligo prywatnych (indywidualnych i wspólnych) Przed dniem 11 maja 2010 r.* Część I. Taryfa prowizji i opłat bankowych PKO Banku Polskiego SA dla Kont Inteligo prywatnych (indywidualnych i wspólnych) i firmowych dla klientów, którzy zawarli umowę Konta Inteligo Przed dniem 11

Bardziej szczegółowo

Pakiet Wygodny Plus. Pakiet Komfortowy. Pakiet Wygodny. 0 zł 0 zł 0 zł 0 zł 0 zł 0 zł 0 zł 0 zł 0 zł

Pakiet Wygodny Plus. Pakiet Komfortowy. Pakiet Wygodny. 0 zł 0 zł 0 zł 0 zł 0 zł 0 zł 0 zł 0 zł 0 zł RACHUNKI BANKOWE TAB. 1 y Lp. Agro 1. Opłata za 1) 0 zł 2) 15 zł/0 zł 3) 50 zł/0 zł 3) 30 zł 100 zł 10 zł/0 zł 3) 30 zł/0 zł 3) 20 zł 60 zł 2. Otwarcie rachunku bieżącego/pomocniczego jednorazowo 3. Prowadzenie

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

III RACHUNKI BANKOWE DLA KLIENTÓW INSTYTUCJONALONYCH TAB. 1 Pakiety

III RACHUNKI BANKOWE DLA KLIENTÓW INSTYTUCJONALONYCH TAB. 1 Pakiety TAB. 1 y od dnia 24.10.2012 r. Super 1. Opłata za 1) : miesięcznie 13) 0 15 35 10 15 10 2. Otwarcie rachunku bieżącego/pomocniczego 3. Prowadzenie rachunku 1) : 3.1 bieżącego w ramach u 3.2 pomocniczego

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2013 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 Wprowadzenie Główny

Bardziej szczegółowo

OTWARCIE I PROWADZENIE RACHUNKU Opłata/Prowizja w PLN. Konsultant 4 każdorazowo 2) Kanały samoobsługowe 0. Każdorazowo Kanały samoobsługowe 8

OTWARCIE I PROWADZENIE RACHUNKU Opłata/Prowizja w PLN. Konsultant 4 każdorazowo 2) Kanały samoobsługowe 0. Każdorazowo Kanały samoobsługowe 8 Obowiązuje od dnia podanego przez Bank w odrębnym komunikacie, nie wcześniej niż 26 sierpnia 213 r. Taryfa prowizji i opłat bankowych PKO Banku Polskiego dla kont Inteligo prywatnych (indywidualnych i

Bardziej szczegółowo

KARTY PŁATNICZE JAKO INSTRUMENT ROZLICZEŃ FINANSOWYCH PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH Część II Karty kredytowe i z odroczonym terminem płatności

KARTY PŁATNICZE JAKO INSTRUMENT ROZLICZEŃ FINANSOWYCH PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH Część II Karty kredytowe i z odroczonym terminem płatności KARTY PŁATNICZE JAKO INSTRUMENT ROZLICZEŃ FINANSOWYCH PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH Karty płatnicze to fenomen rozwijającego się sektora bankowego w Polsce. Wystarczyła jedna tylko dekada by z przedmiotu dostępnego

Bardziej szczegółowo

Jeden z największych banków Europy Środkowo-Wschodniej, należący do Grupy UniCredit wiodącej międzynarodowej instytucji finansowej w Europie.

Jeden z największych banków Europy Środkowo-Wschodniej, należący do Grupy UniCredit wiodącej międzynarodowej instytucji finansowej w Europie. Oferta dla rolników O BANKU Jeden z największych banków Europy Środkowo-Wschodniej, należący do Grupy UniCredit wiodącej międzynarodowej instytucji finansowej w Europie. Działa w Polsce od ponad 80 lat

Bardziej szczegółowo

Wysokość opłat Opłaty podstawowe Otwarcie Rachunku Rozliczeniowego. Otwarcie Rachunku Pomocniczego

Wysokość opłat Opłaty podstawowe Otwarcie Rachunku Rozliczeniowego. Otwarcie Rachunku Pomocniczego Duma Przedsiębiorcy 1/5 TABELA OPŁAT I PROWIZJI KONTO FIRMA I EMERYTURA PLUS dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, wprowadzona w Idea Bank S.A. dnia 2 lutego 2015 r. Wysokość opłat

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2014. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2014. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2014 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi. W przypadku cytowania jej fragmentów należy wskazać

Bardziej szczegółowo

WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN (wprowadzanych z dniem połączenia działalności operacyjnej Alior Banku i Meritum Banku)

WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN (wprowadzanych z dniem połączenia działalności operacyjnej Alior Banku i Meritum Banku) WYKAZ NAJWAŻNIEJSZYCH ZMIAN (wprowadzanych z dniem połączenia działalności operacyjnej Alior Banku i Banku) Rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe Wprowadzana Nazwy produktów Dokumenty regulujące wysokość

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W TARYFIE PROWIZJI I OPŁAT BANKOWYCH W PKO BANKU POLSKIM SA DLA OSÓB FIZYCZNYCH

ZMIANY W TARYFIE PROWIZJI I OPŁAT BANKOWYCH W PKO BANKU POLSKIM SA DLA OSÓB FIZYCZNYCH ZMIANY W TARYFIE PROWIZJI I OPŁAT BANKOWYCH W PKO BANKU POLSKIM SA DLA OSÓB FIZYCZNYCH Zapisy nowe oraz zapisy które uległy zmianie, zostały oznaczone pogrubioną i pochyloną czcionką. CZĘŚĆ I. RACHUNKI

Bardziej szczegółowo

Obowiązuje od 01.06.2015r.

Obowiązuje od 01.06.2015r. DZIAŁ II DEPOZYTY OSÓB FIZYCZNYCH Obowiązuje od 01062015r Lp Rozdział 1 Obsługa rachunków oszczędnościowych, oszczędnościowo-rozliczeniowych (ROR) Wyszczególnienie czynności 1 Otwarcie, i prowadzenie i

Bardziej szczegółowo

Czy karta płatnicza odchodzi w zapomnienie? - kierunki rozwoju płatności mobilnych w Polsce

Czy karta płatnicza odchodzi w zapomnienie? - kierunki rozwoju płatności mobilnych w Polsce Czy karta płatnicza odchodzi w zapomnienie? - kierunki rozwoju płatności mobilnych w Polsce Koło Naukowe Audytu i Bankowości "BANK" UNIWERSYTET WARSZAWKI 23.05.2013 FROB: SZEROKI ZAKRES DZIAŁAŃ FUNDACJA

Bardziej szczegółowo

Wysokość opłat Opłaty podstawowe Otwarcie Rachunku Rozliczeniowego. Otwarcie Rachunku Pomocniczego

Wysokość opłat Opłaty podstawowe Otwarcie Rachunku Rozliczeniowego. Otwarcie Rachunku Pomocniczego Duma Przedsiębiorcy 1/5 TABELA OPŁAT I PROWIZJI KONTO FIRMA TO JA Z PREMIĄ 1 dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, wprowadzona w dnia 30 lipca 2015 r. Wysokość opłat Opłaty podstawowe

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 kg na mieszkańca Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w przedsiębiorstwach prowadzących zakupy W pierwszym tygodniu września 2015 r. na rynku krajowym ceny

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

OTWARCIE I PROWADZENIE RACHUNKU Opłata/Prowizja w PLN

OTWARCIE I PROWADZENIE RACHUNKU Opłata/Prowizja w PLN Część II. Taryfa prowizji i opłat bankowych PKO Banku Polskiego SA dla Kont Inteligo prywatnych (indywidualnych i wspólnych) i firmowych dla klientów Konta Inteligo, którzy zawarli umowę Konta Inteligo

Bardziej szczegółowo

R A P O R T BANKOWOŚĆ INTERNETOWA I PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWE IV KWATAŁ 2013 R.

R A P O R T BANKOWOŚĆ INTERNETOWA I PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWE IV KWATAŁ 2013 R. R A P O R T BANKOWOŚĆ INTERNETOWA I PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWE IV KWATAŁ 2013 R. SPIS TREŚCI 1. Raport w liczbach 3 2. Wstęp o raporcie 4 3. Bankowość internetowa 5 3.1 Klienci indywidualni 5 3.2 Małe i średnie

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Tabela opłat i prowizji dotycząca rachunków bieżących i pomocniczych

Rozdział I Tabela opłat i prowizji dotycząca rachunków bieżących i pomocniczych Rozdział I Tabela opłat i prowizji dotycząca rachunków bieżących i pomocniczych obowiązująca w Banku Spółdzielczym w Barcinie od dnia 01.01.2015r. po Aneksie nr 1 z dnia 29.01.2014r. obowiązującym od dnia

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT Banku Spółdzielczego w Radzyniu Podlaskim

KOMUNIKAT Banku Spółdzielczego w Radzyniu Podlaskim KLIENCI DETALICZNI 5. I. RACHUNKI W PLN: KOMUNIKAT Banku Spółdzielczego w Radzyniu Podlaskim Minimalna wysokość wkładu oraz wpłat na książeczkę oszczędnościową a vista (nie dotyczy Szkolnych Kas Oszczędności)

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012 Oferta raportu: Szkolnictwo wyższe w Polsce i wybranych krajach analiza porównawcza OFERTA RAPORTU Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata Kraków 2012 1 Oferta raportu:

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie rachunków bankowych, obsługa Kart oraz korzystanie z Elektronicznych Kanałów Dostępu osoby małoletnie

Prowadzenie rachunków bankowych, obsługa Kart oraz korzystanie z Elektronicznych Kanałów Dostępu osoby małoletnie Prowadzenie rachunków bankowych, obsługa Kart oraz korzystanie z Elektronicznych Kanałów Dostępu osoby małoletnie Rozdział 1 Rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe konto Junior plan taryfowy * ) warunkiem

Bardziej szczegółowo

1. Otwarcie rachunku bez opłat bez opłat bez opłat. 3 0,20 % nie mniej niż 1,50 zł - 3

1. Otwarcie rachunku bez opłat bez opłat bez opłat. 3 0,20 % nie mniej niż 1,50 zł - 3 Rozdział. Załącznik do Uchwały nr 45/204 Zarządu BS z dnia.0.204 r. Taryfa opłat i prowizji bankowych pobieranych przez Bank Spółdzielczy w Czarnkowie od klientów instytucjonalnych ( rachunki, lokaty,

Bardziej szczegółowo

Cash back. niedoceniony instrument. Marek Firkowicz. Polskie Karty i Systemy, Sesja XXVI, 12 marca 2015r.

Cash back. niedoceniony instrument. Marek Firkowicz. Polskie Karty i Systemy, Sesja XXVI, 12 marca 2015r. Cash back niedoceniony instrument obrotu bezgotówkowego? Marek Firkowicz Polskie Karty i Systemy, Sesja XXVI, 12 marca 2015r. Cash back niedoceniony instrument obrotu bezgotówkowego? Marek Firkowicz Polskie

Bardziej szczegółowo

TABELA PROWIZJI I OPŁAT ZA CZYNNOŚCI BANKOWE obowiązująca w Banku Spółdzielczym w Krzyżanowicach od dnia 24.10.2012r.

TABELA PROWIZJI I OPŁAT ZA CZYNNOŚCI BANKOWE obowiązująca w Banku Spółdzielczym w Krzyżanowicach od dnia 24.10.2012r. TABELA PROWIZJI I OPŁAT ZA CZYNNOŚCI BANKOWE obowiązująca w Banku Spółdzielczym w Krzyżanowicach od dnia 24.10.2012r. I. RACHUNKI BANKOWE OSÓB PRAWNYCH, PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH ORAZ JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

Bardziej szczegółowo

Cennik usług prowizje i opłaty

Cennik usług prowizje i opłaty Cennik usług prowizje i opłaty Otwarcie i prowadzenie konta Otwarcie konta Premium Student Junior Walutowe Miesięczna opłata za prowadzenie konta 0 */15 PLN 0 */6 PLN 0 */2 PLN 2 PLN * Warunki znoszące

Bardziej szczegółowo

Dział VIII. Rachunki bankowe dla klientów instytucjonalnych

Dział VIII. Rachunki bankowe dla klientów instytucjonalnych Dział VIII. Rachunki bankowe dla klientów instytucjonalnych WYSZCZEGÓLNIENIE CZYNNOŚCI dla firm dla osób 1. Otwarcie rachunku 1) głównego jednorazowo w dniu 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł 2) pomocniczego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2. Rachunki i rozliczenia bankowe dla klientów instytucjonalnych

Rozdział 2. Rachunki i rozliczenia bankowe dla klientów instytucjonalnych Rozdział 2. Rachunki i rozliczenia bankowe dla klientów instytucjonalnych Lp. Wyszczególnienie Stawka 1. Wpłaty kasowe: 1) Wpłaty gotówkowe na rachunki UG Celestynów oraz gminnych jednostek * organizac.

Bardziej szczegółowo

Tabela opłat i prowizji dla Kont Inteligo prywatnych (indywidualnych i wspólnych)

Tabela opłat i prowizji dla Kont Inteligo prywatnych (indywidualnych i wspólnych) TARYFA PROWIZJI I OPŁAT BANKOWYCH PKO BANKU POLSKIEGO DLA KONT INTELIGO PRYWATNYCH (INDYWIDUALNYCH I WSPÓLNYCH) I FIRMOWYCH, DLA KLIENTÓW KTÓRZY ZAWARLI UMOWĘ RACHUNKU BANKOWEGO KONTA INTELIGO OD DNIA

Bardziej szczegółowo