Zasady prawidłowego żywienia w chorobach układu krążenia. dr inż. Małgorzata Stryjecka Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Chełmie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zasady prawidłowego żywienia w chorobach układu krążenia. dr inż. Małgorzata Stryjecka Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Chełmie"

Transkrypt

1 Zasady prawidłowego żywienia w chorobach układu krążenia dr inż. Małgorzata Stryjecka Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Chełmie

2 Choroby układu krążenia są przyczyną ponad 46% (GUS 2010) zgonów w Polsce. Do chorób tych należą: miażdżyca; nadciśnienie tętnicze; choroba niedokrwienna serca; udar mózgu; zawały różnych narządów. Są to przypadłości dietozależne, co znaczy, że ich występowaniu sprzyja nieodpowiedni sposób odżywiania.

3 Najczęściej powodem powstawania chorób układu krążenia jest: zbyt wysoka podaż energii; nadmierne spożycie tłuszczów nasyconych; nadmierne spożycie produktów cholesterolowych; nadmierne spożycie soli kuchennej; niedostateczne spożycie antyoksydantów; niedostateczne spożycie: potasu, magnezu, wapnia, selenu, żelaza. Odpowiednio dobrana dieta (jadłospis) jest najlepszą metodą profilaktyki chorób układu krążenia. Istnieje kilka zasad, które należy przestrzegać:

4 Zalecenia żywieniowe (dietetyczne) w chorobach układu krążenia Spożycie co najmniej 5 porcji warzyw oraz 4 porcji owoców dziennie. Jedna porcja to około g Zaspokaja ją np.: 5 porcji warzyw to np. 1 pomidor (około 120 g), 2 małe świeże marchewki (około 80 g), brokuł (90 g), seler naciowy (100g) 4 porcje owoców to np. 1 jabłko (około 100 g), awokado (około 60g), 1 kiwi (około 70g), winogron czerwony (około 70 g) Należy natomiast unikać, lub też bardzo rzadko spożywać: warzywa kiszone takie jak: ogórki i kapusta, ponieważ zawierają bardzo dużą ilość soli, w tym również sodu.

5 Kapusta biała - zawartość sodu: 19 mg/ 100g produktu Kapusta kwaszona - zawartość sodu: 206 mg/ 100g produktu X 11 Ogórek - zawartość sodu: 11 mg/ 100g produktu Ogórek kwaszony - zawartość sodu: 703 mg/ 100g produktu X 64

6 Należy spożywać co najmniej 2 porcje produktów, które zawierają znaczne ilości białka, najlepiej aby było to białko pochodzenia roślinnego. Jedna porcja białka to około g Zaleca się, aby co najmniej przez 3-4 dni w tygodniu były obecne w jadłospisie rośliny strączkowe (np. groch, fasola). Gdyż rośliny strączkowe zawierają: znaczne ilości błonnika, szczególnie tego rozpuszczalnego w wodzie, nie zawierają cholesterolu oraz tłuszczów nasyconych, w wyniku czego skład przyczynia się do obniżenia stężenia cholesterolu we krwi. znaczne ilości antyoksydantów, przez co przyczyniają się one do zmniejszenia przewlekłych stanów zapalnych, co może w konsekwencji zapobiegać pogłębianiu się miażdżycy. białko zawarte w roślinach strączkowych, powoduje również obniżenie ciśnienia tętniczego krwi.

7 W inne dni zaleca się spożywanie ryb lub drobiu (bez skóry, ponieważ skóra to cholesterol). Należy natomiast zmniejszyć (lub unikać) spożywania mięsa: wołowiny, wieprzowiny, baraniny oraz wędlin. Należy spożywać co najmniej 6 porcji produktów, które są bogate w skrobię (np. kasze, ziemniaków) produktów zbożowych: 1 porcje stanowi np. 1 kromka chleba, średni ziemniak; należy wybierać głównie produkty pełnoziarniste takie jak: kasze, ryż najlepiej naturalny. Należy unikać: białego pieczywa, chipsów ziemniaczanych, białego ryżu, frytek oraz innych przetworzonych produktów zbożowych.

8 Co najmniej raz dziennie spożywaj produkty bogate w wapń np.: produkty mleczne: mleko, jogurty (zawartość tłuszczu 1,5%, chude sery twarogowe rośliny kapustne (brokuł, kapusta), migdały, sezam itd. Należy unikać: serów żółtych, serów topionych, śmietany, masła (nadmiernych ilości), serów typu camembert, brie, serów pleśniowych.

9 Wybieraj zdrowsze tłuszcze Tłuszcze same w sobie nie są złe, one również są potrzebne nam do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Ważne jest jednak jakie tłuszcze wybieramy i w jakich proporcjach. Zalecenia w stosunku do zapotrzebowania na tłuszcz są następujące: Tłuszcz poniżej 30% dziennego zapotrzebowania energetycznego, w tym: Nasycone kwasy tłuszczowe poniżej 10% zapotrzebowania energetycznego (w przypadku osób ze zwiększonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowym poniżej 7%); Jednonasycone kwasy tłuszczowe do 20% dziennego zapotrzebowania energetycznego; Wielonienasycone kwasy tłuszczowe 6-10% dziennego zapotrzebowania energetycznego. Prawidłowy stosunek kwasów n-6 do n-3 powinien być poniżej 4:1.

10 Znaczna ilość lipidów może być syntezowana w organizmie człowieka, jednakże nie jesteśmy w stanie wytwarzać w naszym organizmie kwasów tłuszczowych zawierających podwójne wiązania (kwasy n-3 i n-6) dlatego muszą one być dostarczane do naszego organizmu wraz z pożywieniem (NNKT). Kwasy n-3 i n-6 zapobiegają m.in. rozwojowi miażdżycy, poprzez obniżenie poziomu cholesterolu w surowicy krwi. Ponadto zmniejszają agregacje płytek krwi.

