1.Istota kryzysu finansowego... 4

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "1.Istota kryzysu finansowego... 4"

Transkrypt

1 UWAGA!! Treść poniższej pracy objęta jest ochroną wynikającą z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a właścicielem autorskich praw majątkowych jest autor poniższej pracy, Michał Flisiuk. Autor pracy zastrzega w rozumieniu art. 25 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, iż dalsze rozpowszechnianie treści opublikowanych w poniższej pracy jest zabronione niezależnie od celu w jakim rozpowszechnienie miałoby nastąpić, lub użytego środka przekazu. Dozwolone jest cytowanie ze wskazaniem źródła oraz autora. 1

2 Spis treści Wstęp Istota kryzysu finansowego Kryzys finansowy analiza zagadnienia Kryzys bankowy Krachy giełdowe Analiza kryzysów finansowych z przeszłości oraz ich podobieństwa względem obecnego kryzysu Tulipomania Wielki kryzys lat 30 XX wieku Geneza powstania obecnego kryzysu finansowego Dlaczego globalny kryzys finansowy ma tak ogromny wpływ na gospodarki światowe? Gospodarki światowe wobec globalnego kryzysu finansowego Polska gospodarka w czasach kryzysu finansowego Gospodarki rozwinięte w obliczu kryzysu finansowego Stany Zjednoczone Japonia Strefa Euro Gospodarki wschodzące w obliczu kryzysu finansowego Chiny Skutki globalnego kryzysu finansowego Wydarzenia we Irlandii, Portugalii i Grecji, jako skutek globalnego kryzysu finansowego z roku Sytuacja Polski w latach Profilaktyka przeciw kryzysom - teoria a praktyka

3 Wstęp Kryzysy finansowe towarzyszą ludzkości odkąd wynaleziono pieniądz. Wraz z postępem technologicznym oraz coraz większą wiedzą z zakresu ekonomii, stabilność systemu finansowego zwiększa się. Niestety, nawet przy takim poziomie wiedzy i doświadczeniu z lat ubiegłych nie jesteśmy w stanie unikać kryzysów, gdyż jest on nieodłącznym elementem cyklu gospodarczego. Forma, skala oraz przyczyny powstawania kryzysów finansowych zmieniały się na przestrzeni wieków. Dawniej, kryzysy występowały ze względów naturalnych takich jak na przykład klęski żywiołowe czy epidemie lub względów politycznych takich jak wojna. Przyczyny ówczesnych kryzysów nie są proste do wyszczególnienia, gdyż wpływa na nie wiele czynników nie związanych bezpośrednio z ekonomią np. globalizacja, czy rozwój instrumentów pochodnych. Ostatni kryzys, który można było by porównać do obecnego kryzysu jest Wielki Kryzys lat 30, gdzie poprawa sytuacji ekonomicznej nastąpiła dopiero po kilku latach. Kryzys finansowy z roku 2007 był największym kryzysem w historii, a pewna grupa ekonomistów twierdzi, że kryzys jeszcze się tak naprawdę nie zakończył. Celem niniejszej pracy jest pokazanie w jaki sposób globalny kryzys finansowy wpływa na gospodarki światowe, a przede wszystkim jak wpływa to na zwykłych ludzi. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy rozdział został poświęcony analizie i genezie powstawania kryzysów finansowym oraz ich odmian takich jak: kryzys bankowy, krach giełdowy i kryzys walutowy. Celem rozdziału pierwszego jest pokazanie czym jest kryzys, dlaczego kryzysy powstają oraz w jaki sposób wpływa to na gospodarki światowe. Drugi rozdział poddaje analizie pokryzysowej gospodarki rozwinięte oraz gospodarki rozwijające się. Pokazuje w jaki sposób stopień rozwinięcia gospodarki wpływa na podatność na kryzysy finansowe. W rozdziale wyszczególnione są dane makroekonomiczne, które pokazują skalę kryzysu jak i czynniki, które przyczyniły się do wzmożenia ekspozycji na zjawiska pokryzysowe. Trzeci rozdział ukazuje skutki kryzysu finansowego przede wszystkim dla Stanów Zjednoczonych Ameryki, czyli kraju, gdzie kryzys finansowy powstał. W rozdziale opisane są działanie jakie podejmuje rząd USA w celu przeciwdziałaniu recesji oraz co przyniesie nam przyszłość. 3

4 Istota kryzysu finansowego Pieniądze są integralną częścią bytu każdego człowieka i to głównie od nich zależy jakość życia. To jakie posiadamy mieszkanie, czym się odżywiamy, jakim jeździmy samochodem czy jakie studia skończy nasze dziecko zależy głównie od pieniędzy. Zadowolenie z życia oraz szczęście wynika również z ilości posiadanych pieniędzy, ponieważ ciężko być szczęśliwym jeśli nie posiadamy wystarczająco dużo pieniędzy aby opłacić mieszkanie. Każdy człowiek dąży do poprawienia swojego bytu, który może poprawić za pomocą większej ilości pieniędzy. Pieniądze to przede wszystkim bezpieczeństwo, ponieważ nasza przyszłość jest silnie uzależniona od pieniędzy od tego zależy nasza emerytura, czy pośrednio długość życia. W przypadku choroby leczenie może być kosztowne i bez środków na pokrycie tych kosztów, może się okazać, że będziemy zdani tylko na siebie. Przez pierwszy okres życia ciężko się uczymy, żeby później zdobyć dobrze płatną pracę w dużej, międzynarodowej korporacji, która zapewni nam stałą i bezpieczną posadę, aby później wykształcić dzieci i zapewnić sobie godną emeryturę. Podczas całego życia człowiek zależny jest od pieniędzy i wiedza z zakresu finansów osobistych, powinna zainteresować każdą osobę, która chce pomnażać swój kapitał a w najgorszym przypadku nie chce stracić zgromadzonych oszczędności w wyniku zdarzenia kryzysowego. Kryzys finansowy jest zdarzeniem, który ma wpływ na wszystkich ludzi oraz instytucje, które mają do czynienia z pieniędzmi. Na kryzysach zarabiają głównie fundusze hedgingowe, ponieważ na tym polega ich działalność, a zdecydowana większość zarówno instytucji finansowych jak i pojedynczych inwestorów w dobie kryzysu finansowego odnotowuje stratę. Ze względu na ubogą wiedzę na temat ekonomii obywateli przed kryzysem ciężko jest się obronić. Prywatni inwestorzy, którzy posiadają oszczędności nie mając dostatecznej wiedzy lokują ciężko zarobione pieniądze na giełdzie w nadziei na lepszą stopę zwrotu aniżeli z lokaty bankowej. Często takie postępowanie kończy się utratą oszczędności, ponieważ inwestor nie mając odpowiedniej wiedzy z zakresu finansów nie potrafi przewidzieć zbliżającego się kryzysu finansowego, a makler za rekomendacją, którego zakupiliśmy akcje danej spółki nie ponosi za to odpowiedzialności. Pomimo tego, że większość ludzi uważa, że kryzys finansowy ich nie dotyczy to prawda wygląda nieco inaczej. Społeczeństwo XXI wieku jest dosłownie uzależnione od pieniędzy, ponieważ pieniądze są nam niezbędne na każdym kroku, w szczególności społeczności w większych miastach. Dawniej, ludzie mieszkający na wsiach nie byli aż tak zależni od pieniądza, z racji tego, iż większość podstawowych potrzeb takich jak głód czy pragnienie były zaspokajane we własnym zakresie bez użycia pieniędzy gdyż wodę pobierano ze studni, a pożywienie otrzymywano z produkcji roślin i hodowli zwierząt. Człowiek mieszkający na wsi 4

