Zrównoważony rozwój Metropolii Silesia. Dariusz Szwed, Beata Maciejewska

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zrównoważony rozwój Metropolii Silesia. Dariusz Szwed, Beata Maciejewska"

Transkrypt

1 Zrównoważony rozwój Metropolii Silesia Dariusz Szwed, Beata Maciejewska 1

2 Autorzy: Część pierwsza: Beata Maciejewska Współpraca: Dariusz Szwed, Małgorzata Tkacz-Janik, Bartłomiej Kozek Część druga: Dariusz Szwed Korekta: Irena Kołodziej, Emilia Walczak, Zofia Psota Projekt graficzny, skład, łamanie: Beata B. Nowak Wydawca: Fundacja Przestrzenie Dialogu ul. Zakopiańska 32b/4, Gdańsk fundacja.przestrzenie dialogu Publikacja wydana we współpracy z: Fundacja im. Friedricha Eberta Przedstawicielstwo w Polsce ul. Podwale 11, Warszawa ISBN Wydanie I Gdańsk, 2010 CC-BY-NC-ND (Uznanie autorstwa Użycie niekomercyjne Bez utworów zależnych 3.0 Polska) 2 Podziękowania: Niniejsza publikacja powstała dzięki pomocy i wsparciu następujących osób i instytucji, którym serdecznie dziękujemy: Biuro Górnośląskiego Związku Metropolitalnego w Katowicach Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej w Gliwicach Centrum Sztuki Współczesnej Kronika w Bytomiu Galeria Szyb Wilson Niezależny Serwis Informacyjny Gliwice

3 Zrównoważony rozwój Metropolii Silesia Analiza dokumentu: Strategia Rozwoju Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii Silesia do 2025 r. zawierająca propozycje dotyczące zrównoważonego rozwoju obszaru metropolitalnego Dariusz Szwed, Beata Maciejewska Współpraca: Małgorzata Tkacz-Janik, Bartłomiej Kozek Fundacja Przestrzenie Dialogu we współpracy z Fundacją im. Friedricha Eberta, Przedstawicielstwo w Polsce

4 RÓWNOWAŻONY ROZWÓ Wstęp Już więcej niż połowa Europejczyków i Europejek mieszka w miastach -regionach i metropoliach, proces metropolizacji jest więc nieunikniony. Wyzwanie polega na sprawieniu, by odbywał się on zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. CZĘŚĆ PIERWSZA Podstawy zrównoważonego rozwoju metropolii Czym jest zrównoważony rozwój Coraz częściej mamy do czynienia ze stwierdzeniem, że nie konsumpcja i rosnące słupki wzrostu gospodarczego, lecz jakość życia z zachowaniem dóbr naturalnych jest budulcem nowego fundamentu przyszłości. 4 Czy metropolie mogą rozwijać się w zrównoważony sposób Współczesne metropolie europejskie prześcigają się w ocenach, która z nich jest bardziej przyjazna człowiekowi i środowisku, efektywna energetycznie, skuteczniej przeciwdziała zmianom klimatycznym, jest atrakcyjnym ośrodkiem twórczości i innowacji. Zarządzanie metropolią Dbałość o sprawy publiczne oraz budowanie metropolitalnej tożsamości to najważniejsze zadania władz metropolii. Realizacja tych zadań wymaga innowacji w zarządzaniu.

5 J METROPOLII SILESIA Rynek pracy wybrane propozycje Odpowiednio przeprowadzona reforma rynku pracy, dostosowująca go do przeciwdziałania zmianom klimatycznym, może stworzyć wystarczającą ilość miejsc pracy, by zamortyzować zmniejszenie się ich liczby w bardziej szkodliwych ekologicznie sektorach gospodarki i jednocześnie zwiększyć zatrudnienie na rynku pracy poprzez dodatkowe etaty dla osób bezrobotnych. Wyrównanie szans wybrane propozycje Dla rozwoju danego regionu ważne jest dostrzeżenie i umiejętność zagospodarowania potencjału różnych kapitałów ludzkich nie tylko pełnosprawnych mężczyzn w sile wieku, ale także kobiet, osób po 45. roku życia i osób z niepełnosprawnością. CZĘŚĆ DRUGA Filary zrównoważonego rozwoju metropolii Demokracja energetyczna Nowoczesna polityka energetyczno-klimatyczna uwzględnia zarówno rosnące zapotrzebowanie na energię, jak i dopuszczalne bariery rozwoju wyznaczane przez aspekty ekologiczne, społeczne i gospodarcze. Zrównoważona mobilność Zrównoważony system transportowy jest krwioobiegiem metropolii, stanowiącym o jej atrakcyjności dla mieszkańców i osób ją odwiedzających. Społeczeństwo recyklingu Gospodarkę odpadami zgodną z zasadą zrównoważonego rozwoju należałoby określać jako gospodarkę surowcami wtórnymi. 5

6 6 Zrównoważony rozwój Metropolii Silesia

7 wstęp Już więcej niż połowa Europejczyków i Europejek mieszka w miastach-regionach i metropoliach, proces metropolizacji jest więc nieunikniony. Wyzwanie polega na sprawieniu, by odbywał się on zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Założeniem prezentowanego opracowania była próba odpowiedzi na dwa pytania: Czy Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia Silesia może się rozwijać w sposób zrównoważony? Jakie warunki należy spełnić, aby było to możliwe? Mimo że idea zrównoważonego rozwoju jest jednym z filarów Unii Europejskiej, zrównoważony rozwój metropolii to w UE zagadnienie stosunkowo nowe. Nie powstał dotychczas katalog wskazówek, narzędzi i wskaźników zrównoważonego rozwoju metropolii, brak sprawdzonych dobrych praktyk, nie wykonano pogłębionych analiz metropolii: ich stanu, jasnych i ciemnych stron, potencjalnych kierunków rozwoju. Jednocześnie Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny 1 i Komitet Regionów 2 podkreślają, że chociaż w poszczególnych krajach UE podejścia do procesów metropolizacji są różne, to wyzwania i ambicje wielkich regionów miejskich są podobne: chciałyby one być siłą napędową gospodarki i ośrodkami twórczości oraz innowacji 3. Podobne są także skutki nieharmonijnego rozwoju metropolii: ubóstwo, wykluczenie społeczne, segregacja przestrzenna, segregacja ekologiczna, wykluczenie transportowe itd. Wiele metropolii to miejsca, w których kumulują się i zwielokrotniają współczesne problemy. W czym tkwi błąd? Niedostatki w harmonijnym rozwoju obszarów metropolitalnych wynikają z braku tożsamości i braku odpowiedniego zarządzania sprawami publicznymi. Istniejące jednostki administracyjne są często przestarzałe. Uniemożliwiają one elastyczne dostosowanie się czytamy w jednym z dokumentów EKES z 2007 roku 4. Powołanie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii Silesia jest próbą dostosowania się do wymogów czasu i współczesnych kierunków rozwoju, gdyż proces metropolizacji jest nieunikniony także w Polsce. Trudno zaprzeczyć, że z powodu braku niezbędnych podstaw (bazy prawnej i dobrej praktyki zrównoważonego zarządzania metropolią) oraz nieutożsamiania się mieszkańców z metropolią, powołanie metropolii, stworzenie strategii jej rozwoju 5, promowanie Silesii jako spójnej marki może się wydawać tematem zastępczym wobec tego, co określa się jako prawdziwe ludzkie problemy. 6 Ale nie sposób myśleć o dynamicznym rozwoju tego najbardziej zurbanizowanego regionu Polski bez ścisłej współpracy miast, bez zintegrowanych działań i polityk, których wdrożenie ma bezpośredni wpływ na codzienne życie, jak transport czy gospodarka odpadami. W prezentowanym opracowaniu idziemy o krok dalej niż pytanie o sens istnienia metropolii. Koncentrujemy się na rozważaniu, jakie warunki należy spełnić, aby metropolia rozwijała się w sposób zrównoważony. Podstawą naszej pracy była analiza wielu dokumentów strategicznych, opracowań itd., a także efekty kilkudziesięciu spotkań z prezydentami miast wchodzących w skład GZM oraz 7

