Me c h a n i c z n o-b i o l o g i c z n e p r z e t wa r z a n i e

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Me c h a n i c z n o-b i o l o g i c z n e p r z e t wa r z a n i e"

Transkrypt

1

2 Me c h a n i c z n o-b i o l o g i c z n e p r z e t wa r z a n i e frakcji biodegradowalnej odpadów komunalnych Przewodnik po wybranych technologiach oraz metodach badań i oceny odpadów powstałych w tych procesach

3

4 Me c h a n i c z n o-b i o l o g i c z n e p r z e t wa r z a n i e f r a k c j i b i o d e g r a d o wa l n e j odpadów komunalnych Przewodnik po wybranych technologiach oraz metodach badań i oceny odpadów powstałych w tych procesach pod redakcją naukową Grzegorza Siemiątkowskiego Opole 2012 Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOLECZNY

5 Autorzy Grzegorz Siemiątkowski Alfred Nolepa Erwin Binner Maciej Paciorkowski Robert Glanz Joanna Poluszyńska Daria Gąsior Recenzenci dr Dorota Anders dr inż. Tomasz Ciesielczuk dr inż. Grzegorz Ligus Projekt okładki Iwona Marcjasz-Siemiątkowska Redakcja i korekta Maria Szwed Redakcja techniczna Andrzej Pasierbiński Tłumaczenie tekstów źródłowych z języka niemieckiego Alfred Nolepa ISBN WYDAWNICTWO INSTYTUT ŚLĄSKI Sp. z o.o. Opole, ul. Piastowska 17, tel. (77) Nakład 100 egz. Objętość 10,00 ark. wyd., 8,25 ark. druk.

6 Spis treści 1. Wprowadzenie 7 2. Ważniejsze definicje Kierunki zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych w Polsce Preferowane metody przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych w Polsce Wytyczne dotyczące mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych Prawodawstwo polskie dotyczące mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych [2] Polskie prawodawstwo z zakresu mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów na tle wymagań innych państw Unii Europejskiej Teoretyczne podstawy biologicznego przetwarzania odpadów Kompostowanie odpadów zielonych i selektywnie zebranych bioodpadów z gospodarstw domowych Biologiczne przetwarzanie frakcji biodegradowalnej odpadów komunalnych Możliwości oddziaływania na przebieg procesu intensywnego biologicznego przetwarzania Biologia procesu tlenowej stabilizacji/kompostowania Czas kompostowania Czynniki warunkujące skuteczną tlenową stabilizację/kompostowanie Nieprawidłowa tlenowa stabilizacja/kompostowanie Przykłady technologii unieszkodliwiania frakcji biodegradowanej odpadów komunalnych metodą tlenowej stabilizacji/kompostowania Kompostowanie w technologii otwartej Sztuczne metody tlenowej stabilizacji/kompostowania Wpływ mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów (MBP) na procesy zachodzące na składowiskach odpadów Wpływ MBP na ilość deponowanych odpadów Wpływ MBP na jakość odpadów kierowanych do składowania Odcieki Wpływ na właściwości mechaniczne Wpływ na emisję gazów składowiskowych 58

7 7. Metody oceny zdolności do dalszego biologicznego rozkładu stabilizatu po procesie mechaniczno-biologicznego przetwarzania (AT 4, GS 21, GB 21 ) Pobieranie prób do badań Przygotowanie prób do badań Ocena utraty zdolności do dalszego biologicznego rozkładu stabilizatu w warunkach tlenowych oznaczanie parametru AT Ocena utraty zdolności do dalszego biologicznego rozkładu stabilizatu w warunkach beztlenowych Określenie wytwarzania gazów w procesie fermentacji oznaczenie parametru GB 21 [7] Określenie wytwarzania gazów w procesie inkubacji oznaczenie parametru GS 21 [6] Porównanie testów do oceny utraty zdolności do dalszego biologicznego rozkładu stabilizatu w warunkach beztlenowych GS 21 i GB Błędne interpretacje wyników przy określaniu aktywności oddechowej (AT 4 ) oraz potencjału gazotwórczego (GS 21 /GB 21 ) Parametry reaktywności Przyczyny błędnych interpretacji Ocena odpadów powstałych w polskich instalacjach mechaniczno- -biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych w aspekcie obowiązujących wymagań prawnych Wyniki badań i ich omówienie w odniesieniu do wymagań Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie mechaniczno- -biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych Wyniki badań i ich omówienie w odniesieniu do wymagań Załącznika 4 do Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 2005 r Możliwości wykorzystania mechaniczno-biologicznie przetworzonych zmieszanych odpadów komunalnych Literatura 129

8 1. Wp r o wa d z e n i e Polska podpisując traktat o przystąpieniu do Unii Europejskiej zobowiązała się do stosowania wszystkich aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot, również tych, które zostały wydane przed dniem jej przystąpienia. W ten sposób podjęła jednoczesne zobowiązanie do osiągnięcia założonych poziomów redukcji składowania odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, które zostały zawarte w Dyrektywie Rady 1999/31/WE z 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów (Dz.Urz. WE L 182 z r., s. 1). Aby wywiązać się z przyjętych zobowiązań, konieczną okazała się intensyfikacja działań legislacyjnych właściwych organów władzy państwowej, umożliwiających odpowiednie zmiany w systemie gospodarki odpadami, które przyczynią się do osiągnięcie wymagań UE. Mając na uwadze efekty tych działań (stan prawny na dzień 30 września 2012 r.), należy zauważyć, że w 2013 r. w wyniku wejścia w życie znowelizowanych i nowo wprowadzonych aktów prawnych, w Polsce nastąpi kumulacja znaczących zmian w dotychczasowym systemie gospodarowania odpadami komunalnymi, przez niektórych określana wręcz jako rewolucja śmieciowa. Jednym z głównych aktów wykonawczych skutkujących koniecznością wprowadzenia zmian jest znowelizowane Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 7 września 2005 r. w sprawie kryteriów oraz procedur dopuszczania odpadów do składowania na składowisku odpadów danego typu (Dz.U. z 2005 r. nr 186, poz z późn. zm.). Zgodnie z jego zapisami, od 1 stycznia 2013 r. zaczną obowiązywać ujęte w załączniku 4a tego Rozporządzenia, wcześniej niestosowane, kryteria dopuszczające odpady komunalne do składowania. Zgodnie z nimi odpady komunalne, dla których przekroczone będą wartości graniczne dotyczące zawartości całkowitego węgla organicznego (TOC) 5% s.m., straty przy prażeniu (LOI) 8% s.m. oraz ciepła spalania maksimum 6 MJ/kg s.m., nie będą mogły być deponowane na składowiskach odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne. Ustalenie tych wartości granicznych na wyżej wymienionych poziomach, w większości przypadków, praktycznie uniemożliwia składowanie odpadów komunalnych bez ich wcześniejszego przetworzenia. Mając na uwadze wejście w życie wyżej wymienionych zapisów Rozporządzenia, w znowelizowanej Ustawie o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz.U. z 2010 r. nr 185, poz. 1243) oraz w Krajowym planie gospodarki odpadami 2010, a później 2014 przyjęto, że jednym z zasadniczych kierunków działań, mających na celu redukcję składowania odpadów ulegających biodegradacji, jest intensywny wzrost zastosowania mechaniczno-biologicznych metod przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych. W ślad za zapisami ustawy o odpadach oraz mając na względzie 7

9 wprowadzone kryteria ograniczające możliwość składowania odpadów komunalnych, pojawiła się konieczność budowy nowych linii technologicznych do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych. Wiąże się z tym wprowadzenie kolejnej nowości w prawodawstwie polskim zmieniającym system gospodarowania odpadami, a mianowicie Rozporządzenia Ministra Środowiska z 11 września 2012 r. w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych (Dz.U. z 2012 r. poz. 1052). Rozporządzenie to określa wymagania dotyczące prowadzenia procesów mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz wymagania dla odpadów wytworzonych w tych procesach. Kolejną bardzo ważną zmianę wprowadza znowelizowana Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 19 września 1996 r. (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 391). Zapisy tej ustawy stanowią, że gminy od 1 lipca 2013 r. będą właścicielami odpadów i to im powierzono obowiązek zbierania odpadów oraz zapewnienia budowy, utrzymania i eksploatacji własnych lub wspólnych z innymi gminami regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, zapewniających osiągnięcie odpowiednich poziomów recyklingu oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Tym samym na gminach spoczęła odpowiedzialność za wywiązanie się Polski z zobowiązań wobec Unii Europejskiej związanych z osiągnięciem założonych poziomów redukcji składowania odpadów komunalnych ulegających biodegradacji. Tak znaczące zmiany w polskim systemie gospodarowania odpadami są ogromnym wyzwaniem dla wszystkich tych, którzy bezpośrednio oraz pośrednio uczestniczą w tym systemie. Wejście w życie Rozporządzenia Ministra Środowiska z 11 września 2012 r. w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych wprowadza całkowicie nowy (do tej pory w tym kształcie praktycznie w Polsce niestosowany) standard, zarówno w zakresie przetwarzania odpadów komunalnych, jak i badania produktów po tym procesie. Należy jednak mieć na uwadze, że samo wprowadzenie aktu prawnego to jeszcze nie wszystko. Istnieje przecież konieczność odpowiedniego wdrożenie jego zapisów do praktyki inżynierskiej i laboratoryjnej. Ze względu na niewielkie doświadczenia w tym obszarze, może stwarzać to wiele trudności i niepowodzeń. Mając na uwadze wyzwania, jakie stoją przed praktykami wdrażającymi w Polsce zapisy rozporządzenia w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, Instytut Ceramiki i Materiałów Budowlanych Oddział Inżynierii Procesowej Materiałów Budowlanych w Opolu 1, podjął się wraz z austriackim partnerem przemysłowym firmą M-U-T Maschinen-Umwelttechnik- 1 Instytut Ceramiki i Materiałów Budowlanych Oddział Inżynierii Procesowej Materiałów Budowlanych w Opolu od wielu lat prowadzi działalność naukową i wdrożeniową związaną z zagospodarowaniem odpadów (odpady energetyczne, paliwa alternatywne, odpady papiernicze, łupki węglowe, biomasa, osady ściekowe). 8