5 mógł w skrajnej sytuacji sam się wyżywić i przetrwać bez pieniędzy. Dziś taka sytuacja wydaje się być nie do pomyślenia. Kryzys finansowy analiza zagadnienia Słowo kryzys pochodzi z języka greckiego i pierwotnie oznaczało moment przełomowy, punkt zwrotny, okres przełomu, ale też odsiew, wybór rozstrzygnięcie. 1 Lekarze czy wojskowi interpretują słowo kryzys jako moment przesilenia, po którym następuje ozdrowienie czy też nie. Niestety, ani lekarze, ani wojskowi w odróżnieniu od ekonomistów nie wiedzą, że kryzys jest zjawiskiem, którego trzeba unikać. Samo pojęcie kryzysu gospodarczego nie jest pojęciem nowym. Kryzysy, czy spowolnienia gospodarcze występowały od lat, gdyż są silnie związane z cyklem gospodarczym. Dawniej, zwolnienia aktywności gospodarczej spowodowane były przede wszystkim zjawiskami naturalnymi ( klęski żywiołowe, epidemie, nieurodzaje) lub zjawiskami politycznymi (wojna). Z czasem czynniki naturalne i polityczne zaczęły odgrywać mniejszą rolę na korzyść czynników ekonomicznych. Typowym czynnikiem ekonomicznym jest nadwyżka produkcji podczas, której podaż przewyższa popyt. Kiedy rynek nie jest w stanie wchłonąć wszystkich wyprodukowanych dóbr, ich cena zaczyna spadać. W momencie w którym cena spada poniżej kosztów produkcji przedsiębiorstwo bankrutuje, przez co rośnie bezrobocie, a na rynku pojawiają się zjawiska deflacyjne (wzrost siły nabywczej pieniądza) co zniechęca ludzi do konsumpcji. Deflacja skłania ludzi do oszczędzania, przez co konsumenci wydają coraz mniej pieniędzy. Co ciekawe, mechanizm rynkowy, który powoduje kryzysy, uruchamiał jednocześnie czynniki, które miały go przezwyciężyć. Zarówno nadmierny popyt, jak i nadmierna podaż mają tendencje do samoregulacji. Gdy popyt okazuje się niedostateczny, aby można było sprzedać wszystkie dobra po cenach pokrywających koszty zakupu oraz bieżącej stopy zysku, ceny muszą spaść. 2 Siła nabywcza pieniądza wzrośnie (deflacja) i wszyscy wziąwszy pod uwagę wartość realną pieniądza, uznają, że zasoby te są nadmierne. Wystąpi nadmiar popytu na pieniądz 1 W. Morawski, Kronika kryzysów gospodarczych, Warszawa, Wydawnictwo TRIO, 2003 s. 9 2 M. Blaug, Teoria ekonomii. Ujęcie retrospektywne, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, s.167 5

6 Z kryzysem finansowym mamy do czynienia wówczas gdy nastąpią silne zaburzenia w systemie finansowym, które przynoszą spadek albo pogłębianie występującego spadku produkcji 3 Przez silne zaburzenia w systemie finansowym rozumie się przede wszystkim niestabilność systemu finansowego, głównie w postaci bezrobocia, wysokiej inflacji, wzmożonego zadłużania się oraz masowych bankructw. Może to prowadzić do całkowitego załamania się systemu finansowego w postaci hiperinflacji. Pojęcie kryzys finansowy jest pojęciem ogólnym. Zazwyczaj kryzys finansowy powoduje jeden z czynników składowych kryzysu finansowego, mianowicie kryzys bankowy, kryzys walutowy bądź krach giełdowy. Kryzys bankowy W jednej z publikacji Międzynarodowego Funduszu Walutowego stwierdzono, że kryzys bankowy to rzeczywisty i potencjalny run na banki, bądź ich upadłości, które powodują zawieszenie regulowania zobowiązań przez banki względnie wymagają od rządu udzielenia pomocy na dużą skalę, aby tego uniknąć. Profesor George G. Kaufman określił mianem kryzysu bankowego sytuację cechującą się runem na banki, upadkami instytucji finansowych bądź masową interwencją rządu, jak również szerokim zachwianiem bezpieczeństwa innych instytucji. 4 Kryzys bankowy jest jednym z najgroźniejszych kryzysów jakie mogą się przytrafić gospodarce, ponieważ to właśnie system bankowy pełni rolę pośrednika w systemie finansowym. Banki w pełni odpowiadają za kreowanie pieniądza w gospodarce, co rzeczywistości jest niezwykle odpowiedzialną rolą. Główną przyczyną powstawania kryzysów bankowych jest nadmierna ekspansja kredytowa. Bank centralny ustala cenę pieniądza w postaci stóp procentowych i pozwala bankom komercyjnym kreować dalszy pieniądz w postaci kredytów. Jeśli polityka pieniężna jest luźna to znaczy stopy procentowe są niskie banki komercyjne udzielają bardzo dużą ilość kredytów. Bank komercyjny jak każde przedsiębiorstwo musi zarabiać, a zarabia właśnie na kredytach, stąd też okres w którym pieniądz jest tani sprzyja działalności banków komercyjnych. Z racji tego, że bank jest instytucją zaufania publicznego, bardzo dużo ludzi traktuje bankierów jako ekspertów ds. finansów osobistych, co w okresie taniego pieniądza może 3 A. Sławioski, Rynki finansowe, Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne 2006, s

