MIĘDZYNARODOWY RAPORT MAPOWANIE KOMPETENCJI JAKO NOWE NARZĘDZIE ZARZĄDZANIA WIEDZĄ W FIRMIE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MIĘDZYNARODOWY RAPORT MAPOWANIE KOMPETENCJI JAKO NOWE NARZĘDZIE ZARZĄDZANIA WIEDZĄ W FIRMIE"

Transkrypt

1 MIĘDZYNARODOWY RAPORT MAPOWANIE KOMPETENCJI JAKO NOWE NARZĘDZIE ZARZĄDZANIA WIEDZĄ W FIRMIE

2

3

4

5 W P R O W A D Z E N I E Jednym z głównych celów europejskiego programu Leonardo da Vinci Uczenie się Przez Całe Życie jest przejrzystość kwalifikacji każdego obywatela w każdym kraju członkowskim UE. Koncepcja kompetencji może być wspólnym mianownikiem, pozwalającym na porozumienie się licznych grup interesów zaangażowanych w problem przejrzystości kwalifikacji, tj. obywateli i pracowników, instytucji edukacyjnych i firm szkoleniowych, instytucji rynku pracy, przedsiębiorców i związków zawodowych, lokalnych władz samorządowych i władz państwowych. Jesteśmy przeświadczeni, że koncepcja kompetencji mogłaby stać się jednym z głównych punktów odniesienia dla uzyskania wystarczającej elastyczności we współpracy nowoczesnej gospodarki z rynkiem pracy i edukacją. Dlatego, w naszej opinii, koncepcja systemu edukacyjnego opartego na kompetencjach, a nie kwalifikacjach, jest niezwykle istotna, ponieważ zdaje się potwierdzać powszechną opinię: klasyfikacja zawodów i specjalności jest nieadekwatna i nieodpowiednia do zapewnienia elastycznego, modułowego, nieustającego procesu uczenia się przez całe życie. Bardziej użyteczny jest bowiem rejestr kompetencji zawodowych i ich opisy, które można dobierać w zależności od kontekstu wykonywanych działań na stanowiskach pracy. Zarządzanie kompetencjami zawodowymi według modelu Mapcom wpisuje się w podejście oparte na wynikach uczenia się, przyjęte w Europejskich Ramach Kwalifikacji. EQF jest standardem, który definiuje system służący do rozpoznawania i oceny wyników uczenia się w różny sposób i w różnych miejscach. Podobnie jak EQF, model Mapcom dąży do uzyskania pełnej zgodności pomiędzy wymaganiami rynku pracy, formalnym systemem edukacji, a systemami nieformalnych szkoleń, zgodnie z potrzebami przedsiębiorstw. Model Mapcom umożliwia zdefiniowanie relacji pomiędzy rezultatami procesu uczenia się a kompetencjami wymaganymi przez rynek pracy. Przy jego pomocy staje się możliwym odnalezienie wspólnych kompetencji głównych i wchodzących w ich skład profili kompetencji jako rezultatów procesu uczenia się. Profile kompetencji, będące wynikiem analizy procesu pracy, mogą być bazą do dokonania walidacji, certyfikacji i wzajemnego uznawania kompetencji na rynku pracy. Projekt Mapcom powstał jako efekt współpracy w partnerstwie ponadnarodowym projektu EQUAL ID Projekt EQUAL w latach realizowały partnerstwa włoskie, francuskie, słoweńskie, polskie i greckie. Wszystkie one opracowały innowacyjne rozwiązania w obszarach analizy potrzeb szkoleniowych w przedsiębiorstwach i analizy rynków pracy w poszczególnych krajach partnerskich. Wśród rezultatów ponadnarodowego projektu EQUAL był model mapowania kompetencji, stworzony w regionie Friuli Venezia Giulia przez partnerstwo włoskie, który daje możliwość opracowania obiektywnego systemu do określenia i analizowania potrzeb szkoleniowych w przedsiębiorstwie oraz efektywnego zarządzania kompetencjami. Udowadnia też, że istnieje możliwość opracowania wspólnych europejskich standardów opisania i zarządzania kompetencjami zawodowymi, które są bezpośrednio związane z zadaniami roboczymi pracowników. Model zapewnia łatwą identyfikację wyników obserwacji wykonywanych działań w procesie pracy oraz umożliwia ocenę wiedzy i umiejętności poszczególnych pracowników jako zdolności do efektywnego wykonywania działań na poszczególnych stanowiskach pracy. Partnerzy projektu: ENAIP, TNOiK O/Gdańsk, ITeE i KCH zdecydowali, by w ramach wymiany dobrych praktyk opracować projekt, którego głównym celem jest transfer 5

6 innowacyjnego modelu Mapcom do Polski i Holandii oraz przetestowanie procedury i narzędzi tego modelu w polskich i holenderskich instytucjach oraz firmach. Procedura i narzędzia modelu Mapcom są opracowane w formie programu komputerowego Mapcom 2. Niniejszy raport opracowany przez partnerów realizujących projekt nr PL1-LEO pt. Mapowanie kompetencji jako nowe narzędzie zarządzania wiedzą w firmie w ramach programu Leonardo da Vinci Transfer Innowacji jest próbą zastosowania modelu Mapcom do opracowania standardowych ram opisu kompetencji zawodowych. Ramy te spełniają wymogi przejrzystości kwalifikacyjnej i kompetencyjnej pomiędzy systemami formalnej, pozaformalnej i nieformalnej edukacji zawodowej a wymaganiami rynku pracy. Te wszystkie wyżej wymienione kwestie, jak również kwestie związane z zastosowaniem narzędzia informatycznego do analizy potrzeb szkoleniowych opartych na procesach pracy w przedsiębiorstwach pn. Mapcom 2 i samego modelu Mapcom w polskich, włoskich i holenderskich przedsiębiorstwach oraz możliwości dostosowania tego modelu do oceny i projektowania szkoleń, są przedstawione w niniejszym opracowaniu. Wszystkim pracownikom firm i instytucji: 1. Elektrociepłownie Wybrzeże S.A. 2. Polgips 3. Elewacje S.A. 4. OPGK Sp. z o.o. 5. Dobis 6. MSG Consulting 7. Polskie Stowarzyszenie Gipsu 8. Knauf Polska 9. Lafarge Gips 10. Norgips 11. Rigips Polska 12. Zespół Szkół Zawodowych Nr 2 w Rykach 13. ANDREM Sp. o.o. chcemy bardzo podziękować za ich zaangażowanie i pomoc w opracowaniu rezultatów niniejszego projektu. 6

7 ROZDZIAŁ I Opis realizacji projektu Realizacja projektu rozpoczęła się w dniu r. W dniu 4 listopada 2008 roku odbyło się spotkanie partnerów krajowych w siedzibie partnera ITeE w Radomiu. Spotkanie poświęcone było uzgodnieniu z partnerem krajowym harmonogramu i zakresu prac oraz przedstawieniu zasad współpracy w ramach projektu. W dniach zorganizowano pierwsze spotkanie partnerów w Gdańsku, na którym poczyniono następujące ustalenia: 1. Omówiono i zaakceptowano harmonogram realizacji projektu. 2. Omówiono i zaakceptowano budżety poszczególnych partnerów. 3. Omówiono i zaakceptowano plan pracy w ramach projektu z przydzieleniem zadań poszczególnym partnerom. 4. Omówiono i zaakceptowano plan monitoringu i plan walidacji projektu. 5. Omówiono i przyjęto strategię i plan waloryzacji projektu. W lutym 2009 roku odbyło się spotkanie partnerów w Udine, które było poświęcone: 1. Przedstawieniu przez partnera włoskiego idei modelu Mapcom oraz procedury i narzędzi - programu komputerowego Mapcom Warsztatom obsługi programu komputerowego Mapcom Spotkaniu z przedstawicielami firmy Intercom Solutions w celu omówieniu kontraktu licencyjnego programu Mapcom 2 oraz zakresu prac do opracowania polskiego i angielskiego interfejsu programu. W marcu 2009 włoska firma Intercom Solutions (właściciel praw autorskich programu komputerowego Mapcom) przekazała TNOiK-owi program wraz z kodami źródłowymi w celu dostosowania polskiego i angielskiego interfejsu programu. Do końca kwietnia 2009 stworzono listy ekranów do tłumaczenia i przekazano firmie Intercom Solutions tłumaczenia ekranów do tworzenia interfejsów polskiego i angielskiego. W tym samym okresie dokonano przeglądu funkcjonalności interfejsów i dokonano weryfikacji menu, dymków, opisów, elementów szablonów wydruków. Przekazano ich opisy do Intercom Solutions w maju 2009 roku. W czerwcu 2009 dokonano tłumaczenia pozostałych elementów programu na j. polski i j. angielski. W tym samym okresie dokonano przeglądu systemu pod względem spełniania ogólnie przyjętych standardów w zakresie estetyki i ergonomii programu. Opracowano listę rekomendacji dla funkcjonalności i przekazano do Intercom Solutions. 7

8 W lipcu 2009 roku na bieżąco korygowano tłumaczenia kolejne wersje programu od do Intercom Solutions uznał wersję za spełniającą zapisy kontraktu licencyjnego i przekazał ją licencjobiorcy, tj. TNOiK-owi. Wersję tę poddano audytowi i stwierdzono, że jednak program nie spełnia zapisów kontraktu licencyjnego z powodu szeregu występujących błędów (m.in. błędy w działania interfejsów). Sporządzono listę stwierdzonych błędów i przesłano ją do Intercom Solutions. W lipcu 2009 sporządzono kolejną korektę tłumaczeń i przekazano listę zauważonych błędów. Intercom Solutions poprawił program i przekazał kolejna wersję programu W następnych miesiącach (sierpień listopad 2009) etapami dołączano korekty tłumaczeń ekranów programowych (obu wersji językowych) wersje programu od do W wersji usunięto nie działający moduł pracy w sieci. Do końca roku stworzono kolejne dwie wersje programu ( i ), w których poprawiono część błędów, przetłumaczono treści instalatora na język polski i uzupełniono treść komunikatów. Przeprowadzono również audyt kodu źródłowego i przekazano do Intercom Solutions raport z przeglądu kodu. W okresie styczeń kwiecień 2010 roku powstały trzy kolejne wersje programu: Wersja poprawiono działanie modułu schematów procesów, przeprowadzono testy regresywne. Opracowano i przekazano Intercom Solutions listę usterek programu. W lutym 2010 Intercom Solutions dostarczył wersję z poprawioną częścią błędów opisanych w raporcie z testów regresywnych. Ponownie przeprowadzono testy regresywne programu. Opracowano listę błędów i dostarczono ją do Intercom Solutions. W kwietniu 2010 Intercom Solutions dostarczył wersję , w której poprawiono plik pomocy. Wersja Mapcom jest ostateczną wersja programu przyjętą przez Partnerstwo jako gotowy produkt projektu. Wnioski z ostatecznego audytu programu: - Program zaprojektowany jest poprawnie z punktu widzenia kodu źródłowego programu. - Nie odnaleziono poważniejszych słabości lub luk w kodzie źródłowym programu. - Ustalono nieznaczne niedoskonałości kodu źródłowego programu. Nie mają one jednak znacznego wpływu na funkcjonowanie programu. - Wymaganie dot. brakującej dokumentacji technicznej i usterek programu; 1) opis struktury i różnic pomiędzy klasami z komentarzem, 2) opis struktury kodu łącznie z rangami różnicowania globalnych i lokalnych obiektów, 3) standard używania obiektów graficznych oraz reguł i zachowania interfejsów, 4) specyfikacja funkcjonalności programu, 5) wykresy kontrolek okien Windows wraz z poleceniami decyzyjnymi tych okien, 8

9 6) wyjaśnienie włoskich terminów w nazwach i funkcjach plików programu i przetłumaczenie ich na język angielski, 7) niektóre partie (nieliczne) komunikatów są tylko w jednym języku: angielskim lub włoskim. Cały kod źródłowy powinien być sprawdzony pod tym względem, 8) lista TODO powinna być wyjaśniona i wykonana, 9) powinny być opisane bloki struktur kodu, 10) nie są jasne lub nie istnieją nagłówki niektórych funkcji/obiektów. Brakuje opisu ich przeznaczenia. Nagłówki powinny być sprawdzone i uzupełnione o: - opis przeznaczenia funkcji/obiektów, - kiedy te funkcje/obiekty są używane, - lista parametrów wejścia/wyjścia z podaniem wartości logicznej parametrów, - przykłady używania parametrów i funkcji/obiektów, - poprawną wersję funkcji (większość parametrów w wersji ). - Audytor kodu źródłowego potwierdza, że: a) kod źródłowy programu Mapcom 2 jest przydatny i może być rozwijany w ramach ograniczeń architektury programu, b) brak jest błędów dyskryminujących kod źródłowy programu, c) program zawiera szereg błędów, które jednak nie dyskwalifikują programu, d) doświadczony programista może modyfikować program Mapcom 2 bez konieczności asysty dostawcy oprogramowania. PROPOZYCJE PODSTAWOWYCH ZMIAN W PROGRAMIE MAPCOM 2: 1. Stworzenie systemu ochrony przed utratą danych. 2. Stworzenie mechanizmu chroniącego przed duplikowaniem danych. 3. Stworzenie możliwości pracy w sieci lokalnej (oraz poprzez Internet). 4. Stworzenie możliwości eksportu do Excela wszystkich arkuszy ocen. 5. Stworzenie mechanizmu zachęcającego do zmiany pierwotnego hasła ( Administrator ). 6. Poprawa błędów występujących podczas importu/eksportu procesów. 7. Poprawa modułu tworzenia schematów procesów. 8. Stworzenie suwaka w legendzie mapy procesów. 9. Stworzenie możliwość grupowego usuwania wybranych elementów. 10. Uaktywnienie funkcji automatycznego back-upu. W dniach 1 3 października 2009 r. odbyło się drugie spotkanie partnerów, które poświęcone było: 1. Omówieniu postępu prac nad dostosowaniem programu Mapcom 2 do polskiej i angielskiej wersji językowej oraz dalszego doskonalenia programu. Ustalono plan pracy w celu uczynienia go bardziej przyjaznym dla użytkownika. 9

10 2. Omówieniu i zatwierdzeniu planu finansowego i harmonogramu działań na półmetku realizacji projektu dla opracowania raportu pośredniego. 3. Omówieniu przebiegu walidacji i rozpowszechnienia produktów i rezultatów projektu. 4. Omówieniu kwestii praw autorskich i komercjalizacji produktów projektu. 5. Podjęciu decyzji (dla realizacji strategii waloryzacji projektu) o konieczności dodatkowego spotkania partnerów projektu. Ustalono jego datę na maj 2010 r. 6. Uzgodnieniu możliwości i konieczności dodatkowego spotkania partnerów w Holandii. W maju 2010 roku odbyło się kolejne spotkanie partnerów w Ede, w Holandii. Spotkanie poświęcone było: 1. Omówieniu postępu prac i przygotowanie do raportu finalnego. 2. Podsumowaniu prac związanych z dostosowaniem programu Mapcom 2 do interfejsu polskiego i angielskiego. 3. Omówieniu i zaakceptowaniu formy umowy o prawach autorskich i komercjalizacji produktów projektu. 4. Realizacji strategii waloryzacji. 5. Ustaleniu raportu końcowego walidacji projektu. 6. Ustaleniu zawartości Międzynarodowego Raportu Porównawczego (produkt projektu). 7. Ustaleniu programu i terminu Finalnej Konferencji kończącej projekt. W październiku 2010 (22 i r.) odbyło się finalne spotkanie partnerów w Gdańsku. Spotkanie poświęcone było: 1. Dyskusji i ostatecznemu uzgodnieniu Porozumienia dot. Komercjalizacji Produktów projektu. 2. Dyskusji dot. waloryzacji projektu i jego rezultatów i produktów. 3. Końcowej ewaluacji projektu. 4. Kwestiom ostatecznego rozliczenia projektu. 5. Prezentacji finalnych konkluzji dot. rozwoju programu Mapcom 2. Uzyskane w trakcie realizacji projektu produkty i rezultaty: 1. Program komputerowy Mapcom 2 w języku polskim (ostateczna wersja programu ). 2. Program komputerowy Mapcom 2 w języku angielskim (ostateczna wersja programu ). 10

11 3. Proces produkcji energii elektrycznej i ciepła wraz z kompletną mapą procesu w języku polskim i angielskim. 4. Przewodnik użytkownika programu Mapcom 2 w języku polskim ISBN: Przewodnik użytkownika programu Mapcom 2 w języku angielskim ISBN: Przewodnik użytkownika programu Mapcom 2 w języku niderlandzkim. 7. Międzynarodowy raport porównawczy Mapowanie kompetencji jako nowe narzędzie mapowania kompetencji w firmie w trzech wersjach językowych: polskiej, angielskiej i włoskiej. Realizacja planu waloryzacji: 1. Uruchomiono stronę internetową projektu w lutym 2009 roku partner odpowiedzialny ITeE w Radomiu (www.mapcom.pl). 2. Koordynator projektu na bieżąco uzupełniał bazę danych projektów Leonardo da Vinci ADAM: 3. Publikacje prasowe: - Woźniak I., Sitek J.: Analiza kompetencji zawodowych z wykorzystaniem programu komputerowego Mapcom 2. [W:] Education and technology. Edited by: H. Bednarczyk, E. Sałata, Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy, Politechnika Radomska, Radom (referat na: Międzynarodowa Konferencja Naukowa XXIII. DIDMATTECH 2010, września 2010, Jedlnia-Letnisko k. Radomia). - Woźniak I.: Program LEONARDO DA VINCI Uczenie się przez całe życie , Projekt Transferu Innowacji "Mapowanie kompetencji jako nowe narzędzie zarządzania wiedzą w przedsiębiorstwie". [W:] Kwartalnik Edukacja Ustawiczna Dorosłych Nr 3/ Lech Kunc: Informacja o projekcie i rezultatach projektu Przegląd Organizacji, październik Antonio Mocci: Trasferire innovazione: la correlazione possible fra standard formativi e professionalo [Transfer innowacji: możliwe korelacje pomiędzy formalnymi i zawodowymi standardami] [w:] Professionalita, La Scuola nr 109 Luglio-Settembre 2010 [Profesjonalista, La Scuola nr 109 Lipiec Wrzesień 2010]. 4. Działania upowszechniające: 1) Prezentacja rezultatów projektu na Seminarium w dniu FRSE, Politechnika Gdańska. 2) Seminarium w dniu TNOiK, Dwór Oliwski 54 osoby; 38 firm i instytucji. 3) Seminarium w dniu ITeE, Radom 46 osób; 14 firm i instytucji. 11

