GÓRNOŚLĄSKIE STUDIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "GÓRNOŚLĄSKIE STUDIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI"

Transkrypt

1 GÓRNOŚLĄSKIE STUDIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI ROCZNIK TOM XI OFICYNA WYDAWNICZA GÓRNOŚLĄSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI IM. KAROLA GODULI CHORZÓW 2014

2 Wydawnictwo ciągłe Górnośląskiej Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości im. Karola Goduli Recenzent dr hab. Teresa Kraśnicka, prof. GWSP Kolegium Wydawnicze prof. dr hab. Wojciech Świątkiewicz (przewodniczący) prof. dr hab. Mariusz Bratnicki dr hab. Teresa Kraśnicka, prof. GWSP dr hab. Florian Kuźnik, prof. GWSP mgr Magdalena Skrzypulec (sekretarz) ISSN Nakład: 30 egz. Wydawca Górnośląska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości Im. Karola Goduli Ul. Racławicka 23, Chorzów Tel , fax

3 SPIS TREŚCI OD REDAKCJI.. 5 PRACE TEORETYCZNE I METODOLOGICZNE. 7 Krystyna Serafin Stres w perspektywie organizacyjnej Sebastian Koczy Zastosowanie systemów informatycznych w zarządzaniu przedsiębiorstwem Agnieszka Wloka Kryzys jako pojęcie wieloaspektowe. Wykorzystanie kryzysu jako szansy na zmianę PRACE I PROJEKTY BADAWCZE..49 Jan Czempas Udziały jednostek samorządu terytorialnego w PIT i CIT jako efekt lokalnej przedsiębiorczości na przykładzie miast na prawach powiatu województwa śląskiego Radosław Cyran Od deficytu do nadwyżki mieszkań ewolucja warunków mieszkaniowych w Polsce Bożena Gajdzik Doskonałe przedsiębiorstwo w kontekście komponentów produkcji klasy światowej (WCM)..87 Rafał Muster Przepływy ludności w związku z dojazdami do pracy. Próba analizy zjawiska na krajowym rynku pracy

4 Ewa Michalik Znaczenie wzornictwa przemysłowego w rozwoju innowacyjności województwa śląskiego ze szczególnym uwzględnieniem Górnośląskiego Związku Metropolitalnego Z ŻYCIA SZKOŁY Marcin Budziński Rozwój oferty edukacyjnej GWSP Arkadiusz Wawreczko X Regionalna Olimpiada Wiedzy o Przedsiębiorczości Magdalena Biegusiewicz Wydarzenia w GWSP INFORMACJE O AUTORACH..143 CONTENS 145 4

5 OD REDAKCJI Oddajemy do rąk Czytelników kolejny numer Górnośląskich Studiów Przedsiębiorczości, zawierający zarówno artykuły teoretyczne, jak i wyniki badań empirycznych. Autorzy artykułów teoretycznych skupili swoją uwagę na jak się wydaje szczególnie aktualnych i trudnych zarazem współczesnych problemach funkcjonowania organizacji. Należą do nich m.in. zagadnienia stresu organizacyjnego czy zastosowania informatycznych narzędzi zarządzania. Potwierdzeniem znaczenia zagadnień dotyczących stresu organizacyjnego jest rozwijająca się wiedza w zakresie zarządzania stresem w organizacji, stres bowiem, obok o pozytywnych, wywołuje szereg groźnych skutków. Dlatego ważne jest jak podkreśla Autorka artykułu na ten temat- ograniczanie czynników powodujących stres długotrwały czy intensywny, bo wtedy długofalowe jego skutki mogą być katastrofalne dla pracownika i w konsekwencji również dla organizacji. Wśród artykułów zawierających wyniki badań empirycznych znajduje się m.in. opracowanie na temat roli samorządu terytorialnego w rozwoju lokalnym, rozwoju przedsiębiorczości, rozpatrywanej przez pryzmat przeliczonej na głowę mieszkańca wielkości wpływów do miejskich budżetów z tytułu udziałów w podatkach PIT oraz CIT, a także udział tych wielkości w ich łącznych dochodach gmin. Autor przyjął, że wskaźnikami pośrednio świadczącymi o skali lokalnej przedsiębiorczości i jej efektywności mogą być właśnie owe przeliczone na mieszkańca wielkości wpływów podatkowych. Zaskakujące wyniki badań zawiera artykuł dotyczący ewolucji warunków mieszkaniowych w Polsce. Według zastosowanej przez Autora metodologii udowodnił on tezę, że dzięki efektom rzeczowym budownictwa mieszkaniowego w latach (na poziomie 1,58 mln mieszkań), obecnie występuje statystyczna nadwyżka mieszkań w stosunku do liczby gospodarstw domowych. Zarówno wspomniane wyżej opracowania, jak i pozostałe nie tylko mogą wzbogacić wiedzę czytającego, ale ze względu na podjętą problematykę czy sposób jej ujęcia nierzadko skłaniają do dyskusji czy inspirują do własnych poszukiwań odpowiedzi na trudne pytania dotyczące różnych aspektów funkcjonowania współczesnych organizacji i gospodarki. Jeśli takie właśnie będą reakcje Czytelników, to jak sądzę cele kolejnego Rocznika zostały osiągnięte Teresa Kraśnicka 5

6 6

7 PRACE TEORETYCZNE I METODOLOGICZNE Krystyna Serafin STRES W PERSPEKTYWIE ORGANIZACYJNEJ 1. Wstęp Każdy dorosły człowiek zetknął się w swoim życiu ze stresem. Stres jest bowiem zjawiskiem biologicznym, jest reakcją organizmu na stawiane mu wymagania. Ludzi różnią jednak sytuacje wywołujące stres, jak i sposoby radzenia sobie z tym niekorzystnym zjawiskiem. Zatem konsekwencje tego stanu również są niejednorodne. Człowiek funkcjonuje w różnych sytuacjach i różnie zachowuje się w określonych momentach. Analizując więc zjawisko stresu należy wziąć pod uwagę nie tylko pojedyncze, losowe wydarzenia, ale przede wszystkim te związane z działaniami codziennymi, rutynowymi. Zagadnienie stresu w ostatnich czasach cieszy się coraz większą popularnością. Wydano szereg książek omawiających je. Prowadzone są szkolenia dotyczące tej tematyki. Niesłabnącą popularnością cieszą się również programy telewizyjne, gdzie znane osoby opowiadają czym jest stres, jak go rozpoznać, co jest jego źródłem, jak mu przeciwdziałać, jak znaleźć i wykorzystać jego pozytywne aspekty w życiu osobistym i zawodowym. Stres w życiu człowieka, a więc i stres organizacyjny stanowi o negatywnych konsekwencjach omawianego zjawiska. Czasem jednak stres jest czymś zdecydowanie pozytywnym, a nawet pożądanym. 1 Warto więc przybliżyć dokładniej pojęcie stresu, w tym przede wszystkim pojęcie stresu organizacyjnego, oraz inne istotne zagadnienia związane ze stresem i zarządzaniem nim. Ważne są także sposoby radzenia sobie ze stresem zwłaszcza w dzisiejszej trudnej dla każdego pracownika rzeczywistości organizacyjnej. Tym właśnie zagadnieniom poświęcony został niniejszy artykuł. 2. Zjawisko stresu w organizacji Psychologia ma niezwykły wpływ na odnoszenie sukcesów przez człowieka. Pozwala zrozumieć istotę konkretnych sytuacji problemowych, towarzyszące im emocje i zachowania. W związku z tym praktyczne zastosowanie wiedzy 1 E. Boenisch, C.M.Haney, Twój stres, GWP, Gdańsk 2004, s. 9. 7