8 Zrównoważony rozwój Metropolii Silesia osobami reprezentującymi media, sztukę, kulturę, organizacje pozarządowe, biznes itd. Głównym punktem odniesienia stał się dla nas projekt Strategii Rozwoju GZM Silesia do 2025 roku, opublikowany w październiku 2009 roku. Opracowanie podzieliliśmy na dwie części. Pierwsza zawiera wyjaśnienie, na czym polega zrównoważony rozwój, oraz analizę zrównoważonego rozwoju w metropoliach (m.in. nowoczesne pomiary rozwoju metropolii, nowe wskaźniki atrakcyjności, kapitały wpływające na rozwój). W tej części mowa jest także o nowoczesnych sposobach zarządzania metropolią oraz o sposobach kształtowania zrównoważonego rynku pracy i wyrównywania szans społecznych. Druga część to analiza polityk sektorowych: energetyczno-klimatycznej, transportowej i gospodarowania surowcami wtórnymi. Jest w niej również mowa o energooszczędnym budownictwie i odnawialnych źródłach energii, zasadach zrównoważonego transportu oraz zasadach recyklingu w metropolii. Chcielibyśmy, aby to opracowanie stało się jednym z czynników wpływających na poprawę jakości życia, przestrzeni publicznej i stanu środowiska w Metropolii Silesia oraz inspiracją do kształtowania społeczności metropolii wrażliwej i odpowiedzialnej nie tylko za wspólną przestrzeń, ale także za wspólne sprawy w Europie i na świecie. Beata Maciejewska, Dariusz Szwed Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, EKES (The European Economic and Social Committee EESC) kilkusetosobowy organ doradczy i opiniodawczy Unii Europejskiej, reprezentujący szeroko rozumiane zorganizowane społeczeństwo obywatelskie: pracodawców, związki zawodowe, rolników, konsumentów oraz pozostałe grupy interesów państw Unii. Głównym zadaniem Komitetu jest doradztwo wobec Rady Unii Europejskiej, Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej w kwestiach dotyczących polityki gospodarczej i społecznej. Komitet Regionów (Committee of the Regions COR) kolegialny organ pomocniczy Rady UE i Komisji Europejskiej, który reprezentuje stanowiska władz lokalnych i regionalnych wobec ustawodawstwa UE, wydając opinie o propozycjach legislacyjnych Komisji Europejskiej. Członkowie Komitetu Regionów pracują w sześciu komisjach tematycznych, m.in. w Komisji ds. Zrównoważonego Rozwoju (DEVE) i Komisji Polityki Spójności Terytorialnej (COTER). Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie Europejskie obszary metropolitalne konsekwencje społeczno-gospodarcze dla przyszłości Europy, (2007/C 168/02), Ibid. 5 Projekt Strategii Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii Silesia do 2025 roku, opublikowany na stronie internetowej GZM: 6 Opinie o tym, że metropolia jest tematem zastępczym, pojawiają się w doniesieniach medialnych i komentarzach internautów, np.: czas_na_konsultacje.html

9 Część pierwsza Polityka zrównoważonego rozwoju metropolii: zarządzanie rynek pracy kapitał społeczny 9

10 10

11 rozdział `01 Czym jest zrównoważony rozwój Minęły czasy wiary w zbawienną rolę wzrostu gospodarczego. Kryzys, który dotknął głównie gospodarki uważane za najsilniejsze, obalił wiele mitów na temat roli kapitału i inwestycji. Coraz częściej mamy do czynienia ze stwierdzeniem, że nie konsumpcja i rosnące słupki wzrostu gospodarczego, lecz jakość życia z zachowaniem dóbr naturalnych jest budulcem nowego fundamentu przyszłości 1. 11

12 Zrównoważony rozwój Metropolii Silesia Czym jest zrównoważony rozwój Wprowadzenie Obecnie w politykach wielu instytucji i państw poszukuje się nowych definicji rozwoju, zysku ; coraz szerzej krytykuje się przekonanie, że PKB jest wskaźnikiem dobrobytu 2. Jednocześnie idea zrównoważonego rozwoju, w której wzrost gospodarczy, spójność społeczna i ochrona środowiska idą ze sobą w parze i wzajemnie się uzupełniają, nie tylko zyskuje coraz większe znaczenie w Unii Europejskiej, ale jest też nadrzędnym długoterminowym celem UE. Cel ten ma zostać osiągnięty przez działania m.in. na rzecz ograniczania zmian klimatu, promowania czystszej energii, przeciwdziałania nadmiernej eksploatacji zasobów przyrodniczych czy stworzenia społeczeństwa opartego na integracji społecznej, uwzględniającego solidarność między pokoleniami oraz w ramach pokoleń 3, 4. Głównym celem zrównoważonego rozwoju są poprawa jakości życia oraz zapewnienie dobrobytu zarówno obecnemu, jak i przyszłym pokoleniom. Paradoksalnie, w opinii wielu analityków obecny kryzys gospodarczy może stać się w Unii Europejskiej impulsem do bardziej stanowczego wdrażania idei zrównoważonego rozwoju oraz promowania tego modelu na świecie. 5 12

13 Czym jest zrównoważony rozwój `01 Gospodarka, społeczeństwo i środowisko trzy filary zrównoważonego rozwoju Podstawowa definicja zrównoważonego rozwoju Termin zrównoważony rozwój został zdefiniowany w 1987 roku (w Raporcie Światowej Komisji Środowiska i Rozwoju Nasza wspólna przyszłość jako rozwój, odpowiadający potrzebom dnia dzisiejszego, który nie ogranicza zdolności przyszłych pokoleń do zaspokajania ich potrzeb. Rozwinięcie zasady zrównoważonego i trwałego rozwoju uzgodniono i przyjęto w Deklaracji Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro w czerwcu 1992 roku, wraz z towarzyszącym jej obszernym zbiorem zaleceń znanych pod nazwą Agenda 21. W polskim systemie prawnym zasada zrównoważonego rozwoju ma umocowanie konstytucyjne w artykule 5: Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolność i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. Zrównoważony rozwój w polityce Unii Europejskiej W Traktacie o Unii Europejskiej zrównoważony rozwój określono jako nadrzędny długoterminowy cel UE. Strategia unijna na rzecz zrównoważonego rozwoju, zmieniona w 2006r., nakreśla długoterminową wizję, w której takie elementy, jak rozwój gospodarczy, spójność społeczna i ochrona środowiska idą ze sobą w parze i wzajemnie się uzupełniają. Niestety, ten idealny model w rzeczywistości jest znacznie zdeformowany: za najważniejsze uważa się czynniki ekonomiczne, drugie w kolejności są czynniki społeczne, a czynniki środowiskowe mają najmniejsze znaczenie. Dla lepszej równowagi modelu potrzebne jest więc zwiększenie znaczenia czynników środowiskowych, które mają znaczny wpływ na stan gospodarki oraz społeczeństwa (rys. niżej). GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO ŚRODOWISKO ŚRODOWISKO ŚRODOWISKO TEORIA RZECZYWISTOŚĆ KONIECZNA ZMIANA Źródło: 13