12 4) Seminarium w dniu ITeE, Warszawa 30 osób; 19 firm i instytucji. 5) Prezentacja rezultatów projektu na Konferencji Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku w dniu Współczesne aspekty pielęgniarstwa prelekcja Mapowanie Kompetencji, Lech Kunc, Gdańsk. 6) Seminarium w dniu TNOiK, Dwór Oliwski 35 osób; 28 firm i instytucj.i 7) Seminaria upowszechniające w Holandii (w dniach ; oraz ) z łącznym udziałem 29 osób. 8) Umieszczenie informacji o projekcie na stronie KCH (www.kch.nl). 9) Prezentacja modelu Mapcom na Konferencji poświęconej kompetencjom w dniu w Holandii z udziałem ponad 500 zaproszonych gości. 10) Publikacja artykułu w czasopiśmie KC Handel Handelsgeest. 11) Prezentacja modelu Mapcom na Konferencji Poszerzanie Twoich horyzontów, zorganizowanej przez KC Handel w dniu dla partnerów zagranicznych (szkoły, firmy, instytucje rządowe). 12) Prezentacja modelu Mapcom na Konferencji Vocational Education and Training against Poverty and Social Exclusion zorganizowanej w dniach przez EVBB w Lizbonie ITeE Radom. 5. Opracowanie uwagi do Projektu Założeń Zmian Edukacji Zawodowej, Warszawa 2010 MEN i przesłano do Ministerstwa w dniu W miesiącach czerwiec październik 2010 partnerzy projektu opracowali Międzynarodowy Raport Porównawczy, który zawiera następujące rozdziały: 1) Słowo wstępne 2) Przebieg prac w ramach projektu Leonardo da Vinci 3) Bieżący stan walidacji kompetencji nabytych w drodze szkoleń pozaformalnych w krajach partnerów projektu 4) Promocja przejrzystości i rozpoznawalności modelu analizy kompetencji bazującego na analizie procesów pracy idea Mapcom w krajach partnerów projektu 5) Zewnętrzna ewaluacja projektu 6) Dobre praktyki i doświadczenia (faza testowa produktów i rezultatów projektu) 7) Wnioski 7. Organizacja Finalnej Konferencji kończącej projekt w dniu w Sopocie na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego dla 100 uczestników przedstawicieli firm, instytucji edukacyjnych wszystkich szczebli oraz kadry naukowej wyższych uczelni. 12

13 ROZDZIAŁ II - Aktualny stan systemu walidacji kompetencji nabywanych w ramach edukacji pozaformalnej i nieformalnej W Ł O C H Y Stworzenie systemu oceny nieformalnego i pozaformalnego uczenia się stało się ważnym i szeroko rozpowszechnianym priorytetem w ciągu ostatnich kilku lat we Włoszech. Wszyscy interesariusze (społeczni i polityczni), niezależnie od ich instytucjonalnych celów strategicznych (ministerstwa, władze regionalne, partnerzy społeczni, instytucje edukacji zawodowej etc.), zgadzają się co do potrzeby oceny (walidacji) wyników procesu nieformalnego i pozaformalnego uczenia się poprzez sformalizowane procedury certyfikacji. Niestety, sama świadomość konieczności ich stworzenia dotychczas nie przełożyła się na osiągnięcie konkretnych praktycznych rozwiązań. Nic podobnego do APL w Wielkiej Brytanii, czy VAE we Francji dotychczas nie powstało we Włoszech. Przyczyna tego stanu tkwi w relacjach politycznych, społecznych i historyczno-kulturowych istniejących we Włoszech: - systemy edukacji zawodowej we Włoszech są tworzone na poziomach regionalnych. Prowadzi to do dużego zróżnicowania obowiązujących i stosowanych lokalnych systemów, co nie pomaga w przezwyciężeniu tradycyjnych słabości charakterystycznych dla edukacji zawodowej z punktu widzenia ich społecznej użyteczności; - większość ocen i ewaluacji, zwłaszcza dla publicznych instytucji zatrudnienia, bazuje na edukacji formalnej i uzyskanych odpowiednich dyplomach i świadectwach (obecnie rząd rozpatruje projekt zmian związanych ze zmniejszeniem roli formalnych świadectw i dyplomów); - występuje bardzo niski poziom zaufania instytucjonalnego na szczeblu krajowym, tj. ten sam tytuł i dyplom uzyskany w różnych miastach / regionach ma inne znaczenie i identyfikację na lokalnych rynkach pracy; - istnieje swego rodzaju brak zaufania w kontekście systemów ewaluacji bazujących na kompetencjach, zarówno po stronie pracobiorców, jak i pracodawców, zwłaszcza z punktu widzenia możliwych do uzyskania korzyści instytucjonalnych; - systemy certyfikacji bazujące na kompetencjach zawierają czynnik oceny, a Włosi zawsze traktują ewaluację i jej implikacje (stopnie, punkty kredytowe, uznawanie ale również kary, dyscyplinowanie etc.) jako zagrożenie: odmowa poddania się ewaluacji jest typowym włoskim zachowaniem. Niewątpliwie brak narodowych standardów regulujących rozróżnianie między kwalifikacjami i kompetencjami jest główną przeszkodą na drodze rozwoju krajowego systemu walidacji kompetencji, co w konsekwencji prowadzi do braku walidacji kompetencji nabytych w drodze edukacji nieformalnej. Istnieje wiele lokalnych (regionalnych, prywatnych, trzeciego sektora etc.) praktyk certyfikacyjnych, ale ze względu na różne zasady, metody, standardy ewaluacji żadna z nich nie może być stosowana na szerszą skalę, ze względu na ograniczone korzyści dla obywateli. Często także występuje rozbieżność w wykorzystywaniu takich certyfikatów jedne są bardziej przydatne dla uzyskania punktów kredytowych, inne z kolei dla poszukiwania pracy. 13

14 W ciągu ostatnich 10 lat w obszarze identyfikacji kompetencji zawodowych zawarto wiele porozumień i wprowadzono wiele zmian ustawowych: - Marzec 2000: Rząd i władze regionalne opracowały ogólne procedury dla stworzenia krajowego systemu certyfikacji kompetencji zawodowych. Według tego nowego systemu kompetencje zawodowe nabywane w drodze ustawicznej edukacji zawodowej, prowadzonej przez akredytowany ośrodek szkoleniowy, dokładnie sprawdzone w trakcie ciągłego procesu uczenia się na stanowisku pracy wraz z udokumentowaną praktyką samodzielnego uczenia się są certyfikowane przez regionalne władze. Możliwe jest także eksternistyczne przystępowanie do ceryfikacji przez indywidualne osoby. - Maj 2001: regulujące Rozporządzenie Ministra Pracy Certyfikacja kompetencji nabytych w ramach systemu szkoleń zawodowych, które zawiera narodowe ramy standardów kwalifikacji i 3 narzędzia kwalifikacji (Podstawowy Certyfikat Kwalifikacji, Zestaw Szkoleniowy Obywatela i Akredytacja kompetencji nabytych w pracy lub w drodze samodzielnego uczenia się zgodnie z zakresem w/w programów formalnej edukacji i uzyskiwanie ocen zgodnych z formalnym systemem), - Marzec 2003: decyzja Ministra Pracy wprowadzająca Libretto formativo del cittadion (Portfel Szkoleniowy Obywatela) w celu zbierania i dokumentowania zidentyfikowanych, nabytych w drodze edukacji nieformalnej i pozaformalnej, doświadczeń (praktyk), - Październik 2005: Libretto formativo del cittadion (Portfel Szkoleniowy Obywatela) jest zaakceptowany i obecnie jest testowany w niektórych regionach, - Wrzesień 2006: po uruchomieniu procesów EQF Minister Pracy utworzył Narodowy Komitet (Il Tavolo Nazionale), którego zadaniem jest opracowanie i implementacja Narodowych Ram Kwalifikacji. Komitet składa się z przedstawicieli Ministerstwa Edukacji, uniwersytetów i ośrodków badawczych, władz regionalnych i partnerów społecznych, którzy próbują zintegrować we wspólne krajowe ramy różne tytuły, kwalifikacje i dyplomy wydawane przez Ministerstwo Edukacji, Ministerstwo Pracy, władze regionalne, uniwersytety z uwzględnieniem klasyfikacji przyjętej przez służby zatrudnienia, - Od 2007: Komitet zebrał w jedną całość wszystkie katalogi zawierające standardy stanowiskowe (obecnie ok. 30 katalogów na ponad 1300 opisanych profili zawodowych). Po roku 2010 będzie kontynuowana finalizacja metodologii, narzędzi wsparcia oraz tworzenia standardów stanowiskowych dla wszystkich sektorów gospodarki. Następnie Komitet ma wdrożyć standardy szkoleniowe i certyfikacyjne, - Czerwiec 2010: Międzyregionalna Konferencja zaaprobowała nowe standardy dotyczące podstawowych szkoleń zawodowych (27 profili na poziomie krajowym), które będą zaadoptowane przez wszystkie regionalne systemy edukacji zawodowej w 2010 roku i, w roku 2011, także przez szkoły zawodowe. Jeśli chodzi o identyfikację rezultatów nieformalnej edukacji, Portfel Szkoleniowy Obywatela w dalszym ciągu jest tylko przedmiotem testowania w kilku regionach. Wśród celów Komitetu jest także stworzenie krajowego systemu identyfikacji i walidacji nieformalnie i pozaformalnie nabytych kompetencji. 14

15 Jak stwierdza ISFOL (Instytut Naukowo-Badawczy Ministerstwa Pracy Włoch) w konkluzjach do raportu OECD: Bazując na ogólnym poglądzie, możemy zauważyć, że we Włoszech, nawet jeśli nie występują strukturowe systemy walidacji i identyfikacji całego procesu uczenia się, trwają prace w tym obszarze. Postęp tych prac jest możliwy dzięki szerokiemu konsensusowi politycznemu i woli partnerów do ich prowadzenia. Słabym punktem jest brak konkretnego procesu implementacji takiego systemu. Wspólna zintegrowana polityka międzyresortowa w tym obszarze jest jednym z głównych problemów Włoch w tworzeniu ogólnokrajowego systemu identyfikacji kompetencji nabytych w drodze edukacji nieformalnej i pozaformalnej. Obecnie Ministerstwo Edukacji skupia się przede wszystkim na procedurach przyjęcia (lub identyfikacji punktów kredytowych) własnych ścieżek edukacyjnych (szkoły i uniwersytety), Ministerstwo Pracy dąży to stworzenia ogólnych kryteriów, standardów i generalnych porozumień, aby zapewnić dostępność systemu identyfikacji kompetencji dla wszystkich obywateli, a przede wszystkim dla zatrudnionych. Z drugiej strony, władze regionalne, które odpowiedzialne są za właściwą implementację systemu, poszukują łatwych do uruchomienia w praktyce mechanizmów, ale jednocześnie nie naruszających w sposób znaczący już istniejących systemów edukacji zawodowej i certyfikacji kwalifikacji i kompetencji. Główni interesariusze występujący w w/w działaniach we Włoszech to: - Rząd: władza wykonawcza, zgodnie z Art. V Konstytucji Włoch (Ustawa 3/2001), reguluje podstawowe funkcje systemu edukacji zawodowej oraz definiuje Podstawowe Poziomy edukacji zawodowej w kilku kontekstach (takich jak edukacja, szkolenia i zatrudnienie). - Władze regionalne: odpowiedzialne za edukację zawodową i lokalne standardy certyfikacji oraz za organizację i środki finansowe, a także akredytację lokalnych instytucji edukacji zawodowej. - Partnerzy społeczni: organizacje przedsiębiorstw i pracowników - promują i bronią interesów pracodawców i pracobiorców w obszarze formalnej i pozaformalnej edukacji zawodowej. - NGO: organizacje, które prowadzą pozaformalna edukację, takie jak: Włoski Czerwony Krzyż, ale również państwowe organizacje, takie jak: Wojsko, Policja, Gwardia Narodowa, lokalne instytucje służby zdrowia etc. - Szkoły, państwowe instytucje edukacji zawodowej, uniwersytety: gwarantujące usługi szkoleniowe studentom, którzy zwracają się o identyfikacje (rezultatów szkoleń) punktów kredytowych bazujących na poprzednio ukończonych kursach i szkoleniach. - Instytucje pośredniczące : publiczne i prywatne organizacje odpowiedzialne za rozwój i/lub wsparcie i/lub wdrażanie zmian ustawowych, ocen i walidacji ukończonych nieformalnych i pozaformalnych szkoleń. Są to organizacje trzeciego sektora, takie jak związki zawodowe lub szkoleniowe oraz organizacje doradcze; organizacje nastawione na zysk, zapewniające doradztwo osobom indywidualnym wpisane w formalny system. Lista pośredników została przekonstruowana i zawarta w ustawie (Ustawa 30/2004 i Rozporządzenie 276/2003). - Stowarzyszenia zawodowe (zidentyfikowanych i nie zidentyfikowanych zawodów). Organizacje te nadzorują krytyczne kwestie związane z zawodami, takie jak kodeksy etyczne, 15

16 wymagania dot. kwalifikacji zawodowych w celu uzyskania identyfikacji zawodów i odpowiednich procedur ich zdobywania. Udział tych organizacji jest szczególnie ważny z punktu widzenia wymaganych norm odbywaniu stażu zawodowego i nabywania doświadczeń w pracy zawodowej, jak również dla przepisów identyfikacji zawodów dla obecnych i przyszłych członków stowarzyszeń. Kwestia identyfikacji zawodów we Włoszech jest przedmiotem reformy legislacyjnej: jednym z ostatnich posunięć jest projekt ustawy dot. reformy kategorii zawodów. - Osoby indywidualne: beneficjenci systemu, osoby, które starają się o identyfikację i potwierdzenie kompetencji nabytych drogą edukacji nieformalnej i pozaformalnej w celu uzupełnienia swego Portfelu Szkoleniowego o nowo nabyte kompetencje. Jest to niewątpliwie bardzo skomplikowany problem (walidacji i identyfikacji kompetencji i kwalifikacji) z punktu widzenia poszczególnych w/w grup interesów, ich statusu prawnego i różnych ról, jakie muszą spełniać w procesie walidacji i identyfikacji kompetencji. Dlatego uruchomienie standardów krajowych w tym obszarze, które spełnią oczekiwania tak różnej i licznej grupy interesariuszy, jest tak skomplikowane, a postęp prac tak niezadowalający. 16

17 Aktualny stan systemu walidacji kompetencji nabywanych w ramach pozaformalnej i nieformalnej edukacji. P O L S K A 1. Europejski i polski kontekst walidacji kompetencji uzyskiwanych w pozaformalnej i nieformalnej edukacji W 2008 r. zainicjowane zostały w Polsce projekty systemowe wspierane z Europejskiego Funduszu Społecznego, a koordynowane przez Ministerstwa Edukacji Narodowej (MEN), dotyczące opracowania Krajowych Ram Kwalifikacji (KRK), 1 jako konsekwencja zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia Europejskich Ram Kwalifikacji (EQF) dla uczenia się przez całe życie. Tym samym rozpoczął się proces porządkowania systemu kwalifikacji, w którym walidacja kompetencji nabywanych w systemie formalnym, pozaformalnym i nieformalnym jest jednym z kluczowych elementów. Dotychczas nabywanie, uzupełnianie, potwierdzanie i uznawanie kwalifikacji zawodowych oraz zapewniania jakości tych procesów i procedur co stanowi esencję procesu walidacji jest prowadzone w Polsce w różnoraki sposób. Najbardziej rozbudowany, chociaż wymaga on modernizacji, jest system potwierdzania efektów uczenia się w edukacji formalnej. 2 Natomiast kwalifikacje i kompetencje uzyskane w nurcie kształcenia innego niż formalne (pozaformalne i nieformalne) nie ma znamion rozwiązania systemowego, ogólnie praktykowanego w wymiarze krajowym. Ponadto ujawniły się problemy terminologiczne dotyczące rozumienia samego terminu walidacja uczenia się pozaformalnego i nieformalnego, które w polskich realiach dotychczas nie było powszechnie używane w kontekście ciągłego ulepszania uczenia się przez całe życie w różnych miejscach i formach. Najczęściej pojęcie to było utożsamiane z terminem certyfikacja kwalifikacji, która jest finalnym efektem walidacji. Podobne problemy odnoszą się również do pojęcia kompetencje (w rozumieniu EQF jako jednego z deskryptorów opisującego kwalifikacje), dotychczas nie stosowane powszechnie do definiowania efektów uczenia się. Pojęcie kompetencji wskazuje na wymiar praktyczny posiadanych kwalifikacji, czego przykładem są listy referencyjne kompetencji, jakie określają na swój użytek pracodawcy z ugruntowaną pozycją rynkową 3. Projekt Mapcom również nawiązuje do tego podejścia. Z perspektywy pedagogiki pracy, subdyscypliny pedagogicznej rozwijanej w Polsce m.in. przez Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy, myślenie o pracowniku poprzez pryzmat kompetencji zawodowych to w istocie nowy paradygmat myślenia o cechach współczesnego rynku pracy. W tym paradygmacie podkreśla się podmiotowość człowieka i jego zdolność do adaptacji w zmieniających się warunkach zatrudnienia. Jest to zarazem sedno pojęcia kompetencje zawodowe. Paradygmat ten wynika przede wszystkim ze strategii przedsiębiorstw, podążającej w kierunku zapewnienia im konkurencyjności na rynku poprzez coraz lepsze wykorzystywanie potencjału kompetencyjnego zatrudnionych pracowników. 4 1 Projekt systemowy Ministerstwa Edukacji Narodowej - Opracowanie bilansu kwalifikacji i kompetencji dostępnych na rynku pracy w Polsce oraz modelu Krajowych Ram Kwalifikacji (więcej informacji 2 Założenia projektowanych zmian. Kształcenie zawodowe i ustawiczne. Informator. MEN, Warszawa S.M. Kwiatkowski, K. Symela (red.): Standardy kwalifikacji zawodowych. Teoria. Metodologia. Projekty. Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa Mazurkiewicz A., Freitag-Mika E. (red).: Innowacyjność i konkurencyjność mikroprzedsiębiorstw. ITeE-PIB, Radom