7 prowadzić do pokusy nadużyć tzw. Moral hazard. Przez pokusę nadużyć rozumie się przede wszystkim udzielanie kredytów osobom, oraz przedsiębiorcom, które de facto nie powinny kredytu dostać. Z drugiej jednak strony, w momencie kiedy stopy procentowe są na wysokim poziomie nikt nie chce brać kredytów, ponieważ jest to nieopłacalne. Wiąże się to przede wszystkim ze spowolnieniem gospodarczym, gdyż to głównie kredyty napędzają gospodarkę. Jak widać ustalenie odpowiedniej stopy procentowej przez bank centralny, nie jest rzeczą łatwą. Z jednej strony zbyt luźna polityka pieniężna prowadzić może nadmiernej ekspansji kredytowej, co w przyszłości może przełożyć się na inflację. Z kolei zbyt restrykcyjna polityka pieniężna nie pozwala gospodarce normalnie się rozwijać, ze względu na zbyt drogie kredyty. Aby w pełni zrozumieć zjawisko kryzysu bankowego należy zbadać jego przebieg 5. Zazwyczaj bodźcem do rozpoczęcia jest zaburzenie, które w większości przypadków wynika z kilku istotnych czynników takich jak zmiany w koniunkturze gospodarczej, deregulacja działalności bankowej czy zmiany ustrojowe. Drugim etapem jest boom kredytowy i inwestycyjny. Podczas tego etapu popyt na kredyt ze strony podmiotów gospodarczych oraz klientów gospodarczych rośnie, a banki zaspokajają ten popyt w celu zmaksymalizowania zysku. Bardzo często podczas boom om gospodarczym towarzyszą bańki spekulacyjne. Polityka banku centralnego zazwyczaj stymuluje boom gospodarczy poprzez niskie stopy procentowe. Kolejnym, trzecim etapem jest etap schładzania gospodarki. Bank centralny wraz z całym nadzorem bankowym starają się obniżyć akcję kredytową banków komercyjnych. W wielu przypadkach, pomimo tych działań dochodzi do kolejnego etapu, jakim jest etap załamania, gdzie banki komercyjne mogą stać się niewypłacalne, co z kolei może być powodem do paniki ze strony klientów. W takiej sytuacji zaufanie do sektora bankowego zaczyna drastycznie spadać a klienci w obawie o swoje depozyty zaczynają je masowo likwidować. Zjawisko nazywa się bank run i historii dochodziło do niego kilkakrotnie. Krachy giełdowe Z krachem giełdowym mamy do czynienia zazwyczaj w momencie pęknięcia bańki spekulacyjnej na giełdzie. Z bańką spekulacyjną mamy do czynienia w momencie, kiedy optymizm inwestorów racjonalnie rośnie, a z czasem przekształca się to w masowy zakup akcji, które z reguły są już mocno przewartościowane. Optymizm inwestorów zwykle bierze się z przełomu technologicznego, który w oczach inwestorów wygeneruje stałe wzrost wydajności i 5 Na podstawie publikacji Kryzysy bankowe zagadnienia ogólne Dr hab. Małgorzata Iwanicz-Drozdowska 7

8 zysków przedsiębiorstw. Czynnikami, które dodatkowo podnoszą poziom optymizmu inwestorów są: niska inflacja, oraz szybki wzrost gospodarczy. Niestety, niska inflacja może być spowodowana np. restrykcyjną polityką pieniężną tak jak miało to miejsce pod koniec lat dwudziestych XX wieku. Hurraoptymizm inwestorów w większości przypadków pozwala im wierzyć nawet w najbardziej abstrakcyjne uzasadnienia przemawiające za zakupem akcji. Krachy giełdowe pomimo tego, że występują niezwykle rzadko, są bardzo bolesne dla całej gospodarki. Dla przykłady pęknięcie bańki dot.com na amerykańskim rynku akcji spowodowało prawie dwuletni okres silnych spadków na giełdzie. Najgroźniejszą sytuacją jest zakup akcji w celach czysto spekulacyjnych na kredyt. Kupując akcje na kredyt, stanowią one zastaw dla kredytu. W momencie wystąpieniu krachu giełdowego wartość zastawu, czyli akcji spada z dnia na dzień, a biura maklerskie upominają się spłaty pożyczki. 8 Analiza kryzysów finansowych z przeszłości oraz ich podobieństwa względem obecnego kryzysu Globalny kryzys finansowy z roku 2008 jest z pewnością największym kryzysem finansowym w historii. Pomimo tego, że na akcje ratunkowe wydano miliardy dolarów, kryzys sam w sobie posiada wiele cech wspólnych z Wielkim Kryzysem z lat 30 XX wieku czy Tulipomanią z XVII wieku. Mimo, że Tulipomania nie wywołała kryzysu na skalę globalną o tyle pokazuje w jak bardzo nieracjonalny sposób myślą ludzie w obliczu bańki spekulacyjnej. Niemalże każdej bańce spekulacyjnej towarzyszy ogromny optymizm inwestorów, którzy tłumaczą sobie, że tym razem będzie inaczej i że jest to niepowtarzalna okazja do zarobienia łatwych pieniędzy. Z czasem kiedy bańka robi się coraz większa istnieje coraz większe prawdopodobieństwo jej pęknięcia. Prawdą jest, że tylko nieliczni potrafią zarobić na tego typu spekulacjach, ponieważ ciężko jest logicznie inwestorom wytłumaczyć, że mamy do czynienia z bańką spekulacyjną i trzeba się z niej wycofać. W obliczu nadmiernego optymizmu najwięcej ludzi dołącza się do spekulacyjnego bąbla tuż przed jego pęknięciem, tak jak miało to miejsce w XVII wieku w Holandii, czy latach 30 XX wieku, czy w roku 2007, tuż przed wybuchem globalnego kryzysu finansowego, którego skutki będą odczuwalne jeszcze przez długi czas. Tulipomania Najbardziej odległym kryzysem z przeszłości, który możemy przeanalizować ze względu na wystarczają ilość informacji był kryzys finansowy w Holandii tzw. Tulipomania. Mania tulipanowa ogarnęła całą Holandię w XVII wieku, kiedy to cebulki tulipanów stały się obiektem spekulacji. Wiele osób zaangażowało się w działalność spekulacyjną i dorobiło się na niej

