Pochodne instrumenty finansowe na energię jako narzędzie do zabezpieczania przed ryzykiem zmian cen energii

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Pochodne instrumenty finansowe na energię jako narzędzie do zabezpieczania przed ryzykiem zmian cen energii"

Transkrypt

1 Pochodne instrumenty finansowe na energię jako narzędzie do zabezpieczania przed ryzykiem zmian cen energii Jarosław Ziębiec, Dyrektor Biura Rynku Regulowanego, TGE 18 kwietnia 2015 r. IV Krakowska Konferencja Matematyki Finansowej

2 Pochodne instrumenty finansowe na energię jako narzędzie do zabezpieczania przed ryzykiem zmian cen energii Agenda TGE kim jesteśmy? TGE a rynki europejskie pozycja giełdy na tle regionu Obszary działalności TGE Rynek towarowy Rynek finansowy Futures na energię jako narzędzie do zabezpieczania przed ryzykiem zmian cen energii 2

3 3 TGE kim jesteśmy?

4 TGE TGE powstała pod koniec 1999 roku z inicjatywy Ministra Skarbu Państwa, jako niezbędny element liberalizacji rynku energii elektrycznej w Polsce. Jedyna licencjonowana giełda energii w Polsce stały nadzór Komisji Nadzoru Finansowego Od lutego 2012 roku TGE jest częścią Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Najdynamiczniej rozwijająca się giełda towarowa w regionie aktywnie działa w: o EUROPEX (zrzesza wszystkie towarowe i finansowe giełdy energii w Europie) Przejrzysty mechanizm funkcjonowania giełdy powoduje, że cena towaru zależy tylko i wyłącznie od układu sił podaży i popytu w danym momencie o o APEx (Association of Power Exchanges światowa organizacja giełd energii) AFM (Association of Futures Markets stowarzyszenie giełd rynków finansowych terminowych) Prowadzi rynki: energii elektrycznej, gazu, praw majątkowych TGE a rynki międzynarodowe od grudnia 2010 roku funkcjonuje market coupling ze Szwecją. Trwają prace mające na celu włączenie się do rynku NWE w ramach mechanizmu Price Coupling of Regions 4

5 Misja TGE Jesteśmy instytucją zaufania publicznego. Zapewniamy przejrzyste procedury transakcyjne oraz kształtowania się cen towarów giełdowych Jesteśmy źródłem transparentnych i aktualnych informacji o rynku dla Rynku Pomagamy naszym członkom i innym uczestnikom rynku, zapewniając bezpieczeństwo obrotu i oferując innowacyjne produkty 5

6 Strategia TGE Umocnienie pozycji TGE jako największej platformy handlowej na rynku energii i surowców energetycznych w Polsce - przyspieszenie wzrostu obsługiwanych wolumenów i płynności rynków Zbudowanie szerokiego portfela produktów transakcyjnych i informacyjnych na towarowo-finansowych rynkach Polski i innych krajów regionu Stworzenie nowych platform obrotu Umocnienie pozycji preferowanego partnera regionalnych OSP, regulatorów i administracji państwowej w zakresie rozwoju krajowych i regionalnych rynków energii elektrycznej i gazu Budowa silnych i różnorodnych relacji z interesariuszami na rynkach Europy Środkowo-Wschodniej 6

7 7 Grupa TGE S.A. trzy obszary biznesowe

8 15 lat TGE to prorynkowe działania na rzecz naszych członków i rozwoju rynków energii Wejście do Grupy Kapitałowej GPW Powstanie spółki Uzyskanie licencji giełdy towarowej Uruchomienie rynku terminowego energii elektrycznej Uruchomienie rynku terminowego gazu ziemnego Uruchomienie rynku dnia następnego gazu ziemnego Uruchomienie rynku dnia bieżącego gazu ziemnego Rozpoczęcie działalności operacyjnej Uruchomienie RDN Pierwsza sesja na TGE Uruchomienie Rejestru Świadectw Pochodzenia Uruchomienie rynku praw majątkowych Powołanie IRGiT Market Coupling ze Szwecją Obligo giełdowe na rynku energii elektrycznej Obligo giełdowe na rynku gazu ziemnego 8

9 TGE i rozwój rynków energii i gazu w Polsce 11 września 2013 r. nowelizacja Prawa energetycznego: tzw. mały trójpak energetyczny Przyjęte rozwiązania spełniają wszystkie oczekiwane postulaty TGE: o wprowadzenie obligo giełdowego sprzedaży gazu na poziomie 30 proc. w 2013 r., 40 proc w 2014 r. i 55 proc. od 2015 r., o bezpośredni udział przedsiębiorstw w rynku gazu, o umożliwienie bezpośredniego obrotu przedsiębiorstwom energetycznym forwardów na zielone i białe certyfikaty, o możliwość organizowania przez giełdę regulowanego rynku giełdowego do obrotu towarowymi instrumentami finansowymi, o możliwość prowadzenia obrotu transgranicznego. 9

10 10 TGE realizuje swoją strategię funkcjonując w korzystnym otoczeniu rynkowym

11 15 lat rozwoju sprawiło, że TGE jest obecnie głównym aktorem na krajowym rynku energii elektrycznej Obroty na rynkach energii elektrycznej w latach Obroty na rynkach energii elektrycznej w latach TWh % 4 200,0 TWh 131,8% 139,4% ,6% 3,3% 3 160,0 103,9% 106,9% ,5% 0, ,3% 1, ,0% 1, ,8% 2,6 1, ,9% 2, ,6% 1, ,1% 2, ,8% 2, , ,0 80,0 40,0 0,0 68,6% 81, , , , , Obrót giełdowy Obrót w relacji do konsumpcji (prawa oś)¹ 2000 Rynek spot 2008 Rynek terminowy Stały rozwój oferty produktowej 2010 Obligo Jako punkt odniesienia dla 2014 przyjęto konsumpcję w 2013 r. Źródło: TGE, Enerdata

12 W krótkim okresie zbudowaliśmy ramy dla płynnego rynku gazu ziemnego Obroty na rynkach gazu ziemnego w latach Nasze działania wsparcie rozwoju handlu gazem na wolnym rynku TWh Wprowadzono fixing na rozpoczęcie sesji ,9 Wprowadzono instrumenty z dostawą w weekend 50 47,6 Uruchomiono rynek dnia bieżącego Wprowadzono do oferty instrumenty RTT: Tygodniowe Sezonowe (sezon zimowy i letni) Wydłużono notowania o 30 minut ,2 0,3 0,2 1,7 1,0 4,2 1 kw. 2013¹ 2 kw kw kw Rynek terminowy i spot 1 kw Obrót giełdowy 2 kw kw Obligo 4 kw % - tyle wynosi stosunek wolumenu obrotu giełdowego do krajowej konsumpcji. 1 Stały rozwój oferty produktowej Dane o wolumenie obrotu giełdowego dotyczą 2014 r., zaś dane o konsumpcji 2013 r. z uwagi na brak danych za 2014 r. oraz przewidywany zbliżony poziom konsumpcji w obu latach.. Źródło: TGE, Enerdata

13 Poprzez swoją organizację i politykę informacyjną jesteśmy wiarygodnym partnerem na rynkach energii i gazu Fakty o TGE Rok 2014 umocnił pozycję TGE na rynku energii Jedyna licencjonowana giełda towarowa w Polsce (licencja od 2003 r.) 24 lutego br. TGE uzyskała zezwolenie MF na uruchomienie rynku regulowanego Jedyna, która agreguje całą ofertę dotyczącą rynku energii w kraju (energia elektryczna, gaz ziemny, świadectwa pochodzenia, gwarancje pochodzenia) Silny i stabilny właściciel GPW Doświadczony partner technologiczny NASDAQ - X-stream Trading Technology - najbardziej rozpowszechniony system giełdowy na świecie 186,8 TWh w 2014 r. wzrost o 5,8 proc. r/r 119,4 proc. produkcji energii w Polsce 117,7 proc. krajowego zużycia Działalność Giełdy od zawsze koncentruje się na transparentności i prorynkowym nastawieniu 13