11 Kwasy tłuszczowe n-3 Wpływają one przede wszystkim na poziom trójglicerydów w surowicy krwi, oraz obniżają poziom cholesterolu LDL i podwyższają HDL. Źródła: oleje roślinne: lniany, rzepakowy, ryby morskie (śledź, karp, makrela, łosoś, pstrąg, szproty, sardynki), orzechy włoskie. Spożycie g ryb morskich dostarcza około 2 g kwasów n-3.

12 Kwasy tłuszczowe n-6 Obniżają poziom LDL i HDL. Źródła: olej kokosowy, słonecznikowy, kukurydziany.

13 Kwasy tłuszczowe trans Rodzaj kwasów tłuszczowych dostarczanych w diecie może mieć wpływ na zagrożenie arytmią i nagłym zatrzymaniem krążenia, które jest główną przyczyną zgonów związanych z chorobą niedokrwienną serca. Spożycie trans-kwasów tłuszczowych (TFA) w Polsce szacuje się na 2,8 6,9 g dziennie. Przewyższa ono zalecenia żywieniowe dotyczące maksymalnej zawartości kwasów trans w całodziennej racji pokarmowej sugeruje się, że ilość spożywanych trans-kwasów tłuszczowych nie powinna przekraczać 1% energii dziennie, tzn. około 2 g w diecie 2000 kcal. TFA można znaleźć w produktach zawierających w swoim składzie tłuszcz piekarniczy (np. ciasteczka) oraz w utwardzonych margarynach.

14 Praktyczne porady: do zup, pyz i sosów używaj jogurtu naturalnego, kefiru lub maślanki zamiast: masła (dużych ilości), zasmażki, śmietany, boczku i kiełbasy. zamiast tłustych kiełbas tj. zwyczajna, czy wiejska, i wędlin (salceson, baleron, pasztet, kaszanka, parówki) wybieraj chudą szynkę, indyka, kurczaka lub też polędwicę. wypróbuj zupę (np. jarzynową, fasolową, krupnik) bez śmietany, boczku, bekonu, zasmażki, czy też żeberek. barszcz czerwony lub żurek podawaj np. z jakiem albo uszkami, a nie z kiełbasą, czy ze śmietaną. staraj się jeść pierogi z: kapustą, grzybami, owocami lub ruskie częściej niż z mięsem.

15 Nie zapomnij o błonniku Błonnik rozpuszczalny w wodzie, możemy znaleźć w: owocach, warzywach i suchych nasionach roślin strączkowych. Odgrywa on istotną rolę w zaburzeniach gospodarki lipidowej: obniża stężenia cholesterolu całkowitego i przyspiesza jego wydalanie z kałem; wiąże znaczne ilości kwasów żółciowych; opóźnia wchłanianie trójglicerydów i zwiększa wydalanie tłuszczów ze stolcem.

16 Zmniejszenie spożycia soli W przypadku osób spożywających dużo soli istnieje większe prawdopodobieństwo nadciśnienia tętniczego. Do nadciśnienia przyczynia się sód zawarty w soli. Sód jest obecny we wszystkich rodzajach soli, zarówno granulowanej jak i kamiennej. Większość ludzi spożywa o wiele więcej soli, niż trzeba. Zaleca się, by dorosła osoba nie spożywała dziennie więcej niż 6 gramów (ok. 1 łyżeczki od herbaty) soli, czyli 2,5 grama sodu. Dlatego warto sól kuchenną (NaCl) zamienić na sól potasową, lub magnezową.

17 Potas a choroby układu krążenia Zawartość potasu w diecie ma znaczący wpływ na: wartość ciśnienia tętniczego krwi, częstość występowania udaru mózgu oraz arytmię. Społeczeństwa, które spożywają dużo potasu w diecie, charakteryzują się mniejszymi wartościami ciśnienia tętniczego. Uważa się, że spożywanie dużych ilości potasu, przede wszystkim w postaci produktów naturalnych tj. warzywa, owoce, orzechy, chroni przed rozwojem nadciśnienia tętniczego, a u chorych na nadciśnienie ułatwia jego kontrolę. Zalecany poziom spożycia potasu to 3,5 g dziennie.

18 Wapń a choroby układu krążenia Racja pokarmowa o niskiej zawartości wapnia sprzyja występowaniu nadciśnienia tętniczego, natomiast stosowanie diety bogatej w niskotłuszczowe produkty mleczne będące głównym źródłem wapnia, wiąże się ze znacznym obniżeniem ciśnienia tętniczego. Efekt zwiększonej podaży tego pierwiastka w postaci suplementów prowadzi tylko do niewielkiego obniżenia ciśnienia skurczowego. Łatwo przyswajalny wapń występuje w produktach mlecznych (1-1,5% mleku i niskotłuszczowych serach) i produktach roślinnych: ciemnym pieczywie, kapuście, porach, morelach, sałacie.

19 Magnez a choroby układu krążenia Niedobory magnezu zwiększają ryzyko występowania schorzeń układu sercowo-naczyniowego, włączając w to chorobę wieńcową, zawał serca, arytmię oraz nagłe zgony. Magnez odgrywa bardzo ważną rolę w licznych reakcjach metabolicznych, bierze udział w ponad 300 reakcjach enzymatycznych niezbędnych do przemian energetycznych, syntezy kwasów nukleinowych i białek. Szczególnie dużą ilość magnezu zawiera mięsień sercowy. W niedoborze tego pierwiastka dochodzi do zaburzeń stosunków jonowych pomiędzy potasem, sodem i wapniem, które mają niekorzystny wpływ na funkcje hemodynamiczną serca.