18 2. Co składa się na edukację pozaformalną i nieformalną w Polsce? W przypadku edukacji pozaformalnej nie istnieje jednorodne źródło prawne regulujące działalność w tym zakresie. Można jednakże wskazać, że działalność tego typu regulują przepisy dotyczące: kształcenia ustawicznego w systemie oświaty, działalności dydaktycznej szkół wyższych (studia podyplomowe doskonalące, kursy dokształcające, w przyszłości inne formy), doskonalenia zawodowego we wszystkich dziedzinach zarządzanych przez ministrów właściwych w ramach działów administracji publicznej, wszelkiego rodzaju szkoleń dających uprawnienia kwalifikacyjne do wykonywania zawodów, w tym zawodów regulowanych, nie ujęte w systemie kształcenia ustawicznego w systemie oświaty, szkolnictwa wyższego oraz działalności naukowej, szkoleń wspierających zatrudnienie wyróżnionych grup osób (niepełnosprawnych, bezrobotnych i poszukujących pracy, osób ze sfery wykluczenia społecznego), szkoleń organizowanych w ramach działalności gospodarczej, szkoleń organizowanych przez różnego rodzaju organizacje (społeczne, pozarządowe, kościoły itp.), szkoleń organizowanych w ramach sektorowo definiowanej edukacji powszechnej (np. zdrowotnej, ekonomicznej, bezpieczeństwa drogowego, ekologicznej itp.), szkoleń organizowanych w ramach edukacji sektorowej (np. rolniczej, administracyjnej, medycznej, bankowej). Uczenie się pozaformalne realizowane jest w instytucjach świadczących usługi w tym zakresie, i prowadzi do uzyskania certyfikatów, zaświadczeń, świadectw i innych dokumentów potwierdzających kwalifikacje i kompetencje. Natomiast edukacja realizowana w trybie nieformalnego uczenia się w Polsce aktualnie nie jest uregulowana prawnie. Obejmuje uczenie się inne niż formalne (tzn. szkolne formy kształcenia) i odmienne od pozaformalnych form kształcenia, a w szczególności: samodzielne, niezinstytucjonalizowane, zamierzone lub niezamierzone uczenie się wszystkich obywateli w różnym wieku, uczenie się występujące w sytuacjach życia codziennego (np. obsługa urządzeń gospodarstwa domowego, zajęcia hobbistyczne itp.), uczenie się w pracy poprzez nabywanie doświadczenia zawodowego (nie dotyczy planowanych przez pracodawców lub pracobiorców szkoleń), wszelkie formy samokształcenia (np. samodzielna nauka języków obcych, korzystanie z technologii informacyjnych itp.). Uczenie się nieformalne nie jest realizowane w instytucjach świadczących usługi edukacyjne i z reguły (są tu wyjątki przykłady w dalszej części) nie prowadzi do uzyskania certyfikatów, zaświadczeń, świadectw i innych dokumentów potwierdzających kwalifikacje i kompetencje zawodowe. 18

19 3. Praktyczny wymiar walidacji kompetencji uzyskiwanych poza systemem edukacji formalnej w Polsce W polskich realiach na pograniczu edukacji formalnej i pozaformalnej usytuowana jest działalność walidacyjna prowadzona przez Związek Rzemiosła Polskiego (ZRP). 5 Rzemiosło dysponuje własnym, niezależnym systemem nadawania tytułów kwalifikacyjnych czeladnik oraz mistrz, co ma usankcjonowanie w ustawie o rzemiośle. Określa ona kompetencje i uprawnienia izb rzemieślniczych, nadała im prawo przeprowadzania egzaminów i na tej podstawie potwierdzania kwalifikacji świadectwami czeladniczymi i dyplomami mistrzowskimi. Egzaminy zawodowe czeladnicze i mistrzowskie są regulowane ustawą o rzemiośle oraz rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie. Cechą tych egzaminów jest ich otwartość i dostępność dla kandydatów będących: młodocianymi absolwentami nauki zawodu u rzemieślnika, osobami dorosłymi, chcącymi potwierdzić kwalifikacje zdobyte w drodze pracy zawodowej i przygotowania teoretycznego. Związek Rzemiosła Polskiego jest upoważniony także do legalizowania świadectw czeladniczych i dyplomów mistrzowskich, z których posiadacze zamierzają korzystać za granicą. Do uznawania i potwierdzania efektów uczenia się uzyskanych poza systemem edukacji formalnej funkcjonują w Polsce liczne rozwiązania branżowe. Przykładami w zakresie organizacji szkoleń, egzaminowania i certyfikowania mogą być między innymi funkcjonujące od wielu lat rozwiązania stosowane w spawalnictwie (uprawnienia nadawane przez Instytut Spawalnictwa w Gliwicach) czy w sektorze elektrycznym i energetycznym (uprawnienia nadawane przez Stowarzyszenie Elektryków Polskich). Walidacja kwalifikacji i kompetencji w tym zakresie jest regulowana przepisami branżowymi. Przykładem są ustawy: Prawo Budowlane, Prawo Geodezyjne i Kartograficzne czy Prawo Energetyczne. Dokumenty te określają jaki typ szkoły/kursu należy ukończyć, jakie dokumenty poświadczające uczenie się, zdanie egzaminów, odbycie stosownych praktyk/stażu/doświadczenia zawodowego należy złożyć, by móc ubiegać się o uzyskanie konkretnych uprawnień. Przykładem rosnącego zapotrzebowania na walidację kompetencji nieformalnych uzyskanych poprzez doświadczenie w pracy jest projekt Budujmy Razem realizowany w 2008 roku przez Warmińsko-Mazurskiego Zakładu Doskonalenia Zawodowego wraz z partnerami w ramach Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL. 6 W projekcie tym walidacja kompetencji odnosiła się do wybranych zawodów branży budowlanej i oznaczała proces sformalizowanego potwierdzania wiedzy i umiejętności zdobytych przez doświadczenie w pracy oraz ocenę wykonania (zademonstrowania) określonych zadań zawodowych w środowisku pracy zbliżonym do naturalnego. Przy czym walidacja ta miała z założenia wymiar społeczny, bowiem aktualnie brak jest w naszym kraju organizacyjno-prawnych rozwiązań regulujących tę sferę działalności oraz opierała się na potwierdzaniu wartości kompetencji poprzez uznane na rynku instytucje i organizacje zainteresowane certyfikacją 5 6 Chmielecka E. (red.): Od Europejskich do Krajowych Ram Kwalifkacji. Raport przygotowany w ramach projektu EFS PO- KL Opracowanie bilansu kwalifikacji i kompetencji dostępnych na rynku pracy w Polsce oraz modelu Krajowych Ram Kwalifikacji. Fundacja Fundusz Współpracy, Warszawa Narwojsz H., Krawczyński C. Symela K., Zwiefka K.: Walidacja kompetencji nieformalnych uzyskanych poprzez doświadczenie w pracy. Metodyka. Procedury. Dokumentacja. Projekt EQUAL Budujmy Razem. Warmińsko-Mazurski Zakład Doskonalenia Zawodowego. Olsztyn 2008, 19

20 tego typu kwalifikacji (w tym przypadku instytucja szkoleniowa, samorząd gospodarczy budownictwa oraz urząd pracy). Ważną częścią działań prowadzonych w zakresie walidacji i zapewnienia jakości poza obszarem edukacji formalnej są systemy certyfikacji kompetencji występujące w najbardziej innowacyjnych sektorach gospodarki. Można je podzielić na systemy firmowe, wprowadzone i kontrolowane przez firmy komercyjne i niezależne systemy certyfikacji, wprowadzone i kontrolowane przez organizacje zaufania publicznego. Certyfikaty potwierdzające kwalifikacje do obsługi produktów konkretnych przedsiębiorstw stały się powszechnie rozpoznawalne i honorowane przez pracodawców. Certyfikat taki dotyczy zwykle stosunkowo wąskiego wycinka wiedzy i umiejętności przydatnej na określonych stanowiskach pracy do obsługi konkretnych produktów (urządzeń, maszyn, obiektów). Ostatnio coraz częściej pojawiają się również w ofertach certyfikaty dotyczące kwalifikacji z pogranicza technologii i biznesu, co wskazuje na interdyscyplinarny charakter kompetencji wymaganych w środowisku pracy. Ugruntowana pozycję na rynku mają liczne certyfikaty wydawane przez firmy produkcyjne i usługowe z różnych obszarów gospodarki. Przykładami mogą być certyfikaty wydawane przez międzynarodowe korporacje funkcjonujące na rynku teleinformatycznym, jak IBM, Microsoft, Cisco, czy w innych obszarach FESTO, Bosch lub producenci samochodów znanych marek. Instytucje te mają własne programy szkoleniowe, które realizowane są przez nie bezpośrednio lub przez autoryzowanych partnerów handlowych, jak również oferowane są w formie e-learning. Efekty tych szkoleń są następnie sprawdzane w trakcie egzaminów prowadzonych w autoryzowanych ośrodkach. Różnorodność i zróżnicowanie podejść do walidacji efektów uczenia się pozaformalnego i nieformalnego w Polsce wskazuje z jednej strony na dużą dynamikę ich rozwoju, z drugiej zaś strony ujawnia brak systemowych mechanizmów prowadzących do zapewnienia jakości procesów walidacyjnych. Na załączonym schemacie (rys. 1) pokazano podstawowe różnice pomiędzy oferowanymi sposobami walidacji uczenia się poza systemem formalnej edukacji. Rys. 1. Różnice pomiędzy oferowanymi w Polsce sposobami walidacji uczenia się poza systemem formalnej edukacji 20

21 4. Perspektywa rozwoju systemów walidacji kompetencji uzyskiwanych w pozaformalnej i nieformalnej edukacji w Polsce Dalszy rozwój systemu walidacji w obszarze edukacji formalnej, pozaformalnej i nieformalnej w Polsce jest powiązany z realizacją w latach projektu systemowego EFS PO-KL Wdrażanie Krajowych Ram Kwalifikacji oraz krajowego rejestru kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie. Beneficjentem systemowym projektu jest Ministerstwo Edukacji Narodowej, a wykonawcą Instytut Badań Edukacyjnych. Zadania dotyczące walidacji obejmować będą między innymi następującą problematykę: 7 model systemu walidacji kompetencji dla rynku pracy i społeczeństwa obywatelskiego nabytych w drodze uczenia się innego niż formalne, procedury identyfikacji i walidacji kompetencji nabytych poza uczeniem się formalnym, opis instytucji stosujących elementy walidacji, opis przykładów dobrych praktyk w zakresie procedur i instytucji, analiza komplementarności systemu walidacji z systemami oceny efektów uczenia się formalnego w świetle podejścia do kwalifikacji opartego na efektach uczenia się, opracowanie modelu systemu walidacji uwzględniającego specyfikę krajowego systemu kwalifikacji, łącznie z propozycjami rozwiązań prawnych. 7 Zadania ujęte w dokumencie MEN - Plan Działania na 2010 r. Program Operacyjny Kapitał Ludzki. 21

22 Aktualny stan systemu walidacji kompetencji nabywanych w ramach edukacji pozaformalnej i nieformalnej H O L A N D I A Wstęp Znaczenie koncepcji uczenia się przez całe życie dostrzegane jest na wszystkich szczeblach. Za kwestię o wysokim priorytecie w Holandii można uznać przekonanie, że możliwie jak największa liczba ludzi powinna uczestniczyć w działaniach mieszczących się w uczeniu się przez całe życie. Zdaniem rządu, jedną z możliwych przeszkód na drodze realizacji tej polityki jest okoliczność, że w wielu przypadkach pojęciowy przeskok od formalnej ścieżki uczenia się do ścieżki nieformalnej i pozaformalnej (przy uznaniu wcześniej nabytych kompetencji) nie dokonuje się w pełni. Badania wykazały, że między obszarem uczenia się a obszarem pracy brak jest spójności. Integracja tych dwóch obszarów jest jednak konieczna aby możliwe było przyjęcie koncepcji uczenia się przez całe życie. Historia 8 Z badań wiadomo, że poziom umiejętności pracowników w Holandii, w porównaniu z celami strategii lizbońskiej, był niski. W roku 1994 Komisja opublikowała raport dotyczący Uznawania umiejętności nabytych drogą pozaformalną. Był to oficjalny start EVC (jak to określa holenderski skrót, który w dalszej treści oddawany jest raczej w wersji spolszczonej, jako CWNK, tj. Centrum Walidacji Nabywanych Kompetencji), który podkreślał potrzebę zwiększenia dostępności edukacji, opartej wszak tradycyjnie na kwalifikacjach formalnych albo przyznawaniu certyfikatów. Rząd oświadczył, iż przyznawanie certyfikatów z tytułu wcześniej nabytych kompetencji (CWNK) mogłoby stanowić ważki wkład w funkcjonowanie rynków pracy i szkoleń, w szczególności w przypadku osób fizycznych, i wspierał oraz finansował od tego czasu rozwój i wdrażanie CWNK. W roku 1998 rząd stwierdził w sformułowanym przez siebie programie krajowym, iż należy czynić więcej dla zapewnienia, by miejsce pracy służyło zarazem jako miejsce uczenia się. Uzyskane doświadczenie powinno być uwidaczniane jako nabyte drogą pozaformalną umiejętności i kwalifikacje. W roku 2001 szereg ministerstw utworzyło Centrum Wiedzy w zakresie CWNK. Centrum to gromadzi informacje dotyczące CWNK, upowszechnia je i stymuluje aktorów w kierunku tworzenia własnych programów CWNK. W roku 2005 Sekretarz Stanu ds. Społecznych i Zatrudnienia ogłosił, że możliwe jest przyznawanie społecznościom subwencji jako wkładu w koszty wsparcia oraz uczestnictwa w ścieżkach uczenia się połączonego z pracą. Rząd holenderski oświadczył w roku 2006, że chce konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy, która to gospodarka wymaga lepiej wykwalifikowanych pracowników. 8 OECD Thematic Review on Recognition of Non-Formal and Informal Learning, Rijnland Advies,

23 Dla osiągnięcia tego celu rząd Holandii ogłosił kilka rozwiązań, które między innymi przyczyniły się do rozwoju programów CWNK. Poza kilkoma inicjatywami rząd zaanonsował także kilka środków mających służyć zastosowaniu CWNK jako narzędzia zapewniającego większą elastyczność rynkowi pracy i szkoleń oraz osiąganie celów ustalonych w Lizbonie. Środki te objęły: - zmniejszenie obciążeń (subsydiowanie kosztów płac) pracodawcom, w przypadku gdy pracownik podlega stażowi w ramach CWNK; - stworzoną pracodawcom możliwość odjęcia od podatku dochodowego kosztów stażu w ramach CWNK; - dokonane w 37 regionach i branżach Holandii deklaracje intencji podjęcia, w przypadkach, podwójnych ścieżek szkolenia (obejmujących zarówno uczenie się, jak i pracę) dla dorosłych pracowników oraz dla bezrobotnych oraz w przypadkach ścieżek CWNK w roku 2007; - stworzenie 20 regionalnych Rad ds. Uczenia się i Pracy w ramach tworzenia lepszej infrastruktury CWNK, celem zapewnienia skuteczniejszego upowszechniania informacji o możliwościach uzyskania certyfikacji wcześniej nabytych umiejętności. Organizacje branżowe zadeklarowały wsparcie programów CWNK i promowały te programy wśród swoich członków. Poczynając od roku 2007 rząd holenderski często uruchamiał kampanie promocyjne celem ogłaszania podejmowanych przez siebie kroków oraz informowania o korzyściach dla pracowników. Aktualny stan CWNK Od czasu, gdy zaczęła się recesja gospodarcza, zwiększyło się zapotrzebowanie na stosowanie procedur CWNK. Pracodawcy, pracownicy oraz urzędy pracy uznały CWNK za użyteczny instrument pomocy pracownikom, którzy znajdują się w przededniu zwolnień, znalezienia nowej pracy (mobilność polegająca na zmianie rodzaju pracy). Ministerstwo Spraw Socjalnych i Zatrudnienia usilnie promowało CWNK i programy szkoleniowe. W roku 2008 ogłosiło ono rozwiązanie pod nazwą Częściowe bezrobocie dla utrzymania wykwalifikowanych pracowników. Rozwiązanie to było wdrażane przez tzw. Centra Mobilności, tworzone przez Ministra Spraw Socjalnych i Zatrudnienia. Jego celem było stymulowanie pracodawców w kierunku szkolenia pracowników w okresie, kiedy ci ostatni nie pracują. Tym sposobem pracownicy mają możliwość uzyskania walidacji i/lub certyfikacji swojej wiedzy i umiejętności związanych z pracą. Ponadto zaś zachęcano do podnoszenia kwalifikacji pracowników gwoli poprawy ich szans na rynku pracy oraz w ramach przedsiębiorstwa. Z rozwiązania tego skorzystało ponad pracowników. KC Handel a CWNK KC Handel to jedna z tych instytucji certyfikowania, które mogą realizować procedurę CWNK oraz wystawiać certyfikaty systemu CWNK. Celem CWNK jest: - poprawa położenia pracowników na rynku pracy; - walidacja i certyfikacja doświadczeń związanych z pracą oraz wyników szkolenia pozaformalnego; - poprawa motywacji pracowników; 23