14 Giełdowa Platforma Informacyjna ważny element budowania transparentnego rynku energii gpi.tge.pl Informacje serwisów TGE są uaktualniane na bieżąco w celu zwiększenia przejrzystości i aktywności uczestników rynku 14

15 Jednym z czynników sukcesu jest szerokość oferty TGE Porównanie oferty TGE z ofertami giełd europejskich Energia elektryczna Gaz CO2 15

16 Członkowie TGE Obecnie 67 podmiotów posiada status Członka TGE m.in.: PGE Polska Grupa Energetyczna S.A., PGNiG S.A., GAZ-SYSTEM S.A., TAURON Polska Energia S.A., ENEA S.A., ENERGA Obrót S.A., PKP Energetyka S.A., RWE Polska S.A., EDF Polska S.A., Vattenfall Energy Trading Sp. z o.o., Zespół Elektrowni PAK S.A., Noble Securities S.A., CEZ Towarowy Dom Maklerski Sp. z o.o., PGE Dom Maklerski S.A. Pełna lista: Rynek gazu 15 firm (Członkowie bezpośredni) m.in.: Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA, RWE Polska S.A., Enea Trading Sp. z o.o., PGE Polska Grupa Energetyczna SA, VATTENFALL ENERGY TRADING GmbH, TAURON Polska Energia S.A., Fortum Power and Heat Polska Sp. z o.o., PKP Energetyka S.A., Polenergia Obrót S.A., PGNiG Obrót Detaliczny Sp. z o.o., w tym 3 domy maklerskie: Dom Maklerski BOŚ S.A., NOBLE Securities S.A., PGE Dom Maklerski S.A. Rejestr Świadectw Pochodzenia obecnie członkami RŚP jest 2196 firm. 16

17 TGE a rynki europejskie pozycja giełdy na tle regionu 17

18 18 Giełdy energii w Europie

19 Polska jednym z największych rynków energii w UE Wśród największych konsumentów energii elektrycznej: Niemcy Francja Wlk. Włochy Hiszpania Polska Szwecja Holandia Finlandia Belgia Średnioroczny wzrost konsumpcji energii elektrycznej w UE Polska Francja Szwecja Holandia Finlandia Niemcy Belgia Włochy Wlk. Brytania Hiszpania-1,7% -0,9% -1,1% -0,1% -0,1% -0,2% 0,1% 0,0% Konsumpcja energii elektrycznej w 2013 r. (TWh) 1,4% ,6% 19-2,0% -1,0% 0,0% 1,0% 2,0% 3,0% Źródło: BP Statistical Review, Eurostat, obliczenia własne

20 Na rynkach gazu ziemnego i energii elektrycznej TGE jest graczem na skalę rozwiniętych państw UE Obroty na rynkach gazu ziemnego w 2014 r. Obroty na rynkach energii elektrycznej w 2014 r. TWh TWh PEGAS (EEX, Powernext)¹ TGE 21 CEGH Gas Exchange 10 Gas Point Nordic 1 CEGH Czech Futures 0 CEEGEEX² EEX/EPEX Nasdaq (DE i AT) OMX Nordpool Spot 187 TGE 154 EEX/EPEX (FR) 92 APX 37 PXE /OTE³ 16 HUPX Obszar hubów: GPL, NCG, PEG N, PEG S, PEG TIGF, TTF, ZTP 2. Dane dla rynku węgierskiego w oparciu o pełną informację do końca 3 kwartału oraz estymacje na podstawie informacji prasowych i strony giełdy 3. OTE = 15,11 TWh Źródło: giełdy

21 Obszary działalności TGE Rynek towarowy 21

22 Możliwości działania na TGE Towarowa Giełda Energii RDB RDN Aukcje Rynek terminowy Nadzór KNF Energia elektryczna Gaz ziemny Prawa majątkowe Kontrakty godzinowe Kontrakty godzinowe, blokowe Kontrakty blokowe Kontrakty terminowe Kontrakty bazowe, szczytowe, poza szczytem Kontrakty bazowe Transakcje na rynku spot są zawierane w ramach transakcji sesyjnych i pozasesyjnych Obrót giełdowy Rejestr świadectw pochodzenia Prowadzenie rejestru świadectw pochodzenia energii elektrycznej Rejestr Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych rozliczenia transakcji dokonywanych na TGE Giełdowa Platforma Informacyjna 22

23 Obszary działalności TGE Rynek finansowy Futures na energię jako narzędzie do zabezpieczania przed ryzykiem zmian cen energii 23

24 Rynek instrumentów finansowych (RIF) na TGE TGE 23 lutego br. otrzymała zezwolenie Ministra Finansów na prowadzenie rynku regulowanego, co umożliwia uruchomienie rynku futures na energię elektryczną. TGE zaoferuje w 2015 r. kontrakty futures na indeks cen energii elektrycznej (kontrakty finansowe rozliczane pieniężnie), w dalszej kolejności kontrakty oparte o gaz i inne produkty towarowe Rozpoczęliśmy konsultacje z uczestnikami rynku nt.: ostatecznego kształtu instrumentu szczegółowych zasad obrotu Rozpoczęliśmy pozyskiwanie: członków RIF, w tym animatorów uczestników IRGiT (Izby Rozliczeniowej Giełd Towarowych) Motywy działania na rynku: Transakcje zabezpieczające, arbitrażowe, spekulacyjne 24

25 W 2015 r. TGE uruchamia Rynek Instrumentów Finansowych Wolumen obrotu kontrakty futures na energię elektryczną w TWh 2014 r. Rynek Instrumentów Finansowych (RIF) na TGE Rynek skandynawski Niemcy Francja Czechy Włochy Węgry Słowacja Początkowo w obrocie kontrakty futures na energię, później gaz Rynek nadzorowany przez KNF i rozliczany przez IRGIT Zróżnicowani uczestnicy w tym domy maklerskie Przedsiębiorstwa z branży energetycznej Odbiorcy uprawnieni do korzystania z usług przesyłowych Domy maklerskie Zagraniczne domy maklerskie Spółki handlowe prowadzące działalność polegającą na nabywaniu i zbywaniu towarów giełdowych Instytucje finansowe polskie i zagraniczne Motywy uruchomienia TWh Rynek energetycznych instrumentów finansowych to od 4 do 6 razy wielkość konsumpcji w krajach nordyckich Futures jako narzędzie do zabezpieczania cen energii Futures to produkt bardziej elastyczny w zarządzaniu niż forward Naturalne uzupełnienie oferty TGE stworzenie konkurencyjnego rynku finansowego Spełnienie oczekiwań członków TGE oraz instytucji finansowych Wzmocnienie pozycji TGE w regionie RTT TGE jest drugim największym rynkiem z fizyczną dostawą w Europie Pozyskanie nowych członków krajowych i zagranicznych instytucji finansowych 25

26 Harmonogram Rynku Dnia Następnego (rynku instrumentu bazowego dla futures) specyfika TGE FIXING krajowy Notowania ciągłe Przyjmowanie zleceń na fixing Notowania ciągłe 8:00 10:00 10:30 10:35 11:30 12:00 13:00 13:30 Przyjmowanie zleceń na MC (SvePol) Czas oczekiwania na wyniki MC MC gate closure 26

27 Futures na energię proponowany standard kontraktu Instrument bazowy trwają konsultacje, czy powinien nim być indeks cen energii z rynku RDN (Rynek Dnia Następnego), czy fixing W obrocie kontrakty roczne/kwartalne/miesięczne roczne 3 serie 3 kolejne lata kalendarzowe kwartalne 3/4 serie 3/4 kolejne kwartały kalendarzowe miesięczne 3 serie 3 najbliższe miesiące kalendarzowe Nominał kontraktu: 1 MWh x liczba godzin dla danej serii kontraktu Kontrakt roczny: MWh, Kontrakt kwartalny: MWh, Kontrakt miesięczny: MWh, Krok notowań: 0,01 PLN za 1 MWh 27