8 psychologicznej jest bardzo przydatne i pomocne przy rozwiązywaniu złożonych problemów organizacyjnych. Jest to koniecznością, z racji tego, że to właśnie człowiek jest najważniejszym zasobem każdej organizacji i to on zajmuje w niej najważniejsze miejsce. To człowiek podejmuje decyzje i ponosi ich konsekwencje. To człowiek realizuje proces zarządzania czyli planuje i organizuje wszelkie działania w organizacji. To on wreszcie musi skutecznie motywować ludzi i kontrolować tok ich działania. Musi zatem znaleźć odpowiednie dla siebie i swoich podwładnych miejsce w strukturze organizacji, zgodne z oczekiwaniami, umiejętnościami, doświadczeniem, kwalifikacjami każdego z pracowników. Jeśli spełnione zostaną te wymagania można będzie mówić o pełnowartościowym pracowniku, który w niewielkim stopniu powinien doświadczać stresu organizacyjnego Człowiek funkcjonujący w trudnych dla niego sytuacjach, radzi sobie lepiej lub gorzej z pojawiającymi się problemami. Problemy człowieka funkcjonującego w środowisku pracy rozpatrywane są przez psychologów z punktu widzenia teorii stresu organizacyjnego. Rozważa się tu zarówno rutynowe, codzienne, irytujące i niepokojące incydenty, jak i istotne zmiany pojawiające się w życiu jednostki Pojęcie stresu organizacyjnego Definicji stresu jest bardzo wiele. Najczęściej stres rozpatrywany jest w trzech kategoriach: 3 jako przyczyna lub bodziec, jako skutek danej sytuacji lub reakcja, jako współzależność pomiędzy wymaganiami, które są nałożone na daną grupę lub jednostkę, a stopniem możliwości zrealizowania danego wymagania. W pierwszym przypadku traktując stres jako bodziec nawiązuje się do występowania w otoczeniu zewnętrznym takich sytuacji, które wywołują u człowieka negatywne emocje i napięcie. Wczesne badania zjawiska stresu przez psychologów traktowały stres właśnie jako sytuację zewnętrzną, bodźcową, która wywoływała określone stany emocjonalne. Na tej płaszczyźnie stres definiowany jest jako zewnętrzny bodziec wywołujący różnego rodzaju reakcje emocjonalne. W sytuacji drugiej, rozpatrując stres w kategorii reakcji, uwagę poświęca się występowaniu reakcji psychologicznych i fizjologicznych stanowiących odpowiedź organizmu człowieka na doświadczane przez niego wydarzenia. Stres traktowany jest tutaj jako nieunikniona, bo naturalna część życia człowieka, jako biologiczna reakcja - traktowana tak samo jak sen czy oddychanie - niezbędna do życia. W ostatnim przypadku definiowania kategorii stresu jako współzależności pomiędzy wymaganiami a stopniem ich realizacji 2 A. Sowińska, Wstęp do psychologii, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej, Katowice 2008, s R. Bailey, Zarządzanie stresem, ARTE, Warszawa 2002, s. 7. 8

9 Roy Bailey stwierdził, że stres występuje wtedy, gdy presja z zewnątrz przewyższa zdolności poradzenia sobie przez jednostkę lub grupę z wyzwaniami. 4 Próbując jednak zdefiniować pojęcie stresu można powołać się na definicję Władysława Łosiaka, który twierdzi że stres można określić jako złożony zespół procesów adaptacyjno - obronnych pojawiających się w odpowiedzi na działanie wszelkiego rodzaju szkodliwych czynników. 5 Ujęcie to oznacza, że stres u człowieka powodują różne czynniki, do których zaliczyć można śmierć bliskiej osoby, konflikty rodzinne, konflikty w pracy, rozwód, katastrofę naturalną lub jej zagrożenie, zmiany klimatyczne. Stwierdzono również, że nie tylko jedno duże wydarzenie może być szkodliwe. Powtarzające się, rutynowe, codzienne niedogodności również mogą i często mają szkodliwy wpływ na człowieka. Takimi przeciwieństwami losu mogą być również problemy mieszkaniowe, finansowe, złośliwości ze strony współpracowników. Również przeciążenie pracą lub jego niebezpieczeństwo często wywołuje stany lękowe, stresowe. 6 Rozpatrując zagadnienie stresu warto przedstawić kryterium podziału stresorów ze względu na ich zależność od jednostki. W takim podziale wyróżnia się stresory zależne i niezależne od jednostki. W grupie stresorów zależnych od człowieka wymienia się m. in. konflikty w rodzinie lub ze współpracownikami w zespole, niewłaściwe relacje z podwładnymi, rozwód. Z kolei w grupie stresorów niezależnych od jednostki znajdują się przykładowo śmierć bliskiej osoby, kataklizmy czy klęski żywiołowe. Warto zwrócić uwagę na to kryterium klasyfikacji stresorów, ponieważ możliwość wpływu na bodźce stresujące może mieć duże znaczenie w przypadku zapobiegania lub łagodzenia zjawiska stresu w organizacji. Mając wpływ na czynniki stresujące w miejscu pracy i poza nim łatwiej jest zminimalizować szkodliwy wpływ stresu na funkcjonowanie danej jednostki. Napięcia związane z funkcjonowaniem pracownika w przedsiębiorstwie lub jego otoczeniu wywołują stres organizacyjny. W przypadku stresu zawodowego należy wyróżnić dwie grupy stresorów, które wpływają na pojawienie się zjawiska stresu w miejscu pracy. Są to: 7 stresory profesjonalne, częściej zwane zawodowymi, stresory okołozawodowe. Stresory zawodowe zalicza się do grupy czynników związanych z pełnieniem określonych funkcji zawodowych. Na płaszczyźnie stresu organizacyjnego można wyróżnić kilka grup stresorów profesjonalnych. Pierwszą grupę stanowią stresory wynikające z natury pracy. Związane są z niedociążeniem pracą lub jej 4 R. Bailey, Zarządzanie stresem, op. cit., s W. Łosiak, Stres i emocje w naszym życiu, Wyd. Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2009, s M. Argyle, Psychologia stosunków międzyludzkich, PWN, Warszawa 1999, s M. Żemigała, Czynniki stresu w zarządzaniu firmą, Bezpieczeństwo pracy 2007, nr 3, s

10 nadmiarem. Na stresory, które wynikają z miejsca pracy składają się fizyczne warunki pracy i jej czynniki szkodliwe, na przykład nadmierne zapylenie, niewłaściwe oświetlenie, praca w systemie zmianowym (szczególnie zmiana przypadająca na porę nocną). Kolejną grupę stresorów profesjonalnych stanowią stresory wynikające z realizowanej przez organizację strategii. Składają się na nie m. in. niewłaściwa strategia zarządzania zasobami ludzkimi czy brak jasno wytyczonej strategii w tym zakresie, restrukturyzacja przedsiębiorstwa, chaotyczna polityka prowadzona przez kierownictwo. Stresory powiązane z naturą funkcjonujących w firmie relacji służbowych (brak umiejętności wydawania poleceń służbowych, niewłaściwe czy niestosowne relacje zawodowe, niechęć do wykonywania poleceń służbowych) również przypisane są do grupy stresorów zawodowych. Stresory zawodowe to również dwie inne grupy stresorów: stresory związane ze strukturą organizacyjną (dotyczy to głównie hierarchicznej struktury i nieefektywnego systemu komunikacyjnego) oraz czynniki stresu zawodowego wynikające z modelu kultury, który firma przyjęła za obowiązujący (np. akceptacja dla nieetycznych zachowań, nepotyzm, korupcja na poziomie szczebla kierowniczego). 8 Grupę stresorów nieprofesjonalnych czyli okołozawodowych stanowią czynniki, które nie są związane z wykonywaniem przez jednostkę funkcji zawodowych. Takimi czynnikami są stresory, które związane są z wyglądem zewnętrznym (waga, postura, wzrost), sposobem bycia pracownika (sposób ubierania się, nieśmiałość) oraz czynniki wynikające z cech osobowościowych lub światopoglądowych pracownika. Czynnikami zaliczanymi do tej kategorii są również cechy pracownika, które mogą być dyskryminowane: płeć, orientacja seksualna, rasa, wiek. Czynniki, które wynikają z sytuacji rodzinnej pracownika (tragedia rodzinna, kłopoty z dziećmi lub współmałżonkiem) i sytuacji życiowej (niekorzystne warunki mieszkaniowe, traumatyczne wydarzenia z przeszłości) również zaliczane są do stresorów okołozawodowych. Czynniki te mają wpływ zarówno na zachowanie pracownika w miejscy pracy, jak i poza jej obszarem. 9 Tak więc trudne sytuacje towarzyszące człowiekowi w trakcie jego pracy zawodowej są źródłem różnych stanów napięcia emocjonalnego obciążających psychikę. Właśnie te napięcia, reakcje na nie oraz ich skutki nazywane są stresem organizacyjnym. Wiele stresów ma swoje źródła w warunkach wykonywania pracy i jej środowisku. Mogą one być związane z interakcjami społecznymi, strukturą organizacyjną przedsiębiorstwa, a także z formą i przyjętymi metodami zarządzania. Na takie stresory narażeni są zarówno menedżerowie, jak i szeregowi pracownicy. 10 Tak definiując stres skupiamy się tylko na szeroko rozumianych wynikach poddawaniu się przez człowieka wpływom zewnętrznym i wewnętrznym. Trzeba jednak mieć świadomość tego, że stres organizacyjny stanowi jeden 8 Ibid., s M. Żemigała, Czynniki stresu, op. cit., s J. Sztumski, M. Harciarek, Stres w biznesie, Wyd. Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej, Częstochowa 2001, s

