EMULGATORY W RECEPTURACH KOSMETYCZNYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EMULGATORY W RECEPTURACH KOSMETYCZNYCH"

Transkrypt

1 EMULGATORY W RECEPTURACH KOSMETYCZNYCH Aleksandra Flis, Katarzyna Pikul Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie Streszczenie W życiu codziennym często spotykamy się z pojęciem emulgatory, jednak nie zawsze jest nam ono znane. Emulgatory stosowane są zarówno w produktach żywnościowych jak i w preparatach kosmetycznych. W produktach kosmetycznych stanowią podstawowy składnik do produkcji m. in. kremów, balsamów, masek kremowych czy mleczek do demakijażu. Na rynku istnieje wiele rodzajów emulgatorów pochodzenia syntetycznego bądź naturalnego. Klasyfikowane są właśnie ze względu na pochodzenie lub uwzględniając ich budowę chemiczną. Emulgatory dodajemy do emulsji zawierających dwie niemieszające się ze sobą fazy tzn. fazę wodną i olejową w celu ich połączenia. Są to cząsteczki amfifilowe o różnej wartości HLB, która decyduje o zastosowaniu w poszczególnych rodzajach produktów kosmetycznych. 1. Substancje powierzchniowo czynne (SPC) W kosmetyce duża liczba produktów zalicza się do roztworów wodnych bądź wodno-alkoholowych, alkoholowych, tłuszczowych oraz węglowodorowych. Roztwory te się jednolite jednakże czasem dochodzi do sytuacji gdzie składniki rozdzielają się tworząc emulsję niejednolitą, aby zapobiec takiej sytuacji stosuje się substancje powierzchniowo czynne. ISSN , Nr 2 (14) 2013, s. 1-12

2 1.1. Substancje powierzchniowo czynne (SPC) inaczej zwane surfaktantem lub tenzydem Są to substancje chemiczne posiadające w swojej cząsteczce dwie części hydrofilową, czyli taką, która rozpuszcza się w wodzie, a nie w tłuszczach oraz część hydrofobową nierozpuszczalną w wodzie, lecz w tłuszczach. Do części hydrofilowej najczęściej należą podstawniki: grupa hydroksylowa OH (alkohole); grupa karboksylowa COOH (kwasy organiczne); grupa karboksylanowa COO - Na + i COO - K + ( sole sodowe i potasowe kwasów tłuszczowych); grupa aldehydowa CHO; grupa fosforanowa H 2 PO 4; grupa aminowa NH 2; grupa amoniowa NH 3 + ; fragment łańcucha CH 2 -CH 2 -O (oksyetylowane monoestry wyższych kwasów tłuszczowych); grupa sulfonowa SO 3 - Na + (sulfonian sodowy). Z kolei część hydrofobowa to długi łańcuch węglowodorowy (alifatyczny lub alkiloaromatyczny) składający się z 10 do 20 atomów węgla. SPC przede wszystkim zmniejszają napięcie powierzchniowe cieczy, do której zostają wprowadzone, na granicy dwóch niemieszających się ze sobą faz. Stosuje się je jako środki pianotwórcze, emulgujące, dyspergujące, solubilizujące oraz usuwające brud. Substancje powierzchniowo czynne zdolne są do tworzenia roztworów micelarnych, gdy zostanie przekroczone stężenie zwane krytycznym stężeniem micelarnym CMC; jego wartość jest charakterystyczna dla konkretnego środka powierzchniowo czynnego. Substancje te dzielą się na: 1. Jonowe anionowe; amfoteryczne; kationowe; 2. Niejonowe nieoksyetylenowe; oksyetylenowe Emulsje Emulsja to heterogenny układ, składający się, z co najmniej dwóch odrębnych (niemieszających się ze sobą lub mieszających się w ograniczonym zakresie) faz ciekłych, z których jedna jest rozproszona 1 Molski M., Chemia piękna, PWN, Warszawa 2010; Marzec A., Chemia kosmetyków; surowce półprodukty preparatyka wyrobów, wyd. Dom Organizatora, Toruń

3 (wewnętrzna lub nieciągła) w drugiej (zewnętrznej lub ciągłej) w postaci drobnych kropli. W dobrej, stabilnej emulsji górna granica rozmiarów kropel fazy rozproszonej wynosi 5 mikronów Typy emulsji Wyróżnia się różne typy emulsji: emulsje proste hydrofilowo-lipofilowe (H/L) lub lipofilowo-hydrofilowe (L/H), a nie tylko woda w oleju (W/O) lub olej w wodzie (O/W), ponieważ faza tłuszczowa nigdy nie składa się wyłącznie z oleju, a faza wodna nigdy wyłącznie z wody (zwykle jednak stosuje się określenie O/W i W/O); emulsje potrójne, złożone z fazy tłuszczowej, fazy wodnej i fazy stałej lub fazy jednocześnie hydrofobowej i lipofobowej (oleje fluorowane); emulsje wielokrotne, L/H/L lub H/L/H; emulsje submikronowe lub miniemulsje, w których rozmiar cząsteczek fazy rozproszonej jest mniejszy od 1 mikrometra (między około 500 nm. i 1µm); nanoemulsje (mikroemulsje), których rozmiar cząsteczek rozproszonych nie przekracza kilkuset nanometrów (między 100 i 500 nm.) 3. Rysunek 1 Typy emulsji Źródło: 2 Jurkowska S, Surowce kosmetyczne, Ośrodek Informatyczno-Badawczy Ekoprzem, Dąbrowa Górnicza Martini M.C., Kosmetologia i farmakologia skóry, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007,

4 3. Emulgatory Zawiesina cząsteczek płynnej substancji niepolarnej w płynnej substancji polarnej jest mieszaniną bardzo nietrwałą mieszanina oleju i wody poddana nawet bardzo intensywnej homogenizacji ulega rozwarstwieniu w ciągu kilku minut. Wynika to z działania sił na granicy faz napięcie powierzchniowe ukierunkowane jest tak, aby jak najbardziej ograniczyć powierzchnię zetknięcia się ze sobą dwóch faz o różniej polarności. Aby uzyskać emulsję należy obniżyć napięcie na granicy tych dwóch faz, czyli zlikwidować siły odpychania prowadzące do rozwarstwienia się cieczy. W tym przypadku należy zastosować substancje, jakimi są emulgatory. Emulgatory to substancje stosowane do otrzymania jednorodnych układów, składających się z niemieszających się faz: hydrofobowej i hydrofilowej. Rysunek 2 Budowa cząsteczki emulgatora Źródło: nkrev4.shtml Cechą charakterystyczną emulgatorów jest jednoczesna obecność grup hydrofilowej i hydrofobowej 4. Grupa hydrofilowa emulgatora wnika w fazę wodną, a hydrofobowa w fazę olejową. Takie ruchy amfifilowych cząsteczek wokół fazy rozproszonej powodują powstanie charakterystycznych sferycznych agregatów, jakimi są micelle. 4 Molski M., Chemia piękna, dz. cyt. 4