24 - zapewnianie ogólnej oceny umiejętności i wiedzy pracownika; - redukowanie czasu trwania programów szkoleniowych; - mapowanie jakości pracowników i czynienie maksymalnego użytku z owej jakości. CNWK jest oficjalną procedurą, pociągającą za sobą koszty w wymiarze czasowym i finansowym. Zyskując coraz więcej doświadczeń w zakresie CWNK rząd postanowił stworzyć możliwości funkcjonowania innej procedury, tj. Profilu Doświadczeń holenderskie: Ervaringsprofiel, EVP; skrót polski PD). Jej zaletą jest okoliczność, że procedura ta daje pracownikom i pracodawcom możliwość mapowania doświadczeń pracowników związanych z pracą i uczeniem się i zapewnia im ogólną ocenę owych doświadczeń. Celem jest stworzenie stosownego programu krajowego i ewentualne rozpoczęcie tej procedury jako oficjalnej. Oczywiście zarówno CWNK, jak i PD bazują na Krajowej Strukturze Kwalifikacji Opartych na Kompetencjach. Doświadczenia związane z CWNK Zważywszy gromadzone, w okresie trwającym już ponad 8 lat, doświadczenia z CWNK stwierdziliśmy, w oparciu o wywiady z pracodawcami, pracownikami, urzędami pracy i partnerami społecznymi, że CWNK odznacza się następującymi zaletami: - motywuje pracowników; - wspiera mobilność polegającą na zmianie zawodu; - zwiększa wartość pracowników na rynku pracy; - stwarza możliwość skracania czasu trwania programów szkoleniowych; - stymuluje instytucje edukacji i szkolenia zawodowego do tworzenia programów łączących uczenie się z pracą i programów dualistycznych; - skłania organizacje branżowe do dostosowywania swoich, branżowych programów szkoleniowych do Struktury Kwalifikacji Opartej na Kompetencjach. Niestety, na drodze do jej pełnego stosowania stoją pewne bariery: - instytucje edukacji i szkolenia zawodowego uznają za rzecz trudną tworzenie i organizowanie szkoleń opartych na elastycznych programach; - procedura CWNK jest obszerna, tym samym zaś kosztowna, co sprawia, że przedsiębiorstwa powstrzymują się od jej stosowania; - posiadanie wyższych kwalifikacji podwyższa cenę rynkową pracownika, co zwłaszcza w przypadku osób niżej wykwalifikowanych - stanowi dla przedsiębiorstw przeszkodę. W nadchodzących latach sporym wyzwaniem będzie zapewnianie rozwoju CWNK (EVC) oraz PD (EVP) i budowanie elastycznych programów edukacyjnych, co będzie miało wpływ na kształt sytuacji na rynku pracy. 24

25 Rozdział III - Promocja przejrzystości i uznawalności kompetencji możliwości wdrożenia modelu Mapcom szanse i trudności W Ł O C H Y Korzyści z zastosowania modelu Mapcom Jedną z najważniejszych przeszkód w określeniu wspólnych ram dla uznawania i certyfikacji kompetencji zawodowych, zarówno na poziomie krajowym czy europejskim jest fakt, że większość systemów klasyfikacji stosowanych przez organa standaryzacyjne oparta jest na idei zawodu. Niestety zawód, jak to jest wyjaśnione szczegółowo w opisie modelu Mapcom, nie jest niezmienny; zależy on w dużym stopniu od kontekstu (organizacyjnego, terytorialnego, ekonomicznego). Nie jest to więc dobre, niezmienne odniesienie dla porównywania systemów i znalezienia wspólnym ram do oceny i certyfikacji kompetencji. Przyjęcie analizy procesu pracy jako podstawy do określania kompetencji pokazuje, że może być ona szczególnie przydatne do analizy potrzeb szkoleniowych pracowników, przy oddzieleniu procesu pracy od zawodu i zawodu od kompetencji. W takim przypadku otrzymujemy niezmienny zestaw kompetencji zawodowych powiązanych z procesem pracy, (nazywany w modelu Mapcom kompetencją główną), a nie z zawodem. Zawody, jako profile kwalifikacji, stanowią natomiast zmienny (w zależności od kontekstu) zestaw określonych kompetencji. Taki zestaw kompetencji nazywany jest w modelu profilem zawodowym. W Polsce pojęcie profil zawodowy nie jest używane. Sens modelu Mapcom wynika z następujących potrzeb: - Przejrzystość: Dążenie do bardziej zrozumiałych i jasnych opisów celów szkoleniowych i oczekiwanych rezultatów działań, zawartych w programach szkoleniowych, wyrażonych w języku zrozumiałym dla końcowych użytkowników (tj. pracowników i przedsiębiorstw); - Stabilność: Dążenie do stworzenia stabilnego, w dłuższym okresie czasu, zestawu kompetencji. Dlatego zastosowano jako punkt odniesienia w prowadzonych analizach podstawowe kroki (działania główne), charakteryzujące różne procesy wytwarzania produktów lub usług. Te procesy analizowane były w oderwaniu od kontekstów, np. nie stawiano na pierwszym miejscu organizacji, w której zachodziły te procesy (kontekst organizacyjny), ale brano pod uwagę ogólną ich charakterystykę w odniesieniu do wytwarzania produktu lub usługi (działania wytwórcze). - Elastyczność: Dążenie do stworzenia metody pozwalającej nam na łatwe mapowanie profili kwalifikacji, odnoszących się do różnych kontekstów (organizacyjnego, terytorialnego, ekonomicznego, itd.), tak aby otrzymać rezultat w postaci zbioru kompetencji charakteryzujących profile zawodowe w obrębie każdego specyficznego kontekstu. - Standaryzacja: Dążenie do modelu pozwalającego na skuteczność w projektowaniu szkoleń; jednorodność rezultatów szkoleniowych, w rozbiciu na moduły szkoleniowe, umożliwiające ich powtórne zastosowanie. Wszystkie te warunki powinny być spełnione poprzez zdefiniowanie wspólnych standardów Jednostek Certyfikacyjnych (CU) i Jednostek Szkoleniowych (TU). Te potrzeby są szczególnie ważne dla tych wszystkich krajów, gdzie nie są jeszcze dostępne krajowe lub regionalne systemy Akredytacji Dotychczasowego Uczenia się (APL), które mają na celu 25

26 inwentaryzowanie i walidację szkoleń nieformalnych i pozaformalnych. Tak więc model zbudowany jest w oparciu o następujące podstawowe zasady: - proces pracy, jako podstawowe odniesienie (podział według kodów Europejskiej Klasyfikacji Działalności, PKD), - podział kompetencji odnosi się do procesów pracy, - jasna definicja pojęć: kompetencja/działanie/wykonanie działania, - jednostki certyfikacyjne muszą umożliwiać łatwą obserwację/ocenę, - profile zawodowe jako zestaw kompetencji. Obszary zastosowania Mapcom Klasyfikacja kompetencji, oparta na idei Mapcom, może być łatwo zastosowana w wielu różnych obszarach: Rys.2 Należy podkreślić, jak ważna dla systemu edukacji zawodowej jest certyfikacja oparta na kompetencjach a nie kwalifikacjach - dla zagwarantowania możliwości zatrudnienia, elastyczności i rzeczywistej wartości użytkowej - dla obywateli korzystających z certyfikatu kompetencji zawodowych. Pojęcia kompetencji i kwalifikacji są bardzo często używane jako synonimy, podczas gdy nie mają takiego samego znaczenia i odnoszą się do działania różnych aktorów (podmiotów). Model Mapcom zapewnia trzy główne wymiary przejrzystości kompetencji, tj.: - Identyfikacja (weryfikacja, testowanie), to proces sprawdzenia zdolności osoby do wykonania określonej czynności (ocena określonej kompetencji). Ocena powinna być dokonana przez akredytowaną i autoryzowaną organizację (instytucję) z użyciem odpowiednich środków testów, protokołów i w odniesieniu do wspólnego profilu zawodowego. 26

27 - Certyfikacja (walidacja), to proces lub grupa działań, które przewidują użycie narzędzi i procedur, poprzez które akredytowana instytucja ustala posiadanie i występowanie danych zdolności do wykonania działań. Wymaga to zaangażowania instytucji (ministerstw, regionalnych komisji egzaminacyjnych, szkół, instytucji szkoleniowych, instytutów standaryzacyjnych, itp.), które są autoryzowane do wydawania certyfikatów uznawanych formalnie. Ogólnie, ta typologia standardów odnosi się do poziomu krajowego i wymaga długiego i trudnego procesu definiowania odnośnych wytycznych i procedur prawnych, zarówno ogólnokrajowych jak i lokalnych. Instytucja certyfikująca jest także odpowiedzialna za zarządzanie i zmiany w zakresie profili zawodowych. - Uznawanie to praktyka, poprzez którą określone grupy społeczne i ekonomiczne akceptują rezultaty procesu uczenia się i nadają im wartość. Uznawanie wymaga zaangażowania pracodawców, organizacji, związków zawodowych, firm, które mogą przeprowadzać weryfikację posiadanych kompetencji i certyfikatów zdobywanych w środowisku zawodowym. Mogą także wspierać uznawanie wartości oficjalnych certyfikatów i/lub nie certyfikowanych kompetencji, kiedy są one ważne dla specyficznych grup społecznych/ekonomicznych lub dla danego obszaru lub regionu. Ostatecznie wartość może być lokalna/sektorowa, a czas wprowadzenia zależy głównie od negocjacji ze związkami zawodowymi, od dialogu pomiędzy lokalnymi aktorami, od rzeczywistej potrzeby konkretnych grup ekonomicznych co do przyjęcia standardów zawodowych i do ich oceny przez rynek. Chociaż w/w działania noszą różne nazwy w różnych krajach/regionach, termin walidacja został zaakceptowane jako pojęcie wspólne (...wystarczająco ogólne aby objąć nim działania od pierwszej identyfikacji rezultatów szkoleń poprzez ocenę i/lub procedurę testowania, dochodząc na końcu do wspólnych standardów dot. certyfikacji i/lub akredytacji... ). W uczeniu się przez całe życie walidacja jest kluczowa dla zapewnienia przejrzystości i odpowiedniego wartościowania uczenia się, niezależnie od miejsca, w którym ono przebiega. Trzy główne wymiary walidacji uczenia się są zwykle zawarte w różnych definicjach: - rezultaty szkolenia, - standardy (spis wymagań), według których następuje ocena (zarówno oceny ustanowione przez formalny system edukacji jak i oceny od niego niezależne), - proces, zgodnie z którym rezultaty szkolenia są walidowane. Ponadto, Rada Ministrów Edukacji (która działa na poziomie UE, jako okresowe spotkania ministrów wszystkich krajów członkowskich) w 2004 roku doszła do wniosku, że jedno pojęcie nie jest w stanie uchwycić kompleksowo złożoności tych procesów i zdecydowała się określić je jako identyfikowanie i walidację uczenia się nieformalnego i pozaformalnego. Rada ta przyjęła także, że: Identyfikowanie nieformalnego i pozaformalnego uczenia się, postrzegane jest jako proces, który:...rejestruje i uwidacznia indywidualne rezultaty uczenia się. Nie ma to skutków w postaci formalnych certyfikatów lub dyplomów, ale może być to podstawą do formalnego uznania tych rezultatów. Walidacja uczenia się nieformalnego i pozaformalnego: 27

28 ...oparta jest na ocenie indywidualnych rezultatów uczenia się i może zakończyć się uzyskaniem certyfikatu lub dyplomu. Te koncepcje identyfikowania i walidacji w obszarze uczenia się nieformalnego i pozaformalnego są także rozpatrywane przez CEDEFOP, gdzie pojęcie walidacji rezultatów szkoleniowych rozumiane jest jako: Potwierdzenie przez kompetentną instytucję, że rezultaty uczenia się (wiedza, umiejętności i/lub kompetencje) zdobyte przez jednostkę w sposób formalny, nieformalny lub pozaformalny zostały ocenione w oparciu o zdefiniowane wcześniej kryteria i są zgodne z wymaganiami standardów walidacji. Walidacja zwykle prowadzi do certyfikacji. Trzeba zauważyć, że w powyższej definicji pojęcie walidacji odnosi się zarówno do edukacji formalnej jak i nieformalnej oraz pozaformalnej. Poniższy schemat uwidacznia koncepcję przejrzystości zawartą w modelu Mapcom, dla określenia tzw. społecznej walidacji uczenia się, która powinna pozwolić obywatelowi uzyskać społeczne uznanie certyfikowanych rezultatów szkoleń. Jest to jeden z najbardziej istotnych elementów prezentowanego systemu. Rys. 3 Koncepcja kompetencji jest nowym systemem uznawania wiedzy i umiejętności przez gospodarkę, społeczeństwo i obywateli. Koncepcja skupia się na wartości użytkowej, a więc na rzeczywistym uznaniu certyfikowanych kompetencji przez rynek pracy, co jest często najsłabszym punktem istniejących systemów certyfikacji. Ostatnio pewne zamieszanie zostało spowodowane przez skupienie się na pojęciu wyniki uczenia się, wprowadzonym wraz z EQF przez Unię Europejską. W gruncie rzeczy jest jasna różnica między pojęciem wyników uczenia się (opisanym pojęciami takimi jak: kompetencja, zdolność i wiedza) i pojęciem kompetencji zawodowych (opisanym takimi pojęciami jak: odpowiednie działania zawodowe, rezultaty tych działań). Pierwszy to standard szkolenia, dostosowany do projektowania szkoleń i ich opisu (bardziej odpowiedni dla nauczycieli i 28

29 uczniów); drugi to standard zawodowy, który powinien być dostosowany do celów oceny i certyfikacji (gdy szkolenie zostało zaprojektowane w oparciu o modele oparte na kompetencjach). Poniższy schemat podsumowuje różnice pomiędzy dwiema koncepcjami i także pokazuje możliwości użycia obu z nich, oddzielnie, jak i razem. Standard może być Szkoleniowy Zawodowy do wykorzystania odnosi się do definiuje definiuje odnosi się do do wykorzystania W Systemie szkoleniowym Projektowania szkoleń Rezultaty szkoleń Oczekiwane rezultaty Ewaluacji Na rynku pracy w odniesieniu do są powiązane z w odniesieniu do Kompetencje Profile zawodowe Działania zawodowe dzieli się na Weryfikacja Obserwacja wiąże się z dzieli się na Zdolności Wiedza Procesy Główne Składowe Rys. 4 29

30 Wnioski Idea Mapcomu zawiera logikę oceny sumatywnej (której głównym zadaniem jest pozwolenie na uzyskanie certyfikatu formalnego, na zakończenie ścieżki edukacyjnej). W gruncie rzeczy jej celem jest uzyskanie formalnego certyfikatu potwierdzającego osiągnięcie celu jako wyniku uczenia się także na drodze nieformalnej, ale z drugiej strony zwykle certyfikowany jest nie profil zawodowy, ale poziom wiedzy zawodowej, powiązanej z kompetencją zawodową uważaną za najistotniejszą, tj. główną/kluczową. System jest także użyteczny dla oceny kształtującej (której zadaniem jest pozwolenie ocenianemu na uszczegółowienie jego zasobu wiedzy), natomiast jej oczekiwanym rezultatem nie jest certyfikacja, ale ocena kompetencji nabytych w kontekście nieformalnym, która może być użyta do osobistej strategii rozwoju w Uczeniu się przez całe życie. System może być więc zastosowany jedynie w oparciu o zasady oceny kształtującej (np. użycie jej tyko do bieżącego oceniania, doradztwa, uzyskania punktów kredytowych, itp.), zmierzając następnie w stronę systemu oceny sumatywnej (z uzyskaniem formalnego certyfikatu kompetencji), gdy wszystkie elementy niezbędne do jej przeprowadzenia będą spełnione (oficjalne standardy uzgodnione przez stronę społeczną, sieć autoryzowanych instytucji oceniających i certyfikacyjnych, itd.). Jedno jest pewne: aby oceniać kompetencje, potrzebny jest wspólny zestaw standardów, do którego można się odnieść. Im większy obszar te standardy obejmują, tym lepiej. I odnosi się to zarówno do pojęcia oceny sumatywnej, jak i kształtującej. Zestaw standardów stanowi sedno sprawy, ale jest bardzo często niedoceniany w pracach grup ekspertów, które na szczeblu krajowym lub międzynarodowym pracują nad standardami. Prawie zawsze zainteresowane są one bardziej zachowaniem istniejących rozwiązań niż poszukiwaniem koniecznych zmian i adaptacji nowych rozwiązań. Jeśli Europejczycy rzeczywiście chcą mieć wspólny przejrzysty system walidacji, certyfikacji i uznawania kompetencji zawodowych, to konieczna jest odwaga, by zrezygnować ze stosowanych obecnie łatwych i wygodnych rozwiązań, które go nie zapewniają. 30