9 olbrzymich pieniędzy, jednakże były osoby, które straciły majątek swojego życia zostając w dodatku z niespłaconymi kredytami. Otóż w 1634 roku chęć posiadania tulipanów ogarnęła całą Holandię w tak dużym stopniu, że większość zaczęła zaniedbywać swoje tradycyjne zajęcia i wielu Holendrów zaangażowało się wyłącznie w tulipanowy interes. W roku 1635 słyszano o osobach, które były gotowe zainwestować florenów aby zakupić 40 cebulek tulipana. Z racji ogromnego popytu na tulipany, cebulki zaczęto sprzedawać w perytach, czyli jednostkach mniejszych niż gram. Szał spekulacyjny ogarnął ludzi, aż do tego stopnia, że za jednego tulipana z Haarlem, ktoś oferował dwanaście akrów terenu budowlanego. Widząc potencjał zarobkowy, Holendrzy płacili za cebulkę tulipana nawet cztery tłuste woły, osiem tłustych świń, dwanaście beczek wina czy tysiąc funtów sera. 6 Zainteresowanie rzadkimi odmianami tulipanów wzrósł do tego stopnia, że w 1636 roku ustanowiono regularne targi tych kwiatów na Giełdzie Amsterdamskiej, a także innych miastach Holandii, między innymi w Rotterdamie, Haarlemie, Lejdzie, Alkmar i Hoorn. Przeciętni obywatele widząc w jak łatwy i prosty sposób można się wzbogacić, postanowili wziąć udział w spekulacji. W akcie desperacji sprzedawano domy i ziemię po mocno zaniżonych cenach, aby zdobyć gotówkę i zainwestować ją w kwiaty. Każdemu ze spekulantów wydawało się, że kwiecisty biznes będzie prosperował coraz lepiej a zamożni ludzie będą chętnie płacić wysokie ceny za cebulki tulipana. Z racji tego, że w handel tulipanami włączali się również cudzoziemcy, zwiększył się napływ pieniądza do Holandii prowadząc do wzrostu inflacji. W obliczu szalonych wzrostów na rynku, bardziej ostrożni spekulanci zaczęli się obawiać tego, że tulipanowy biznes nie może kwitnąć w nieskończoność. Ceny zaczęły powoli spadać, a pośredników ogarnęła panika. W całej Holandii zaczęto zrywać umowy i nikt nie chciał kupić tulipanów nawet za 25% ceny. W jednej chwili zamożni handlarze stali się żebrakami tracąc z dnia na dzień dosłownie wszystko. Do dziś tulipany, szczególnie w martwych naturach holenderskich symbolizują bezmyślność, nieodpowiedzialność i bezsensowne obchodzenie się darowanymi przez Boga darami. 7 Wielki kryzys lat 30 XX wieku Jednym z największych kryzysów finansowych w historii był Wielki Kryzys lat 30 XX wieku. Niewątpliwie zasługuje na miano Wielkiego, gdyż był wydarzeniem przełomowym w historii gospodarczej. Poprzednie kryzysy od połowy XIX wieku spowodowały spadek produkcji rzędu 8-12%, a Wielki Kryzys spowodował jej spadek o około 40%. 8 Było to ogromne tąpnięcie, które spowodowało masowe bezrobocie. Co ciekawe, podczas trwania Wielkiego 6 Tadeusz Teofil Kaczmarek, Globalna gospodarka i globalny kryzys, Warszawa, Wydawnictwo DIFIN s Tadeusz Teofil Kaczmarek, Globalna gospodarka i globalny kryzys, Warszawa, Wydawnictwo DIFIN s W. Morawski, Kronika kryzysów gospodarczych, Warszawa, Wydawnictwo TRIO, 2003 s

10 Kryzysu wystąpiły zjawiska, z którymi nie mógł sobie poradzić mechanizm rynkowy. Do tej pory uważano, że kryzysy gospodarcze pełnią rolę oczyszczenia gospodarki i do ich zwalczania nie jest potrzebny interwencjonizm państwowy. Co się okazało, podczas trwania Wielkiej Depresji lat 30 w wielu krajach podjęto decyzję o zastosowaniu interwencjonizmu państwowego oraz etatyzacji niektórych gospodarek narodowych. Na przełomie lat 20. nastąpił ogromny rozwój branży motoryzacyjnej oraz elektryfikacja dużej części USA, co przełożyło się na nadzwyczajne zyski przedsiębiorstw, w konsekwencji czego wzrosło zainteresowanie Amerykanów akcjami dynamicznie rozwijających się przedsiębiorstw. Ulokowanie znacznej części oszczędności w giełdę doprowadziła do powstania bąbla spekulacyjnego. Rolnictwo, jako jedna z gałęzi gospodarki ucierpiało najbardziej. Spowodowane było to tym, iż rolnicy mieli zobowiązania finansowe w postaci kredytów czy podatków, które musieli uregulować. Kryzys nadprodukcji doprowadził do aprecjacji pieniądza, w konsekwencji czego wzrósł ciężar zobowiązań. Rolnicy zaczęli masowo zwiększać produkcję i sprzedaż swoich wyrobów, aby na bieżąco regulować swoje zobowiązania. Tutaj wyraźnie widać, że zawiódł mechanizm rynkowy, ponieważ rolnictwo na spadek cen reagowało zwiększeniem podaży, zamiast odwrotnie. Za początek kryzysu uznaje się tzw. czarny czwartek kiedy to ceny akcji na nowojorskiej giełdzie gwałtownie spadły. Krach na giełdzie był przede wszystkim spowodowany wejściem sporej liczby inwestorów, którzy nabywali przewartościowane akcje na kredyt. Podczas kilku następnych tygodniu indeks Dow Jones Industrial spadał nieubłaganie w dół, a dno osiągnął 13 listopada z zamknięciem na 198,60. Dla porównania szczyt osiągnął również w 1929, dokładnie 3 września na 381,17pkt. 10

11 ,00 350,00 300,00 250,00 200,00 150,00 100,00 50,00 0,00 Wartośd Indeksu Dow Jones Industrial w latach , ujęcie miesięczne Wartośd Indeksu Dow Jones Industrial (pkt) W latach upadło 55 amerykańskich banków (około 25% ogólnej ich liczby) 9 Rząd Stanów Zjednoczonych zdawał sobie sprawę z powagi sytuacji i interweniował w postaci skupu zboża, oraz organizowaniu robót publicznych np. budowa zapory Hoovera na rzece Kolorado. W Europie kryzys finansowy dotarł w 1931 roku, kiedy to w maju wybuchł kryzys finansowy na Austrii. Konsekwencją kryzysu był upadek największego banku Austrii. Kryzys rozprzestrzenił się i w krótkim czasie ogarnął Niemcy i Wyspy Brytyjskie. Zaczęto coraz poważniej myśleć o interwencjonizmie państwowym, głównie w postaci kreowania popytu poprzez wydatki publiczne, zasiłki socjalne, zbrojenia, płacenie rolnikom za ograniczanie produkcji. Interwencjonizm wiązał się silnie z deficytem budżetowym, gdyż wydatki te nie dawały produkcji na rynek tzn. nie zwiększały podaży. Analogicznie, do obecnego kryzysu finansowego przyczynił się dynamiczny rozwój rynku nieruchomości w Stanach Zjednoczonych. Wzrost zapotrzebowania na mieszkania w USA z jednej strony zwiększał wykorzystanie mocy produkcyjnych w budownictwie i pokrewnych branżach, z drugiej zaś strony, wzrost cen nieruchomości W. Morawski, Kronika kryzysów gospodarczych, Warszawa, Wydawnictwo TRIO, 2003 s W. Nawrot, Globalny kryzys finansowy XXI wieku, Warszawa, CeDeWu, 2009 s.42 11