5 Rysunek 3 1.Schemat tworzenia miceli w/o 2. Schemat tworzenia miceli o/w Źródło: Cząsteczki emulgatora spinają więc w sposób trwały dwie niemieszające się ciecze, doprowadzając emulsję do stabilnego układu 5. Dobór emulgatora do rodzaju emulsji zależy od jego budowy proporcji pomiędzy częścią hydrofilową i hydrofobową. Polarność jest dla danego SPC wartością stałą, wyrażaną za pomocą tzw. stałej równowagi hydrofilowo-hydrofobowej (HLB Hudrophilic-Lipophilic Balance). HLB jest systemem opracowanym przez Griffina w latach 40-tych. Do dzisiaj ułatwia dobór środków powierzchniowo czynnych do konkretnych emulsji. HLB substancji niejonowych obliczana jest z następującego wzoru: ęż ą ęś ęż ą Obliczane w ten sposób wartości tworzą skalę od 0 do 20 (zwaną skalą Griffina). HLB substancji jonowych, często przekraczające górną granicę skali, wyznacza się metodami eksperymentalnymi, poprzez porównanie z wartościami obliczonymi. Im większa jest przewaga części hydrofilowej, tym wyższa wartość HLB-emulsje O/W. Emulgatory o przewadze właściwości lipofilowych stosowane są do wytwarzania emulsji typu W/O i mają niskie wartości HLB. SPC o HLB 0-2 nie wykazują właściwości emulgujących SPC o HLB 3-8 tworzą emulsje typu O/W SPC o HLB 6-16 tworzą emulsje W/O SPC o HLB >14 tworzą mikroemulsje Emulgator ma lepsze działanie jeśli jego fragment tłuszczowy ma podobną strukturę do emulgowanych tłuszczów np. w cząsteczce emulgatora i tłuszczu występują wiązania podwójne. Uogólniając, 5 Marzec A., Chemia kosmetyków, dz. cyt. 5

6 należy podkreślić, iż dobry efekt działania zapewniają jedynie emulgatory dobrane do określonego układu składników. Najlepsze wyniki osiąga się stosując mieszaninę różnych emulgatorów (o HLB wyznaczonym w oparciu o procentowy udział poszczególnych składników mieszaniny). Stężenie emulgatora jonowego jest zawsze ograniczone odziaływaniem elektrostatycznym (odpychaniem się jego cząsteczek). Wprowadzenie dodatkowego emulgatora niejonowego (pozbawionego ładunku elektrostatycznego) umożliwia ściślejsze upakowanie cząsteczek emulgatora na granicy faz, a tym samym skuteczniejsze obniżenie napięcia powierzchniowego. Stabilizujące działanie koemulgatorów niejonowych polega na utworzeniu wokół cząsteczek fazy rozproszonej specyficznej struktury lamelarnej, przypominającej świetlisty żel, zbudowany z cienkich blaszek naprzemiennie ułożonych obydwu faz. Taka struktura może mieć właściwości ciekłokrystaliczne i wykazuje się wysoką lepkością, przez co uniemożliwia zbliżenie się kropelek fazy rozproszonej Podział emulgatorów ze względu na pochodzenie 1. Emulgatory naturalne: cholesterol; lanolina; wosk pszczeli; lecytyny; sole kwasu cholowego występujące w żółci ssaków w formie związanej z glicyną lub tauryną; 2. Emulgatory syntetyczne: oksyetylenowane pochodne alkoholi i amidów tłuszczowych, alkilofenoli i amin tłuszczowych; estry alkoholi polihydroksylowych i ich oksyetylenowane pochodne; sole amoniowe 7. 6 Tamże; Jurkowska S, Surowce kosmetyczne, dz. cyt. 7 Molski M., Chemia piękna, dz. cyt. 6

7 3.2. Podział emulgatorów ze względu na budowę Rysunek 4 Schemat budowy surfaktantów. Od góry: niejonowe, anionowe, kationowe i amfoteryczne. anionowe jonowe kationowe emulgatory niejonowe amofoferyczne nie badące SPC Źródło: 1. Jonowe a) Anionowe, są to cząsteczki amfifilowe posiadające ładunek ujemny. Są dobrymi odtłuszczaczami, pianotwórcze, tworzą emulsje typu O/W. Mają odczyn zasadowy jednak otrzymywane emulsje są nietrwałe w ph poniżej 10, w obecności kationów Ca 2+, Mg 2+ dochodzi do inwersji emulsji prowadzącej do jej złamania. Z tego powodu częściej używane są połączenia mono-, di- i tri etanoloaminy z kwasami tłuszczowymi, które mają odczyn obojętny o większej zdolności emulgowania. Należą do nich: 7

8 mydła zasadowe sodowe oraz potasowe: R-COOM, gdzie M: Na, K, NH 4; alkilosarkozyniany: R-CO-N-CH 2 (CH 3 )-COOM; alkilosulfooctany: R-SO 3 -CH 2 -COOM; alkilotauryniany: CH 3 -NH-CH 2 -CH 2 -SO 3 M; siarczany alkoholi tłuszczowych o oksyetylenowanych alkoholi tłuszczowych: sole sodowe, potasowe R-SO 4 M i R-(C 2 H 4 O)n SO 4 M M-Na, K; sulfoniany parafin i olefin; izetioniany R-COO-CH 2 -CH 2 -SO 3 Na; fosforany alkilowe i oksyetylenowane fosforany alkilowe: R-O-PO 3 Na 2 i R- (C 2 H 4 O)n-O-PO 3 Na 2; R oznacza alkilową resztą tłuszczową b) Kationowe to cząsteczki amfifilowe posiadające ładunek dodatni. Mają słabe właściwości pianotwórcze oraz myjące, działają bakteriobójczo i grzybobójczo, dlatego stosowane są, jako środki konserwujące. Jeśli łańcuch alkilowy jest długi są antyseptyczne, działają również dezynfekująco. Najważniejsze jest jednak to, że mają zdolność wiązania się z keratyną, wykazują działanie nawilżające, kondycjonujące włosy. Tworzą emulsje typu O/W czwartorzędowe sole amoniowe; pochodne czwartorzędowych zasad heterocyklicznych; Rysunek 5 Kationowe czasteczki amfofilowe Źródło: rysunek własny c) Amfoteryczne to cząsteczki amfifilowe posiadające zarówno ładunek dodatni jak i ujemny, charakter cząsteczki jest zależny od ph. Należą do nich między innymi proteiny (żelatyna, kazeina), które są emulgatorami O/W pochodzenia naturalnego. Najbardziej powszechna w tej grupie emulgatorów jest lecytyna. Lecytyna jest mieszaniną fosfolipidów, w której dwie grupy hydroksylowe glicerolu są zestryfikowane resztami kwasów 8