10 -Transportanlagen GmbH 2 oraz przy współudziale austriackiego partnera naukowego Universität für Bodenkultur Institut für Abfallwirtschaft 3 w Wiedniu, realizacji partnerskiego projektu ponadnarodowego pn. Adaptacja rozwiązań kompostowania i mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów oraz badań i oceny 4-dniowego zapotrzebowania na tlen (AT 4 ) 4. Celem projektu była wymiana informacji i transfer wiedzy umożliwiający adaptację do polskich warunków wypracowanych w Austrii rozwiązań kompostowania i mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów oraz badań i oceny 4-dniowej aktywności oddychania (AT 4 ). Projekt skierowany był do przedsiębiorców i pracowników przedsiębiorstw związanych z gospodarką odpadami, w szczególności do tych prowadzących instalacje przetwarzania i składowania odpadów oraz do przedstawicieli uczelni i jednostek badawczo-rozwojowych. Przedkładana czytelnikom publikacja podsumowuje realizację projektu, a zgodnie z jej tytułem stanowi przewodnik po wybranych technologiach mechaniczno- -biologicznego przetwarzania odpadów oraz po metodach badań i oceny odpadów powstałych w tych procesach. Przedstawiono w niej doświadczenia naukowe zdobyte podczas przeprowadzonych badań odpadów po ich mechaniczno-biologicznym przetwarzaniu, ze szczególnym uwzględnieniem określania parametru aktywności oddychania (AT 4 ) oraz potencjału tworzenia się biogazu w warunkach inkubacji (GS 21 ) lub fermentacji (GB 21 ). Publikacja zawiera także dyskusję wyników i wskazuje możliwe do popełnienia błędy interpretacyjne. Opisuje również wieloletnie doświadczenia austriackie związane z wdrażaniem metod mechaniczno- -biologicznego przetwarzania odpadów. Wydając tę książkę, autorzy żywią nadzieję, iż przyczyni się ona do poszerzenia wiedzy na temat mechaniczno-biologicznego przetwarzania frakcji biodegradowalnej odpadów komunalnych, a jej treści okażą się pomocne w efektywnym wdrażaniu technologii przetwarzania oraz metod badań i oceny odpadów powstałych w tych procesach. Grzegorz Siemiątkowski 2 M-U-T Maschinen-Umwelttechnik-Transportanlagen GmbH firma oferująca szerokie spektrum instalacji i urządzeń do zbiórki, obróbki i recyklingu odpadów, w tym opatentowaną unikalną metodę kompostowania M-U-T Kyberferm. 3 Universität für Bodenkultur Institut für Abfallwirtschaft w Wiedniu od wielu lat zajmuje się mechaniczno-biologicznym przetwarzaniem odpadów komunalnych, jest jednostką naukową, która wytycza zapisy austriackich normatywów w zakresie badań odpadów po ich przetworzeniu. 4 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 9

11 2. Wa ż n i e j s z e definicje Odpady komunalne odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające części niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych [1]. Odpady obojętne odpady, które nie ulegają istotnym przemianom fizycznym, chemicznym lub biologicznym; są nierozpuszczalne, nie wchodzą w reakcje fizyczne ani chemiczne, nie powodują zanieczyszczenia środowiska lub zagrożenia dla zdrowia ludzi, nie ulegają biodegradacji i nie wpływają niekorzystnie na materię, z którą się kontaktują; ogólna zawartość zanieczyszczeń w tych odpadach oraz zdolność do ich wymywania, a także negatywne oddziaływanie na środowisko odcieku muszą być nieznaczne, a w szczególności nie powinny stanowić zagrożenia dla jakości wód powierzchniowych, wód podziemnych, gleby i ziemi [1]. Odpady zielone stanowiące części roślin odpady komunalne, pochodzące z pielęgnacji terenów zieleni oraz targowisk, z wyjątkiem odpadów pochodzących z czyszczenia ulic i placów [1]. Bioodpady ulegające biodegradacji odpady z terenów zieleni, odpady spożywcze i kuchenne z gospodarstw domowych, zakładów gastronomii, zakładów żywienia zbiorowego i jednostek handlu detalicznego, a także podobne ze względu na swój charakter lub skład odpady z zakładów produkujących lub wprowadzających do obrotu żywność [1]. Odpady ulegające biodegradacji odpady, które ulegają rozkładowi tlenowemu lub beztlenowemu przy udziale mikroorganizmów [1]. Gospodarowanie odpadami zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwianie odpadów, w tym również nadzór nad takimi działaniami oraz nad miejscami unieszkodliwiania odpadów [1]. Proces odzysku odpadów wszelkie działania, niestwarzające zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub środowiska, polegające na wykorzystaniu odpadów w całości lub w części, albo prowadzące do odzyskania z odpadów substancji, materiałów lub energii i ich wykorzystania. Możliwe działania w zakresie odzysku odpadów określone zostały w Załączniku nr 5 do Ustawy o odpadach z 27 kwietnia 2001 r. (Dz.U. z 2001 r. nr 62, poz. 628 z późn. zm.) [1]. Proces przetwarzania odpadów wszelkie procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie [1]. Odzysk energii termiczne przekształcanie odpadów w celu odzyskania energii [1]. 10

12 Recykling taki odzysk, który polega na powtórnym przetwarzaniu substancji lub materiałów zawartych w odpadach w procesie produkcyjnym w celu uzyskania substancji lub materiału o przeznaczeniu pierwotnym lub o innym przeznaczeniu, w tym także recykling organiczny, z wyjątkiem odzysku energii [1]. Termiczne przekształcanie odpadów spalanie odpadów przez ich utlenianie, a także inne procesy termicznego przekształcania odpadów, w tym piroliza, zgazowanie i proces plazmowy, o ile substancje powstające podczas tych procesów termicznego przekształcania odpadów są następnie spalane [1]. Unieszkodliwianie odpadów poddanie odpadów procesom przekształceń biologicznych, fizycznych lub chemicznych mających na celu doprowadzenia ich do stanu, który nie stwarza zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub środowiska. Możliwe działania w zakresie unieszkodliwiania odpadów określone zostały w Załączniku nr 6 do Ustawy o odpadach z 27 kwietnia 2001 r. (Dz.U. z 2001 r. nr 62, poz. 628 z późn. zm.) [1]. Mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych zintegrowany proces technologiczny przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, składający się z procesów mechanicznego przetwarzania odpadów i biologicznego przetwarzania odpadów, których celem jest przygotowanie odpadów do procesów odzysku, w tym recyklingu, odzysku energii, termicznego przekształcania lub unieszkodliwiania poprzez składowanie [2]. Proces mechanicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych procesy rozdrabniania, przesiewania, sortowania, klasyfikacji i separacji, ustawione w różnorodnych konfiguracjach, mające na celu mechaniczne rozdzielenie strumienia zmieszanych odpadów komunalnych na frakcje dające się w całości lub w części wykorzystać materiałowo lub/i energetycznie oraz na frakcję ulegającą biodegradacji, wymagającą dalszego biologicznego przetwarzania [2 3]. Proces biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych procesy prowadzone w warunkach tlenowych (tlenowa stabilizacja) lub beztlenowych (beztlenowa stabilizacja/fermentacja metanowa) z udziałem mikroorganizmów, w wyniku których następują zmiany właściwości fizycznych, chemicznych lub biologicznych odpadów [2]. Proces tlenowej stabilizacji odpadów proces biologicznego unieszkodliwiania odpadów w warunkach tlenowych, w wyniku którego wytworzony zostanie nowy odpad stabilizat, który nie spełnia wymagań dla nawozów organicznych lub środków wspomagających uprawę roślin [3]. Proces beztlenowej stabilizacji odpadów/fermentacji metanowej proces biologicznego unieszkodliwiania odpadów w warunkach beztlenowych, w wyniku którego wytworzony zostanie biogaz oraz nowy odpad stabilizat, który nie spełnia wymagań dla nawozów organicznych lub środków wspomagających uprawę roślin [3]. Fermentacja mezofilowa proces biochemiczny zachodzący w warunkach beztlenowych, z udziałem mikroorganizmów mezofilnych, które są aktywne w temperaturze o C [4]. 11

13 Fermentacja termofilowa proces biochemiczny zachodzący w warunkach beztlenowych, z udziałem mikroorganizmów termofilowych, które są aktywne w temperaturze o C [4]. Stabilizat odpady wytworzone w procesach biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych prowadzonych w warunkach tlenowych lub w dwustopniowo najpierw w warunkach beztlenowych, a następnie tlenowych [2]. Kompost naturalny nawóz organiczny, który został wytworzony w procesach biologicznego przetwarzania w warunkach tlenowych selektywnie zbieranych odpadów zielonych i innych bioodpadów. Aktywność oddychania ocena reaktywności biologicznej lub stopnia dojrzałości kompostów w warunkach atmosfery tlenowej, definiowana jako liczba określająca masową ilość tlenu, zużytą w określonym czasie przez drobnoustroje [5]. Parametr AT 4 parametr wyrażający zapotrzebowanie tlenu przez próbkę odpadów w ciągu 4 dni, określany w mg O 2 /g s.m. 1. Wyznacza się go w krótkotrwałym teście mikrobiologicznym, służącym do określania aktywności oddychania [3]. Test AT 4 krótkotrwały test mikrobiologiczny służący do określania aktywności oddychania emisji dwutlenku węgla lub szybkość pobierania tlenu, która może być oznaczana w warunkach statycznych [3]. Test GS 21 test przeprowadzony w warunkach beztlenowych, służący do określania potencjału tworzenia się biogazu w procesie inkubacji. Polega on na wyznaczeniu objętości suchego biogazu lub korzystniej metanu (w normalnych warunkach ciśnienia i temperatury), wytwarzanego przez jednostkę masy wprowadzonego substratu w Nl/kg s.m. (litr w stanie normalnym na kilogram suchej masy) w określonym czasie 21 dni [6]. Test GB 21 test przeprowadzony w warunkach beztlenowych, służący do określania potencjału tworzenia się biogazu w procesie fermentacji. Polega on na wyznaczeniu objętości suchego biogazu lub korzystniej metanu (w normalnych warunkach ciśnienia i temperatury), wytwarzanego przez jednostkę masy wprowadzonego do odpowiednio zaszczepionego substratu w Nl/kg s.m. w określonym czasie 21 dni [7]. Całkowita suma gazu/potencjał gazu liczba wymiarowa dla określenia ilości gazu, który wydziela się w określonym czasie (np. w ciągu 21 dni), w teście inkubacyjnym lub fermentacyjnym wskutek działania mikroorganizmów beztlenowych [6]. Faza opóźnienia, czyli tzw. lag-phase przedział czasu pomiędzy startem pomiaru a początkiem wykładniczo wzrastającej aktywności mikroorganizmów [6 7]. 1 Ze względu na wielokrotne powoływanie się w publikacji na zapisy Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych z 11 września 2012 r. oraz normatywy austriackie, w niniejszej publikacji nie stosuje się jednostek miar układu SI, ale jednostki zgodne z zapisanymi w wyżej wymienionych dokumentach. 12

