EMULGATORY W RECEPTURACH KOSMETYCZNYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EMULGATORY W RECEPTURACH KOSMETYCZNYCH"

Transkrypt

1 EMULGATORY W RECEPTURACH KOSMETYCZNYCH Aleksandra Flis, Katarzyna Pikul Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Streszczenie W życiu codziennym często spotykamy się z pojęciem emulgatory, jednak nie zawsze jest nam ono znane. Emulgatory stosowane są zarówno w produktach żywnościowych jak i w preparatach kosmetycznych. W produktach kosmetycznych stanowią podstawowy składnik do produkcji m. in. kremów, balsamów, masek kremowych czy mleczek do demakijażu. Na rynku istnieje wiele rodzajów emulgatorów pochodzenia syntetycznego bądź naturalnego. Klasyfikowane są właśnie ze względu na pochodzenie lub uwzględniając ich budowę chemiczną. Emulgatory dodajemy do emulsji zawierających dwie niemieszające się ze sobą fazy tzn. fazę wodną i olejową w celu ich połączenia. Są to cząsteczki amfifilowe o różnej wartości HLB, która decyduje o zastosowaniu w poszczególnych rodzajach produktów kosmetycznych. 1. Substancje powierzchniowo czynne (SPC) W kosmetyce duża liczba produktów zalicza się do roztworów wodnych bądź wodno-alkoholowych, alkoholowych, tłuszczowych oraz węglowodorowych. Roztwory te się jednolite jednakże czasem dochodzi do sytuacji gdzie składniki rozdzielają się tworząc emulsję niejednolitą, aby zapobiec takiej sytuacji stosuje się substancje powierzchniowo czynne. ISSN , Nr 2 (14) 2013, s. 1-12

2 1.1. Substancje powierzchniowo czynne (SPC) inaczej zwane surfaktantem lub tenzydem Są to substancje chemiczne posiadające w swojej cząsteczce dwie części hydrofilową, czyli taką, która rozpuszcza się w wodzie, a nie w tłuszczach oraz część hydrofobową nierozpuszczalną w wodzie, lecz w tłuszczach. Do części hydrofilowej najczęściej należą podstawniki: grupa hydroksylowa OH (alkohole); grupa karboksylowa COOH (kwasy organiczne); grupa karboksylanowa COO - Na + i COO - K + ( sole sodowe i potasowe kwasów tłuszczowych); grupa aldehydowa CHO; grupa fosforanowa H 2 PO 4; grupa aminowa NH 2; grupa amoniowa NH 3 + ; fragment łańcucha CH 2 -CH 2 -O (oksyetylowane monoestry wyższych kwasów tłuszczowych); grupa sulfonowa SO 3 - Na + (sulfonian sodowy). Z kolei część hydrofobowa to długi łańcuch węglowodorowy (alifatyczny lub alkiloaromatyczny) składający się z 10 do 20 atomów węgla. SPC przede wszystkim zmniejszają napięcie powierzchniowe cieczy, do której zostają wprowadzone, na granicy dwóch niemieszających się ze sobą faz. Stosuje się je jako środki pianotwórcze, emulgujące, dyspergujące, solubilizujące oraz usuwające brud. Substancje powierzchniowo czynne zdolne są do tworzenia roztworów micelarnych, gdy zostanie przekroczone stężenie zwane krytycznym stężeniem micelarnym CMC; jego wartość jest charakterystyczna dla konkretnego środka powierzchniowo czynnego. Substancje te dzielą się na: 1. Jonowe anionowe; amfoteryczne; kationowe; 2. Niejonowe nieoksyetylenowe; oksyetylenowe Emulsje Emulsja to heterogenny układ, składający się, z co najmniej dwóch odrębnych (niemieszających się ze sobą lub mieszających się w ograniczonym zakresie) faz ciekłych, z których jedna jest rozproszona 1 Molski M., Chemia piękna, PWN, Warszawa 2010; Marzec A., Chemia kosmetyków; surowce półprodukty preparatyka wyrobów, wyd. Dom Organizatora, Toruń

3 (wewnętrzna lub nieciągła) w drugiej (zewnętrznej lub ciągłej) w postaci drobnych kropli. W dobrej, stabilnej emulsji górna granica rozmiarów kropel fazy rozproszonej wynosi 5 mikronów Typy emulsji Wyróżnia się różne typy emulsji: emulsje proste hydrofilowo-lipofilowe (H/L) lub lipofilowo-hydrofilowe (L/H), a nie tylko woda w oleju (W/O) lub olej w wodzie (O/W), ponieważ faza tłuszczowa nigdy nie składa się wyłącznie z oleju, a faza wodna nigdy wyłącznie z wody (zwykle jednak stosuje się określenie O/W i W/O); emulsje potrójne, złożone z fazy tłuszczowej, fazy wodnej i fazy stałej lub fazy jednocześnie hydrofobowej i lipofobowej (oleje fluorowane); emulsje wielokrotne, L/H/L lub H/L/H; emulsje submikronowe lub miniemulsje, w których rozmiar cząsteczek fazy rozproszonej jest mniejszy od 1 mikrometra (między około 500 nm. i 1µm); nanoemulsje (mikroemulsje), których rozmiar cząsteczek rozproszonych nie przekracza kilkuset nanometrów (między 100 i 500 nm.) 3. Rysunek 1 Typy emulsji Źródło: 2 Jurkowska S, Surowce kosmetyczne, Ośrodek Informatyczno-Badawczy Ekoprzem, Dąbrowa Górnicza Martini M.C., Kosmetologia i farmakologia skóry, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007,

4 3. Emulgatory Zawiesina cząsteczek płynnej substancji niepolarnej w płynnej substancji polarnej jest mieszaniną bardzo nietrwałą mieszanina oleju i wody poddana nawet bardzo intensywnej homogenizacji ulega rozwarstwieniu w ciągu kilku minut. Wynika to z działania sił na granicy faz napięcie powierzchniowe ukierunkowane jest tak, aby jak najbardziej ograniczyć powierzchnię zetknięcia się ze sobą dwóch faz o różniej polarności. Aby uzyskać emulsję należy obniżyć napięcie na granicy tych dwóch faz, czyli zlikwidować siły odpychania prowadzące do rozwarstwienia się cieczy. W tym przypadku należy zastosować substancje, jakimi są emulgatory. Emulgatory to substancje stosowane do otrzymania jednorodnych układów, składających się z niemieszających się faz: hydrofobowej i hydrofilowej. Rysunek 2 Budowa cząsteczki emulgatora Źródło: nkrev4.shtml Cechą charakterystyczną emulgatorów jest jednoczesna obecność grup hydrofilowej i hydrofobowej 4. Grupa hydrofilowa emulgatora wnika w fazę wodną, a hydrofobowa w fazę olejową. Takie ruchy amfifilowych cząsteczek wokół fazy rozproszonej powodują powstanie charakterystycznych sferycznych agregatów, jakimi są micelle. 4 Molski M., Chemia piękna, dz. cyt. 4