14 Zrównoważony rozwój Metropolii Silesia Najważniejsze obszary działania w strategii zrównoważonego rozwoju W Odnowionej Strategii Zrównoważonego Rozwoju UE z 2006 roku wymieniono siedem kluczowych obszarów działania. 6 Są to: 1. ograniczanie zmian klimatu oraz promowanie czystszej energii; 2. zapewnienie, by systemy transportowe odpowiadały wymogom ochrony środowiska oraz spełniały gospodarcze i społeczne potrzeby społeczeństwa; 3. promowanie zrównoważonych wzorców produkcji i konsumpcji; 4. lepsze zarządzanie zasobami przyrodniczymi oraz przeciwdziałanie ich nadmiernej eksploatacji; 5. promowanie wysokiej jakości zdrowia publicznego na niedyskryminujących zasadach; 6. stworzenie społeczeństwa opartego na integracji społecznej, uwzględniającego solidarność między pokoleniami oraz w ramach pokoleń, a także zagwarantowanie wysokiej jakości życia obywateli; 7. aktywne promowanie zrównoważonego rozwoju na forum międzynarodowym oraz zapewnienie zgodności wewnętrznych i zewnętrznych polityk UE z zasadami zrównoważonego rozwoju, jak również z podjętymi przez UE międzynarodowymi zobowiązaniami. 14 Z komunikatu Komisji Wspólnot Europejskich z lipca 2009 roku wynika, iż mimo licznych pozytywnych zmian w polityce, w kilku dziedzinach utrzymują się tendencje sprzeczne z zasadą zrównoważonego rozwoju. Szybko i nadmiernie rośnie popyt na zasoby naturalne. Zmniejsza się różnorodność biologiczna, a jednocześnie wzrasta presja na najważniejsze ekosystemy. W dalszym ciągu wzrasta zużycie energii w transporcie. Kwestia ubóstwa na świecie pozostaje nierozwiązana.

15 Czym jest zrównoważony rozwój `01 Nowe pomiary rozwoju Obecnie w politykach wielu instytucji i państw obserwujemy odejście od wiary w zbawienną rolę wzrostu gospodarczego. Liderem tego kierunku myślenia jest amerykański prezydent Barack Obama, który rozpropagował ideę ZMIANY. Jednym z przykładów owej zmiany jest coraz szersza krytyka przekonania, że PKB jest głównym wskaźnikiem dobrobytu, nie uwzględnia on bowiem wielu ważnych czynników, m.in. skutków oddziaływania przemysłu na środowisko (hałas, zanieczyszczenie) czy na stan zdrowia. Znane są już alternatywne miary dobrobytu, jak np. wskaźnik rozwoju społecznego (Human Development Index HDI), który oprócz badania PKB na mieszkańca uwzględnia także średnią długość życia oraz sukcesy edukacyjne społeczeństwa. Prawdziwą rewolucją może okazać się próba stworzenia nowego wskaźnika, którą w 2008 roku podjęła powołana przez prezydenta Francji Sarkozy ego Komisja do spraw Pomiaru Kondycji Gospodarki i Postępu Społecznego. Na jej czele stoi dwóch wybitnych noblistów: Amerykanin Joseph Stiglitz, były główny ekonomista Banku Światowego, znany z krytycznego spojrzenia na zarządzanie mechanizmem globalizacji i ściśle wolnorynkową ekonomię, i Amartya Sen, indyjski ekonomista, twórca wspominanego powyżej wskaźnika rozwoju społecznego, który w swoich badaniach łączy zagadnienia ekonomiczne z etyką i filozofią, zajmuje się m.in. zagadnieniami ubóstwa i głodu. W opracowywanym przez Komisję wskaźniku będą brane pod uwagę precyzyjnie wycenione koszty wzrostu gospodarczego i zapobieganie im w dłuższym horyzoncie czasowym, a także rozłożenie się dochodu w całości społeczeństwa (a nie na jednego mieszkańca), dzięki czemu precyzyjniej zostaną ocenione nierówności społeczne. Podobne inicjatywy podejmują także organizacje pozarządowe i naukowcy w innych europejskich krajach. Jednym z przykładów może być książka dwóch niemieckich naukowców politologa Clausa Leggewie i psychologa społecznego Haralda Welzera o znamiennym tytule Koniec świata, jaki znaliśmy. Klimat, przyszłość i szanse dla demokracji, wydana jesienią 2009 roku, której autorzy wskazują na konieczność ekologicznej rewolucji i redemokratyzacji społecznej (stare struktury demokratyczne wyrobiły się ). Innym przykładem może być Instytut Nowej Ekonomii (New Economy Institute) w Wielkiej Brytanii. Jego celem jest poprawa jakości życia poprzez innowacyjne rozwiązania, które kwestionują dotychczas obowiązujące myślenie w kwestiach ekonomicznych, środowiskowych i społecznych. ( ) Na pierwszym miejscu stawiamy ludzi i naszą planetę. 7 15

16 Zrównoważony rozwój Metropolii Silesia Przypisy 1 Piotr Buras, Koniec świata jest piękny, Gazeta Wyborcza, r.; Komunikat Komisji Wspólnot Europejskich do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Uwzględnianie kwestii zrównoważonego rozwoju w polityce UE w różnych dziedzinach. Przegląd strategii Unii Europejskiej na rzecz zrównoważonego rozwoju rok 2009, Bruksela, 24.07,2009 Ibid. New Economy Instutute 16 Przydatne strony internetowe Instytut na rzecz Ekorozwoju: Strona Ministerstwa Gospodarki dot. zrównoważonego rozwoju: Wskaźniki zrównoważonego rozwoju można znaleźć m.in. na stronie Eurostatu pod adresem: Więcej informacji o wskaźniku rozwoju społecznego (HDI) m.in. na stronie:

17 rozdział `02 Czy metropolie mogą rozwijać się w zrównoważony sposób W neoliberalnej optyce metropolie postrzegane są jako zaplecze dla działalności gospodarczej, miejsca rozwarstwienia i kontrastów. Tymczasem współczesne metropolie europejskie prześcigają się w ocenach, która z nich jest bardziej przyjazna człowiekowi i środowisku, bardziej efektywna energetycznie, skuteczniej przeciwdziała zmianom klimatycznym, jest atrakcyjniejszym ośrodkiem twórczości i innowacji. 17