31 Promocja przejrzystości i uznawalności kompetencji możliwości wdrożenia modelu Mapcom szanse i trudności P O L S K A Problemy korelacji edukacji zawodowej z rynkiem pracy w Polsce Polski system edukacji zawodowej i szkoleń regulowany jest ustawą z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r., nr 256, poz z późn. zm.) oraz ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz z późn. zm.). Podział kompetencji między dwa resorty: Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, wymaga określonego współdziałania, z uwagi na silne jego scentralizowanie i sformalizowanie. Dominacja formalnych ścieżek kształcenia zawodowego, brak systemu uznawania efektów uczenia się pozaformalnego i nieformalnego oraz brak systemu prognozowania rozwoju zawodów i kwalifikacji są podstawowymi źródłami trudności w zapewnianiu zgodności programów edukacji zawodowej i szkoleń z potrzebami rynku pracy i gospodarki. Oprócz tego, system edukacji formalnej charakteryzuje się bardzo dużą bezwładnością i opóźnieniami w stosunku do rozwoju techniki i technologii, nie nadąża za rozwojem sektora usług oraz potrzebami społeczeństwa i gospodarki opartej na wiedzy. Analiza porównawcza polskiego systemu edukacji zawodowej i szkoleń z systemami innych krajów europejskich (np. Anglia, Irlandia, Francja, Holandia, Belgia, Austria) oraz wytyczne zawarte w dokumentach Unii Europejskiej, wskazują na obszary problemowe wymagające pogłębionych badań: (a) W jakim kierunku zmienić przestarzałe kształcenie zawodowe oparte na zawodach odzwierciedlających stosunki przemysłowe z okresu dominacji przemysłu ciężkiego i wydobywczego? (b) Jak duży jest niedobór zawodów usługowych, biznesowych oraz przydatnych z punktu widzenia społeczeństwa i gospodarki opartej na wiedzy? (c) Jak uelastycznić system kształcenia zawodowego oparty obecnie na zbyt długich cyklach nauki? (d) Co należy zmienić w systemie prawnym i organizacyjnym polskiej oświaty, aby kształcenie i szkolenie modułowe zbliżyło efekty edukacji zawodowej do wymagań rynku pracy i gospodarki? (e) Jak zwiększyć przejrzystość systemu kwalifikacji, aby ułatwić swobodny przepływ pracowników? (f) Jak zwiększyć powiązanie kierunków kształcenia zawodowego z rynkiem pracy i gospodarką zarówno na poziomie krajowym, jak i regionalnym? (g) Jak skutecznie wykorzystać standardy kwalifikacji zawodowych opracowywane przez partnerów społecznych edukacji (organizacje branżowe, związki zawodowe, związki pracodawców) do planowania edukacji zawodowej i szkoleń? (h) Jaki przyjąć system walidacji i uznawania kwalifikacji zdobywanych na drodze uczenia się pozaformalnego i nieformalnego, aby zwiększyć mobilność edukacyjną bez utraty jakości przyznawanych kwalifikacji? 31

32 (i) Ile poziomów powinna mieć Krajowa Rama Kwalifikacji, aby dobrze opisywała aktywność edukacyjną społeczeństwa i polski system kwalifikacji? (j) Jak rozwijać system uczenia się przez całe życie w powiązaniu z rynkiem pracy, a zwłaszcza uczenia się w miejscu pracy? Powyższe problemy i zarazem cele badań są odzwierciedleniem zachwianej równowagi między popytem na pracę a podażą zasobów pracy. Efektem jest bezrobocie o charakterze strukturalnym, długotrwałym, dotykające także absolwentów szkół zawodowych. 9 Problem bezrobocia łączy się z problemem jakości kształcenia zawodowego. Badania sugerują, że co drugi absolwent szkoły zawodowej wykazuje się brakiem umiejętności wykonywania pracy, do której był przygotowywany i nie jest to jego osobista wina, lecz wina oderwania edukacji zawodowej od rzeczywistości zakładu pracy. 10 Działania naprawcze powinny zmierzać w kierunku aktualizacji treści kształcenia i programów edukacyjnych, powiązania ich z realiami stanowisk pracy oraz zaplanowania na nowo systemu oceny jakości kształcenia zawodowego i szkoleń, opartego na zewnętrznym potwierdzaniu i walidacji kwalifikacji zawodowych uzyskiwanych na różnych drogach, w tym poprzez doświadczenie zawodowe. Polski model kwalifikacji zawodowych a model Mapcom oparty na kompetencjach Podstawą prawną opracowywania w Polsce krajowych standardów kwalifikacji zawodowych jest ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w której określono (art. 4), że do zadań ministra właściwego do spraw pracy należy m.in. koordynowanie opracowywania standardów kwalifikacji zawodowych dla zawodów występujących w klasyfikacji zawodów i specjalności oraz prowadzenie baz danych o standardach kwalifikacji. W obecnym stanie prawnym standardy kwalifikacji zawodowych nie są obligatoryjnym dokumentem. Opracowane standardy funkcjonują na zasadzie dokumentu rekomendowanego przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej i mogą być wykorzystywane przez zainteresowane osoby i instytucje do różnych celów, np. przygotowania standardów wymagań egzaminacyjnych w kształceniu zawodowym, podstaw programowych kształcenia w zawodzie, programów kształcenia i doskonalenia zawodowego, dostosowania ofert pracy do kwalifikacji osób poszukujących pracy, oceny luki kwalifikacyjnej osób bezrobotnych i poszukujących pracy, opracowania programów staży i praktyk zawodowych w ramach przygotowania zawodowego. W Polsce opracowywanie i rozwijanie kwalifikacji zawodowych w łączności z wymaganiami gospodarki i rynku pracy odbywa się przede wszystkim w ramach projektowania standardów kwalifikacji zawodowych. 11 Podstawy metodologiczne projektowania standardów w Polsce i projekty pierwszych ośmiu standardów zostały wypracowane w latach w ramach projektu ETF Building up the system of vocational qualification standards in Poland. Methodology of creating vocational qualification standards, realizowanego przez działający w strukturze Fundacji Fundusz Współpracy Narodowe Obserwatorium Kształcenia i Szkolenia Zawodowego. Dalsze prace miały miejsce w latach , w projekcie PHARE 2000 Krajowy system szkolenia zawodowego nadzorowanym przez Ministerstwo 9 Główny Urząd Statystyczny (2007): Biuletyn Statystyczny, nr 9, Warszawa. 10 Kabaj M. (2004): Strategie i programy przeciwdziałania bezrobociu, Wyd. Scholar, Warszawa. 11 Bednarczyk H., Woźniak I., Kwiatkowski S.M. (red) Krajowe standardy kwalifikacji zawodowych. Rozwój i współpraca. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa

33 Gospodarki i Pracy i zakończyły się opracowaniem 40 standardów kwalifikacji zawodowych. W ramach kolejnego projektu PHARE 2002 Doskonalenie umiejętności Publicznych Służb Zatrudnienia w dziedzinie wprowadzenia w życie Europejskiej Strategii Zatrudnienia i uczestnictwa w systemie EURES, powadzonego przez Ministerstwo Gospodarki i Pracy, opracowano 7 standardów dla zawodów i zakresów pracy występujących w urzędach pracy. W latach realizowany był największy jak dotychczas projekt Opracowanie i upowszechnienie krajowych standardów kwalifikacji zawodowych, współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich. Zbiór 253 krajowych standardów kwalifikacji zawodowych udostępniany jest w internetowej bazie danych, na serwerze Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej (adres bazy: Krajowe standardy kwalifikacji zawodowych projektowane są dla zawodów i specjalności ujętych w Klasyfikacji Zawodów i Specjalności 12 i porządkują kwalifikacje, towarzyszące pracy zawodowej według rodzajów i poziomów kwalifikacji. Krajowy standard kwalifikacji zawodowych powstaje w oparciu o analizę zawodu, która polega na wyodrębnieniu zakresów pracy w zawodzie oraz typowych zadań zawodowych. 13 Przyjęto, że zakres pracy ma odpowiadać potrzebom rynku pracy, tzn. powinna istnieć możliwość zatrudnienia pracownika w danym zakresie pracy, na jednym lub kilku stanowiskach. Zakresom prac przyporządkowano tzw. składowe kwalifikacji zawodowych. Każdej składowej przyporządkowano co najmniej jedno (najczęściej kilka) zadań zawodowych. Korelację między zadaniami zawodowymi a składowymi kwalifikacji zawodowych przedstawia odpowiednia tabela opisu standardu. W kolejnym kroku analizy każde zadanie zawodowe rozpisano na zbiory: umiejętności, wiadomości i cech psychofizycznych. 12 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz jej stosowania. Dz.U nr 82 poz Na podstawie: Kwiatkowski S.M., Woźniak I.: Elementy metodologii projektowania standardów kwalifikacji zawodowych. [W:] H. Bednarczyk, I. Woźniak, S.M. Kwiatkowski (red) Krajowe standardy kwalifikacji zawodowych. Rozwój i współpraca. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa

34 Rys. 5 przedstawia etapy analizy zawodu. ZAWÓD ZAKRES PRACY (SKŁADOWA KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH) ZADANIE ZAWODOWE UMIEJĘTNOŚCI WIADOMOŚCI CECHY PSYCHOFIZYCZNE Rys. 5. Etapy analizy zawodu Źródło: Kwiatkowski S.M., Woźniak I. (2007) Elementy metodologii projektowania standardów kwalifikacji zawodowych. [W:] Krajowe standardy kwalifikacji zawodowych. Rozwój i współpraca, pod red. H. Bednarczyk, I. Woźniak, S.M. Kwiatkowski, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa Wyróżniono cztery grupy kwalifikacji zawodowych: ponadzawodowe, ogólnozawodowe, podstawowe i specjalistyczne. Kwalifikacje ponadzawodowe opisane są zbiorami umiejętności, wiadomości i cech psychofizycznych wspólnych dla branży, w której zawód funkcjonuje. Można mówić także o pojęciu rodziny zawodów lub wspólnym rdzeniu zawodowym, dla którego wyodrębniono kwalifikacje ponadzawodowe. Są one bardzo bliskie pojęciu kwalifikacji kluczowych te jednak rozumie się jako wspólne dla wszystkich zawodów, a nie tylko branży zawodowej. Kwalifikacje ogólnozawodowe są wspólne z kolei dla tzw. składowych kwalifikacji zawodowych wyodrębnionych w Krajowym Standardzie Kwalifikacji Zawodowych. Kilku słów wyjaśnień wymaga nowe na gruncie polskiego zawodoznawstwa pojęcie składowych kwalifikacji zawodowych. Zostało ono wprowadzone jako realizacja idei podzielenia zawodów szerokoprofilowych charakterystycznych dla zawodów nauczanych w szkole na mniejsze części. Owe mniejsze obszary zawodu opisują składowe kwalifikacji zawodowych składowe, dlatego że w sumie składają się na cały zawód. Jedna składowa kwalifikacji zawodowych powstaje przez połączenie kilku powiązanych ze sobą zadań zawodowych. Łączenie tych zadań jest podporządkowane idei nadrzędnej grupa zadań zawodowych nazwana składową kwalifikacji zawodowych ma dać osobie możliwość zatrudnienia na stanowisku pracy, występującym w gospodarce. Kolejna grupa kwalifikacji zawodowych wyodrębnionych w Krajowym Standardzie Kwalifikacji Zawodowych to kwalifikacje podstawowe dla zawodu. Są one charakterystyczne dla jednej lub kilku (ale nie wszystkich) składowych kwalifikacji zawodowych. Ostatnia, czwarta grupa to kwalifikacje specjalistyczne. Zdefiniowano je jako rzadziej występujące umiejętności, wiadomości i cechy psychofizyczne, towarzyszące mniej typowym zadaniom zawodowym, które wykonuje stosunkowo mała populacja pracowników zatrudnionych w zawodzie, wyspecjalizowanych w dość wąskiej działalności. Uporządkowanie kwalifikacji zawodowych według poziomów kwalifikacji ma na celu ukazanie: złożoności pracy, stopnia trudności i ponoszonej odpowiedzialności. Zasadą było oddzielenie od siebie dwóch kwestii: wykształcenia, towarzyszącego zdobywaniu kwalifikacji zawodowych w systemie szkolnym i pozaszkolnym oraz rzeczywistych umiejętności wymaganych do wykonywania pracy na typowych stanowiskach pracy. Przyjęto nadrzędność rzeczywistych wymagań stanowisk pracy nad wymaganiami określonymi w podstawach 34

35 programowych kształcenia w zawodzie (i pochodzącymi od nich programami kształcenia zawodowego oraz standardami wymagań egzaminacyjnych będących podstawą do przeprowadzania egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe). Rys. 6 przedstawia zasięg poszczególnych rodzajów kwalifikacji zawodowych. GOSPODARKA (Klasyfikacja zawodów i specjalności) BRANŻA (SEKTOR GOSPODARKI) ZAWÓD Kwalifikacje ogólnozawodowe Kwalifikacje ponadzawodowe ZAKRES PRACY (SKŁADOWA KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH) ZADANIE ZAWODOWE Kwalifikacje podstawowe i specjalistyczne Kwalifikacje podstawowe i specjalistyczne Kwalifikacje kluczowe (np. porozumiewanie się w języku obcym, umiejętność wyszukiwania i przetwarzania informacji, przedsiębiorczość, umiejętność pracy zespołowej itp.) Rys. 6. Zasięg rodzajów kwalifikacji zawodowych Źródło: Kwiatkowski S.M., Woźniak I. (2007) Elementy metodologii projektowania standardów kwalifikacji zawodowych. [W:] Krajowe standardy kwalifikacji zawodowych. Rozwój i współpraca, pod red. H. Bednarczyk, I. Woźniak, S.M. Kwiatkowski, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa W Krajowym Standardzie Kwalifikacji Zawodowych zdefiniowano pięć poziomów kwalifikacji, które różnicują wymagania miejsc pracy pod względem wymaganej wiedzy, umiejętności oraz stopnia samodzielności i odpowiedzialności pracownika. Standard kwalifikacji zawiera także wykaz podstawowych aktów prawnych regulujących wykonywanie zawodu, syntetyczny opis zawodu i wykaz typowych stanowisk pracy w układzie pięciu poziomów kwalifikacji zawodowych. Oczekuje się, że opracowanie i upowszechnienie krajowych standardów kwalifikacji zawodowych stworzy podstawy dla efektywnie funkcjonującego systemu ustawicznej edukacji zawodowej dorosłych, silniej zwiąże szkolny system edukacji zawodowej z rynkiem pracy i podniesie skuteczność polityki zatrudnienia. Drugi z analizowanych modeli, model Mapcom, oparty został na analizie procesu pracy. Umożliwia on budowanie profili kompetencji potrzebnych przedsiębiorstwu w jego działalności, analizę potrzeb szkoleniowych poszczególnych pracowników oraz grup pracowniczych, a także ułatwia procesy rekrutacji, ocen pracowniczych i wartościowania stanowisk pracy. Z tego względu model może być stosowany do zarządzania wiedzą, zasobami ludzkimi oraz szkoleniami w przedsiębiorstwie. W szerszej perspektywie model Mapcom może stać się źródłem wiedzy dla systemu edukacji zawodowej o potrzebach gospodarki i rynku pracy w zakresie kwalifikacji i kompetencji zawodowych, co jest zbieżne z rolą pełnioną przez krajowe standardy kwalifikacji zawodowych. 35