9 tłuszczowych, a jedna kwasem fosforowym w polaczeniu z choliną. Otrzymywana jest z roślin oleistych bądź jaj, stosowana jest, jako emulgator w emulsjach typu O/W. 2. Niejonowe są to cząsteczki amfifilowe nieposiadające ładunku. Są to dobre emulgatory O/W oraz W/O. Jedną z ich zalet jest to, że nie są wrażliwe na zmiany w szerokim zakresie ph 4-9 oraz na dodatek elektrolitów. Z powodzeniem mogą być łączone z emulgatorami jonowymi. Są mniej drażniące od emulgatorów jonowych. Należą do nich: N-tlenki amin tłuszczowych; wyższe alkohole; cholesterol; lanolina; monoesterynian glicerolu; spany; tweeny; proteiny. 3. Emulgatory nienależące do środków powierzchniowo czynnych. Są to koloidy lipofilowe i pseudoemulgatory sproszkowane. bentonit; kaolin; stearyniany; wapniowy, magnezowy i glinowy Charakterystyka wybranych grup emulgatorów Estry tłuszczowe sorbitanu (Spany) Sorbitan powstaje z heksahydroksylowego alkoholu cukrowego, czyli, sorbitolu, który jest produktem redukcji grupy aldehydowej w glukozie. Podczas estryfikacji sorbitanu kwasami tłuszczowymi (laurynowy, palmitynowy, stearynowy, oleinowy) otrzymuje się estry sorbitanu, które są stosowane jako emulgatory W/O, stabilizatory emulsji, substancje zagęszczające i natłuszczające. Monoestry sorbitanu mają różną konsystencje, są znakomicie tolerowane przez skórę i błony śluzowe. HLB tych związków waha się pomiędzy 2-8. Podobne właściwości posiadają również triestry sorbitanu 9. 8 Tamże; Brud W.S. Glinka R., Technologia kosmetyków, Oficyna Wydawnicza MA,Łódź 2001; Marzec A., Chemia kosmetyków, dz. cyt. 9 Tamże; Molski M., Chemia piękna, dz. cyt. 9

10 Rysunek 6 Budowa estrów tłuszczowych sorbitanu Źródło: rysunek własny Monolaurynian sorbitanu Span 20 Monopalmitynian sorbitanu Span 40 Monostearynian sorbitanu Span 60 Monooleinian sorbitanu Span Oksyetylenowane estry sorbitanu (Tweeny) Otrzymywane są przez działanie tlenkiem etylenu na estry sorbitanu. Są to substancje hydrofilowe, emulgatory typu O/W stosowane są, jako środki zwilżające, natłuszczające, stabilizatory olejków perfumeryjnych i innych olejowych składników preparatów. Wartość ph 5 % roztworu zbliżone jest do ph skóry. Są trwałe tylko w obecności środków konserwujących 11. Rysunek 7 Budowa oksyetylenowanych estrów sorbitanu Źródło: 1y34k Euceryna Euceryna jest mieszaniną cholesterolu i innych alkoholi lanolinowych wydzielonych z lanoliny z waze- 10 Marzec A., Chemia kosmetyków, dz. cyt. 11 Tamże 10

11 lina i dodatkiem tłuszczów naturalnych. Jest to żółtawa substancja, topiąca się w 50 C. Stanowi bazę dla kremów i maści, emulgator emulsji typu W/O i pomocniczy emulgator O/W. Jest dobrze tolerowany przez skórę 12. Rysunek 8 Budowa cholesterolu Źródło: rysunek własny 3.4. Przykładowe emulgatory emulsji O/W i W/O alkohol cetylowy (C 16 H 33 OH) jest głównym emulgatorem w emulsjach typu W/O i pomocniczym w emulsjach O/W; bentonit jest dobrym stabilizatorem wodnych zawiesin i emulsji O/W; cerezyna stanowi ważny składnik stałych roztworów tłuszczowych i fazy tłuszczowej emulsji; cholesterol jest głównym emulgatorem emulsji W/O i pomocniczym w O/W; euceryna składnik pielęgnacyjnych emulsji W/O; guma arabska jest naturalnym polimerem hydrofilowym, emulgator O/W; sole kwasu oleinowego (tzw. mydła oleinowe) doskonałe emulgatory emulsji O/W; lanolina emulgator emulsji W/O i pomocniczy w emulsjach O/W; stearyna emulgator emulsji O/W; trójetanoloamina (N(CH 2 -CH 2 -OH) 3) dobry emulgator typu O/W stosowany w recepturze mleczek kosmetycznych, śmietanek i kremów; lecytyna oczyszczona jest stabilizatorem emulsji typu O/W, nieoczyszczona może utrwalać emulsje W/O; estry oksyetylenowe i oksypropylenowe kwasów tłuszczowych i alkoholi wielowodorotlenowych o nazwie handlowej Spany i Tweeny Tamże 13 Tamże 11

12 4. Podsumowanie Istnieje wiele substancji stosowanych, jako emulgatory w recepturze kosmetycznej. Są to substancje zarówno pochodzenia naturalnego takie jak lecytyna jak syntetycznego. Ich wspólnym zadaniem jest homogenizacja co najmniej dwóch niemieszających się ze sobą substancji, poprzez obniżenie napięcia powierzchniowego w wyniku czego otrzymujemy trwałą emulsję. Dobór odpowiedniego emulgatora jest trudnym zadaniem, w jego doborze kierujemy się między innymi wartościami parametru HLB. Ważne jest, aby emulgator był dostosowany zarówno do przeznaczenia kosmetyku, jak i jego formy oraz współdziałał z innymi składnikami preparatu. Bibliografia 1. Brud W.S., Glinka R., Technologia kosmetyków, Oficyna Wydawnicza MA, Łódź Jurkowska S, Surowce kosmetyczne, Ośrodek Informatyczno-Badawczy Ekoprzem, Dąbrowa Górnicza Martini M.C., Kosmetologia i farmakologia skóry, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, Marzec A., Chemia kosmetyków, surowce półprodukty preparatyka wyrobów, Dom Organizatora, Toruń Molski M., Chemia piękna, PWN, Warszawa

Substancje powierzchniowo czynne 24.10.2013

Substancje powierzchniowo czynne 24.10.2013 Substancje powierzchniowo czynne 24.10.2013 Budowa spc (surfaktant, tensyd) - są to cząsteczki amfifilowe ogon część hydrofobowa zwykle długi łańcuch alifatyczny (węglowodorowy) głowa część hydrofilowa

Bardziej szczegółowo

Chemia kosmetyczna. Dr inż. Beata Orlińska. Katedra Technologii Chemicznej Organicznej i Petrochemii

Chemia kosmetyczna. Dr inż. Beata Orlińska. Katedra Technologii Chemicznej Organicznej i Petrochemii Chemia kosmetyczna Dr inż. Beata Orlińska Katedra Technologii Chemicznej Organicznej i Petrochemii Cel ćwiczenia W ramach ćwiczenia omówiona zostanie budowa, właściwości i zastosowanie związków powierzchniowo

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA TREŚĆ WYKŁADÓW Budowa i biologia skóry. Typy skóry. Funkcje skóry. Układ odpornościowy skóry. Starzenie się skóry. Przenikanie przez skórę. Absorpcja skórna.

Bardziej szczegółowo

7k. EMULSJE Zagadnienia teoretyczne Teoria 0,001 0,05 mm. niepolarna polarna o/w w/o.

7k. EMULSJE Zagadnienia teoretyczne Teoria 0,001 0,05 mm. niepolarna polarna o/w w/o. 7 k. EMULSJE Zagadnienia teoretyczne Substancje powierzchniowo czynne. Powstawanie i typy emulsji. Metody określania typu emulsji. Inwersja emulsji. Emulgatory budowa cząsteczkowa, a sposób działania.