12 1990M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M M Indeks cen domów w USA rok 1990= Indeks cen domów w USA rok 1990= Źródło: opracowanie własne Geneza powstania obecnego kryzysu finansowego Obecny kryzys finansowy jest największym kryzysem w historii, gdyż w recesji pogrążyły się niemalże wszystkie gospodarki światowe. Słuszne wydaje się być twierdzenie, że kryzys finansowy 2008 jest kryzysem globalnym głównie z powodu postępującej globalizacji oraz dynamicznym rozwojem instrumentów finansowych takich jak MBS (mortgage-backet securities), czy CDO (collateralized debt obligations), które są wytworami procesu sekurytyzacji. Dawniej banki udzielając jakichkolwiek kredytów wnikliwie analizowały potencjalnego kredytobiorcę. Bank przyznając kredyt w pełni ponosił ryzyko związane z tym, iż dana osoba bądź podmiot może nie spłacić swojego długu, co wiązało się z ryzykiem poniesienia straty przez bank. Bank utrzymywał stały i bliski kontakt z kredytobiorcą w celu monitorowania jego sytuacji finansowej, by nie dopuścić do zbytniego ryzyka. Nowelizacja ustawy w Stanach Zjednoczonych z 1995 roku pozwoliła bankom na sekurytyzację portfela kredytowego w segmencie CRA, co pozwoliło przenieść relatywnie wysokie ryzyko na rynek papierów wartościowych. Deregulacja stworzyła możliwość tworzenia oraz sprzedaż derywatami, czyli instrumentami pochodnymi, dla których instrumentem bazowym były kredyty i pożyczki. Banki hipoteczne pakowały udzielone kredyty hipoteczne w podobne pakiety pod względem dochodowości i ryzyka aby później odsprzedać je instytucjom finansowym, które były pośrednikami tych papierów w obrocie. W Stanach Zjednoczonych największymi pośrednikami były dwie korporacje: Federal National Mortgage Associations i 12

13 Federal Home Loan Mortgage Corporation znane powszechnie jako Fannie Mae i Freddie Mac. Te dwie instytucje posiadały tak zwany status GSE (goverment sponsored enterprises), czyli były sponsorowane przez rząd. Na bazie odkupionych kredytów od banków hipotecznych, Fannie Mae i Freddie Mac emitowały papiery wartościowe MBS (Mortgage- Based Securities) aby później odsprzedać je instytucjom finansowym takim jak banki inwestycyjne, czy fundusze inwestycyjne, gwarantując jednocześnie obsługę zadłużenia. Derywaty, których instrumentem bazowym były kredyty hipoteczne nazwano kredytowymi instrumentami pochodnymi. Papiery MBS należały do szerszej grupy papierów ABS (asset-based securities) i z czasem sekurytyzacji stały się również kredyty konsumpcyjne, kredyty na samochód oraz kredyty udzielane z tytułu kart kredytowych. Tak powstał nowy model Wartość wszystkich instrumentów pochodnych wyniosła mld USD na koniec 2008 roku. 11 Co ciekawe, derywaty powstałe w wyniku sekurytyzacji portfela kredytowego subprime otrzymywały ratingi AAA, co oznaczało, że instrumenty te są niezwykle bezpieczne. Na tamtą chwilę agencje ratingowe nie potrafiły wymiernie wycenić ryzyka, ponieważ łańcuch uczestników i pośredników był dosyć skomplikowany, co dawało złudne poczucie bezpieczeństwa. Z racji wysokiego ratingu, oraz gwarancji Freddie Mac, sekurytyzowany portfel kredytowy spotkał się z wielkim zainteresowaniem inwestorów z całego świata. Z racji przeniesienia ryzyka na inwestorów w postaci emisji papierów MBS, ABS czy CDO banki obniżały kryteria udzielania kredytów, dzięki czemu były w stanie przyznawać kredyty osobom, które nie powinny ich dostać. Banki nie martwiły się o spłatę kredytu przez kredytobiorcę, ze względu na przeniesienie ryzyka na rynek finansowy w postaci instrumentów pochodnych. Kolejnym czynnikiem, który przyczynił się do powstania kryzysu finansowego były sprzyjające warunki makroekonomiczne, a dokładnie niskie stopy procentowe. Po pęknięciu bańki dot.com w 2000roku, Rezerwa Federalna w obawie przed recesją obniżyła stopy procentowe z 6,5% do 3,5%. Ponadto w obliczu zamachów terrorystycznych z 2001 roku Rezerwa Federalna podjęła decyzję o dalszym luzowaniu polityki pieniężnej osiągając poziom 1% w 2003 roku. Korygując poziom stóp procentowych o wartość inflacji bazowej otrzymujemy wartość ujemne, co wskazuje na to, że dla banków komercyjnych pieniądz był niezwykle tani. W obliczu tak niskich stóp procentowych skłonność do oszczędzania dramatycznie spadła. Biorąc pod uwagę niezwykle niski koszt kredytu oraz galopujące ceny mieszkań nawet do 15% rocznie, wiele osób postanowiło zakupić dom na kredyt nie dla celów użytkowych, ale dla celów spekulacyjnych. Wielki popyt na mieszkania oraz rosnące ceny nieruchomości dawały poczucie, że zakup nieruchomości do dobra inwestycja. Z racji niskich stóp procentowych banki oferowały nisko oprocentowane kredyty dla gospodarstw domowych, które chętnie się 11 Dariusz Rosati, Przyczyny i mechanizm kryzysu finansowego w USA 13

14 zadłużały. Niskie stopy procentowe przyczyniły się do powstania bańki spekulacyjnej na rynku nieruchomości. Z racji tego, iż kredyty hipoteczne były dostępne dla każdego, nawet dla osób bez dochodów nazywanych potocznie NINJA ang. no income no job no assets. Ponadto, na rynku pojawiło się wielu spekulantów, którzy kupowali mieszkania na kredyt w celu ich odsprzedaży po wyższej cenie. Tani pieniądz oraz sekurytyzacja wierzytelności kredytowych doprowadziły do tzw. moral hazard, czyli pokusy nadużycia przez banki. Jak wiadomo, bank jak każda inna działalność gospodarcza jest instytucją, która musi osiągać zysk. Najbardziej dochodowe dla banków są udzielane kredyty, a sytuacja w której bank nie martwi się o spłatę kredytu, ze względu na przeniesienie ryzyka wydaję się z punktu widzenia banku być idealna do osiągania zysku. Z tego też względu wartość z tytułu kredytów hipotecznych wzrosło z 4,5 biliona USA w 2000 do 10,5 biliona w 2008 roku. Wzrost tego zadłużenia spowodowany był przede wszystkim ze względu na nadmierną ekspansję kredytową, co skutkowało udzielaniem ogromnej liczby kredytów hipotecznych. Wyemitowane pozornie bezpieczne papiery CDO oraz MBS chętnie znalazły nabywców na globalnym rynku finansowych. Inwestorzy bez obaw nabywali papiery CDO, ze względu na niezwykle wysoki rating, gwarancję Freddie Mac oraz atrakcyjną stopę zwrotu. Dlaczego globalny kryzys finansowy ma tak ogromny wpływ na gospodarki światowe? Globalny kryzys finansowy z roku 2008 był z pewnością największym kryzysem finansowym w historii. Słowo globalny wskazuje na to, iż kryzys miał charakter ogólnoświatowy przede wszystkim ze względu na postępującą globalizację rynków finansowych. Wzrost liczby instrumentów finansowych sprawił, iż inwestorzy chętniej inwestowali środki pieniężne na rynku finansowym aniżeli w bankach. Największym zagrożeniem kryzysu finansowego 2008 było przede wszystkim to, iż niemalże cały świat pogrążył się w kryzysie. Globalizacja rynków finansowych umożliwia inwestorom inwestycję w papiery wartościowe znajdujące się na rynku na innym kontynencie. Z jednej strony globalizacja umożliwia lokowanie środków na rynku, który oferuje bardziej atrakcyjną stopę zwrotu aniżeli rynek krajowy, z drugiej zaś strony trudniej jest ocenić ryzyko. Wzrost liczby instrumentów finansowych doprowadził do tego, iż same agencje ratingowe nie potrafiły obiektywnie ocenić ryzyka niektórych instrumentów. Bezmyślne poleganie na samych ratingach doprowadziło do obecnego kryzysu finansowego głównie przez załamanie się substandardowych kredytów hipotecznych. Nadmierna globalizacja może doprowadzić do efektu domina, jeśli duża liczba inwestorów z danego kraju jest zaangażowana w papiery wartościowe z innego kraju. W momencie kiedy kredytobiorcy substandardowych kredytów hipotecznych spłacali kolejne raty kredytu, 14