14 3. Ki e r u n k i z a g o s p o d a r o wa n i a z m i e s z a n y c h o d pa d ó w k o m u n a l n y c h w Polsce Jedną z najważniejszych regulacji Unii Europejskiej w zakresie gospodarki odpadami jest Dyrektywa Rady 1999/31/WE z 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów (Dz.Urz. WE L 182 z , s. 1). Na podstawie zapisów artykułu 5 tej Dyrektywy ( Odpady i obróbka niedozwolone na składowiskach odpadów ) państwa członkowskie UE zostały zobowiązane do ustanowienia krajowych strategii dotyczącej zmniejszenia ilości odpadów ulegających biodegradacji, które trafiają na składowiska. Opracowana przez każde z państw członkowskich strategia musiała zapewnić, że odpady komunalne ulegające biodegradacji kierowane na składowiska zostaną zredukowane w stosunku do całkowitej ilości (według wagi) odpadów komunalnych ulegające biodegradacji wytworzonych w 1995 r., do: 75% do 16 lipca 2006 r.; 50% do 16 lipca 2009 r.; 35% do 16 lipca 2016 r. Od wskazanych terminów została wprowadzona 4-letnia derogacja dla państw członkowskich, które w 1995 r. zdeponowały więcej niż 80% swych odpadów komunalnych na składowisku [8]. Osiągnięcie powyższych założeń powinno odbywać się głównie poprzez: recykling, kompostowanie, produkcję biogazu i odzyskiwanie materiałów/energii. Inną bardzo ważną regulacją Unii Europejskiej w zakresie gospodarki odpadami jest Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy, która między innymi określa hierarchię postępowania z odpadami. Zgodnie z tą hierarchią składowanie jest ostatnim i najmniej pożądanym sposobem postępowania z odpadami [9]. Ze składowania muszą zostać wyłączone również nieprzetworzone odpady organiczne, które w efekcie ich deponowania na składowisku są źródłem powstawania metanu (zaliczanego do gazów cieplarnianych). Prawodawstwo Unii Europejskiej nie narzuca jednolitego sposobu przetwarzania odpadów. Efektem tego są znaczne różnice pomiędzy państwami członkowskimi m.in. w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi stałymi i bioodpadami. W raporcie o stanie środowiska, opracowanym przez Europejską Agencję Środowiska (EEA) [10], dokonano klasyfikacji sposobów postępowania z odpadami, które odzwierciedlają trzy podstawowe podejścia w poszczególnych państwach członkowskich: 13

15 termiczne przekształcanie w celu ograniczania składowania odpadów podejście to jest powszechnie stosowane w Danii, Szwecji, Belgii (Flandrii), Holandii, Luksemburgu i Francji. Poza tym państwa te uzyskują wysoki poziom odzyskiwania materiałów oraz w większości przypadków posiadają strategie, które wspierają także biologiczne metody przetwarzania odpadów; wysoki współczynnik odzyskiwania materiałów przy stosunkowo niskim poziomie termicznego przekształcania odpadów podejście to jest dominujące w Niemczech, Austrii, Hiszpanii i we Włoszech. Ponadto, Niemcy i Austria charakteryzują się najwyższym w UE współczynnikiem stosowania metod kompostowania i mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów. Hiszpania i Włochy również intensywnie zwiększają możliwości w tym zakresie; stosunkowo niski współczynnik recyklingu i powszechne stosowanie składowania nieprzetworzonych odpadów podejście to wciąż dominuje w pozostałych państwach członkowskich, gdzie ograniczenie składowania odpadów stanowi nadal duże wyzwanie. Na rycinie 1 przedstawiono zmieniającą się gospodarkę odpadami komunalnymi w latach w obecnych 27 państwach UE 14 Ryc. 1. Rozwój gospodarki odpadami w 27 krajach Unii Europejskiej w latach [11] W oparciu o dane Eurostat Europejska Agencja Środowiska przedstawiła analizę ilości odpadów komunalnych stałych, które w 2003 i 2008 r. trafiały na składowiska w poszczególnych państwach członkowskich EEA oraz jako średnia dla 27 państw Unii Europejskiej (ryc. 2). Jak wynika z tych danych, w przeważającej liczbie państw należących do EEA dominuje metoda utylizacji odpadów komunalnych poprzez ich składowanie. W 27 państwach UE odsetek odpadów komunalnych stałych, trafiających na składowiska w 2008 r., wynosił średnio 40% m/m. Uzyskanie takiego wyniku było możliwe tylko dzięki takim państwom, jak Niemcy, Holandia, Szwecja, Austria, Dania i Belgia, w których deponowanych na składowiskach jest poniżej 5% m/m

16 Ryc. 2. Procentowa ilość odpadów komunalnych, które w 2003 i 2008 r. trafiały na składowiska w państwach członkowskich EEA oraz wartość średnia dla 27 państw UE [11] odpadów komunalnych. Składowanie odpadów poniżej średniej unijnej notuje się jeszcze tylko w Luksemburgu (19% m/m) i we Francji (35% m/m). Pozostałe państwa UE składują odpady na składowiskach w ilościach znacznie przekraczających średnią unijną. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że w niektórych państwach członkowskich (np. na Malcie, Łotwie, Litwie i w Bułgarii) ilość deponowanych na składowiskach odpadów komunalnych stanowi ponad 90% m/m. Należy również zauważyć, iż w wyniku wymogu dostosowania się do Dyrektywy 1999/31/WE w sprawie składowania odpadów oraz działań wewnętrznych poszczególnych państw UE, od 2003 r. średnia ilość odpadów komunalnych stałych deponowanych na składowiskach w Unii spadła z 50% m/m do 40% m/m w 2008 r. [11 12]. Wśród państw Unii Europejskiej w latach największy, bo blisko 20%, spadek składowanych odpadów zanotowała Polska, która w 2003 r. składowała 95% odpadów komunalnych, a w 2008 r. 70%; pomimo tego poziom składowania odpadów w Polsce wciąż wyraźnie przekracza średnią unijną Preferowane m e t o d y p r z e t wa r z a n i a zmieszanych odpadów komunalnych w Polsce Polska, przystępując do Unii Europejskiej, przyjęła cele Dyrektywy Rady 1999/31/WE z 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów, odpowiednio przystosowując zapisy Ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz.U. z 2001 r. nr 62, poz. 628 z późn. zm.). Jednocześnie, korzystając z derogacji, przesunęła terminy osiągnięcia zapisanych w tej Dyrektywie odpowiednich poziomów ograniczenia składowania odpadów komunalnych ulegających biodegradacji o 4 lata [1]. W prawodawstwie polskim z ustawą o odpadach ściśle jest powiązane Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 7 września 2005 r. w sprawie kryte- 15

17 riów i procedur dopuszczania odpadów do składowania na składowisku odpadów danego typu (Dz.U. z 2005 r. nr 186, poz z późn. zm.) [13], które szczegółowo określa warunki, jakie muszą spełniać odpady, aby mogły być deponowane na odpowiednich składowiskach. Założone w Dyrektywie 1999/31/WE poziomy redukcji składowania odpadów, które transponowano do ustawy o odpadach, znalazły także swoje odzwierciedlenie w zapisach Krajowych planów gospodarki odpadami 2010 oraz 2014 [14 15]. Działaniom mającym przyczynić się do zmniejszenia ilości deponowanych na składowiskach odpadów komunalnych ulegających biodegradacji poświęcono rozdziały 4 Krajowych planów gospodarki odpadami 2010 i Zgodnie z tymi zapisami założono, że w wyniku podjętych planowanych działań w 2013 r. zostanie ograniczone składowanie odpadów komunalnych ulegających biodegradacji do poziomu nieprzekraczającego 50% m/m, a w 2020 r. 35% m/m odpadów wytworzonych w 1995 r. Założono również, że w 2014 r. uda się osiągnąć zmniejszenie masy składowanych odpadów komunalnych do maksymalnie 60% m/m wytworzonych odpadów. Z kolei w rozdziale 5 Krajowych planów zapisano, że jednym z głównych kierunków działań mających przyczynić się do redukcji składowania ulegających biodegradacji odpadów komunalnych jest intensywny wzrost zastosowania mechaniczno-biologicznych metod przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych co związane jest z koniecznością budowy odpowied- Ź r ó d ł o: Opracowanie własne. Ryc. 3. Preferowany system gospodarki odpadami komunalnymi 16

18 nich do tego celu linii technologicznych. Jednak nie wszędzie zaleca się stosowanie mechaniczno-biologicznych metod przetwarzania odpadów komunalnych. W przypadku aglomeracji lub regionów obejmujących powyżej 300 tys. mieszkańców preferowaną metodą zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych powinno być ich termiczne przekształcanie. Mechaniczno-biologiczne przetwarzanie należy wdrażać w zakładach zagospodarowania odpadów (zzo) przyjmujących odpady od mniejszej liczby mieszkańców, tj. co najmniej od 150 tys. mieszkańców [14 15]. Preferowany w Polsce system gospodarki odpadami komunalnymi przedstawiono na rycinie 3. W Polsce przewiduje się funkcjonowanie znacznie większej liczby zakładów zagospodarowania odpadów obsługujących co najmniej 150 tys. osób, aniżeli tych obsługujących powyżej 300 tys. osób, co oznacza, że preferencyjnym i dominującym sposobem zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych będzie ich mechaniczno-biologiczne przetwarzanie. W ten sposób Polska wytyczyła strategiczne kierunki zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych zbieżne z austriackimi i niemieckimi, gdzie powszechnie stosuje się metody kompostowania i mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów Wy t y c z n e d o t y c z ą c e m e c h a n i c z n o-b i o l o g i c z n e g o przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych [3] Pierwszą krajową regulacją w zakresie mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów były wydane przez Departament Gospodarki Odpadami Ministerstwa Środowiska Wytyczne dotyczące wymagań dla procesów kompostowania, fermentacji i mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów. Wytyczne te przygotowano na podstawie opracowania dr. inż. Ryszarda Szpadta i dr. hab. inż. Andrzeja Jędrczaka według stanu prawnego na dzień 15 grudnia 2008 r. W wytycznych tych określono, że w przypadku gospodarki odpadami procesy mechaniczno-biologiczne mają zastosowanie w odniesieniu do zmieszanych odpadów komunalnych (w tym pozostałych po selektywnym zbieraniu wybranych frakcji do recyklingu). Jednocześnie kierując się zaleceniami wymagań BAT (Waste Treatments Industries), a także wynikami badań efektywności przetwarzania odpadów w różnych instalacjach, przedstawione zostały wymagane minimalne warunki prowadzenia procesów mechaniczno-biologicznych, które zapewnią uzyskanie nowych odpadów, tzw. stabilizatów o wymaganych parametrach jakościowych i wymaganym stopniu ustabilizowania, mając na względzie warunki dopuszczenia do składowania na składowiskach odpadów. Na podstawie tych wymagań określono, że w celu uzyskania stabilizatów o pożądanych właściwościach proces mechaniczno-biologicznego przetwarzania powinien być prowadzony w dwóch etapach. Pierwszym etapem jest mechaniczne przetwarzanie odpadów, polegające na rozsortowaniu zmieszanych odpadów komunalnych na minimum 2 frakcje granulometryczne: 17