36 Na rys. 7 przedstawiono model standardu. Na rys. 7 przedstawiono model standardu. KLASYFIKACJA ZAWODÓW I SPECJALNOŚCI Standard kwalifikacji dla zawodu 1 Standard kwalifikacji dla zawodu 2 Standard kwalifikacji dla zawodu 3 Standard kwalifikacji dla zawodu 4 Stan dard kwalif ikacji Stan dard kwalif ikacji Stan dard kwalif ikacji Stan dard kwalif ikacji kolejne kolejne zawody zawody Nazwa zawodu zgodnie z klasyfikacją Nazwa Słownik zawodu pojęć zgodnie z klasyfikacją Słownik Podstawy pojęć prawne wykonywania zawodu Podstawy Syntetyczny prawne opis wykonywania zawodu zawodu Syntetyczny Stanowiska opis pracy zawodu Stanowiska Zadania pracy zawodowe Zadania Składowe zawodowe kwalifikacji zawodowych Składowe Specyfikacja kwalifikacji kwalifikacji zawodowych zawodowych według grup Specyfikacja i poziomów: kwalifikacji zawodowych według grup i poziomów: ponadzaw POZIOM 1 odowe ponadzawodowe ogólnozaw umiejętności odowe wiadomości ogólnozawodowe umiejętności podstawo cechy psychofizyczne wiadomości we podstawowe cechy psychofizyczne specjalisty czne specjalistyczne ponadzaw odowe ponadzawodowe ogólnozaw odowe ogólnozawodowe podstawo we podstawowe specjalisty czne specjalistyczne ponadzaw odowe ponadzawodowe ogólnozaw odowe ogólnozawodowe podstawo we podstawowe specjalisty czne specjalistyczne POZIOM 2 umiejętności wiadomości umiejętności cechy psychofizyczne wiadomości cechy psychofizyczne POZIOM 5 umiejętności wiadomości umiejętności cechy psychofizyczne wiadomości cechy psychofizyczne Rys. Rys Model Model polskich polskich standardów standardów kwalifikacji kwalifikacji zawodowych zawodowych Źródło: Kwiatkowski S.M., Woźniak I. (2007) Elementy metodologii projektowania standardów kwalifikacji zawodowych. Źródło: [W:] Kwiatkowski Krajowe S.M., standardy Woźniak kwalifikacji I. (2007) zawodowych. Elementy metodologii Rozwój projektowania i współpraca, standardów pod red. kwalifikacji H. Bednarczyk, zawodowych. I. Woźniak, [W:] S.M. Krajowe Kwiatkowski, standardy Ministerstwo kwalifikacji Pracy zawodowych. i Polityki Rozwój Społecznej, i współpraca, Warszawa pod red. H. Bednarczyk, I. Woźniak, S.M. Kwiatkowski, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa Oczekuje się, że opracowanie i upowszechnienie krajowych standardów kwalifikacji zawodowych stworzy podstawy dla efektywnie funkcjonującego systemu ustawicznej Istota i odrębność modelu Mapcom wynika z tego, że punktem wyjścia do określania zbioru edukacji zawodowej dorosłych, silniej zwiąże szkolny system edukacji zawodowej z rynkiem kompetencji jest analiza procesu pracy. Za twórcę podejścia procesowego w analizach pracy i podniesie skuteczność polityki zatrudnienia. działalności podmiotów gospodarczych uznaje się F. W. Taylora, który na początku XX w. rozwinął Drugi teorię z analizowanych naukowej organizacji modeli, model pracy poprzez Mapcom, dążenie oparty do został optymalizacji na analizie metod procesu i czasu pracy. pracy Umożliwia celem obniżenia on budowanie kosztów produkcji. profili kompetencji Posługiwał się potrzebnych między innymi przedsiębiorstwu metodą podziału w jego całego działalności, procesu produkcyjnego analizę potrzeb na jak szkoleniowych najprostsze czynności, poszczególnych aby wyeliminować pracowników czynności oraz grup zbędne pracowniczych, i usprawnić pozostałe, a także ułatwia osiągając procesy wzrost rekrutacji, wydajności ocen pracy. pracowniczych W latach 80. i i wartościowania 90. ubiegłego stanowisk wieku M. E. pracy. Porter Z opracował tego względu koncepcję model łańcucha może być wartości, stosowany w której do przedsiębiorstwo zarządzania wiedzą, przedstawia zasobami się ludzkimi w postaci oraz uproszczonych szkoleniami w schematów, przedsiębiorstwie. jako sekwencję W szerszej działań perspektywie od etapu model przygotowania Mapcom może produkcji, stać się poprzez źródłem produkcję wiedzy wyrobów dla systemu finalnych, edukacji aż do zawodowej dostarczenia o ich potrzebach do odbiorcy gospodarki (klienta). i rynku W łańcuchu pracy w wartości zakresie wyróżnia kwalifikacji się i funkcje kompetencji podstawowe zawodowych, oraz pomocnicze, co jest zbieżne zarządcze z rolą i pełnioną doradcze. przez Jako krajowe kryterium standardy jakości kwalifikacji uznaje się zawodowych. zadowolenie klienta oraz przyjmuje 36 6

37 zasadę, że o jakości wyrobu końcowego decyduje jakość wszystkich pośrednich etapów i działań przedsiębiorstwa. Rozwój technologii informacyjnych przyczynił się do rozwoju teorii nowoczesnego zarządzania. Pod koniec lat 90. XX w. rozwinięto zwłaszcza dwie koncepcje: reengineering oraz process improvement. Mimo różnych założeń, celem obu koncepcji była zmiana i doskonalenie procesów w przedsiębiorstwie. 14 Najnowsze koncepcje zarządzania procesowego dążą do takiego zintegrowanego i elastycznego zaprojektowania systemu procesów gospodarczych, biznesowych, zarządzania zasobami ludzkimi oraz kształcenia kadr, aby umożliwiał organizacjom szybkie dostosowywanie się do zmieniającego się otoczenia konkurencyjnego i wymagań klientów. Współczesna koncepcja zarządzani procesami biznesowymi (Business Process Management BPM) proponuje wykorzystanie najnowszych teorii procesów i systemów, przy udziale osiągnięć technologii informatycznych. W efekcie możliwe staje się całościowe i systemowe ujęcie wszystkich procesów związanych z pracą, technologiami, zasobami i ludźmi. 15 Pierwszym etapem identyfikacji kompetencji w przedsiębiorstwie w modelu Mapcom jest analiza uproszczonych procesów pracy (rys. 8). Zgodnie z podejściem reprezentowanym np. w normach jakości serii ISO 9000, procesem nazwać można każde działanie, które przekształca wejście (dane wejściowe) na wyjście (dane wyjściowe). Proces składa się ze zbioru podprocesów, etapów i operacji wzajemnie ze sobą powiązanych. Z kolei podprocesy, etapy i operacje odpowiadają działaniom: głównym, składowym i elementarnym, co pokazuje rys. 8. Istotą modelu Mapcom jest przypisanie do trzech rodzajów działań, zbiorów towarzyszących im kompetencji zawodowych pracowników, stąd rozróżnia się kompetencje: główne, składowe i elementarne. Przypisanie jest bezpośrednie, zgodnie z definicją kompetencji jako zdolności do działania. Dokładniej kompetencje definiuje Europejska Rama Kwalifikacji jako udowodnioną zdolność stosowania wiedzy, umiejętności i zdolności osobistych, społecznych lub metodologicznych, okazywaną w pracy lub nauce oraz w karierze zawodowej i osobistej. 16 W zasadzie każdy analizowany proces można umieścić w jakimś makroprocesie oraz wyodrębnić z niego podprocesy. Ukazanie analizy w szerszej strukturze działań wytwórczych lub usługowych prowadzi do systematyzacji, której wyrazem jest możliwość przypisania procesów do uznanych klasyfikacji. Model Mapcom preferuje odnoszenie procesów pracy do Statystycznej Klasyfikacji Działalności Gospodarczej we Wspólnocie Europejskiej (NACE Rev. 2). Należy zauważyć, że kraje członkowskie Unii Europejskiej dostosowały swoje krajowe klasyfikacje działalności do klasyfikacji europejskiej, dzięki czemu procesy pracy analizowane w modelu Mapcom umieszczone są od razu w kontekście europejskim. W przypadku Polski, klasyfikacją odniesienia dla procesów pracy analizowanych w modelu Mapcom jest Polska Klasyfikacja Działalności (PKD 2007) Durlik I.: Reengineering i technologia informatyczna w restrukturyzacji procesów gospodarczych. Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa Smith H., Fingar P.: Business Process Management (BPM):The third Wave. Tampa: Meghan-Kiffer Press Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie. Załącznik 1: Definicje. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej z dnia Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD). Dz.U. nr 251, poz

38 Rys. 8. Model Mapcom analizy kompetencji zawodowych Na podstawie: G. Collinassi, L. Kunc, I. Woźniak: Mapcom 2. Podręcznik użytkownika. Projekt Leonardo da Vinci Transfer Innowacji nr PL1-LEO Model Mapcom umożliwia nie tylko analizę kompetencji w powiązaniu z analizą pracy. Daje również możliwość projektowania szkoleń zawodowych i doskonalących z użyciem technologii modułowej. Zgodnie z koncepcją szkolenia modułowego tworzy się moduły profili kompetencyjnych składające się z jednostek modułowych. Z kolei każda jednostka modułowa składa się z jednostek szkoleniowych, które wykorzystuje się bezpośrednio w procesie kształcenia. Model Mapcom zakłada, że moduł odpowiada kompetencji głównej, jednostka modułowa odpowiada kompetencji składowej, natomiast jednostka szkoleniowa reprezentuje kompetencję elementarną. Program komputerowy Mapcom 2, będący narzędziem zaprojektowanym specjalnie dla wdrożenia modelu, nie jest aplikacją o ambicjach zintegrowania wszystkich procesów zachodzących w przedsiębiorstwie, gdyż integruje jedynie procesy pracy z zarządzaniem kompetencjami, szkoleniami i ocenami pracowniczymi. Dzięki temu program komputerowy 38

39 zaprojektowany na podstawie założeń modelu Mapcom nie jest programem skomplikowanym i zajmuje stosunkowo mało pamięci w komputerze. Prostota programu komputerowego Mapcom 2 wraz z małymi wymaganiami sprzętowymi jest zaletą dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw i wypełnia lukę na rynku tego typu programów, gdzie znaleźć można rozbudowane oferty obsługi informatycznej systemów BMP. Model i program komputerowy Mapcom, z uwagi na swoją względną prostotę i niskie wymagania sprzętowe dedykowany jest przede wszystkim małym i średnim przedsiębiorstwom, które chciałyby doskonalić własne procesy biznesowe za pomocą narzędzia do zarządzania kompetencjami i szkoleniami. Elastyczność programu komputerowego Mapcom 2 nie wyklucza jednak innych zastosowań. Z powodzeniem mogą go stosować firmy duże i bardzo duże, chociaż na rynku istnieją rozbudowane programy do zarządzania wszystkimi procesami biznesowymi w dużych organizacjach gospodarczych. Mogą go stosować firmy usługowe o najróżniejszych profilach działalności, bo każdą organizację da się opisać jako zbiór procesów. Ciekawym i ambitnym zastosowaniem modelu i programu jest udana próba wykorzystania modelu i programu Mapcom do zarządzania kompetencjami we włoskim regionie Friuli Venezia Giulia. W tym celu powstała internetowa baza danych z mapami procesów, które pokrywają najważniejsze dla gospodarki i turystyki regionu branże. 18 W Polsce model Mapcom mógłby być wykorzystany do rozwoju szkoleń opartych na kompetencjach zawodowych. Spełniony byłby postulat środowisk gospodarczych dostosowania kształcenia i szkolenia zawodowego do potrzeb rynku pracy i gospodarki. 18 Baza jest dostępna pod adresem: 39

40 Podsumowanie Innowacja w analizie i zarządzaniu kompetencjami zawodowymi, opracowana we Włoszech i będąca przedmiotem transferu do Polski i Holandii w ramach programu Leonardo da Vinci Uczenie się przez całe życie posiada cechy, których polski system ustawicznej edukacji zawodowej bardzo potrzebuje. Model Mapcom spełnia kryteria wysokiej jakości przygotowania do pracy zawodowej przede wszystkim dzięki oparciu treści kształcenia na procesach pracy zachodzących w przedsiębiorstwach. Jest to system elastyczny, sprzyjający uczeniu się przez całe życie i budowaniu kapitału intelektualnego każdego człowieka z osobna, jak i całych organizacji i przedsiębiorstw, przy czym uwzględnia Polską Klasyfikację Działalności, a przez to także Statystyczną Klasyfikacji Działalności Gospodarczej we Wspólnocie Europejskiej (NACE Rev. 2), przez co możliwe jest kształcenie i szkolenie na potrzeby międzynarodowego rynku pracy. Model Mapcom akcentuje potrzebę posiadania i rozwijania tzw. kompetencji ogólnych (zwanych metakompetencjami), które stanowią podstawę wszelkiej działalności zawodowej. Jakość i elastyczność kształcenia oferowana przez model Mapcom sprzyja ograniczaniu bezrobocia, zwłaszcza w grupie osób dorosłych. Oferowane są krótkie cykle szkolenia zlecane pod potrzeby konkretnych miejsc pracy. Szkolenia kończą się wydaniem certyfikatu. Zbiór zgromadzonych certyfikatów tworzy osobisty profil kwalifikacyjny danej osoby pracującej i uczącej się, zgodnie z logiką uczenia się przez całe życie. W modelu Mapcom nie jest ważne, na jakiej drodze osoba ucząca się osiągnęła wymagany poziom umiejętności zawodowych, gdyż przyświeca mu filozofia oceniania jedynie efektów uczenia się. W modelu Mapcom można łączyć tradycyjne egzaminowanie, składające się z części teoretycznej i praktycznej, z tzw. walidacją efektów uczenia się, czyli uznaniem przez powołaną w tym celu formalną komisję osiągnięć edukacyjnych i zawodowych uzyskanych na drodze doświadczenia zawodowego, a także uczenia się nieformalnego i pozaformalnego. Wspomniane wyżej cechy podejścia kompetencyjnego w kształceniu i szkoleniu zawodowym powodują, że model analizy kompetencji Mapcom jest ciekawą i innowacyjną propozycją dla polskiego systemu, zwłaszcza pozaszkolnej edukacji zawodowej. Bibliografia: Bednarczyk H., Woźniak I., Kwiatkowski S.M. (red) Krajowe standardy kwalifikacji zawodowych. Rozwój i współpraca. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa Durlik I.: Reengineering i technologia informatyczna w restrukturyzacji procesów gospodarczych. Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa G. Collinassi, L. Kunc, I. Woźniak: Mapcom 2. Podręcznik użytkownika. Projekt Leonardo da Vinci Transfer Innowacji nr PL1-LEO Główny Urząd Statystyczny (2007): Biuletyn Statystyczny, nr 9, Warszawa. Kabaj M. (2004): Strategie i programy przeciwdziałania bezrobociu, Wyd. Scholar, Warszawa. Kwiatkowski S.M., Woźniak I. (2007) Elementy metodologii projektowania standardów kwalifikacji zawodowych. [W:] Krajowe standardy kwalifikacji zawodowych. Rozwój i współpraca, pod red. H. Bednarczyk, I. Woźniak, S.M. Kwiatkowski, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa Ministerstwo Edukacji Narodowej: Co warto wiedzieć o kierunkach zmian w edukacji, aby skutecznie realizować projekty z Europejskiego Funduszu Społecznego? Publikacja dostępna na stronie: 40

41 Ministerstwo Edukacji Narodowej: Kształcenie zawodowe i ustawiczne - założenia projektowanych zmian. Publikacja dostępna na stronie: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD). Dz.U. nr 251, poz Smith H., Fingar P.: Business Process Management (BPM):The third Wave. Tampa: Meghan-Kiffer Press Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie ustanowienia europejskich ram kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie. Załącznik 1: Definicje. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej z dnia

42 Promocja przejrzystości i uznawalności kompetencji możliwości wdrożenia modelu Mapcom szanse i trudności H O L A N D I A Holenderska struktura kwalifikacji W następstwie celów, przyjętych w Lizbonie, rząd holenderski, Ministerstwo Edukacji, organizacje pracodawców i pracobiorców zdecydowały o stworzeniu struktury kwalifikacji opartej na kompetencjach, na potrzeby edukacji zawodowej. Centra kształcenia zawodowego, rynek szkoleń i pracy zapoczątkowały ten proces wespół z następującymi ważnymi interesariuszami: - Ministrem Edukacji, Kultury i Nauki, - organizacjami pracodawców, - organizacjami pracobiorców (związkami zawodowymi), - instytucjami zawodowymi. Proces ten zaowocował powstaniem struktury kwalifikacji opartej na kompetencjach, która podlega oddziaływaniu ze strony instytucji zawodowych, przedsiębiorstw i rządu. a. Konstrukcja Holenderskiej Struktury Kwalifikacji Dążono do zbudowania struktury kwalifikacji użytecznej dla wszystkich regularnych kursów szkolenia zawodowego w różnych branżach. Warunki pomyślnie funkcjonującej struktury kwalifikacji obejmują: - przejrzystość: wszyscy interesariusze pragnęli bardziej zrozumiałego i jaśniejszego opisu programów kształcenia, opartych na wspólnym języku mającym oparcie w kompetencjach; - standaryzację: użycie 25 zdefiniowanych zawczasu kompetencji, przy zastosowaniu tej samej struktury tworzenia profilu kwalifikacji, czyni strukturę kwalifikacji lepiej zrozumiałą; - przenoszalność: dzięki zastosowaniu identycznych kompetencji na wszystkich poziomach kształcenia uczący się będą w stanie łatwiej zwracać się od jednego programu szkoleniowego ku innemu, z uwzględnieniem rozmaitych kontekstów (geograficznego, ekonomicznego, branżowego); - stabilność: rzeczą niezbędną jest posiadanie stabilnej struktury kwalifikacji, która może być wykorzystywana w dłuższym okresie, z uwzględnieniem rozwoju technologicznego i gospodarczego. 42

43 Zaowocowało to stworzeniem spójnej kwalifikacji programów szkoleniowych, treści których pochodzą wprost z działalności zawodowej. Każda branża ma swoją własną strukturę kwalifikacji. Treść struktury kwalifikacji jest formułowana wspólnie przez organizacje pracodawców, związki zawodowe i przedstawicieli szkolnictwa zawodowego. Dla uzyskania struktury przejrzystej i przenoszalnej została ona oparta na zestawie 25 kompetencji. Panorama kwalifikacji stosowana w szkolnictwie zawodowym opisuje CO jest niezbędne w danym zawodzie. Instytucje edukacji i szkolenia zawodowego określają W JAKI SPOSÓB konstruowany jest proces uczenia się i jego program. Konstrukcję i współpracę przedstawiono poniżej. Proces budowy obejmuje cztery fazy: a. Partnerzy socjalni (organizacje pracodawców i związki zawodowe) tworzą profile zawodowe. b. Ośrodki doskonalenia przekładają owe profile zawodowe na branżowe profile kwalifikacji. Profile te są rezultatem dialogu pomiędzy partnerami socjalnymi a edukacyjnymi. c. Ministerstwo Edukacji zatwierdza profile kwalifikacji. d. Instytucje szkolenia zawodowego tworzą program edukacyjne i szkoleniowe. Instytucje nadzoru edukacyjnego monitorują jakość programów edukacyjnych i szkoleniowych. 43