15 inwestorzy cieszyli się z atrakcyjnej stopy zwrotu. Sytuacja uległa zmianie, w momencie zaprzestania spłaty kredytów subprime, ponieważ cały rynek się załamał, powodując straty firm z całego świata, które posiadały w swoich aktywach instrumenty pochodne kredytów subprime. W ten sposób kryzys finansowy, który wybuchł w Stanach Zjednoczonych błyskawicznie rozprzestrzenił się na inne kraje, pogrążając kolejne gospodarki w kryzysie. 15

16 Gospodarki światowe wobec globalnego kryzysu finansowego W wyniku perturbacji na rynkach finansowych, globalny kryzys finansowy zakłócił prawidłowe funkcjonowanie całej światowej gospodarki. Mający swoje źródło w amerykańskim segmencie najbardziej ryzykownych kredytów hipotecznych obecny kryzys dotknął nie tylko Stany Zjednoczone, lecz wszystkie gospodarki światowe. Szacuje się, że do roku 2008 ponad 40% ryzyka obciążającego amerykańskie kredyty substandardowe przejęły instytucje finansowe w Europie i Azji. 12 Kryzys w pierwszej kolejności uderzył w rynki finansowe w tym zarówno sektor bankowy jak i ubezpieczeniowy, który był najbardziej zaangażowany w ryzykowne aktywa oparte o kredyty subprime. Ze względu na postępującą globalizację rynków finansowych w toksyczne aktywa CDO, CDO2, CDO3 byli zaangażowani inwestorzy z całego świata, w tym duże instytucje finansowe. Głównie z tego powodu niemalże wszystkie gospodarki w obliczu kryzysu pogrążyły się w recesji co obrazuje znaczący spadek dynamiki światowego Produktu Krajowego Brutto przyjmujący wartość w roku ,92% w relacji do roku ubiegłego.najbardziej ucierpiała gospodarka Stanów Zjednoczonych, która zostanie szczegółowo opisana w dalszej części pracy Dynamika światowego Produktu Krajowego Brutto (w %) Dynamika światowego Produktu Krajowego Brutto (w %) Źródło: Polska gospodarka w czasach kryzysu finansowego Polska, to kraj Unii Europejskiej, który należy do gospodarek wschodzących Europy Środkowowschodniej. Co ciekawe, Polska była jedynym krajem w całej Unii Europejskiej, który 12 Dariusz Rosatki, Przyczyny i mechanizm kryzysu finansowego w USA s

17 odnotował dodatni przyrost Produktu Krajowego Brutto w roku 2009 przyjmując wartość 1,7% w stosunku do roku poprzedniego Dynamika PKB Polski w latach Dynamika PKB Polski w latach Źródło: Eurostat Pomimo tego, że Polska nie odczuła bezpośrednio skutków początkowej fazy kryzysu to w obliczu pogłębiania się tendencji recesyjnych na całym świecie kryzys uderzył również w Polską gospodarkę. Pierwszym objawem zawirowań na rynkach finansowych w krajach takich jak Polska był ograniczony głównie do rynków kapitałowych. W połowie roku 2008 zmianie uległ trend aprecjacyjny walut wielu krajów w tym polskiego złotego. W sierpniu 2008 kurs euro/pln oscylował w okolicach 3,20-3,30, dla porównania po wybuchu kryzysu w marcu 2009 kurs euro notowany był na poziomie 4,70zł. Podobnie zachowywał się dolar amerykański, kiedy to na przełomie lipca/sierpnia 2008 kurs osiągnął historycznie niski poziom 2,02zł, w marcu ,73zł. Dekoniunktura w krajach strefy euro, krajów którzy byli głównymi partnerami handlowymi Polski, spowodowała obniżenie się popytu na polskie produkty, a co za tym idzie polskiego eksportu. Recesja silnie wpłynęła na sektor przemysłowy, czyli najbardziej zorientowaną na eksport część gospodarki, który na przełomie lat 2008 i 2009 odnotował spadki produkcji. Aktywność gospodarcza Polski w roku 2009 utrzymywała się na dość niskim poziomie o czym świadczy niski przyrost PKB 1,7% w stosunku do roku Konsumpcja indywidualna przyjmując nadal wartości dodatnie, wyraźnie wyhamowała z 3,3% w I kw do 1,9% w II kw r. 14 Silne osłabienie kursu złotego od połowy 2008 do początku 2009 przełożyło się na poprawę konkurencyjności polskich produktów i było czynnikiem wspierającym wzrost PKB Polska wobec światowego kryzysu gospodarczego 2009 s.20 17