20 Magnez a choroby układu krążenia Większość ludzi w krajach uprzemysłowionych w tym w Polsce - wykazuje braki magnezu w organizmie. Związane to jest ze zmniejszoną zawartością magnezu w glebie (np. stosowanie nawozów sztucznych) oraz w pożywieniu (oczyszczanie, gotowanie i konserwowanie) a także ze zmiękczaniem wody. Dodatkowym czynnikiem obniżającym poziom magnezu w ustroju są stresy psychiczne, nadużywanie alkoholu, diety odchudzające oraz stosowanie licznych leków. Bogatym źródłem magnezu są orzechy, nieoczyszczone zboża, zielone warzywa liściaste jak również twarda woda. Normy spożycia magnezu kształtują się w granicach mg dziennie. Zaleca się, aby w niektórych grupach ludności profilaktycznie uzupełniać niedobory magnezu suplementami.

21 Żelazo a choroby układu krążenia Coraz częściej dane epidemiologiczne wskazują, że poziom żelaza w surowicy krwi oraz jego zapasy w ustroju mają istotny wpływ na rozwój: miażdżycy oraz choroby niedokrwiennej serca. Związek pomiędzy spożyciem żelaza a wymienionymi chorobami jest jednak niestały i stwierdzany przede wszystkim w odniesieniu do żelaza pochodzącego z mięsa, co można wytłumaczyć istotnie większym wchłanianiem omawianego pierwiastka w tej formie. Absorpcja żelaza z produktów pochodzenia roślinnego jest bardzo mała i wynosi od 1% (szpinak) do około 5% (chleb pszenny), natomiast w przypadku mięsa wykorzystanie żelaza sięga aż 20%.

22 Selen a choroby układu krążenia Selen jest pierwiastkiem śladowym wykazującym właściwości antyoksydacyjne (ochrona komórek przed szkodliwym działaniem wolnych rodników). Niska zawartość selenu w diecie zwiększa ryzyko wystąpienia chorób sercowonaczyniowych. Nie udowodniono jednoznacznie czy dodatkowe przyjmowanie selenu w formie suplementów może przeciwdziałać wystąpieniu tych schorzeń. Wchłanianie selenu pochodzącego z żywności różni się w zależności od jego postaci. Najlepiej przyswajalne są związki selenu, które występują w warzywach. Znaczne ilości selenu zawierają również ryby i produkty zbożowe z pełnego ziarna.

23 Witaminy antyoksydacyjne a choroby układu krążenia Niedobory witamin antyoksydacyjnych (A, C i E) zwiększają ryzyko powstania chorób układu krążenia i wydłużają okres ich leczenia. Wynika to z faktu, iż witaminy te zapobiegają skutkom szkodliwego działania wolnych rodników. Wolne rodniki są stale wytwarzane w organizmie człowieka, w wyniku wielu procesów metabolicznych, a źródłem ich są także czynniki związane ze stylem życia oraz rozwojem cywilizacji: palenie papierosów, picie alkoholu, przyjmowanie różnych leków, zanieczyszczenie środowiska.

24 Witaminy antyoksydacyjne a choroby układu krążenia W wielu badaniach prowadzonych w Europie oraz USA wykazano, że wysokie spożycie antyoksydantów pochodzących z żywności, jak również ich wysokie stężenie w surowicy krwi związane jest z niższym ryzykiem chorób układu krążenia. Jednak już zalety płynące z przyjmowania omawianych składników w formie preparatów farmaceutycznych nie okazały się jednoznaczne w profilaktyce chorób serca, a niektóre z badań wykazały nawet szkodliwe działanie stosowania dużych dawek witamin oksydacyjnych w formie suplementów. Dlatego też powinno zalecać się taki sposób żywienia, który w pełni pokryje zapotrzebowanie organizmu na antyoksydanty.

25 PRODUKTY, KTÓRE ZAPOBIEGAJĄ I CHRONIĄ PRZED HIPERCHOLESTEROLEMIĄ I CHOROBAMI UKŁADU KRĄŻENIA

26 warzywa i owoce bogate w witaminę C (np. czarna porzeczka, natka pietruszki, rzeżucha, brokuły, kalafior, papryka, pomidory, dynia) i beta- karoten (np. marchew) oraz produkty będące źródłem witaminy E (kiełki pszenne, orzechy, oleje roślinne). Powstrzymują one niekorzystną przemianę cholesterolu w formę szkodliwą. cebula, czosnek zawierają czynne substancje zmniejszające krzepliwość krwi i zwiększa szybkość rozpuszczania zakrzepu, obniża ciśnienie krwi. produkty bogate w błonnik rozpuszczalny (pektyny) tj. marchew, jabłko, owoce jagodowe. Produkty te obniżają poziom cholesterolu.

27 Winogrona czerwone wytwarzają czynną substancję przeciwdziałającą agregacji płytek krwi. Zawierają antyoksydant resweratrol, który chroni przed miażdżycą, powstawaniem zakrzepów i skutecznie obniża stężenie cholesterolu. grejpfruty czerwone zawierają kwas galakturonowy, zapobiega powstawanie blaszek miażdżycowych w tętnicach, obniża ciśnienie krwi. Dodatkowo kwas galakturonowy, rozpuszcza złogi w tętnicach. tłuszcze roślinne bogate w jednonienasycony kwas oleinowy (oliwa z oliwek, olej rzepakowy niskoerukowy) ryby morskie (makrela, okoń, łosoś, sardynki, tuńczyk) zawierają kwasy tłuszczowe omega-3; najlepiej spożywać je bez skóry, ponieważ w skórze odkładają się substancje toksyczne przyprawy: chili, pieprz, papryka, imbir, goździki, kurkuma herbata

28 Wytyczne technologiczne Kurczaki i indyki oraz inne mięsiwa należy przygotowywać bez skóry (skóra zawiera dużo cholesterolu). Mięso do duszenia nie należy obtaczać w mące (chłonie tłuszcz). Stosować tłuszcze roślinne w postaci takich olejów jak: lniany, słonecznikowy, rzepakowy (bezerukowy), kukurydziany, oliwę z oliwek. Oleje z NNKT (niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe) sojowy, słonecznikowy, kukurydziany używać tylko na surowo. Ogranicz: sól kuchenną, cukier i alkohol. Stosować techniki sporządzania potraw takie jak: gotowanie na parze (najlepsze), gotowanie w wodzie, pod ciśnieniem, duszenie beztłuszczowe, pieczenie w pergaminie, folii, na ruszcie. Należy unikać potraw smażonych oraz duszonych w tradycyjny sposób.