19 frakcja pozostająca na sicie (odsiew) wysokokaloryczna, z której wydzielona zostanie część surowców wtórnych przydatnych do recyklingu, a pozostałość kierowana będzie do dalszego przetwarzania w celu uzyskania paliwa alternatywnego. Paliwo to, jeśli spełni wymagania odbiorcy, może być wykorzystane do odzysku energii w procesie współspalania (np. w cementowni) lub może być przeznaczone do spalania w spalarni odpadów komunalnych; frakcja podsitowa (przesiew) kierowana jest w całości do biologicznego przetwarzania. Autorzy wytycznych zalecają jednak, aby w procesie mechanicznego przetwarzania powadzić rozdział strumienia zmieszanych odpadów komunalnych na 3 frakcje, co pozwoli zmaksymalizować w procesie przesiewania wydzielenie ilości składników ulegających biodegradacji skierowanych do biologicznej stabilizacji oraz odzysk masy odpadów o charakterze surowców wtórnych lub paliwa alternatywnego. Zdaniem autorów wytycznych optymalne wielkości frakcji to: 0 80/100 mm frakcja, w której znajduje się ponad 80% odpadów ulegających biodegradacji zawartych w zmieszanych odpadach komunalnych. Powinna być ona w całości poddana procesowi stabilizacji biologicznej, po której może być składowana; 80/ /300 mm frakcja, która zawiera odpady o dużym potencjale surowców wtórnych nadających się częściowo do recyklingu. W skrajnych przypadkach frakcję tę można skierować w całości do produkcji paliw alternatywnych; powyżej 200/300 mm frakcja zawierająca głównie tekstylia, drewno, tektury, tworzywa sztuczne itp., które po odzyskaniu nadają się częściowo do recyklingu. Pozostała część tej frakcji najczęściej wysokokaloryczna również może zostać skierowania do produkcji paliw alternatywnych. Drugim etapem mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów jest ich przetwarzanie biologiczne. Zaleca się, aby było ono prowadzone w procesie quasi-dynamicznym, z aktywnym napowietrzaniem trwającym od 8 do 12 tygodni w tym minimum 2 tygodnie w zamkniętym reaktorze lub w hali z ujmowaniem i oczyszczaniem powietrza procesowego. Jak wcześniej wspomniano, procesowi temu poddawana jest cała frakcja podsitowa (0 80/100 mm), uzyskana podczas mechanicznego przetwarzania (sortowania) zmieszanych odpadów komunalnych. Etap biologicznego przetwarzania (stabilizacji) odpadów może być prowadzony w procesie z wykorzystaniem jedynie tlenowej stabilizacji lub w procesie dwustopniowym najpierw poprzez beztlenową, a następnie tlenową stabilizację. Proces stabilizacji w warunkach tlenowych polega na umieszczeniu frakcji 0 80/100 mm zmieszanych odpadów komunalnych najpierw na co najmniej 2 tygodnie w zamkniętym reaktorze lub hali, z aktywnym napowietrzaniem, z ujmowaniem i oczyszczaniem powietrza procesowego, a następnie przez 6 8 tygodni na pryzmach umieszczonych na otwartym terenie, regularnie napowietrzanych poprzez przerzucanie odpadów z częstotliwością raz w tygodniu lub, w niektórych przypadkach, co 5 dni. 18

20 Dwustopniowy proces stabilizacji, który prowadzony jest najpierw w warunkach beztlenowych, a następnie w warunkach tlenowych, polega w pierwszym stopniu na fermentacji mezofilowej lub termofilowej, a w drugim stopniu na stabilizacji tlenowej w zamkniętym reaktorze lub hali, z aktywnym napowietrzaniem, z ujmowaniem i oczyszczaniem powietrza procesowego (gdzie zaleca się regularne przerzucanie odpadów, z częstotliwością raz na tydzień lub co 5 dni) przez 2 4 tygodnie. W omawianych wytycznych opisano także wymagania dotyczące osiągnięcia parametrów jakościowych i kryterium oceny stopnia ustabilizowania stabilizatów po procesie mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych, mając na względzie warunki dopuszczenia ich do składowania na składowiskach odpadów. Autorzy wytycznych zaproponowali, aby w przypadku oceny stopnia ustabilizowania stabilizatów, obok straty prażenia i TOC (Total Organic Carbon), dokonywany był również pomiar wartości parametru AT 4 jako parametru uzupełniającego, mówiącego o utracie zdolności stabilizatu do dalszego biologicznego rozkładu. W treści wytycznych zaproponowano przyjęcie dopuszczalnej wartości tego parametru dla odpadów przeznaczonych do składowania (stabilizatów), na poziomie: AT 4 < 15 mg O 2 /g s.m. dla instalacji oddanych do użytkowania do 31 grudnia 2012 r., AT 4 < 10 mg O 2 /g s.m. dla instalacji oddanych do użytkowania po 31 grudnia 2012 r., przy czym w przypadku stabilizacji tlenowej wartość AT 4 powinna wynosić: poniżej 20 mg O 2 /g s.m. bezpośrednio po 2-tygodniowym biologicznym przetwarzaniu w reaktorze zamkniętym lub zamkniętej hali, poniżej 15 mg O 2 /g s.m. (poniżej 10 mg O /g s.m. dla instalacji oddanych do 2 użytkowania po 31 grudnia 2012 r.) po końcowym przetwarzaniu na pryzmach otwartych (na wolnym powietrzu) regularnie napowietrzanych poprzez przerzucanie stabilizatu. Ze względu na to, że w Polsce nie było wdrożonych metod oznaczania parametru AT 4, w wytycznych zaproponowano, aby w okresie przejściowym, tj. do czasu ich wdrożenia (zakładano, że nastąpi to do końca 2010 r.), w istniejących instalacjach mechaniczno-biologicznego przetwarzania przyjąć następujące podejście do wyznaczania stopnia ustabilizowania odpadów: Mając na uwadze, że frakcje ulegające biodegradacji zawierają zarówno składniki organiczne, jak i nieorganiczne (mineralne), a składniki nieorganiczne, jako związki chemiczne wchodzące w skład biomasy, stanowią integralną jej część składową, której nie można oddzielić metodami fizycznymi od części organicznych, to zawartość substancji organicznych można oznaczyć jako strata prażenia lub zawartość TOC. W efekcie biologicznego przetwarzania odpadów, frakcja organiczna ulegając biodegradacji zostaje rozłożona, w części zmineralizowana, 19

21 a w części przekształcona w nową substancję organiczną charakteryzującą się większą trwałością, która również może być oznaczana jako strata prażenia lub zawartość TOC. Tak więc różnica pomiędzy oznaczonymi stratami prażenia lub zawartością TOC odpadów przed poddaniem ich procesom biologicznym oraz stabilizatu po procesie biologicznego przekształcania, przedstawia całkowity ubytek substancji organicznej w wyniku mineralizacji, a jego określony poziom może być podstawą do uznania, że stabilizat nie zawiera już frakcji ulegających biodegradacji o potencjale gazotwórczym [3]. Na podstawie powyżej przedstawionego toku interpretacji zaproponowano, aby w omawianym okresie przejściowym, uznawać stabilizat za niezawierający już frakcji ulegających biodegradacji o potencjale gazotwórczym i dopuszczać go do składowania, jeśli spełniony byłby jeden z poniższych warunków: strata prażenia stabilizatu 35% s.m. i zawartość TOC 20% s.m. (oba parametry spełnione łącznie) lub ubytek masy organicznej stabilizatu w stosunku do masy organicznej w odpadach, mierzonej stratą prażenia lub zawartością TOC wynosi 40%. W przypadku kiedy stabilizat nie spełni co najmniej jednego z wyżej wymienionych wymagań, wówczas powinno się wyznaczyć rzeczywisty ubytek masy organicznej odpadów podczas procesu ich stabilizacji oraz obliczyć jaki jest stopień redukcji składowania odpadów ulegających biodegradacji. Stopień redukcji składowania odpadów należy obliczyć jako stosunek wyznaczonego ubytku masy organicznej do przyjętego w wytycznych poziomu odniesienia 40% ubytku. Autorzy omawianych wytycznych zalecili, aby do obliczenia ubytku masy organicznej odpadów (UMO) stosować następujące wyrażenie: M 0 1 W0 MO 0 UMO = 100 [%] M k ( 1 Wk) MOk gdzie: M 0, M k początkowa i końcowa całkowita masa odpadów poddawanych procesowi biologicznej stabilizacji [Mg], W 0, W k początkowa i końcowa wilgotność odpadów poddawanych procesowi biologicznej stabilizacji [ułamek dziesiętny], MO 0, MO k początkowa i końcowa zawartość masy organicznej (jako strata prażenia lub TOC) odpadów poddawanych procesowi biologicznej stabilizacji [% s.m.]. W wytycznych wyraźnie zaznaczono jednak, że powyżej przedstawione podejście, dotyczące wyznaczania stopnia ustabilizowania odpadów w procesie biologicznym, może być traktowane jedynie jako rozwiązanie zastępcze i powinno być stosowane tylko w okresie przejściowym, tj. do czasu wdrożenia w Polsce metod oznaczania parametru AT 4. Motywowano to tym, że podejście planowane na okres przejściowy faktycznie sprowadza się do wyznaczenia całkowitego ubytku substancji organicznej w wyniku mineralizacji, a nie odzwierciedla zmiany postaci substancji organicznej powstałej w wyniku humifikacji i jej biologicznego ustabilizowania, czyli utraty zdol- 20 ( )

22 ności do dalszego biologicznego rozkładu. Dopiero ustalenie dla stabilizatów granicznych wartości takich parametrów, jak aktywność oddychania (AT 4 w mg O 2 /g s.m.) i/lub jednostkowy potencjał biogazu oznaczany w procesie fermentacji (GB 21 w Nl/kg s.m.) lub inkubacji (GS w Nl/kg s.m.) umożliwi jednoznaczną ocenę ubytku 21 zdolności masy organicznej odpadów do dalszego rozkładu w procesie tlenowym lub beztlenowym i podjęcie decyzji o dopuszczeniu stabilizatów do składowania Pr a w o d a w s t w o polskie d o t y c z ą c e m e c h a n i c z n o-b i o l o g i c z n e g o przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych [2] Pomimo że Polska przystępując do Unii Europejskiej świadomie, przyjęła wynikające z Dyrektywy 1999/31/WE poziomy redukcji składowania odpadów, które zapisano do Ustawy o odpadach i w Krajowych planów gospodarki odpadami 2010 oraz 2014, a także, mimo iż: już w 2007 r. w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki zmieniającym rozporządzenie w sprawie kryteriów oraz procedur dopuszczania odpadów do składowania na składowisku odpadów danego typu, wprowadzono zapis mówiący, że od 1 stycznia 2013 r. nie będą dopuszczone do składowania między innymi odpady komunalne łącznie z frakcjami gromadzonymi selektywnie sklasyfikowane w grupie 20 (klasyfikacja wg Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 września 2001 r. w sprawie kodów odpadów Dz.U. z 2001 r. nr 112, poz. 1206), które będą charakteryzowały się: zawartością całkowitego węgla organicznego (TOC) powyżej 5% s.m., stratą prażenia (LOI) powyżej 8% s.m., ciepłem spalania powyżej 6000 kj/kg s.m.; w 2010 r. wprowadzono w Ustawie o odpadach (Dz.U. z 2010 r. nr 185, poz. 1243) zapis mówiący, że od 1 stycznia 2013 r. będzie obowiązywał zakaz składowania odpadów ulegających biodegradacji selektywnie zbieranych (art. 55 ust. 1, pkt 7 b); jako preferencyjny i dominujący sposób zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych przyjęto ich mechaniczno-biologiczne przetwarzanie, to do września 2012 r. w prawodawstwie polskim nie było żadnego aktu wykonawczego dotyczącego mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych. Dostępne były jedynie opisane w poprzednim rozdziale, wydane w 2008 r. przez Departament Gospodarki Odpadami Ministerstwa Środowiska, Wytyczne dotyczące wymagań dla procesów kompostowania, fermentacji i mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów, które choć nie miały mocy aktu wykonawczego, stanowiły jedyny dokument, na podstawie którego można było planować w Polsce inwestycje związane z uruchamianiem instalacji mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych. Dopiero 11 września 2012 r. Minister Środowiska wydał Rozporządzenie w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów ko- 21

23 munalnych (Dz.U. z 2012 r. poz. 1052). Jest ono aktem wykonawczym określającym wymagania dotyczące procesów mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz wymagania dla odpadów powstałych z tych procesów. W paragrafie 2 tego Rozporządzenia sprecyzowano pojęcie mechaniczno-biologicznego przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych, które składa się z procesów mechanicznego przetwarzania odpadów i biologicznego przetwarzania odpadów, połączonych w jeden zintegrowany proces technologiczny przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych w celu ich przygotowania do procesów odzysku, w tym recyklingu, odzysku energii, termicznego przekształcania lub składowania. Mając na uwadze wyeliminowanie dowolności w rozmieszczaniu maszyn lub urządzeń na kwaterze przeznaczonej do składowania odpadów, zapisem paragrafu 2 ustęp 2 uniemożliwiono lokalizację instalacji do procesu mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych na kwaterze składowiska. Paragraf 3 ustęp 1 poświęcono zdefiniowaniu celu mechanicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, jakim jest wydzielenie z nich określonych frakcji dających się wykorzystać materiałowo lub energetycznie oraz frakcji, które wymagają dalszego biologicznego przetwarzania. Jednocześnie mając na uwadze spójność z zapisami Rozporządzenia Ministra Środowiska z 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2001 r. nr 112, poz. 1206), dokonano także odpowiedniej klasyfikacji odpadów wytworzonych w procesach mechanicznego przetwarzania. Zgodnie z katalogiem odpadów, odpady te klasyfikuje się je jako odpady w podgrupie Odpady z mechanicznej obróbki odpadów nieujęte w innych grupach z wyjątkiem odpadów o kodzie Minerały. Odpady o kodzie , które powstają w wyniku przesiania zmieszanych odpadów komunalnych na sicie o prześwicie oczek 0 20 mm, celowo zostały wyłączone, ponieważ autor Rozporządzenia uznał, że zawierają one zbyt duże ilości odpadów ulegających biodegradacji, w związku z czym muszą być poddane obróbce biologicznej w celu ich dalszego wykorzystania do odzysku lub unieszkodliwiania poprzez składowanie. Odpady o kodzie zawierają się zatem w masie odpadów określonych kodem Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w W paragrafie 3 ustęp 2 Rozporządzenia zapisano, że dopuszcza się również wytwarzanie ze zmieszanych odpadów komunalnych poddanych mechanicznemu przetworzeniu, odpadów klasyfikowanych w podgrupach: Odpady opakowaniowe (włącznie z selektywnie gromadzonymi komunalnymi odpadami opakowaniowymi), Odpady urządzeń elektrycznych i elektronicznych, Baterie i akumulatory, Odpady komunalne segregowane i gromadzone selektywnie (z wyłączeniem 15 01). 22

24 Mając na uwadze hierarchię postępowania z odpadami, odpady wytworzone w procesie mechanicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych są kierowane do odzysku albo do unieszkodliwiania, z zastrzeżeniem zapisów paragrafu 4 ustęp 1 Rozporządzenia, które mówią, że frakcja ulegająca biodegradacji wydzielona w procesach mechanicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych o wielkości co najmniej 0 80 mm, oznaczona kodem Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w , wymaga dalszego biologicznego przetworzenia, przez które rozumie się procesy prowadzone w warunkach tlenowych lub beztlenowych z udziałem mikroorganizmów, w wyniku których następują zmiany właściwości fizycznych, chemicznych lub biologicznych odpadów. Zapis ten wprowadzono celowo, aby w sposób bezpośredni uzyskać zgodność treści Rozporządzenia z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającą niektóre dyrektywy (Dz.Urz. UE L 312 z , s. 3) i z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), które mówią, że proces przetwarzania odpadów nie może być jednocześnie procesem odzysku i unieszkodliwiania odpadów. Mechaniczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych klasyfikuje się zatem jako przetwarzanie odpadów w celu ich przygotowania do odzysku (w tym do recyklingu) albo przetwarzanie odpadów, w wyniku którego są wytwarzane odpady przeznaczone do unieszkodliwiania o czym mówią zapisy paragrafu 3 ustęp 4 omawianego Rozporządzenia. O ile zapisy paragrafu 3 Rozporządzenia z 11 września 2012 r. dotyczyły procesu mechanicznego przetwarzania odpadów i ich klasyfikacji, o tyle zapisy paragrafu 4 poświęcono w całości określeniu warunków właściwego prowadzenia procesów biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, w tym wykorzystania procesów tlenowych i beztlenowych oraz procesu biologicznego suszenia. Wymaganiom dotyczącym prowadzenia procesów biologicznego przetwarzania w warunkach tlenowych poświęcono treść paragrafu 4 ustęp 2. W punkcie 1 tych wymagań określono, że wydzielone podczas mechanicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych frakcje o wielkości co najmniej 0 80 mm, oznaczone kodem Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w , są przetwarzane z przerzucaniem odpadów przez 8 12 tygodni łącznie. Punkt 2 wymagań precyzuje zapisy punktu 1, stanowiąc, że proces biologicznego przetwarzania odpadów przez okres co najmniej 2 pierwszych tygodni odbywa się w zamkniętym reaktorze lub w hali, z aktywnym napowietrzaniem, z zabezpieczeniem uniemożliwiającym przedostawanie się nieoczyszczonego powietrza procesowego do atmosfery, aż do czasu osiągnięcia wartości parametru AT 4 poniżej 20 mg O 2 /g s.m. Zapisy punktu 3 wymagań umożliwiają zarówno skrócenie, jak i wydłużenie łącznego czasu przetwarzania odpadów, o którym była mowa w punkcie 1 tych wymagań, jednakże pod warunkiem uzyskania, określonych w paragrafie 6 ustęp 1 omawianego Rozporządzenia, odpowiednich wartości parametrów dla odpadów po mechaniczno-biologicznym przetworzeniu. 23

25 Paragraf 4 ustęp 3 poświęcono określeniu wymagań dla prowadzenia procesów biologicznego przetwarzania w warunkach beztlenowych, którym poddawane mogą być odpady o wielkości frakcji co najmniej 0 80 mm, jakie zostały wydzielone podczas mechanicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych i oznaczone kodem Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w Odpady te przetwarzane są w dwustopniowym procesie biologicznym: 1) pierwszy stopień stanowi fermentacja mezofilowa przez co najmniej 20 dni lub fermentacja termofilowa przez co najmniej 12 dni; 2) drugi stopień stanowi stabilizacja tlenowa w zamkniętym reaktorze lub w hali, z aktywnym napowietrzaniem, z zabezpieczeniem uniemożliwiającym przedostawanie się nieoczyszczonego powietrza procesowego do atmosfery, przez okres co najmniej 2 tygodni. Jednocześnie autor rozporządzenia dopuszcza w drugim stopniu stabilizacji tlenowej, stabilizację w pryzmach na otwartym terenie, napowietrzanych przez przerzucanie odpadów co najmniej raz w tygodniu, przez okres co najmniej 3 tygodni. W paragrafie 4 ustęp 4 omawianego Rozporządzenia określono wymagania dla procesów biologicznego przetwarzania odpadów z wykorzystaniem procesów biologicznego suszenia. Zgodnie z tymi wymaganiami, zmieszane odpady komunalne lub ich frakcje o wielkości co najmniej 0 80 mm, które zostały wydzielone podczas procesu mechanicznego przetwarzania, oznaczone kodem , są suszone w warunkach tlenowych, z aktywnym napowietrzaniem, w zamkniętym reaktorze lub hali, z zabezpieczeniem uniemożliwiającym przedostawanie się nieoczyszczonego powietrza procesowego do atmosfery, przez okres co najmniej 7 dni. Zapisy paragrafu 4 ustęp 5 Rozporządzenia precyzują kierunki postępowania z odpadami wytworzonymi w procesie biologicznego przetwarzania. Zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami są one kierowane do odzysku albo do unieszkodliwiania. Niejako podsumowaniem paragrafu 4 jest ujęty w ustępie 6 Rozporządzenia sposób klasyfikacji biologicznego przetwarzania frakcji ulegającej biodegradacji, wcześniej wydzielonej w mechanicznym przetwarzaniu zmieszanych odpadów komunalnych. Zgodnie z tą klasyfikacją omawiany proces biologicznego przetwarzania odpadów określa się jako: 1) obróbka biologiczna, w wyniku której powstają odpady unieszkodliwiane za pomocą któregokolwiek z procesów: a) składowanie na składowiskach odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, lub b) termiczne przekształcanie odpadów w instalacjach lub urządzeniach zlokalizowanych na lądzie, albo 2) inne działania polegające na wykorzystaniu odpadów w całości lub części, albo 3) przetwarzanie odpadów w celu ich przygotowania do odzysku, w tym do recyklingu. 24

Instytutu Ceramiki i Materiałów Budowlanych

Instytutu Ceramiki i Materiałów Budowlanych Instytutu Ceramiki i Materiałów Budowlanych Scientific Works of Institute of Ceramics and Building Materials Nr 10 ISSN 1899-3230 Rok V Warszawa Opole 2012 GRZEGORZ SIEMIĄTKOWSKI * Słowa kluczowe: składowiska,

Bardziej szczegółowo

Regiony gospodarowania odpadami komunalnymi definicja regionalnej instalacji. Katowice, 12 grudnia 2011 r.

Regiony gospodarowania odpadami komunalnymi definicja regionalnej instalacji. Katowice, 12 grudnia 2011 r. Regiony gospodarowania odpadami komunalnymi definicja regionalnej instalacji Katowice, 12 grudnia 2011 r. Uwarunkowania ogólne hierarchia postępowania z odpadami Unieszkodliwianie Odzysk (w tym odzysk

Bardziej szczegółowo

Stan obecny i perspektywy gospodarki odpadami biodegradowalnymi w Polsce

Stan obecny i perspektywy gospodarki odpadami biodegradowalnymi w Polsce Stan obecny i perspektywy gospodarki odpadami biodegradowalnymi w Polsce Kształtowanie Joanna Kwapisz Departament Gospodarki Odpadami Ministerstwo Środowiska Ustawa o odpadach Ustawa z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

Proces Innowacji. Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska. Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska. Wrocław, 23 listopad 2011

Proces Innowacji. Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska. Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska. Wrocław, 23 listopad 2011 Proces Innowacji Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska Wrocław, 23 listopad 2011 Zakres Cel procesu innowacji na Dolnym Śląsku Przedstawienie scenariuszy

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna ZAŁĄCZNIK NR 5 Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna Załącznik Nr 2 do SIWZ Załącznik Nr 1 do SOPZ Lista kontrolna Propozycja listy kontrolnej

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami doc. dr Lidia Sieja Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Plan krajowy w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Mechaniczno biologiczne metody przetwarzania odpadów (MBP) technologie wykorzystania

Mechaniczno biologiczne metody przetwarzania odpadów (MBP) technologie wykorzystania Mechaniczno biologiczne metody przetwarzania odpadów (MBP) technologie wykorzystania odpadów dr Lidia Sieja Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych - Katowice Tarnów, grudzień 2014 Stan gospodarki

Bardziej szczegółowo

z dnia.. w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych 2)

z dnia.. w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych 2) Projekt z dnia 28 lipca 2015 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A Ś R O D O W I S K A 1) z dnia.. w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych 2) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Nowy system gospodarowania odpadami komunalnymi - obowiązki wynikające ze nowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Nowy system gospodarowania odpadami komunalnymi - obowiązki wynikające ze nowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO WYDZIAŁ OCHRONY ŚRODOWISKA Nowy system gospodarowania odpadami komunalnymi - obowiązki wynikające ze nowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Bardziej szczegółowo

ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI

ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI Beata B. Kłopotek Departament Gospodarki Odpadami Gdańsk, dnia 16 października 2012 r. Plan prezentacji 1. Dyrektywy unijne odnoszące

Bardziej szczegółowo

Osiągnięty poziom ograniczenia BIO

Osiągnięty poziom ograniczenia BIO Sporządzanie sprawozdań o odebranych odpadach komunalnych, odebranych nieczystościach ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi Cz. 3 Obliczanie limitu BIO Dr inż. Paweł

Bardziej szczegółowo

Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014

Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014 Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014 - założenia dotyczące selektywnego zbierania, segregacji i recyklingu w Polsce Doc. dr Lidia Sieja Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Katowice Szczecin, marzec

Bardziej szczegółowo

POTENCJAŁ WYKORZYSTANIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH NA CELE ENERGETYCZNE W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM

POTENCJAŁ WYKORZYSTANIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH NA CELE ENERGETYCZNE W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM DEPARTAMENT ŚRODOWISKA, ROLNICTWA I ZASOBÓW NATURALNYCH POTENCJAŁ WYKORZYSTANIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH NA CELE ENERGETYCZNE W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM Anna Grapatyn-Korzeniowska Gdańsk, 16 marca 2010

Bardziej szczegółowo

Mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 września 2012 r.

Mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 września 2012 r. Mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 września 2012 r. w sprawie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów

Bardziej szczegółowo

Logistyka, koszty i jakość selektywnej zbiórki bioodpadów z odpadów komunalnych - doświadczenia z Włoch i Polski

Logistyka, koszty i jakość selektywnej zbiórki bioodpadów z odpadów komunalnych - doświadczenia z Włoch i Polski Logistyka, koszty i jakość selektywnej zbiórki bioodpadów z odpadów komunalnych - doświadczenia z Włoch i Polski dr Grzegorz Hoppe Poznań, 08.10.2013 Aspekty prawne Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 o odpadach

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVIII / 209 / 12 RADY MIASTA LĘDZINY. z dnia 29 listopada 2012 r.

UCHWAŁA NR XXVIII / 209 / 12 RADY MIASTA LĘDZINY. z dnia 29 listopada 2012 r. UCHWAŁA NR XXVIII / 209 / 12 RADY MIASTA LĘDZINY z dnia 29 listopada 2012 r. w sprawie sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

Gospodarka odpadami komunalnymi w kontekście planów gospodarki odpadami r.

Gospodarka odpadami komunalnymi w kontekście planów gospodarki odpadami r. Gospodarka odpadami komunalnymi w kontekście planów gospodarki odpadami 2007 r. Prawo Wspólnotowe Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/12/WE z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie odpadów Dla osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Frakcja positowa wydzielić co dalej?

Frakcja positowa wydzielić co dalej? Frakcja positowa wydzielić co dalej? dr inż. Andrzej Białowiec Katedra Biotechnologii w Ochronie Środowiska, UWM Olsztyn e-mail: andrzej.bialowiec@uwm.edu.pl tel. 089 523 38 76 Charakterystyka jakościowa

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA DOPUSZCZANIA ODPADÓW DO SKŁADOWANIA NA SKŁADOWISKACH. Paweł Relidzyński Kancelaria Marekwia & Pławny Sp. p

KRYTERIA DOPUSZCZANIA ODPADÓW DO SKŁADOWANIA NA SKŁADOWISKACH. Paweł Relidzyński Kancelaria Marekwia & Pławny Sp. p KRYTERIA DOPUSZCZANIA ODPADÓW DO SKŁADOWANIA NA SKŁADOWISKACH Paweł Relidzyński Kancelaria Marekwia & Pławny Sp. p DELEGACJA USTAWOWA USTAWA Z DNIA 14 GRUDNIA 2012 ROKU O ODPADACH (DALEJ U.O.O.) Art. 109.

Bardziej szczegółowo

RYNEK BIOMASY W POLSCE ZINTEGROWANY SYSTEM GOSPODARKI BIODEGRADOWALNYMI. Zbigniew Grabowski Politechnika Krakowska

RYNEK BIOMASY W POLSCE ZINTEGROWANY SYSTEM GOSPODARKI BIODEGRADOWALNYMI. Zbigniew Grabowski Politechnika Krakowska RYNEK BIOMASY W POLSCE ZINTEGROWANY SYSTEM GOSPODARKI KOMUNALNYMI ODPADAMI BIODEGRADOWALNYMI Zbigniew Grabowski Politechnika Krakowska W Krajowym planie gospodarki odpadami zgodnie z Dyrektywą składowiskową

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21)

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) Władysława Wilusz Kierownik Zespołu Gospodarki Odpadami PRZEPISY PRAWNE USTAWA O ODPADACH

Bardziej szczegółowo

Mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych. Biologiczne suszenie. Warszawa, 5.03.2012

Mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych. Biologiczne suszenie. Warszawa, 5.03.2012 Mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych Biologiczne suszenie Warszawa, 5.03.2012 Celem procesu jest produkcja paliwa alternatywnego z biodegradowalnej frakcji wysegregowanej

Bardziej szczegółowo

Regionalny zakład przetwarzania odpadów

Regionalny zakład przetwarzania odpadów Kompleksowa gospodarka odpadami Regionalny zakład przetwarzania odpadów Mechaniczno Biologiczne Suszenie Odpadów Kołobrzeg 2011 rok Regionalne instalacje Regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów

Bardziej szczegółowo

Projekt planu gospodarki odpadami dla województwa śląskiego 2014.

Projekt planu gospodarki odpadami dla województwa śląskiego 2014. URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO WYDZIAŁ OCHRONY ŚRODOWISKA Projekt planu gospodarki odpadami dla województwa śląskiego 2014. RAJCZA 17.02.2012 Gospodarka odpadami komunalnymi w UE-2009 rok (Eurostat)

Bardziej szczegółowo

Biogazownia utylizacyjna uzupełnieniem krajowego systemu gospodarki odpadami

Biogazownia utylizacyjna uzupełnieniem krajowego systemu gospodarki odpadami Zakład Odnawialnych Zasobów Energii Biogazownia utylizacyjna uzupełnieniem krajowego systemu gospodarki odpadami Aneta Marciniak Izabela Samson-Bręk Definicje (Ustawa o odpadach z 14 grudnia 2012 r.) Bioodpady

Bardziej szczegółowo

Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Projekty rozporządzeń wykonawczych Krystyna Szpadt XXXVIII Zjazd Krajowego Forum Dyrektorów Zakładów Oczyszczania Miast Wisła 26.05.2011 Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Energia z odpadów komunalnych. Karina Michalska Radosław Ślęzak Anna Kacprzak

Energia z odpadów komunalnych. Karina Michalska Radosław Ślęzak Anna Kacprzak Energia z odpadów komunalnych Karina Michalska Radosław Ślęzak Anna Kacprzak Odpady komunalne Szacuje się, że jeden mieszkaniec miasta wytwarza rocznie ok. 320 kg śmieci. Odpady komunalne rozumie się przez

Bardziej szczegółowo

Zarząd Województwa Łódzkiego. Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012. Łódź, lipiec 2012

Zarząd Województwa Łódzkiego. Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012. Łódź, lipiec 2012 Zarząd Województwa Łódzkiego Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012 Łódź, lipiec 2012 1 Podstawy formalne Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014 ustawa o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 4 lutego 2013 r. Poz. 591 UCHWAŁA NR XXI/152/12 RADY GMINY I MIASTA BŁASZKI w sprawie ustalenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie

Bardziej szczegółowo

Sprawozdania podmiotów odbierających odpady komunalne r.

Sprawozdania podmiotów odbierających odpady komunalne r. Sprawozdania podmiotów odbierających odpady komunalne 19.01.2016r. Odpadach komunalnych - rozumie się przez to odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji,

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ŚRODOWISKA PODSEKRETARZ STANU

MINISTERSTWO ŚRODOWISKA PODSEKRETARZ STANU Warszawa, dnia 02-11-2015 r. MINISTERSTWO ŚRODOWISKA PODSEKRETARZ STANU Janusz Ostapiuk DGO-III.070.1.2015.MK Pani Małgorzata Kidawa-Błońska Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Odpowiadając na pismo

Bardziej szczegółowo

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk i recykling założenia prawne Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk Odzysk ( ) jakikolwiek proces, którego wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie

Bardziej szczegółowo

M-09. Sprawozdanie o wywozie i unieszkodliwianiu odpadów komunalnych. za 2014 r.

M-09. Sprawozdanie o wywozie i unieszkodliwianiu odpadów komunalnych. za 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY, al. Niepodległości 208, 00-925 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej M-09 Sprawozdanie o wywozie i unieszkodliwianiu odpadów komunalnych Numer identyfikacyjny - REGON

Bardziej szczegółowo

WDROŻENIE NOWOCZESNYCH ROZWIĄZAŃ W GOSPODARCE ODPADAMI KOMUNALNYMI ZGODNIE Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

WDROŻENIE NOWOCZESNYCH ROZWIĄZAŃ W GOSPODARCE ODPADAMI KOMUNALNYMI ZGODNIE Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO WDROŻENIE NOWOCZESNYCH ROZWIĄZAŃ W GOSPODARCE ODPADAMI KOMUNALNYMI ZGODNIE Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Prezentuje: dr Lidia Sieja Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2013 r.

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2013 r. Gmina Wierzbinek Pl. Powstańców Styczniowych 110 62-619 Sadlno Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Wierzbinek za 2013 r. Wierzbinek 2014-1 - 1. Wprowadzenie 1.1. Cel przygotowania

Bardziej szczegółowo

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K ĆWICZENIA 2 Charakterystyka wybranej działalności gospodarczej: 1. Stosowane surowce, materiały, półprodukty, wyroby ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY MIASTA SUWAŁKI ZA 2014 ROK

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY MIASTA SUWAŁKI ZA 2014 ROK ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY MIASTA SUWAŁKI ZA 2014 ROK SUWAŁKI, KWIECIEŃ 2015 1 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie.. 3 1.1 Ramy prawne... 3 1.2 Kształt systemu odbioru

Bardziej szczegółowo

PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO KONSORCJUM: IETU Katowice IMBiGS CGO Katowice GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI Plan z 2003r zakładał że do do roku 2010 na terenie

Bardziej szczegółowo

(Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy)

(Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy) (Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy) Głównym zadaniem ww. dyrektywy jest ochrona środowiska i zdrowia

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH

WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH 1. Cel opracowania planów inwestycyjnych Informacje o konieczności sporządzania planów inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami

Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Doc dr Lidia Sieja INSTYTUT EKOLOGII TERENÓW UPRZEMYSŁOWIONYCH Katowice Bilans odpadów wytworzonych w 2004r Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 17 grudnia 2012 r. Poz. 9871

Warszawa, dnia 17 grudnia 2012 r. Poz. 9871 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 17 grudnia 2012 r. Poz. 9871 UCHWAŁA Nr 749/XXVII/2012 RADY MIEJSKIEJ W PIASECZNIE w sprawie ustalenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia

Bardziej szczegółowo

Emisje stałych pozostałości poprocesowych w metodach wykorzystania i unieszkodliwiania odpadów komunalnych. Zbigniew Grabowski

Emisje stałych pozostałości poprocesowych w metodach wykorzystania i unieszkodliwiania odpadów komunalnych. Zbigniew Grabowski Emisje stałych pozostałości poprocesowych w metodach wykorzystania i unieszkodliwiania odpadów komunalnych Zbigniew Grabowski Politechnika Krakowska Katarzyna Dohnalik Do obowiązkowych zadań własnych gmin

Bardziej szczegółowo

Cz. 2 Dział I, II. Dr inż. Paweł Szyszkowski STROBILUS Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Zielona Góra, r.

Cz. 2 Dział I, II. Dr inż. Paweł Szyszkowski STROBILUS Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Zielona Góra, r. Sporządzanie sprawozdań o odpadach komunalnych, nieczystościach ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi Cz. 2 Dział I, II Dr inż. Paweł Szyszkowski STROBILUS Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 22 lipca 2015 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 1 lipca 2015 r.

Warszawa, dnia 22 lipca 2015 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 1 lipca 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 22 lipca 2015 r. Poz. 1016 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 1 lipca 2015 r. w sprawie sposobu i formy sporządzania wojewódzkiego planu

Bardziej szczegółowo

Regionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych aspekty praktyczne.

Regionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych aspekty praktyczne. Regionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych aspekty praktyczne. dr inż. Piotr Manczarski Wydział Inżynierii Środowiska Politechniki Warszawskiej Zadania Gmin 1. tworzenie warunków do wykonywania

Bardziej szczegółowo

Selektywna zbiórka bioodpadów w gminie, jako niezbędny element systemu gospodarki odpadami

Selektywna zbiórka bioodpadów w gminie, jako niezbędny element systemu gospodarki odpadami Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska FORUM RECYKLINGU Zbiórka, odzysk i recykling odpadów Barbara Kozłowska Selektywna zbiórka bioodpadów w gminie, jako niezbędny element systemu gospodarki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 16 stycznia 2013 r. Poz. 558

Warszawa, dnia 16 stycznia 2013 r. Poz. 558 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 16 stycznia 2013 r. Poz. 558 UCHWAŁA Nr XXXVI/226/12 RADY MIEJSKIEJ W TARCZYNIE z dnia 27 grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia szczegółowego sposobu

Bardziej szczegółowo

Rozwój rynku odpadów w Polsce. Małgorzata Szymborska Ministerstwo Środowiska Departament Gospodarki Odpadami

Rozwój rynku odpadów w Polsce. Małgorzata Szymborska Ministerstwo Środowiska Departament Gospodarki Odpadami Rozwój rynku odpadów w Polsce Małgorzata Szymborska Ministerstwo Środowiska Departament Gospodarki Odpadami Paliwa alternatywne odpady o kodzie 19 12 10 posiadające zdolność opałową, stanowiące alternatywne

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA PRAWNA ZAGOSPODAROWANIA RDF

PROBLEMATYKA PRAWNA ZAGOSPODAROWANIA RDF PROBLEMATYKA PRAWNA ZAGOSPODAROWANIA RDF Kinga Załęcka-Kościukiewicz Radca prawny Elbląg, 8 października 2015 roku MIEJSCE NA RYNKU ODPADÓW - WYGRAJĄ NAJLEPSI, ZATEM REZERWUJ MIEJSCE - CZAS NA INSTALACJE

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Rzekuń za rok 2014

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Rzekuń za rok 2014 URZĄD GMINY W RZEKUNIU Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Rzekuń za rok 2014 Kwiecień 2015 adres: ul. Kościuszki 33 07-411 Rzekuń telefon: 29 761 73 01 29 761 73 02 faks: 29

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami Lidia Sieja Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Wrocław, marzec 2012 Dyrektywa ramowa

Bardziej szczegółowo

M-09 Sprawozdanie o wywozie i przetwarzaniu odpadów komunalnych

M-09 Sprawozdanie o wywozie i przetwarzaniu odpadów komunalnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY, al. Niepodległości 208, 00-925 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej M-09 Sprawozdanie o wywozie i przetwarzaniu odpadów komunalnych Numer identyfikacyjny - REGON Portal

Bardziej szczegółowo

Nie segregowane (zmieszane) odpady komunalne

Nie segregowane (zmieszane) odpady komunalne SPRAWOZDANIE WÓJTA, BURMISTRZA LUB PREZYDENTA MIASTA Z REALIZACJI ZADAŃ Z ZAKRESU GOSPODAROWANIA ODPADAMI KOMUNALNYMI ZA 2013 ROK ADRESAT 1) 1) MARSZAŁEK WOJEWÓDZTWA Opolskiego 2) Opolski Wojewódzki INSPEKTOR

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami wraz z Planem Inwestycyjnym w zakresie odpadów komunalnych

Aktualizacja Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami wraz z Planem Inwestycyjnym w zakresie odpadów komunalnych Aktualizacja Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami wraz z Planem Inwestycyjnym w zakresie odpadów komunalnych Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXIX/392/2017 RADY MIASTA NOWEGO SĄCZA z dnia 25 kwietnia 2017 r.

UCHWAŁA NR XXXIX/392/2017 RADY MIASTA NOWEGO SĄCZA z dnia 25 kwietnia 2017 r. UCHWAŁA NR XXXIX/392/2017 RADY MIASTA NOWEGO SĄCZA z dnia 25 kwietnia 2017 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr XIII/122/2015 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 23 czerwca 2015 r., w sprawie regulaminu utrzymania

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Gospodarki Odpadami

Krajowy Program Gospodarki Odpadami Krajowy Program Gospodarki Odpadami KPGO został sporządzony jako realizacja przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 365 i Nr 113, poz.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W PIASECZNIE. z dnia r.

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W PIASECZNIE. z dnia r. Projekt z dnia 5 listopada 2012 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W PIASECZNIE z dnia... 2012 r. w sprawie ustalenia szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania

Bardziej szczegółowo

Krajowe Inteligentne Specjalizacje Grupa 11

Krajowe Inteligentne Specjalizacje Grupa 11 Krajowe Inteligentne Specjalizacje Grupa 11 MINIMALIZACJA WYTWARZANIA ODPADÓW, W TYM NIEZDATNYCH DO PRZETWORZENIA ORAZ WYKORZYSTANIE MATERIAŁOWE I ENERGETYCZNE ODPADÓW (RECYKLING I INNE METODY ODZYSKU)

Bardziej szczegółowo

BIOGAZOWNIA JAKO ROZWIĄZANIE PROBLEMU OGRANICZENIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH W GMINIE

BIOGAZOWNIA JAKO ROZWIĄZANIE PROBLEMU OGRANICZENIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH W GMINIE BIOGAZOWNIA JAKO ROZWIĄZANIE PROBLEMU OGRANICZENIA ODPADÓW BIODEGRADOWALNYCH W GMINIE dr inż. Iwona Kuczyńska Katedra Inżynierii Środowiska i Przeróbki Surowców Akademia Górniczo-Hutnicza im. S. Staszica

Bardziej szczegółowo

IŚ ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI GMINY MIASTA PIONKI ZA ROK 2015

IŚ ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI GMINY MIASTA PIONKI ZA ROK 2015 IŚ.6232.16.2016 ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI GMINY MIASTA PIONKI ZA ROK 2015 Kwiecień 2016 1 I. WPROWADZENIE Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt. 10 oraz art. 9tb ustawy z dnia 13 września 1996

Bardziej szczegółowo

ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI

ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI dr inż. Beata B. Kłopotek Ministerstwo Środowiska, Departament Gospodarki Odpadami, Warszawa 1. Wstęp Wyłącznie gospodarce odpadami

Bardziej szczegółowo

Cz. 4 Dział V. Dr inż. Paweł Szyszkowski STROBILUS Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Zielona Góra, r.

Cz. 4 Dział V. Dr inż. Paweł Szyszkowski STROBILUS Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Zielona Góra, r. Sporządzanie sprawozdań o odebranych odpadach komunalnych, odebranych nieczystościach ciekłych oraz realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi Cz. 4 Dział V Dr inż. Paweł Szyszkowski

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXVI/426/2013 Sejmiku Województwa Opolskiego z dnia 26 listopada 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXVI/426/2013 Sejmiku Województwa Opolskiego z dnia 26 listopada 2013 r. UCHWAŁA NR XXXVI/426/2013 Sejmiku Województwa Opolskiego z dnia 26 listopada 2013 r. zmieniająca uchwałę w sprawie wykonania Planu dla Województwa Opolskiego na lata 2012-2017 Na podstawie art. 18 pkt.

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami dla Mazowsza

Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami dla Mazowsza Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami dla Mazowsza na lata 2012-2017 z uwzględnieniem lat 2018-2023 Andrzej Daniluk Dyrektor Departamentu Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi Gmina Krynica-Zdrój za 2013 rok

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi Gmina Krynica-Zdrój za 2013 rok Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi Gmina Krynica-Zdrój za 2013 rok Zgodnie z ustawą z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach gminy dokonują corocznej analizy stanu

Bardziej szczegółowo

Paliwa z odpadów możliwości i uwarunkowania wdrożenia systemu w Polsce

Paliwa z odpadów możliwości i uwarunkowania wdrożenia systemu w Polsce Paliwa z odpadów możliwości i uwarunkowania wdrożenia systemu w Polsce Dr inż. Ryszard Wasielewski Centrum Badań Technologicznych Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla w Zabrzu 2/15 Walory energetyczne

Bardziej szczegółowo

Co można nazwać paliwem alternatywnym?

Co można nazwać paliwem alternatywnym? Co można nazwać paliwem alternatywnym? Grzegorz WIELGOSIŃSKI Politechnika Łódzka Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Alternatywa Alternatywą dla spalarni odpadów komunalnych może być nowoczesny

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2008 r. Projekt z dnia 4 czerwca 2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia... 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych kwalifikowania części energii odzyskanej z termicznego przekształcania

Bardziej szczegółowo

Gmina Krzepice ul. Częstochowska Krzepice Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Krzepice za 2014 rok

Gmina Krzepice ul. Częstochowska Krzepice Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Krzepice za 2014 rok Gmina Krzepice ul. Częstochowska 13 42-160 Krzepice Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Krzepice za 2014 rok Krzepice, dn. 29 kwietnia 2015 r. 1 1. Wstęp Zgodnie z art. 3 ust.