18 Wraz ze spadkiem aktywności gospodarczej, zmniejszył się popyt na pracę, co wskazuje spadek zatrudnienia i wzrost bezrobocia. Stopa bezrobocia w październiku 2008 wyniosła 8,8%, w marcu 2009 zaś 11,2% 15 W obliczu malejącej aktywności gospodarczej obniżały się dynamiki miar podaży pieniądza, a co za tym idzie ilości kredytów udzielanych przedsiębiorstwom oraz gospodarstwom domowym. Efekt deprecjacji złotego w dużej mierze przyczynił się do tego, iż wielkości nominalne miesięcznych zmian kredytu pozostały wysokie. W okresie lipiec 2008 lipiec 2009 przeciętne miesięczne tempo wzrostu kredytu konsumpcyjnego gospodarstwo domowych wynosiło 1,5%. Dynamika kredytów dla sektora przedsiębiorstw wyhamowała jeszcze bardziej, przekładając się na wzrost kredytów inwestycyjnych 0,7% miesięcznie a spadek dynamiki kredytów obrotowych o 0,2% miesięcznie. 16 Spadek liczby udzielanych kredytów ma swoje źródła przede wszystkim w restrykcyjnej polityce kredytowej banków komercyjnych jak i coraz niższą aktywnością gospodarczą. Banki komercyjne w obliczu kryzysu wyraźnie zaostrzyły kryteria udzielania kredytów. Gospodarki rozwinięte w obliczu kryzysu finansowego Stany Zjednoczone Stany Zjednoczone to kraj, gdzie kryzys finansowy ma swoje źródło. Załamanie rynku ryzykownych kredytów hipotecznych subprime mortgages wpędziło nie tylko gospodarkę Stanów Zjednoczonych w recesję, ale gospodarki całego świata. Szacuje się, że straty w sektorze subprime wynoszą około 500mld USD co stanowi ich 40-45% całości, a łączna wartość strat może wynieść około 10% amerykańskiego PKB. 17 Wraz z początkiem kryzysu, czyli upadkiem jednego z największych banków inwestycyjnych w Stanach Zjednoczonych Lehman Brothers, załamała się nowojorska giełda papierów wartościowych wywołując panikę. Obrazuje to wykres indeksu giełdowego Dow Jones Industrial. 9 października 2007 roku indeks Dow Jones Industrial osiągnął rekordową wartość 13930,01 pkt, a niecałe dwa lata później w marcu 2009 osiągnął wartość 7062,93. Spadek indeksu aż o 49,29% pokazuje jak bardzo kryzys finansowy odcisnął swoje piętno na nowojorskiej giełdzie papierów wartościowych. Tak znaczący spadek był spowodowany głównie całkowitym załamaniem się papierów dłużnych opartych o kredyty subprime zwanych CDO. Panika wyprzedaży tych toksycznych papierów spowodowała, że ich cena drastycznie spadała, pociągając za sobą kolejnych inwestorów. Po tak dużych zawirowaniach na rynkach Polska wobec światowego kryzysu gospodarczego 2009 s Dariusz Rosati, Przyczyny i mechanizm kryzysu finansowego w USA s

19 finansowych między inwestorami oraz bankami komercyjnymi pojawiła się awersja do ryzyka. Nikt nie chciał pożyczać pieniędzy w obawie przed niemożliwością spłaty należności przez pożyczkobiorcę. Źródło:stockchart.com Stany Zjednoczone są gospodarką, która najbardziej odczuła piętno globalnego kryzysu finansowego, przede wszystkim ze względu na duży udział sektora finansowego oraz ubezpieczeniowego w krajowym PKB. Od roku 1991 do roku 2008 udział sektora finansowego i ubezpieczeniowego w Produkcie Krajowym Brutto Stanów Zjednoczonych wzrosło o 2,91%. Boom na rynku nieruchomości znacząco powiększał dochody banków oraz instytucji ubezpieczeniowych co przekładało się na wzrost Produktu Krajowego Brutto. 19

20 10,00% 9,00% 8,00% 7,00% 6,00% 5,00% 4,00% Udział sektora finansowego i ubezpieczeniowego w PKB(w %) Udział sektora finansowego i ubezpieczeniowego w PKB(w %) Źródło: Załamanie się rynku subprime mortgages pociągnęło za sobą szereg wydarzeń. Banki drastycznie obniżyły ilość udzielanych kredytów, ponieważ wiele z nich stanęło w obliczu bankructwa. Zaprzestanie akcji kredytowej analogicznie przełożyło się na spadek sprzedaży domów, a co za tym idzie zwiększyło się bezrobocie. Fakt nasilającego się bezrobocia spowodował spadek sprzedaży detalicznej co w konsekwencji przełożyło się na spadek Produktu Krajowego Brutto. Było już pewne, że gospodarka Stanów Zjednoczonych stanęła w obliczu recesji Dynamika Produktu Krajowego Brutto Stanów Zjednoczonych (w %) Dynamika Produktu Krajowego Brutto Stanów Zjednoczonych (w %) -4 Źródło: Rząd w obawie przed całkowitym załamaniem się systemu bankowego wspomógł sektor finansowy i ubezpieczeniowy na łączną kwotę równoważną 5,8% wartości Produktu Krajowego 20

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Logistyki Międzynarodowej Globalny kryzys ekonomiczny opinie Banku Światowego W 2013 r. gospodarka eurolandu pozostanie w recesji, kurcząc się o 0,1

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Autor: Paweł Pastusiak

Autor: Paweł Pastusiak Autor: Paweł Pastusiak Czarny czwartek 24 października 1929 roku, dzień, w którym ceny akcji na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (ang. New York Stock Exchange) gwałtownie spadły, co obecnie

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r.

Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Kraje i banki będą potrzebować ponad 2 bln euro w 2012 r. Dane na ten temat pojawiają się w serwisach informacyjnych, np. w agencji Bloomberg, są także podawane przez specjalistyczne serwisy informacyjne

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

24-miesięczna lokata strukturyzowana Wielka 20-tka

24-miesięczna lokata strukturyzowana Wielka 20-tka 24-miesięczna lokata strukturyzowana Wielka 20-tka Okres subskrypcji: 25.05.2010-08.06.2010 Okres trwania lokaty: 9.06.2010-08.06.2012 Aktywo bazowe: kontrakt terminowy na WIG20 Minimalna kwota wpłaty:

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże?

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Bankowość Rynki finansowe Pulpit Analizy Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Ustanowienie przez Narodowy Bank Szwajcarii (SNB) maksymalnego pułapu

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Baza monetarna to: a) łączna ilość banknotów i bilonu, znajdujących się w obiegu

Bardziej szczegółowo

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy?