18 Zrównoważony rozwój Metropolii Silesia Zrównoważony rozwój metropolii Wprowadzenie Projekt Strategii Rozwoju GZM Silesia to opis snu o potędze, zakorzenionego w czasach przedakcesyjnych i dawnym przemyśle wydobywczym. Rozwój utożsamiany jest z materialnymi zasobami i inwestycjami, dobrze uzbrojonymi terenami, rozległą specjalną strefą ekonomiczną, z masą fabryk, galerii handlowych i przestrzeni targowych, przez które nieprzerwanie mkną rzeki samochodów z inwestorami oraz ekspertami z zagranicznymi paszportami 1. Tymczasem bazą współczesnych metropolii opartych na zrównoważonym modelu rozwoju jest dość prosty zestaw wartości, niemający nic wspólnego ze snem o potędze. Metropolia ma być przyjazna człowiekowi i naturze, bezpieczna, przyjemna i skonstruowana w taki sposób, by umożliwiać jak najwyższą jakość życia. Mówiąc krótko: liczy się wysokiej jakości środowisko miejskie, dbałość o mieszkańców, przejrzystość działania i współpraca, zrównoważony rozwój oraz godna praca 2. Podstawowa różnica między zaprezentowanymi wyżej modelami to przesunięcie akcentów z inwestycji materialnych na inwestycje w dobro publiczne. W neoliberalnym modelu metropolia jest miejscem, w którym kumulują się i zwielokrotniają współczesne problemy, m.in. zjawiska ubóstwa, wykluczenia społecznego, segregacji przestrzennej, segregacji ekologicznej, wykluczenia transportowego itd. W modelu zrównoważonym priorytetami są: wyrównywanie szans, spójność i sprawiedliwość społeczna, współodpowiedzialność i rozwój obywatelskości. Jeśli rozwój to zrównoważony. Jeśli zysk to niebezwzględny. Jeśli przemysł to innowacyjny. Jeśli praca to wysokiej jakości. Te cele są spójne z podstawami polityki Unii Europejskiej. 18

19 Czy metropolie mogą rozwijać się w zrównoważony sposób Co się liczy w metropoliach Nowe obszary `02 Przy ocenie zrównoważonego rozwoju danego miasta czy metropolii bierze się pod uwagę 10 obszarów tematycznych, którymi są: rozwój społeczno-gospodarczy, zrównoważona produkcja i konsumpcja, włączenie społeczne, zmiany demograficzne, zdrowie publiczne, zmiany klimatu oraz energia, zrównoważony transport, zasoby naturalne, partnerstwo globalne, dobre zarządzanie. Posługując się wyżej wymienionymi obszarami, można wskazać np. owe pożądane kierunki rozwoju Metropolii Silesia: zapewnienie uczciwej konkurencji na rynku pracy, także z ponadnarodowymi korporacjami; aktywna polityka utrzymania na rynku pracy osób po 45. roku życia, w tym seniorów; dbałość o to, by wysoki poziom życia był udziałem dużego odsetka mieszkańców metropolii, a rozwarstwienie było niewielkie; zapewnienie komfortowego dostępu do urzędów osobom z niepełnosprawnością oraz sprawnie działający e-urząd; dbałość o to, by społeczeństwo rozwijało się zgodnie z zasadą równości szans, poprzez realizację polityki gender mainstreaming, czyli uwzględnianie zróżnicowanych potrzeb kobiet i mężczyzn we wszystkich aspektach życia i rzeczywiste dążenie do osiągnięcia faktycznej i trwałej równości kobiet i mężczyzn; konstruowanie budżetu metropolii z uwzględnieniem potrzeb obu płci (gender budgeting); uświa- prowadzenie działań z zakresu promowania zdrowego trybu życia (sport, zdrowa żywność) oraz profilaktyki zdrowotnej; ograniczanie potrzeb transportowych zamiast ich generowania; sprawny, estetyczny, wysokiej jakości, ekologiczny transport publiczny; dobrze oświetlone, zadbane ciągi komunikacyjne dla pieszych; ograniczenie ruchu samochodów osobowych w ścisłych centrach; wspieranie przez władze edukacji w zakresie współodpowiedzialności globalnej, obejmującej m.in. przeciwdziałanie zmianom klimatycznym; wspieranie działań oraz udział w działaniach na rzecz zrównoważonego rozwoju na arenie międzynarodowej, m.in. międzynarodowa dyplomacja energetyczna; wspieranie produktów sprawiedliwego handlu; wdrażanie nowoczesnego zarządzania w metropolii, np. powoływanie nowoczesnych wydziałów/departamentów (departament zrównoważonego rozwoju); nacisk na dobre, spójne i konsekwentne planowanie; dbałość o to, by decyzje dotyczące sposobów i kierunków rozwoju zapadały w wyniku konsultacji z mieszkańcami i różnymi grupami interesów. damianie politykom i urzędnikom, że złotówka ma płeć ; zabieganie o to, by innowacyjność nauki i biznesu przejawiała się także w dostępie kobiet do wysokich stanowisk i studiów na kierunkach ścisłych; tworzenie sieci obiektów sportowych i rekre- acyjnych łatwo dostępnych, uwzględniających specyficzne potrzeby różnych grup i pokoleń; 19

20 Zrównoważony rozwój Metropolii Silesia Ekologia 20 Pierwszy europejski ranking 30 zielonych miast European Green City Index zaprezentowany w grudniu 2009 w Kopenhadze, przedstawia obraz potrzeb i wyzwań, przed jakimi stoją dzisiejsze metropolie. Wskazuje też, że na ekologię miast największy wpływ ma zamożność i stopień rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Jaki udział w zarządzaniu dużymi miastami ma polityka proekologiczna? W jakim stopniu europejskie metropolie działają na rzecz zmniejszenia emisji CO 2, troszczą się o obszary zieleni, inwestują w oczyszczalnie ścieków, starają się zmniejszyć zużycie wody? Na te i inne pytania dostarcza odpowiedzi studium opracowane przez The Economist Intelligence Unit na zlecenie firmy Siemens. Badanie objęło 30 największych miast Europy głównie stolic, które oceniano w ośmiu kategoriach: emisji CO 2, energetyki, budownictwa, transportu, gospodarowania wodą, jakości powietrza, usuwania śmieci i wykorzystania gruntów, troski o środowisko. Pierwszy ranking zielonych miast 3 W rankingu zdecydowanie przodują miasta skandynawskie, na czele z Kopenhagą, Sztokholmem i Oslo. Z miast Europy Wschodniej, oprócz Wilna i Rygi oraz Warszawy, która znalazła się na 16. pozycji, a więc pośrodku stawki, wszystkie pozostałe miały najniższe notowania. Raport wskazuje wyraźnie na dwa czynniki decydujące o wpływie miast na środowisko. Pierwszym jest stopień zamożności miasta bogatsze stać na nowoczesne rozwiązania energooszczędne i chroniące środowisko. Drugim czynnikiem, powiązanym jednak ściśle z pierwszym, jest poziom obywatelskiej świadomości mieszkańców, która często decyduje o różnych zachowaniach, np. o używaniu rowerów zamiast samochodów. Ponadto aktywność obywateli w różnych stowarzyszeniach i organizacjach działających na rzecz środowiska pomaga w przeforsowaniu proekologicznych przepisów prawa i ich egzekwowaniu. Niezależnie jednak od różnic, niemal wszystkie badane miasta mają już swój wkład w ochronę klimatu: wskaźnik emisji CO 2 w przeliczeniu na mieszkańca jest w nich niższy od średniej w krajach Unii wynosi około 5,2 tony rocznie wobec 8,5 tony w UE. Niemal wszystkie te miasta opracowały już i częściowo wdrożyły strategie ochrony środowiska. Sprawiedliwość ekologiczna Pojęcie sprawiedliwość ekologiczna pojawiło się w latach 80. XX w. w zamieszkanych przez imigrantów dzielnicach amerykańskich wielkich miast, gdzie stawiano niebezpieczne dla zdrowia, silnie zanieczyszczające zakłady przemysłowe. Powstał wówczas ruch na rzecz prawa do sprawiedliwego dostępu ludzi niezależnie od ich statusu materialnego, płci czy koloru skóry do czystego środowiska naturalnego, szczególnie w miastach 4. Czyste woda i powietrze, dostęp do terenów zielonych i oddalenie od hałaśliwych dróg to jedne z najbardziej pożądanych miejskich dóbr, które często są dystrybuowane nierówno. Wykluczenie ekologiczne często idzie w parze z wykluczeniem społeczny, np. w najbardziej skażonych regionach Anglii mieszka czterokrotnie więcej ludzi reprezentujących mniejszości etniczne, niż na terenach ekologicznie bezpiecznych. 5