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, poziom kształcenia pierwszy Kierunek i poziom studiów: Sylabus modułu: Moduł A związany ze specjalnością 025 Nazwa wariantu modułu:

Bardziej szczegółowo

- Metody analityczne w przemyśle kosmetycznym - Ćwiczenie 4

- Metody analityczne w przemyśle kosmetycznym - Ćwiczenie 4 Ćwiczenie 4 Temat: Związki powierzchniowo czynne. Oznaczanie zawartości substancji kationowo i anionowo czynnych metodą bezpośredniego dwufazowego miareczkowania ręcznego. Cel ćwiczenia: Zapoznanie z metodą

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne oceny z chemii w klasie III VII. Węgiel i jego związki z wodorem

Wymagania na poszczególne oceny z chemii w klasie III VII. Węgiel i jego związki z wodorem Wymagania na poszczególne oceny z chemii w klasie III VII. Węgiel i jego związki z wodorem 1 Uczeń: wyjaśnia, czym zajmuje się chemiaorganiczna (2) definiuje pojęcie węglowodory (2) wymienia naturalne

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia, poziom kształcenia pierwszy Kierunek i poziom studiów: Sylabus modułu: Moduł A związany ze specjalnością 025 Nazwa wariantu modułu:

Bardziej szczegółowo

Substancje o Znaczeniu Biologicznym

Substancje o Znaczeniu Biologicznym Substancje o Znaczeniu Biologicznym Tłuszcze Jadalne są to tłuszcze, które może spożywać człowiek. Stanowią ważny, wysokoenergetyczny składnik diety. Z chemicznego punktu widzenia głównym składnikiem tłuszczów

Bardziej szczegółowo

do zadań na konkurs z chemii etapu wojewódzkiego w roku szkolnym 2014/2015

do zadań na konkurs z chemii etapu wojewódzkiego w roku szkolnym 2014/2015 1 M O D E L O D P O W I E D Z I do zadań na konkurs z chemii etapu wojewódzkiego w roku szkolnym 2014/2015 Zadanie 1. [0-6 pkt.] Zaprojektuj doświadczenie chemiczne, w którym otrzymasz etylen oraz wykażesz

Bardziej szczegółowo

w Kielcach, 2010 w Kielcach, 2010 Blaski i cienie detergentów

w Kielcach, 2010 w Kielcach, 2010 Blaski i cienie detergentów Zeszyty Studenckiego Ruchu Materiały 19 Sesji Studenckich Naukowego Uniwersytetu Kół Naukowych Uniwersytetu Humanistyczno- Przyrodniczego Humanistyczno- Przyrodniczego Jana Kochanowskiego Jana Kochanowskiego

Bardziej szczegółowo

PCC Rokita SA Kompleks Chemii Fosforu

PCC Rokita SA Kompleks Chemii Fosforu PCC Rokita SA Kompleks Chemii Fosforu Kompleks Chemii Fosforu pozostaje na bieżąco z najnowszymi trendami na rynku produktów fosforowych. Koncentruje się na produkcji wyrobów, z powodzeniem wykorzystywanych

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe na poszczególne oceny

Wymagania programowe na poszczególne oceny Przedmiot: chemia Klasa: IIIa, IIIb Nauczyciel: Agata SROKA Wymagania programowe na poszczególne oceny VII. Węgiel i jego związki z wodorem podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

Lipidy (tłuszczowce)

Lipidy (tłuszczowce) Lipidy (tłuszczowce) Miejsce lipidów wśród innych składników chemicznych Lipidy To niejednorodna grupa związków, tak pod względem składu chemicznego, jak i roli, jaką odrywają w organizmach. W ich skład

Bardziej szczegółowo

Chemia związków węgla

Chemia związków węgla strona 1/7 hemia związków węgla Dorota Lewandowska, Anna Warchoł, Lidia Wasyłyszyn Treść podstawy programowej: Węgiel i jego związki. Proste węglowodory nasycone i nienasycone, alkohole, kwasy karboksylowe,

Bardziej szczegółowo

Dobry inhibitor korozji do stali i żelaza w środowisku kwaśnym (np. kwas solny), a zwłaszcza w układach zawierających oleje

Dobry inhibitor korozji do stali i żelaza w środowisku kwaśnym (np. kwas solny), a zwłaszcza w układach zawierających oleje CYCLOMIN 12-OH Dobry inhibitor korozji w układach zawierających oleje O działaniu czyszczącym i emulgującym, lekko pieniący CYCLOMIN 18-OH DEWACOR PCG 1939 INHIBITOR KOROZJI SPC 1826 INHIBITOR KOROZJI

Bardziej szczegółowo

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I strona 1/9 Test diagnostyczny Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł Część A (0 5) Standard I 1. Przemianą chemiczną nie jest: A. mętnienie wody wapiennej B. odbarwianie wody bromowej C. dekantacja

Bardziej szczegółowo

związek chemiczny obniżający napięcie powierzchniowe wody lub roztworu wodnego. Używana jest również nazwa TENSYD

związek chemiczny obniżający napięcie powierzchniowe wody lub roztworu wodnego. Używana jest również nazwa TENSYD AMFIFIL, ZWIĄZEK AMFIFILOWY - związek chemiczny charakteryzujący się posiadaniem wyraźnie rozdzielonych regionów - hydrofilowego (wodolubnego) - hydrofobowego (wodonierozposzczalnego lipofilnego) Region

Bardziej szczegółowo

PLAN WYNIKOWY NAUCZANIA CHEMII W GIMNAZJUM KLASA III

PLAN WYNIKOWY NAUCZANIA CHEMII W GIMNAZJUM KLASA III Publiczne Gimzjum Wadowice Górne PLAN WYNIKOWY NAUCZANIA CHEMII W GIMNAZJUM KLASA III Nowa Podstawa Programowa Graży Bieniek Plan uczania chemii w klasie III NOWA PODSTAWA PROGRAMOWA Plan wynikowy uczania

Bardziej szczegółowo

- Preparatyka kosmetyczna - Ćwiczenie 1. Temat: Emulsje kosmetyczne. Preparatyka i badanie właściwości.

- Preparatyka kosmetyczna - Ćwiczenie 1. Temat: Emulsje kosmetyczne. Preparatyka i badanie właściwości. Ćwiczenie 1 Temat: Emulsje kosmetyczne. Preparatyka i badanie właściwości. Cel ćwiczenia: Poznanie wymagań przemysłu kosmetycznego w stosunku do emulsji. Nabycie umiejętności preparatyki emulsji typu O/W

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich

Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich Kryteria oceniania z chemii kl I Ocena dopuszczająca -stosuje zasady BHP w pracowni -nazywa sprzęt laboratoryjny i szkło oraz określa ich przeznaczenie -opisuje właściwości substancji używanych na co dzień

Bardziej szczegółowo

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo.pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą byd wykorzystywane przez jego Użytkowników

Bardziej szczegółowo

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii!

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Chciałabym podzielić się z Wami moimi spostrzeżeniami dotyczącymi poziomu wiedzy z chemii uczniów rozpoczynających naukę w Liceum Ogólnokształcącym. Co

Bardziej szczegółowo

Materiały do ćwiczenia: Oznaczanie wybranych związków powierzchniowo-czynnych w różnych elementach środowiska (wykorzystanie chromatografii jonowej)

Materiały do ćwiczenia: Oznaczanie wybranych związków powierzchniowo-czynnych w różnych elementach środowiska (wykorzystanie chromatografii jonowej) Katedra Chemii Analitycznej Materiały do ćwiczenia: Oznaczanie wybranych związków powierzchniowo-czynnych w różnych elementach środowiska (wykorzystanie chromatografii jonowej) Politechnika Gdańska Wydział

Bardziej szczegółowo

CHEMIA kl. I. Nauczyciel mgr Ewa Doroszuk. Wymagania edukacyjne (obowiązkowe i formalne):

CHEMIA kl. I. Nauczyciel mgr Ewa Doroszuk. Wymagania edukacyjne (obowiązkowe i formalne): CHEMIA kl. I Nauczyciel mgr Ewa Doroszuk Wymagania edukacyjne (obowiązkowe i formalne): Dział I Substancje i ich przemiany. UCZEŃ: zna regulamin szkolnej pracowni chemicznej i konsekwencje nieprzestrzegania

Bardziej szczegółowo

Regulamin XIII Wojewódzkiego Konkursu Chemicznego dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2015/2016

Regulamin XIII Wojewódzkiego Konkursu Chemicznego dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2015/2016 Regulamin XIII Wojewódzkiego Konkursu Chemicznego dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego w roku szkolnym 2015/2016 I. Niniejszy Regulamin określa szczegółowe wymagania dotyczące organizacji

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII Zadanie 1. Na rysunku przedstawiono fragment układu okresowego pierwiastków. Dokoocz zdania tak aby były prawdziwe. Wiązanie jonowe występuje w związku chemicznym

Bardziej szczegółowo

Chemia. Cele kształcenia wymagania ogólne

Chemia. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego (str. 150 152 i 252)

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI CHEMII LUB BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU SPOSÓB NA IDEALNĄ PIANĘ

SCENARIUSZ LEKCJI CHEMII LUB BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU SPOSÓB NA IDEALNĄ PIANĘ SCENARIUSZ LEKCJI CHEMII LUB BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU SPOSÓB NA IDEALNĄ PIANĘ SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. III.

Bardziej szczegółowo

Ewa Puszczało. Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki

Ewa Puszczało. Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki Ewa Puszczało Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Inżynierii Środowiska i Energetyki Substancje powierzchniowo czynne (SPC) to związki chemiczne, których cząsteczki są zbudowane z 2 elementów o przeciwnym

Bardziej szczegółowo

adiutant olejowy OSZCZĘDZAJ SWOJE PIĘNIADZE I ŚRODOWISKO!

adiutant olejowy OSZCZĘDZAJ SWOJE PIĘNIADZE I ŚRODOWISKO! adiutant olejowy OSZCZĘDZAJ SWOJE PIĘNIADZE I ŚRODOWISKO! Zakład Produkcyjno-Handlowy AGROMIX ul. Mokra 7, 32-005 Niepołomice tel: (012) 281-1008; fax: 012) 281-1453 agromix@agromix.com.pl www.agromix.com.pl

Bardziej szczegółowo

CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC

CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC MK-EG-AS Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Gdańsk 2009 Chromatograficzne układy faz odwróconych (RP) Potocznie: Układy chromatograficzne, w których

Bardziej szczegółowo

Dział 9. Węglowodory. Wymagania na ocenę. dopuszczającą dostateczną dobrą bardzo dobrą. Przykłady wymagań nadobowiązkowych

Dział 9. Węglowodory. Wymagania na ocenę. dopuszczającą dostateczną dobrą bardzo dobrą. Przykłady wymagań nadobowiązkowych Dział 9. Węglowodory rozumie pojęcia: chemia nieorganiczna, chemia organiczna; wie, w jakich postaciach występuje węgiel w przyrodzie; pisze wzory sumaryczne, zna nazwy czterech początkowych węglowodorów

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ POWIERZCHNIOWA WYBRANYCH ESTRÓW POLIOLI NA GRANICY FAZ OLEJ/WODA

AKTYWNOŚĆ POWIERZCHNIOWA WYBRANYCH ESTRÓW POLIOLI NA GRANICY FAZ OLEJ/WODA POLITECHNIKA GDAŃSKA, WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII TŁUSZCZÓW I DETERGENTÓW mgr inż. Agnieszka KUZIEMSKA ROZPRAWA DOKTORSKA AKTYWNOŚĆ POWIERZCHNIOWA WYBRANYCH ESTRÓW POLIOLI NA GRANICY FAZ OLEJ/WODA

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Chemia I stopień Sylabus modułu: : Moduł A związany ze specjalnością (0310-CH-S1-025) Nazwa wariantu modułu (opcjonalnie): Analiza leków

Bardziej szczegółowo

BADANIE MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA MONOACYLOGLICEROLI DO OTRZYMYWANIA UKŁADÓW MIKROEMULSYJNYCH. mgr inż. Patrycja SZUMAŁA

BADANIE MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA MONOACYLOGLICEROLI DO OTRZYMYWANIA UKŁADÓW MIKROEMULSYJNYCH. mgr inż. Patrycja SZUMAŁA POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII TŁUSZCZÓW I DETERGENTÓW ROZPRAWA DOKTORSKA BADANIE MOŻLIWOŚCI ZASTOSOWANIA MONOACYLOGLICEROLI DO OTRZYMYWANIA UKŁADÓW MIKROEMULSYJNYCH mgr inż.

Bardziej szczegółowo

(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: 20.10.2000, PCT/US00/28979 (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego:

(86) Data i numer zgłoszenia międzynarodowego: 20.10.2000, PCT/US00/28979 (87) Data i numer publikacji zgłoszenia międzynarodowego: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203084 (21) Numer zgłoszenia: 349173 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 20.10.2000 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

Pakiet 4 Środki czystości

Pakiet 4 Środki czystości Oznaczenie sprawy: Wsz-II.4.291.43.2015 ZAŁĄCZNIK nr 2 do SIWZ FORMULARZ CENOWY po zmianie z dnia 30.07.2015r. Pakiet 4 Środki czystości KOD CPV 39830000-9 Średnie L.p. Nazwa asortymentu Cena zużycie na

Bardziej szczegółowo

MATURA 2015 Z CHEMII - od idei zmian do zadań egzaminacyjnych

MATURA 2015 Z CHEMII - od idei zmian do zadań egzaminacyjnych MATURA 2015 Z CHEMII - od idei zmian do zadań egzaminacyjnych Jolanta Baldy Wrocław, 21 listopada 2014 r. Plan wystąpienia Matura 2015- istota zmian Realizacja podstawy programowej w zadaniach Zasady oceniania

Bardziej szczegółowo

SERIA PRODUKTÓW DO ZABEZPIECZANIA OBIEGÓW CHŁODZĄCYCH

SERIA PRODUKTÓW DO ZABEZPIECZANIA OBIEGÓW CHŁODZĄCYCH SERIA PRODUKTÓW DO ZABEZPIECZANIA OBIEGÓW CHŁODZĄCYCH A/OCH/KOR/P Produkt przeznaczony do ochrony przemysłowych systemów chłodzących przed korozją i odkładaniem się kamienia. Odpowiednio dobrane związki

Bardziej szczegółowo

CHEMIA GIMNAZJUM. Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: -opanował co najmniej w 98% treści podstawy programowej,

CHEMIA GIMNAZJUM. Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: -opanował co najmniej w 98% treści podstawy programowej, CHEMIA GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN KLASYFIKACYJNYCH WYNIKAJĄCYCH Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ ZAWARTEJ W REALIZOWANYM PROGRAMIE NAUCZANIA

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ZADANIA ORGANICZNE ZWIĄZKI ZAWIERAJĄCE AZOT

PRZYKŁADOWE ZADANIA ORGANICZNE ZWIĄZKI ZAWIERAJĄCE AZOT PRZYKŁADOWE ZADANIA ORGANICZNE ZWIĄZKI ZAWIERAJĄCE AZOT Zadanie 1127 (1 pkt) Uszereguj podane związki według rosnącego ph w roztworze wodnym. Właściwy porządek podaj zapisując go wzorami półstrukturalnymi.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE. CHEMIA klasa I. Wymagania podstawowe:

WYMAGANIA PROGRAMOWE. CHEMIA klasa I. Wymagania podstawowe: WYMAGANIA PROGRAMOWE Wymagania podstawowe: CHEMIA klasa I 1. Uczeń zna podział substancji, podaje ich przykłady, wie co to są właściwości fizyczne i chemiczne substancji, potrafi je określać. 2. Uczeń

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY Zadanie 1216 (2 pkt) Przeczytaj poniższy tekst i zapisz poniżej nazwy cukrów X i Y, o których mowa. Kwasy nukleinowe są długimi łańcuchami poliestrowymi, zbudowanymi z połączonych

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA

BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA BIOTECHNOLOGIA W KOSMETOLOGII SŁAWOMIR WIERZBA TREŚĆ WYKŁADÓW Budowa i biologia skóry. Typy skóry. Funkcje skóry. Układ odpornościowy skóry. Starzenie się skóry. Przenikanie przez skórę. Absorpcja skórna.

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Tytuł projektu: Realizacja Przedmiot Treści nauczania z podstawy programowej Treści wykraczające poza podstawę

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

PL 211257 B1. SZCZEPANIAK STANISŁAW, Kielce, PL SZCZEPANIAK REMIGIUSZ, Kielce, PL 16.02.2009 BUP 04/09

PL 211257 B1. SZCZEPANIAK STANISŁAW, Kielce, PL SZCZEPANIAK REMIGIUSZ, Kielce, PL 16.02.2009 BUP 04/09 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 211257 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 383094 (22) Data zgłoszenia: 06.08.2007 (51) Int.Cl. C08K 5/04 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii!

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Chemia klasa II kwasy Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Cała Twoja kariera szkolna zależy tak naprawdę od Ciebie. Jeśli chcesz poszerzyć swoją wiedzę i umiejętności z zakresu chemii lub powtórzyć określoną

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW CHEMIA III etap edukacyjny Cele kształcenia wymagania ogólne I. Pozyskiwanie, przetwarzanie i tworzenie informacji. Uczeń pozyskuje i przetwarza informacje

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z chemii w klasie III gimnazjum. Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który:

Wymagania edukacyjne z chemii w klasie III gimnazjum. Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który: Wymagania edukacyjne z chemii w klasie III gimnazjum Dział 1. WĘGLOWODORY rozumie pojęcia: chemia nieorganiczna, chemia organiczna; wie, w jakich postaciach występuje węgiel w przyrodzie; pisze wzory sumaryczne,

Bardziej szczegółowo

ESTRY METYLOWE POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO JAKO PALIWO ROLNICZE. mgr inż. Renata Golimowska ITP Oddział Poznań

ESTRY METYLOWE POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO JAKO PALIWO ROLNICZE. mgr inż. Renata Golimowska ITP Oddział Poznań ESTRY METYLOWE POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO JAKO PALIWO ROLNICZE mgr inż. Renata Golimowska ITP Oddział Poznań Początek biodiesla w Polsce 2004/2005 uruchamianie Rafinerii Trzebinia 2006 otwieranie się kolejnych

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy i wymagania edukacyjne w klasie 3 gimnazjum. Węgiel i jego związki z wodorem. Wymagania edukacyjne. Tytuł rozdziału w podręczniku

Plan wynikowy i wymagania edukacyjne w klasie 3 gimnazjum. Węgiel i jego związki z wodorem. Wymagania edukacyjne. Tytuł rozdziału w podręczniku 1 Plan wynikowy i wymagania edukacyjne w klasie 3 gimnazjum Tytuł rozdziału w podręczniku Temat lekcji Treści nauczania podstawowe (P) Wymagania edukacyjne ponadpodstawowe (PP) Węgiel i jego związki z

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z chemii klasa III WĘGLOWODORY

Wymagania edukacyjne z chemii klasa III WĘGLOWODORY Wymagania edukacyjne z chemii klasa III WĘGLOWODORY Wymagania na ocenę dopuszczającą dostateczną dobrą bardzo dobrą wymienia odmiany pierwiastkowe wyjaśnia pochodzenie węgli węgla; kopalnych; wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

- Chemia w kosmetologii dla liceum - Surowce kosmetyczne -

- Chemia w kosmetologii dla liceum - Surowce kosmetyczne - Ćwiczenie 1 Temat: Badanie właściwości tłuszczów i wosków kosmetycznych. Bielenie wosku pszczelego i badanie jego właściwości. Cel ćwiczenia: Zapoznanie z właściwościami tłuszczów i wosków jako surowców

Bardziej szczegółowo

W rozdziale tym omówione będą reakcje związków nieorganicznych w których pierwiastki nie zmieniają stopni utlenienia. Do reakcji tego typu należą:

W rozdziale tym omówione będą reakcje związków nieorganicznych w których pierwiastki nie zmieniają stopni utlenienia. Do reakcji tego typu należą: 221 Reakcje w roztworach Wiele reakcji chemicznych przebiega w roztworach. Jeżeli są to wodne roztwory elektrolitów wtedy faktycznie reagują między sobą jony. Wśród wielu reakcji chemicznych zachodzących

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w technikum z działu Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów ( 1 godz.) Temat: Estry pachnąca chemia.

Scenariusz lekcji w technikum z działu Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów ( 1 godz.) Temat: Estry pachnąca chemia. Scenariusz lekcji w technikum z działu Jednofunkcyjne pochodne węglowodorów ( 1 godz.) Temat: Estry pachnąca chemia. Cele dydaktyczno- wychowawcze: Wyjaśnienie mechanizmu reakcji estryfikacji Poznanie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA CHEMIA - gimnazjum

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA CHEMIA - gimnazjum PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA CHEMIA - gimnazjum 1. Co 2. miesiące (w terminach ogłoszonych przez dyrektora szkoły) przeprowadzane są egzaminy badające przyrost wiedzy uczniów. Egzamin ten przeprowadza

Bardziej szczegółowo

Chemiczna charakterystyka kosmetyków oraz ich znaczenie i zastosowanie

Chemiczna charakterystyka kosmetyków oraz ich znaczenie i zastosowanie Chemiczna charakterystyka kosmetyków oraz ich znaczenie i zastosowanie Publiczne Gimnazjum w Babimoście, 2014 Wykonali: Julia Wojewoda Natalia Cybulska Jakub Kupiec Bartłomiej Witkowicz Mateusz Rychły

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny

Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Scenariusz lekcji w technikum zakres podstawowy 2 godziny Temat : Hydroliza soli. Cele dydaktyczno wychowawcze: Wyjaśnienie przyczyn różnych odczynów soli Uświadomienie różnej roli wody w procesach dysocjacji

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY ODPOWIEDZI I SHEMAT PUNKTOWANIA POZIOM PODSTAWOWY Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach. Odpowiedzi niezgodne z poleceniem (nie

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

Kosmetyki jako potencjalne zagrożenie dla zdrowia

Kosmetyki jako potencjalne zagrożenie dla zdrowia Homines Hominibus ISSN 1890-3883 vol. 6 2010 97 102 Wojciech Musiał* Kosmetyki jako potencjalne zagrożenie dla zdrowia Słowa kluczowe: kosmetyki, przechowywanie, trwałość, temperatura, wilgotność, tlen,

Bardziej szczegółowo

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks

Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Obliczenia stechiometryczne, bilansowanie równań reakcji redoks Materiały pomocnicze do zajęć wspomagających z chemii opracował: dr Błażej Gierczyk Wydział Chemii UAM Obliczenia stechiometryczne Podstawą

Bardziej szczegółowo

(86) Data 1 numer zgłoszenia międzynarodowego. 08.07.1994, PCT/AT94/00088

(86) Data 1 numer zgłoszenia międzynarodowego. 08.07.1994, PCT/AT94/00088 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 181344 (21) Numer zgłoszenia: 312565 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia 08.07.1994 (86) Data 1 numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

PYTANI I ODPOWIEDZI 2. ODPOWIEDŹ: Zamawiający nie wyraża zgody i pozostaje przy zapisie w SIWZ

PYTANI I ODPOWIEDZI 2. ODPOWIEDŹ: Zamawiający nie wyraża zgody i pozostaje przy zapisie w SIWZ PYTANI I ODPOWIEDZI 2 Pytanie 1 pakiet 1 poz. 1 Czy zamawiający dopuści preparat o przedłużonym działaniu i ph 5,5 do higienicznej i chirurgicznej dezynfekcji skóry rąk zawierający w swoim składzie propanol

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie i właściwości użytkowe nowych surfaktantów z ugrupowaniem cukrowym

Otrzymywanie i właściwości użytkowe nowych surfaktantów z ugrupowaniem cukrowym UNIWERSYTET EKONOMICZNY W POZNANIU Wydział Towaroznawstwa Katedra Technologii i Analizy Instrumentalnej Katarzyna Michocka Praca doktorska Otrzymywanie i właściwości użytkowe nowych surfaktantów z ugrupowaniem

Bardziej szczegółowo

Materiał diagnostyczny poziom rozszerzony Kryteria oceniania model odpowiedzi

Materiał diagnostyczny poziom rozszerzony Kryteria oceniania model odpowiedzi Zdający otrzymuje punkty tylko za poprawne rozwiązania, precyzyjnie odpowiadające poleceniom zawartym w zadaniach. Odpowiedzi niezgodne z poleceniem ( nie na temat) są traktowane jako brak odpowiedzi.

Bardziej szczegółowo

Temat: Tłuszcze i ich właściwości. (lekcja dwugodzinna)

Temat: Tłuszcze i ich właściwości. (lekcja dwugodzinna) Iwona Grabowska-Broda Konspekt lekcji z chemii, klasa III gimnazjum Temat: Tłuszcze i ich właściwości. (lekcja dwugodzinna) Zagadnienia dotyczące tłuszczy będą realizowane na dwóch godzinach lekcyjnych.

Bardziej szczegółowo

Poznajemy disacharydy

Poznajemy disacharydy Poznajemy disacharydy 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń zna: pojęcia: disacharyd, wiązanie glikozydowe, właściwości sacharozy i laktozy. b) Umiejętności Uczeń potrafi: omówić właściwości fizyczne sacharozy

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji chemii w klasie drugiej gimnazjum

Scenariusz lekcji chemii w klasie drugiej gimnazjum mgr Sylwia Pięta nauczyciel chemii i matematyki Zespół Szkół z Oddziałami Sportowymi nr 1 61-638 Poznań, Os. Pod Lipami 106 Cele lekcji Temat lekcji: Poznajemy sole Formy pracy: Metody pracy: Scenariusz

Bardziej szczegółowo

Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa

Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa Wykład 11 Równowaga kwasowo-zasadowa JS Skala ph Skala ph ilościowa skala kwasowości i zasadowości roztworów wodnych związków chemicznych. Skala ta jest oparta na aktywności jonów hydroniowych [H3O+] w

Bardziej szczegółowo

Otrzymywanie kosmetycznych mydeł sodowych

Otrzymywanie kosmetycznych mydeł sodowych trzymywanie kosmetycznych mydeł sodowych pracowanie: dr Karol Kacprzak, Wydział Chemii UAM Mydła i detergenty należą do substancji powierzchniowo czynnych, których szczególną właściwością jest obniżanie

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 176576 (13) B1

RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 176576 (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 176576 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 306578 (22) Data zgłoszenia: 29.12.1994 (51) IntCl6: A61K7/06 (54)

Bardziej szczegółowo

Ciśnieniowe techniki membranowe (część 2)

Ciśnieniowe techniki membranowe (część 2) Wykład 5 Ciśnieniowe techniki membranowe (część 2) Opracowała dr Elżbieta Megiel Nanofiltracja (ang. Nanofiltration) NF GMM 200 Da rozmiar molekuły 1 nm, TMM 5 30 atm Membrany jonoselektywne Stopień zatrzymywania:

Bardziej szczegółowo

Budowa i klasyfikacja lipidów

Budowa i klasyfikacja lipidów Egzamin 3 pytania testowe na każdy temat (3 x 10 x 1 pkt) 5 pytań opisowych dot. całego zakresu (5 x 4 pkt) W sumie można uzyskać 50 pkt Zaliczenie egzaminu od 26 pkt Budowa i klasyfikacja lipidów Klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery.

CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. CHEMIA klasa 1 Wymagania programowe na poszczególne oceny do Programu nauczania chemii w gimnazjum. Chemia Nowej Ery. Dział - Substancje i ich przemiany WYMAGANIA PODSTAWOWE stosuje zasady bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzi i model oceniania

Odpowiedzi i model oceniania Copyright by Oficyna Wydawnicza Tutor dr inż. Zdzisław Głowacki II Ogólnopolska Próbna Matura CHEMIA Z TUTOREM dla uczniów klas maturalnych POZIOM ROZSZERZONY Odpowiedzi i model oceniania TUTOR CH-RM 01404

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z CHEMII DLA KLASY III

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z CHEMII DLA KLASY III WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z CHEMII DLA KLASY III mgr Marta Warecka Lenart (program nauczania T.Kulawik i M.Litwin Chemia Nowej Ery ) Ocenę dopuszczający otrzymuje uczeń, który w 75% spełnił wymagania

Bardziej szczegółowo

a) Sole kwasu chlorowodorowego (solnego) to... b) Sole kwasu siarkowego (VI) to... c) Sole kwasu azotowego (V) to... d) Sole kwasu węglowego to...