11 z najtrudniejszych czynników do kontrolowania w przedsiębiorstwie ze względu na brak możliwości praktycznego stworzenia wskaźników określających dopuszczalny poziom narażenia pracownika na psychospołeczne zagrożenia w miejscu pracy, tak jak to ma miejsce w przypadku określania progów akceptacji dla emisji szkodliwych czynników fizycznych czy chemicznych. Stres często definiowany jest z czysto medycznego punktu widzenia. W takim przypadku traktuje się stres jako napięcie życia codziennego oraz to jak jest postrzegane, odbierane, jak jednostka na nie reaguje i w jaki sposób sobie z nim radzi. Przewlekły stres łączy się z szeregiem chorób, na przykład nadciśnieniem, bólami głowy, wrzodami, depresją. 11 W związku z tak postrzeganym stresem funkcjonuje powszechne przekonanie, iż bezpośrednią przyczyną chorób jest właśnie stres. Najczęściej wskazywanymi chorobami powiązanymi ze stresem są załamania nerwowe i ataki serca. Z reguły wskazuje się, że choroby serca wywołane są stresem pracy zawodowej (głównie problemami w miejscu zatrudnienia), natomiast jako przyczyna załamań nerwowych wskazywany jest z najczęściej stres relacji międzyludzkich. 12 Mówiąc o stresie warto poruszyć również problem barier psychicznych. Termin ten oznacza takie zjawiska tkwiące w psychice jednostki lub grupy jak reakcje obronne, negatywne nastawienia, brak wiary we własne możliwości, szeroko rozumiane lęki, brak elastyczności w myśleniu i wyobraźni, stereotypy, kompleksy. Z ich powodu nie są wykorzystywane obiektywne możliwości, a co za tym idzie również zdolności, posiadana wiedza, zdobyte dotychczas doświadczenia zawodowe. 13 Następstwa zjawisk psychicznych towarzyszących człowiekowi zestresowanemu mogą być różne. Mogą być mało znaczące dla pracownika i organizacji, ale mogą też przyczyniać się do zdarzeń o poważnych konsekwencjach Objawy stresu organizacyjnego Stres w miejscu pracy może dotknąć każdego pracownika, bez względu na zajmowane stanowisko. Może wystąpić w każdym sektorze gospodarki i w przedsiębiorstwie dowolnej wielkości. Stres zawodowy ma wpływ na bezpieczeństwo poszczególnych osób i ich zdrowie. Stres rzutuje też na funkcjonowanie całej organizacji. W pracy pojawiają się różne czynniki, które wywołują zjawisko stresu zawodowego, na przykład zbyt skomplikowane, niejasne zadania, które pracownik musi wykonać samodzielnie, bez niczyjej pomocy czy instrukcji, monotonia wykonywanych czynności zawodowych lub niesprawiedliwe 11 D. Colbert. Stres, Wyd. M, Kraków 2008, s W. Łosiak, Psychologia stresu, Wyd. Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2008, s W. Dobrołowicz, Psychika i bariery, Wyd. Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1993, s Ibid., s

12 traktowanie pracownika czy grupy pracowników przez przełożonych, innych pracowników, społeczność danej organizacji. Istnieje wiele objawów stresu mającego swoje źródło w pracy zawodowej człowieka. Każdy rodzaj stresu organizacyjnego może wywoływać określone objawy, które mniej lub bardziej dostrzegane są przez otoczenie człowieka poddającego się stresowi zawodowemu. Stres ten może wywoływać również pogorszenie funkcjonowania pracownika zarówno na płaszczyźnie fizycznej, jak i psychicznej. Wśród oznak stresu o charakterze fizycznym wymienia się przede wszystkim intensywne pocenie się, suchość w gardle, napięcie mięśniowe, kłopoty z koordynacją ruchów. Z kolei do psychicznych oznak stresu zalicza się skłonność do paniki lub do płaczu, zamykanie się w sobie, dekoncentrację, poirytowanie, drażliwość, agresywne zachowanie. 15 W badaniach dotyczących objawów stresu, prowadzonych przez R. Bryanta i A. Harveya stosowano dwie metody opisujące objawy stresu: samoopis lub listę objawów. W przypadku pierwszej metody osoby badane same wymieniały objawy, które dostrzegały u siebie w momencie kiedy identyfikowały określoną sytuację jako stresującą. Przy zastosowaniu metody drugiej, osoby badane wybierały z listy objawy, które zauważały u siebie podczas stresu. 16 Celem przeprowadzonych badań było wskazanie typowych, najczęściej występujących objawów stresu. Badania te stanowiły podstawę identyfikowania objawów stresu organizacyjnego. 5. Skutki stresu i sposoby radzenia sobie ze stresem W zagadnieniach psychologii stresu organizacyjnego ważną kwestią dotyczącą stresu zawodowego są jego następstwa. Jest to wynikiem przekonania, że następstwa stresu mają głównie szkodliwy, negatywny charakter dla jednostki. Głównym obszarem negatywnych konsekwencji stresu jest zdrowie i relacje międzyludzkie. 17 Najczęściej poruszaną problematyką dotyczącą skutków stresu jest niekorzystny, czasem nawet jego destrukcyjny wpływ na zdrowie człowieka, jego relacje społeczne, funkcjonowanie w określonych układach. Stres, a tym bardziej przedłużający się lub nadmierny stres organizacyjny, może wpływać i niemal zawsze wpływa na funkcjonowanie człowieka w płaszczyźnie fizycznej, emocjonalnej i umysłowej. Osoby, które doświadczają długotrwałego lub nadmiernego stresu w ich pracy są z czasem wyczerpane psychicznie 15 E. Boenisch, C. M. Haney, Twój stres,op. cit., s R.A. Bryant, A.G. Harvey, Zespół ostrego stresu, PWN, Warszawa 2003, s W. Łosiak, Natura stresu. Spojrzenie z perspektywy ewolucyjnej, Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2007, s

13 i fizycznie. Stres organizacyjny wywołuje szereg skutków, które można pogrupować w następujący sposób: 18 skutki behawioralne (związane z zachowaniem człowieka) czyli nadmierne objadanie się lub utrata apetytu, picie alkoholu, problemy ze snem, skutki fizjologiczne (odnoszące się do działania organizmu) czyli arytmia serca, podwyższone lub wysokie ciśnienie krwi, czerwienienie się, pocenie, problemy z oddychaniem, podwyższony poziom glukozy we krwi, skutki zdrowotne czyli choroba wieńcowa serca, wrzody, częste i/lub intensywne bóle głowy, skutki poznawcze czyli problemy ze skoncentrowaniem się, utrata pamięci, przewrażliwienie na punkcie krytyki, skutki subiektywne czyli brak wewnętrznej motywacji, ospałość, zmęczenie, przemęczenie, obniżona samoocena. S. Epstein dzieli sposoby radzenia sobie ze stresem na dwa systemy: 19 prewencyjny - uczący sposobów radzenia sobie ze stresem, umiejętności regulacji pobudzenia w sytuacji stresowej oraz organizacji systemu pojęciowego na ja - świat i ja - inni ludzie, patologiczny - powodujący zaburzenia procesu uczenia się i bezradność wobec stresu, zaburzenia emocjonalne prowadzące do nerwic, zaburzenia integracji systemu pojęciowego. Szczególną rolę odgrywa system prewencyjny, ponieważ obejmuje on zarówno wrodzone elementy osobowości, takie jak temperament, inteligencję, jak i zmienne elementy osobowości m. in. integrację systemu pojęciowego (wiedza o świecie i sobie, system wartości itp.). Decyduje on o umiejętności radzenia sobie ze stresem. 20 Radzenie sobie ze stresem znajduje się w opozycji do zwyczajnych mechanizmów obronnych podejmowanych przez organizm człowieka. Mechanizmy obronne są metodą radzenia sobie z wewnętrznymi konfliktami odczuwanymi także podczas stresu organizacyjnego. Mechanizmy te są nieuświadomione i nawykowe. Radzenie sobie ze stresem w miejscu pracy polega na świadomym i celowo podejmowanym przez daną jednostkę wysiłku, który zmierzać ma do przezwyciężenia stresu organizacyjnego. Działania takie mogą mieć różnorodny charakter. Może to być dążenie do złagodzenia sporu, 18 J. Winstanley, Klucz do psychologii. Najważniejsze teorie, pojęcia, postaci, PWN, Warszawa 2008, s J. F. Terelak, Psychologia organizacji i zarządzania, Difin, Warszawa 2005, s K. Serafin, Stres we współczesnej organizacji, Ekonomia i Zarządzanie, 2013, nr 1, s

