Narodowy Bank Polski Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Narodowy Bank Polski Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego"

Transkrypt

1 Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego NBP Ryzyko operacji walutowych Warszawa, kwiecień 2007

2 WSTĘP POZIOM RYZYKA OPERACJI WALUTOWYCH APETYT NA RYZYKO OPERACJI WALUTOWYCH WYMOGI KAPITAŁOWE Z TYTUŁU RYZYKA WALUTOWEGO STABILNOŚĆ WYNIKU ZARZĄDZANIE RYZYKIEM OPERACJI WALUTOWYCH REGULACJE WEWNĘTRZNE ORAZ PRZEPISY PRAWA I REKOMENDACJE OSTROŻNOŚCIOWE Strategia i polityka banku w zakresie zarządzania ryzykiem Regulacje wewnętrzne, procedury i metodyki Przepisy prawa i rekomendacje ostrożnościowe PRACOWNICY PROCESY Identyfikowanie ryzyka Pomiar ryzyka Monitorowanie ryzyka Wsparcie przez systemy informatyczne SYSTEM KONTROLI RYZYKA Nadzór ze strony rady nadzorczej oraz zarządu Komitet Zarządzania Aktywami i Pasywami Limity ryzyka System Informacji Zarządczej System kontroli wewnętrznej CELE INSPEKCJI PROCEDURY INSPEKCJI WYMOGI PRAWNE... 55

3 WSTĘP Podstawowym zadaniem inspektorów nadzoru badających ryzyko operacji walutowych jest ocena ryzyka podejmowanego przez bank w efekcie zawierania transakcji wyrażonych w walutach obcych lub uzależniających cenę transakcji od kursów walut obcych oraz upewnienie się, że jest ono rozważnie zarządzane przez kierownictwo banku. Ryzyko operacji walutowych obejmuje, zarówno ryzyko kursowe związane ze zmianą kursów, jak również ryzyko operacyjne związane z przeprowadzaniem, potwierdzaniem, księgowaniem i rozliczaniem transakcji związanych z wymianą walut. Celem niniejszego podręcznika jest przedstawienie elementów branych pod uwagę przez inspektora nadzoru w trakcie prowadzonych w na miejscu w banku badań w obszarze ryzyka operacji walutowych oraz wskazanie procedur postępowania i kluczowych tematów będących przedmiotem zainteresowania w procesie inspekcji. W części pierwszej podręcznika skoncentrowano się na zaprezentowaniu elementów składających się na ocenę poziomu ryzyka walutowego banku tj.: deklarowanego i zrealizowanego przez bank stopnia narażenia funduszy i wyników finansowych na ryzyko wynikające ze zmiany kursów walut i związanego z tym zmiany wartości zajmowanych pozycji walutowych, zwanych dalej apetytem na ryzyko, posiadanego zabezpieczenia kapitałowego prowadzonej działalności w zakresie transakcji walutowych, stabilności wypracowanych wyników z transakcji walutowych. W części drugiej podręcznika wymieniono te składowe procesu zarządzania ryzykiem operacji walutowych, które determinują poprawne i sprawne kontrolowanie podejmowanego przez bank ryzyka operacji walutowych. Omówiono w szczególności: zgodność działania banku z regulacjami prawnymi, rekomendacjami ostrożnościowymi i regulacjami wewnętrznymi, strukturę organizacyjną procesu zarządzania, składowe procesu zarządzania, elementy systemu kontroli ryzyka. W części trzeciej podręcznika przedstawiono cele, które realizowane są przez inspektora nadzoru bankowego w trakcie prowadzonych badań. Przedstawiono również procedury, które trzeba wykonać podczas inspekcji obszaru ryzyka operacji walutowych. Istotnym aspektem badania operacji walutowych jest ustalenie przez inspektorów nadzoru, czy posiadane przez bank zasoby (w tym systemy informatyczne umożliwiające przekazywanie informacji o wielkości pozycji walutowych 1, systemu pomiaru ryzyka 1 Pozycja netto i pozycja całkowita zostały zdefiniowane w Uchwale nr 1/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie zakresu i szczegółowych zasad wyznaczania wymogów kapitałowych z tytułu poszczególnych rodzajów ryzyka, w tym zakresu i warunków stosowania metod statystycznych oraz zakresu informacji załączanych do wniosków o wydanie zgody na ich stosowanie, zasad i warunków uwzględniania umów przelewu wierzytelności, umów o subpartycypację, umów o kredytowy instrument pochodny oraz innych umów niż umowy przelewu wierzytelności i umowy o subpartycypację, na potrzeby wyznaczania wymogów kapitałowych, warunków, zakresu i sposobu korzystania z ocen, nadawanych przez zewnętrzne instytucje oceny wiarygodności kredytowej oraz agencje kredytów eksportowych, sposobu i szczegółowych zasad obliczania 2

4 kursowego i jego limitowania, pracownicy banku posiadający odpowiednią wiedzę i doświadczenie praktyczne) pozwalają na sprawne zarządzanie ryzykiem, odpowiednio do indywidualnego profilu ryzyka 2 banku. Ocena taka jest z konieczności subiektywna, tym niemniej musi ona uwzględniać wielkość sumy bilansowej i skalę transakcji pozabilansowych badanego banku, jego bazę kapitałową, wynik finansowy, ilość klientów na rzecz których prowadzone są operacje walutowe, przygotowanie i doświadczenie dealerów i pracowników zaplecza, a także zaangażowanie kierownictwa banku w ten rodzaj działalności. Należy również mieć na uwadze, że na poziom ryzyka operacji walutowych wpływa też poziom tego ryzyka w podmiotach zależnych oraz skuteczność nadzoru i kontroli sprawowanej przez bank nad ryzykiem występującym w tych podmiotach 3. Rozdział ten nie stanowi kompendium wiedzy na temat operacji walutowych. Podstawową funkcją, jaką ma on wypełniać, jest prezentacja procedur, które trzeba wykonać podczas inspekcji działalności walutowej danego banku. współczynnika wypłacalności banku, zakresu i sposobu uwzględniania działania banków w holdingach w obliczaniu wymogów kapitałowych i współczynnika wypłacalności oraz określenia dodatkowych pozycji bilansu banku ujmowanych łącznie z funduszami własnymi w rachunku adekwatności kapitałowej oraz zakresu, sposobu i warunków ich wyznaczania, zwanej dalej Uchwałą ws. adekwatności kapitałowej banków. 2 Charakter i złożoność działalności banku oraz całkowity poziom ryzyka powinny determinować poziom zaawansowania i wyrafinowania procesu zarządzania ryzykiem operacji walutowych. 3 Kwestie dotyczące nadzoru skonsolidowanego zostały uwzględnione w Procedurze przeprowadzania inspekcji w ramach nadzoru skonsolidowanego nad bankami. 3

5 1. POZIOM RYZYKA OPERACJI WALUTOWYCH Decyzje kierownictwa dotyczące podejmowania ryzyka operacji walutowych powinny brać pod uwagę relację ryzyko zysk, związaną z pozycjami w zakresie ryzyka operacji walutowych. Kierownictwo powinno porównać potencjalne ryzyko (wpływ niekorzystnych ruchów kursów walut) związane z zajętą pozycją lub przyjętą strategią w zakresie operacji walutowych z potencjalnym zyskiem (wpływ korzystnych zmian kursów walut). 1.1 Apetyt na ryzyko operacji walutowych Każda operacja finansowa wykonywana przez bank może mieć wpływ na zmianę profilu ryzyka kursowego tego banku, począwszy od tradycyjnych produktów bilansowych (kredyty, depozyty), aż do bardziej zaawansowanych produktów finansowych, jak np. walutowe instrumenty pochodne. Odzwierciedleniem apetytu na ryzyko operacji walutowych banku jest m.in., będący konsekwencją przyjętej strategii działania: budżet przyznany jednostkom organizacyjnym banku przeprowadzającym transakcje związane z ryzykiem kursowym (przede wszystkim departamentowi skarbu) oraz stopień wykonania planowanych wyników, poziom limitów dopuszczalnej ekspozycji na ryzyko wynikające z operacji walutowych, a także stopień ich wykorzystania. Analiza wielkości i struktury przychodów zaplanowanych do realizacji przez departament skarbu oraz stopień wykonania planowanych wyników wskazuje, jakie jest znaczenie tego typu transakcji w całokształcie działalności banku 4, jaki jest charakter działalności banku 5 oraz dostarcza informacji na temat stabilności osiąganych wyników 6. Natomiast stosowany system limitów pozwala ocenić w stosunku, do jakich produktów, walut i krajów bank podejmuje ryzyko kursowe, a w stosunku, do których je ogranicza. Poziom, akceptowalnego przez poszczególne banki, ryzyka kursowego jest zróżnicowany. Niektóre z nich dążą do minimalizacji narażenia na ryzyko i zazwyczaj nie pozostawiają celowo otwartej pozycji walutowej, w oczekiwaniu, że odniosą korzyść, gdy kursy walut zmienią się w określony sposób. Starają się raczej domykać pozycje walutowe wynikające ze struktury bilansu i pozycji pozabilansowych. Najczęściej banki takie oferują proste produkty bilansowe, a skala działalności na własny rachunek jest nieznacząca. Kierownictwo banku minimalizuje apetyt na ryzyko poprzez określenie limitów na poziomie ograniczającym możliwość podejmowania działalności generującej ryzyko, a bużet departamentu skarbu jest niewielki lub zakłada osiąganie wyników w większości z operacji wykonywanych na rzecz klientów banku. 4 Duży udział wyników z transakcji walutowych w wyniku z działalności bankowej może wskazywać, że bank w znacznej mierze opiera swoją działalność na przeprowadzaniu operacji wymiany walutowej oraz transakcji pochodnych. 5 Banki przeprowadzające operacje na własny rachunek o charakterze spekulacyjnym mogą zakładać większy udział wyników z tej działalności niż z tytułu operacji wykonywanych na zlecenie klientów. Niemniej jednak nie zawsze jest to regułą. Banki o znaczącej skali działalności na własny rachunek mogą ustalać relatywnie niskie budżety dla tego rodzaju działalności w porównaniu do całości wyniku. Zdarza się też, że wynik realizowany na operacjach klientowskich, zawieranych przez departament skarbu, jest przypisywany do konkretnych pionów biznesowych a nie do departamentu skarbu. 6 Za bardziej stabilne uważa się wyniki z działalności prowadzonej na zlecenie klientów. Wyniki z działalności na własny rachunek są bardziej wrażliwe na zmiany wynikające z wahań parametrów rynkowych. 4

6 Banki, które są gotowe podjąć większe ryzyko, mogą w tym celu otworzyć pozycję walutową (w jednej lub kilku walutach) lub celowo nie domykać otwartych pozycji walutowych wynikających np. z przeprowadzanych transakcji z klientami. Z reguły w takich bankach, zarówno poziom ustalonych limitów, jak i ich wykorzystanie (zwłaszcza w zakresie działalności na własny rachunek) jest wysoki, oferowane produkty mają bardziej wyrafinowany charakter, a skala działalności spekulacyjnej oraz zmienność wyników z tego tytułu są znaczące. Banki różnią się, co do tego, w zakresie jakich produktów lub rodzajów działalności dopuszczają zajmowanie otwartej pozycji. Najczęściej banki centralizują zarządzanie ryzykiem kursowym i ograniczają zajmowanie pozycji do pewnych wybranych produktów, portfeli i/lub walut. Sporadycznie mogą wystąpić przypadki zezwalania poszczególnym centrom zysku oraz jednostkom organizacyjnym na otwieranie pozycji w ramach określonych limitów. Niemniej jednak, bank powinien posiadać taki system zarządzania ryzykiem, który pozwala mu na zarządzanie ryzykiem w skali całego banku, a także z uwzględnieniem ryzyka wynikającego z działalności podmiotów zależnych. Aby osiągnąć pożądany profil ryzyka bank, może zmieniać swój apetyt na ryzyko operacji walutowych za pomocą określonej strategii kredytowania i finansowania działalności. Wiele banków wykorzystuje instrumenty pochodne, takie jak na przykład bieżące transakcje wymiany walutowej (ang. FX spot), terminowe transakcje wymiany walutowej (ang. FX forward), walutowe transakcje zamiany (ang. FX swap), w celu zmiany swojego profilu ryzyka. Przed dopuszczeniem do wykorzystania tego typu instrumentów, kierownictwo banku powinno rozumieć zasady ich działania i ryzyko z nimi związane. Kierownictwo powinno także zlecić przygotowanie adekwatnych systemów pomiaru i monitorowania ryzyka w związku z wykorzystaniem tych instrumentów w procesie zarządzania profilem ryzyka banku Wymogi kapitałowe z tytułu ryzyka walutowego Nadzór bankowy oczekuje, że bank będzie utrzymywał kapitał na poziomie odpowiednim do złożoności i poziomu ryzyka, jakie podejmuje. Określając właściwy poziom kapitału, kierownictwo banku powinno wziąć pod uwagę poziom aktualnego i potencjalnego ryzyka, jakie wynika lub może wynikać z prowadzonej działalności oraz jakość procesu zarządzania ryzykiem w banku. Obliczając wymóg kapitałowy na pokrycie ryzyka walutowego 8, bank może stosować metodę podstawową, metodę wartości zagrożonej lub metodę mieszaną. Stosując metodę podstawową, bank oblicza wymóg kapitałowy jako 8% pozycji walutowej całkowitej - jeżeli pozycja walutowa całkowita przewyższa 2% funduszy własnych banku lub zero - jeżeli pozycja walutowa całkowita nie przewyższa 2% funduszy własnych banku. Metoda wartości zagrożonej opiera wyliczenie wymogu kapitałowego na rezultatach uzyskiwanych za pośrednictwem modelu wartości zagrożonej. Stosowanie tej metody wymaga od banku spełnienia warunków określonych przez nadzór bankowy. Wykorzystując metodę mieszaną, w pierwszej kolejności bank określa zakres zastosowania metody wartości zagrożonej, poprzez wyodrębnienie walutowych pozycji pierwotnych 7 Bardziej szczegółowe informacje na temat wykorzystania i ostrożnego zarządzania produktami pochodnymi zostały zawarte w rozdziale Instrumenty pochodne. Ponadto pewne wskazówki w tym zakresie zawierają Rekomendacje Generalnego Inspektora Nadzoru Bankowego A, B, C z 2002 r. Wskazówki dotyczące procesu wprowadzania nowych produktów zawiera Rekomendacja G z 2002 r. dotycząca zarządzania ryzykiem stopy procentowej w bankach. 8 Uchwała ws. adekwatności kapitałowej banków. 5

7 objętych tą metodą. Dla pozostałych pozycji, wymóg kapitałowy jest wyliczany przy zastosowaniu metody podstawowej. 1.3 Stabilność wyniku Inspektorzy nadzoru powinni zwrócić się do kierownictwa banku z prośbą o przedstawienie przyjętych założeń dotyczących zysków z operacji wymiany walutowej oraz wyników z walutowych instrumentów pochodnych. W trakcie badań należy przeanalizować i ocenić poziom i źródła tych wyników, pod kątem ich stabilności, pamiętając o tym, iż wysoka zmienność wyniku z operacjach walutowych świadczy o wysokim poziomie ryzyka podejmowanego przez bank. Inspektorzy nadzoru powinni ustalić jaka część wyników realizowanych na operacjach walutowych jest efektem działalności handlowej (spekulacyjnej). Jeśli wynik ten stanowi istotną część działalności banku 9 (można porównać z wynikami osiąganymi w systemie bankowym), to może się okazać, że poziom ryzyka jest wysoki. Inspektorzy powinni pamiętać, że wysokie wyniki operacji obciążonych ryzykiem walutowym oznaczają podejmowanie przez bank wysokiego ryzyka kursowego. Wysokość wynagrodzeń dealerów nie powinna być nadmiernie uzależniona od wykonania indywidualnych zadań w zakresie zysków. Zbyt ambitne zadania tego typu mogą wymusić na dealerach zbyt ryzykowne operacje. Zarząd banku powinien przeprowadzać przynamniej roczne przeglądy swoich założeń, procedur i zasad polityki, porównując je z działalnością prowadzoną przez bank i warunkami na rynku. Przy ocenie stabilności inspektorzy powinni również przeanalizować, czy bank nie jest nadmiernie uzależniony od przychodów z transakcji zawieranych z niewielką liczbą "dużych" klientów. 2. ZARZĄDZANIE RYZYKIEM OPERACJI WALUTOWYCH Skuteczny nadzór nad ryzykiem operacji walutowych wymaga sformalizowanego całościowego procesu zarządzania, który zapewni zidentyfikowanie we właściwym czasie ryzyka, jego pomiar, monitorowanie oraz kontrolę. Kierownictwo banku powinno opracować pisemne zasady polityki w zakresie zarządzania ryzykiem, które zostaną przekazane pracownikom. Takie zasady powinny w szczególności określać: apetyt na ryzyko (np. poprzez ustalenie pułapu maksymalnych dziennych/miesięcznych strat) oraz sposoby zabezpieczania ryzyka wynikającego z posiadanych instrumentów, metody zarządzania pozycją walutową, uwzględniające zasady postępowania w przypadku zmian w otoczeniu zewnętrznym, zasady przydzielania przez kierownictwo banku odpowiednich uprawnień i pełnomocnictw dla osób uczestniczących w procesie zarządzania pozycją walutową, zasady ewidencji księgowej, w tym zasady bieżącej wyceny pozycji walutowej. Proces zarządzania ryzykiem operacji walutowych powinien obejmować: 9 Sposób pomiaru poziomu ryzyka rynkowego z wykorzystaniem zmienności wyniku został opisany w wewnętrznej metodyce GINB. 6

8 ustanowienie linii zależności służbowych oraz kompetencji decyzyjnych, dzięki którym realizowane będą cele przyjętej strategii działania oraz zaistnieje proces ewentualnego zezwalania na odstępstwa od zasad przyjętej polityki; metody pomiaru ryzyka operacji walutowych wynikającego z prowadzonej działalności; system niezależnego monitorowania ryzyka zapewniający zgodność działania banku z określonym przez kierownictwo banku apetytem na ryzyko oraz ochronę wyniku; wsparcie działalności operacyjnej i procesu zarządzania ryzykiem poprzez odpowiednią technologią informatyczną; system kontroli ryzyka, obejmujący nadzór kierownictwa banku, system limitów, system sprawozdawczości zarządczej oraz system kontroli wewnętrznej. Proces zarządzania ryzykiem powinien być zaprojektowany w sposób umożliwiający ocenę i zarządzanie ryzykiem we wszystkich jednostkach organizacyjnych banku, których dotyczy ryzyko operacji walutowych. Kierownictwo banku powinno również sprawować nadzór nad ryzykiem występującym w podmiotach zależnych. Zarządzanie ryzykiem operacji walutowych powinno być realizowane również w powiązaniu z innymi rodzajami ryzyka 10, takimi jak ryzyko kredytowe, ryzyko płynności, ryzyko stopy procentowej, ryzyko operacyjne, ryzyko prawne, ryzyko utraty reputacji, ryzyko kraju, ryzyko cyklu makroekonomicznego. Na przykład, w sytuacji dewaluacji PLN, kredytobiorcy mogą nie być w stanie spłacać swoich zobowiązań walutowych z uwagi na fakt, iż wielkość spłat (w przeliczeniu na PLN) wzrasta. Wynikiem takiej sytuacji może być wzrost poziomu kredytów zagrożonych, a w konsekwencji znaczące zwiększenie ryzyka kredytowego w odniesieniu do kredytów walutowych. W przypadku banku, który w przeważającej mierze finansuje aktywa walutowe krótkoterminowymi zobowiązaniami, dewaluacja PLN może prowadzić do znaczącego spadku wyniku. Przygotowując oraz dokonując przeglądu profilu ryzyka kursowego banku oraz strategii w tym zakresie, kierownictwo powinno wziąć pod uwagę płynność banku, dostęp do różnych źródeł finansowania oraz możliwość korzystania z rynku instrumentów pochodnych. Bank posiadający stabilne źródła finansowania może być lepiej przygotowany do wytrzymania krótkoterminowej presji na wynik finansowy na skutek niekorzystnych zmian kursów walut niż bank w dużej mierze uzależniony od hurtowych, krótkoterminowych źródeł finansowania (np. lokaty międzybankowe), które mogą szybko zostać wycofane z banku, kiedy jego wynik finansowy obniży się. Bank finansujący się wyłącznie na rynkach hurtowych (np. rynku międzybankowym) może natrafić na trudności przy próbie zastąpienia istniejących źródeł finansowania lub uzyskania nowych środków, gdy okaże się, że wzrasta wielkość jego kredytów zagrożonych. Bank, który ma łatwy dostęp do rynków pieniężnych i instrumentów pochodnych, ma lepsze możliwości szybkiej reakcji i modyfikacji swojej pozycji walutowej w sytuacji zmieniających się warunków rynkowych niż banki, które polegają jedynie na portfelach uzależnionych od bazy klientów. Wykorzystywanie instrumentów finansowych niewątpliwie pozwala na dokładniejsze i szybsze zabezpieczenie ryzyka kursowego. Niemniej jednak, stosując takie rozwiązania, bank powinien pamiętać o konieczności identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli wszystkich rodzajów ryzyka wynikających z tego typu instrumentów. 10 Procedury analizy i oceny tych rodzajów ryzyka zostały opisane w odrębnych rozdziałach Podręcznika. 7

9 Inspektorzy powinni ocenić: adekwatność procesu zarządzania ryzykiem operacji walutowych przez bank w stosunku do jego profilu ryzyka, efektywność procesu zarządzania ryzykiem, poziom i trendy w zakresie poziomu ryzyka oraz adekwatność kapitału banku w stosunku do wielkości ryzyka oraz procesu zarządzania ryzykiem. Inspektorzy nadzoru powinni omówić z kierownictwem banku główne źródła ryzyka operacji walutowych, obciążającego bank, oraz ocenić czy systemy pomiaru ryzyka stosowane przez bank dostarczają wystarczających informacji do oceny ryzyka. Powinni także przeanalizować rzetelność i efektywność procesu monitorowania oraz kontroli ryzyka tak, aby upewnić się czy praktyki stosowane przez bank są zgodne z deklarowanymi przez radę nadzorczą i zarząd celami oraz zaakceptowanym apetytem na ryzyko. Formułując wnioski na temat wpływu ryzyka operacji walutowych na bezpieczeństwo i stabilność banku, inspektorzy nadzoru powinni wziąć pod uwagę: 1. profil ryzyka banku oraz jego adekwatność kapitałową, 2. jakość procesu zarządzania ryzykiem operacji walutowych, na podstawie oceny: a b c d adekwatności regulacji wewnętrznych oraz zgodności działania banku z przepisami prawa i rekomendacjami ostrożnościowymi, adekwatności funkcjonującej w banku struktury organizacyjnej oraz kwalifikacji osób odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykiem operacji walutowych, adekwatności procesów identyfikacji, pomiaru i monitorowania ryzyka, skuteczności nadzoru sprawowanego przez kierownictwo banku, systemu limitów, systemu sprawozdawczości zarządczej i systemu kontroli wewnętrznej. Czynniki wpływające na ocenę zarządzania ryzykiem operacji walutowych zostały podzielone na cztery grupy: 1. regulacje wewnętrzne, 2. pracownicy, 3. procesy, 4. system kontroli, tj. w taki sposób, aby umożliwić dokonanie oceny ryzyka operacyjnego, wynikającego z obszaru ryzyka operacji walutowych. Syntetyczne ustalenia w tym zakresie wpływają na cenę ryzyka operacyjnego. 2.1 Regulacje wewnętrzne oraz przepisy prawa i rekomendacje ostrożnościowe Strategia i polityka banku w zakresie zarządzania ryzykiem Zarząd banku i rada nadzorcza określają strategię banku oraz określają apetyt banku na ryzyko operacji walutowych. Wskazane jest przy tym, aby kierownictwo banku w sposób jasny nakreśliło profil ryzyka, określając podstawowe cele działalności banku w zakresie zarządzania ryzykiem operacji walutowych. Cele strategiczne banku powinny być wyznaczone w taki sposób, aby ich realizacja była dostosowana do możliwości banku w zakresie zarządzania ryzykiem operacji walutowych. Skuteczne zarządzanie tym ryzykiem wymaga zarówno zasobów 8

10 technicznych jak i wyspecjalizowanego personelu, tak więc kierownictwo banku powinno zapewnić odpowiednie środki na ten cel. Kierownictwo powinno dopilnować, aby bank wprowadził zasady polityki i procedury, które zapewnią odpowiednią identyfikację, pomiar, monitorowanie oraz kontrolę ryzyka operacji walutowych. Inspektorzy powinni ocenić, czy przyjęta strategia została sformułowana z uwzględnieniem m.in. oceny ryzyka obciążającego działalność banku i produktów wysokiego ryzyka, pozycji na rynku, zdolności banku do dostosowania swojej działalności do zmieniających się warunków rynkowych, fachowości kadry kierowniczej i jakości systemów informacji zarządczej dla kierownictwa, a także zweryfikować, czy działania podejmowane przez kierownictwo banku są zgodne z przyjętą strategią Regulacje wewnętrzne, procedury i metodyki Zarząd banku jest odpowiedzialny za efektywne zarządzanie ryzykiem operacji walutowych zarówno w zakresie nadzoru nad bieżącą działalnością, jak i w perspektywie długoterminowej. Zarząd banku powinien przygotować i wprowadzić procedury oraz instrukcje, które przekładają cele strategiczne oraz dopuszczalny apetyt na ryzyko na standardy operacyjne, które są zrozumiałe dla pracowników banku. Procedury zarządzania ryzykiem powinny mieć charakter całościowy, tj. powinny obejmować wszystkie zaangażowane jednostki organizacyjne banku (departamenty, oddziały) oraz podmioty zależne banku, w których występuje ryzyko operacji walutowych. Procedury powinny uwzględniać co najmniej: zakres działalności walutowej (w tym dealerskiej oraz na zlecenie klientów banku), rodzaje oferowanych produktów i usług, wytyczne dotyczące stosowania transakcji zabezpieczających ryzyko kursowe, oczekiwany dochód i dopuszczalną stratę z tytułu operacji walutowych, obowiązki dealerów i personelu zaangażowanego w proces zarządzania ryzykiem oraz procedury operacyjne poszczególnych jednostek zaangażowanych w zarządzanie ryzykiem operacji walutowych, operacyjne środki kontroli, wymogi sprawozdawcze. Departament skarbu powinien być wyposażony w kodeks postępowania pracowników (normy etyki zawodowej) oraz procedury operacyjne określające zasady: zawierania i anulowania transakcji, w tym transakcji: wewnętrznych, z podmiotami powiązanymi z bankiem oraz z członkami rady nadzorczej, zarządu banku, z innymi pracownikami banku, a także operacji prowadzonych na rachunek własny przez dealera, wykonywania operacji dealerskich po godzinach pracy lub poza siedzibą banku, wykorzystywania limitów przez dealerów i ich ewentualnego przekraczania, klasyfikowania transakcji do poszczególnych portfeli i ustalania wyniku na transakcjach / portfelach, dotyczące kontaktów osobistych ze współpracującymi z bankiem brokerami na rynkach walutowo-pieniężnych, Pozostałe jednostki uczestniczące w zarządzaniu ryzykiem operacji walutowych powinny posiadać procedury określające m.in. zasady w zakresie: monitorowania pracy dealerów (w tym sposobu potwierdzania i autoryzacji transakcji, zasad weryfikowania cen transakcji zawieranych przez komórki operacyjne z cenami rynkowymi), 9

11 procedur księgowych transakcji, w tym: ewidencjonowania transakcji do poszczególnych portfeli księgowych (z ewentualnym rozwiązaniem kwestii rachunkowości zabezpieczeń), ich rozliczania, ustalania wyniku / wyceny poszczególnych transakcji / portfeli, zasad kalkulacji wymogów kapitałowych, rozliczania kosztów brokerów, rekoncyliacji rachunków nostro, stosowanych metod pomiaru wraz z opisem przyjętych założeń, zasad kontroli ryzyka z uwzględnieniem szczegółowych wytycznych w zakresie sporządzania i weryfikacji raportów. Ryzyko kursowe występuje w różnych obszarach działalności banku (np. w pionie kredytowym czy inwestycyjnym) i z reguły jest przenoszone do zespołu dealerskiego, który posiada doświadczenie w zarządzaniu tym ryzykiem. Takie przeniesienie ryzyka dokonywane jest poprzez zawarcie wewnętrznej umowy pomiędzy dwoma departamentami (decyzje o zabezpieczeniu ryzyka banku powinny być uzgadniane pomiędzy zarządem a kierownictwem departamentu skarbu, a ustalenia winny być zawarte na piśmie). Załóżmy, iż departament kredytowy udzielił klientowi pięcioletniego kredytu w USD. Ponieważ departament kredytowy posiada doświadczenie w zarządzaniu ryzykiem kredytowym nie zaś walutowym, dlatego też będzie chciał zabezpieczyć się przed ryzykiem, iż USD może stracić na wartości. W tym celu zostanie zawarta wewnętrzna transakcja polegająca na terminowej sprzedaży USD departamentowi skarbu przez departament kredytowy. Transakcja taka powinna być zawarta po cenach rynkowych. Tak więc, zawierając wewnętrzną umowę, departament kredytowy przeniósł swoje ryzyko kursowe na departament skarbu. Od tej pory za zarządzanie zaangażowaniem banku w USD jest odpowiedzialny departament skarbu (a nie kredytowy). Departament skarbu ma teraz długą pozycję w USD i - zależnie od strategii banku, przewidywań w zakresie rozwoju sytuacji na rynku walutowym w przyszłości i przyjętych limitów ryzyka - może zdecydować utrzymać tę długą pozycję lub też zabezpieczyć ją poprzez sprzedaż USD kontrahentowi spoza banku. Takie wewnętrzne umowy powinny być zawierane po to, aby można było właściwie alokować zyski lub straty ponoszone z tytułu danej transakcji. Załóżmy, że w powyższym przykładzie departament skarbu zdecydował utrzymywać długą pozycję w USD, przewidując wzrost jego wartości w stosunku do złotego. Jeśli jednak wartość USD spadnie, bank poniesie stratę z tytułu długiej pozycji w tej walucie. W takiej sytuacji, departament kredytowy nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek straty spowodowane spadkiem wartości USD w ciągu 5 lat, ponieważ zawierając wewnętrzną umowę, przeniósł swoje zaangażowanie do departamentu skarbu. Straty będzie natomiast wykazywać departament skarbu. Podobnie, jeśli klient nie spłaci kredytu, ryzyko nie będzie dotyczyć departamentu skarbu, lecz departamentu kredytowego. Celem rozróżniania dochodów z tytułu udzielonego kredytu od dochodów wynikających ze zmian kursowych jest prawidłowa alokacja zysków/ strat według departamentów odpowiedzialnych za zarządzanie danym ryzykiem. Dzięki temu poszczególne piony oceniane są adekwatnie do osiąganych wyników i sposobu zarządzania ryzykiem, za które ponoszą odpowiedzialność. Niezbędnym elementem w procesie zarządzania ryzykiem jest określenie trybu uzgadniania pozycji walutowej banku i wyniku z pozycji wymiany ze wskazaniem sposobu postępowania 10

12 w przypadku wystąpienia znaczących różnic 11. Bank powinien również posiadać procedurę opisującą sposób postępowania przy wprowadzaniu nowych produktów, określającą co najmniej takie elementy jak: analiza ryzyka, jakie generuje produkt, dopuszczalne formy zabezpieczania ryzyka, sposób ustalania cen produktu, schematy księgowe. Kierownictwo banku powinno także zapewnić wprowadzenie planu utrzymania ciągłości działania, tj. sformalizowanych procedur postępowania w przypadku zaistnienia zdarzeń mogących zakłócić funkcjonowanie banku w obszarze operacji walutowych (np. znacznego wzrostu wolumenu operacji walutowych, awarii systemów informatycznych lub zasilania). Inspektorzy nadzoru bankowego powinni ocenić, czy posiadane przez bank regulacje są dostosowane do profilu ryzyka, a także zweryfikować, czy obowiązujące zasady i procedury są realizowane w codziennej działalności banku, tj. czy pracownicy banku znają regulacje banku i czy przyjęte procedury działania są przestrzegane. Istotne jest również sprawdzenie, czy procedury banku są okresowo weryfikowane i uaktualniane pod kątem zmian warunków otoczenia zewnętrznego (np. zmian legislacyjnych, czynników ekonomicznych lub politycznych) oraz zmian zachodzących w banku (np. struktury organizacyjnej, strategii działalności, profilu ryzyka) Przepisy prawa i rekomendacje ostrożnościowe Banki są zobowiązane dostosowywać zasady działania, a w konsekwencji i procedury, do obowiązujących przepisów prawa i rekomendacji ostrożnościowych nadzoru bankowego 12. W trakcie inspekcji należy ocenić, czy wewnętrzne regulacje banku uwzględniają uwarunkowania wynikające z przepisów prawa i rekomendacji nadzorczych. Inspektorzy powinni również zweryfikować, czy działalność banku nie narusza obowiązujących przepisów prawa i czy prowadzona jest zgodnie z zasadami dobrej praktyki bankowej. 2.2 Pracownicy Kluczowym mechanizmem zarządzania ryzykiem jest rozdzielenie obowiązków pomiędzy pracowników komórki dealerskiej (pracownicy utrzymują kontakt z klientami i zawierają transakcje) a pracownikami zaplecza operacyjnego (pracownikami komórek ewidencji i rozliczeń) oraz osobami monitorującymi i kontrolującymi ryzyko. Sprawne mechanizmy kontroli operacyjnej pomagają bankowi wykryć i rozwiązać problemy, zanim te problemy spowodują straty finansowe. Do zadań zespołu dealerskego należy: wykonywanie, w ramach przyznanych limitów, transakcji na zlecenie klientów oraz transakcji na własny rachunek (domykających transakcje klientowskie i/lub mających na celu realizację wyniku na otwartych pozycjach walutowych), wypełnienie formularza transakcji (ang. deal ticket) 13, 11 Uzgadniając pozycję walutową banku i wynik z pozycji wymiany bank może przyjąć założenie, że pozycja raportowana przez departament skarbu musi być identyczna z pozycją i wynikiem, które są zaewidencjonowane w księgach banku. Najczęściej jednak dopuszcza się możliwość wystąpienia pewnych różnic. Wówczas bank powinien określić, jaka może być maksymalna (nie wpływająca istotnie na poziom ryzyka) wielkość niezgodności pomiędzy systemem transakcyjnym a systemem księgowym. 12 Patrz: Wymogi prawne 11

13 uwzględnienie transakcji w pozycji walutowej, uzgodnienie pozycji walutowej (a często również: pozycji w instrumentach pochodnych lub na poszczególnych portfelach oraz wyniku z pozycji wymiany i wyniku z instrumentów pochodnych/portfeli) z dziennym zestawieniem transakcji przygotowanym przez komórkę kontroli ryzyka. Komórka zaplecza przeprowadza: weryfikację danych na formularzu transakcji, potwierdzenie transakcji, księgowanie transakcji, zlecanie dokonywania płatności, potwierdzenie płatności. Komórki wsparcia i kontroli ryzyka realizują zadania w zakresie: przygotowywania dziennych zestawień transakcji i wyników z tych transakcji, uzgadnianie tych zestawień z pozycjami raportowanymi przez dealing room, kontroli przestrzegania limitów ryzyka rynkowego i ryzyka kredytowego (kontrahenta, rozliczeniowe, przedrozliczeniowe), uzgadniania przychodzących potwierdzeń transakcji z wychodzącymi potwierdzeniami transakcji, uzgadniania otrzymanych płatności, pomiaru ryzyka kursowego. Struktura organizacyjna służąca zarządzaniu ryzykiem kursowym banku może być zróżnicowana, w zależności od wielkości, zakresu oraz złożoności działania banku. W wielu dużych bankach funkcja zarządzania ryzykiem operacji walutowych może być zcentralizowana w wiodącym banku grupy lub też w banku matce grupy lub holdingu. Scentralizowane struktury nie zwalniają jednak zarządów od odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa zarządzanych przez nich banków oraz spełnienia wymogów kapitałowych. W zależności od skali i charakteru działalności banku, obsługa księgowa transakcji oraz funkcje monitorowania i kontroli ryzyka są realizowane przez jedną lub więcej niezależnych komórek/jednostek organizacyjnych. W bankach aktywnie działających na rynku pieniężnym i kapitałowym, najczęściej zadania te wykonywane są przez trzy komórki/jednostki: ewidencja i rozliczanie transakcji realizowane są w pionie księgowości (Back Office), monitorowaniem ryzyka zajmuje się komórka wsparcia (Middle Office), a kontrola ryzyka sprawowana jest przez jednostki usytuowane w pionie kontroli ryzyka (Risk Manager). W bankach, które nie prowadzą rozbudowanej działalności na zlecenie klientów i/lub działalności handlowej, struktura organizacyjna jest znacznie mniej rozbudowana. W bankach tych najczęściej monitorowanie i kontrola ryzyka walutowego leży w kompetencjach Komitetu/Zespołu Zarządzania Aktywami i Pasywami. Komitet ten na podstawie raportów przygotowywanych przez analityka (a w mniejszych bankach 13 Formularz transakcji ma na ogół tylko postać elektroniczną. 12

14 spółdzielczych - najczęściej pracownika księgowości) dokonuje oceny ryzyka i rekomenduje podjęcie odpowiednich działań przez zarząd banku. Kierownictwo banku powinno zagwarantować dostępność właściwych zasobów celem wsparcia procesu zarządzania ryzykiem. Polityka kadrowa banku powinna być realizowana w taki sposób, aby zapewniać ciągłość obsady na kluczowych stanowiskach związanych z zarządzaniem ryzykiem. Kierownictwo banku powinno również stworzyć i realizować program szkoleń dla pracowników zajmujących się zarządzaniem ryzykiem walutowym. Kierujący zespołem dealerskim powinien posiadać doświadczenie w zasadach funkcjonowania międzynarodowych rynków finansowych oraz w bankowości, odznaczać się umiejętnością szybkiej oceny sytuacji. Opis obowiązków na stanowisku dealera winien precyzować wymagane doświadczenie, zadania i obowiązki służbowe, oraz upoważnienia/pełnomocnictwa w zakresie podejmowania ryzyka. Dealerzy powinni posiadać kwalifikacje odpowiednie do obsługi używanych systemów informatycznych (transakcyjnych, oraz monitorowania ryzyka). Dealerzy oraz kierownictwo departamentu skarbu powinni rozumieć wszystkie ryzyka związane z operacjami jakie zawierają. Jeśli okaże się, iż praca departamentu skarbu jest nadmiernie uzależniona od jednego lub kilku specjalistów, inspektorzy nadzoru powinni zwrócić uwagę bankowi na potencjalne niebezpieczeństwo takiej sytuacji. System wynagrodzeń dealerów powinien być tak skonstruowany, aby nie motywować pracowników do podejmowania nadmiernego ryzyka. Konieczność sprawowania należytej kontroli nad ewidencjonowaniem, monitorowaniem i rozliczaniem transakcji walutowych wymaga, aby obowiązki zespołu zaplecza i dealerów były rozdzielone i niezależnie nadzorowane. Zastosowane rozwiązania organizacyjne różnią się w różnych bankach, niemniej, zespół zaplecza winien być podporządkowany członkom kierownictwa wyższego szczebla, nie związanym z działalnością dealerską. Wyższe kierownictwo będzie miało świadomość głównych rodzajów ryzyka operacyjnego, na które narażony jest bank. Zważywszy na wysokość kwot typowych transakcji walutowych i szybkość wykonania tych transakcji, inspektorzy nadzoru powinni upewnić się, że organizacja pracy zespołu zaplecza umożliwia bezzwłoczne a zarazem rzetelne ewidencjonowanie transakcji i przygotowanie instrukcji płatniczych. Zadania wykonywane przez zespół zaplecza mają charakter wysoko techniczny; zazwyczaj wymagają większej wiedzy fachowej, aniżeli tradycyjne czynności przetwarzania dokumentów w banku. Inspektorzy nadzoru powinni upewnić się, czy zawierane są transakcje, w odniesieniu do których komórki zaplecza nie posiadają wiedzy o ich ewidencjonowaniu i rozliczaniu. Kadry zarządzające ryzykiem i sprawujące kontrolę wewnętrzną powinny cechować się odpowiednio wysokimi kwalifikacjami. Pracownicy tych komórek powinni znać ryzyko związane z istotą wszystkich transakcji i produktów walutowych. Komórka kontroli ryzyka powinna być niezależna od zespołu dealerskiego, tj. powinna być umieszczona w innym pionie, aby zapobiec, że ten sam dyrektor departamentu/członek zarządu odpowiada za zespół dealerski i jednocześnie za komórkę kontroli ryzyka. Komórka kontroli ryzyka ma za zadanie dokonywać pomiaru, monitorować i kontrolować ryzyko wynikające z działalności banku, w tym z operacji wykonywanych przez zespół dealerski. Bank powinien posiadać systemy, które mierzą każdy aspekt ryzyka kursowego związanego z działalnością banku. Bank nie powinien się angażować w działalność, w odniesieniu do której nie jest w stanie dokonywać pomiaru ryzyka. W bankach aktywnie działających na rynku pieniężnym i walutowym zazwyczaj działa także zespół wsparcia (Middle Office), który odpowiada np. za dostarczanie niezależnych cen rynkowych i kontrolę bieżącą. Wynagrodzenie 13

15 oferowane pracownikom tych komórek powinno być dostatecznie wysokie, aby przyciągnąć i zatrzymać osoby kompetentne w ocenie ryzyka kursowego. W trakcie inspekcji należy ustalić jaki jest podział uprawnień decyzyjnych dotyczących zarządzania ryzykiem w ramach obowiązującej struktury organizacyjnej oraz sprawdzić, czy pracownicy posiadają i mają aktualizowane zakresy swoich obowiązków. Inspektorzy powinni również ocenić, czy kwalifikacje kierownictwa i pracowników banku odpowiadają wymaganiom stanowisk związanych z zarządzaniem ryzykiem operacji walutowych. W przypadku gdy operacje walutowe mają istotne znaczenie dla działalności banku, należy również przeanalizować, czy rotacja pracowników związanych z zarządzaniem tym ryzykiem nie powoduje zagrożenia dla zachowania ciągłości działania banku. 2.3 Procesy Identyfikowanie ryzyka Metody i systemy, za pomocą których bank identyfikuje oraz dokonuje pomiaru ryzyka kursowego i ryzyka operacyjnego, wynikającego z działalności walutowej, powinny odpowiadać charakterowi i złożoności operacji dokonywanych przez bank. Aby identyfikować i kontrolować narażenie banku na ryzyko, metody i systemy pomiaru powinny dostarczyć adekwatnej, dokładnej i podanej na czas informacji. Ryzyko kursowe może wynikać z wielu źródeł i dlatego systemy jego pomiaru muszą być zróżnicowane. Aby zastosować systemy pomiaru ryzyka, najbardziej odpowiednie dla podejmowanego przez bank ryzyka, kierownictwo banku powinno przeanalizować charakter działalności i produktów banku, a także strukturę portfela produktów i profil działalności banku. Kierownictwo powinno rozumieć strukturę poszczególnych operacji finansowych banku oraz profil ryzyka związanego z tymi operacjami, aby móc określić udział każdego z tych źródeł w ogólnym profilu ryzyka banku. Następnie systemy pomiaru ryzyka powinny być ocenione ze względu na trafność identyfikacji i pomiaru wielkości głównych źródeł ryzyka banku Pomiar ryzyka Dokładny i terminowy pomiar ryzyka kursowego jest niezbędny dla właściwego zarządzania ryzykiem i jego kontroli. Skala i charakter działalności banku determinuje rodzaj stosowanych metod pomiaru ryzyka oraz częstotliwość jego oceny. Bank, który prowadzi działalność handlową, z uwagi na dużą zmienność rynku, powinien dokonywać pomiaru w miarę na bieżąco. Natomiast bank posiadający niski udział produktów walutowych, niską dynamikę przyrostu tego typu transakcji i domykający pozycje walutowe może przeprowadzać analizy ryzyka z niższą częstotliwości. Niemniej jednak, na potrzeby bieżącego zarządzania ryzykiem, bank powinien posiadać codzienną informację co najmniej na temat kształtowania się swojej pozycji walutowej i wyniku z tej pozycji. Najprostszą i najczęściej stosowaną metodą oceny poziomu ryzyka kursowego jest analiza otwartych pozycji walutowych, tj. pozycji całkowitej oraz pozycji indywidualnych w walutach, które stanowią istotny udział w działalności banku. Aby uzyskać pełną informację na temat poziomu ryzyka w skali całego banku, bank powinien zapewnić odpowiedni sposób pozyskiwania, ze wszystkich swoich jednostek organizacyjnych, danych dotyczących walutowych produktów bilansowych i pozabilansowych. 14

16 Do pozycji walutowej banku wchodzą bilansowe salda walutowe, pozabilansowe salda walutowe, transakcje złotowe indeksowane, natomiast wyłączone są salda o charakterze strukturalnym 14. W sprawozdaniach dla kierownictwa strukturalna pozycja wymiany, nie powinna być wykazywana razem z wynikami i ocenami departamentu skarbu. Innymi słowy, dochody z pozycji strukturalnej nie powinny być mieszane z wynikami z operacyjnej pozycji walutowej. Ważne jest, aby kierownictwo banku mogło łatwo identyfikować wyniki banku z poszczególnych pozycji, aby dokładnie znać źródła zysków i źródła strat banku, a także by móc przypisać zyski/ straty odpowiedzialnym komórkom. Na podstawie pozycji walutowych bank może dokonywać symulacji mających na celu analizę kształtowania się wyniku na skutek zmian wielkości kursów i/lub zmiany pozycji walutowych. Banki prowadzące działalność handlową powinny stosować bardziej zaawansowane metody pomaru. Jedną z popularnie stosowanych metod pomiaru ryzyka w tego typu bankach jest wykorzystanie metody wartości zagrożonej (VaR). VaR mierzy ryzyko kursowe na jakie narażony jest bank w wyniku posiadania otwartych pozycji w walutach, odzwierciedlając potencjalną stratę na pozycji, przy określonym (wysokim) poziomie prawdopodobieństwa i założonym okresie utrzymywania pozycji. Metoda ta wyraża ryzyko w postaci jednej liczby, ujmującej zarówno strukturę produktową banku (pozycje otwarte w różnych walutach), jak i zachowanie rynku (np. zmiany kursów walutowych w przeszłości, jeśli bank używa w modelu zmienności historycznej). Wyliczona za pomocą modelu wartości zagrożonej liczba jest łatwa w interpretacji. Modele mierzące wartość zagrożoną pozwalają na wyliczenie wielkości straty jaką bank może ponieść wskutek zmian cen rynkowych i jaka nie zostanie przekroczona z pewnym prawdopodobieństwem (lub inaczej pokazują stratę jaką bank może ponieść z pewnym małym określonym prawdopodobieństwem). Sposób liczenia VaR, przyjmowane założenia oraz dokładność szacowanych wyników są uzależnione m.in. od rodzaju przyjętego modelu (np. wariancji kowariancji, symulacji historycznej, symulacji Monte Carlo). W odniesieniu do ryzyka kursowego zmiany cen rynkowych dotyczą zmian kursów walut. Istnieje kilka rodzajów metody mierzącej wartość zagrożoną. Jedną z nich jest model "VAR variance-covariance" (wariancja-kowariancja). Model ten używając metod statystycznych i bazując na danych historycznych oblicza wartość zagrożoną. Model wykorzystuje wariancję, która mierzy niestabilność zmian parametru rynkowego oraz współczynniki korelacji uzależniające zmiany jednego kursu od zmian drugiego kursu. VaR może być stosowany do pomiaru ryzyka na poziomie zagregowanym (np. łącznego ryzyka rynkowego, z uwzględnieniem korelacji pomiędzy różnymi czynnikami ryzyka), jak również do kalkulacji wymogu kapitałowego 15. Bank stosujący modele do pomiaru ryzyka powinien określić, zakres oraz źródła danych, które będą zasilały model. System księgi głównej najczęściej nie jest w stanie dostarczyć pełnych danych na temat charakterystyki wszystkich produktów/portfeli (np. danych na temat opcji wpisanych w produkty, wyceny instrumentów finansowych oraz innych charakterystyk, istotnych dla ryzyka banku). Aby otrzymać bardziej szczegółową informację, niezbędną do pomiaru ryzyka, banki muszą być w stanie uzyskać dane z funkcjonujących systemów transakcyjnych. Oznacza to, że bank musi zapewnić sobie dostęp do informacji pochodzących z wielu systemów i/lub aplikacji. Księga główna banku może być wykorzystywana, 14 Pozycje strukturalne zostały zdefiniowane w Uchwale ws. adekwatności kapitałowej. 15 W przypadku wykorzystywania VaR do obliczania wymogu kapitałowego na pokrycie ryzyka stopy procentowej, stosowany przez bank model musi spełnić wymogi określone w Uchwale ws. adekwatności kapitałowej banków. 15

17 aby sprawdzić rzetelność/poprawność danych bilansowych uzyskanych z tych systemów transakcyjnych lub z hurtowni danych. Bank powinien posiadać pełną dokumentację dotyczącą używanych modeli pomiaru ryzyka. Okresowo powinna być przeprowadzana niezależna weryfikacja założeń używanych w modelach pomiaru ryzyka. Powinna zostać także określona częstotliwość weryfikacji założeń modelu pomiaru ryzyka i przeglądu modelu oraz sposób i częstotliwość weryfikacji wyników uzyskiwanych przy zastosowaniu modelu. Niektóre banki napotykają następujące problemy podczas używania systemów pomiaru ryzyka: model nie jest w stanie objąć wszystkich istotnych źródeł narażenia banku na ryzyko kursowe. Tego typu problemu mogą doświadczać banki, które nie zaktualizowały technik pomiaru ryzyka o zmiany w strategii działalności, nowe produkty lub fakty wynikające z przejęcia innych podmiotów lub fuzji z innym bankiem, kierownictwo banku nie rozumie metod wykorzystywanych w modelu oraz jego założeń. Banki, które nabywają model od zewnętrznego dostawcy a nie udaje im się uzyskać aktualnej instrukcji dla użytkownika oraz dokumentacji źródłowej opisującej przyjęte w modelu założenia oraz sposoby obliczania, mogą błędnie interpretować wyniki, tylko jedna osoba w banku jest w stanie obsługiwać system pomiaru ryzyka oraz zna i rozumie jego założenia. Jeżeli taka osoba opuści bank, może nie być on w stanie przygotowywać terminowo oraz w prawidłowy sposób, szacunku narażenia banku na ryzyko. Dlatego niedopuszczalne jest aby tylko jedna osoba w banku posiadała szczegółową wiedzę na temat systemu pomiaru ryzyka, bank nie zbiera odpowiednich (kompletnych, wiarygodnych, rzetelnych) informacji nt. parametrów istotnych przy pomiarze ryzyka kursowego. Testowanie warunków skrajnych 16 Zarządzając ryzykiem operacji walutowych bank powinien uzupełnić proces oceny tego ryzyka o analizę wpływu różnych parametrów rynkowych (w tym kursów walutowych) na otwarte pozycje walutowe, jak i na portfel kredytowy oraz bazę depozytową oraz na wynik finansowy i kapitał. Testowanie warunków skrajnych obejmuje: analizę wydarzeń mogących niekorzystnie wpłynąć na działalność banku (np. znaczna dewaluacja waluty, wprowadzenie ograniczeń dewizowych lub kredytowych), ocenę wytrzymałości banku w takich sytuacjach (w tym posiadanie odpowiedniej wysokości kapitału), ocenę prawdopodobieństwa wydarzeń negatywnych, analizę najbardziej niekorzystnego możliwego scenariusza wydarzeń. Testy symulacyjne nie powinny ograniczać się do wyliczenia potencjalnych zysków i strat. Należy także dokonać jakościowej analizy koniecznych działań przy założeniu różnych wariantów wydarzeń. 16 Wytyczne dotyczące analizy testów warunków skrajnych oraz procedury inspekcji w tym zakresie są określone w wewnętrznej metodyce GINB. 16

18 Testy muszą być zbudowane w taki sposób, aby uwzględniały charakter działalności banku, jego strategię inwestycyjną, a także czas potrzebny do zamknięcia pozycji / zabezpieczenia pozycji w potencjalnie niekorzystnych warunkach rynkowych. Banki, wykorzystujące do kalkulacji wymogu kapitałowego modele statystyczne, są zobowiązane 17 do dokonywania przynajmniej raz na kwartał serii symulacji wpływu skrajnie niekorzystnych warunków na wynik zrealizowany na pozycjach pierwotnych objętych modelem wartości zagrożonej oraz na poziom wartości zagrożonej, uwzględniających m.in. skrajne zakłócenia: parametrów cenowych, poziomu płynności rynków, siły związków korelacyjnych zmian parametrów cenowych, zmienności parametrów cenowych, struktury i wielkości pozycji pierwotnych i innych specyficznych uwarunkowań banku w zakresie ryzyka rynkowego. Inspektorzy nadzoru bankowego powinni ocenić jakie jest zagrożenie dla wyniku z pozycji wymiany i dla funduszy własnych w przypadku niekorzystnych zmian kursów walutowych, poprzez: analizę wpływu otwartych pozycji walutowych na wynik z pozycji wymiany i wynik z działalności bankowej oraz kapitał przy założeniu następujących scenariuszy: aprecjacja/deprecjacja PLN (z uwzględnieniem pozycji krótkiej/długiej) na dzień inspekcji o 30 pp, z dnia na dzień; aprecjacja/deprecjacja PLN (z uwzględnieniem pozycji krótkiej/długiej) w dniu, w którym bank posiadał pozycję najwyższą co do wartości bezwzględnej (na podstawie danych dziennych za okres 1 roku). analizy typu VaR. Inspektorzy nadzoru bankowego powinni zidentyfikować jednostki/komórki organizacyjne banku oraz poszczególne osoby odpowiedzialne za przeprowadzenie badania kluczowych elementów składowych procesu pomiaru ryzyka kursowego. Inspektorzy nadzoru powinni dokonać przeglądu dokumentacji roboczej audytu wewnętrznego oraz raportów biegłego rewidenta i ocenić czy przeprowadzone badania są wystarczające i mają właściwy zakres. Inspektorzy nadzoru powinni ocenić w szczególności, czy dokonywany jest okresowy przegląd, ocena oraz walidacja założeń oraz procesu pomiaru ryzyka. Wśród zagadnień objętych badaniem i poddanych ocenie znajdują się: adekwatność systemu pomiaru ryzyka w banku, pod kątem dostosowania do charakteru, zakresu oraz złożoności działalności banku; dokładność oraz kompletność danych wejściowych do modelu; racjonalność oraz trafność scenariuszy i założeń; trafność obliczeń związanych z pomiarem ryzyka. Trafność wyników modelu jest weryfikowana przez porównanie wyników faktycznych z wynikami prognozowanymi. Banki na ogół porównują prognozowany wynik finansowy netto z faktycznym wynikiem finansowym. Inspektorzy nadzoru powinni również ocenić czy kierownictwo banku analizuje wyniki generowane przez model, a także czy ma świadomość ograniczenia stosowanych modeli pomiaru ryzyka. W przypadku, gdy bank wykorzystuje modele matematyczne do wyliczania wymogu kapitałowego (regulacyjnego) na pokrycie ryzyka walutowego, należy również dokonać weryfikacji stosowanych przez bank modeli pod kątem wymagań jakościowych określonych 17 Uchwała ws. adekwatności kapitałowej banków. 17

19 w obowiązujących przepisach oraz ocenić funkcjonowanie modelu w praktyce. Należy się również upewnić, czy bank nie stosuje różnych modeli pomiaru ryzyka dla potrzeb wewnętrznego zarządzania ryzykiem i w celu zapewnienia adekwatności kapitałowej Monitorowanie ryzyka Zarządzanie ryzykiem operacji walutowych jest procesem dynamicznym, dlatego też pomiar wyłącznie ryzyka wynikającego z bieżącej działalności nie jest wystarczający. Bank powinien oceniać zasadność swojej strategii działalności oraz dopuszczalnej tolerancji na ryzyko, pod kątem zmian zachodzących w banku (związanych np. z procesem wprowadzania nowego produktu), jak i zmian czynników otoczenia zewnętrznego (np. o charakterze regulacyjnym, ekonomicznym i politycznym). Z drugiej strony monitorowanie ryzyka związane jest z permanentną analizą działalności operacyjnej jednostek biznesowych, w tym zwłaszcza departamentu skarbu, który najczęściej odpowiada za bieżące zarządzanie ryzykiem walutowym w skali całego banku. Ocena strategii działalności Dobrze zarządzany bank monitoruje i mierzy nie tylko ryzyko, które wynika z aktualnie prowadzonej działalności, ale także ryzyka wynikającego z planowanego rozwoju działalności banku oraz oczekiwanych zmian czynników otoczenia zewnętrznego. Chociaż założenia na temat nowej działalności wprowadzają jeszcze jeden element subiektywny w proces pomiaru ryzyka to jednak pomagają przewidywać przyszłe narażenie banku na ryzyko. Włączając do modelu założenia na temat nowej działalności lub zmiany struktury działalności, kierownictwo banku powinno zadbać, aby założenia takie były realistyczne i dostosowane do scenariusza zachowania kursów walutowych, który jest aktualnie oceniany oraz realny, biorąc pod uwagę pozycję konkurencyjną banku oraz całościową strategię działalności. W szczególności kierownictwo banku powinno unikać zbyt optymistycznych założeń służących maskowaniu ryzyka operacji walutowych wynikającego z prowadzonej działalności bilansowej i pozabilansowej. Strategia działalności wymaga również weryfikacji pod kątem oczekiwanych zmian czynników otoczenia zewnętrznego. Przykładowo, oczekiwania co do zmian parametrów rynkowych mogą wpłynąć na potrzebę zmiany struktury bilansu i/lub domknięcia otwartych pozycji, bądź też skutkować wyrażeniem aprobaty na zwiększenie poziomu ryzyka. Z kolei zmiany regulacyjne dotyczące np. adekwatności kapitałowej mogą powodować, że bank będzie musiał podjąć działania mające na celu ograniczenie ryzyka lub zwiększenie poziomu kapitału na zabezpieczenie tego ryzyka. Duże banki na ogół monitorują ryzyko walutowe z wysoką częstotliwością oraz planują strategie działania w celu korekty wielkości tego ryzyka. Te korekty mogą polegać na podjęciu decyzji o zakupie lub sprzedaży pewnych instrumentów lub portfeli, strategicznych decyzjach dotyczących pewnych obszarów działalności, strategii otwierania lub utrzymywania otwartej pozycji w określonej walucie, strategii zabezpieczania lub transformacji ryzyka przy użyciu instrumentów pochodnych. Decyzje takie często podejmowane są przez Komitet Zarządzania Aktywami i Pasywami i/lub przez komitet inwestycyjny, w skład którego wchodzą przedstawiciele jednostek biznesowych oraz komórek ryzyka i makroanaliz. 18

20 Do testowania i oceny strategii, przed ich wprowadzeniem, mogą być wykorzystywane modele pomiaru ryzyka walutowego. Specjalne podsystemy lub modele mogą być tu zastosowane w celu analizy poszczególnych instrumentów lub strategii, takich jak transakcje pochodne. Rezultaty uzyskiwane w oparciu o te modele są wprowadzane do całościowego modelu ryzyka walutowego. W tego typu analizach bank może przyjmować założenia na temat rodzaju oraz struktury działalności, a także wielkości (wolumenu) i wyceny przyszłych operacji jak również zmiany parametrów rynkowych. Na ogół plany biznesowe, strategie marketingowe, roczne plany finansowe, analiza trendów historycznych pomagają sformułować te założenia. Inspektorzy nadzoru powinni zbadać, w jaki sposób kierownictwo banku reaguje na przewidywane zmiany wewnętrzne i zewnętrzne, w tym uzyskać informację jak bank ocenia potencjalne ryzyko nowych produktów lub przyszłej działalności wynikającej z planu rozwoju (planu biznesowego). Inspektorzy nadzoru powinni ocenić czy założenia banku dotyczące nowej działalności są realistyczne i możliwe do osiągnięcia. Dodatkowo inspektorzy nadzoru powinni ocenić strategie ryzyka walutowego banku, w celu określenia czy realizują one lub są zgodne z przyjętymi przez zarząd oraz radę nadzorczą celami. Monitorowanie działalności Najczęstszą praktyką stosowaną w dużych i średnich bankach jest przypisanie odpowiedzialności za zarządzanie ryzykiem operacji walutowych komitetowi zarządzania aktywami i pasywami. Z reguły komitet ten koncentruje się na zarządzaniu ryzykiem poprzez określanie celów średnio- i długoterminowych, a bieżące zarządzanie ryzykiem leży w gestii departamentu skarbu. Przy czym wskazane jest, aby bieżąca strategia zarządzania (np. w horyzoncie tygodniowym) była uzgadniana z członkiem zarządu nadzorującym departament skarbu. W największych bankach często występuje jeszcze ogniwo pośrednie w postaci komitetu inwestycyjnego, wytyczającego strategię działania oraz zadania na najbliższe dni. Departament skarbu zarządza bieżącą pozycją banku, w oparciu o wytyczne komitetów, a także w ramach przydzielonych limitów ryzyka oraz budżetu ustalonego dla tej jednostki. Duża skala, złożoność i szybkość transakcji na rynkach walutowych, a także różnorodność środowisk operacyjnych, mogą spowodować błędne przetworzenie lub brak przetworzenia transakcji i rozliczeń Istnieje więc ryzyko, że bank poniesie stratę w wyniku błędu ludzkiego, niewłaściwego przepływu informacji, nieporozumień, nieuprawnionego przeprowadzenia transakcji, malwersacji, lub awarii systemów. Z kolei brak odpowiedniej i szybkiej informacji, gdy bank posiada otwarte pozycje walutowe, może wpłynąć na podjęcie nieodpowiedniej powodującej stratę - decyzji. Sytuacje takie dotyczą zwłaszcza banków, które aktywnie działają na rynku pieniężnym i kapitałowym i/lub realizują wiele transakcji na zlecenie klientów. Dlatego też, kierownictwo banku powinno zapewnić tym jednostkom wyposażenie w systemy informatyczne o odpowiedniej jakości i w takim zakresie, aby umożliwić bezpieczny proces zawierania i rozliczania transakcji. Gdy jest to możliwe, bank powinien korzystać z systemów zintegrowanych, obejmujących zarówno zespół dealerski jak i zespół zaplecza. Należy regularnie uzgadniać ze sobą bazy danych tych dwóch komórek, kontrolując pozycje otwarte, wyniki z działalności dealerskiej, oraz szczegółowe warunki kontraktów. Kolejną kwestią jest konieczność zapewnienia, niezależnej od dealerów, parametryzacji systemów transakcyjnych. Niedopuszczalną praktyką jest występowanie sytuacji, w której 19

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka zatwierdzona przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmieniona przez Zarząd dnia 28 października 2010r. (Uchwała nr 3/X/2010) Tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem Załącznik nr 1 Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem 1) Strategia i procesy zarządzania rodzajami ryzyka. Podejmowanie ryzyka zmusza Bank do koncentrowania uwagi na powstających zagrożeniach,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12.

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12. Załącznik do Uchwały Nr 49/2014 Zarządu Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie z dnia 10.07.2014r. Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu nr 5/2014 Banku Spółdzielczego we Mstowie z dnia 29.01.2014r. Zatw. Uchwałą RN nr 3/2014 z dn. 30.01.2014 Tekst jednolity uwzględniający wprowadzone zmiany: 1) Uchwałą

Bardziej szczegółowo

BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach

BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Krzeszowicach dotycząca adekwatności kapitałowej Krzeszowice, 2014. r. Spis treści 1. Postanowienia ogólne... 3 2. Zakres

Bardziej szczegółowo

Zasady Polityki informacyjnej Mercedes-Benz Bank Polska S.A. Przyjęta na posiedzeniu Zarządu w dniu 17 czerwca 2015 roku załącznik do Uchwały 29/2015

Zasady Polityki informacyjnej Mercedes-Benz Bank Polska S.A. Przyjęta na posiedzeniu Zarządu w dniu 17 czerwca 2015 roku załącznik do Uchwały 29/2015 1/6 Spis treści A. Ustalenia ogólne... 1 B. Zakres ogłaszanych przez Bank informacji... 2 C. Zasady i terminy udzielania odpowiedzi udziałowcom oraz klientom... 5 D. Częstotliwość ogłaszania informacji...

Bardziej szczegółowo

1. Postanowienia ogólne

1. Postanowienia ogólne Załącznik do Uchwały Zarządu Nr 9/IV/14 dnia 20 lutego2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej 10/I/14 z dnia 21 lutego 2014r. Polityka zarządzania ryzykiem walutowym w Banku Spółdzielczym w Końskich

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. WSTĘP 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM SECUS ASSET MANAGEMENT S.A. dotyczy art. 110w ust.4 Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi z dnia 29 lipca 2005 roku tekst zmieniony ustawą z 05-08-2015 Dz. U. poz.

Bardziej szczegółowo

Zasady/metodyki przeprowadzania badań inspekcyjnych w podmiotach nadzorowanych. Paweł Sawicki Dyrektor Zarządzający Pionem Inspekcji

Zasady/metodyki przeprowadzania badań inspekcyjnych w podmiotach nadzorowanych. Paweł Sawicki Dyrektor Zarządzający Pionem Inspekcji Zasady/metodyki przeprowadzania badań inspekcyjnych w podmiotach nadzorowanych Paweł Sawicki Dyrektor Zarządzający Pionem Inspekcji AGENDA 1. Uwarunkowania formalno-prawne 2. Czynności kontrolne w spółdzielczych

Bardziej szczegółowo

1.Jakość i kryteria doboru informacji podlegających ujawnieniu

1.Jakość i kryteria doboru informacji podlegających ujawnieniu POLITYKA INFORMACYJNA Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im.królowej Jadwigi 1 Cel polityki Celem niniejszej polityki jest ustalenie szczególowych reguł dotyczacych : zakresu,częstotliwości,

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A.

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. 21.08.2014 1. KDPW_CCP zgodnie ze swoją Polityką inwestycyjną przyjętą w drodze uchwały Zarządu KDPW_CCP S.A. inwestuje następujące rodzaje aktywów:

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok

Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok Załącznik Nr 2 do Uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W IŁŻY

POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W IŁŻY Załącznik do Uchwały Nr 88 /2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Iłży z dnia 23.12.2014r. Załącznik do Uchwały Nr 84/2014 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Iłży z dnia 23.12.2014 r POLITYKA INFORMACYJNA

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Zarządu Nr 11/IV/14 z dnia 20 lutego 2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 9/I/14 z dnia 21 lutego 2014r. Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W BARCINIE

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W BARCINIE Załącznik nr do Uchwały Nr 98/Z/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Barcinie z dnia 29 grudnia 2014 r. Bank Spółdzielczy w Barcinie POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA Banku Spółdzielczego w Czersku

POLITYKA INFORMACYJNA Banku Spółdzielczego w Czersku Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Czersku nr 44/2014 z dnia 16 grudnia 2014 roku Załącznik do Uchwały Zarządu Banku Spółdzielczego w Czersku nr 163/2014 z dnia 15 grudnia 2014

Bardziej szczegółowo

Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok

Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok Załącznik Nr 6 do Uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok opracowała:

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 1 Czynniki Ryzyka i Zagrożenia Jednym z najważniejszych czynników ryzyka, wpływających na zdolność

Bardziej szczegółowo

System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A.

System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A. System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A. Cel i elementy systemu kontroli wewnętrznej 1. System kontroli wewnętrznej umożliwia sprawowanie nadzoru nad działalnością Banku. System kontroli wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA W ZAKRESIE PROFILU RYZYKA I POZIOMU KAPITAŁU w Piastowskim Banku Spółdzielczym

POLITYKA INFORMACYJNA W ZAKRESIE PROFILU RYZYKA I POZIOMU KAPITAŁU w Piastowskim Banku Spółdzielczym Załącznik Nr 1 do Uchwały Zarządu PBS w Janikowie Nr 66/2015 z dnia 22 kwietnia 2015 roku POLITYKA INFORMACYJNA W ZAKRESIE PROFILU RYZYKA I POZIOMU KAPITAŁU w Piastowskim Banku Spółdzielczym w Janikowie

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego )

Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego ) Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego ) I. Preambuła 1. Dom Maklerski wprowadza niniejszą Politykę Informacyjną w celu wypełnienia obowiązków określonych w Rozporządzeniu

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1do Polityki informacyjnej Banku Spółdzielczego w Krasnymstawie

Załącznik Nr 1do Polityki informacyjnej Banku Spółdzielczego w Krasnymstawie Załącznik Nr 1do Polityki informacyjnej Banku Spółdzielczego w Krasnymstawie Instrukcja sporządzania i ogłaszania informacji dotyczących adekwatności kapitałowej Krasnystaw, 2014 SPIS TREŚCI I. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 40/2012 Zarządu RBS Bank (Polska) S.A. z dnia 1 sierpnia 2012 roku INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Dane według stanu na 31

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Zarządu Nr 11/XLI/14 z dnia 30 grudnia 2014r. Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Nr 8/IX/14 z dnia 30 grudnia 2014r. Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Spółdzielczym

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej

Podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej Stanowisko UKNF w sprawie dobrych praktyk w zakresie walutowych transakcji pochodnych - podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej Zgromadzony w toku czynności nadzorczych

Bardziej szczegółowo

ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W GŁOGOWIE

ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W GŁOGOWIE Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu Banku z dnia 18.12.2014r Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Nadzorczej z dnia 18.12.2014r ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W GŁOGOWIE Głogów, 2014r W Banku

Bardziej szczegółowo

z dnia 30.12.2014 roku. w Banku Spółdzielczym we WRONKACH Traci moc UZ Nr 122/2013 z dnia 13.06.2013 r. i URN Nr 42 /2013 z dnia 24.06.2013 r.

z dnia 30.12.2014 roku. w Banku Spółdzielczym we WRONKACH Traci moc UZ Nr 122/2013 z dnia 13.06.2013 r. i URN Nr 42 /2013 z dnia 24.06.2013 r. . Załącznik do Uchwały Nr 160 /2014 Zarządu Banku Spółdzielczego we Wronkach z dnia 30.12.2014 roku. Załącznik do Uchwały Nr 68 /2014 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego we Wronkach z dnia 30.12.2014

Bardziej szczegółowo

Polityka Informacyjna Banku Spółdzielczego w Andrespolu

Polityka Informacyjna Banku Spółdzielczego w Andrespolu Polityka Informacyjna Banku Spółdzielczego w Andrespolu wrzesień 2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Zarządu Nr 37.3/2013 z dnia 30.09.2013 r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 23/2013 z dnia 28.10.2013

Bardziej szczegółowo

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, dnia 21 grudnia 2011 roku 1 Data powstania: Data zatwierdzenia: Data wejścia w życie: Właściciel:

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Augustowie. Zasady Ładu Korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych

Bank Spółdzielczy w Augustowie. Zasady Ładu Korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych Załącznik do uchwały Zarządu Nr 81 z dnia 16.12.2014r. Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Nr 29 z dnia 17.12.2014r. Bank Spółdzielczy w Augustowie Zasady Ładu Korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych

Bardziej szczegółowo

zbadanego sprawozdania rocznego

zbadanego sprawozdania rocznego Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. na podstawie I. Wstęp zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego Czechowice-Dziedzice-Bestwina

Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego Czechowice-Dziedzice-Bestwina Załącznik do Uchwały nr 01/06/2015 Z dnia 05.06.2015 r. Rady Nadzorczej Załącznik do Uchwały nr 03/06/2015 Z dnia 29.05.2015 r. Zarządu Polityka informacyjna Spis treści: 1. Postanowienia ogólne... 3 2.

Bardziej szczegółowo

Zasady ładu korporacyjnego w Banku Spółdzielczym w Sierpcu

Zasady ładu korporacyjnego w Banku Spółdzielczym w Sierpcu Załącznik do Uchwały nr 60/2014 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Sierpcu z dnia 01 grudnia 2014 roku Załącznik do Uchwały nr 20/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Sierpcu z dnia 04 grudnia 2014

Bardziej szczegółowo

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B. dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków. Tekst zaktualizowany

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B. dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków. Tekst zaktualizowany NARODOWY BANK POLSKI KOMISJA NADZORU BANKOWEGO Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków Tekst zaktualizowany Warszawa, 2002 r.

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA

POLITYKA INFORMACYJNA Załącznik do Uchwały nr 17/2013 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Nieliszu z/s w Stawie Noakowskim z dnia 20.06.2013 r. I zmiana uchwała Rady Nadzorczej nr 27/2014 z dnia 30.12.2014r. Bank Spółdzielczy

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Suwałkach

Bank Spółdzielczy w Suwałkach Bank Spółdzielczy w Suwałkach POLITYKA INFORMACYJNA Banku Spółdzielczego w Suwałkach 1. Postanowienia ogólne 1. 1. Bank prowadzi przejrzystą politykę informacyjną, uwzględniającą potrzeby informacyjne

Bardziej szczegółowo

Informacja z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału (Filar III) Banku Spółdzielczego w Gąsocinie wg stanu na 31.12.2012r.

Informacja z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału (Filar III) Banku Spółdzielczego w Gąsocinie wg stanu na 31.12.2012r. Informacja z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału (Filar III) Banku Spółdzielczego w Gąsocinie wg stanu na 31.12.212r. Dokument ten został opracowany zgodnie z postanowieniami Uchwały 385/28 Komisji

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2010 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2010 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową ERSTE Securities Polska S.A. według stanu na dzień 31.12.2010 r. Niniejsze Sprawozdanie stanowi wykonanie Polityki Informacyjnej Domu Maklerskiego

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik nr 2 do Uchwały Zarządu Nr 14/IV/14 z dnia 20 lutego 2013 Załącznik do Uchwały Nr 8/I/14 Rady Nadzorczej z dnia 21 lutego 2014 Polityka zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku Spółdzielczym

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA MAZURSKIEGO BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W GIŻYCKU

POLITYKA INFORMACYJNA MAZURSKIEGO BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W GIŻYCKU Uchwała Nr 76/2014 Zarządu MBS w Giżycku z dnia 12 grudnia 2014r. Uchwała Nr 29/2014 Rady Nadzorczej MBS w Giżycku z dnia 16 grudnia 2014r. POLITYKA INFORMACYJNA MAZURSKIEGO BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W GIŻYCKU

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH

NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH NEGOCJOWANA TERMINOWA TRANSAKCJA WYMIANY WALUT WYMIENIALNYCH WYKORZYSTYWANA JAKO ZABEZPIECZENIE PRZED WZROSTEM KURSÓW WALUTOWYCH Jeden z najbardziej popularnych instrumentów zabezpieczających Pełne zabezpieczenie

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA POWIŚLAŃSKIEGO BANKU SPÓŁDZIELCZEGO

POLITYKA INFORMACYJNA POWIŚLAŃSKIEGO BANKU SPÓŁDZIELCZEGO POLITYKA INFORMACYJNA POWIŚLAŃSKIEGO BANKU SPÓŁDZIELCZEGO w Kwidzynie Kwidzyn, grudzień 2014 1. 1. Bank prowadzi przejrzysta politykę informacyjną uwzględniająca potrzeby jego udziałowców oraz klientów.

Bardziej szczegółowo

I. Zwięzła ocena sytuacji finansowej 4fun Media S.A.

I. Zwięzła ocena sytuacji finansowej 4fun Media S.A. SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ 4FUN MEDIA SPÓŁKA AKCYJNA Z OCENY SYTUACJI SPÓŁKI W ROKU 2014 WRAZ Z OCENĄ SYSTEMU KONTROLI WEWNĘTRZNEJ I SYSTEMU ZARZĄDZANIA ISTOTNYM RYZYKIEM Zgodnie z częścią III, punkt

Bardziej szczegółowo

Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Szczucinie

Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Szczucinie Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Szczucinie (będące częścią Polityki zgodności stanowiącej integralną część Polityk w zakresie zarządzania ryzykami w Banku Spółdzielczym w

Bardziej szczegółowo

Informacje wymagane art. 111 a ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

Informacje wymagane art. 111 a ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe Informacje wymagane art. 111 a ust. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe Opis systemu zarządzania ryzykiem: Bank w ramach prowadzonej działalności tworzy strukturę organizacyjną oraz organizuje

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. 11/98 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 14 października 1998r. w sprawie ustalenia norm dopuszczalnego ryzyka walutowego w działalności banków.

WSTĘP. 11/98 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 14 października 1998r. w sprawie ustalenia norm dopuszczalnego ryzyka walutowego w działalności banków. WSTĘP Przedmiotem rozważań tej części podręcznika są operacje walutowe i ryzyko operacji walutowych. Ryzyko operacji walutowych 1 obejmuje ryzyko kursowe związane ze zmianą kursów oraz ryzyko operacyjne

Bardziej szczegółowo

Polityka przestrzegania Zasad ładu korporacyjnego. w Banku Spółdzielczym w Szczuczynie

Polityka przestrzegania Zasad ładu korporacyjnego. w Banku Spółdzielczym w Szczuczynie Załącznik do uchwały Zarządu Banku Spółdzielczego w Szczuczynie Nr 79/2014 z dnia 12.12.2014r. Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Szczuczynie Nr 51/2014 z dnia 12.12.2014r. Polityka

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Gorlicach

Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Gorlicach BANK SPÓŁDZIELCZY w GORLICACH ul. Stróżowska 1 Załącznik do Uchwały Nr 122/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Gorlicach z dnia 15.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 24/2014 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego

Bardziej szczegółowo

Co matematyka może dać bankowi?

Co matematyka może dać bankowi? Co matematyka może dać bankowi? Biznes zakres pracy matematyków Pomiar i analiza miar detalicznych procesów kredytowych i ubezpieczeniowych, inicjowanie działań zapewniających poprawę efektywności i obniżenie

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2012 r. DO 31 GRUDNIA 2012 r. PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al.

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Węgorzewie

Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Węgorzewie Załącznik do: Uchwały Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Węgorzewie Nr /BS/12 z dnia 14.06.2012 r. Uchwały Zarządu Banku Spółdzielczego w Węgorzewie nr 15/BS/2012 z dnia 21.05.2012 r. Polityka informacyjna

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 4/Grudzień /Z/ 2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Krzyżanowicach z dnia 11.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr

Załącznik do Uchwały Nr 4/Grudzień /Z/ 2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Krzyżanowicach z dnia 11.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr Załącznik do Uchwały Nr 4/Grudzień /Z/ 2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Krzyżanowicach z dnia 11.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 3/Grudzień/RN/2014 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Krzyżanowicach

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA SPÓŁDZIELCZEGO BANKU ROZWOJU

POLITYKA INFORMACYJNA SPÓŁDZIELCZEGO BANKU ROZWOJU POLITYKA INFORMACYJNA SPÓŁDZIELCZEGO BANKU ROZWOJU Spis treści I.Postanowienia ogólne... 3 II. Zakres ogłaszanych informacji... 3 III. Częstotliwość, formy i miejsce ogłaszania informacji... 6 IV. Zasady

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 45/2014. Rady Nadzorczej Pienińskiego Banku Spółdzielczego. z dnia 30.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 8/12/2014

Załącznik do Uchwały Nr 45/2014. Rady Nadzorczej Pienińskiego Banku Spółdzielczego. z dnia 30.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 8/12/2014 Załącznik do Uchwały Nr 45/2014 Rady Nadzorczej Pienińskiego Banku Spółdzielczego z dnia 30.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 8/12/2014 Zarządu Pienińskiego Banku Spółdzielczego z dnia 08.12.2014r. POLITYKA

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje

BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje Ryzyko kredytowe ryzyko nieoczekiwanego niewykonania zobowiązania lub pogorszenia się zdolności kredytowej zagrażającej wykonaniu zobowiązania. Ryzyko kontrahenta

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKOW WYNAGRODZEŃ OSÓB ZAJMUJACYCH STANOWISKA KIEROWNICZE W ING SECURITIES S.A. ROZDZIAŁ 1 Postanowienia ogólne

POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKOW WYNAGRODZEŃ OSÓB ZAJMUJACYCH STANOWISKA KIEROWNICZE W ING SECURITIES S.A. ROZDZIAŁ 1 Postanowienia ogólne Załacznik do Uchwały nr 30/2013 Zarządu ING Securities S.A. z dnia 21.03.2013r. POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKOW WYNAGRODZEŃ OSÓB ZAJMUJACYCH STANOWISKA KIEROWNICZE W ING SECURITIES S.A. ROZDZIAŁ 1 Postanowienia

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU. 8 Marca 2010 r.

GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU. 8 Marca 2010 r. GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU 8 Marca 2010 r. ZASTRZEŻENIE Niniejsza prezentacja została opracowana wyłącznie w celu informacyjnym na potrzeby klientów

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOMITETU AUDYTU RADY NADZORCZEJ BANKU BPH S.A.

REGULAMIN KOMITETU AUDYTU RADY NADZORCZEJ BANKU BPH S.A. Załącznik Nr 2 do Uchwały Rady Nadzorczej Banku BPH S.A. Nr 42/2014 REGULAMIN KOMITETU AUDYTU RADY NADZORCZEJ BANKU BPH S.A. Uchwalony Uchwałą Rady Nadzorczej Nr 8/2014 z dnia 1 kwietnia 2014 r. Zmieniony

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) 1. w artykule 3 ust. 7 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA C. dotycząca. zarządzania ryzykiem koncentracji zaangażowań. Tekst zaktualizowany

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA C. dotycząca. zarządzania ryzykiem koncentracji zaangażowań. Tekst zaktualizowany NARODOWY BANK POLSKI KOMISJA NADZORU BANKOWEGO Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA C dotycząca zarządzania ryzykiem koncentracji zaangażowań Tekst zaktualizowany Warszawa, 2002 r. I. WSTĘP

Bardziej szczegółowo

BANK SPÓŁDZIELCZY w MIKOŁAJKACH. Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Mikołajkach dotycząca adekwatności kapitałowej

BANK SPÓŁDZIELCZY w MIKOŁAJKACH. Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Mikołajkach dotycząca adekwatności kapitałowej Załącznik do Uchwały Nr 61/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego w Mikołajkach z dnia 9 lipca 2015r Załącznik do Uchwały Nr 15/2015 Rady Nadzorczej BS w Mikołajkach z dnia 24 lipca 2015r BANK SPÓŁDZIELCZY

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka Załącznik nr 2 Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka 1. Profil ryzyka Banku Profil ryzyka Banku determinowany jest przez wskaźniki określające

Bardziej szczegółowo

Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego

Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego Eugeniusz Gostomski Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego 1 Ryzyko kredytowe to niebezpieczeństwo, iŝ kredytobiorca nie zwróci w ustalonym terminie kredytu wraz z odsetkami i bank poniesie stratę.

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Postanowienia ogólne 1 1. Kontrolę zarządczą w PUP stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia

Bardziej szczegółowo

Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Leżajsku.

Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Leżajsku. Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Leżajsku. 1 W Banku wdraża się zasady ładu korporacyjnego, które obejmują następujące obszary: 1. Organizacja i struktura organizacyjna 2.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 258/2011 KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 4 października 2011 r.

UCHWAŁA NR 258/2011 KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 4 października 2011 r. UCHWAŁA NR 258/2011 KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO z dnia 4 października 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad funkcjonowania systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz szczegółowych

Bardziej szczegółowo

Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne

Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne 1. Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A., zwana dalej Polityką, określa zasady, którymi kieruje się Bank Millennium

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH DZIENNIK URZĘDOWY NBP NR 2-83 - poz. 3 Załącznik nr 8 do uchwały nr 1/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007 r. (poz. 3) OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna

Polityka informacyjna Załącznik nr 1 do uchwały nr 1 Rady Nadzorczej Powiatowego Banku Spółdzielczego w Kędzierzynie Koźlu z dnia 18 marca 2015r. Polityka informacyjna Powiatowego Banku Spółdzielczego w Kędzierzynie - Koźlu

Bardziej szczegółowo

Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci

Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci 1 Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci 2 Triada celów w wersji tradycyjnej Rentowność Bezpieczeństwo/Ryzyko Płynność Bank nie może osiągać równocześnie więcej niż jednego celu

Bardziej szczegółowo

BANK SPÓŁDZIELCZY w Łosicach

BANK SPÓŁDZIELCZY w Łosicach Załącznik Nr 1 do Uchwały Zarządu nr 1/V/2013 z dnia 10.05.2013 r. BANK SPÓŁDZIELCZY w Łosicach I N F O R M A C J A w zakresie adekwatności kapitałowej na dzień 31.12.2012 (Filar III) Łosice, maj 2013

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Strykowie

Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Strykowie Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Strykowie Nr 32/15 z dnia 21.04.2015 r. Załącznik do Uchwały Zarządu Banku Spółdzielczego w Strykowie Nr 133/2015 z dnia 21.04.2015 r. Polityka

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące własnej oceny ryzyka i wypłacalności

Wytyczne dotyczące własnej oceny ryzyka i wypłacalności EIOPA-BoS-14/259 PL Wytyczne dotyczące własnej oceny ryzyka i wypłacalności EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20; Fax. + 49 69-951119-19; email: info@eiopa.europa.eu

Bardziej szczegółowo

Grupa DNB Bank Polska S.A. Zasady polityki informacyjnej w zakresie adekwatności kapitałowej. Warszawa, styczeń 2014 roku

Grupa DNB Bank Polska S.A. Zasady polityki informacyjnej w zakresie adekwatności kapitałowej. Warszawa, styczeń 2014 roku Zasady polityki informacyjnej w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, styczeń 2014 roku Wprowadzenie Poniższy materiał prezentuje polską wersję językową aktualnie obowiązujących Zasad polityki informacyjnej

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna w zakresie profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Jutrosinie

Polityka informacyjna w zakresie profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Jutrosinie Załącznik nr 1 do Uchwały nr IX/2/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego w Jutrosinie z dnia 29.01.2015 r. Załącznik nr 1 do uchwały nr XXVII/1/2015 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Jutrosinie z dnia

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. dotycząca adekwatności kapitałowej

Polityka informacyjna Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. dotycząca adekwatności kapitałowej Załącznik do Uchwały Nr 37/17/AB/DPA/2014 Zarządu Banku BPS S.A. z dnia 18 czerwca 2014 r. Polityka informacyjna Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. dotycząca adekwatności kapitałowej Warszawa, 2014 r.

Bardziej szczegółowo

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP

NEGOCJOWANA TRANSAKCJA FX SWAP Jeden z najbardziej popularnych instrumentów służący przesuwaniu terminów rozliczenia przepływów walutowych Obowiązek rozliczenia transakcji po ustalonych kursach Negocjowana transakcja FX swap polega

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W KONOPISKACH DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU

POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W KONOPISKACH DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU BANK SPÓŁDZIELCZY W KONOPISKACH Załącznik do Uchwały Nr 1/32/15 Zarządu Banku Spółdzielczego w Konopiskach z dnia 23.04.2015r. Załącznik do Uchwały Nr 8/5/15 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Konopiskach

Bardziej szczegółowo

Informacje z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Starachowicach według stanu na dzień 31.12.2011 roku

Informacje z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Starachowicach według stanu na dzień 31.12.2011 roku Załącznik nr 14 do protokołu Zarządu Banku nr 12/212 z dnia 13.6.212 r. Informacje z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Starachowicach według stanu na dzień 31.12.211 roku

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Warszawa, marzec 2011 r. Słownik Rozporządzenie DM BOŚ rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo- Kredytowej Świdnik

Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo- Kredytowej Świdnik Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo- Kredytowej Świdnik 1 W związku z opublikowaniem przez Komisję Nadzoru Finansowego Zasad ładu korporacyjnego dla instytucji

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna

Polityka informacyjna Załącznik do Uchwały Nr 176/B/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego w Namysłowie z dnia 27.05.2015 r. oraz Uchwały Nr 36/2015 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Namysłowie z dnia 17.06.2015 r. Polityka

Bardziej szczegółowo

Grupa DNB Bank Polska S.A. Zasady polityki informacyjnej w zakresie adekwatności kapitałowej. Warszawa, grudzień 2014 roku

Grupa DNB Bank Polska S.A. Zasady polityki informacyjnej w zakresie adekwatności kapitałowej. Warszawa, grudzień 2014 roku Zasady polityki informacyjnej w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, grudzień 2014 roku Wprowadzenie Poniższy materiał prezentuje polską wersję językową aktualnie obowiązujących Zasad polityki informacyjnej

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności. w Banku Spółdzielczym w Wąsewie

Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności. w Banku Spółdzielczym w Wąsewie Załącznik Nr 5 do uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014 r. Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Spółdzielczym

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W ŚWIERKLAŃCU DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ

POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W ŚWIERKLAŃCU DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 237/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Świerklańcu z dnia 30 grudnia 2014r. BANK SPÓŁDZIELCZY W ŚWIERKLAŃCU POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W ŚWIERKLAŃCU DOTYCZĄCA

Bardziej szczegółowo

Z A R Z Ą D Z E N I E Nr 19 /11. Dyrektora Zarządu Budynków Mieszkalnych w Suwałkach z dnia r.

Z A R Z Ą D Z E N I E Nr 19 /11. Dyrektora Zarządu Budynków Mieszkalnych w Suwałkach z dnia r. Z A R Z Ą D Z E N I E Nr 19 /11 Dyrektora Zarządu Budynków Mieszkalnych w Suwałkach z dnia 12.04.2011r. W sprawie organizacji i funkcjonowania kontroli zarządczej w Zarządzie Budynków Mieszkalnych w Suwałkach.

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Kołaczycach ul. Rynek 2, 38-213Kołaczyce tel 13 44 602-11, fax. 13 44 600-90 Centrala-BS.Kolaczyce@bankbps.

Bank Spółdzielczy w Kołaczycach ul. Rynek 2, 38-213Kołaczyce tel 13 44 602-11, fax. 13 44 600-90 Centrala-BS.Kolaczyce@bankbps. Rok założenia 1961 Bank Spółdzielczy w Kołaczycach ul. Rynek 2, 38-213Kołaczyce tel 13 44 602-11, fax. 13 44 600-90 Centrala-BS.Kolaczyce@bankbps.pl; Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu Banku Spółdzielczego

Bardziej szczegółowo

w zakresie adekwatności kapitałowej

w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka informacyjna w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, 2011 r. Spis treści Rozdział I. Postanowienia ogólne... 3 Rozdział II. Zakres upowszechnianych informacji... 4 Rozdział III. Częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Praktyka inżynierii finansowej. Założenia projektu

Praktyka inżynierii finansowej. Założenia projektu Praktyka inżynierii finansowej Założenia projektu Cel projektu Celem projektu jest analiza czynników ryzyka stopy procentowej związanych z nowo oferowanym produktem finansowym Kredytem MiŚ. Zakres prac

Bardziej szczegółowo

RAPORT DOTYCZĄCY ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ

RAPORT DOTYCZĄCY ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Strona1 RAPORT DOTYCZĄCY ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ NA DZIEO 31 grudnia 2010. Na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 listopada 2009 r. w sprawie upowszechniania informacji związanych z adekwatnością

Bardziej szczegółowo