28 Zasady notowania Notowania w systemie Condico w dni robocze: poniedziałek - piątek, 8:00-14:00 Widełki: dla limitów cen w zleceniach w czasie sesji zabezpieczenie przed złożeniem błędnego zlecenia obecnie funkcjonująca zasada na TGE (10%) dla kursów transakcji statyczne dla kursów transakcji w czasie sesji (10%) Kaskadowanie Dzienny i ostateczny kurs rozliczeniowy 28

29 Kaskadowanie rozpad instrumentów rocznych (kwartalnych) na kwartalne (miesięczne), następuje ostatniego dnia kalendarzowego przed rozpoczęciem terminu dostawy dla danej serii kontraktu (np. kontrakt roczny na 2016 kaskaduje ) Liczba (wartość) otwartych pozycji na kontrakcie rocznym (2016) równa się sumie liczby (wartości) otwartych pozycji na skaskadowanych kontraktach miesięcznych i kwartalnych Podział kontraktu rocznego Y_16 (10) Q1_16 (10) Q2_16 (10) Q3_16 (10) Q4_16 (10) Podział kontraktu kwartalnego Q1_16 (10) ( (10) Otwarte pozycje na instrumentach będących wynikiem kaskadowania M1 (10) M2 (10) M3 (10) Q2_16 (10) Q3_16 (10) Q4_16 (10)

30 Futures - podstawowe pojęcia Otwarcie pozycji = kupno kontraktu futures (pozycja długa) long futures lub sprzedaż kontraktu futures (pozycja krótka) short futures Codziennie naliczane są zyski i straty w oparciu o dzienny kurs rozliczeniowy kurs pochodzący z rynku futures a nie spot Pozycje otwartą na rynku futures można: zamknąć zawierając transakcje odwrotną kupno + sprzedaż sprzedaż + kupno pozostawić do ostatecznego rozliczenia w dniu wygaśnięcia Jeżeli pozycja nie jest zamknięta przed wygaśnięciem następuje automatyczne rozliczenie finansowe w dniu wygaśnięcia/wykonania kontraktu futures 30

31 Profil wypłaty pozycja długa (zakup kontraktu) Kupujący (zajmujący pozycję długą) liczy na wzrost kursu kontraktu zysk T=0 strata Kurs kontraktu/instrumentu bazowego 31

32 Profil wypłaty pozycja krótka (sprzedaż/wystawienie kontraktu) Sprzedający (zajmujący pozycję krótką ) liczy na spadek kursu kontraktu zysk strata T=0 Kurs kontraktu/instrumentu bazowego 32

33 Równanie do rynku Zyski/straty wynikające ze zmiany cen kontraktów futures rozliczane są pieniężnie w skali jednego dnia procedura ta nazywana jest równaniem do rynku (mark-to-market) Depozyt uzupełniający dla uprzednio otwartej pozycji: Pozycja długa/krótka (wielkość) x wolumen kontraktu x (dzisiejszy kurs rozliczeniowy wczorajszy kurs rozliczeniowy) Depozyt uzupełniający dla nowo otwartej pozycji (w danym dniu): Wolumen transakcji x wolumen kontraktu x (dzisiejszy kurs rozliczeniowy kurs zawarcia transakcji) 33

34 Kursy rozliczeniowe Dzienny kurs rozliczeniowy (DKR) wyznaczany po każdej sesji - od momentu zawarcia pierwszej transakcji na danej serii kontraktów - każda seria futures ma swój własny DKR DKR służy do dziennego rozliczania zysków/strat na rynku futures (marking to market) - na bazie depozytów zabezpieczających w okresie notowania danej serii kontraktu futures określany podczas fixingu na zamknięcie notowań ciągłych (call auction) Ostateczny kurs rozliczeniowy (OKR) wyliczany wyłącznie dla wygasającej serii kontraktu miesięcznego w jego ostatnim dniu obrotu OKR określany jest jako średnia arytmetyczna wszystkich wartości indeksu bazowego ustalonych dla dostawy energii elektrycznej we wszystkich dniach okresu wykonania danej serii kontraktu miesięcznego Służy do wykonania ostatecznych rozrachunków ostatecznego rozliczenia pieniężnego pozycji na rynku futures w momencie wygaśnięcia kontraktu miesięcznego (dla pozycji niezamkniętych) 34

35 Ostateczny kurs rozliczeniowy przykład marzec 2016 Indeks RDN Indeks RDN Indeks RDN Indeks RDN Terminy określenia indeksu bazowego OKR Terminy dostawy energii elektrycznej Dostawa energii Dostawa energii Dostawa energii Dostawa energii 28 luty 1 marca 2 marca 30 marca koniec okresu notowania kontraktu marcowego marca 35

36 Konwergencja cen spot i futures Dzienny kurs rozliczeniowy futures miesięcznego Cena PLN/MWh Średnio miesięczna wartość indeksu bazowego (np. IRDN24) 36 Dni dostawy na rynku spot / dni obrotu na rynku futures

37 Transakcje zabezpieczające - hedging Transakcje zabezpieczające na rynku instrumentów pochodnych Mają doprowadzić do minimalizacji strat na rynku spot (kasowym / RDN) Pozycja zajmowana na rynku futures przez dany podmiot jest efektem pozycji, którą dany podmiot ma/będzie miał na rynku spot Celem hedging jest minimalizacja strat, a nie maksymalizacja zysku Jeżeli nie mamy pozycji na rynku spot / nie będziemy mieli pozycji na rynku spot to działając na rynku futures spekulujemy, a nie zabezpieczamy się Zabezpieczenie się przed niekorzystną zmianą ceny, dzięki zawarciu transakcji w danej chwili po znanych cenach Pozbawiamy się możliwości niespodziewanego zysku, oddając ryzyko (zysk?) (spekulantom) 37

38 Transakcje zabezpieczające RYNEK SPOT (RDN) Spadek cen RYNEK TERMINOWY spadek kursu futures Producent traci Pozycja krótka zysk - STRATA + ZYSK 0 38

39 Transakcje zabezpieczające RYNEK SPOT (RDN) Wzrost cen RYNEK FUTURES wzrost kursu futures wzrost kosztów zakupu strata Pozycja długa zysk - STRATA + ZYSK 0 39

40 Transakcje zabezpieczające - rynek futures Pozycja długa = zakup futures Zarabiamy na wzroście cen Np. kupujemy 10 kontraktów miesięcznych (720 MWh) po kursie 170 PLN/MWh w dniu t1 Zamykamy pozycje sprzedajemy 10 kontraktów po kursie 180 PLN /MWh, za 5 dni (w t2) Efekt - zarobek (180PLN/MWh - 170PLN/MWh) x 720 MWh x 10 = 72 tys zł (S-K) x wolumen kontraktu x liczba kontraktów Pozycja krótka = sprzedaż futures Zarabiamy na spadku cen Np. sprzedajemy 10 kontraktów miesięcznych (720 MWh) po kursie 180 PLN/MWh w dniu t1 Zamykamy pozycje kupujemy 10 kontraktów po kursie 170 PLN /MWh, za 5 dni (w t2) Efekt - zarobek (180PLN/MWh- 170PLN/MWh) x 720 MWh x 10 = 72 tys zł (K-S) x wolumen kontraktu x liczba kontraktów 40

41 Transakcje zabezpieczające - hedging Producent energii Rynek spot Obawa przed spadkiem cen -> spadek cen spowoduje stratę Co robimy na futures Na rynku futures zabezpieczamy się przed spadkiem cen Rynek futures Jak zarobić na spadku cen -> sprzedajemy kontrakt futures -> sprzedaż drożej, odkupienie kontraktu taniej -> zysk Łączny rezultat - Strata na spot + zyski na futures -> ograniczenie strat Odbiorca energii Obawa przed wzrostem cen -> wzrost cen spowoduje stratę Na rynku futures zabezpieczamy się przed wzrostem cen Jak zarobić na wzroście cen -> kupujemy kontrakt futures -> Kupno taniej, sprzedaż drożej -> zysk - Strata na spot + zyski na futures - > ograniczenie strat 41

42 DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ

Towarowa Giełda Energii obroty, pozycja na tle rynków europejskich. Lipiec 2014 r.