44 b. Od kompetencji zawodowych do zestawu kwalifikacji Podstawę struktury kwalifikacji opartych na kompetencjach stanowią Profile Kompetencji Zawodowych. Profil Kompetencji Zawodowych opisuje działania w danym zawodzie oraz kompetencje zawodowe wykwalifikowanego pracownika. Zestaw ten jest konstruowany przez partnerów socjalnych (pracodawców i pracowników). Profil kompetencji zawodowych stanowi wkład w tworzenie profili zawodowych. Profil kwalifikacji opisuje kompetencje początkującego pracownika wykwalifikowanego oraz działania podejmowane w kontekście zawodowym, w jakim może funkcjonować ów początkujący pracownik. Jest on oparty na badaniach stosownych zawodów funkcjonujących na rynku pracy. Profil zawodowy obejmuje następujące elementy: - zadania podstawowe, - procesy działalności, - kompetencje i ich składniki, - wskaźniki zachowania. c. Znaczenie struktury kwalifikacji Na poziomie krajowym ważne jest istnienie certyfikacji struktury opartej na kompetencjach, celem zagwarantowania zdolności zatrudniania, mobilności i elastyczności na rynku pracy oraz stymulowania program uczenia się przez całe życie. Holenderska struktura kwalifikacji opartych na kompetencjach i system certyfikacji tego modelu mają istotne znaczenie dla akceptacji przez wszystkie zaangażowane strony. Poszczególne profile kwalifikacji są certyfikowane przez holenderskie Ministerstwo Edukacji. Obok tego rząd holenderski stymuluje certyfikację wcześniejszych działań związanych z uczeniem się, co umożliwia pracownikom oficjalne uznanie i walidację ich wiedzy i umiejętności, tak by ich program szkolenia był do tego właściwie dostosowany. 44

Obszar 3. Katarzyna Trawińska-Konador. Elżbieta Lechowicz

Obszar 3. Katarzyna Trawińska-Konador. Elżbieta Lechowicz Obszar 3. System potwierdzania efektów uczenia się oraz mechanizmy zapewniające jakość kwalifikacji dla wiarygodności edukacji i kwalifikacji w kraju i w Europie Katarzyna Trawińska-Konador Elżbieta Lechowicz

Bardziej szczegółowo

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013 Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 5 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Nowe podejście do kształcenia dorosłych w polityce LLL 2. Inicjowanie i monitorowanie krajowej polityki

Bardziej szczegółowo

III Zjazd Akademii Zarządzania Dyrektora Szkoły 2010/2011 Efektywność uczenia a ocena pracy szkoły 24 maja 2011 r., Warszawa

III Zjazd Akademii Zarządzania Dyrektora Szkoły 2010/2011 Efektywność uczenia a ocena pracy szkoły 24 maja 2011 r., Warszawa Opracowanie założeń merytorycznych i instytucjonalnych wdrażania Krajowych Ram Kwalifikacji oraz Krajowego Rejestru Kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie Beata Balińska III Zjazd AZDS, Efektywność

Bardziej szczegółowo

Jak budować zaplecze społeczne dla powstających Polskich Ram Kwalifikacji. Warszawa, 3 grudnia 2009 r.

Jak budować zaplecze społeczne dla powstających Polskich Ram Kwalifikacji. Warszawa, 3 grudnia 2009 r. Jak budować zaplecze społeczne dla powstających Polskich Ram Kwalifikacji Warszawa, 3 grudnia 2009 r. KOGO UWAŻAMY ZA PARTNERA SPOŁECZNEGO Organizacja pracodawców Związki Zawodowe kogo jeszcze? FAZY BUDOWY

Bardziej szczegółowo

KRK w kontekście potrzeb pracodawców. Krzysztof Chełpiński, członek Zarządu Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji

KRK w kontekście potrzeb pracodawców. Krzysztof Chełpiński, członek Zarządu Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji KRK w kontekście potrzeb pracodawców Krzysztof Chełpiński, członek Zarządu Krajowej Izby Gospodarczej Elektroniki i Telekomunikacji Gospodarka Oparta na Wiedzy Inwestycje w badania i rozwój. Wzrost zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus+ będzie wspierał:

Program Erasmus+ będzie wspierał: Zawartość Program Erasmus+ będzie wspierał:... 2 EDUKACJA SZKOLNA... 3 Mobilność kadry... 3 Partnerstwa strategiczne... 3 Wsparcie dla reform w obszarze edukacji... 3 SZKOLNICTWO WYŻSZE... 4 Mobilność

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 E R A S M U S+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy

Bardziej szczegółowo

Europejskie Ramy kwalifikacji a Polska Rama Kwalifikacji. Standardy Kompetencji Zawodowych.

Europejskie Ramy kwalifikacji a Polska Rama Kwalifikacji. Standardy Kompetencji Zawodowych. Europejskie Ramy kwalifikacji a Polska Rama Kwalifikacji. Standardy Kompetencji Zawodowych. System ECTS i ECVET. Kształcenie z udziałem różnych partnerów i podmiotów. Idea Europejskich Ram Kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

Rola samorządu terytorialnego w realizacji ponadnarodowych projektów edukacyjnych w programie Erasmus+

Rola samorządu terytorialnego w realizacji ponadnarodowych projektów edukacyjnych w programie Erasmus+ Rola samorządu terytorialnego w realizacji ponadnarodowych projektów edukacyjnych w programie Erasmus+ Liliana Budkowska Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ

Bardziej szczegółowo

EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy

EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy Agnieszka Luck, Kinga Motysia Krajowe Centrum Europass Biuro Koordynacji Kształcenia Kadr Fundacja Fundusz Współpracy EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Walidacja w obszarze rzemiosła jako przykład dobrej praktyki. Związek Rzemiosła Polskiego Warszawa, 29 marca 2011 r.

Walidacja w obszarze rzemiosła jako przykład dobrej praktyki. Związek Rzemiosła Polskiego Warszawa, 29 marca 2011 r. Walidacja w obszarze rzemiosła jako przykład dobrej praktyki Związek Rzemiosła Polskiego Warszawa, 29 marca 2011 r. Egzaminy czeladnicze i mistrzowskie w rzemiośle Walidowany i unowocześniany przez stulecia

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE ZAWODOWE I USTAWICZNE ZAŁOŻENIA PROJEKTOWANYCH ZMIAN

KSZTAŁCENIE ZAWODOWE I USTAWICZNE ZAŁOŻENIA PROJEKTOWANYCH ZMIAN KSZTAŁCENIE ZAWODOWE I USTAWICZNE ZAŁOŻENIA PROJEKTOWANYCH ZMIAN 1 Modernizacja kształcenia zawodowego Minister Edukacji Narodowej powołał w czerwcu 2008 r. Zespół opiniodawczo-doradczy do spraw kształcenia

Bardziej szczegółowo

Kształcenie zawodowe i ustawiczne w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 4 kwietnia 2013

Kształcenie zawodowe i ustawiczne w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 4 kwietnia 2013 Kształcenie zawodowe i ustawiczne w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 4 kwietnia 2013 Modernizacja kształcenia zawodowego Cele wdrażanej zmiany: poprawa jakości i efektywności kształcenia zawodowego

Bardziej szczegółowo

Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru. Mielec, 6 września 2013 r.

Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru. Mielec, 6 września 2013 r. Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru Mielec, 6 września 2013 r. Zmiany ustawy o systemie oświaty Zmiany w kształceniu zawodowym zostały wprowadzone ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Cel Działania:

Bardziej szczegółowo

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+.

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy młodzieżowe oraz sportowe w całej Europie. Połączy w jedną całość 7 dotychczasowych

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus + w sektorze Kształcenie i szkolenia zawodowe Akcja 2 - Partnerstwa Strategiczne

Program Erasmus + w sektorze Kształcenie i szkolenia zawodowe Akcja 2 - Partnerstwa Strategiczne Program Erasmus + w sektorze Kształcenie i szkolenia zawodowe Akcja 2 - Partnerstwa Strategiczne Program Erasmus+ Kształcenie i szkolenia zawodowe Program wspiera działania instytucji partnerskich, które

Bardziej szczegółowo

-ogólna charakterystyka i zasady finansowania

-ogólna charakterystyka i zasady finansowania Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Projekty partnerskie Leonardo da Vinci -ogólna charakterystyka i zasady finansowania Projekty partnerskie LdV (1)

Bardziej szczegółowo

System potwierdzania efektów uczenia się oraz mechanizmy zapewniające jakość kwalifikacji Podsumowanie obszaru 3.: Model Polskiej Ramy Kwalifikacji

System potwierdzania efektów uczenia się oraz mechanizmy zapewniające jakość kwalifikacji Podsumowanie obszaru 3.: Model Polskiej Ramy Kwalifikacji System potwierdzania efektów uczenia się oraz mechanizmy zapewniające jakość kwalifikacji Podsumowanie obszaru 3.: Model Polskiej Ramy Kwalifikacji Elżbieta Lechowicz Katarzyna Trawińska-Konador Warszawa

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Krajowe Centrum Europass Europass jest Inicjatywą Komisji Europejskiej umożliwiającą każdemu obywatelowi Europy lepszą prezentację kwalifikacji i umiejętności zawodowych.

Bardziej szczegółowo

Krajowe Ramy Kwalifikacji a działanie i rozwój instytucji edukacyjnych

Krajowe Ramy Kwalifikacji a działanie i rozwój instytucji edukacyjnych Witold Woźniak Krajowe Ramy Kwalifikacji a działanie i rozwój instytucji edukacyjnych Konferencja Opracowanie założeń merytorycznych i instytucjonalnych wdrażania KRK oraz krajowego rejestru kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

OŚ PRIORYTETOWA IX JAKOŚĆ EDUKACJI I KOMPETENCJI W REGIONIE Działanie 9.4: Poprawa jakości kształcenia zawodowego

OŚ PRIORYTETOWA IX JAKOŚĆ EDUKACJI I KOMPETENCJI W REGIONIE Działanie 9.4: Poprawa jakości kształcenia zawodowego REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA PODKARPACKIEGO NA LATA 2014-2020 OŚ PRIORYTETOWA IX JAKOŚĆ EDUKACJI I KOMPETENCJI W REGIONIE Działanie 9.4: Poprawa jakości kształcenia zawodowego Wojewódzki Urząd

Bardziej szczegółowo

System wsparcia w pozaformalnym i nieformalnym uczeniu się osób o niskich kwalifikacjach prezentacja projektu SkillsUp

System wsparcia w pozaformalnym i nieformalnym uczeniu się osób o niskich kwalifikacjach prezentacja projektu SkillsUp System wsparcia w pozaformalnym i nieformalnym uczeniu się osób o niskich kwalifikacjach prezentacja projektu SkillsUp mgr Katarzyna Sławińska, dr inż. Zbigniew Kramek ITeE-PIB, Radom 2010-1-PL1-LEO05-11472

Bardziej szczegółowo

KRAJOWE RAMY KWALIFIKACJI

KRAJOWE RAMY KWALIFIKACJI KRAJOWE RAMY KWALIFIKACJI Rola uczelni w procesie uczenia się przez całe życie Warszawa, 20.I.2012 Jolanta Urbanikowa, Uniwersytet Warszawski Krajowy system kwalifikacji Ogół działań państwa związanych

Bardziej szczegółowo

Reforma kształcenia zawodowego w Polsce

Reforma kształcenia zawodowego w Polsce Reforma kształcenia zawodowego w Polsce zakładane cele i oczekiwane rezultaty 4 grudnia 2012 r. Ocena dotychczasowego stanu szkolnictwa zawodowego w kontekście potrzeb rynku pracy Słabe strony dotychczasowego

Bardziej szczegółowo

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji

Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji 2010 Pozycja mikroprzedsiębiorstw w regionalnych systemach innowacji Paweł Czyż Warszawa, maj 2010 WPROWADZENIE Ewolucja teorii wzrostu gospodarczego i podejścia do innowacji Od podejścia neoklasycznego

Bardziej szczegółowo

(Nie)równowaga popytu i podaży na kwalifikacje i kompetencje perspektywa sektorowa. Instytut Badań Edukacyjnych Szkoła Główna Handlowa

(Nie)równowaga popytu i podaży na kwalifikacje i kompetencje perspektywa sektorowa. Instytut Badań Edukacyjnych Szkoła Główna Handlowa (Nie)równowaga popytu i podaży na kwalifikacje i kompetencje perspektywa sektorowa Instytut Badań Edukacyjnych Szkoła Główna Handlowa Warszawa, 24 października 2012 Plan prezentacji 1. Wprowadzenie 2.

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Stowarzyszenie Jeden Świat (SJŚ) i holenderski Oxfam Novib, realizują wspólny projekt pt. E-Motive, który dotyczy transferu wiedzy z Krajów Globalnego

Bardziej szczegółowo

Rezultaty projektów transferu innowacji. Warszawa, 17 czerwca 2013

Rezultaty projektów transferu innowacji. Warszawa, 17 czerwca 2013 Rezultaty projektów transferu innowacji Warszawa, 17 czerwca 2013 Cel programu Uczenie się przez całe życie Włączenie uczenia się przez całe życie w kształtowanie Unii Europejskiej jako zaawansowanej,

Bardziej szczegółowo

Możliwości wsparcia rozwoju zasobów ludzkich w regionie w okresie programowania 2007 2013. Częstochowa, 21. 09. 2007 r.

Możliwości wsparcia rozwoju zasobów ludzkich w regionie w okresie programowania 2007 2013. Częstochowa, 21. 09. 2007 r. Możliwości wsparcia rozwoju zasobów ludzkich w regionie w okresie programowania 2007 2013 Częstochowa, 21. 09. 2007 r. Działania wdrażane przez Wojewódzki Urząd Pracy w Katowicach Działanie 6.1 Działanie

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji. www.frse.org.pl

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji. www.frse.org.pl Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji www.frse.org.pl Foundation for the Development of the Education System www.frse.org.pl Program Erasmus Podsumowania 1998-2011 Erasmus w Polsce Wyjazdy 1998/99 2010/11

Bardziej szczegółowo

kształcenia zawodowego w Polsce

kształcenia zawodowego w Polsce DEPARTAMENT KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO 29/10/2013 modernizacja a kształcenia zawodowego w Polsce ECVET Cele wprowadzonej reformy poprawa jakości i efektywności kształcenia zawodowego oraz zwiększenie

Bardziej szczegółowo

1 Postanowienia ogólne

1 Postanowienia ogólne REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE pt. Kwalifikacje na miarę europejską. Program formalnego potwierdzenia kwalifikacji rzemieślniczych. realizowanym w ramach Programu Operacyjnego Kapitał

Bardziej szczegółowo

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE Działalność szkół, placówek oświatowych, instytucji wsparcia oświaty finansowana będzie w ramach dwóch głównych Programów Operacyjnych: 1. Regionalny

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus + Kształcenie i szkolenia zawodowe

Program Erasmus + Kształcenie i szkolenia zawodowe Program Erasmus + Kształcenie i szkolenia zawodowe Akcja 2 Partnerstwa Strategiczne Warszawa, 4,18 lutego 2015 W ramach partnerstw strategicznych dąży się do wspierania opracowywania, przekazywania lub

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego

Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego Opracowanie: Katarzyna Podobińska Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Gdańsku Gdańsk, 30 września 2014 r. Jednym z zadań

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie. Program Leonardo da Vinci

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie. Program Leonardo da Vinci Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie Program Leonardo da Vinci Zasady organizacji wyjazdów na praktyki w programie Leonardo da Vinci (projekty typu PLM) Program Leonardo

Bardziej szczegółowo

Polska Rama Kwalifikacji szansą na kompetencje dostosowane do potrzeb rynku pracy

Polska Rama Kwalifikacji szansą na kompetencje dostosowane do potrzeb rynku pracy Polska Rama Kwalifikacji szansą na kompetencje dostosowane do potrzeb rynku pracy Tomasz Saryusz-Wolski Politechnika Łódzka, Instytut Badań Edukacyjnych w Warszawie Projekt Opracowanie założeń merytorycznych

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół im. gen. Sylwestra Kaliskiego w Górze

Zespół Szkół im. gen. Sylwestra Kaliskiego w Górze Zespół Szkół im. gen. Sylwestra Kaliskiego w Górze R O L A S Y S T E M U E C V E T W R O Z W O J U J A K O Ś C I K S Z T A Ł C E N I A Z A W O D O W E G O P O L S C E " Nasze doświadczenia związane z wdrażaniem

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne rozwiązania w obszarze współpracy nauki i biznesu współfinansowane z EFS Krajowa Instytucja Wspomagająca Warszawa, 25 września 2013

Innowacyjne rozwiązania w obszarze współpracy nauki i biznesu współfinansowane z EFS Krajowa Instytucja Wspomagająca Warszawa, 25 września 2013 Innowacyjne rozwiązania w obszarze współpracy nauki i biznesu współfinansowane z EFS Krajowa Instytucja Wspomagająca Warszawa, 25 września 2013 Spotkanie współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Kształcenie zawodowe w rzemiośle

Kształcenie zawodowe w rzemiośle Konferencja dla doradców zawodowych Uczenie się w formach pozaszkolnych warunkiem elastyczności kształcenia zawodowego Kształcenie zawodowe w rzemiośle Jolanta Kosakowska Związek Rzemiosła Polskiego Warszawa

Bardziej szczegółowo

Vocational Competence Certificate

Vocational Competence Certificate Vocational Competence Certificate Kompletny, działający system Idea od szkolenia do zatrudnienia PRAKTYKI/STAŻE VCC WALIDACJA - 65% NA EGZAMINIE Ważne Treści edukacyjne i programy praktyk są wypracowywane

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Warszawa, czerwiec 2014 r. Dotychczas podjęte inicjatywy Szefa Służby Cywilnej W latach

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020. Grundtvig 2007-2013

Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020. Grundtvig 2007-2013 Edukacja dorosłych Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił m.in. wcześniejsze programy Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Grundtvig 2007-2013 Erasmus+ Edukacja dorosłych

Bardziej szczegółowo

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r.