14 próba podjęcia negocjacji, poszukiwanie wsparcia lub pomocy u współpracowników lub przełożonego. Ważną sprawą podczas radzenia sobie ze stresem jest fakt, że rozmaite działania podejmowane w walce ze stresem organizacyjnym spełniają dwie zasadnicze funkcje. Pierwszą funkcją jest redukcja (łagodzenie) negatywnych stanów emocjonalnych związanych z problemami czy sytuacjami stresującymi. Drugą funkcję stanowi rozwiązanie problemu, który był źródłem stresu. W przypadku funkcji redukowania stresu organizacyjnego, pracownik spotyka się z pewną specyficzną formą regulowania emocji. 21 W drugiej funkcji człowiek skupia się na zadaniowym podejściu do stanu stresu zawodowego, szukając problemu stanowiącego źródło stresu w pracy. Człowiek w swojej pracy, dążący do zadowolenia z udziału w określonym przedsięwzięciu zawodowym, powinien dobrze znać cel, dla którego podejmuje się określonego działania w pracy. Znajomość tego pozwoli mu uniknąć stresu lub przynajmniej ograniczy jego zakres. Pracownik powinien też znać odpowiedzi na pytania: dlaczego to co robi w pracy jest ważne dla niego i dla organizacji, dlaczego podejmuje takie właśnie działania, jaki będzie zysk z zaangażowania podjętego przez pracownika. Wielu pracowników nie ma takiej wiedzy i tej świadomości. 22 A to właśnie świadomość tego jak pracownik funkcjonuje w określonym środowisku pracy może być pomocna w procesie radzenia sobie ze stresem zawodowym. Zarówno teoretycy jak i praktycy wyróżniają dwa typy radzenia sobie ze stresem: radzenie skoncentrowane na emocjach, radzenie ukierunkowane na problem. Trzeba jednak wiedzieć, że zdecydowana większość czynników stresogennych wyzwala obydwa sposoby radzenia sobie ze stresem, jednak przeważają działania skoncentrowane na problemie. Sposób ten jest bardziej skuteczny, kiedy rozwiązanie problemu lub źródło stresu znajdują się w obszarze kontroli zestresowanej jednostki. Radzenie sobie ze stresem rozpatrujące emocje ma większą skuteczność, gdy stresor należy zwyczajnie zaakceptować, chociażby do momentu, kiedy problem stanie się rozwiązywalny. 23 Często wskazuje się, że radzenie sobie ze stresem jest dwustopniowym procesem oceny. Polega na osądzaniu bieżącej sytuacji i przyszłego, przewidywanego stanu rzeczy. Zatem pierwszym działaniem jest wstępne rozpoznanie czy coś zagraża jednostce lub jej interesom. Drugim krokiem jest ocena co może być zrobione, by dana sytuacja została zmieniona, by zostały zminimalizowane negatywne konsekwencje tej sytuacji oraz by możliwość 21 W. Łosiak, Psychologia emocji, Wyd. Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2007, s P. Wilson, Spokój w pracy, Rebis, Poznań 2000, s S. Hobfoll, Stres, kultura i społeczność. Psychologia i filozofia stresu, GWP, Gdańsk 2006, s

15 pozytywnego zakończenia była możliwie jak największa. Wszelkie decyzje podejmowane są w wyniku oceny wstępnej i wtórnej. Ocena ta może być świadoma lub nieświadoma. Ogólnie mówiąc jednostka decyduje się na to, z jakiej strategii radzenia sobie ze stresem skorzysta. 24 Bardzo często w ostatnim czasie mówi się, że w odniesieniu do radzenia sobie ze stresem mniejszą wartość przypisuje się opisowi źródeł stresu, natomiast większą - do podejmowanej przez człowieka aktywności zmierzającej do zwalczenia, zmniejszenia stresu. Argumentem, który przemawia za taką zmianą punktu odniesienia jest między innymi stwierdzenie, że to właśnie aktywność człowieka wpływa na skutki stresu bardziej niż obiektywne właściwości czynnika stresującego Zarządzanie stresem w miejscu pracy W literaturze dotyczącej zarządzania stresem w miejscu pracy pojawia się szereg rad dla pracowników na szczeblach kierowniczych i menedżerskich ukierunkowanych na takie działania związane ze stresem w organizacji, by stan stresu był jak najmniej dotkliwy dla pracowników, by jego skutki były jak najmniej negatywne, a zmierzały w kierunku pozytywnego wykorzystania zjawiska stresu. Często pojawiającą się wskazówką dla kierujących jest zalecenie bycia sprawiedliwym i konsekwentnym w traktowaniu pracowników. Należy przy tym stworzyć takie miejsce pracy, w którym to miejscu stresory ograniczone będą do minimum, a pracownicy będą mogli kontrolować poziom swojego stresu. Ważnym elementem jest tutaj obustronna komunikacja zarówno z poszczególnymi pracownikami, jak i z całym zespołem. Drugą równie istotną kwestią jest poszukiwanie możliwości rozwiązań elastycznych dotyczących godzin pracy i jej warunków, by pracownicy mogli zyskać większy zakres kontroli nad stresem, który ewentualnie może się pojawić. Ważne jest tu również zapewnienie pracownikowi potrzebnego wsparcia i pozwolenie by dostosował własną przestrzeń pracy do swoich potrzeb, oczywiście w zakresie, który pozostaje w zgodzie z przyjętymi i obowiązującymi w firmie procedurami i wymogami. Nie należy w organizacji tolerować żadnych, najmniejszych nawet przejawów zastraszania czy molestowania pracowników. 26 Te zjawiska są bowiem wyjątkowo silnymi stresorami. Standardem dotyczącym niestresującego miejsca pracy jest kreowana w organizacji kultura dobrego samopoczucia. W organizacji o takim typie kultury zachęca się pracowników to tego, by o siebie dbali, a pracodawca 24 C. Wheeler, 10 prostych sposobów radzenia sobie ze stresem, GWP, Gdańsk 2011, s I. Heszen-Niejodek, Z. Ratajczak (red.), Człowiek w sytuacji stresu, Wyd. Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2000, s M. Clayton, Zarządzanie stresem czyli jak sobie radzić w trudnych sytuacjach, Samo sedno, Warszawa 2012, s

16 zobowiązuje się zapewniać potrzebne zasoby wsparcia. Pracodawcy coraz częściej zdają sobie sprawę z faktu, iż pozytywny klimat i atmosfera w pracy przyczyniają się do zmniejszenia absencji, a także poprawy obsługi klienta i zwiększenia poziomu produktywności. A to z kolei może przynieść zdecydowanie więcej korzyści niż jedynie zwrot poniesionych kosztów i inwestycji na stworzenie pracownikowi korzystnych warunków pracy. 27 Zarządzając stresem w organizacji, nieważne czy swoim, czy podwładnych, pamiętać należy o ograniczaniu czynników powodujących stres długotrwały i/lub intensywny, bo tego długofalowe skutki mogą być katastrofalne dla pracownika i w konsekwencji również dla organizacji. Należy także pamiętać o pozytywnym wpływie stresu umiarkowanego, który motywuje do działania, do zwiększenia aktywności, do radzenia sobie z trudnościami wynikającymi z pracy w określonym środowisku zawodowym. Zarządzanie stresem w organizacji można udoskonalić różnymi sposobami. Jednym ze sposobów jest poszerzanie podstawowej wiedzy z zakresu zjawiska stresu zawodowego i zarządzania stresem w miejscu pracy. Wiedza ta stanowić będzie punkt wyjścia do różnych przedsięwzięć, których celem będzie poradzenie sobie z coraz częściej występującym problemem stresu zawodowego. Drugim sposobem udoskonalenia procesu zarządzania stresem organizacyjnym jest poznanie różnic definicji stresu, stresu zawodowego oraz ich relacji w stosunku do interwencji w procesie zarządzania stresem organizacyjnym. Trzecią drogę stanowi pozyskanie wiedzy na temat różnych sposobów interwencji w stres zawodowy i ich relatywnej wartości. 28 W zarządzaniu stresem w miejscu pracy duży nacisk kładzie się na eliminowanie jego źródeł oraz uświadamianie pracownikom poważnych konsekwencji jakie niesie ze sobą nieumiejętne zarządzanie stresem zawodowym. Organizacje, coraz bardziej świadome kosztów jakie niesie ze sobą stres w organizacji, podejmują się wprowadzania do kultury organizacyjnej elementów zarządzania stresem, by wydajność pracowników była na poziomie przynoszącym firmie znaczące i oczekiwane profity. Celem zarządzania stresem zawodowym jest więc wzajemne dopasowanie wymagań stawianych przez organizację do potrzeb i możliwości emocjonalnych, fizycznych i intelektualnych pracowników. Niewątpliwą zaletą procesu zarządzania stresem w organizacji jest możliwość dostosowania jego zakresu i treści do potrzeb, oczekiwań konkretnej organizacji i konkretnych pracowników. W ostatnim czasie zauważyć można, iż organizacje realizują strategię zarządzania stresem, której zadaniem jest praktyka pomocy rodzinie pracownika i pomoc w redukcji konfliktu praca - dom. Daje to możliwość eliminowania stresu lub chociaż pomniejsza jego negatywne konsekwencje. Strategia taka 27 W. Kisiel - Dorohinicki, Tylko bez nerwów. Zarządzanie stresem w pracy, One Press Helion, Gliwice 2012, s R. Bailey, Zarządzanie stresem, op. cit., s