Towarowa Giełda Energii obroty, pozycja na tle rynków europejskich. Lipiec 2014 r. Towarowa Giełda Energii obroty, pozycja na tle rynków europejskich Lipiec 2014 r. Agenda TGE kim jesteśmy? TGE o nas Struktura przychodów Grupy GPW w 2013 r. Roczne przychody ze sprzedaży TGE Grupa TGE

Bardziej szczegółowo

Michał Tryuk Wiceprezes Zarządu TGE S.A. Warszawa, 23 września 2014 r.

Michał Tryuk Wiceprezes Zarządu TGE S.A. Warszawa, 23 września 2014 r. Michał Tryuk Wiceprezes Zarządu TGE S.A. Warszawa, 23 września 2014 r. Towarowa Giełda Energii TGE powstała pod koniec 1999 roku z inicjatywy Ministra Skarbu Państwa jako niezbędny element liberalizacji

Bardziej szczegółowo

Rynek Instrumentów Finansowych Futures na energię elektryczną. Jarosław Ziębiec Dyrektor Biura Rynku Regulowanego

Rynek Instrumentów Finansowych Futures na energię elektryczną. Jarosław Ziębiec Dyrektor Biura Rynku Regulowanego Rynek Instrumentów Finansowych Futures na energię elektryczną Jarosław Ziębiec Dyrektor Biura Rynku Regulowanego Komitet Rynku Energii Elektrycznej Warszawa, 16 marca 2015 Agenda Dlaczego futures na energie

Bardziej szczegółowo

Rozwój rynku hurtowego i czynniki cenotwórcze

Rozwój rynku hurtowego i czynniki cenotwórcze Rozwój rynku hurtowego i czynniki cenotwórcze Leszek Prachniak Dyrektor Pionu Operacji Giełdowych e-mail:leszek.prachniak@tge.pl 1 Kto może zostać Członkiem Giełdy? Członkami Giełdy mogą być podmioty określone

Bardziej szczegółowo

Rola Towarowej Giełdy Energii w procesie liberalizacji rynku gazu w Polsce korzyści dla uczestników i możliwości handlu

Rola Towarowej Giełdy Energii w procesie liberalizacji rynku gazu w Polsce korzyści dla uczestników i możliwości handlu Rola Towarowej Giełdy Energii w procesie liberalizacji rynku gazu w Polsce korzyści dla uczestników i możliwości handlu TGE kim jesteśmy TGE powstała pod koniec 1999 roku z inicjatywy Ministra Skarbu Państwa

Bardziej szczegółowo

Hub gazowy Polska strategicznym rynkiem gazu w Europie. At the heart of Central European power and gas trading

Hub gazowy Polska strategicznym rynkiem gazu w Europie. At the heart of Central European power and gas trading Hub gazowy Polska strategicznym rynkiem gazu w Europie At the heart of Central European power and gas trading TGE - wiarygodny partner na rynkach energii, gazu i praw majątkowych Fakty o TGE Jedyna licencjonowana

Bardziej szczegółowo

Czerwiec i pierwsze półrocze 2016 r. na TGE wzrosty cen na rynkach energii elektrycznej i gazu ziemnego

Czerwiec i pierwsze półrocze 2016 r. na TGE wzrosty cen na rynkach energii elektrycznej i gazu ziemnego Warszawa, 06.07.2016 r. Czerwiec i pierwsze półrocze 2016 r. na TGE wzrosty cen na rynkach energii elektrycznej i gazu ziemnego Energia elektryczna Informacja prasowa Całkowity wolumen wszystkich transakcji

Bardziej szczegółowo

Rynek Dnia Bieżącego. linia biznesowa energia elektryczna

Rynek Dnia Bieżącego. linia biznesowa energia elektryczna Rynek Dnia Bieżącego linia biznesowa energia elektryczna TGE kim jesteśmy? Nowy rynek na TGE - Rynek Dnia Bieżącego I slide 2 Pełna liberalizacja rynku energii elektrycznej - przed którą nie ma w Polsce

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie pierwszego półrocza 2013 r. na Towarowej Giełdzie Energii

Podsumowanie pierwszego półrocza 2013 r. na Towarowej Giełdzie Energii Podsumowanie pierwszego półrocza 2013 r. na Towarowej Giełdzie Energii Warszawa, 5 lipca 2013 r. Łączny obrót energią elektryczną ze wszystkich transakcji w I półroczu 2013 r. wyniósł 72,310 TWh, co oznacza

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 27 stycznia 2014 r.

Warszawa, 27 stycznia 2014 r. Warszawa, 27 stycznia 2014 r. Najlepszy rok w historii Towarowej Giełdy Energii Informacja prasowa Całkowity wolumen transakcji zawartych w 2013 r. na wszystkich rynkach dedykowanych energii elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Kontrakty Terminowe na indeks IRDN24. materiał informacyjny

Kontrakty Terminowe na indeks IRDN24. materiał informacyjny Kontrakty Terminowe na indeks IRDN24 materiał informacyjny 1 Kontrakty typu FUTURES Ogólne informacje: Notowane kontrakty: kontrakty terminowe na indeks IRDN24 Wykonanie kontraktu poprzez rozliczenie pieniężne

Bardziej szczegółowo

Rynek energii elektrycznej oraz rynek gazu na Towarowej Giełdzie Energii w maju 2013 r.

Rynek energii elektrycznej oraz rynek gazu na Towarowej Giełdzie Energii w maju 2013 r. Warszawa, 7 czerwca 2013 r. Rynek energii elektrycznej oraz rynek gazu na Towarowej Giełdzie Energii w maju 2013 r. Informacja prasowa Łączny obrót energią elektryczną w maju br. wyniósł 11,592 TWh - wzrost

Bardziej szczegółowo

Kontrakty futures na indeks cen energii elektrycznej pierwszy instrument finansowy związany z cenami energii

Kontrakty futures na indeks cen energii elektrycznej pierwszy instrument finansowy związany z cenami energii Kontrakty futures na indeks cen energii elektrycznej pierwszy instrument finansowy związany z cenami energii Program Podstawowe cechy kontraktu Dlaczego kontrakty futures na giełdzie Najważniejsze rynki

Bardziej szczegółowo

Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach. Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014

Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach. Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014 Futures na Wibor najlepszy sposób zarabiania na stopach Departament Skarbu, PKO Bank Polski Konferencja Instrumenty Pochodne Warszawa, 28 maja 2014 Agenda Wprowadzenie Definicja kontraktu Czynniki wpływające

Bardziej szczegółowo

Towarowa Giełda Energii osiągnęła w 2014 r. rekordowe obroty na rynkach energii elektrycznej i gazu

Towarowa Giełda Energii osiągnęła w 2014 r. rekordowe obroty na rynkach energii elektrycznej i gazu Warszawa, 5 lutego 2015 r. Towarowa Giełda Energii osiągnęła w 2014 r. rekordowe obroty na rynkach energii elektrycznej i gazu Informacja prasowa Całkowity wolumen transakcji zawartych w 2014 roku, na

Bardziej szczegółowo

Koncepcja European Energy Trading Platform (EETP) czy to jest możliwe?

Koncepcja European Energy Trading Platform (EETP) czy to jest możliwe? Koncepcja European Energy Trading Platform (EETP) czy to jest możliwe? Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu Towarowa Giełda Energii S.A. POWER RING 2007 w stronę europejskiej energetycznej platformy handlowej

Bardziej szczegółowo

Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu

Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu Warsaw Commodity Clearing House Forum Odbiorców Energii Elektrycznej i Gazu Warszawa, 25 października 2011r. Dane o IRGiT Kapitał: Akcjonariat: 13 050 000 zł, 100% akcji posiada Towarowa Giełda Energii

Bardziej szczegółowo

Rynek energii elektrycznej w lutym 2013 r. kolejne rekordy na Towarowej Giełdzie Energii

Rynek energii elektrycznej w lutym 2013 r. kolejne rekordy na Towarowej Giełdzie Energii Rynek energii elektrycznej w lutym 2013 r. kolejne rekordy na Towarowej Giełdzie Energii Informacja prasowa Łączny obrót energią elektryczną: 13,789 TWh wzrost o 257 proc. r/r Warszawa, 11 marca 2013 r.