a) Sole kwasu chlorowodorowego (solnego) to... b) Sole kwasu siarkowego (VI) to... c) Sole kwasu azotowego (V) to... d) Sole kwasu węglowego to... Karta pracy nr 73 Budowa i nazwy soli. 1. Porównaj wzory sumaryczne soli. FeCl 2 Al(NO 3 ) 3 K 2 CO 3 Cu 3 (PO 4 ) 2 K 2 SO 4 Ca(NO 3 ) 2 CaCO 3 KNO 3 PbSO 4 AlCl 3 Fe 2 (CO 3 ) 3 Fe 2 (SO 4 ) 3 AlPO 4

Bardziej szczegółowo

Ocena bardzo dobra Uczeń: - uzasadnia twierdzenie, że życie chemicznego znane są z życia. Ocena dobra Uczeń: - uzasadnia hasło Chemia żywi,

Ocena bardzo dobra Uczeń: - uzasadnia twierdzenie, że życie chemicznego znane są z życia. Ocena dobra Uczeń: - uzasadnia hasło Chemia żywi, DZIAŁ I. CHEMIA I MY TEMATY: 1. Czym zajmuje się chemia? Zasady bezpieczeństwa podczas lekcji chemii. Nr tematu 1 - podaje, jakie wyroby przemysłu - wymienia gałęzie przemysłu - uzasadnia hasło Chemia

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO BIOLOGICZNO - CHEMICZNEGO

SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO BIOLOGICZNO - CHEMICZNEGO SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO BIOLOGICZNO - CHEMICZNEGO prowadzonego w ramach projektu Uczeń Online 1. Autor: Iwona Zdunek 2. Grupa docelowa: uczniowie klas II gimnazjum 3. Liczba godzin: 2 4. Temat

Bardziej szczegółowo

Biomolekuły (3) Bogdan Walkowiak. Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka. piątek, 7 listopada 2014 Biofizyka

Biomolekuły (3) Bogdan Walkowiak. Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka. piątek, 7 listopada 2014 Biofizyka Wykład 3 Biomolekuły (3) Bogdan Walkowiak Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka 1 Monomery i Polimery (1) Biomolekuły dzielimy na 4 klasy: białka kwasy nukleinowe wielocukry

Bardziej szczegółowo

Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do. prania?

Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do. prania? 1 Co ma wspólnego ludzka dwunastnica z proszkiem do prania? Czas trwania zajęć: 45 minut Potencjalne pytania badawcze: 1. Czy lipazy zawarte w proszku do prania rozkładają tłuszcze roślinne? 2. Jaka jest

Bardziej szczegółowo

Sterydy (Steroidy) "Chemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW

Sterydy (Steroidy) Chemia Medyczna dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW Sterydy (Steroidy) Związki pochodzenia zwierzęcego, roślinnego i mikroorganicznego; pochodne lipidów, których wspólnącechą budowy jest układ czterech sprzężonych pierścieni węglowodorowych zwany steranem(cyklopentanoperhydrofenantren)

Bardziej szczegółowo

Nauczycielski plan dydaktyczny z chemii klasa: 1 LO, I ZS, 2 TA, 2 TŻ1, 2 TŻ2, 2 TŻR, 2 TI,2 TE1, 2 TE2, zakres podstawowy

Nauczycielski plan dydaktyczny z chemii klasa: 1 LO, I ZS, 2 TA, 2 TŻ1, 2 TŻ2, 2 TŻR, 2 TI,2 TE1, 2 TE2, zakres podstawowy Nauczycielski plan dydaktyczny z chemii klasa: 1 LO, I ZS, 2 TA, 2 TŻ1, 2 TŻ2, 2 TŻR, 2 TI,2 TE1, 2 TE2, zakres podstawowy Temat lekcji Treści nauczania 1. Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania

Bardziej szczegółowo

Projekt graficzny okładki i książki: Zuzanna Sumirska. Opracowanie graficzne i łamanie: OLY. Druk i oprawa:

Projekt graficzny okładki i książki: Zuzanna Sumirska. Opracowanie graficzne i łamanie: OLY. Druk i oprawa: Rok dopuszczenia 2010. REKOMENDACJA Ogólnopolska Komisja Fryzjersko-Kosmetyczna Związku Rzemiosła Polskiego rekomenduje podręcznik Nowoczesne Fryzjerstwo - chemia, technologie, techniki" (wydanie drugie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Czas trwania lekcji: 2x 45 minut Cele lekcji: 1. Ogólny zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Interaction between model peptides and lecithin

Interaction between model peptides and lecithin Uniwersytet polski Zakład Chemii Fizycznej i i Modelowania Molekularnego Interaction between model peptides and lecithin Roksana Wałęsa, Dawid Siodłak, Teobald Kupka, Małgorzata Broda Lecytyny - grupa

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Klasyczna Analiza Jakościowa Organiczna, Ćw. 4 - Identyfikacja wybranych cukrów Ćwiczenie 4 Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Zagadnienia teoretyczne: 1. Budowa

Bardziej szczegółowo

2. Procenty i stężenia procentowe

2. Procenty i stężenia procentowe 2. PROCENTY I STĘŻENIA PROCENTOWE 11 2. Procenty i stężenia procentowe 2.1. Oblicz 15 % od liczb: a. 360, b. 2,8 10 5, c. 0.024, d. 1,8 10 6, e. 10 Odp. a. 54, b. 4,2 10 4, c. 3,6 10 3, d. 2,7 10 7, e.

Bardziej szczegółowo

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA.

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP I (szkolny) Zadanie 1 Wapień znajduje szerokie zastosowanie jako surowiec budowlany.

Bardziej szczegółowo

Czy można przeżyć choć jeden dzień bez chemii? scenariusz lekcji z aktywnym udziałem uczniów

Czy można przeżyć choć jeden dzień bez chemii? scenariusz lekcji z aktywnym udziałem uczniów Czy można przeżyć choć jeden dzień bez chemii? scenariusz lekcji z aktywnym udziałem uczniów EWA RZEPECKA Celem pierwszej lekcji chemii w Liceum Ogólnokształcącym powinny być nie tylko sprawy organizacyjne,

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII

OGÓLNE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII OGÓLNE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII W GIMNAZJUM Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który: -posiada wiadomości i umiejętności znacznie wykraczające poza program nauczania, -potrafi korzystać z różnych źródeł

Bardziej szczegółowo

- Preparatyka kosmetyczna - Ćwiczenie 3

- Preparatyka kosmetyczna - Ćwiczenie 3 Ćwiczenie 3 Temat: Preparatyka płynów kosmetycznych. Cel ćwiczenia: Poznanie wymagań przemysłu kosmetycznego w stosunku do toników, zmywaczy i olejków pielęgnacyjnych. Nabycie umiejętności ich preparatyki.

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ CENOWY ŚRODKI DEZYNFEKCYJNE

FORMULARZ CENOWY ŚRODKI DEZYNFEKCYJNE Postępowanie znak: ZP/2503/05/2014 Załącznik nr 1a FORMULARZ CENOWY ŚRODKI DEZYNFEKCYJNE Lp. Nazwa towaru Jednostka miary Ilość Oferowane opakowanie /wypełnić jeśli dotyczy/ Ilość /wypełnić jeśli dotyczy/

Bardziej szczegółowo