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w mechaniczno - biologicznym przetwarzaniu odpadów

Nowe trendy w mechaniczno - biologicznym przetwarzaniu odpadów Otwarte seminaria 2013 Nowe trendy w mechaniczno - biologicznym przetwarzaniu odpadów Katowice, 21 marzec 2013 Nowy system gospodarowania odpadami komunalnymi Stan gospodarki odpadami komunalnymi w 2011

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU SPALARNI ODPADÓW W POLSCE

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU SPALARNI ODPADÓW W POLSCE MOŻLIWOŚCI ROZWOJU SPALARNI ODPADÓW W POLSCE VI MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NOWA ENERGIA USER FRIENDLY 2010 Jean-Michel Kaleta Warszawa 18 czerwca 2010 Spis treści Strona Czy można spalać odpady komunalne?

Bardziej szczegółowo

711 841 229 959 Mg. 2 078 840 801 904 Mg. 996 145 333 060 Mg. 754 249 245 239 Mg

711 841 229 959 Mg. 2 078 840 801 904 Mg. 996 145 333 060 Mg. 754 249 245 239 Mg Plan gospodarki odpadami dla województwa śląskiego 2014 cele strategiczne Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Mikołów, 26 czerwca 2014 r. Uchwałą Nr IV/25/1/2012 z dnia

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY MŚCIWOJÓW

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY MŚCIWOJÓW ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY MŚCIWOJÓW Opracowała: Alina Woźnicka-Koch- Inspektor ds. ochrony środowiska i zabytków Mściwojów, kwiecień 2016 r. Analiza Stanu Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Składowanie odpadów zmiana znaczenia technologii w systemie gospodarki odpadami komunalnymi

Składowanie odpadów zmiana znaczenia technologii w systemie gospodarki odpadami komunalnymi Składowanie odpadów zmiana znaczenia technologii w systemie gospodarki odpadami komunalnymi dr inż. Piotr Manczarski Wydział Inżynierii Środowiska Politechnika Warszawska XXXVI Zjazd Krajowego Forum Dyrektorów

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Malbork za 2015r. GMINA MALBORK

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Malbork za 2015r. GMINA MALBORK Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Malbork za 2015r. GMINA MALBORK I. Wstęp. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE (od roku ak. 2014/2015)

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE (od roku ak. 2014/2015) (od roku ak. 2014/2015) A. Zagadnienia z zakresu Odpady biodegradowalne, przemysłowe i niebezpieczne: 1. Omówić podział niebezpiecznych odpadów szpitalnych (zakaźnych i specjalnych). 2. Omów wymagane warunki

Bardziej szczegółowo

SUBREGION ZACHODNI WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO SYSTEM KOMPLEKSOWEJ GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI

SUBREGION ZACHODNI WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO SYSTEM KOMPLEKSOWEJ GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI SUBREGION ZACHODNI WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO SYSTEM KOMPLEKSOWEJ GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI SUBREGION ZACHODNI GOSTE Sp. z o.o. Gospodarka Odpadami Subregionu Zachodniego REGION W LICZBACH 25 gmin i miast

Bardziej szczegółowo

Lublin marzec prof. MAREK GÓRSKI - Uniwersytet Szczeciński Wydział Prawa i Administracji

Lublin marzec prof. MAREK GÓRSKI - Uniwersytet Szczeciński Wydział Prawa i Administracji MAREK GÓRSKI 1 Lublin marzec 2017 prof. MAREK GÓRSKI - Uniwersytet Szczeciński Wydział Prawa i Administracji Podstawy prawne systemu Prawo UE w szczeg. Dyrektywa ramowa o odpadach 98/2008 ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Urząd Gminy Tarnów Opolski

Urząd Gminy Tarnów Opolski WZÓR SPRAWOZDANIA WÓJTA, BURMISTRZA LUB PREZYDENTA MIASTA Z REALIZACJI ZADAŃ Z ZAKRESU GOSPODAROWANIA ODPADAMI KOMUNALNYMI SPRAWOZDANIE WÓJTA, BURMISTRZA LUB PREZYDENTA MIASTA Z REALIZACJI ZADAŃ Z ZAKRESU

Bardziej szczegółowo

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501. POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016 uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.) Proces transformacji ustrojowej Polski nie uwzględniał w swoim planie

Bardziej szczegółowo

Zasady gospodarki odpadami w Polsce

Zasady gospodarki odpadami w Polsce Zasady gospodarki odpadami w Polsce Poznań, dnia 23 września 2010 r. Beata Kłopotek Beata Kłopotek Dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami Ministerstwo Środowiska Filary gospodarki odpadami Technika,

Bardziej szczegółowo

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK URZĄD MIEJSKI W SZCZEBRZESZYNIE ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE MIASTA I GMINY SZCZEBRZESZYN ZA 2014 ROK SZCZEBRZESZYN, KWIECIEŃ 2015 ROK Wprowadzenie Cel przygotowania analizy Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Planowane zmiany prawne w gospodarce odpadami

Planowane zmiany prawne w gospodarce odpadami Planowane zmiany prawne w gospodarce odpadami Odpady ogólnie Odpady komunalne Odpady opakowaniowe Zużyty sprzęt Baterie i akumulatory Pojazdy wycofane z eksploatacji Odpady wydobywcze Spalarnie odpadów

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Przeciszów za 2014 rok

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Przeciszów za 2014 rok Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Przeciszów za 2014 rok Przeciszów, dn. 30.04.2015 I. Wprowadzenie 1. Cel przygotowania analizy Niniejszy dokument stanowi roczną analizę stanu

Bardziej szczegółowo

Nowe obowiązki gmin wynikające z ustawy o. porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw

Nowe obowiązki gmin wynikające z ustawy o. porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw Nowe obowiązki gmin wynikające z ustawy o zmianie ustawy o utrzymania czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw Małgorzata Szymborska Departament Gospodarki Odpadami Ministerstwo Środowiska

Bardziej szczegółowo

Wymagania dla procesów kompostowania, fermentacji i mechaniczno-biologicznego przekształcania odpadów Jędrczak Andrzej Szpadt Ryszard,

Wymagania dla procesów kompostowania, fermentacji i mechaniczno-biologicznego przekształcania odpadów Jędrczak Andrzej Szpadt Ryszard, Wymagania dla procesów kompostowania, fermentacji i mechaniczno-biologicznego przekształcania odpadów Jędrczak Andrzej Szpadt Ryszard, Opracowanie na zamówienie Ministra Środowiska Zakres prezentacji Cele

Bardziej szczegółowo

Nowy system gospodarowania odpadami komunalnymi - obowiązki wynikające ze nowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Nowy system gospodarowania odpadami komunalnymi - obowiązki wynikające ze nowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. URZĄD MARSZAŁKOWSKI WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO WYDZIAŁ OCHRONY ŚRODOWISKA Nowy system gospodarowania odpadami komunalnymi - obowiązki wynikające ze nowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Bardziej szczegółowo

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODRAKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY JANÓW LUBELSKI ZA 2014 ROK

ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODRAKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY JANÓW LUBELSKI ZA 2014 ROK URZĄD MIEJSKI W JANOWIE LUBELSKIM ROCZNA ANALIZA STANU GOSPODRAKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY JANÓW LUBELSKI ZA 2014 ROK JANÓW LUBELSKI, LUTY 2015 ROK Sporządził: Krzysztof Kołtyś-Referat Ochrony

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami

Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami Wyzwania w gospodarce odpadami komunalnymi w świetle strategii wyznaczonej w krajowym planie gospodarki odpadami Lidia Sieja Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Katowice, luty 2012 Cele określone

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY ROKICINY ZA 2014 R.

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY ROKICINY ZA 2014 R. Urząd Gminy Rokiciny ul. Tomaszowska 9 97-221 Rokiciny ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI NA TERENIE GMINY ROKICINY ZA 2014 R. Rokiciny kwiecień 2015 r. Spis treści 1. Wstęp. 3 2. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Ekologia to eksperckim głosem o faktach

Ekologia to eksperckim głosem o faktach Ekologia to eksperckim głosem o faktach Emilia den Boer Zakład technologii odpadów i remediacji gruntów, Politechnika Wrocławska Konferencja Prasowa Dolnośląskiej Inicjatywy Samorządowej, 10.02.2015 Zakres

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie gminy Dubiecko za 2015 r.

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie gminy Dubiecko za 2015 r. Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie gminy Dubiecko za 2015 r. Dubiecko, dnia 30 marzec 2016 r. Spis treści 1.Cel i założenia analizy. 2. Regulacje prawne z zakresu gospodarki odpadami.

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Orla za 2014 r.

Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Orla za 2014 r. Analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie Gminy Orla za 2014 r. Orla, dnia 30 kwietnia 2015r. Spis treści: 1. Cel i założenia analizy...3 2. Regulacje prawne z zakresu gospodarki odpadami...3

Bardziej szczegółowo

DRUGIE ŻYCIE. Myślisz, że niepotrzebnie segregujesz odpady, bo i tak wszystkie trafią na składowisko? Nic bardziej mylnego!

DRUGIE ŻYCIE. Myślisz, że niepotrzebnie segregujesz odpady, bo i tak wszystkie trafią na składowisko? Nic bardziej mylnego! DRUGIE ŻYCIE O D PA D ÓW Myślisz, że niepotrzebnie segregujesz odpady, bo i tak wszystkie trafią na składowisko? Nic bardziej mylnego! nnw tej ulotce pokażemy, dlaczego segregacja jest bardzo ważna i co

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXII/545/17 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 29 maja 2017 r.

UCHWAŁA NR XXXII/545/17 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 29 maja 2017 r. UCHWAŁA NR XXXII/545/17 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 29 maja 2017 r. w sprawie Planu gospodarki odpadami województwa kujawsko-pomorskiego na lata 2016-2022 z perspektywą na lata 2023-2028

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ULEGAJĄCYMI BIODEGRADACJI

PROBLEMY GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ULEGAJĄCYMI BIODEGRADACJI PROBLEMY GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ULEGAJĄCYMI BIODEGRADACJI Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska Instytut Inżynierii Ochrony Środowiska ryszard.szpadt@pwr.wroc.pl 1. Wprowadzenie Ograniczenie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ZA 2015 ROK DLA GMINY WOJKOWICE

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ZA 2015 ROK DLA GMINY WOJKOWICE Miasto Wojkowice http://www.wojkowice.pl/gospodarka_odpadami/index/analiza-stanu-gospodarki-odpad AMI-KOMUNALNYMI-ZA-2015-ROK-DLA-GMINY-WOJKOWICE/idn:1344/printpdf ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWNE FUNKCJONOWANIA SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI W POLSCE. Czerwiec 2013 r.

ZASADY PRAWNE FUNKCJONOWANIA SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI W POLSCE. Czerwiec 2013 r. ZASADY PRAWNE FUNKCJONOWANIA SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI W POLSCE Czerwiec 2013 r. I. Kluczowe regulacje prawne. 1. Frakcje odpadów, 2. Zasady gospodarki odpadami, 3. Hierarchia postępowania z odpadami,

Bardziej szczegółowo