5 Rysunek 3 1.Schemat tworzenia miceli w/o 2. Schemat tworzenia miceli o/w Źródło: Cząsteczki emulgatora spinają więc w sposób trwały dwie niemieszające się ciecze, doprowadzając emulsję do stabilnego układu 5. Dobór emulgatora do rodzaju emulsji zależy od jego budowy proporcji pomiędzy częścią hydrofilową i hydrofobową. Polarność jest dla danego SPC wartością stałą, wyrażaną za pomocą tzw. stałej równowagi hydrofilowo-hydrofobowej (HLB Hudrophilic-Lipophilic Balance). HLB jest systemem opracowanym przez Griffina w latach 40-tych. Do dzisiaj ułatwia dobór środków powierzchniowo czynnych do konkretnych emulsji. HLB substancji niejonowych obliczana jest z następującego wzoru: ęż ą ęś ęż ą Obliczane w ten sposób wartości tworzą skalę od 0 do 20 (zwaną skalą Griffina). HLB substancji jonowych, często przekraczające górną granicę skali, wyznacza się metodami eksperymentalnymi, poprzez porównanie z wartościami obliczonymi. Im większa jest przewaga części hydrofilowej, tym wyższa wartość HLB-emulsje O/W. Emulgatory o przewadze właściwości lipofilowych stosowane są do wytwarzania emulsji typu W/O i mają niskie wartości HLB. SPC o HLB 0-2 nie wykazują właściwości emulgujących SPC o HLB 3-8 tworzą emulsje typu O/W SPC o HLB 6-16 tworzą emulsje W/O SPC o HLB >14 tworzą mikroemulsje Emulgator ma lepsze działanie jeśli jego fragment tłuszczowy ma podobną strukturę do emulgowanych tłuszczów np. w cząsteczce emulgatora i tłuszczu występują wiązania podwójne. Uogólniając, 5 Marzec A., Chemia kosmetyków, dz. cyt. 5

6 należy podkreślić, iż dobry efekt działania zapewniają jedynie emulgatory dobrane do określonego układu składników. Najlepsze wyniki osiąga się stosując mieszaninę różnych emulgatorów (o HLB wyznaczonym w oparciu o procentowy udział poszczególnych składników mieszaniny). Stężenie emulgatora jonowego jest zawsze ograniczone odziaływaniem elektrostatycznym (odpychaniem się jego cząsteczek). Wprowadzenie dodatkowego emulgatora niejonowego (pozbawionego ładunku elektrostatycznego) umożliwia ściślejsze upakowanie cząsteczek emulgatora na granicy faz, a tym samym skuteczniejsze obniżenie napięcia powierzchniowego. Stabilizujące działanie koemulgatorów niejonowych polega na utworzeniu wokół cząsteczek fazy rozproszonej specyficznej struktury lamelarnej, przypominającej świetlisty żel, zbudowany z cienkich blaszek naprzemiennie ułożonych obydwu faz. Taka struktura może mieć właściwości ciekłokrystaliczne i wykazuje się wysoką lepkością, przez co uniemożliwia zbliżenie się kropelek fazy rozproszonej Podział emulgatorów ze względu na pochodzenie 1. Emulgatory naturalne: cholesterol; lanolina; wosk pszczeli; lecytyny; sole kwasu cholowego występujące w żółci ssaków w formie związanej z glicyną lub tauryną; 2. Emulgatory syntetyczne: oksyetylenowane pochodne alkoholi i amidów tłuszczowych, alkilofenoli i amin tłuszczowych; estry alkoholi polihydroksylowych i ich oksyetylenowane pochodne; sole amoniowe 7. 6 Tamże; Jurkowska S, Surowce kosmetyczne, dz. cyt. 7 Molski M., Chemia piękna, dz. cyt. 6

7 3.2. Podział emulgatorów ze względu na budowę Rysunek 4 Schemat budowy surfaktantów. Od góry: niejonowe, anionowe, kationowe i amfoteryczne. anionowe jonowe kationowe emulgatory niejonowe amofoferyczne nie badące SPC Źródło: 1. Jonowe a) Anionowe, są to cząsteczki amfifilowe posiadające ładunek ujemny. Są dobrymi odtłuszczaczami, pianotwórcze, tworzą emulsje typu O/W. Mają odczyn zasadowy jednak otrzymywane emulsje są nietrwałe w ph poniżej 10, w obecności kationów Ca 2+, Mg 2+ dochodzi do inwersji emulsji prowadzącej do jej złamania. Z tego powodu częściej używane są połączenia mono-, di- i tri etanoloaminy z kwasami tłuszczowymi, które mają odczyn obojętny o większej zdolności emulgowania. Należą do nich: 7

8 mydła zasadowe sodowe oraz potasowe: R-COOM, gdzie M: Na, K, NH 4; alkilosarkozyniany: R-CO-N-CH 2 (CH 3 )-COOM; alkilosulfooctany: R-SO 3 -CH 2 -COOM; alkilotauryniany: CH 3 -NH-CH 2 -CH 2 -SO 3 M; siarczany alkoholi tłuszczowych o oksyetylenowanych alkoholi tłuszczowych: sole sodowe, potasowe R-SO 4 M i R-(C 2 H 4 O)n SO 4 M M-Na, K; sulfoniany parafin i olefin; izetioniany R-COO-CH 2 -CH 2 -SO 3 Na; fosforany alkilowe i oksyetylenowane fosforany alkilowe: R-O-PO 3 Na 2 i R- (C 2 H 4 O)n-O-PO 3 Na 2; R oznacza alkilową resztą tłuszczową b) Kationowe to cząsteczki amfifilowe posiadające ładunek dodatni. Mają słabe właściwości pianotwórcze oraz myjące, działają bakteriobójczo i grzybobójczo, dlatego stosowane są, jako środki konserwujące. Jeśli łańcuch alkilowy jest długi są antyseptyczne, działają również dezynfekująco. Najważniejsze jest jednak to, że mają zdolność wiązania się z keratyną, wykazują działanie nawilżające, kondycjonujące włosy. Tworzą emulsje typu O/W czwartorzędowe sole amoniowe; pochodne czwartorzędowych zasad heterocyklicznych; Rysunek 5 Kationowe czasteczki amfofilowe Źródło: rysunek własny c) Amfoteryczne to cząsteczki amfifilowe posiadające zarówno ładunek dodatni jak i ujemny, charakter cząsteczki jest zależny od ph. Należą do nich między innymi proteiny (żelatyna, kazeina), które są emulgatorami O/W pochodzenia naturalnego. Najbardziej powszechna w tej grupie emulgatorów jest lecytyna. Lecytyna jest mieszaniną fosfolipidów, w której dwie grupy hydroksylowe glicerolu są zestryfikowane resztami kwasów 8

9 tłuszczowych, a jedna kwasem fosforowym w polaczeniu z choliną. Otrzymywana jest z roślin oleistych bądź jaj, stosowana jest, jako emulgator w emulsjach typu O/W. 2. Niejonowe są to cząsteczki amfifilowe nieposiadające ładunku. Są to dobre emulgatory O/W oraz W/O. Jedną z ich zalet jest to, że nie są wrażliwe na zmiany w szerokim zakresie ph 4-9 oraz na dodatek elektrolitów. Z powodzeniem mogą być łączone z emulgatorami jonowymi. Są mniej drażniące od emulgatorów jonowych. Należą do nich: N-tlenki amin tłuszczowych; wyższe alkohole; cholesterol; lanolina; monoesterynian glicerolu; spany; tweeny; proteiny. 3. Emulgatory nienależące do środków powierzchniowo czynnych. Są to koloidy lipofilowe i pseudoemulgatory sproszkowane. bentonit; kaolin; stearyniany; wapniowy, magnezowy i glinowy Charakterystyka wybranych grup emulgatorów Estry tłuszczowe sorbitanu (Spany) Sorbitan powstaje z heksahydroksylowego alkoholu cukrowego, czyli, sorbitolu, który jest produktem redukcji grupy aldehydowej w glukozie. Podczas estryfikacji sorbitanu kwasami tłuszczowymi (laurynowy, palmitynowy, stearynowy, oleinowy) otrzymuje się estry sorbitanu, które są stosowane jako emulgatory W/O, stabilizatory emulsji, substancje zagęszczające i natłuszczające. Monoestry sorbitanu mają różną konsystencje, są znakomicie tolerowane przez skórę i błony śluzowe. HLB tych związków waha się pomiędzy 2-8. Podobne właściwości posiadają również triestry sorbitanu 9. 8 Tamże; Brud W.S. Glinka R., Technologia kosmetyków, Oficyna Wydawnicza MA,Łódź 2001; Marzec A., Chemia kosmetyków, dz. cyt. 9 Tamże; Molski M., Chemia piękna, dz. cyt. 9

10 Rysunek 6 Budowa estrów tłuszczowych sorbitanu Źródło: rysunek własny Monolaurynian sorbitanu Span 20 Monopalmitynian sorbitanu Span 40 Monostearynian sorbitanu Span 60 Monooleinian sorbitanu Span Oksyetylenowane estry sorbitanu (Tweeny) Otrzymywane są przez działanie tlenkiem etylenu na estry sorbitanu. Są to substancje hydrofilowe, emulgatory typu O/W stosowane są, jako środki zwilżające, natłuszczające, stabilizatory olejków perfumeryjnych i innych olejowych składników preparatów. Wartość ph 5 % roztworu zbliżone jest do ph skóry. Są trwałe tylko w obecności środków konserwujących 11. Rysunek 7 Budowa oksyetylenowanych estrów sorbitanu Źródło: 1y34k Euceryna Euceryna jest mieszaniną cholesterolu i innych alkoholi lanolinowych wydzielonych z lanoliny z waze- 10 Marzec A., Chemia kosmetyków, dz. cyt. 11 Tamże 10

11 lina i dodatkiem tłuszczów naturalnych. Jest to żółtawa substancja, topiąca się w 50 C. Stanowi bazę dla kremów i maści, emulgator emulsji typu W/O i pomocniczy emulgator O/W. Jest dobrze tolerowany przez skórę 12. Rysunek 8 Budowa cholesterolu Źródło: rysunek własny 3.4. Przykładowe emulgatory emulsji O/W i W/O alkohol cetylowy (C 16 H 33 OH) jest głównym emulgatorem w emulsjach typu W/O i pomocniczym w emulsjach O/W; bentonit jest dobrym stabilizatorem wodnych zawiesin i emulsji O/W; cerezyna stanowi ważny składnik stałych roztworów tłuszczowych i fazy tłuszczowej emulsji; cholesterol jest głównym emulgatorem emulsji W/O i pomocniczym w O/W; euceryna składnik pielęgnacyjnych emulsji W/O; guma arabska jest naturalnym polimerem hydrofilowym, emulgator O/W; sole kwasu oleinowego (tzw. mydła oleinowe) doskonałe emulgatory emulsji O/W; lanolina emulgator emulsji W/O i pomocniczy w emulsjach O/W; stearyna emulgator emulsji O/W; trójetanoloamina (N(CH 2 -CH 2 -OH) 3) dobry emulgator typu O/W stosowany w recepturze mleczek kosmetycznych, śmietanek i kremów; lecytyna oczyszczona jest stabilizatorem emulsji typu O/W, nieoczyszczona może utrwalać emulsje W/O; estry oksyetylenowe i oksypropylenowe kwasów tłuszczowych i alkoholi wielowodorotlenowych o nazwie handlowej Spany i Tweeny Tamże 13 Tamże 11

12 4. Podsumowanie Istnieje wiele substancji stosowanych, jako emulgatory w recepturze kosmetycznej. Są to substancje zarówno pochodzenia naturalnego takie jak lecytyna jak syntetycznego. Ich wspólnym zadaniem jest homogenizacja co najmniej dwóch niemieszających się ze sobą substancji, poprzez obniżenie napięcia powierzchniowego w wyniku czego otrzymujemy trwałą emulsję. Dobór odpowiedniego emulgatora jest trudnym zadaniem, w jego doborze kierujemy się między innymi wartościami parametru HLB. Ważne jest, aby emulgator był dostosowany zarówno do przeznaczenia kosmetyku, jak i jego formy oraz współdziałał z innymi składnikami preparatu. Bibliografia 1. Brud W.S., Glinka R., Technologia kosmetyków, Oficyna Wydawnicza MA, Łódź Jurkowska S, Surowce kosmetyczne, Ośrodek Informatyczno-Badawczy Ekoprzem, Dąbrowa Górnicza Martini M.C., Kosmetologia i farmakologia skóry, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, Marzec A., Chemia kosmetyków, surowce półprodukty preparatyka wyrobów, Dom Organizatora, Toruń Molski M., Chemia piękna, PWN, Warszawa

Substancje powierzchniowo czynne 24.10.2013

Substancje powierzchniowo czynne 24.10.2013 Substancje powierzchniowo czynne 24.10.2013 Budowa spc (surfaktant, tensyd) - są to cząsteczki amfifilowe ogon część hydrofobowa zwykle długi łańcuch alifatyczny (węglowodorowy) głowa część hydrofilowa

Bardziej szczegółowo

Chemia kosmetyczna. Dr inż. Beata Orlińska. Katedra Technologii Chemicznej Organicznej i Petrochemii

Chemia kosmetyczna. Dr inż. Beata Orlińska. Katedra Technologii Chemicznej Organicznej i Petrochemii Chemia kosmetyczna Dr inż. Beata Orlińska Katedra Technologii Chemicznej Organicznej i Petrochemii Cel ćwiczenia W ramach ćwiczenia omówiona zostanie budowa, właściwości i zastosowanie związków powierzchniowo

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA TREŚĆ WYKŁADÓW Budowa i biologia skóry. Typy skóry. Funkcje skóry. Układ odpornościowy skóry. Starzenie się skóry. Przenikanie przez skórę. Absorpcja skórna.

Bardziej szczegółowo

Plan dydaktyczny z chemii klasa: 2TRA 1 godzina tygodniowo- zakres podstawowy. Dział Zakres treści

Plan dydaktyczny z chemii klasa: 2TRA 1 godzina tygodniowo- zakres podstawowy. Dział Zakres treści Anna Kulaszewicz Plan dydaktyczny z chemii klasa: 2TRA 1 godzina tygodniowo- zakres podstawowy lp. Dział Temat Zakres treści 1 Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania i wymaganiami edukacyjnymi z

Bardziej szczegółowo

7k. EMULSJE Zagadnienia teoretyczne Teoria 0,001 0,05 mm. niepolarna polarna o/w w/o.

7k. EMULSJE Zagadnienia teoretyczne Teoria 0,001 0,05 mm. niepolarna polarna o/w w/o. 7 k. EMULSJE Zagadnienia teoretyczne Substancje powierzchniowo czynne. Powstawanie i typy emulsji. Metody określania typu emulsji. Inwersja emulsji. Emulgatory budowa cząsteczkowa, a sposób działania.

Bardziej szczegółowo

FESTIWAL NAUKI PYTANIA Z CHEMII ORGANICZNEJ

FESTIWAL NAUKI PYTANIA Z CHEMII ORGANICZNEJ FESTIWAL NAUKI PYTANIA Z CHEMII ORGANICZNEJ Agata Ołownia-Sarna 1. Chemia organiczna to chemia związków: a) Węgla, b) Tlenu, c) Azotu. 2. Do związków organicznych zaliczamy: a) Metan, b) Kwas węglowy,

Bardziej szczegółowo

Chemia i technologia kosmetyków / ElŜbieta Sikora, Marta Olszańska, Jan Ogonowski. Kraków, Spis treści

Chemia i technologia kosmetyków / ElŜbieta Sikora, Marta Olszańska, Jan Ogonowski. Kraków, Spis treści Chemia i technologia kosmetyków / ElŜbieta Sikora, Marta Olszańska, Jan Ogonowski. Kraków, 2012 Spis treści I. Wstęp 11 II. Zarys budowy i fizjologii skóry 14 II.1. Naskórek 14 II.2. Skóra właściwa 19

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, poziom kształcenia pierwszy Kierunek i poziom studiów: Sylabus modułu: Moduł A związany ze specjalnością 025 Nazwa wariantu modułu:

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 3 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Węgiel i jego związki. określa, czym zajmuje się chemia organiczna definiuje

Bardziej szczegółowo

CHEMIA PIĘKNA W Y D A W N I C T W O N A U K O W E P W N i

CHEMIA PIĘKNA W Y D A W N I C T W O N A U K O W E P W N i CHEMIA PIĘKNA W Y D A W N I C T W O N A U K O W E P W N i M arcin J! lifcl CHEMIA PIĘKNA WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 2012 Spis treści Przedmowa... IX 1. RYS HISTORYCZNY... 1 2. CHEMIA OGÓLNA... 4

Bardziej szczegółowo

Piany. Stabilność piany zależy od: Rodzaju stosowanych spc Stężenia spc

Piany. Stabilność piany zależy od: Rodzaju stosowanych spc Stężenia spc Ćwiczenie 4 Piany Piany Piany to układy heterofazowe, w których ciecz stanowi fazę ciągłą, a fazą rozproszoną jest gaz. Piany, podobnie jak emulsje, to układy termodynaczmicznie niestabilne, do ich stabilizacji

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1 Temat: Związki powierzchniowo czynne. Oznaczanie ph oraz alkaliczności wodnych roztworów środków powierzchniowo czynnych

Ćwiczenie 1 Temat: Związki powierzchniowo czynne. Oznaczanie ph oraz alkaliczności wodnych roztworów środków powierzchniowo czynnych Ćwiczenie 1 Temat: Związki powierzchniowo czynne. Oznaczanie ph oraz alkaliczności wodnych roztworów środków powierzchniowo czynnych Cel ćwiczenia: Zapoznanie z właściwościami kwasowo-zasadowymi związków

Bardziej szczegółowo

OTRZYMYWANIE KREMÓW Z DODATKIEM SREBRA

OTRZYMYWANIE KREMÓW Z DODATKIEM SREBRA OTRZYMYWANIE KREMÓW Z DODATKIEM SREBRA 1. WPROWADZENIE Emulsje kosmetyczne (kremy, mleczka, maści itp.) są układami zdyspergowanymi składającymi się z fazy rozpraszającej i fazy rozproszonej (zdyspergowanej).

Bardziej szczegółowo

- Metody analityczne w przemyśle kosmetycznym - Ćwiczenie 4

- Metody analityczne w przemyśle kosmetycznym - Ćwiczenie 4 Ćwiczenie 4 Temat: Związki powierzchniowo czynne. Oznaczanie zawartości substancji kationowo i anionowo czynnych metodą bezpośredniego dwufazowego miareczkowania ręcznego. Cel ćwiczenia: Zapoznanie z metodą

Bardziej szczegółowo

Pochodne węglowodorów

Pochodne węglowodorów Literka.pl Pochodne węglowodorów Data dodania: 2010-01-12 15:53:16 Autor: Janina Tofel-Bykowa Sprawdzian wiadomości i umiejętności z chemii organicznej w kl. III gimnazjum. I Dokończ zdanie: 1. Nazwa grupy

Bardziej szczegółowo

Kuratorium Oświaty w Lublinie

Kuratorium Oświaty w Lublinie Kuratorium Oświaty w Lublinie KOD UCZNIA ZESTAW ZADAŃ KONKURSOWYCH Z CHEMII DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 ETAP WOJEWÓDZKI Instrukcja dla ucznia 1. Zestaw konkursowy zawiera 12 zadań. 2. Przed

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne oceny z chemii w klasie III VII. Węgiel i jego związki z wodorem

Wymagania na poszczególne oceny z chemii w klasie III VII. Węgiel i jego związki z wodorem Wymagania na poszczególne oceny z chemii w klasie III VII. Węgiel i jego związki z wodorem 1 Uczeń: wyjaśnia, czym zajmuje się chemiaorganiczna (2) definiuje pojęcie węglowodory (2) wymienia naturalne

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy trzeciej

WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy trzeciej Lucyna Krupa Rok szkolny 2016/2017 Anna Mikrut WYMAGANIA EDUKACYJNE z chemii dla klasy trzeciej Wyróżnia się wymagania na: ocenę dopuszczającą ocenę dostateczną (obejmują wymagania na ocenę dopuszczającą)

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, poziom kształcenia pierwszy Kierunek i poziom studiów: Sylabus modułu: Moduł A związany ze specjalnością 025 Nazwa wariantu modułu:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Emulsje

Ćwiczenie 3. Emulsje Ćwiczenie 3 Emulsje Zagadnienia teoretyczne Emulsją nazywamy układ dyspersyjny złożony z dwu cieczy nie mieszających się ze sobą, z których jedna jest rozproszona w drugiej w postaci kropel o wymiarach

Bardziej szczegółowo

7k. EMULSJE Zagadnienia teoretyczne Teoria 0,001 0,05 mm. niepolarna polarna o/w w/o.

7k. EMULSJE Zagadnienia teoretyczne Teoria 0,001 0,05 mm. niepolarna polarna o/w w/o. 7 k. EMULSJE Zagadnienia teoretyczne Substancje powierzchniowo czynne. Powstawanie i typy emulsji. Metody określania typu emulsji. Inwersja emulsji. Emulgatory budowa cząsteczkowa, a sposób działania.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z chemii dla klasy 3b. Gimnazjum Publicznego im. Jana Pawła II w Żarnowcu. na rok szkolny 2015/2016

Wymagania edukacyjne z chemii dla klasy 3b. Gimnazjum Publicznego im. Jana Pawła II w Żarnowcu. na rok szkolny 2015/2016 Wymagania edukacyjne z chemii dla klasy 3b Gimnazjum Publicznego im. Jana Pawła II w Żarnowcu na rok szkolny 2015/2016 Nauczyciel: mgr Joanna Szasta Węgiel i jego związki z wodorem definiuje pojęcia: chemia

Bardziej szczegółowo

Budowa tłuszczów // // H 2 C O H HO C R 1 H 2 C O C R 1 // // HC O H + HO C R 2 HC - O C R 2 + 3H 2 O

Budowa tłuszczów // // H 2 C O H HO C R 1 H 2 C O C R 1 // // HC O H + HO C R 2 HC - O C R 2 + 3H 2 O Tłuszcze (glicerydy) - Budowa i podział tłuszczów, - Wyższe kwasy tłuszczowe, - Hydroliza (zmydlanie) tłuszczów - Utwardzanie tłuszczów -Próba akroleinowa -Liczba zmydlania, liczba jodowa Budowa tłuszczów

Bardziej szczegółowo

do zadań na konkurs z chemii etapu wojewódzkiego w roku szkolnym 2014/2015

do zadań na konkurs z chemii etapu wojewódzkiego w roku szkolnym 2014/2015 1 M O D E L O D P O W I E D Z I do zadań na konkurs z chemii etapu wojewódzkiego w roku szkolnym 2014/2015 Zadanie 1. [0-6 pkt.] Zaprojektuj doświadczenie chemiczne, w którym otrzymasz etylen oraz wykażesz

Bardziej szczegółowo

Substancje o Znaczeniu Biologicznym

Substancje o Znaczeniu Biologicznym Substancje o Znaczeniu Biologicznym Tłuszcze Jadalne są to tłuszcze, które może spożywać człowiek. Stanowią ważny, wysokoenergetyczny składnik diety. Z chemicznego punktu widzenia głównym składnikiem tłuszczów

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI. METODY DYDAKTYCZNE: - słowna pogadanka naprowadzająca; - praktyczna ćwiczenia uczniowskie, praca w grupach;

KONSPEKT LEKCJI. METODY DYDAKTYCZNE: - słowna pogadanka naprowadzająca; - praktyczna ćwiczenia uczniowskie, praca w grupach; KLASA: III gimnazjum PRZEDMIOT: Chemia DZIAŁ: POCHODNE WĘGLOWODORÓW KONSPEKT LEKCJI TEMAT: Podsumowanie wiadomości o pochodnych węglowodorów. CELE OPERACYJNE LEKCJI: Cele operacyjne: Uczeń wie: - co to

Bardziej szczegółowo

Przed sprawdzianem z pochodnych węglowodorów karta powtórzeniowa.

Przed sprawdzianem z pochodnych węglowodorów karta powtórzeniowa. Przed sprawdzianem z pochodnych węglowodorów karta powtórzeniowa. Grupa związków Grupa funkcyjna wzór nazwa Wzór i nazwa przedstawiciela 1. Znajomość pojęć takich jak: fermentacja alkoholowa i octowa,

Bardziej szczegółowo

Środki czystości, kosmetyki - zadania ćwiczeniowe

Środki czystości, kosmetyki - zadania ćwiczeniowe Środki czystości, kosmetyki - zadania ćwiczeniowe Zadanie 1. Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane schematem obok. A. Napisz, co zaobserwowano podczas wykonywania tego doświadczenia. W odpowiedzi uwzględnij

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA Z CHEMII KOSMETYKÓW

WYBRANE ZAGADNIENIA Z CHEMII KOSMETYKÓW EWELINA SIERADZKA HALINA MILNEROWICZ WYBRANE ZAGADNIENIA Z CHEMII KOSMETYKÓW dla studentów kosmetologii Akademia W ychowania Fizycznego we Wrocławiu EWELINA SIERADZKA HALINA MILNEROWICZ WYBRANE ZAGADNIENIA

Bardziej szczegółowo

PCC Rokita SA Kompleks Chemii Fosforu

PCC Rokita SA Kompleks Chemii Fosforu PCC Rokita SA Kompleks Chemii Fosforu Kompleks Chemii Fosforu pozostaje na bieżąco z najnowszymi trendami na rynku produktów fosforowych. Koncentruje się na produkcji wyrobów, z powodzeniem wykorzystywanych

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne. Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum

WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne. Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum WYMAGANIA EDUKACYJNE na poszczególne oceny śródroczne i roczne Z CHEMII W KLASIE III gimnazjum Program nauczania chemii w gimnazjum autorzy: Teresa Kulawik, Maria Litwin Program realizowany przy pomocy

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania dla uczniów z obowiązkiem dostosowania wymagań z chemii kl. III

Przedmiotowy system oceniania dla uczniów z obowiązkiem dostosowania wymagań z chemii kl. III Chemia klasa III - wymagania programowe opracowane na podstawie przewodnika dla nauczycieli opublikowanego przez wydawnictwo OPERON I. Węgiel I jego związki z wodorem Wymagania na ocenę dopuszczającą -

Bardziej szczegółowo

Lipidy (tłuszczowce)

Lipidy (tłuszczowce) Lipidy (tłuszczowce) Miejsce lipidów wśród innych składników chemicznych Lipidy To niejednorodna grupa związków, tak pod względem składu chemicznego, jak i roli, jaką odrywają w organizmach. W ich skład

Bardziej szczegółowo

Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który:

Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który: Kryteria oceniania z chemii dla klasy 3A i 3B Gimnazjum w Borui Kościelnej Rok szkolny: 2015/2016 Semestr: pierwszy Opracowała: mgr Krystyna Milkowska, mgr inż. Malwina Beyga Ocenę niedostateczną otrzymuje

Bardziej szczegółowo

etyloamina Aminy mają właściwości zasadowe i w roztworach kwaśnych tworzą jon alkinowy

etyloamina Aminy mają właściwości zasadowe i w roztworach kwaśnych tworzą jon alkinowy Temat: Białka Aminy Pochodne węglowodorów zawierające grupę NH 2 Wzór ogólny amin: R NH 2 Przykład: CH 3 -CH 2 -NH 2 etyloamina Aminy mają właściwości zasadowe i w roztworach kwaśnych tworzą jon alkinowy

Bardziej szczegółowo

V Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów

V Małopolski Konkurs Chemiczny dla Gimnazjalistów strona 1/5 V Małopolski Konkurs hemiczny dla Gimnazjalistów Etap III (wojewódzki) Poniżej podano treść sześciu zadań problemowych, za rozwiązanie których możesz uzyskać 74 punkty. Rozwiazując zadania rachunkowe,

Bardziej szczegółowo

l. at C Wzór sumaryczny pół strukturalny Nazwa systematyczna Nazwa zwyczajowa 1 HCOOH

l. at C Wzór sumaryczny pół strukturalny Nazwa systematyczna Nazwa zwyczajowa 1 HCOOH KWASY KARBOKSYLOWE Temat: Szereg homologiczny kwasów karboksylowych 1) Występowanie kwasów karboksylowych 2) Podział kwasów karboksylowych 3) Wzory i nazwy kwasów karboksylowych Ad.1 - kwas octowy - kwas

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny

Wymagania programowe na poszczególne oceny Przedmiot: chemia Klasa: IIIa, IIIb Nauczyciel: Agata SROKA Wymagania programowe na poszczególne oceny VII. Węgiel i jego związki z wodorem podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną

Bardziej szczegółowo

w Kielcach, 2010 w Kielcach, 2010 Blaski i cienie detergentów

w Kielcach, 2010 w Kielcach, 2010 Blaski i cienie detergentów Zeszyty Studenckiego Ruchu Materiały 19 Sesji Studenckich Naukowego Uniwersytetu Kół Naukowych Uniwersytetu Humanistyczno- Przyrodniczego Humanistyczno- Przyrodniczego Jana Kochanowskiego Jana Kochanowskiego

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ZADANIA KWASY

PRZYKŁADOWE ZADANIA KWASY PRZYKŁADOWE ZADANIA KWASY Zadanie 1014 (3 pkt) Pr.XII/2004 A2 Określ typ podanych niżej reakcji: I. C 17 H 33 COOH + Br 2 C 17 H 33 Br 2 COOH Al 2O 3, temp II. C 2 H 5 OH C 2 H 4 + H 2 O hγ III. CH 4 +

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 179807 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 309937 (22) Data zgłoszenia: 09.08.1995 (51) Int.Cl.7: A61K 7/48 (

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii w klasie III.

Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii w klasie III. Wymagania programowe na poszczególne oceny z chemii w klasie III. VII. Węgiel i jego związki z wodorem podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną określa, czym zajmuje się chemia organiczna

Bardziej szczegółowo

Chemia związków węgla

Chemia związków węgla strona 1/7 hemia związków węgla Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Węgiel i jego związki. Proste węglowodory nasycone i nienasycone, alkohole, kwasy karboksylowe,

Bardziej szczegółowo

- Preparatyka kosmetyczna -

- Preparatyka kosmetyczna - Ćwiczenie 5 Temat: Związki powierzchniowo-czynne. Otrzymywanie mydła. Cel: Nabycie umiejętności w preparatyce kosmetycznej poprzez otrzymywanie mydła. Rozróżnianie mydła twardego i miękkiego. I. Część

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2016/2017

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2016/2017 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu WydziałZdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2016/2017 Kierunek studiów: Kosmetologia

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco:

HYDROLIZA SOLI. 1. Hydroliza soli mocnej zasady i słabego kwasu. Przykładem jest octan sodu, dla którego reakcja hydrolizy przebiega następująco: HYDROLIZA SOLI Hydroliza to reakcja chemiczna zachodząca między jonami słabo zdysocjowanej wody i jonami dobrze zdysocjowanej soli słabego kwasu lub słabej zasady. Reakcji hydrolizy mogą ulegać następujące

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne z chemii w klasie III.

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne z chemii w klasie III. Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie szkolne z chemii w klasie III. Stopień dopuszczający: podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną określa, czym zajmuje się chemia organiczna

Bardziej szczegółowo

Mydła i preparaty do kąpieli

Mydła i preparaty do kąpieli Zespół 5 Gardenia Nołnejmowa Tulipan Bezimienny Ćwiczenie nr Mydła i preparaty do kąpieli Data wykonania: dawno Data oddania: kiedyś Ocena: 1. Wstęp teoretyczny. Mydła to sole metali alkalicznych, głównie

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny CHEMIA klasa III

Wymagania programowe na poszczególne oceny CHEMIA klasa III Wymagania programowe na poszczególne oceny CHEMIA klasa III I. Węgiel i jego związki z wodorem podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną określa, czym zajmuje się chemia organiczna

Bardziej szczegółowo

Temat: Środki do pielęgnacji skóry.

Temat: Środki do pielęgnacji skóry. Temat: Środki do pielęgnacji skóry. 1. Rola środków kosmetycznych do pielęgnacji skóry. 2. Budowa skóry. 3. Składniki środków do pielęgnacji skóry. 4. Podział środków do pielęgnacji skóry. 5. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Węgiel i jego związki z wodorem

Węgiel i jego związki z wodorem Węgiel i jego związki z wodorem Ocena dopuszczająca [1] podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną określa, czym zajmuje się chemia organiczna definiuje pojęcie węglowodory wymienia

Bardziej szczegółowo

CHEMIA - KLASA III VII. Węgiel i jego związki z wodorem I półrocze

CHEMIA - KLASA III VII. Węgiel i jego związki z wodorem I półrocze CHEMIA - KLASA III VII. Węgiel i jego związki z wodorem I półrocze Ocena dopuszczająca (1) podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną określa, czym zajmuje się chemia organiczna definiuje

Bardziej szczegółowo

Dobry inhibitor korozji do stali i żelaza w środowisku kwaśnym (np. kwas solny), a zwłaszcza w układach zawierających oleje

Dobry inhibitor korozji do stali i żelaza w środowisku kwaśnym (np. kwas solny), a zwłaszcza w układach zawierających oleje CYCLOMIN 12-OH Dobry inhibitor korozji w układach zawierających oleje O działaniu czyszczącym i emulgującym, lekko pieniący CYCLOMIN 18-OH DEWACOR PCG 1939 INHIBITOR KOROZJI SPC 1826 INHIBITOR KOROZJI

Bardziej szczegółowo

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I strona 1/9 Test diagnostyczny Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł Część A (0 5) Standard I 1. Przemianą chemiczną nie jest: A. mętnienie wody wapiennej B. odbarwianie wody bromowej C. dekantacja

Bardziej szczegółowo

- Preparatyka kosmetyczna - Ćwiczenie 1. Temat: Emulsje kosmetyczne. Preparatyka i badanie właściwości.

- Preparatyka kosmetyczna - Ćwiczenie 1. Temat: Emulsje kosmetyczne. Preparatyka i badanie właściwości. Ćwiczenie 1 Temat: Emulsje kosmetyczne. Preparatyka i badanie właściwości. Cel ćwiczenia: Poznanie wymagań przemysłu kosmetycznego w stosunku do emulsji. Nabycie umiejętności preparatyki emulsji typu O/W

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z chemii dla klasy III

Wymagania edukacyjne z chemii dla klasy III Wymagania edukacyjne z chemii dla klasy III VII. Węgiel i jego związki z wodorem Ocena dopuszczająca [1] podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną określa, czym zajmuje się chemia organiczna

Bardziej szczegółowo

Temat 7. Równowagi jonowe w roztworach słabych elektrolitów, stała dysocjacji, ph

Temat 7. Równowagi jonowe w roztworach słabych elektrolitów, stała dysocjacji, ph Temat 7. Równowagi jonowe w roztworach słabych elektrolitów, stała dysocjacji, ph Dysocjacja elektrolitów W drugiej połowie XIX wieku szwedzki chemik S.A. Arrhenius doświadczalnie udowodnił, że substancje

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny dla uczniów klas III gimnazjum

Wymagania programowe na poszczególne oceny dla uczniów klas III gimnazjum CHEMIA: Wymagania programowe na poszczególne oceny dla uczniów klas III gimnazjum VII. Węgiel i jego związki z wodorem podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną określa, czym zajmuje

Bardziej szczegółowo

Chemia - B udownictwo WS TiP

Chemia - B udownictwo WS TiP Chemia - B udownictwo WS TiP dysocjacja elektrolityczna, reakcje w roztworach wodnych, ph wykład nr 2b Teoria dys ocjacji jonowej Elektrolity i nieelektrolity Wpływ polarnej budowy cząsteczki wody na proces

Bardziej szczegółowo

PLAN WYNIKOWY NAUCZANIA CHEMII W GIMNAZJUM KLASA III

PLAN WYNIKOWY NAUCZANIA CHEMII W GIMNAZJUM KLASA III Publiczne Gimzjum Wadowice Górne PLAN WYNIKOWY NAUCZANIA CHEMII W GIMNAZJUM KLASA III Nowa Podstawa Programowa Graży Bieniek Plan uczania chemii w klasie III NOWA PODSTAWA PROGRAMOWA Plan wynikowy uczania

Bardziej szczegółowo

związek chemiczny obniżający napięcie powierzchniowe wody lub roztworu wodnego. Używana jest również nazwa TENSYD

związek chemiczny obniżający napięcie powierzchniowe wody lub roztworu wodnego. Używana jest również nazwa TENSYD AMFIFIL, ZWIĄZEK AMFIFILOWY - związek chemiczny charakteryzujący się posiadaniem wyraźnie rozdzielonych regionów - hydrofilowego (wodolubnego) - hydrofobowego (wodonierozposzczalnego lipofilnego) Region

Bardziej szczegółowo

7. EMULSJE. Sprawdzono w roku 2014 przez B. Polak

7. EMULSJE. Sprawdzono w roku 2014 przez B. Polak 7. EMULSJE Zagadnienia teoretyczne Substancje powierzchniowo czynne. Powstawanie i typy emulsji. Metody określania typu emulsji. Inwersja emulsji. Emulgatory budowa cząsteczkowa, a sposób działania. Rola

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich

Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich przeznaczenie -opisuje właściwości substancji używanych na co dzień

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne Pierwiastki, nazewnictwo i symbole. Budowa atomu, izotopy. Przemiany promieniotwórcze, okres półtrwania. Układ okresowy. Właściwości pierwiastków a ich położenie w

Bardziej szczegółowo

KLASA III Dział 9. WĘGLOWODORY

KLASA III Dział 9. WĘGLOWODORY KLASA III Dział 9. WĘGLOWODORY rozumie pojęcia: chemia nieorganiczna/chemia organiczna; pisze wzory sumaryczne, zna nazwy czterech pierwszych węglowodorów nasyconych; zna pojęcie szereg homologiczny zna

Bardziej szczegółowo

VII. Węgiel i jego związki z wodorem

VII. Węgiel i jego związki z wodorem Ocena dopuszczająca podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną określa, czym zajmuje się chemia organiczna definiuje pojęcie węglowodory wymienia naturalne źródła stosuje zasady BHP

Bardziej szczegółowo

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą byd wykorzystywane przez jego Użytkowników

Bardziej szczegółowo

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii!

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Chciałabym podzielić się z Wami moimi spostrzeżeniami dotyczącymi poziomu wiedzy z chemii uczniów rozpoczynających naukę w Liceum Ogólnokształcącym. Co

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny w klasie III

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny w klasie III Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny w klasie III rozumie pojęcia: chemia nieorganiczna, chemia organiczna; pisze wzory sumaryczne, zna nazwy czterech początkowych węglowodorów zna pojęcie: szereg

Bardziej szczegółowo

CHEMIA kl. I. Nauczyciel mgr Ewa Doroszuk. Wymagania edukacyjne (obowiązkowe i formalne):

CHEMIA kl. I. Nauczyciel mgr Ewa Doroszuk. Wymagania edukacyjne (obowiązkowe i formalne): CHEMIA kl. I Nauczyciel mgr Ewa Doroszuk Wymagania edukacyjne (obowiązkowe i formalne): Dział I Substancje i ich przemiany. UCZEŃ: zna regulamin szkolnej pracowni chemicznej i konsekwencje nieprzestrzegania

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

Wielofunkcyjne związki organiczne poziom rozszerzony

Wielofunkcyjne związki organiczne poziom rozszerzony Wielofunkcyjne związki organiczne poziom rozszerzony Zadanie 1. (2 pkt) Źródło: KE 2010 (PR), zad. 29. Pewien dwufunkcyjny związek organiczny ma masę molową równą 90 g/mol. W jego cząsteczce stosunek liczby

Bardziej szczegółowo

Materiały do ćwiczenia: Oznaczanie wybranych związków powierzchniowo-czynnych w różnych elementach środowiska (wykorzystanie chromatografii jonowej)

Materiały do ćwiczenia: Oznaczanie wybranych związków powierzchniowo-czynnych w różnych elementach środowiska (wykorzystanie chromatografii jonowej) Katedra Chemii Analitycznej Materiały do ćwiczenia: Oznaczanie wybranych związków powierzchniowo-czynnych w różnych elementach środowiska (wykorzystanie chromatografii jonowej) Politechnika Gdańska Wydział

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII Zadanie 1. Na rysunku przedstawiono fragment układu okresowego pierwiastków. Dokoocz zdania tak aby były prawdziwe. Wiązanie jonowe występuje w związku chemicznym

Bardziej szczegółowo

LCH 1 Zajęcia nr 60 Diagnoza końcowa. Zaprojektuj jedno doświadczenie pozwalające na odróżnienie dwóch węglowodorów o wzorach:

LCH 1 Zajęcia nr 60 Diagnoza końcowa. Zaprojektuj jedno doświadczenie pozwalające na odróżnienie dwóch węglowodorów o wzorach: LCH 1 Zajęcia nr 60 Diagnoza końcowa Zadanie 1 (3 pkt) Zaprojektuj jedno doświadczenie pozwalające na odróżnienie dwóch węglowodorów o wzorach: H 3 C CH 2 CH 2 CH 2 CH 2 a) b) W tym celu: a) wybierz odpowiedni

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 Aminokwasy

Ćwiczenie 6 Aminokwasy Ćwiczenie 6 Aminokwasy Aminokwasy są to związki dwufunkcyjne, których cząsteczki zawierają grupy karboksylowe i aminowe: grupa aminowa:nh 2 grupa karboksylowa COOH Nomenklatura aminokwasów: Naturalne aminokwasy

Bardziej szczegółowo

Chemia. Cele kształcenia wymagania ogólne

Chemia. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego (str. 150 152 i 252)

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI CHEMII LUB BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU SPOSÓB NA IDEALNĄ PIANĘ

SCENARIUSZ LEKCJI CHEMII LUB BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU SPOSÓB NA IDEALNĄ PIANĘ SCENARIUSZ LEKCJI CHEMII LUB BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU SPOSÓB NA IDEALNĄ PIANĘ SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. III.

Bardziej szczegółowo

Ewa Puszczało. Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki

Ewa Puszczało. Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki Ewa Puszczało Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki Substancje powierzchniowo czynne (SPC) to związki chemiczne, których cząsteczki są zbudowane z 2 elementów o przeciwnym

Bardziej szczegółowo

Regulamin XIII Wojewódzkiego Konkursu Chemicznego dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2015/2016

Regulamin XIII Wojewódzkiego Konkursu Chemicznego dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2015/2016 Regulamin XIII Wojewódzkiego Konkursu Chemicznego dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2015/2016 I. Niniejszy Regulamin określa szczegółowe wymagania dotyczące organizacji

Bardziej szczegółowo

Wymania programowe z chemii na poszczególne oceny klasa III

Wymania programowe z chemii na poszczególne oceny klasa III Wymania programowe z chemii na poszczególne oceny klasa III VII. Węgiel i jego związki z wodorem Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra - podaje kryteria podziału chemii na

Bardziej szczegółowo

Zielone rozpuszczalniki ciecze jonowe

Zielone rozpuszczalniki ciecze jonowe Zielone rozpuszczalniki ciecze jonowe VIII Studenckie Spotkania Analityczne 03.2007 Wykonała: a: Agnieszka Tomasik Zielona chemia W ostatnich latach wzrosło o zainteresowanie zieloną chemią, czyli chemią

Bardziej szczegółowo

adiutant olejowy OSZCZĘDZAJ SWOJE PIĘNIADZE I ŚRODOWISKO!

adiutant olejowy OSZCZĘDZAJ SWOJE PIĘNIADZE I ŚRODOWISKO! adiutant olejowy OSZCZĘDZAJ SWOJE PIĘNIADZE I ŚRODOWISKO! Zakład Produkcyjno-Handlowy AGROMIX ul. Mokra 7, 32-005 Niepołomice tel: (012) 281-1008; fax: 012) 281-1453 agromix@agromix.com.pl www.agromix.com.pl

Bardziej szczegółowo

Dział 9. Węglowodory. Wymagania na ocenę. dopuszczającą dostateczną dobrą bardzo dobrą. Przykłady wymagań nadobowiązkowych

Dział 9. Węglowodory. Wymagania na ocenę. dopuszczającą dostateczną dobrą bardzo dobrą. Przykłady wymagań nadobowiązkowych Dział 9. Węglowodory rozumie pojęcia: chemia nieorganiczna, chemia organiczna; wie, w jakich postaciach występuje węgiel w przyrodzie; pisze wzory sumaryczne, zna nazwy czterech początkowych węglowodorów

Bardziej szczegółowo

BADANIE MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA MONOACYLOGLICEROLI DO OTRZYMYWANIA UKŁADÓW MIKROEMULSYJNYCH. mgr inż. Patrycja SZUMAŁA

BADANIE MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA MONOACYLOGLICEROLI DO OTRZYMYWANIA UKŁADÓW MIKROEMULSYJNYCH. mgr inż. Patrycja SZUMAŁA POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII TŁUSZCZÓW I DETERGENTÓW ROZPRAWA DOKTORSKA BADANIE MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA MONOACYLOGLICEROLI DO OTRZYMYWANIA UKŁADÓW MIKROEMULSYJNYCH mgr inż.

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZAWARTOŚCI SYNTETYCZNYCH ZWIĄZKÓW POWIERZCHNIOWO CZYNNYCH (OZNACZANIE ANIONOWYCH SYNTETYCZNYCH ZWIĄZKÓW POWIERZCHNIOWO CZYNNYCH).

BADANIE ZAWARTOŚCI SYNTETYCZNYCH ZWIĄZKÓW POWIERZCHNIOWO CZYNNYCH (OZNACZANIE ANIONOWYCH SYNTETYCZNYCH ZWIĄZKÓW POWIERZCHNIOWO CZYNNYCH). BADANIE ZAWARTOŚCI SYNTETYCZNYCH ZWIĄZKÓW POWIERZCHNIOWO CZYNNYCH (OZNACZANIE ANIONOWYCH SYNTETYCZNYCH ZWIĄZKÓW POWIERZCHNIOWO CZYNNYCH). Wprowadzenie: Związki powierzchniowo czynne (ZPC), zwane również

Bardziej szczegółowo

Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II

Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II Chemia Nowej Ery Wymagania programowe na poszczególne oceny dla klasy II Szczegółowe kryteria oceniania po pierwszym półroczu klasy II: III. Woda i roztwory wodne charakteryzuje rodzaje wód występujących

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia I stopień Sylabus modułu: : Moduł A związany ze specjalnością (0310-CH-S1-025) Nazwa wariantu modułu (opcjonalnie): Analiza leków

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ POWIERZCHNIOWA WYBRANYCH ESTRÓW POLIOLI NA GRANICY FAZ OLEJ/WODA

AKTYWNOŚĆ POWIERZCHNIOWA WYBRANYCH ESTRÓW POLIOLI NA GRANICY FAZ OLEJ/WODA POLITECHNIKA GDAŃSKA, WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII TŁUSZCZÓW I DETERGENTÓW mgr inż. Agnieszka KUZIEMSKA ROZPRAWA DOKTORSKA AKTYWNOŚĆ POWIERZCHNIOWA WYBRANYCH ESTRÓW POLIOLI NA GRANICY FAZ OLEJ/WODA

Bardziej szczegółowo

CHEMIA GIMNAZJUM. Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: -opanował co najmniej w 98% treści podstawy programowej,

CHEMIA GIMNAZJUM. Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: -opanował co najmniej w 98% treści podstawy programowej, CHEMIA GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN KLASYFIKACYJNYCH WYNIKAJĄCYCH Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ ZAWARTEJ W REALIZOWANYM PROGRAMIE NAUCZANIA

Bardziej szczegółowo

CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC

CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC MK-EG-AS Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Gdańsk 2009 Chromatograficzne układy faz odwróconych (RP) Potocznie: Układy chromatograficzne, w których

Bardziej szczegółowo

(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: 20.10.2000, PCT/US00/28979 (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego:

(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: 20.10.2000, PCT/US00/28979 (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203084 (21) Numer zgłoszenia: 349173 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 20.10.2000 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

MATURA 2015 Z CHEMII - od idei zmian do zadań egzaminacyjnych

MATURA 2015 Z CHEMII - od idei zmian do zadań egzaminacyjnych MATURA 2015 Z CHEMII - od idei zmian do zadań egzaminacyjnych Jolanta Baldy Wrocław, 21 listopada 2014 r. Plan wystąpienia Matura 2015- istota zmian Realizacja podstawy programowej w zadaniach Zasady oceniania

Bardziej szczegółowo

Pakiet 4 Środki czystości

Pakiet 4 Środki czystości Oznaczenie sprawy: Wsz-II.4.291.43.2015 ZAŁĄCZNIK nr 2 do SIWZ FORMULARZ CENOWY po zmianie z dnia 30.07.2015r. Pakiet 4 Środki czystości KOD CPV 39830000-9 Średnie L.p. Nazwa asortymentu Cena zużycie na

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z chemii w klasie III (wymagania programowe)

Szczegółowe kryteria oceniania z chemii w klasie III (wymagania programowe) o VI. Sole Szczegółowe kryteria oceniania z chemii w klasie III (wymagania programowe) opracowane w oparciu o program nauczania chemii w gimnazjum Chemia Nowej Ery opisuje budowę soli wskazuje metal i

Bardziej szczegółowo