17 wydaje się być więc korzystną zarówno dla indywidualnych pracowników, jak i dla całej organizacji. 29 Organizacja może podjąć także inny krok, którego celem będzie pomoc swoim pracownikom w walce ze stresem zawodowym. Może to być próba realizacji programu zarządzania stresem w organizacji. Program ten zakłada wykonywanie intensywnego treningu antystresowego w domu. Trening ten opierać się może na technikach relaksacyjnych, na medytacji lub na innych technikach walki z napięciem. Program ten polega głównie na stosowaniu przez pracowników fizjologicznych technik redukcji napięcia i stresu Zakończenie Stres nierozerwalnie związany jest z sytuacją pracy i nie można go ani uniknąć, ani uciec od skutków jego oddziaływania. W równym stopniu dotyka kierowników, jak i szeregowych pracowników. Nie istnieją takie stanowiska, których wymagania nie stawiają przed pracownikami sytuacji trudnych. Najważniejsze jest by sytuacje te nie dominowały oraz nie determinowały przebiegu działań pracowników. Wiąże się to z wieloma czynnikami, począwszy od właściwego wyboru rodzaju pracy, stopnia przydzielonego zakresu odpowiedzialności i obszaru decyzyjności, poprzez umiejętność zarządzania zadaniami, a na kierowaniu samym sobą kończąc. Ostatnie lata przyniosły potrzebę głębszego zrozumienia czynników wywołujących stres zawodowy. Ciągle wzrasta liczba ludzi narzekających, iż stres jakiego doświadczają w miejscu pracy powoduje u nich wiele niekorzystnych zmian. Przeciążenie, czy to fizyczne czy też umysłowe, zawsze oznacza, że wykonanie zadania przerasta możliwości pracownika. Wymóg pracy w ściśle określonym czasie oraz jej zakończenie przed ostatecznym terminem stanowią źródło stresu. Błędem jest zarzucanie podwładnych dużą ilością zadań w przekonaniu, że to może ich zmotywować do lepszej i wydajniejszej pracy. Jest wręcz odwrotnie. Bibliografia 1. Argyle M., Psychologia stosunków międzyludzkich, PWN, Warszawa Bailey R., Zarządzanie stresem, ARTE, Katowice Boenisch E., Haney C.M., Twój stres, GWP, Gdańsk Bryant R.A., Harvey A.G., Zespół ostrego stresu, PWN, Warszawa Clayton M., Zarządzanie stresem czyli jak sobie radzić w trudnych sytuacjach, Samo sedno, Warszawa A. Jachins, Psychologia organizacji. Kluczowe zagadnienia, Difin, Warszawa 2008, s A. Jachins, Psychologia organizacji, op. cit., s

18 6. Colbert D., Stres, Wyd. M, Kraków Dobrołowicz W., Psychika i bariery, Wyd. Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa Heszen - Niejodek I., Konteksty stresu psychologicznego, Wyd. Uniwersytetu Śląskiego, Katowice Heszen - Niejodek I., Ratajczak Z., (red.), Człowiek w sytuacji stresu, Wyd. Uniwersytetu Śląskiego, Katowice Hobfoll S., Stres, kultura i społeczność. Psychologia i filozofia stresu, GWP, Gdańsk Jachins A., Psychologia organizacji. Kluczowe zagadnienia, Difin, Warszawa Kisiel - Dorohinicki W., Tylko bez nerwów. Zarządzanie stresem w pracy, One Press Helion, Gliwice Litzke S.M., Schuh H., Stres, mobbing i wypalenie zawodowe, GWP, Gdańsk Łosiak W., Natura stresu. Spojrzenie z perspektywy ewolucyjnej, Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków Łosiak W., Psychologia emocji, Wyd. Akademickie i Profesjonalne, Warszawa Łosiak W., Psychologia stresu, Wyd. Akademickie i Profesjonalne, Warszawa Łosiak W., Stres i emocje w naszym życiu, Wyd. Akademickie i Profesjonalne, Warszawa Schultz D.P., Schultz S.E., Psychologia a wyzwania dzisiejszej pracy, PWN, Warszawa Serafin K., Stres we współczesnej organizacji, Ekonomia i Zarządzanie, 2013, nr Sowińska A., Wstęp do psychologii, Wyd. Akademii Ekonomicznej, Katowice Strelau J., Osobowość a ekstremalny stres, GWP, Gdańsk Sztumski J., Harciarek M., Stres w biznesie, Wyd. Wydziału Zarządzania Politechniki Częstochowskiej, Częstochowa Terelak J. F., Psychologia organizacji i zarządzania, Difin, Warszawa Wheeler C., 10 prostych sposobów radzenia sobie ze stresem, GWP, Gdańsk Wilson P., Spokój w pracy, Rebis, Poznań Winstanley J., Klucz do psychologii. Najważniejsze teorie, pojęcia, postaci, PWN, Warszawa Wosińska W., Psychologia życia społecznego, GWP, Gdańsk Wright J., Pokonać stres, Muza, Warszawa Żemigała M., Czynniki stresu w zarządzaniu firmą, Bezpieczeństwo pracy 2007, nr 3 18

19 Streszczenie W artykule omówione zostały podstawowe zagadnienia dotyczące stresu organizacyjnego, jego objawów, skutków oraz sposobów radzenia sobie z tym niekorzystnym zjawiskiem. Artykuł porusza także kwestie związane z zarządzaniem stresem organizacyjnym. Przywołane zostały tu także rady dla kierowników ukierunkowujące ich działania w taki sposób, by stan stresu był jak najmniej dotkliwy dla pracowników, by jego skutki były jak najmniej negatywne, a zmierzały w kierunku pozytywnego wykorzystania zjawiska stresu. Abstract This article discusses the fundamental concepts regarding organisational stress, its symptoms, effects and means of coping with this undesirable phenomenon. The article also raises the question of managing organisational stress. It also includes some advice for managers to direct their actions in such a way that the stress level is least harmful for employees, its negative effects are reduced to minimum, while also developing a positive usage of the phenomenon of stress 19

20 20

Prowadzący Andrzej Kurek

Prowadzący Andrzej Kurek Prowadzący Andrzej Kurek Centrala Rzeszów Oddziały Lublin, Katowice Zatrudnienie ponad 70 osób SprzedaŜ wdroŝenia oprogramowań firmy Comarch Dopasowania branŝowe Wiedza i doświadczenie Pełna obsługa: Analiza

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstw. Cel przedsiębiorstwa. Komputery - potrzebne? 23-02-2012. Systemy zarządzania ZYSK! Metoda: zarządzanie

Informatyzacja przedsiębiorstw. Cel przedsiębiorstwa. Komputery - potrzebne? 23-02-2012. Systemy zarządzania ZYSK! Metoda: zarządzanie Informatyzacja przedsiębiorstw Systemy zarządzania Cel przedsiębiorstwa ZYSK! maksimum przychodów minimum kosztów podatki (lobbing...) Metoda: zarządzanie Ludźmi Zasobami INFORMACJĄ 2 Komputery - potrzebne?