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie Wydział Rozwoju Kadr Regionu Plan prezentacji Typy projektów. Uprawnieni wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego

AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego CELE Rozwój oraz wdrażanie innowacyjnych rozwiązań i praktyk w obszarze edukacji pozaformalnej młodzieży i osób pracujących

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

rozwój systemu ECVET w kształceniu zawodowym w latach 2014-2020

rozwój systemu ECVET w kształceniu zawodowym w latach 2014-2020 DEPARTAMENT KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO Szanse rozwój na systemu ECVET w kształceniu zawodowym w latach 2014-2020 Podział zawodów na kwalifikacje zgodne z ideą ERK i ECVET podstawą zmian w kształceniu

Bardziej szczegółowo

Kształcenie zawodowe a wymagania państwa wobec szkół

Kształcenie zawodowe a wymagania państwa wobec szkół DEPARTAMENT KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO Kształcenie zawodowe a wymagania państwa wobec szkół Warszawa, 2 lutego 2015 r. Modernizacja kształcenia zawodowego Cele zmiany wdrażanej od 1 września

Bardziej szczegółowo

Akredytacja i certyfikacja IPMA Student z perspektywy asesora

Akredytacja i certyfikacja IPMA Student z perspektywy asesora Akredytacja i certyfikacja IPMA Student z perspektywy asesora dr inż. Bogumił Dałkowski Asesor IPMA Stowarzyszenie IPMA Polska, poprzez program akredytacji IPMA Student, oferuje uczelniom wyższym możliwość

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Program Operacyjny Kapitał Ludzki 4 marca 2009 Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka Program Operacyjny Kapitał Ludzki Paulina Gąsiorkiewicz-Płonka Zastępca Dyrektora Departament Wdrożeń i Innowacji Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE realizowanym w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.3 Upowszechnienie formalnego

Bardziej szczegółowo

Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020. Warszawa, 4 kwietnia 2013

Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020. Warszawa, 4 kwietnia 2013 Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020 Warszawa, 4 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Powiązanie krajowej polityki edukacyjnej ze strategiami rozwoju kraju 2. Znaczenie idei uczenia

Bardziej szczegółowo

SPO RZL. PARP jako Beneficjent Końcowy Działania 2.3. DZIAŁANIE 2.3. Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki

SPO RZL. PARP jako Beneficjent Końcowy Działania 2.3. DZIAŁANIE 2.3. Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki PARP jako Beneficjent Końcowy Działania 2.3 PRIORYTET 2 SPO RZL Rozwój społeczeństwa opartego na wiedzy DZIAŁANIE 2.3. Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki CEL: Podniesienie konkurencyjności i rozwój potencjału

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa. Warszawa, 25 czerwca 2013 r. Przenoszenie i akumulacja osiągnięć jak wdrażać system w Polsce?

Informacja prasowa. Warszawa, 25 czerwca 2013 r. Przenoszenie i akumulacja osiągnięć jak wdrażać system w Polsce? Informacja prasowa Warszawa, 25 czerwca 2013 r. Przenoszenie i akumulacja osiągnięć jak wdrażać system w Polsce? System przenoszenia i akumulacji osiągnięć ECVET umożliwia budowanie indywidualnych ścieżek

Bardziej szczegółowo

Zapewnianie jakości kwalifikacji poza formalnym systemem edukacji analiza stanu obecnego

Zapewnianie jakości kwalifikacji poza formalnym systemem edukacji analiza stanu obecnego Zapewnianie jakości kwalifikacji poza formalnym systemem edukacji analiza stanu obecnego Prezentacja wyników badania Magdalena Dybaś 19 czerwca 2012 Badanie zostało zrealizowane na zlecenie Instytutu Badań

Bardziej szczegółowo

Dyplom mistrzowski i świadectwo czeladnicze - kwalifikacje ważne dla rynku pracy i gospodarki. Gdańsk, 10.09.2015 r.

Dyplom mistrzowski i świadectwo czeladnicze - kwalifikacje ważne dla rynku pracy i gospodarki. Gdańsk, 10.09.2015 r. Dyplom mistrzowski i świadectwo czeladnicze - kwalifikacje ważne dla rynku pracy i gospodarki Gdańsk, 10.09.2015 r. Wkład rzemiosła w edukację zawodową to: ok. 25,5 tysiąca zakładów szkolących; ponad 76

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Warszawa, 28 czerwca 2012 r.

Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Warszawa, 28 czerwca 2012 r. Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Warszawa, 28 czerwca 2012 r. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego - 2012-07-19 Wsparcie dla osób w wieku 50+ w ramach PO KL 1. Formy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020

Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020 Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020 Agnieszka Pidek-Klepacz Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego w Lublinie Lublin,

Bardziej szczegółowo

Zielona Góra, wrzesień 2014 r.

Zielona Góra, wrzesień 2014 r. Zielona Góra, wrzesień 2014 r. Oś Priorytetowa Poziom alokacji EFRR Wielkość środków w mln euro OP 1 - Gospodarka i innowacje. 27% 176 409 467,00 OP 2 - Rozwój Cyfrowy 6% 39 202 4,00 OP 3 - Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE Program formalnego potwierdzania kwalifikacji w zawodach rzemieślniczych oraz ich legalizacji w UE odpowiedzią 1 Postanowienia ogólne projektu 1. Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Niniejszy formularz raportu służy wyłącznie do testowania przez Komisję Europejską / Narodowe Agencje. Proszę nie rozpowszechniać!

Niniejszy formularz raportu służy wyłącznie do testowania przez Komisję Europejską / Narodowe Agencje. Proszę nie rozpowszechniać! Niniejszy formularz raportu służy wyłącznie do testowania przez Komisję Europejską / Narodowe Agencje. Proszę nie rozpowszechniać! A. INFORMACJE OGÓLNE ŚRODOWISKO: ACC Prosimy o wypełnienie, podpisanie

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

System wsparcia uczenia się pozaformalnego i nieformalnego dla osób o niskich kwalifikacjach

System wsparcia uczenia się pozaformalnego i nieformalnego dla osób o niskich kwalifikacjach Katarzyna Sławińska Zbigniew Kramek Instytut Technologii Eksploatacji PIB w Radomiu System wsparcia uczenia się pozaformalnego i nieformalnego dla osób o niskich kwalifikacjach Wprowadzenie Technologie

Bardziej szczegółowo

1. Przepływ uczestników projektu Liczba osób, które:

1. Przepływ uczestników projektu Liczba osób, które: Załącznik nr do wniosku beneficjenta o płatność w ramach PO KL Szczegółowa charakterystyka udzielonego wsparcia M Mężczyźni, K Kobiety wartość wskaźnika osiągnięta w danym okresie rozliczeniowym (wg stanu

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju szkolnictwa zawodowego w Polsce

Perspektywy rozwoju szkolnictwa zawodowego w Polsce DEPARTAMENT KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO Perspektywy rozwoju szkolnictwa zawodowego w Polsce Wsparcie kształcenia zawodowego ze środków krajowych i europejskich Warszawa, 14 czerwca 2012 r. Finansowanie

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

Walidacja i uznawanie efektów uczenia się zdobytych poza uczelnią

Walidacja i uznawanie efektów uczenia się zdobytych poza uczelnią Walidacja i uznawanie efektów uczenia się zdobytych poza uczelnią RECOGNITION OF PRIOR LEARNING AND VALIDATIONOF NON-FORMAL AND INFORMAL LEARNING, A CHALLENGE FOR POLISH HIGHER EDUCATION SYSTEM University

Bardziej szczegółowo

System potwierdzania kwalifikacji w kontekście staży zagranicznych realizowanych ze środków UE

System potwierdzania kwalifikacji w kontekście staży zagranicznych realizowanych ze środków UE System potwierdzania kwalifikacji w kontekście staży zagranicznych realizowanych ze środków UE I Wiceprezes Halina Kasznia Koordynator projektów Dagmara Wodnicka Tychy, 18 listopada 2015 Co podlega certyfikacji

Bardziej szczegółowo

DEPARTAMENT KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO. Współpraca partnerska na rzecz kształcenia zawodowego w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

DEPARTAMENT KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO. Współpraca partnerska na rzecz kształcenia zawodowego w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 DEPARTAMENT KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO I USTAWICZNEGO Współpraca partnerska na rzecz kształcenia zawodowego w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Współpraca partnerska na rzecz kształcenia zawodowego Jaka

Bardziej szczegółowo

Krajowe Ramy Kwalifikacji a edukacja zawodowa prezentacja wyników projektów realizowanych przez KOWEZiU

Krajowe Ramy Kwalifikacji a edukacja zawodowa prezentacja wyników projektów realizowanych przez KOWEZiU Krajowe Ramy Kwalifikacji a edukacja zawodowa prezentacja wyników projektów realizowanych przez KOWEZiU Konferencja Opracowanie założeń merytorycznych i instytucjonalnych wdrażania KRK oraz krajowego rejestru

Bardziej szczegółowo

w zakresie kształcenia zawodowego

w zakresie kształcenia zawodowego Kuratorium Oświaty w Lublinie KSZTAŁCENIE USTAWICZNE DOROSŁYCH w zakresie kształcenia zawodowego www.kuratorium.lublin.pl Lublin, listopad 2007 Kuratorium Oświaty Wydział w Lublinie Kształcenia Wydział

Bardziej szczegółowo

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA GRUPA DOCELOWA Przedstawiciele Publicznych Służb Zatrudnienia/PSZ, instytucji edukacyjnych i szkoleniowych,

Bardziej szczegółowo

pt. Jestem mistrzem w swoim zawodzie

pt. Jestem mistrzem w swoim zawodzie REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE realizowanym w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.3 Upowszechnienie formalnego

Bardziej szczegółowo

2. Kompleksowo trwale przyczyniają się

2. Kompleksowo trwale przyczyniają się Załącznik nr 5.15 Programy rozwojowe szkół i placówek oświatowych realizowane w ramach Działania 9.2 Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego - Wyjaśnienia zapisów Szczegółowego Opisu

Bardziej szczegółowo

Dualny system kształcenia zawodowego młodzieży - skuteczną drogą zdobycia zawodu. Cech Rzemieślników i Przedsiębiorców Radomsko

Dualny system kształcenia zawodowego młodzieży - skuteczną drogą zdobycia zawodu. Cech Rzemieślników i Przedsiębiorców Radomsko Dualny system kształcenia zawodowego młodzieży - skuteczną drogą zdobycia zawodu. Cech Rzemieślników i Przedsiębiorców Radomsko Struktura Organizacji Rzemiosła Związek Rzemiosła Polskiego Izby Rzemieślnicze

Bardziej szczegółowo

Europejski System Transferu Osiągnięć w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym (ECVET) Wojciech Stęchły Instytut Badań Edukacyjnych

Europejski System Transferu Osiągnięć w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym (ECVET) Wojciech Stęchły Instytut Badań Edukacyjnych Europejski System Transferu Osiągnięć w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym (ECVET) Wojciech Stęchły Instytut Badań Edukacyjnych Warszawa, 10.11.2011 r. Plan prezentacji I. Wprowadzenie a) Zalecenie Parlamentu

Bardziej szczegółowo

Program Leonardo da Vinci

Program Leonardo da Vinci Program Leonardo da Vinci Program Leonardo da Vinci propaguje działania zmierzające do poprawy jakości systemów kształcenia i szkolnictwa zawodowego oraz dostosowania rynku edukacyjnego do wymogów rynku

Bardziej szczegółowo

Rozwój kształcenia i doradztwa zawodowego w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Rozwój kształcenia i doradztwa zawodowego w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Rozwój kształcenia i doradztwa zawodowego w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Priorytety Jaka jest struktura na poziomie szkolnictwa centralnym zawodowego (PO WER) 1. Strategiczna współpraca z partnerami

Bardziej szczegółowo

Do druku nr l 07. Warszawa, 15 grudnia 2015 r. BAS-W APEiM-278/15 TRYBPILNY. Pan Marek Kuchemski

Do druku nr l 07. Warszawa, 15 grudnia 2015 r. BAS-W APEiM-278/15 TRYBPILNY. Pan Marek Kuchemski Do druku nr l 07 BIURO ANALIZ SEJMOWYCH KANCELARII SEJMU Warszawa, 15 grudnia 2015 r. BAS-W APEiM-278/15 TRYBPILNY Pan Marek Kuchemski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Opinia w sprawie zgodności

Bardziej szczegółowo

Pt. Kwalifikacje mistrzowskie sukces na rynku pracy

Pt. Kwalifikacje mistrzowskie sukces na rynku pracy REGULAMIN REKRUTACJI I UCZESTNICTWA W PROJEKCIE realizowanym w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.3 Upowszechnienie formalnego

Bardziej szczegółowo

Modernizacja kształcenia zawodowego oferta KOWEZiU

Modernizacja kształcenia zawodowego oferta KOWEZiU Witold Woźniak Modernizacja kształcenia zawodowego oferta KOWEZiU Warszawa, 23 października 2013 r. Przygotowanie do zmian KOWEZiU, jako centralna placówka doskonalenia nauczycieli, realizował wsparcie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY projektu Wiedza dla gospodarki (POKL.04.01.01-00-250/09) (współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

EOF European Outplacement Framework. Wsparcie dla Osób Poszukujących lub Zmieniających Zatrudnienie

EOF European Outplacement Framework. Wsparcie dla Osób Poszukujących lub Zmieniających Zatrudnienie 2011 EOF European Outplacement Framework Wsparcie dla Osób Poszukujących lub Zmieniających Zatrudnienie EOF European Outplacement Framework Wsparcie dla Osób Poszukujących lub Zmieniających Zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

Istota upowszechniania i wykorzystywania rezultatów programu Uczenie się przez całe Ŝycie

Istota upowszechniania i wykorzystywania rezultatów programu Uczenie się przez całe Ŝycie Istota upowszechniania i wykorzystywania rezultatów programu Uczenie się przez całe Ŝycie Tadeusz Wojciechowski Koordynator Zespołu ds. Upowszechniania i Wykorzystywania Rezultatów LLP Upowszechnianie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 ERASMUS+ Nowy program Unii Europejskiej na lata 2014-2020 Połączył w jedną całość 7 dotychczasowych programów: 2014 2020 E R

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 327/V/VI/2015 SENATU PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W KONINIE. z dnia 9 czerwca 2015 r.

UCHWAŁA NR 327/V/VI/2015 SENATU PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W KONINIE. z dnia 9 czerwca 2015 r. UCHWAŁA NR 327/V/VI/2015 SENATU PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W KONINIE z dnia 9 czerwca 2015 r. w sprawie organizacji potwierdzania efektów uczenia się Na podstawie art. 170f oraz art. 170g ustawy

Bardziej szczegółowo

Działania Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej na rzecz rozwijania całożyciowego poradnictwa zawodowego.

Działania Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej na rzecz rozwijania całożyciowego poradnictwa zawodowego. Działania Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej na rzecz rozwijania całożyciowego poradnictwa zawodowego. Katowice, 11 grudnia 2008 r. KOWEZiU jest centralną, publiczną placówką

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego

Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego Opracowanie: Katarzyna Podobińska Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Gdańsku Gdańsk, 30 września 2014 r. Jednym z zadań

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI DO PROJEKTU POKAŻ SWOJE KWALIFIKACJE 2 program potwierdzania kwalifikacji zawodowych dla całego zawodu i zadań zawodowych

REGULAMIN REKRUTACJI DO PROJEKTU POKAŻ SWOJE KWALIFIKACJE 2 program potwierdzania kwalifikacji zawodowych dla całego zawodu i zadań zawodowych REGULAMIN REKRUTACJI DO PROJEKTU POKAŻ SWOJE KWALIFIKACJE 2 program potwierdzania kwalifikacji zawodowych dla całego zawodu i zadań zawodowych 1 Informacje o projekcie Projekt POKAŻ SWOJE KWALIFIKACJE

Bardziej szczegółowo

Kurs Trenerski I stopnia Szkoły Trenerów

Kurs Trenerski I stopnia Szkoły Trenerów Kurs Trenerski I stopnia Szkoły Trenerów Nasza Szkoła Trenerów to praktyczne kursy podnoszące kompetencje pracy z grupami. Jeśli stoisz przed zadaniem prowadzenia spotkań grupowych, warsztatów, zebrań,

Bardziej szczegółowo

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich realizuje projekt Wyrównywanie szans na rynku pracy dla osób 50+ nr UDA-POKL.01.01.00-00-018/10-03 Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich jest

Bardziej szczegółowo

Środki europejskie na edukację - perspektywa finansowa

Środki europejskie na edukację - perspektywa finansowa Departament Funduszy Strukturalnych Środki europejskie na edukację - perspektywa finansowa Warszawa, 31 stycznia 2014 roku Fundusze unijne dla oświaty 1. Środki EFS dla edukacji w latach 2007-2013 2. olityka

Bardziej szczegółowo