21 Czy metropolie mogą rozwijać się w zrównoważony sposób Kreatywność Dynamika rozwoju miast jest bezpośrednio związana z umiejętnością przyciągnięcia do danego miejsca tzw. klasy kreatywnej, czyli osób wytwarzających dobra niematerialne: naukowców, artystów, informatyków, ludzi mediów, prawników, menedżerów, projektantów itd.; im jest ich więcej, tym większy jest kapitał kreatywny danego miejsca wynika z badań amerykańskiego socjologa miasta Richarda Floridy 6. Tym, co charakteryzuje takie kreatywne centra, są: otwartość, różnorodność oraz wieloetniczność, gwarancja wysokiego standardu życia, ciekawej rozrywki, swobody realizowania siebie. Florida nazywa te cechy 3T: Technologia, Talent, Tolerancja. Według badań Richarda Floridy, w Stanach Zjednoczonych klasa kreatywna to około 30% całego zasobu siły roboczej. Na podobnym poziomie wskaźnik ten kształtuje się w trzech państwach w Europie: w Holandii, Belgii i Finlandii, a np. we Włoszech i Portugalii wynosi zaledwie 15%. `02 Wskaźniki nowoczesnego społeczeństwa miast-regionów i metropolii W badaniach indeksu kreatywności poszczególnych centrów Florida bierze pod uwagę nowoczesne wskaźniki, m.in.: wskaźnik bohemy artystycznej ( Bohemian Index) określa odsetek aktywnych zawodowo artystów i muzyków w danej miejscowości. Jest jednym z najbardziej precyzyjnych wskaźników rozwoju w zakresie przewidywanej wysokości populacji czy koncentracji zaawansowanych technologii. Spośród 20 regionów o najwyższym wskaźniku bohemy artystycznej, 11 znajduje się w pierwszej dwudziestce regionów najbardziej innowacyjnych; wskaźnik odlotowości (Coolness Index) wskaźnik tworzony na podstawie odsetka populacji w wieku 22 do 29 lat, intensywność życia nocnego (ilość barów, klubów nocnych itd. na mieszkańca) i kultury (liczba galerii sztuki i muzeów na mieszkańca); wskaźnik różnorodności ( Gay Index lub Diversity Index) miara odsetka osób w danej społeczności otwarcie deklarujących orientację odmienną od heteroseksualnej. Wskaźnik różnorodności jest silnie powiązany z koncentracją zaawansowanych technologii: im bardziej rozwijają się zaawansowane technologie, tym wyższy jest wskaźnik różnorodności; wskaźnik talentu ( Talent Index) określa odsetek osób w danej społeczności o wysokich kwalifikacjach i wyższym wykształceniu; wskaźnik ten jest bardzo silnie skorelowany ze wskaźnikiem różnorodności, co oznacza, że utalentowani ludzie wybierają do życia i pracy miejsca o wysokim stopniu różnorodności demograficznej, wysokim stopniu otwartości i ze stosunkowo niskimi barierami wejścia w środowisko; wskaźnik wielokulturowości ( Melting Pot Index) określa odsetek osób w danej populacji, których miejscem urodzenia jest inny kraj. 21

22 Zrównoważony rozwój Metropolii Silesia Dobrze skonstruowana polityka Przykładem skutecznej realizacji nowoczesnej polityki zrównoważonego rozwoju na szczeblu metropolii jest szwedzkie miasto Malmö. To jedno z najbardziej kreatywnych miast na świecie (13. miejsce w rankingu Fast Company na najbardziej kreatywne miasta świata) i jednocześnie jedno z czterech miast najbardziej ekologicznych. 22 PRIORYTETY MALMÖ: Miasto przyjazne klimatowi Do 2020 roku Malmö będzie miastem o zerowej emisji gazów cieplarnianych, a do 2030 roku cały obszar miejski będzie w 100% zasilany energią ze źródeł odnawialnych 7. Malmö konsekwentnie inwestuje w sprawdzanie nowych, przyjaznych środowisku technologii i współpracuje z innymi miastami europejskimi w celu wymiany doświadczeń i dobrej praktyki. Edukacja w zakresie zrównoważonego rozwoju w Malmö Edukacja na rzecz zrównoważonego rozwoju, zarówno w zakresie programów edukacyjnych, wycieczek dla turystów czy specjalnych wydarzeń dla dzieci i młodzieży, jak i edukacji obywatelskiej dla dorosłych, jest silnie wspierana przez władze miasta, które wyznają dewizę, że nadzieja na zrównoważony rozwój leży w edukacji 8. Oprócz stałych wydatków na edukację w zakresie zrównoważonego rozwoju władze miasta przeznaczają corocznie (od 2008 roku) 5 milionów koron szwedzkich (równowartość około 2 milionów złotych) na kluczowe projekty, jak: edukacja pozaszkolna, dokształcanie edukatorów z zakresu zmian klimatycznych, zielone place szkolne. Malmö walczy ze zmianami klimatu Malmö należy do działającego na szczeblu unijnym Porozumienia Burmistrzów 9 dla zrównoważonej gospodarki energetycznej na szczeblu lokalnym. Sygnatariusze Porozumienia zobowiązują się do prowadzenia w swoich miastach aktywnej polityki energetycznej (wykraczającej poza cele polityki energetycznej UE) w zakresie redukcji emisji CO 2 poprzez poprawę efektywności energetycznej oraz czystszą produkcję i zużycie energii. Porozumienie podpisało dotychczas ponad 1000 miast europejskich, w tym 5 z Polski (Bielsko-Biała, Lubianka, Niepołomice, Raciechowice, Warszawa) i żadne ze Śląska. Planeta Ziemia w 2050 roku w Malmö Niemal pięćdziesięciu wiodących naukowców z całego świata wzięło udział w międzynarodowym warsztacie zatytułowanym Planeta w 2050 roku, który odbył się w Lund i Malmö. Celem warsztatu było opisanie optymistycznych scenariuszy dla przyszłości Ziemi w roku 2050 i zbadanie ścieżek prowadzących od teraźniejszości do takiej właśnie, optymistycznej przyszłości naszej planety. Malmö miastem sprawiedliwego handlu Malmö jest pierwszym w Szwecji miastem sprawiedliwego handlu, tzn. takim, które promuje produkty wytwarzane w krajach słabo rozwiniętych w godziwych warunkach, m.in. za godne wynagrodzenie, bez korzystania z pracy dzieci. Władze Malmö czynią starania, by w mieście wzrastał popyt na etycznie produkowane dobra i rosła świadomość mieszkańców w zakresie sprawiedliwego handlu.

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje strategiczne

Rekomendacje strategiczne Foresight technologiczny rozwoju sektora usług publicznych w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym Konferencja zamykająca Główny Instytut Górnictwa, Katowice, 19.09.2011 r. Rekomendacje strategiczne prof.

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020 ZINTEGROWANE DZIAŁANIA NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU OBSZARÓW MIEJSKICH POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie przyjęła nowe zasady i przepisy dotyczące

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

Przejście od planów transportowych do Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej

Przejście od planów transportowych do Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej dr Katarzyna HEBEL Prof. dr hab. Olgierd WYSZOMIRSKI Conference Baltic Sea Region advancing towards Sustainable Urban Mobility Planning Gdynia 22-24th of October 2014 Przejście od planów transportowych

Bardziej szczegółowo

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Rafał Rowiński, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce Inwestycje w badania i rozwój są jednym ze sposobów wyjścia z kryzysu gospodarczego. Średni

Bardziej szczegółowo

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją dr Violetta Florkiewicz Strategia Europa 2020 Jest to unijna strategia wzrostu do 2020 roku. Jej celem jest osiągnięcie wzrostu gospodarczego, który

Bardziej szczegółowo

Spotkanie Partnerów projektu. Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r.

Spotkanie Partnerów projektu. Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r. Spotkanie Partnerów projektu Zintegrowana Miejsce i data prezentacji Strategia Rozwoju Metropolii Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r. Dlaczego potrzebna jest strategia? Dostosowanie do wymogów UE w nowej perspektywie

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Konferencja zamykająca pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Śląskiego Adama Matusiewicza Główny Instytut Górnictwa, Katowice, 19.09.2011 r.

Konferencja zamykająca pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Śląskiego Adama Matusiewicza Główny Instytut Górnictwa, Katowice, 19.09.2011 r. Foresight technologiczny rozwoju sektora usług publicznych w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym Konferencja zamykająca pod honorowym patronatem Marszałka Województwa Śląskiego Adama Matusiewicza Główny

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

Bydgoski Pakt dla Kultury

Bydgoski Pakt dla Kultury Bydgoski Pakt dla Kultury Bydgoski Pakt dla Kultury zawarty pomiędzy: władzami miasta Bydgoszczy reprezentowanymi przez Prezydenta Miasta Bydgoszczy Rafała Bruskiego Przewodniczącego Rady Miasta Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

Transport i mobilność miejska wyzwania dla miast

Transport i mobilność miejska wyzwania dla miast Transport i mobilność miejska wyzwania dla miast dr Aneta Pluta-Zaremba Konferencja Plany Zrównoważonej Mobilności Miejskiej (ang. SUMP) kluczem do pozyskiwania środków europejskich Płock, 11 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

Connecting and Accelerating

Connecting and Accelerating Możliwości finansowania projektów ze źródeł międzynarodowych w 2012 Regionalny system gospodarki odpadami w Polsce. Wrocław, 19 marca 2012 Connecting and Accelerating 3/7/2012 1 OBSZARY WSPARCIA Obszar

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 1 Mazowsze wobec wyzwań przyszłości Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 2 Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Pomiar wpływu społecznego i ekologicznego wspólna odpowiedzialność biznesu i NGO Warszawa,

Bardziej szczegółowo

analiza założeń do RPO woj. lubelskiego 2014+ Krzysztof Gorczyca, Lublin, 26.04.2013 Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu

analiza założeń do RPO woj. lubelskiego 2014+ Krzysztof Gorczyca, Lublin, 26.04.2013 Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu Zagadnienia kluczowe dla zrównoważonego rozwoju w perspektywie wdrażania RPO dla województwa lubelskiego na lata 2014-2020 analiza założeń do RPO woj. lubelskiego 2014+ Krzysztof Gorczyca, Lublin, 26.04.2013

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku

Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku Podstawy do opracowania Programu Podstawa prawna: ustawa z dnia 27.04.2001 r. - Prawo ochrony środowiska: Prezydent

Bardziej szczegółowo

Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r.

Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r. Warunki I konkursu wniosków w ramach programu priorytetowego Edukacja ekologiczna w 2013 r. 1. Termin naboru wniosków od 02.04.2013 r. do 06.05.2013 r. 1. Konkurs ogłoszony w ośmiu kategoriach. 2. Całkowita

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność banków

Społeczna odpowiedzialność banków Społeczna odpowiedzialność banków Maria Młotek Forum Odpowiedzialnego Biznesu, organizacja, która propaguje ideę społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw w Polsce, definiuje odpowiedzialny biznes jako:

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

SZANSE NA WSPÓŁPRACĘ TRANSGRANICZNĄ PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ LITWA-POLSKA 2014-2020

SZANSE NA WSPÓŁPRACĘ TRANSGRANICZNĄ PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ LITWA-POLSKA 2014-2020 SZANSE NA WSPÓŁPRACĘ TRANSGRANICZNĄ PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ LITWA-POLSKA 2014-2020 Program współpracy Interreg V-A Litwa-Polska jest kontynuacją współpracy rozpoczętej wraz z Programem Współpracy

Bardziej szczegółowo

Dzień Informacyjny na temat programu Comenius

Dzień Informacyjny na temat programu Comenius Dzień Informacyjny na temat programu Comenius Magdalena Chawuła-Kosuri Dyrektor Biura Regionalnego Województwa Śląskiego w Brukseli Katowice, 20 listopada 2012 r www.silesia-europa.pl PLAN PREZENTACJI

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

www.forumrynkupracy.com.pl.

www.forumrynkupracy.com.pl. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. www.forumrynkupracy.com.pl. Konferencja 22.09.11, Wrocław imię, nazwisko prelegenta: Zenon Matuszko

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot)

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot) MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011 OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot) Imię i nazwisko kandydata Sławomir Neumann Komitet Platforma Obywatelska CZĘŚĆ I: DEMOKRACJA Pytanie NIE NIE MAM ZDANIA KOMENTARZ 1. Czy zgadza

Bardziej szczegółowo

Wyniki konsultacji społecznych projektu Strategii Zintegrowanego Rozwoju Łodzi 2020+ - podsumowanie

Wyniki konsultacji społecznych projektu Strategii Zintegrowanego Rozwoju Łodzi 2020+ - podsumowanie Wyniki konsultacji społecznych projektu Strategii Zintegrowanego Rozwoju Łodzi 00+ - podsumowanie Konsultacje społeczne projektu Strategii Zintegrowanego Rozwoju Miasta Łodzi 00+, których celem było zebranie

Bardziej szczegółowo

temat konferencji: DETERMINANTY ROZWOJU MIAST W KONTEKŚCIE POLITYKI MIEJSKIEJ PO ROKU 2013

temat konferencji: DETERMINANTY ROZWOJU MIAST W KONTEKŚCIE POLITYKI MIEJSKIEJ PO ROKU 2013 temat konferencji: DETERMINANTY ROZWOJU MIAST W KONTEKŚCIE POLITYKI MIEJSKIEJ PO ROKU 2013 CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA ROZWÓJ MIAST W KONTEKŚCIE POLITYKI MIEJSKIEJ PO ROKU 2013 tytuł wystąpienia: ROLA MIASTA

Bardziej szczegółowo

Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta. Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy

Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta. Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy Cele klimatyczne Warszawy\ kierunki rozwoju Miasta Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury, Urząd m.st. Warszawy Wyzwania Warszawy związane z polityką klimatyczną Dostosowanie gospodarki do zaostrzających

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Społeczna odpowiedzialność biznesu Bogusława Niewęgłowska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 24 października 2011 r. Odpowiedzialność to: zajmowanie się osobą lub rzeczą,

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Kobiety dla kobiet. Zrównoważony rozwój.

Kobiety dla kobiet. Zrównoważony rozwój. Kobiety dla kobiet. Zrównoważony rozwój. Aleksandra Rzepecka Ambasador Fundacji Instytut Rozwoju Przedsiębiorczości Kobiet Zrównoważony rozwój Na obecnym poziomie cywilizacyjnym możliwy jest rozwój zrównoważony,

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich. Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH

Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich. Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH Obraz gmin wiejskich z perspektywy Programu Integracji Społecznej Ewa Gliwicka Koordynator Programu Integracji

Bardziej szczegółowo

AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY

AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY YOUTH 4 EARTH MŁODZI DLA ŚWIATA Projekt współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej i Miasta Częstochowy WARSZTATY OPEN BOOK AKTYWNY ŚWIADOMY ODPOWIEDZIALNY MIESZKANIEC domu, miejscowości, kraju, kontynentu,

Bardziej szczegółowo

Mechanizm Finansowy EOG na lata 2009-14 Memorandum of Understanding Rzeczpospolita Polska. Ramy wdrażania

Mechanizm Finansowy EOG na lata 2009-14 Memorandum of Understanding Rzeczpospolita Polska. Ramy wdrażania Mechanizm Finansowy EOG na lata 2009-14 Memorandum of Understanding Rzeczpospolita Polska Ramy wdrażania ZAŁĄCZNIK B Zgodnie z Artykułem 2.1 Regulacji strony niniejszego Memorandum of Understanding uzgodniły

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU LOKALNEGO

OFERTA NA OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU LOKALNEGO OFERTA NA OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU LOKALNEGO WROCŁAW 2015 Prezentacja spółki Agencja Rozwoju Aglomeracji Wrocławskiej S.A. została utworzona w 2005 r. z inicjatywy Prezydenta Wrocławia i przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

Czysta Turystyka. - nowe wyzwania i możliwości dla branży hotelarskiej

Czysta Turystyka. - nowe wyzwania i możliwości dla branży hotelarskiej - nowe wyzwania i możliwości dla branży hotelarskiej Aleksandra Pacułt Fundacja Partnerstwo dla Środowiska Seminarium Eko-Hotel Gdańsk, 17.06.10 1. Fundacja Partnerstwo dla Środowiska. 2. Certyfikat Czysta

Bardziej szczegółowo

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur 27-28 listopada 2014 roku, Działdowo Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Radosław Zawadzki Dyrektor Departamentu Koordynacji Promocji Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Cel 2. Poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne 31 maja 2011 r. Elementy składowe celu 2 Strategii wypływają m.in.

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju Aglomeracji Wałbrzyskiej i współpracy z pracodawcami w 2014 roku"

Perspektywy rozwoju Aglomeracji Wałbrzyskiej i współpracy z pracodawcami w 2014 roku Perspektywy rozwoju Aglomeracji Wałbrzyskiej i współpracy z pracodawcami w 2014 roku" Dr Roman Szełemej Prezydent Wałbrzycha Wałbrzych, dn. 18 grudnia 2013 r. ul. Szczawieńska 2 58-310 Szczawno Zdrój biuro@dolnoslascy-pracodawcy.pl

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane zarządzanie w aglomeracjach

Zintegrowane zarządzanie w aglomeracjach Zintegrowane zarządzanie w aglomeracjach 18-19 maja 2010 / ul. Śląska 11/13, 42-217 w projekcie Rola miast w zintegrowanym rozwoju regionu kwiecień 2008 r. kwiecień 2011 r. ul. Śląska 11/13, 42-217 Partnerzy

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków

Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków URZĄD MIASTA CZĘSTOCHOWY ul. Śląska 11/13, 42-217 Częstochowa tel. +48 (34) 370 71 00, fax 370 71 70 e-mail:

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki m.st. Warszawy Czy Warszawa zostanie Zieloną Stolicą Europy? European Green Capital Award tytuł Komisji Europejskiej Wniosek stolicy

Dobre praktyki m.st. Warszawy Czy Warszawa zostanie Zieloną Stolicą Europy? European Green Capital Award tytuł Komisji Europejskiej Wniosek stolicy Dobre praktyki m.st. Warszawy Czy Warszawa zostanie Zieloną Stolicą Europy? European Green Capital Award tytuł Komisji Europejskiej Wniosek stolicy Leszek Drogosz, Dyrektor Biura Infrastruktury Urzędu

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój energetyczny i Porozumienie Burmistrzów w naszych miastach

Zrównoważony rozwój energetyczny i Porozumienie Burmistrzów w naszych miastach i Porozumienie Burmistrzów w naszych miastach Zbigniew Michniowski Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cities www.pnec.org.pl e-mail: biuro@pnec.org.pl STOWARZYSZENIE GMIN POLSKA SIEĆ ENERGIE CITES

Bardziej szczegółowo

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA Pomoc Osobom Niesamodzielnym Prezentacja Projektu Ustawy Senat RP, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej, 14 maja 2013 Zofia Czepulis-Rutkowska Instytut Pracy

Bardziej szczegółowo

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Monika Dziadkowiec Dyrektor Generalna Warszawa, 5.07.2012 r. Ministerstwo Środowiska, poprzez współtworzenie polityki państwa, troszczy się o środowisko

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym. Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku

Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym. Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku Czym jest animacja? Animacja to: - działalność, która ożywia społeczność lokalną, - metoda budowania kapitału

Bardziej szczegółowo

Polityka rozwoju miast a ich adaptacja do zmian klimatu. Janusz Radziejowski Towarzystwo Urbanistów Polskich Oddział w Warszawie

Polityka rozwoju miast a ich adaptacja do zmian klimatu. Janusz Radziejowski Towarzystwo Urbanistów Polskich Oddział w Warszawie Polityka rozwoju miast a ich adaptacja do zmian klimatu Janusz Radziejowski Towarzystwo Urbanistów Polskich Oddział w Warszawie Przedmiot rozważań Czy obecny stan zarządzania gospodarką obszarami miejskimi

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r.

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r. PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020 Giżycko, 21 października 2015 r. Program Polska-Rosja 2014-2020 Program Polska - Rosja 2014-2020 przygotowywany jest przez współpracujące ze sobą

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja na obszarach mieszkaniowych i o mieszanych funkcjach problemy obszarów

Rewitalizacja na obszarach mieszkaniowych i o mieszanych funkcjach problemy obszarów Rewitalizacja na obszarach mieszkaniowych i o mieszanych funkcjach problemy obszarów Obszary mieszkaniowe obszary o dominującej funkcji mieszkaniowej ( blokowiska ) obszary z przeważającą funkcją mieszkaniową

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot, powiaty: gdański, kwidzyński, malborski, nowodworski, starogardzki, sztumski, tczewski)

MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011. OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot, powiaty: gdański, kwidzyński, malborski, nowodworski, starogardzki, sztumski, tczewski) MIEJSKI SKANER WYBORCZY WYBORY 2011 OKRĘG 25 (Gdańsk, Sopot, powiaty: gdański, kwidzyński, malborski, nowodworski, starogardzki, sztumski, tczewski) Imię i nazwisko kandydatki KATARZYNA OWCZAREK Komitet

Bardziej szczegółowo

W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach

W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach 1 W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach dr Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Gospodarki Wrocław, 21 maja 2012 roku Regionalny Program

Bardziej szczegółowo

MATRYCA PARTYCYPACJI I MAPA AKTYWNOŚCI

MATRYCA PARTYCYPACJI I MAPA AKTYWNOŚCI MATRYCA PARTYCYPACJI I MAPA AKTYWNOŚCI Matryca partycypacji oraz mapa aktywności to narzędzia ułatwiające współpracę mieszkańców i mieszkanek z władzą. Matryca wskazuje w jakich obszarach Urząd Miasta

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej FRDL

Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej FRDL Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej FRDL powstała w 1989 roku największa w Polsce organizacja pozarządowa wspomagająca samorządy terytorialne i rozwój społeczeństwa obywatelskiego laureat Nagrody Głównej

Bardziej szczegółowo

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Terytorium i mieszkańcy Jeżeli rozwój lokalny dotyczy zarówno jednostek, jak

Bardziej szczegółowo

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA INTERREG EUROPA 2014-2020 EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA Warszawa Katowice, - 8 października 24 listopada 2014 Obszar współpracy i budżet 30 państw - UE-28

Bardziej szczegółowo

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 Pokłady możliwości Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 O Strategii Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KGHM Niniejszy dokument stanowi Strategię KGHM w obszarze

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

W UE PRACY OBLIGACJE W LATACH 2014-2020 ROCZNIE W CIĄGU 3 LAT 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3.

W UE PRACY OBLIGACJE W LATACH 2014-2020 ROCZNIE W CIĄGU 3 LAT 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3. NOWE POROZUMIENIE NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEJ EUROPY 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3. LAT plan INWESTYCYJNY W WYS. 194 MLD ROCZNIE INFRASTRUKTURA TRANSPORTOWA

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność a potencjał dziedzictwa. Warszawa, 16.09.2010

Innowacyjność a potencjał dziedzictwa. Warszawa, 16.09.2010 Innowacyjność a potencjał dziedzictwa Warszawa, 16.09.2010 NARODOWY INSTYTUT DZIEDZICTWA Nasza misja: Narodowy Instytut Dziedzictwa to narodowa instytucja kultury, która tworzy podstawy dla zrównoważonej

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Porozumienie Burmistrzów

Porozumienie Burmistrzów Porozumienie Burmistrzów Porozumienie między burmistrzami to popularna inicjatywa UE (oddolny ruch europejski) skupiająca władze lokalne i regionalne we wspólnym dążeniu do poprawy jakości życia obywateli

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

III Śląski Okrągły Stół nt. Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KONFERENCJA

III Śląski Okrągły Stół nt. Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KONFERENCJA III Śląski Okrągły Stół nt. Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KONFERENCJA Działalność Rady do spraw Społecznej Odpowiedzialności Biznesu w latach 2011-2014 Katowice, 29.10.2014 r. CSR co to jest? Społeczna

Bardziej szczegółowo

III Kongres FZZ zakończony

III Kongres FZZ zakończony III Kongres FZZ zakończony Wręczenie medali dla zasłużonych działaczy Forum Związków Zawodowych i uroczyste wyprowadzenie sztandarów organizacji związkowych zakończyły obrady III Kongresu FZZ. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie)

Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Projekt Programu rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 (streszczenie) Program rozwoju edukacji w Warszawie w latach 2013-2020 jest strategicznym dokumentem opisującym cele i sposoby rozwoju warszawskiej

Bardziej szczegółowo

POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL. Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités. Kierownik Projektów

POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL. Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités. Kierownik Projektów POLSKA KRAJOWY KOORDYNATOR PROJEKTU MODEL Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités Maria Stankiewicz Dyrektor Anna Jaskuła Kierownik Projektów Jakie możliwości otwierają się przed miastami, które

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH Społeczna Odpowiedzialność Biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU TO koncepcja, wedle której

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Czynniki lokalnego rozwoju gospodarczego w Polsce znaczenie polityk miejskich dr Julita Łukomska

Czynniki lokalnego rozwoju gospodarczego w Polsce znaczenie polityk miejskich dr Julita Łukomska Czynniki lokalnego rozwoju gospodarczego w Polsce znaczenie polityk miejskich dr Julita Łukomska Uniwersytet Warszawski Instytut Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Zakład Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Młody obywatel. 18 sierpnia 2010 r. Opis

Młody obywatel. 18 sierpnia 2010 r. Opis 18 sierpnia 2010 r. Młody obywatel Opis Młodzie ludzie przy wsparciu nauczycieli i władz samorządowych badają kapitał społeczny w swojej miejscowości. Przedstawiają wnioski władzom lokalnym. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 postulaty organizacji pozarządowych

Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 postulaty organizacji pozarządowych Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 postulaty organizacji pozarządowych Przemysław Kalinka Ekspert ds. funduszy UE, Polska Zielona Sieć Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w

Bardziej szczegółowo

Forum Polityki Gospodarczej

Forum Polityki Gospodarczej Forum Polityki Gospodarczej Pozytywny wizerunek Śląska jako kluczowy element promocji gospodarczej regionu* Tadeusz Adamski Wydział Polityki Gospodarczej Urzędu Marszałkowskiego Katowice, 11 października

Bardziej szczegółowo

Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych.

Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych. Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych. W szerszym znaczeniu termin "demokracja elektroniczna" obejmuje również elektroniczny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY KONOPNICA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ Z PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA 2016 ROK WSTĘP

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY KONOPNICA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ Z PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA 2016 ROK WSTĘP PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY KONOPNICA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ Z PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA 2016 ROK WSTĘP 1 Ilekroć w niniejszym programie współpracy Gminy Konopnica

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

Realizacja misji firmy poprzez działania CSR. Justyna Czarnoba Menedżer Komunikacji Korporacyjnej GlaxoSmithKline

Realizacja misji firmy poprzez działania CSR. Justyna Czarnoba Menedżer Komunikacji Korporacyjnej GlaxoSmithKline Realizacja misji firmy poprzez działania CSR Justyna Czarnoba Menedżer Komunikacji Korporacyjnej GlaxoSmithKline O GlaxoSmithKline Jedna z wiodących firm farmaceutycznych na świecie - ponad 100 tysięcy

Bardziej szczegółowo