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie

Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie Zarządzanie procesami i logistyką w przedsiębiorstwie Opis Projektowanie i ciągła optymalizacja przepływu produktu w łańcuchu dostaw oraz działań obsługowych i koniecznych zasobów, wymaga odwzorowania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania

Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania Spis treści 1. Kryterium: Wpływ na wynik ekonomiczny... 3 2. Kryterium: Odpowiedzialność za zarządzanie ludźmi i zespołami... 4 3. Kryterium: Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Od ERP do ERP czasu rzeczywistego

Od ERP do ERP czasu rzeczywistego Przemysław Polak Od ERP do ERP czasu rzeczywistego SYSTEMY INFORMATYCZNE WSPOMAGAJĄCE ZARZĄDZANIE PRODUKCJĄ Wrocław, 19 listopada 2009 r. Kierunki rozwoju systemów informatycznych zarządzania rozszerzenie

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH Przywództwo i zarządzanie zespołem Szkolenie z zakresu przywództwa, kompetencji liderskich i zarządzania zespołem. Podniesienie kompetencji zarządczych w zakresie przywództwa,

Bardziej szczegółowo

Poziom 5 EQF Starszy trener

Poziom 5 EQF Starszy trener Poziom 5 EQF Starszy trener Opis Poziomu: Trener, który osiągnął ten poziom rozwoju kompetencji jest gotowy do wzięcia odpowiedzialności za przygotowanie i realizację pełnego cyklu szkoleniowego. Pracuje

Bardziej szczegółowo

Skuteczność => Efekty => Sukces

Skuteczność => Efekty => Sukces O HBC Współczesne otoczenie biznesowe jest wyjątkowo nieprzewidywalne. Stała w nim jest tylko nieustająca zmiana. Ciągłe doskonalenie się poprzez reorganizację procesów to podstawy współczesnego zarządzania.

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium Załącznik nr 1 do Regulaminu okresowej oceny pracownikçw Starostwa Powiatowego w Środzie Wlkp. Kryteria wyboru Lp. Kryterium Opis kryterium 1. Umiejętność obsługi urządzeń technicznych lub narzędzi informatycznych

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstw WYKŁAD

Informatyzacja przedsiębiorstw WYKŁAD Informatyzacja przedsiębiorstw WYKŁAD dr inż. Piotr Zabawa IBM/Rational Certified Consultant pzabawa@pk.edu.pl wersja 0.1.0 07.10.2010 Wykład 1 Modelowanie procesów biznesowych Przypomnienie rodzajów narzędzi

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

Systemy IT w e-biznesie

Systemy IT w e-biznesie Systemy IT w e-biznesie Łukasz Tkacz 1 Dr. Zdzisław Pólkowski 1 Dolnośląska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Techniki w Polkowicach Spis treści ABSTRACT... 3 1 WPROWADZENIE... 3 2 POLSKI RYNEK SYSTEMÓW

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja Procesów Biznesowych. Systemy Informacyjne Przedsiębiorstw

Automatyzacja Procesów Biznesowych. Systemy Informacyjne Przedsiębiorstw Automatyzacja Procesów Biznesowych Systemy Informacyjne Przedsiębiorstw Rodzaje przedsiębiorstw Produkcyjne największe zapotrzebowanie na kapitał, największe ryzyko Handlowe kapitał obrotowy, średnie ryzyko

Bardziej szczegółowo

Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami

Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami Opis Odwzorowanie strategii przedsiębiorstwa w łańcuchu dostaw na niższe poziomy zarządzania operacyjnego, wymaga w praktyce odpowiedniej organizacji

Bardziej szczegółowo

Systemy ERP. dr inż. Andrzej Macioł http://amber.zarz.agh.edu.pl/amaciol/

Systemy ERP. dr inż. Andrzej Macioł http://amber.zarz.agh.edu.pl/amaciol/ Systemy ERP dr inż. Andrzej Macioł http://amber.zarz.agh.edu.pl/amaciol/ Źródło: Materiały promocyjne firmy BaaN Inventory Control Jako pierwsze pojawiły się systemy IC (Inventory Control) - systemy zarządzania

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

AKTYWNE FORMY ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH

AKTYWNE FORMY ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH Podyplomowe Studia Psychologii w Biznesie Zajęcia w formie warsztatów i treningów umożliwiają słuchaczom kształtowanie umiejętności niezbędnych w pracy z ludźmi: zaangażowania, umiejętności prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny www.maciejczak.pl Łańcuch logistyczny a łańcuch dostaw Łańcuch dostaw w odróżnieniu od łańcucha logistycznego dotyczy integracji

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany System Informatyczny (ZSI)

Zintegrowany System Informatyczny (ZSI) Zintegrowany System Informatyczny (ZSI) ZSI MARKETING Modułowo zorganizowany system informatyczny, obsługujący wszystkie sfery działalności przedsiębiorstwa PLANOWANIE ZAOPATRZENIE TECHNICZNE PRZYGOTOWANIE

Bardziej szczegółowo

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia biznesu NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK SEMESTR STATUS MODUŁU

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspieranie miękkich kompetencji dziecka Mgr Beata Skowrońska Uniwersytet w Białymstoku 2 października 2014 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Zdrowie Publiczne. Poziom studiów: drugi. Profil: ogólny

Wydział Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Zdrowie Publiczne. Poziom studiów: drugi. Profil: ogólny LISTA PRZEDMIOTÓW, KTÓRE MOGĄ BYĆ UZNANE NA PODSTAWIE OCENY EFEKTÓW UCZENIA SIĘ ZDOBYTYCH NA DRODZE EDUKACJI POZAFORMALNEJ I NIEFORMALNEJ NA ROK AKADEMICKI 2016/2017 Wydział Nauk o Zdrowiu Kierunek: Zdrowie

Bardziej szczegółowo

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL dr Łukasz Sienkiewicz Instytut Kapitału Ludzkiego Seminarium naukowe Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla zarządzania organizacją Warszawa,

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska

DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska DIAGNOZA I CO DALEJ? Hanna Wiśniewska-Śliwińska KRYZYS stan dezorganizacji, w którym ludzie doświadczają frustracji ważnych celów życiowych lub naruszenia cyklów życiowych, a także zawodności metod

Bardziej szczegółowo

Jak sobie radzić ze stresem

Jak sobie radzić ze stresem Jak sobie radzić ze stresem Nie wiesz jak poradzić sobie ze stresem? Przeczytaj nasz poradnik! str. 1 Czym jest stres? Zjawisko stresu wynika z braku równowagi między oczekiwaniami kierowanymi pod adresem

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

Model dojrzałości dopasowania strategicznego. Nadzór Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Na poziomie

Model dojrzałości dopasowania strategicznego. Nadzór Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Na poziomie Tab. 1. Opis poziomów dojrzałości procesów dla obszaru nadzór. Formalne strategiczne planowanie biznesowe Formalne strategiczne planowanie Struktura organizacyjna Zależności organizacyjne Kontrola budżetowania

Bardziej szczegółowo

opracowanie: Maria Kościńska - dla SIP Regionu Gdańskiego NSZZ Solidarność

opracowanie: Maria Kościńska - dla SIP Regionu Gdańskiego NSZZ Solidarność opracowanie: Maria Kościńska - dla SIP Regionu Gdańskiego NSZZ Solidarność Mówiąc o zagrożeniu mamy na myśli każdy czynnik, który może spowodować wystąpienie szkody. Powszechnie przyjęto podział na zagrożenia:

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów. Dawid Doliński

Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów. Dawid Doliński Zarządzanie Zapasami System informatyczny do monitorowania i planowania zapasów Dawid Doliński Dlaczego MonZa? Korzyści z wdrożenia» zmniejszenie wartości zapasów o 40 %*» podniesienie poziomu obsługi

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

Stacjonarne Wszystkie Katedra Informatyki Stosowanej Dr inż. Marcin Detka. Podstawowy Obowiązkowy Polski Semestr pierwszy. Semestr letni Brak Nie

Stacjonarne Wszystkie Katedra Informatyki Stosowanej Dr inż. Marcin Detka. Podstawowy Obowiązkowy Polski Semestr pierwszy. Semestr letni Brak Nie KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 202/203 Z-ZIP2-0452 Informatyczne Systemy Zarządzania Produkcją Manufacturing Management

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia psychospołeczne

Zagrożenia psychospołeczne Zagrożenia psychospołeczne 1. Wstęp Zarządzanie stresem nie jest dla pracodawców jedynie obowiązkiem moralnym i dobrą inwestycją, jest to wymóg prawny określony w dyrektywie ramowej 89 /391/EWG 3 2. Przeciwdziałanie

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) obowiązuje od 01.10.2015 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

DOSKONALENIE PROCESÓW

DOSKONALENIE PROCESÓW KATALOG SZKOLEŃ DOSKONALENIE PROCESÓW - Tworzenie projektów ciągłego doskonalenia - Konsultacje z ekspertami - Poprawa jakości oraz produktywności - Eliminacja marnotrawstwa - Redukcja kosztów - Metody

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej FiM Consulting Sp. z o.o. Szymczaka 5, 01-227 Warszawa Tel.: +48 22 862 90 70 www.fim.pl Spis treści

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

Istnieje możliwość prezentacji systemu informatycznego MonZa w siedzibie Państwa firmy.