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? Andrzej Sławiński Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? 1. Czy banki centralne emitują pieniądze? Warszawa.gazeta.pl Bilans

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Wydawnictwo KUL Lublin 2012 SPIS TREŚCI Od autora 9 Część I DŁUG NA ŚWIECIE: FAKTY I. BOMBA DŁUGU PUBLICZNEGO 13 1. Zegar długu na świecie 14 2. Tym razem w dtugi popadły

Bardziej szczegółowo

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne 26 marca 2012 Aktualne wskaźniki makro: KRAJ Stopy CPI Bezrobocie PKB % r/r r/r r/r USA 0,25 3,90 9,00 2,50 Euroland 1,25 0,80 10,20 1,60 Wielka Brytania 0,50

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny Makroekonomia Blok V Cykl koniunkturalny Cykl koniunkturalny i jego fazy Cykl koniunkturalny okresowe zmiany poziomu aktywności gospodarczej Fazy cyklu: - Kryzys (A-B) - Depresja (B-C) - Ożywienie (C-D)

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20 grudnia 2013 r. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 W końcu września 2013 r. działalność operacyjną

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 Warszawa, 2009.06.19 Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w 2008 roku 1 W 2008 r. na wartość majątku i wyniki finansowe przedsiębiorstw maklerskich niekorzystny wpływ wywarły psychologiczne następstwa

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Anatomia kryzysu (Dlaczego nie tylko Allan Greenspan i Chińczycy) Andrzej Raczko

Anatomia kryzysu (Dlaczego nie tylko Allan Greenspan i Chińczycy) Andrzej Raczko Anatomia kryzysu (Dlaczego nie tylko Allan Greenspan i Chińczycy) Globalny przepływ kapitału 2008 2007 7 6 4 3 2 1 0 Polityka pieniężna Stopy procentowe ECB i FED 2003 2004 200 2006 Lata ECB FED 2002 2001

Bardziej szczegółowo

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ 1 Wpływ polityki pieniężnej na obszar makro i wyceny funduszy obligacji Polityka pieniężna kluczowym narzędziem w walce z recesją Utrzymująca się duża podaż taniego

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

GLOBALNE DRUKOWANIE PIENIĄDZA

GLOBALNE DRUKOWANIE PIENIĄDZA IFM GLOBAL INVESTMENT RESEARCH GLOBALNE DRUKOWANIE PIENIĄDZA IFM GLOBAL INVESTMENT RESEARCH GLOBALNE DRUKOWANIE PIENIĄDZA Pod koniec ubiegłego tygodnia Europejski Bank Centralny ogłosił rozpoczęcie operacji

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r.

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r. Raport miesięczny Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku Warszawa, 14.06.2013 r. Spis treści: 1. INFORMACJE NA TEMAT WYSTĄPIENIA TENDENCJI I ZDARZEŃ W OTOCZENIU RYNKOWYM SPÓŁKI, KTÓRE W JEJ

Bardziej szczegółowo

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0 1. WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI WSKAŹNIK BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI Pozostałe wskaźniki 2,0 Wskaźnik służy do oceny zdolności przedsiębiorstwa do regulowania krótkoterminowych zobowiązań. Do tego

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD XIII WYDATKI RZĄDOWE I ICH FINANSOWANIE Budżet rządu: niektóre fakty i liczby Wydatki rządowe, podatki i makroekonomia Deficyt budżetowy i długu publiczny

Bardziej szczegółowo

18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami

18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami 18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami Okres subskrypcji: 09.09.2011 20.09.2011 Okres trwania lokaty: 21.09.2011-22.03.2013 Aktywo bazowe: koszyk akcji 5 banków

Bardziej szczegółowo

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r.

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. INFORMACJA PRASOWA strona: 1 Warszawa, 25 kwietnia 2013 r. Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. (Warszawa, 25 kwietnia 2013 r.) Zysk skonsolidowany Grupy Banku

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a )

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a ) przeciętny poziom cen MODEL ZAGREGOWANEGO POPYTU I ZAGREGOWANEJ PODAŻY ZAŁOŻENIA Dochód narodowy (Y) jest równy produktowi krajowemu brutto (PKB). Y = K + I + G Neoklasycyzm a keynesizm Badamy zależność

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czy warto powierzać pieniądze bankom Dr Robert Jagiełło Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 kwietnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY 1 WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Market Alert: Czarny poniedziałek

Market Alert: Czarny poniedziałek Market Alert: Czarny poniedziałek Spowalniająca gospodarka chińska Za powszechna przyczynę spadków na giełdach dzisiaj uznaje się spowalniająca gospodarkę chińską i dewaluacja chińskiej waluty. Niemniej

Bardziej szczegółowo

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO

URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO NOTATKA DOTYCZĄCA SYTUACJI FINANSOWEJ DOMÓW MAKLERSKICH W 2012 ROKU URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, KWIECIEŃ 2013 SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI... 2 WSTĘP... 3 I. PODSTAWOWE INFORMACJE O RYNKU DOMÓW

Bardziej szczegółowo

Produkty szczególnie polecane

Produkty szczególnie polecane Produkty szczególnie polecane 9 luty 2011 r. Szczegółowe informacje na temat funduszy zarządzanych przez Legg Mason TFI S.A. ( fundusze") zawarte są w prospekcie informacyjnym oraz skrócie prospektu informacyjnego,

Bardziej szczegółowo

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Autor: Mateusz Machaj #bank centralny #inflacja #polityka pieniężna #stopy procentowe W tym rozdziale dowiesz się: Czym są banki centralne

Bardziej szczegółowo

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI Międzyrynkowa analiza kursów walutowych Ashraf Laidi SPIS TREŚCI Przedmowa Podziękowania Wprowadzenie Rozdział 1. Dolar i złoto Koniec systemu z Bretton Woods złoto rozpoczyna hossę Restrykcyjna polityka

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com OPROCENTOWANIE Wysokość oprocentowania lokat jest głównym wyznacznikiem zysku. To tym czynnikiem kieruje się większość ludzi zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III 6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III Okres subskrypcji: 02.12.2011 07.12.2011 Okres trwania lokaty: 08.12.2011 08.06.2012 Aktywo bazowe: Kurs EUR/PLN ogłaszany na fixingu Narodowego Banku

Bardziej szczegółowo

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce Warszawa, lipiec 2013 Departament Slajd 2 mieszkaniowych w Polsce charakterystyka portfela mieszkaniowych Ryzyko z portfelem Finansowanie akcji kredytowej

Bardziej szczegółowo

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Witold Szczepaniak Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Rynek

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata inwestycyjna powiązana z rynkiem akcji ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi Perspektywy rynku nieruchomości ci i branży y deweloperskiej w 2009 roku Spragnieni krwi Warszawa, 29 Kwietnia 2009 Polski rynek nieruchomości ci oczekiwany scenariusz rynkowy W 2009 roku oczekujemy spadku

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Bank centralny. Polityka pieniężna

Bank centralny. Polityka pieniężna Bank centralny. Polityka pieniężna Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Bank centralny. Polityka pieniężna Bank centralny pełni trzy funkcje:

Bardziej szczegółowo

Dobre wyniki w trudnych czasach

Dobre wyniki w trudnych czasach Warszawa, 10 marca 2009 roku Wyniki finansowe Grupy PZU w 2008 roku Dobre wyniki w trudnych czasach W 2008 roku Grupa PZU zebrała 21.515,4 mln złotych z tytułu składek ubezpieczeniowych, osiągając zysk

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC BETA Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r.

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Trendy i możliwości Perspektywa makroekonomiczna - wysoki potencjał wzrostu w Polsce Popyt na kapitał - Wzrost zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 grudnia 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r W końcu września 2014

Bardziej szczegółowo