Bardziej szczegółowo

Rola TGE w organizacji Rynku Praw Majątkowych

Rola TGE w organizacji Rynku Praw Majątkowych Rola TGE w organizacji Rynku Praw Majątkowych Rynki prowadzone przez TGE, nowe produkty Leszek Prachniak Dyrektor Departamentu Notowao Towarowa Giełda Energii S.A. Leszek.prachniak@polpx.pl TGE prowadzone

Bardziej szczegółowo

Propozycja systemu rozliczeń dla rynku gazu w Polsce

Propozycja systemu rozliczeń dla rynku gazu w Polsce Propozycja systemu rozliczeń dla rynku gazu w Polsce 13.06. 2012 Warszawa Członkostwo w GIR Członkami Izby mogą być wyłącznie: Spółki prowadzące Giełdy, Towarowe domy maklerskie, Domy maklerskie, inne

Bardziej szczegółowo

Zasady funkcjonowania rynku gazu na TGE

Zasady funkcjonowania rynku gazu na TGE Zasady funkcjonowania rynku gazu na TGE Leszek Prachniak Dyrektor Działu Notowań leszek.prachniak@tge.pl Warszawa 26.06.2013 Rynek giełdowy - rynkiem konkurencyjnym www.tge.pl Prezes Urzędu Regulacji Energetyki

Bardziej szczegółowo

RYNEK GAZU NA TOWAROWEJ GIEŁDZIE ENERGII

RYNEK GAZU NA TOWAROWEJ GIEŁDZIE ENERGII RYNEK GAZU NA TOWAROWEJ GIEŁDZIE ENERGII Szanowni Państwo, Członkostwo Polski w Unii Europejskiej otworzyło nasz kraj na liczne zmiany gospodarcze, które są niezbędne byśmy mogli konkurować na rynkach

Bardziej szczegółowo

DOM MAKLERSKI W GIEŁDOWYM OBROCIE ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ

DOM MAKLERSKI W GIEŁDOWYM OBROCIE ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ DOM MAKLERSKI W GIEŁDOWYM OBROCIE ENERGIĄ ELEKTRYCZNĄ. PODSTAWOWE REGULACJE DOTYCZĄCE WSPÓŁPRACY DOMU MAKLERSKIEGO I JEGO KLIENTÓW Ustawa z 29.07.2005 o obrocie instrumentami finansowymi Ustawa z 29.07.2005

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie Rynku Forward na Prawa Majątkowe OZE. www.tge.pl

Funkcjonowanie Rynku Forward na Prawa Majątkowe OZE. www.tge.pl Funkcjonowanie Rynku Forward na Prawa Majątkowe OZE www.tge.pl Rynek forward na prawa majątkowe OZE 1. Przedmiot obrotu: kontrakty terminowe typu forward na prawa majątkowe z OZE (PMOZE_A) 2. Nominał kontraktu:

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na akcje

Kontrakty terminowe na akcje Kontrakty terminowe na akcje Zawartość prezentacji podstawowe informacje o kontraktach terminowych na akcje, zasady notowania, wysokość depozytów zabezpieczających, przykłady wykorzystania kontraktów,

Bardziej szczegółowo

Zakup energii. Strategia obsługi dziennego zapotrzebowania na energię

Zakup energii. Strategia obsługi dziennego zapotrzebowania na energię Zakup energii Strategia obsługi dziennego zapotrzebowania na energię Dzięki zasadzie dostępu stron trzecich do sieci przesyłowej (Third Party Access) Jedyna licencjonowana giełda towarowa w Polsce System

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe bez tajemnic. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe bez tajemnic. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe bez tajemnic Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Agenda: ABC kontraktów terminowych Zasady obrotu kontraktami Depozyty zabezpieczające Zabezpieczanie i spekulacja Ryzyko inwestowania

Bardziej szczegółowo

Otwarcie rynku gazu na Towarowej Giełdzie Energii

Otwarcie rynku gazu na Towarowej Giełdzie Energii Otwarcie rynku gazu na Towarowej Giełdzie Energii Systemy rozliczeń dla rynku gazu Model prowadzenia rozliczeń rynku gazu Andrzej Kalinowski Dyrektor Działu Rozliczeń i Rozrachunku Rynek Gazu - Członkostwo

Bardziej szczegółowo

Czynniki mające wpływ na kształtowanie się cen energii na rynku w Polsce

Czynniki mające wpływ na kształtowanie się cen energii na rynku w Polsce Czynniki mające wpływ na kształtowanie się cen energii na rynku w Polsce Robert Zajdler Marcin Gałczyński Warszawa, dnia września 25 r. Polski rynek energii elektrycznej jest obecnie dużym systemem stale

Bardziej szczegółowo

Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię)

Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię) Giełda Nord Pool działająca na skandynawskim rynku energii (obejmującym Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię) Opis rynku skandynawskiego Rynek skandynawski grupujący Norwegię, Szwecję, Finlandię i Danię

Bardziej szczegółowo

Uruchomienie rynku gazu na TGE

Uruchomienie rynku gazu na TGE Uruchomienie rynku gazu na TGE Leszek Prachniak Dyrektor Działu Notowań leszek.prachniak@tge.pl Szczególna Rola Giełdy Towarowej na rynku gazu w warunkach obowiązywania taryfy www.tge.pl Najpierw konkurencja

Bardziej szczegółowo

Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej

Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej Kontrakty Terminowe na Dostawę Energii Elektrycznej Materiały do broszury informacyjnej o RTEE Strona 1 z 10 Kontrakty typu FORWARD Ogólne informacje: Notowane kontrakty: całodobowe (BASE) oraz szczytowe

Bardziej szczegółowo

Zasady prowadzenia rozliczeń przez Izbę Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A.

Zasady prowadzenia rozliczeń przez Izbę Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A. Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych Rola banków w rozliczeniach prowadzonych przez IRGiT 3 Wrzesień 2009 Zasady prowadzenia rozliczeń przez Izbę Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A. Instrumenty notowane

Bardziej szczegółowo

RE Giełda Energii. Wykład 4

RE Giełda Energii. Wykład 4 RE Giełda Energii Wykład 4 Rynek konkurencyjny i regulowany Trzy możliwości sprzedaży (rynek hurtowy) Kontrakt dwustronny Giełda Energii Rynek Bilansujący Giełda Energii Giełda Rynek Dnia Następnego System

Bardziej szczegółowo

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu

Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Rola giełdy na rynku energii elektrycznej. Nowe zadania i nowe wyzwania w warunkach deficytu mocy i niedoboru uprawnień do emisji CO2 Jan Noworyta Doradca Zarządu Warszawa, 25 kwietnia 2008 Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Inne formy zabezpieczeń transakcji zawieranych na TGE

Inne formy zabezpieczeń transakcji zawieranych na TGE Inne formy zabezpieczeń transakcji zawieranych na TGE Forum Obrotu, 1 czerwca 2010 pierwsza Izba typu CCP w Europie Wschodniej! pierwsza licencjonowana Izba w Polsce! w dniu 19 kwietnia 2010 roku IRGiT

Bardziej szczegółowo

TGE SA w 2012. Grzegorz Onichimowski. Giżycko, 25 czerwca 2012

TGE SA w 2012. Grzegorz Onichimowski. Giżycko, 25 czerwca 2012 FORUM OBROTU 2012: TGE SA w 2012 Grzegorz Onichimowski Giżycko, 25 czerwca 2012 TGE SA ZMIENIŁA WŁAŚCICIELA, ALE NIE ZMIENIŁA FILOZOFII SWEGO DZIAŁANIA Podtrzymujemy nasz stały dialog z Członkami TGE (Rada

Bardziej szczegółowo

Opcje giełdowe i zabezpieczenie inwestycji. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego

Opcje giełdowe i zabezpieczenie inwestycji. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Opcje giełdowe i zabezpieczenie inwestycji Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Agenda: Analiza Portfela współczynnik Beta (β) Opcje giełdowe wprowadzenie Podstawowe strategie opcyjne Strategia Protective

Bardziej szczegółowo

Ponad 50% wzrost obrotów na Towarowej Giełdzie Energii w 2011 r.

Ponad 50% wzrost obrotów na Towarowej Giełdzie Energii w 2011 r. VII-XII 2 21 22 23 24 25 26 27 28 29 21 211 Informacja prasowa Warszawa, 18 stycznia212 Ponad 5% wzrost obrotów na Towarowej Giełdzie Energii w 211 r. Obrót na wszystkich rynkach, dedykowanych energii

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego

Kontrakty terminowe w teorii i praktyce. Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Kontrakty terminowe w teorii i praktyce Marcin Kwaśniewski Dział Rynku Terminowego Czym jest kontrakt terminowy? Kontrakt to umowa między 2 stronami Nabywca/sprzedawca zobowiązuje się do kupna/sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Nazwy skrócone opcji notowanych na GPW tworzy się w następujący sposób: OXYZkrccc, gdzie:

Nazwy skrócone opcji notowanych na GPW tworzy się w następujący sposób: OXYZkrccc, gdzie: Opcje na GPW (III) Na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych notuje się opcje na WIG20 i akcje niektórych spółek o najwyższej płynności. Każdy rodzaj opcji notowany jest w kilku, czasem nawet kilkunastu

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A.

Kontrakty terminowe. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A. Kontrakty terminowe Slide 1 Podstawowe zagadnienia podstawowe informacje o kontraktach zasady notowania, depozyty zabezpieczające, przykłady wykorzystania kontraktów, ryzyko związane z inwestycjami w kontrakty,

Bardziej szczegółowo

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE JAK POPRAWIĆ KONKURENCYJNOŚĆ RYNKU ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu NEUF 2007 Nowa Energia- User Friendly październik 2007, Warszawa Konkurencja na REE czy da się konkurować

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w energetyce w sytuacji niepewności makroekonomicznej. Grzegorz Onichimowski TGE SA

Inwestycje w energetyce w sytuacji niepewności makroekonomicznej. Grzegorz Onichimowski TGE SA Inwestycje w energetyce w sytuacji niepewności makroekonomicznej Grzegorz Onichimowski TGE SA Inwestycje w energetyce Power RING 2009, Dec 2009 2 Ostatnia lekcja z prywatyzacji. 1. Wejście PGE SA na Giełdę

Bardziej szczegółowo

MC na połączeniu z Litwą (LITPOL)

MC na połączeniu z Litwą (LITPOL) Sylwester Biało Dyrektor Działu Rynku Towarowego VIII FORUM OBROTU Lidzbark Warmiński, 8-10 czerwca 2015 20 kwietnia 2015 zostało podpisane Memorandum of Understanding (MoU) w sprawie wspólnych zasad handlu

Bardziej szczegółowo

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem.

Do końca 2003 roku Giełda wprowadziła promocyjne opłaty transakcyjne obniżone o 50% od ustalonych regulaminem. Opcje na GPW 22 września 2003 r. Giełda Papierów Wartościowych rozpoczęła obrót opcjami kupna oraz opcjami sprzedaży na indeks WIG20. Wprowadzenie tego instrumentu stanowi uzupełnienie oferty instrumentów

Bardziej szczegółowo

Ceny energii elektrycznej

Ceny energii elektrycznej 01-kwi 11-kwi 21-kwi 01-maj 11-maj 21-maj 1 mar 16 mar 31 mar 15 kwi 30 kwi 15 maj Ceny energii elektrycznej 220 zł/mwh Dzienne ceny SPOT w latach 2012-2013 2012 Avg m-c 2012 2013 Avg m-c 2013 190 185

Bardziej szczegółowo

Nowy instrument na rynku gazu dot. SGT

Nowy instrument na rynku gazu dot. SGT Nowy instrument na rynku gazu dot. SGT Sylwester Biało Dyrektor Działu Rynku Towarowego Komitet Rynku Energii Elektrycznej Warszawa, 27 października 2015 Rynek gazu planowane zmiany w Instrukcjach Operatora

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia PKP Energetyki w obrocie instrumentami Futures i Forward

Doświadczenia PKP Energetyki w obrocie instrumentami Futures i Forward Doświadczenia PKP Energetyki w obrocie instrumentami Futures i Forward Główne podobieństwa i różnice Futures i Forward Zarówno Futures jak i Forward to kontrakty terminowe. Forward zawsze wiąże się z fizyczną

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 24 listopada 2015 roku

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 24 listopada 2015 roku Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 24 listopada 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami na rachunkach derywatów intraday) Zarządzenie nr 1 Dyrektora

Bardziej szczegółowo

Możliwości handlu uprawnieniami do emisji co2 na rynku europejskim

Możliwości handlu uprawnieniami do emisji co2 na rynku europejskim Możliwości handlu uprawnieniami do emisji co2 na rynku europejskim 1.DM Consus S.A. Dom Maklerski Consus S.A. Doświadczenie Grupy Consus dot. rynku carbon, Licencja Domu Maklerskiego efekt zmian regulacji,

Bardziej szczegółowo

Rynek Uprawnieo do emisji CO2

Rynek Uprawnieo do emisji CO2 Rynek Uprawnieo do emisji CO2 Zasady obrotu i rozliczeń na giełdowym rynku uprawnień do emisji CO 2 Leszek Prachniak Dyrektor Departamentu Notowao Towarowa Giełda Energii S.A. Leszek.prachniak@polpx.pl

Bardziej szczegółowo

Komitet Rynku Energii Elektrycznej

Komitet Rynku Energii Elektrycznej Komitet Rynku Energii Elektrycznej Rozliczanie kontraktów finansowych zawartych na RIF Marek Onichimowski Dyrektor Projektu Rynek Finansowy Uczestnictwo w IRR Wyróżnia się następujące rodzaje uczestnictwa

Bardziej szczegółowo

Warunki obrotu dla programu instrumentów terminowych na energię elektryczną, tygodniowych w godzinach od 7 do 22 w dni robocze.

Warunki obrotu dla programu instrumentów terminowych na energię elektryczną, tygodniowych w godzinach od 7 do 22 w dni robocze. Warunki obrotu dla programu instrumentów terminowych na energię elektryczną, tygodniowych w godzinach od 7 do 22 w dni robocze. Tekst jednolity Zatwierdzony Uchwałą Zarządu Nr 279/60/11 z dnia13 grudnia

Bardziej szczegółowo

OPCJE. Slide 1. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A.

OPCJE. Slide 1. This presentation or any of its parts cannot be used without prior written permission of Dom Inwestycyjny BRE Banku S..A. OPCJE Slide 1 Informacje ogólne definicje opcji: kupna (call)/sprzedaŝy (put) terminologia typy opcji krzywe zysk/strata Slide 2 Czym jest opcja KUPNA (CALL)? Opcja KUPNA (CALL) jest PRAWEM - nie zobowiązaniem

Bardziej szczegółowo

Podatkowe aspekty transakcji typu futures na energię elektryczną na Rynku Regulowanym Instrumentów Finansowych

Podatkowe aspekty transakcji typu futures na energię elektryczną na Rynku Regulowanym Instrumentów Finansowych Podatkowe aspekty transakcji typu futures na energię elektryczną na Rynku Regulowanym Instrumentów Finansowych Agnieszka Zdanowska Dyrektor Biura Ekonomiczno-Finansowego Agnieszka Wesołowska Doradca Podatkowy

Bardziej szczegółowo

Opcje Giełdowe. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego GPW

Opcje Giełdowe. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego GPW Opcje Giełdowe Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego GPW Warszawa, 7 maja 2014 Czym są opcje indeksowe (1) Kupno opcji Koszt nabycia Zysk Strata Prawo, lecz nie obligacja, do kupna lub sprzedaży instrumentu

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady rozliczeń rynków prowadzonych przez TGE S.A.

Szczegółowe zasady rozliczeń rynków prowadzonych przez TGE S.A. Załącznik Nr 1 do Uchwały Zarządu Izby Rozliczeniowej Giełd Towarowych S.A. Nr 77/31/04/2013 z dnia 26 kwietnia2013 roku. Szczegółowe zasady rozliczeń rynków prowadzonych przez TGE S.A. Wchodzą w życie

Bardziej szczegółowo

Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych wczoraj, dziś, jutro

Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych wczoraj, dziś, jutro Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych wczoraj, dziś, jutro Minęło pięć lat działalności operacyjnej Izby Rozliczeniowej Giełd Towarowych S.A (IRGiT), czas na podsumowanie i przedstawienie planów na przyszłość.

Bardziej szczegółowo

Strategie inwestowania w opcje. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego

Strategie inwestowania w opcje. Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Strategie inwestowania w opcje Filip Duszczyk Dział Rynku Terminowego Agenda: Opcje giełdowe Zabezpieczenie portfela Spekulacja Strategie opcyjne 2 Opcje giełdowe 3 Co to jest opcja? OPCJA JAK POLISA Zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

Opcje giełdowe. Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu

Opcje giełdowe. Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu Opcje giełdowe Wprowadzenie teoretyczne oraz zasady obrotu NAJWAŻNIEJSZE CECHY OPCJI Instrument pochodny (kontrakt opcyjny), Asymetryczny profil wypłaty, Możliwość budowania portfeli o różnych profilach

Bardziej szczegółowo

K O N T R A K T Y T E R M I N O W E

K O N T R A K T Y T E R M I N O W E "MATEMATYKA NAJPEWNIEJSZYM KAPITAŁEM ABSOLWENTA" projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego K O N T R A K T Y T E R M I N O W E Autor: Lic. Michał Boczek

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) 1 Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 28 maja 2012 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 1 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia

Bardziej szczegółowo

TABELA OPŁAT I PROWIZJI MAKLERSKICH DOMU MAKLERSKIEGO CONSUS S.A.

TABELA OPŁAT I PROWIZJI MAKLERSKICH DOMU MAKLERSKIEGO CONSUS S.A. TABELA OPŁAT I PROWIZJI MAKLERSKICH DOMU MAKLERSKIEGO CONSUS S.A. W ZAKRESIE PROWADZENIA RACHUNKÓW PIENIĘŻNYCH ORAZ RACHUNKÓW UPRAWNIEŃ I POCHODNYCH NA EMISJE CO2 (obowiązuje od 1 stycznia 2016 r.) Tytuł

Bardziej szczegółowo

Rejestr Gwarancji Pochodzenia (RGP) Forum Obrotu 2014. Towarowa Giełda Energii S.A.

Rejestr Gwarancji Pochodzenia (RGP) Forum Obrotu 2014. Towarowa Giełda Energii S.A. Rejestr Gwarancji Pochodzenia (RGP) Forum Obrotu 2014 Towarowa Giełda Energii S.A. Czym są gwarancje pochodzenia? Gwarancja Pochodzenia jest instrumentem, mającym na celu ujawnienie odbiorcy końcowemu

Bardziej szczegółowo

Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze

Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze Konferencja Finansowanie kosztów osieroconych oraz finansowanie inwestycji w sektorze Rozwiązanie KDT a rozwój konkurencji na rynku energii elektrycznej Halina Bownik - Trymucha Departament Promowania

Bardziej szczegółowo

Wnioski Prezesa URE z analizy uwag do Programu Uwalniania Gazu (wprowadzenie do dyskusji)

Wnioski Prezesa URE z analizy uwag do Programu Uwalniania Gazu (wprowadzenie do dyskusji) Wnioski Prezesa URE z analizy uwag do Programu Uwalniania Gazu (wprowadzenie do dyskusji) Warsztaty ws. Programu Uwalniania Gazu Warszawa, 28 maja 2012 r. Oczekiwania uczestników rynku gazu Stworzenie

Bardziej szczegółowo

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu Kilka slajdów z wykładu Projekt Polityki Energetycznej Polski 2050 a rynek gazu Europa i liberalizacja rynku gazu Ceny gazu mechanizmy, formuły, umowy

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rynku energii w Polsce. Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu TGE S.A.

Perspektywy rynku energii w Polsce. Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu TGE S.A. Perspektywy rynku energii w Polsce Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu TGE S.A. "Rynek energii w Polsce BIG BANG roku 200 "Rynek energii w Polsce BIG BANG roku 200 I slide 2 Rynek energii rys historyczny

Bardziej szczegółowo

Komitet Rynku Energii Elektrycznej

Komitet Rynku Energii Elektrycznej Komitet Rynku Energii Elektrycznej System zabezpieczeń i rozliczeń dla Rynku Terminowego Praw Majątkowych Łukasz Goliszewski Główny Specjalista ds. Zarządzania Ryzykiem Elementy systemu zabezpieczeń dla

Bardziej szczegółowo

Uruchomienie Rynku Instrumentów Finansowych

Uruchomienie Rynku Instrumentów Finansowych Uruchomienie Rynku Instrumentów Finansowych Jarosław Ziębiec Dyrektor, Biuro Rozwoju Rynku Regulowanego Komitet Rynku Energii Elektrycznej Warszawa, 27 października 2015 Strona Agenda Najważniejsze informacje

Bardziej szczegółowo

Tabela Opłat - Załącznik nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji. Opłaty pobierane od uczestników

Tabela Opłat - Załącznik nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji. Opłaty pobierane od uczestników Tabela Opłat - Załącznik nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji. Opłaty pobierane od uczestników Rodzaje i stawki opłat Zasady naliczania i pobierania opłat 1. Opłata za uczestnictwo Opłata roczna pobierana

Bardziej szczegółowo

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014

Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Zmiany na rynku energii elektrycznej w Polsce 2013/2014 Coroczne spotkanie przedstawicieli Towarzystwa Rozwoju Małych Elektrowni Wodnych Marek Kulesa dyrektor biura TOE Ślesin, 29 listopada 2013 r. Zakres

Bardziej szczegółowo

Najlepsze miejsce. do obrotu obligacjami w Polsce

Najlepsze miejsce. do obrotu obligacjami w Polsce Najlepsze miejsce do obrotu obligacjami w Polsce GRUPAKAPITAŁOWAGPW BondSpot S.A. doświadczenie i rozwój BondSpot S.A. jest drugą, obok Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A., instytucją na polskim

Bardziej szczegółowo

OPCJE W to też możesz inwestować na giełdzie

OPCJE W to też możesz inwestować na giełdzie OPCJE NA WIG 20 W to też możesz inwestować na giełdzie GIEŁDAPAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH WARSZAWIE OPCJE NA WIG 20 Opcje na WIG20 to popularny instrument, którego obrót systematycznie rośnie. Opcje dają ogromne

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Przewrotny rynek zielonych certyfikatów

Przewrotny rynek zielonych certyfikatów Przewrotny rynek zielonych certyfikatów Autor: Maciej Flakowicz, Agencja Rynku Energii, Warszawa ( Czysta Energia nr 4/2013) Niestabilne ceny praw majątkowych do świadectw pochodzenia OZE dowodzą, że polski

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie narzędzi informatycznych do efektywnego handlu energią. Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu

Wykorzystanie narzędzi informatycznych do efektywnego handlu energią. Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu Wykorzystanie narzędzi informatycznych do efektywnego handlu energią Grzegorz Onichimowski Prezes Zarządu ZACZNIJMY OD PODSTAW... CZYM JEST GIEŁDA? Giełda jest miejscem, gdzie odbywają się regularnie,

Bardziej szczegółowo

OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20

OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20 OPCJE MIESIĘCZNE NA INDEKS WIG20 1 TROCHĘ HISTORII 1973 Fisher Black i Myron Scholes opracowują precyzyjną metodę obliczania wartości opcji słynny MODEL BLACK/SCHOLES 2 TROCHĘ HISTORII 26 kwietnia 1973

Bardziej szczegółowo

Organizacja obrotu giełdowego

Organizacja obrotu giełdowego Organizacja obrotu giełdowego Notowania na warszawskiej giełdzie prowadzone są w systemie obrotu WARSET. System WARSET zapewnia pełną automatyzację przekazywania zleceń i zawierania transakcji, sprawny

Bardziej szczegółowo

Grupa Bilansująca i Rynek CO 2 na poee. Warszawa, 18-19 października 2007

Grupa Bilansująca i Rynek CO 2 na poee. Warszawa, 18-19 października 2007 Grupa Bilansująca i Rynek CO 2 na poee Warszawa, 18-19 października 2007 Pozycja rynkowa Internetowej Platformy Obrotu Energią Elektryczną - poee sty-04 lut-04 mar-04 kwi-04 maj-04 cze-04 lip-04 sie-04

Bardziej szczegółowo

Warunki obrotu dla programu rocznych kontraktów terminowych na energię elektryczną.

Warunki obrotu dla programu rocznych kontraktów terminowych na energię elektryczną. Warunki obrotu dla programu rocznych kontraktów terminowych na energię elektryczną. Tekst jednolity zatwierdzony uchwałą Rady Nadzorczej Nr 91/17/IV/09 z dnia 13.11.2009 r. Warunki obrotu wchodzą w życie

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe i forex SPIS TREŚCI

Kontrakty terminowe i forex SPIS TREŚCI Kontrakty terminowe i forex Grzegorz Zalewski SPIS TREŚCI Część I Teoria Rozdział pierwszy: Zasady działania rynków terminowych Otwieranie i zamykanie pozycji Pozycje długie i krótkie Równanie do rynku

Bardziej szczegółowo

Tekst jednolity. Zatwierdzony Uchwałą Zarządu Nr 332/65/15 z dnia 23 grudnia 2015 r. Warunki obrotu wchodzą w życie z dniem 12 stycznia 2016 r.

Tekst jednolity. Zatwierdzony Uchwałą Zarządu Nr 332/65/15 z dnia 23 grudnia 2015 r. Warunki obrotu wchodzą w życie z dniem 12 stycznia 2016 r. WARUNKI OBROTU dla programu instrumentów terminowych na prawa majątkowe do świadectw pochodzenia dla energii wytworzonej w odnawialnych źródłach energii Tekst jednolity Zatwierdzony Uchwałą Zarządu Nr

Bardziej szczegółowo

Teraz wiesz i inwestujesz OPCJE WPROWADZENIE DO OPCJI

Teraz wiesz i inwestujesz OPCJE WPROWADZENIE DO OPCJI OPCJE WPROWADZENIE DO OPCJI OPCJA jest instrumentem finansowym, mającym postać kontraktu, w którym kupujący opcję nabywa prawo do nabycia (opcja kupna), bądź prawo do sprzedaży (opcja sprzedaży) określonego

Bardziej szczegółowo

Vademecum Inwestora. Dom maklerski w relacjach z inwestorami. Warszawa, 28 sierpnia 2012 r.

Vademecum Inwestora. Dom maklerski w relacjach z inwestorami. Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. Vademecum Inwestora Dom maklerski w relacjach z inwestorami Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. Firma inwestycyjna Funkcja i rola jest zdefiniowana w Ustawie o obrocie instrumentami finansowymi W myśl art. 3

Bardziej szczegółowo

Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW. Warszawa, 28 maja 2014 r.

Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW. Warszawa, 28 maja 2014 r. Walutowe kontrakty terminowe notowane na GPW Warszawa, 28 maja 2014 r. STANDARD USD/PLN EUR/PLN CHF/PLN Standard kontraktu: Wielkość kontraktu: 1.000 jednostek waluty Kwotowanie: za 100 jednostek Godziny

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady obrotu i rozliczeń dla Praw Majątkowych do Świadectw Pochodzenia Biogazu

Szczegółowe zasady obrotu i rozliczeń dla Praw Majątkowych do Świadectw Pochodzenia Biogazu Szczegółowe zasady obrotu i rozliczeń dla Praw Majątkowych do Świadectw Pochodzenia Biogazu Zatwierdzone Uchwałą Zarządu Nr 125/30/14 z dnia 22 maja 2014 r. wchodzą w życie z dniem 30 maja 2014 r. Rozdział

Bardziej szczegółowo

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce

Rynek energii. Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce 4 Rynek energii Podmioty rynku energii elektrycznej w Polsce Energia elektryczna jako towar Jak każdy inny towar, energia elektryczna jest wytwarzana przez jej wytwórców, kupowana przez pośredników, a

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady obrotu i rozliczeń dla Praw Majątkowych do Świadectw efektywności energetycznej

Szczegółowe zasady obrotu i rozliczeń dla Praw Majątkowych do Świadectw efektywności energetycznej Szczegółowe zasady obrotu i rozliczeń dla Praw Majątkowych do Świadectw efektywności energetycznej Zatwierdzone Uchwałą Zarządu nr 59/15/14 z dnia 13 marca 2014 r. wchodzą w życie z dniem 21 marca 2014

Bardziej szczegółowo

Tabela Opłat KDPW_CCP

Tabela Opłat KDPW_CCP Tabela Opłat KDPW_CCP (Załącznik nr 1 do Regulaminu rozliczeń transakcji) Opłaty pobierane od uczestników Rodzaje i stawki opłat Zasady naliczania i pobierania opłat 1. Opłata za uczestnictwo Opłata roczna

Bardziej szczegółowo

Akcje. Akcje. GPW - charakterystyka. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Prawa akcjonariusza

Akcje. Akcje. GPW - charakterystyka. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Prawa akcjonariusza Akcje Akcje Akcja papier wartościowy oznaczający prawo jej posiadacza do współwłasności majątku emitenta, czyli spółki akcyjnej Prawa akcjonariusza Podział akcji: akcje imienne i na okaziciela akcje zwykłe

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami)

Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Wyciąg z Zarządzeń Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. według stanu na dzień 01 lipca 2015 roku (zarządzenia dotyczące obrotu derywatami) Zarządzenie nr 3 Dyrektora Domu Maklerskiego BOŚ S.A. z dnia 26

Bardziej szczegółowo

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Zaremba Adam Wprowadzenie Część I. Zanim zaczniesz inwestować Rozdział 1. Jak wybrać dom maklerski? Na co zwracać uwagę? Opłaty i prowizje Oferta kredytowa Oferta

Bardziej szczegółowo

KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku

KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku Izba rozliczeniowa KDPW_CCP KDPW_CCP cele zadania, korzyści dla rynku 1 lipca 2011 r. nastąpi przekazanie przez Krajowy Depozyt spółce KDPW_CCP zadań dotyczących prowadzenia rozliczeń transakcji zawieranych

Bardziej szczegółowo

Rynek instrumentów pochodnych w listopadzie 2011 r. INFORMACJA PRASOWA

Rynek instrumentów pochodnych w listopadzie 2011 r. INFORMACJA PRASOWA Warszawa, 5 grudnia 2011 r. Rynek instrumentów pochodnych w listopadzie 2011 r. INFORMACJA PRASOWA W listopadzie 2011 roku wolumen obrotu wszystkimi instrumentami pochodnymi wyniósł 1,27 mln sztuk, wobec

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Członkostwo na Rynku Instrumentów Finansowych

Członkostwo na Rynku Instrumentów Finansowych Członkostwo na Rynku Instrumentów Finansowych Sylwia Lasota Dyrektor Biura Członków Giełdy Seminarium Kontrakty futures na energię elektryczną Warszawa, 11 września 2015 r. Strona Agenda Wymagania w zakresie

Bardziej szczegółowo