Istnieje możliwość prezentacji systemu informatycznego MonZa w siedzibie Państwa firmy. system informatyczny wspomagający monitorowanie i planowanie zapasów w przedsiębiorstwie System informatyczny MonZa do wspomagania decyzji managerskich w obszarze zarządzania zapasami jest odpowiedzią

Bardziej szczegółowo

Raport oceny kompetencji

Raport oceny kompetencji Symulacje oceniające kompetencje Raport oceny kompetencji Rut Paweł 08-01-2015 Kompetencje sprzedażowe dla efactor Sp. z o.o. Dane osobowe Rut Paweł CEO pawel.rut@efactor.pl more-than-manager.com 2 z 13

Bardziej szczegółowo

Systemy Monitorowania Produkcji EDOCS

Systemy Monitorowania Produkcji EDOCS Systemy Monitorowania Produkcji EDOCS Kim jesteśmy? 5 Letnie doświadczenie przy wdrażaniu oraz tworzeniu oprogramowania do monitorowania produkcji, W pełni autorskie oprogramowanie, Firma korzysta z profesjonalnego

Bardziej szczegółowo

Psychologia. Studia stacjonarne jednolite magisterskie Psychologia biznesu. NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE STATUS MODUŁU PUNKTY ECTS LICZBA GODZIN

Psychologia. Studia stacjonarne jednolite magisterskie Psychologia biznesu. NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE STATUS MODUŁU PUNKTY ECTS LICZBA GODZIN Psychologia Studia stacjonarne jednolite magisterskie Psychologia biznesu NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK SEMESTR STATUS MODUŁU Moduł ogólny Filozofia Logika 6 I I podstawowy

Bardziej szczegółowo

Raport specjalny. 5 edycji Akademii Produktywności za nami

Raport specjalny. 5 edycji Akademii Produktywności za nami Raport specjalny 5 edycji Akademii Produktywności za nami Za nami 5 edycji Akademii Produktywności. Wystartowaliśmy 22-go lutego. Regularnie, co tydzień lub dwa, spotykaliśmy się z kilkunastoma firmami,

Bardziej szczegółowo

CRM. Relacje z klientami.

CRM. Relacje z klientami. CRM. Relacje z klientami. Autor: Jill Dyche Książka przeznaczona jest dla wielu czytelników -- od menedżerów do użytkowników Część 1. skierowana jest do kadry zarządzającej, menedżerów projektów oraz ludzi

Bardziej szczegółowo

Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski

Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski Przedsiębiorstwo dzięki prawidłowo ukształtowanemu łańcuchowi dostaw może osiągnąć trwałą przewagę konkurencyjną na rynku. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zakupami w procesie zaopatrzenia - metody redukcji kosztów w zakupach

Zarządzanie zakupami w procesie zaopatrzenia - metody redukcji kosztów w zakupach Zarządzanie zakupami w procesie zaopatrzenia - metody redukcji kosztów w zakupach Opis Zarządzanie procesem zaopatrzenia to ciągłe jego doskonalenie. Dużą rolę w tym procesie stanowi szukanie sposobów

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku ekonomia studia pierwszego stopnia

Efekty kształcenia dla kierunku ekonomia studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 7/VI/2012 Senatu Wyższej Szkoły Handlowej im. Bolesława Markowskiego w Kielcach z dnia 13 czerwca 2012 roku. Efekty kształcenia dla kierunku ekonomia studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Firma ACEL J.M. Ciskowscy Sp. K. powstała w 1987 roku w Gdańsku. Obecnie. posiada oddziały w Rumi, Gdyni i Warszawie. Zajmuje się hurtową sprzedażą

Firma ACEL J.M. Ciskowscy Sp. K. powstała w 1987 roku w Gdańsku. Obecnie. posiada oddziały w Rumi, Gdyni i Warszawie. Zajmuje się hurtową sprzedażą Dane Klienta: ACEL J.M. Ciskowscy Sp. K. ul. Twarda 6C 80-871 Gdańsk www.acel.pl Firma ACEL J.M. Ciskowscy Sp. K. powstała w 1987 roku w Gdańsku. Obecnie posiada oddziały w Rumi, Gdyni i Warszawie. Zajmuje

Bardziej szczegółowo

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB Szkolenie otwarte: Launch przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów

Bardziej szczegółowo

III KONFERENCJA INTERIM MANAGEMENT 2011

III KONFERENCJA INTERIM MANAGEMENT 2011 III KONFERENCJA INTERIM MANAGEMENT 2011 INTERIM MANAGEMENT JAKO ROZWIĄZANIE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW. Prowadzący: Zbigniew Brzeziński, Prezes Zarządu, Simple Solution, Robert Loranc, Wiceprezes

Bardziej szczegółowo

Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście. Rozdział pochodzi z książki:

Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście. Rozdział pochodzi z książki: Rozdział pochodzi z książki: Zarządzanie projektami badawczo-rozwojowymi. Tytuł rozdziału 6: Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście adaptacyjne

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Plan Prezentacji Cel artykułu Dlaczego działalność przemysłowa wiąże się z ryzykiem?

Bardziej szczegółowo

Analityk i współczesna analiza

Analityk i współczesna analiza Analityk i współczesna analiza 1. Motywacje 2. Analitycy w IBM RUP 3. Kompetencje analityka według IIBA BABOK Materiały pomocnicze do wykładu z Modelowania i Analizy Systemów na Wydziale ETI PG. Ich lektura

Bardziej szczegółowo

Animacja i zarządzanie kulturą w NGO

Animacja i zarządzanie kulturą w NGO Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@uj.edu.pl lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Animacja i zarządzanie kulturą w NGO Studia dzienne: Kulturoznawstwo Akademia Ignatianum w Krakowie Każda organizacja m

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r.

Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r. Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów pierwszego stopnia na kierunku finanse i rachunkowość prowadzonych na

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Informacja o badaniu Pomimo trudnej sytuacji na rynku pracy, zarówno polskie jak i międzynarodowe przedsiębiorstwa coraz częściej dostrzegają

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

Dane Klienta: Staples Polska Sp. z o.o. Bysewska 18 80-298 Gdańsk www.staplesadvantage.pl

Dane Klienta: Staples Polska Sp. z o.o. Bysewska 18 80-298 Gdańsk www.staplesadvantage.pl Dane Klienta: Staples Polska Sp. z o.o. Bysewska 18 80-298 Gdańsk www.staplesadvantage.pl Staples Polska Sp. z o.o. (dawniej Corporate Express Polska Sp. z o.o.) to jeden z największych na świecie dostawców

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców.

W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie. firmy, tworzone przez indywidualnych przedsiębiorców. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Jak założyć i prowadzić własną firmę? Autor: red. Hanna Godlewska-Majkowska, Wstęp W gospodarce rynkowej szczególnie ważną rolę odgrywają małe i średnie firmy, tworzone przez indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Stres w pracy? Nie, dziękuję!

Stres w pracy? Nie, dziękuję! Najważniejsze informacje i wyniki badań nt. stresu zawodowego. Metody i techniki radzenia sobie ze stresem Dr Dorota Żołnierczyk Zreda Pracownia Psychologii i Socjologii Pracy Centralny Instytut Ochrony

Bardziej szczegółowo

1/ Nazwa zadania: Dostawa, wdrożenie i serwis informatycznego systemu zarządzania projektami dla Urzędu Miejskiego Wrocławia wraz ze szkoleniem.