29 Produkty zbożowe Dozwolone Pieczywo z pełnego ziarna, płatki owsiane, ryż naturalny, makaron niskojajeczny, kasze gruboziarniste Dozwolone w ograniczonych ilościach Przeciwskazane Ciasta francuskie (np. rogaliki francuskie), makarony jajeczne

30 WARZYWA I OWOCE Dozwolone Wszystkie warzywa świeże i mrożone, owoce świeże i mrożone, soki owocowe i warzywne. Bardzo wskazane są suche nasiona roślin strączkowych (np. groch, fasola) Dozwolone w ograniczonych ilościach Orzechy, migdały, pestki i ziarna Przeciwskazane Owoce kandyzowane, warzywa solone i konserwowe, orzeszki solone

31 MLEKO I PRODUKTY NABIAŁOWE ORAZ JAJA Dozwolone Mleko 0,5-1,5% tłuszczu, jogurty kefiry i maślanki do 1,5% tłuszczu, chude sery i twarogi Białko jaj Dozwolone w ograniczonych ilościach Sery twarogowe i jogurty półtłuste Dwa całe jaja na tydzień Przeciwskazane Pełne mleko, śmietana, mleczko skondensowane, jogurty oraz twarogi pełnotłuste, sery żółte, pleśniowe Więcej niż dwa jajka w tygodniu

32 RYBY I OWOCE MORZA Dozwolone Ryby chude (mintaj, pstrąg, morszczuk dorsz), ryby tłuste bogate w kwasy omega-3 (łosoś, makrela, halibut, tuńczyk, śledzie). Najlepiej gotowane, pieczone, grillowane Dozwolone w ograniczonych ilościach Małże, homary, ryby wędzone Przeciwskazane Ryby smażone w panierce w dużej ilości tłuszczu. Niewskazane są krewetki, kalmary, ikra, ponieważ charakteryzują się wysoką zawartość cholesterolu

33 Mięso Dozwolone Indyk, kurczak (bez skóry), cielęcina, dziczyzna Dozwolone w ograniczonych ilościach Chuda wołowina, chuda wieprzowina, jagnięcina Przeciwskazane Mięsa z widocznymi pasmami tłuszczu: kaczki, gęsi, tłuste wędliny: boczek, baleron, salceson, kiełbasy, kabanosy, parówki

34 Desery i wyroby cukiernicze Dozwolone Sorbety, galaretki, budynie na mleku chudym, sałatki owocowe, dżemy niskosłodzone Dozwolone w ograniczonych ilościach Marcepany, chałwa Przeciwskazane Lody, kremy, budynie na pełnym mleku, czekolada, toffi, karmelki, batony kokosowe

35 Napoje Dozwolone Kawa z ekspresu lub rozpuszczalna, herbata, woda mineralna, soki warzywne i owocowe Dozwolone w ograniczonych ilościach Chude kakao, napoje zawierające cukier, piwo słodowe, napoje alkoholowe Przeciwskazane Kawa parzona, czekolada pitna, kawa zbożowa

36 DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA

DIETA PRZY CHOROBACH SERCA ZALECENIA OGÓLNE Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (należy dbać o urozmaicenie posiłków). W skład produktów spożywczych wchodzą niezbędne składniki odżywcze zawarte w różnych ilościach i

Bardziej szczegółowo

DIETA PRZECIWMIAZDZYCOWA. Cholesterol krążący w Twojej krwi przenika do ściany tętnic. przyczyniając się do ich zwężenia. Może to być powodem

DIETA PRZECIWMIAZDZYCOWA. Cholesterol krążący w Twojej krwi przenika do ściany tętnic. przyczyniając się do ich zwężenia. Może to być powodem DIETA PRZECIWMIAZDZYCOWA Cholesterol krążący w Twojej krwi przenika do ściany tętnic przyczyniając się do ich zwężenia. Może to być powodem zawału serca i udaru mózgu. Wysoki poziom cholesterolu 1 / 16

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

Żywienie w szpiczaku mnogim

Żywienie w szpiczaku mnogim Żywienie w szpiczaku mnogim Spotkanie II : dbamy o kości mgr inż. Sławomir Kozłowski szpiczak mnogi leczenie osteoporoza- zaburzenie mineralizacji kości Czynniki środowiskowe dieta (wapń i witamina D)

Bardziej szczegółowo

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Samodzielna ocena swojego żywienia i aktywności fizycznej. Cele: zapoznanie ucznia z praktycznymi aspektami układania prawidłowo zbilansowanej

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach NORMY ŻYWIENIA DLA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM I SZKOLNYM W POLSCE OPRACOWANO W INSTYTUCIE ŻYWNOŚCI I ŻYWIENIA I ZATWIERDZONE ZOSTAŁY PRZEZ INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA Wartość odżywcza Żywność z tej grupy należy do grupy produktów białkowych. Białko mięsa, ryb i jaj charakteryzuje sie dużą wartością

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie

Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie Opracowano na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM opracowane przez Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie 1. Jedz

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Zasada trzecia. Zasada czwarta

Zasada trzecia. Zasada czwarta Zdrowe odżywianie jest podstawą zachowania zdrowego organizmu. Przestrzegając dziesięciu podstawowych zasad właściwego żywienia, wykorzystamy dostępne pożywienie w najbardziej efektywny dla naszego zdrowia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA Uwaga: Dopuszcza się modyfikację kolejności zaplanowanych tematów. Kolejne zajęcia Temat główny - Liczba godzin Metody prowadzenia zajęć: Opis 1 PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Zdrowe odżywianie polega na odpowiednim wyborze produktów i przygotowaniu posiłków umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie organizmu poprzez

Bardziej szczegółowo

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE PIRAMIDY EGIPSKIE Piramidy to budowle, które przetrwały tysiące lat. Najbardziej trwała była ich podstawa, czyli część zbudowana na ziemi. PIRAMIDA ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

Jedzmy zdrowo na kolorowo!

Jedzmy zdrowo na kolorowo! Jedzmy zdrowo na kolorowo! Dlaczego powinniśmy jeść warzywa? Ponieważ są źródłem: -witamin: głównie: beta-karoten, witamina C, kwas foliowy oraz witaminy K, niacyna oraz witaminy E -składników mineralnych:

Bardziej szczegółowo

dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia

dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska Wyższa Szkoła Promocji Zdrowia Zasady układania jadłospisów, zmiany w wykorzystywanych dotychczas produktach spożywczych, obliczanie wartości odżywczej posiłku, przykładowy jadłospis dr inż. Paulina Liszka dr inż. Mirosław Pysz Krakowska

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA Gimnazja

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA Gimnazja ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE ZDROWEGO STYLU ŻYCIA Gimnazja Zestaw 1 Krupnik Waga 1 porcji - 400 g I porcja 10 porcji g kg Kasza jęczmienna perłowa 15,0 0,150

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

Dieta DASH i produkty lokalne jako żywieniowa profilaktyka nadciśnienia. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska

Dieta DASH i produkty lokalne jako żywieniowa profilaktyka nadciśnienia. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska Dieta DASH i produkty lokalne jako żywieniowa profilaktyka nadciśnienia Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska 20% 29% optymalne prawidłowe 21% 30% wysokie prawidłowe nadciśnienie Kategorie nadciśnienia

Bardziej szczegółowo

Recepta na zdrowie - dlaczego warto żyć aktywnie

Recepta na zdrowie - dlaczego warto żyć aktywnie Recepta na zdrowie - dlaczego warto żyć aktywnie Zdrowie to stan pełnego dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko brak choroby i kalectwa. Na zdrowie mają wpływ: -styl życia

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do SWIZ. DIETA PODSTAWOWA ( ogólna)

Załącznik nr 2 do SWIZ. DIETA PODSTAWOWA ( ogólna) Załącznik nr 2 do SWIZ DIETA PODSTAWOWA ( ogólna) Dzień Posiłek Składniki Waga (g) Makaron na mleku 300 Masło extra 35,2% Szynka kanapkowa 30 Papryka czerwona Kawa z mlekiem 225 Poniedziałek 2208,6 kcal

Bardziej szczegółowo

REKOMENDACJE DLA BLOGERÓW

REKOMENDACJE DLA BLOGERÓW 1 KOALICJA NA RZECZ WALKI Z CUKRZYCĄ REKOMENDACJE DIETA CUKRZCYOWA REKOMENDACJE DLA BLOGERÓW 2 KOALICJA NA RZECZ WALKI Z CUKRZYCĄ Ułożenie posiłków dla cukrzyków diabetyków nie musi być trudne. Nie ma

Bardziej szczegółowo

Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać?

Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać? Jakie produkty warto ze sobą łączyć a jakich połączeń produktów powinniśmy unikać? Komponując codzienne posiłki z ulubionych produktów spożywczych zwykle nie zastanawiamy się nad ich wpływem na nasz organizm

Bardziej szczegółowo

Żywienie osób po 60 roku życia. Opracowała : Irena Denderska Główny Dietetyk w Wielospecjalistycznym Szpitalu Powiatowym S.A w Tarnowskich Górach

Żywienie osób po 60 roku życia. Opracowała : Irena Denderska Główny Dietetyk w Wielospecjalistycznym Szpitalu Powiatowym S.A w Tarnowskich Górach Żywienie osób po 60 roku życia Opracowała : Irena Denderska Główny Dietetyk w Wielospecjalistycznym Szpitalu Powiatowym S.A w Tarnowskich Górach Młodzieńczą energię można zachować do końca życia. Ludzkie

Bardziej szczegółowo

Dietetyk Angelika Frączek DZIENNICZEK KILKU DNIOWEGO SPOŻYCIA. Imię i nazwisko...

Dietetyk Angelika Frączek DZIENNICZEK KILKU DNIOWEGO SPOŻYCIA. Imię i nazwisko... DZIENNICZEK KILKU DNIOWEGO SPOŻYCIA Imię i nazwisko... Proszę o sumienne wypełnienie niniejszego wywiadu żywieniowego, który posłuży do oceny Pani/Pana sposobu żywienia. Dobrze, aby dzienniczek wypełniać

Bardziej szczegółowo

WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH

WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH WARZYWA JAKIE I ILE W WYBRANYCH SCHORZENIACH dr inż. Dominika Głąbska Zakład Dietetyki Katedra Dietetyki Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW warzywa i owoce są istotnym elementem codziennej

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Dieta dla osób dieta 1200 kcal chorujących na dieta 1500 kcal cukrzycę typu 2* dieta 1800 kcal Zdrowe żywienie w cukrzycy Lista wymienników 1 porcji produktów**

Bardziej szczegółowo

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Kasza jęczmienna perłowa 9,5 0,095 Marchew 15,5 0,155 Pietruszka, korzeń 6,5 0,065 Por 6,5 0,065 Seler korzeniowy 3,0 0,030 Ziemniaki 62,5 0,625 Margaryna 3,0 0,030 Ziele

Bardziej szczegółowo

PRZEZ ŻOŁĄDEK DO MÓZGU. odżywianie a sprawność umysłowa dziecka

PRZEZ ŻOŁĄDEK DO MÓZGU. odżywianie a sprawność umysłowa dziecka Obecny styl życia i towarzyszące mu zmiany, także w naszym sposobie odżywiania się, zmniejszają zdolność uczenia się, sprzyjają przemęczeniu psychicznemu i fizycznemu, powodują drażliwość a nawet agresję.

Bardziej szczegółowo

Podstawy żywienia w sporcie. Aneta Sojak

Podstawy żywienia w sporcie. Aneta Sojak Podstawy żywienia w sporcie Aneta Sojak Właściwe żywienie i nawodnienie = Osiągnięcie sukcesu Energia do pracy mięśni Adaptacja do wysiłku Skuteczna regeneracja (zmniejszenie procesów katabolicznych) Zły

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

Dzień I * Ilość w gramach lub mililitrach. Ilość w miarach domowych

Dzień I * Ilość w gramach lub mililitrach. Ilość w miarach domowych DIETA 1200 kcal Dzień I * miarach I śniadanie 290 Musli z rodzynkami i orzechami 2 łyżki 30 g 112 Mleko 0.5 % tłuszczu 1 szklanka 250 ml 97 Grejpfrut 1 szt., średni 350 g 81 II śniadanie 251 Chleb żytni

Bardziej szczegółowo

Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW

Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW Odżywiamy się zdrowo! PREZENTACJA DLA PRZEDSZKOLAKÓW CO POWINNY JEŚĆ DZIECI WITAMINY PRODUKTY ZBOŻOWE PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO PRZETWORY MLECZNE ZASADY ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska

Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska DIETA 15 Opracowała dr n. med. Lucyna Ostrowska Dieta 15 jest dietą odchudzającą do zastosowania u większości osób planujących redukcję masy ciała. Może być stosowana przez dłuższy okres czasu. Jest dietą

Bardziej szczegółowo

Żywienie a nastrój. Składniki odżywcze wpływające na nastrój:

Żywienie a nastrój. Składniki odżywcze wpływające na nastrój: Żywienie a nastrój dr inż. Joanna Myszkowska-Ryciak Katedra i Zakład Dietetyki SGGW w Warszawie Składniki odżywcze wpływające na nastrój: Kwas foliowy Witamina B 6 Witamina B 12 Witamina D Witamina C Kwasy

Bardziej szczegółowo

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r.

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r. Rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące żywienia w stołówkach i asortymentu w sklepikach szkolnych szansą na poprawę sposobu żywienia i stanu zdrowia dzieci i młodzieży. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak

Bardziej szczegółowo

Miejsce mięsa w diecie

Miejsce mięsa w diecie Miejsce mięsa w diecie Walory zdrowotne mięsa od dawna są przedmiotem kontrowersyjnych poglądów wśród ludzi. Jedni widzą w mięsie znakomite źródło niezbędnych składników odżywczych, inni natomiast przypisują

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r.

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY Żywienie, szczególnie zbiorowe, nie powinno być realizowane w sposób doraźny. Jest to istotny problem

Bardziej szczegółowo

DIETA PO RESEKCJI TRZUSTKI

DIETA PO RESEKCJI TRZUSTKI DIETA PO RESEKCJI TRZUSTKI Opracowała: Dr n. med. Dorota Waśko-Czopnik specjalista chorób wewnętrznych, dietetyk Leczenie operacyjne polegające na całkowitym usunięciu trzustki, niekiedy wraz z sąsiadującymi

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy

Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Piramida zdrowego żywienia w cukrzycy Wysiłek fizyczny codziennie ok. 30-60 minut Codzienna aktywność fizyczna wpływa na dobre samopoczucie i lepsze funkcjonowanie organizmu. Każdy wysiłek fizyczny jest

Bardziej szczegółowo

Lista zamienników. 140g cukinii. 80g dyni. 100g bakłażana. 70g kabaczka. 80g papryki czerwonej. 50g papryki czerwonej. 100g pomidora.

Lista zamienników. 140g cukinii. 80g dyni. 100g bakłażana. 70g kabaczka. 80g papryki czerwonej. 50g papryki czerwonej. 100g pomidora. Lista zamienników 140g cukinii 100g bakłażana 80g dyni 70g kabaczka 80g papryki czerwonej 100g ogórka 50g papryki czerwonej 100g pomidora 100g rzodkiewek 100g dyni 200g cukinii 130g kalafiora 100g brokuła

Bardziej szczegółowo

Wartość odżywcza zestawu

Wartość odżywcza zestawu Wartość odżywcza zestawu Energia kcal 605 Białko ogółem g 29,7 Tłuszcz ogółem g 20,0 Węglowodany ogółem g 82,4 Wapń mg 287 Żelazo mg 2,6 Witamina A - ekwiwalent retinolu Ilg 126 Witamina C mg 62,1 Kwas

Bardziej szczegółowo

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010

... Dzienniczek Badań. Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... Dzienniczek Badań Centrum Promocji Zdrowia i Edukacji Ekologicznej Warszawa Bemowo 2010 ... lekarz prowadzący imię nazwisko wiek adres MASA CIAŁ A Masę ciała można ocenić na podstawie wskaźnika BMI

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

7 00 L - karnityna + chrom + aminokwasy rozgałęzione, 7 30 I ŚNIADANIE, (głównie węglowodany złożone + owoce + warzywa):*

7 00 L - karnityna + chrom + aminokwasy rozgałęzione, 7 30 I ŚNIADANIE, (głównie węglowodany złożone + owoce + warzywa):* Przykładowe jadłospisy na redukcję masy ciała 1. Przykładowy jadłospis na zrzucenie wagi (zalecenia ogólne, na podstawie wywiadu z zawodnikiem trójboju siłowego): CZĘŚĆ I 3 TYGODNIE: 7 00 L - karnityna

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do SIWZ. DIETA Z OGRANICZENIEM ŁATWO PRZYSWAJALNYCH WĘGLOWODANÓW (cukrzycowa)

Załącznik nr 6 do SIWZ. DIETA Z OGRANICZENIEM ŁATWO PRZYSWAJALNYCH WĘGLOWODANÓW (cukrzycowa) Załącznik nr 6 do SIWZ DIETA Z OGRANICZENIEM ŁATWO PRZYSWAJALNYCH WĘGLOWODANÓW (cukrzycowa) Dzień Składniki Waga (g) Miary gospodarcze Makaron na mleku 0 26,8% Szynka kanapkowa Papryka czerwona ¼ małej

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g

Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Krupnik Waga 1 porcji - 250 g Kasza jęczmienna perłowa 9,5 0,095 Marchew 15,5 0,155 Pietruszka, korzeń 6,5 0,065 Por 6,5 0,065 Seler korzeniowy 3,0 0,030 Ziemniaki 62,5 0,625 Margaryna 3,0 0,030 Ziele

Bardziej szczegółowo

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec 2014 r. Realizacja komponentu ponadnarodowego W dniach

Bardziej szczegółowo

Produkty zalecane - dozwolone Produkty przeciwwskazane Zalecenia

Produkty zalecane - dozwolone Produkty przeciwwskazane Zalecenia CUKRZYCA Produkty zalecane - dozwolone Pełnoziarniste pieczywo razowe, żytnie, pumpernikiel Kasze: gryczana i jęczmienna, płatki owsiane, dziki i brązowy ryż mleko niskotłuszczowe, kefir, jogurt light

Bardziej szczegółowo

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie)

NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA. (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) NOWA PIRAMIDA ZDROWEGO ŻYWIENIA (czyli podstawy zdrowego odżywiania postawione na głowie) Dlaczego stara piramida żywieniowa jest zła? Po pierwsze okazuje się, że węglowodany w ilości sugerowanej przez

Bardziej szczegółowo

Nr referencyjny nadany sprawie przez Zamawiającego:.../2008 1

Nr referencyjny nadany sprawie przez Zamawiającego:.../2008 1 CHARAKTERYSTYKA DIET SPECJALNYCH REALIZOWANYCH W RAMACH PRAWA OPCJI 1) Dieta lekkostrawna Obejmuje posiłki nie obciążające przewodu pokarmowego. Dieta wyklucza produkty wzdymające, zawierające dużo błonnika,

Bardziej szczegółowo

Poradnia Dietetyczna Dbam O Siebie. Wzdęcia, zaparcia, biegunki, brak. Jak często? Po jakich produktach?

Poradnia Dietetyczna Dbam O Siebie. Wzdęcia, zaparcia, biegunki, brak. Jak często? Po jakich produktach? Poradnia Dietetyczna Dbam O Siebie Dane: Imię: Nazwisko: Data ur. Nr. Tel: E-mail: Wzrost: Waga: Obwód bioder: Obwód talii: Podstawowe Informacje: Miejsce pracy Godziny pracy Aktywność Fizyczna Aktualny

Bardziej szczegółowo

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec

Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec Warsztaty nauczycieli Zespołu Szkół Zawodowych im. Króla Jana III Sobieskiego w Przeworsku w szkole partnerskiej Universita dei Sapori 10 14 marzec 2014 r. Realizacja komponentu ponadnarodowego W dniach

Bardziej szczegółowo

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Doktorze Zdrówko, co to znaczy być zdrowym? Być zdrowym, to nie tylko nie chorować, ale też czuć się dobrze, być radosnym i sprawnym fizycznie. Czy wiesz, co pomaga

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA CZYLI JAK USTRZEC SIĘ CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA CZYLI JAK USTRZEC SIĘ CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA CZYLI JAK USTRZEC SIĘ CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Żywić się zdrowo powinniśmy w każdym okresie życia, ale szczególnie ważny jest sposób odżywiania dzieci i młodzieży, kobiet w ciąży

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA I PATRYCJA SZAFRAŃSKA HASŁO PORADNIKA Nie wystarczy jeść - należy się odżywiać - to mądre słowa. Nie należy wpychać w siebie wszystkiego co jest na stole, czy w

Bardziej szczegółowo

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia.

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Nieprawidłowe odżywianie w wieku niemowlęcym, przedszkolnym i szkolnym: hamuje rozwój

Bardziej szczegółowo

Udział białka, tłuszczów i węglowodanów w dobowym zapotrzebowaniu energetycznym oraz modyfikacja produktów zalecanych w zależności od rodzaju diety

Udział białka, tłuszczów i węglowodanów w dobowym zapotrzebowaniu energetycznym oraz modyfikacja produktów zalecanych w zależności od rodzaju diety Zakład Higieny i Dietetyki Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum Kraków Udział białka, tłuszczów i węglowodanów w dobowym zapotrzebowaniu energetycznym oraz modyfikacja produktów zalecanych w zależności

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do SIWZ. DIETA ŁATWO STRAWNA BOGATOBIAŁKOWA (wysokoenergetyczna)

Załącznik nr 6 do SIWZ. DIETA ŁATWO STRAWNA BOGATOBIAŁKOWA (wysokoenergetyczna) Załącznik nr 6 do SIWZ DIETA ŁATWO STRAWNA BOGATOBIAŁKOWA (wysokoenergetyczna) Dzień Posiłek Składniki Waga (g) Makaron na mleku Szynka kanapkowa 34,0% Poniedziałek 28,5 kcal Wtorek 2558,1 kcal,8% 25,1%

Bardziej szczegółowo

Kolejna konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz

Kolejna konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz Kolejna konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz Instrukcje: W celu oceny prawidłowości zastosowania przez Pana/Panią zaleceń żywieniowych z poprzedniej konsultacji, proszę opisać w poniższym

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW. Jadłospis wiosna. Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW. Jadłospis wiosna. Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW Jadłospis wiosna Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja Szkoła została zgłoszona do udziału w projekcie Szkoła w

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe żywienie uczniów

Prawidłowe żywienie uczniów Prawidłowe żywienie uczniów Plan prezentacji Piramida zdrowego żywienia dzieci; Zasady zdrowego żywienia dzieci; Jak czytad piramidę? Które produkty wybierad? Porcje i proporcje dla dziecka; Piramida zdrowego

Bardziej szczegółowo

Czynniki ryzyka wystąpienia chorób układu krążenia:

Czynniki ryzyka wystąpienia chorób układu krążenia: Jak to zrobid??? To proste! Ważne jest poznanie wszystkich czynników ryzyka, oraz sposoby jak można je eliminowad i wpływad na ich mniejszą ingerencje w nasze życie. Czynniki ryzyka wystąpienia chorób

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA MŁODEGO PIŁKARZA. mgr Natalia Stanecka Centrum Dietetyczne Naturhouse Dzierżoniów

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA MŁODEGO PIŁKARZA. mgr Natalia Stanecka Centrum Dietetyczne Naturhouse Dzierżoniów ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA MŁODEGO PIŁKARZA mgr Natalia Stanecka Centrum Dietetyczne Naturhouse Dzierżoniów ZŁE NAWYKI ŻYWIENIOWEKONSEKWENCJE zmniejszona wydolność fizyczna dziecka, płaskostopie, skrzywienia

Bardziej szczegółowo

Przykładowy Plan Posiłków: Faza Comiesięcznego Startu

Przykładowy Plan Posiłków: Faza Comiesięcznego Startu Przykładowy Plan Posiłków: Faza Comiesięcznego Startu Śniadanie: Dzień1 Jajecznica z grzybami Mała garść mieszanki nasion: Sugerowane nasiona: dynia & słonecznik Mała porcja surowych warzyw: marchew, pomidor,

Bardziej szczegółowo

TABELE KALORYCZNOŚCI

TABELE KALORYCZNOŚCI chleb biały chleb żytni razowy (na miodzie) 1 kromka grubość ok. 1,5cm 1 kromka grubość ok. 1,5cm 1 porcja(w kcal) 100g 50 108 216 60 118 197 1 kromka grubość ok. bułka paryska 1,5cm 20 45 226 kajzerka

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Zdrowe żywienie w cukrzycy Dieta dla osób dieta 1200 kcal chorujących na dieta 1500 kcal cukrzycę typu 2* dieta 1800 kcal *bez mikroalbuminurii Zaproponowana

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz do badania zachowań żywieniowych i opinii na temat żywności i żywienia

Kwestionariusz do badania zachowań żywieniowych i opinii na temat żywności i żywienia Kwestionariusz do badania zachowań żywieniowych i opinii na temat żywności i żywienia Proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania zamieszczone w kwestionariuszu, poprzez zakreślenie odpowiedniego pola znakiem

Bardziej szczegółowo

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę!

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę! Prezentacja materiałów przygotowanych do realizacji V edycji programu edukacyjnego Trzymaj formę! KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA REALIZACJĘ IV EDYCJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! ZAKOPANE, 6 8 PAŹDZIERNIKA

Bardziej szczegółowo

Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko

Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko Odżywiamy się zdrowo! Filip Batko KATEGORIE ŻYWIENIOWE WITAMINY PRODUKTY ZBOŻOWE PRODUKTY POCHODZENIA ROŚLINNEGO PRODUKTY POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO PRZETWORY MLECZNE ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA WIERSZE NA ZDROWIE

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJA MERYTORYCZNA: DR HAB. JOANNA WYKA

KONSULTACJA MERYTORYCZNA: DR HAB. JOANNA WYKA JEDZ NA ZDROWIE 1 KONSULTACJA MERYTORYCZNA: DR HAB. JOANNA WYKA Wydano na zlecenie Wydziału Zdrowia i Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego Wrocławia ul. G. Zapolskiej 4, 50-032 Wrocław 2 SPIS TREŚCI Zasady

Bardziej szczegółowo

Zdrowy talerz ucznia. mgr inż. Justyna Siwiela-Tomaszczyk lic. Ewa Stepek

Zdrowy talerz ucznia. mgr inż. Justyna Siwiela-Tomaszczyk lic. Ewa Stepek mgr inż. Justyna Siwiela-Tomaszczyk lic. Ewa Stepek Zdrowy talerz ucznia Powiatowy program profilaktyki i promocji zdrowia w celu zmniejszania zachorowalności i śmiertelności z powodu chorób układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Przykładowy jadłospis wprowadzany w stołówce szkolnej Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Suchej Beskidzkiej od dnia 3 marca 2014 r.

Przykładowy jadłospis wprowadzany w stołówce szkolnej Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Suchej Beskidzkiej od dnia 3 marca 2014 r. Przykładowy jadłospis wprowadzany w stołówce szkolnej Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Suchej Beskidzkiej od dnia 3 marca 2014 r. Uwaga: dopuszcza się wprowadzanie modyfikacji uzasadnionych sezonowym

Bardziej szczegółowo

HIPER- TRIGLICERYDEMIA

HIPER- TRIGLICERYDEMIA HIPER- TRIGLICERYDEMIA Produkty zalecane - dozwolone Pieczywo: czerstwe, razowe, żytnie, chrupkie oraz pumpernikiel Kasze: gryczana oraz jęczmienna, płatki owsiane, ryż dziki i brązowy mleko niskotłuszczowe,

Bardziej szczegółowo

DIETA 2000 kcal DZIEŃ 1 lista składników na 4 porcje:

DIETA 2000 kcal DZIEŃ 1 lista składników na 4 porcje: DZIEŃ 1 filet z kurczaka 0,5 kg łosoś dzwonko 0,3 kg jogurt naturalny 400 ml mleko ser mozzarella light 80 g ser twarogowy 0,35 kg jajka 10 szt. kasza gryczana - 0,15 kg mąka pszenna 0,3 kg mąka żytnia

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA ZAKŁAD PODSTAW ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Dr inż. Edyta Balejko, dr inż. Anna Bogacka, dr inż. Anna Sobczak-Czynsz Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka (ZBiJŻ) Ćwiczenie nr

Bardziej szczegółowo

Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny

Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny Zaawansowana konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz dietetyczny Instrukcje: Proszę opisać w poniższym kwestionariuszu Pana/Pani przeciętną dietę. Proszę opisać 2 przykładowe dni tygodnia

Bardziej szczegółowo