1/ Nazwa zadania: Dostawa, wdrożenie i serwis informatycznego systemu zarządzania projektami dla Urzędu Miejskiego Wrocławia wraz ze szkoleniem. 1/ Nazwa zadania: Dostawa, wdrożenie i serwis informatycznego systemu zarządzania projektami dla Urzędu Miejskiego Wrocławia wraz ze szkoleniem. 2/ Wykonawcy: Konsorcjum: Netline Group wraz z Premium Technology

Bardziej szczegółowo

METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH

METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH PREZENTACJA SEPCJALNOŚCI: METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH WYDZIAŁ INFORMATYKI I KOMUNIKACJI KIERUNEK INFORMATYKA I EKONOMETRIA SEKRETARIAT KATEDRY BADAŃ OPERACYJNYCH Budynek D, pok. 621 e-mail

Bardziej szczegółowo

Dane Klienta: Staples Polska Sp. z o.o. ul. Bysewska 18 80-298 Gdańsk www.staplesadvantage.pl

Dane Klienta: Staples Polska Sp. z o.o. ul. Bysewska 18 80-298 Gdańsk www.staplesadvantage.pl Dane Klienta: Staples Polska Sp. z o.o. ul. Bysewska 18 80-298 Gdańsk www.staplesadvantage.pl Staples Inc. jest największym na świecie przedsiębiorstwem zajmującym się dostawą rozwiązań biurowych. Istnieje

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA WYBORU PRZEDMIOTÓW NA STUDIACH II STOPNIA STACJONARNYCH CYWILNYCH (nabór 2009) II semestr

DEKLARACJA WYBORU PRZEDMIOTÓW NA STUDIACH II STOPNIA STACJONARNYCH CYWILNYCH (nabór 2009) II semestr WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA WYDZIAŁ MECHANICZNY STUDENT..................................................................................................................... ( imię i nazwisko) (grupa szkolna)

Bardziej szczegółowo

ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN

ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN ŚCIEŻKA: Praktyk KAIZEN Ścieżka dedykowana jest każdej osobie, która chce rozwijać siebie i swoją organizację - w szczególności: Koordynatorom i liderom Lean/KAIZEN odpowiedzialnym za obszary produkcyjne

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe PROGRAM NAUCZANIA PLAN STUDIÓW

Studia podyplomowe PROGRAM NAUCZANIA PLAN STUDIÓW 01-447 Warszawa ul. Newelska 6, tel. (+48 22) 34-86-520, www.wit.edu.pl Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE SERWISEM IT PROGRAM NAUCZANIA PLAN STUDIÓW Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE SERWISEM IT Semestr 1 Moduły

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZANIE KONFLIKTU JEST W ZASIĘGU. www.strefadialogu.com kontakt@strefadialogu.com tel. 535 353 354

ROZWIĄZANIE KONFLIKTU JEST W ZASIĘGU. www.strefadialogu.com kontakt@strefadialogu.com tel. 535 353 354 ROZWIĄZANIE KONFLIKTU JEST W ZASIĘGU www.strefadialogu.com kontakt@strefadialogu.com tel. 535 353 354 Badania dowodzą, że średnio: pracowników zmieniających pracę wskazuje na konflikty personalne jako

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu. Psychospołeczne aspekty zarządzania. Nazwa przedmiotu/modułu kształcenia. Psychosocial aspects of management.

Sylabus przedmiotu. Psychospołeczne aspekty zarządzania. Nazwa przedmiotu/modułu kształcenia. Psychosocial aspects of management. Sylabus przedmiotu Nazwa przedmiotu/modułu kształcenia Psychospołeczne aspekty zarządzania Nazwa w języku angielskim Psychosocial aspects of management Język wykładowy Kierunek studiów, dla którego przedmiot

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Postanowienia ogólne 1 1. Kontrolę zarządczą w PUP stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie logistyką. Zarządzanie operacyjne łańcuchem dostaw.

Zarządzanie logistyką. Zarządzanie operacyjne łańcuchem dostaw. Zarządzanie logistyką. Zarządzanie operacyjne łańcuchem dostaw. Opis Zapotrzebowanie na wykwalifikowanych menedżerów łańcuchów dostaw i pracowników integrujących zarządzanie rozproszonymi komórkami organizacyjnymi

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Nie o narzędziach a o rezultatach. czyli skuteczny sposób dokonywania uzgodnień pomiędzy biznesem i IT. Władysławowo, 6 października 2011 r.

Nie o narzędziach a o rezultatach. czyli skuteczny sposób dokonywania uzgodnień pomiędzy biznesem i IT. Władysławowo, 6 października 2011 r. Nie o narzędziach a o rezultatach czyli skuteczny sposób dokonywania uzgodnień pomiędzy biznesem i IT Władysławowo, 6 października 2011 r. Dlaczego taki temat? Ci którzy wykorzystują technologie informacyjne

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia. Logistyka zaopatrzenia i dystrybucji. Logistyka i systemy logistyczne. Infrastruktura logistyczna.

Matryca efektów kształcenia. Logistyka zaopatrzenia i dystrybucji. Logistyka i systemy logistyczne. Infrastruktura logistyczna. Logistyka i systemy logistyczne Logistyka zaopatrzenia i dystrybucji Logistyka gospodarki magazynowej i zarządzanie zapasami Ekologistyka Infrastruktura logistyczna Kompleksowe usługi logistyczne System

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy. się uczyć

O czym będziemy. się uczyć 1-1 O czym będziemy się uczyć Rachunkowość zarządcza spełnia dwie role: dostarcza informacji do podejmowania decyzji i kontroli Projektowanie i wykorzystywanie rachunku kosztów Rola specjalisty z zakresu

Bardziej szczegółowo

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji.

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji. PROGRAMY 1. Program GROWTH- Stabilny i bezpieczny rozwój W wielu przypadkach zbyt dynamiczny wzrost firm jest dla nich dużym zagrożeniem. W kontekście małych i średnich firm, których obroty osiągają znaczne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. O autorze. Wstęp

Spis treści. O autorze. Wstęp Spis treści O autorze Wstęp Rozdział 1. Controlling w praktyce krajów zachodnich 1.1. Wprowadzenie 1.2. Geneza i istota controllingu - obszar angloamerykański 1.3. Controlling w obszarze niemieckojęzycznym

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

dr inż. Marek Mika ON PAN ul. Wieniawskiego 17/19 tel. 8528-503 wew. 262 e-mail: Marek.Mika@cs.put.poznan.pl

dr inż. Marek Mika ON PAN ul. Wieniawskiego 17/19 tel. 8528-503 wew. 262 e-mail: Marek.Mika@cs.put.poznan.pl Systemy klasy ERP wykłady: 16 godz. laboratorium: 16 godz. dr inż. Marek Mika ON PAN ul. Wieniawskiego 17/19 tel. 8528-503 wew. 262 e-mail: Marek.Mika@cs.put.poznan.pl Co to jest ERP? ERP = Enterprise

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA ZAKRES DZIAŁALNOŚCI PMG CONSULTING PMG CONSULTING PMG CONSULTING PROJEKTY PROJEKTY POMOCOWE POMOCOWE UNII UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZAKRESIE ZARZĄDZANIA ZARZĄDZANIA MARKETINGOWE MARKETINGOWE

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA w Warszawie STUDIUM MAGISTERSKIE Kierunek: Metody ilościowe w ekonomii i systemy informacyjne Karol Walędzik Nr albumu: 26353 Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Systemy z bazą wiedzy (spojrzenie bardziej korporacyjne) Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy

Systemy z bazą wiedzy (spojrzenie bardziej korporacyjne) Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy. Baza wiedzy Zarządzanie wiedzą z bazą wiedzy (spojrzenie bardziej korporacyjne) Wybrane aspekty technologiczne związane z wiedzą i zarządzaniem wiedzą Google: baza wiedzy 1,180,000 znalezionych systemy zarządzania

Bardziej szczegółowo

INTERNATIONAL CONSULT jest firmą świadczącą usługi doradcze głównie dla małych i średnich przedsiębiorstw.

INTERNATIONAL CONSULT jest firmą świadczącą usługi doradcze głównie dla małych i średnich przedsiębiorstw. Kim jesteśmy INTERNATIONAL CONSULT jest firmą świadczącą usługi doradcze głównie dla małych i średnich przedsiębiorstw. Wykorzystując wieloletnie doświadczenie z zakresu zarządzania przedsiębiorstwem,

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

wywiadu środowiskowego. 1

wywiadu środowiskowego. 1 1. DANE OSOBY Z KTÓRĄ PRZEPROWADZONO WYWIAD 1 Narzędzie pracy socjalnej nr 1 Wywiad Rozpoznanie sytuacji Przeznaczenie narzędzia: Etap 1 Diagnoza / Ocena Podetap 1a Rozeznanie sytuacji związanej z problemem

Bardziej szczegółowo

...Gospodarka Materiałowa

...Gospodarka Materiałowa 1 Gospodarka Materiałowa 3 Obsługa dokumentów magazynowych 4 Ewidencja stanów magazynowych i ich wycena 4 Inwentaryzacja 4 Definiowanie indeksów i wyrobów 5 Zaopatrzenie magazynowe 5 Kontrola jakości 5

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo