Drobnoustroje jako biologiczne źródło nowych potencjalnych leków

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Drobnoustroje jako biologiczne źródło nowych potencjalnych leków"

Transkrypt

1 Drobnoustroje jako biologiczne źródło nowych potencjalnych leków Drobnoustroje prokariotyczne i eukariotyczne wytwarzają olbrzymią ilość małocząsteczkowych metabolitów wtórnych, z których wiele wykazuje selektywną toksyczność wobec innych drobnoustrojów (antybiotyki przeciwdrobnoustrojowe), działanie przeciwnowotworowe (antybiotyki przeciwnowotworowe), ale także obniżające ciśnienie, hamujące biosyntezę cholesterolu, o działaniu przeciwbólowym, immunosupresyjnym i innym. - wyizolowano i opisano około metabolitów wtórnych; - połowa z nich działa antybiotycznie lub cytostatycznie - zastosowanie medyczne około 150 Potencjalne dalsze możliwości: - z gatunków bakterii poznano około z 1,5 mln gatunków grzybów poznano około bardzo słabo poznane: drobnoustroje morskie, ekstremofilne

2 Przedmiot: TECHNOLOGIA CHEMICZNA Metabolizm wtórny przemiany peryferyjne Biosynteza metabolitów wtórnych rozpoczyna się w momencie wyczerpania źródeł substratu pokarmowego limitującego wzrost drobnoustrojów

3 ANTYBIOTYKI Substancje małocząsteczkowe wytwarzane przez organizmy żywe (głównie drobnoustroje) hamujące wzrost lub zabijające drobnoustroje

4

5 Promieniowce są głównymi producentami antybiotyków

6 NIETYPOWI PRODUCENCI Wytwarzane przez cis kalifornijski (Taxus brevifolia) Wytwarzane przez żabę afrykańską (Xenopus laevis) Wytwarzana przez rekina (Squalus acanthias)

7 CHEMOTERAPIA leczenie poprzez działanie chemoterapeutyku, czyli substancji chemicznej selektywnie toksycznej, tzn. takiej, która hamuje wzrost lub zabija czynniki inwazyjne (baterie, grzyby, komórki nowotworowe, wirusy), czyniąc jednocześnie jak najmniejsze szkody komórkom organizmu leczonego ANTYBIOTYKI substancje chemiczne pochodzenia naturalnego, tzn. produkowane przez organizmy, które hamują wzrost lub zabijają inne organizmy SELEKTYWNOŚĆ DZIAŁANIA oddziaływanie tylko z jednym rodzajem celu molekularnego w czynniku inwazyjnym CEL MOLEKULARNY biomakromolekuła (białko, kwas nukleinowy) lub struktura supramolekularna (błona biologiczna, ściana komórkowa), z którą oddziałuje chemoterapeutyk. Wynikiem tego oddziaływania jest efekt toksyczny wobec czynników inwazyjnych zawierających cel molekularny

8 Paul Ehrlich Urodzony w roku 1854 w Strzelinie (wówczas Strehlen) Wprowadził pojęcie magicznej kuli Pierwszy nowoczesny chemoterapeutyk arsfenamina - stosowany w latach w leczeniu syfilisu, odkryty został przez pracującego w zespole Ehrlicha Japończyka Sachahiro Hata Arsfenamina produkowana była przez koncern Hoetsch pod nazwą Salvarsan

9 Penicylina G została odkryta przez Aleksandra Fleminga 1921 odkrycie lizozymu 1929 odkrycie penicyliny G Pomnik Aleksandra Fleminga w Madrycie

10 Cefalosporyny Główne klasy antybiotyków Tetracykliny Penicyliny Aminoglikozydy Makrolidy

11 CEL- ŚCIANA KOMÓRKOWA (biosynteza i organizacja) Penicyliny Peptydoglikan

12 Penicylina G działa tylko na bakterie gramdodatnie, nie wytwarzające β-laktamazy. Rozpada się w żołądku. Ampicylina (u góry) i amoksycylina (u dołu) działają na bakterie gramujemne. Penicylina V jak Penicylina G, ale trwała w żołądku

13 CEL BIOSYNTEZA BIAŁKA

14

15 CEL DNA

16 Antybiotyki przeciwnowotworowe Antybiotyki antracyklinowe Daunorubicyna producent Streptomyces peuceticus. Łączą się DNA, hamując replikację Komórki nowotworowe rozmnażają się intensywnie, w sposób niekontrolowany Spośród normalnych: komórek organizmu Intensywnie namnażają się tylko komórki włosów i szpiku kostnego. Chemoterapia antybiotykami przeciwnowotworowymi może prowadzić do uszkodzenia szpiku

17 CEL BŁONA KOMÓRKOWA Walinomycyna

18 Antybiotyki przeciwgrzybowe Łączą się z ergosterolem, składnikiem grzybowej błony cytoplazmatycznej, powodując tworzenie kanałów W błonie komórek ludzkich występuje zamiast ergosterolu cholesterol, z którym antybiotyki przeciwgrzybowe łączą się nieco mniej chętnie Efekty uboczne chemoterapii Amfoterycyną B Wymioty, biegunka, bóle głowy, gorączka, uszkodzenie nerek i wątroby, neurotoksyczność, drastyczne obniżenie ilości erytrocytów

19 Oporność na antybiotyki oporność specyficzna wobec określonego związku lub grupy podobnych strukturalnie substancji oporność wielolekowa (krzyżowa, MDR) utrata wrażliwości na działanie wielu niepodobnych strukturalnie leków

20 OPORNOŚĆ SWOISTA Przedmiot: Podstawy Biotechnologii TECHNOLOGIA CHEMICZNA Przykład: aktywność enzymu β-laktamazy jest przyczyną oporności swoistej bakterii na działanie penicyliny G Floksacylina półsyntetyczna penicylina działająca na bakterie produkujące β-laktamazę Kwas klawulanowy inhibitor β-laktamazy

21 OPORNOŚĆ WIELOLEKOWA Do wyrzucania cząstek leku potrzebna jest energia Rodzaje transporterów wielolekowych Białka typu ABC Wykorzystują energię hydrolizy ATP do wyrzucania cząsteczek leku Białka typu MFS Wykorzystują energię gradientu protonowego do wyrzucania cząsteczek leku

22 Drobnoustroje jako źródło nowych substancji czynnych

23 Poszukiwanie antybiotyków Wysokowydajne techniki przesiewowe (high throughput screening) (próbki ze środowiska, biblioteki związków) - skrining chemiczny - skrining biologiczny - skrining ukierunkowany Racjonalne projektowanie: - de novo - modyfikacje istniejących związków

24 Przemysłowymi producentami antybiotyków są szczepy wysokowydajne Cechy szczepu wysokowydajnego maksymalna wydajność pożądanego produktu minimalizacja wytwarzania niepożądanych produktów ubocznych stabilność genetyczna odporność na zakażenia wirusowe Klasyczne metody otrzymywania i hodowli szczepów wysokowydajnych nieukierunkowane zmiany genetyczne - mutageneza wytwarzanie, fuzja i odnawianie protoplastów optymalizacja warunków wzrostu Przykład wyniku optymalizacji szczepu: Penicillium chrysogenum wytwarzający Penicylinę G oryginalny szczep producencki szczep zoptymalizowany 0.1 mg/ml 30 mg/ml

25 Mutagenizacja szczepów mutagen (1) (4) komórki zabite (5) genotyp wyjściowy genotyp uszkodzony (3) genotyp trwale zmutowany (2) (6) 1 mutacje pierwotne 2 mechanizm naprawczy; odtworzenie stanu pierwotnego 3 mechanizm naprawczy; mutacje wtórne 4 śmierć komórki 5 śmierć komórki 6 namnażanie zmutowanych komórek Kierunki i skutki zmian genotypu w wyniku mutagenezy populacja mutantów

26

27 Schemat etapów procesu fermentacyjnego wytwarzania idiolitu

28 Produkcja penicyliny G lub V Producent: Penicillum chrysogenum Szczepy produkcyjne wytwarzają do 70 g z litra hodowli. Wydajność szczepu wyjściowego 60 mg z litra Główny sposób konstrukcji szczepów wysokowydajnych powielenie genów biosyntezy (do 20 kopii) Prekursor kwas fenylooctowy lub fenoksyoctowy

29 Schemat procesu wyodrębniania penicyliny G

30 Antybiotyki β-laktamowe wytwarzane na drodze fermentacyjnej jako źródło półproduktów do otrzymywania penicylin i cefalosporyn półsyntetycznych Półprodukty do otrzymywania penicylin i cefalosporyn półsyntetycznych kwas 6-aminopenicylanowy (6-APA) kwas 7-aminocefalosporanowy (7-ACA)

31 Alternatywne możliwości otrzymywania 6APA z penicyliny G

32 Eliminacja chlorowcowanych rozpuszczalników organicznych, toksycznych odczynników i odpadów oraz potrzeby stosowania ciekłego azotu do chłodzenia; prowadzenie reakcji w umiarkowanych warunkach; łatwa kontrola ph, temperatury; zwiększenie wydajności, brak produktów ubocznych. Wykład 8 Biotechnologie otrzymywania antybiotyków i statyn Wytwarzanie kwasu 6-aminopenicylanowego (6APA) Możliwe metody: hydroliza chemiczna lub enzymatyczna Warunki hydrolizy enzymatycznej Biotransformacja 12-15% (w/v) roztworu soli penicyliny G lub V przez immobilizowaną amidazę penicylinową. Podczas reakcji utrzymuje się ph na poziomie 7 8 poprzez dodawanie KOH lub NaOH. Produkty: 6APA oraz odpowiedni kwas (fenylooctowy lub fenoksyoctowy). 6APA izoluje się poprzez zakwaszenie mieszaniny poreakcyjnej do ph = 4.0 w obecności rozpuszczalnika organicznego nie mieszającego się z wodą. W tych warunkach 6APA wytrąca się, a kwas prekursorowy przechodzi do fazy organicznej i jest zwykle zawracany jako dodatek do nowej fermentacji Korzyści z zastąpienia chemicznej hydrolizy penicyliny G do 6APA przez hydrolizę enzymatyczną

33 Antybiotyki makrolidowe Biosynteza erytromycyny Producent: Streptomyces erythreus Podłoża: kwas propionowy lub propanol jako prekursor i induktor Inne pochodne półsyntetyczne: klarytromycyna, cykliczny węglan (Davercin, opracowany w Polsce), Roksytromycyna, dirytromycyna Erytromycyna Klarytromycyna R = CH 3 R = H

34 Biosynteza i izolacja erytromycyny Producent: Streptomyces erythreus Podłoże produkcyjne: Skład: glukoza i/lub skrobia, mąka sojowa lub kukurydziana, drożdże, siarczan amonu, NaCl, CaCO 3, fosforany (5 15 mm), propanol lub kwas propionowy (dawki po 5 ml/l podłoża w pierwszej połowie procesu); Warunki: ph: 7 7,2, maleje do 6,0, potem rośnie do 8,0; temperatura: C w fazie wzrostu, C w fazie produkcji. Proces biosyntezy trwa h, Ograniczenie represji katabolicznej poprzez dozowanie glukozy z mniejszą szybkością w idiofazie i obecność skrobi. Ograniczenie represji azotowej poprzez dodatek zeolitu, dodatek WNK Wyodrębnianie produktu: produkt jest wydzielany pozakomórkowo; po zakończeniu biosyntezy zawiesinę pohodowlaną alkalizuje się do ph 7,5 8,0 lub zakwasza do ph 5,5, następnie oddzielenie grzybni na filtrze próżniowym z dodatkiem ziemi okrzemkowej; produkt z przesączu ekstrakcją octanem butylu lub ketonem metyloizobutylowym i reekstrakcją wodą o ph 5,5; zatężenie, krystalizacja z roztworu o ph 9,5, rekrystalizacja z roztworu wodno-acetonowego, suszenie. Alternatywnie wytrącenie z rozpuszczalnika organicznego w postaci kompleksu z KNCS. Ew. oczyszczanie chromatografia jonowymienna lub adsorpcyjna,

35 Statyny Statyny leki obniżające poziom cholesterolu wprowadzono do lecznictwa w latach 90- tych XX wieku. Należą do najczęściej stosowanych leków. Przyjmuje je na świecie około 80 milionów ludzi, a wartość ich sprzedaży wynosi około 30 miliardów dolarów. Powodują one udowodnione korzyści kliniczne, m.in. zmniejszają: - ryzyko nowych zdarzeń sercowych, - umieralność z przyczyn sercowo-naczyniowych, - umieralność całkowitą, - konieczność wykonywania zabiegów rewaskularyzacji serca oraz częstość hospitalizacji.

36 F HO N N O OH OH O Atorwastatyna (Lipitor) Statyny naturalne (szereg górny) i syntetyczne (szereg dolny)

37 Mikroorganizmy zdolne do biosyntezy statyn Producenci statyn to grzyby strzępkowe należące do rodzajów: - Penicillium - Aspergillus - Monascus Monascus ruber (lowastatyna) Penicillium citrinum (mewastatyna) Aspergillus terreus (lowastatyna)

38 Szczepy produkcyjne Produkcja i izolacja lowastatyny Produkt uboczny biosyntezy u Aspergillus terreus - sulochryna mykotoksyna zanieczyszczająca podłoża hodowlane, utrudniająca odzysk pożądanych metabolitów. Eliminacja problemu na drodze inżynierii metabolicznej usunięcie genów odpowiedzialnych za biosyntezę poliketydową antronowej pochodnej emodyny, prekursora sulochryny. Warunki hodowli Biosynteza w procesie okresowym z zasilaniem: fermentacja wgłębna w podłożu płynnym lub fermentacja powierzchniowa w podłożu stałym (SSF) źródło węgla (+) mąka owsiana (podłoże wzrostowe) (+) laktoza >100 g/l lub 48g/l, fruktoza, glicerol (podłoże produkcyjne) (-) glukoza (szybkie przyswajanie, wyczerpywanie) Ważny jest wysoki stosunek C:N. Optymalny wynosi Wydajność procesu: od kilkuset mg/l do kilkunastu g/l pożywki 16,65 mg/g dry solid Biocon (Indie) Aspergillus flavipes 16 g/l uzyskuje fińska firma Metkinen OY mutanty szczepu A. terreus ATCC20542 źródło azotu witaminy mikroelementy prekursory natlenienie (+) namok kukurydziany, pasta pomidorowa (podłoże wzrostowe) (+) mleko odtłuszczone + ekstrakt drożdżowy (podłoże hodowlane) (-) NH 4+ (zakwaszają podłoże) (+) z grupy B, np. nikotynamid żelazo, miedź, wapń, bor, cynk, magnez, molibden, mangan L,D-metionina (w różnych czasach hodowli) 20%

39 Produkcja i izolacja lowastatyny Kwas mineralny 20 o C Brzeczka pofermentacyjna ph 3,4-3,6 Filtracja Brzeczka pofermentacyjna ph 3,4-3,6 Układ dwufazowy Rozpuszczalnik organiczny Przepuszczenie gazu obojętnego Podgrzanie, o C Placek filtracyjny ph 3,4-3,6 Układ dwufazowy Przepuszczenie gazu obojętnego o Podgrzanie, C Separacja faz Separacja faz Faza organiczna Faza organiczna Faza organiczna Przemycie roztworem zasadowym Przemycie wodą Faza organiczna Przemycie roztworem zasadowym Przemycie wodą Odparowanie Krystalizacja Filtracja i suszenie próżniowe Odparowanie Krystalizacja Filtracja i suszenie próżniowe Surowa lowastatyna (94%) Surowa lowastatyna (94%)

40 Produkcja i izolacja lowastatyny Surowa lowastatyna (94%) dichlorometan/toluen Mieszanie, 10 min, 8-12 Filtracja o C Rozpuszczalnik organiczny Klarowny roztwór Wę giel aktywny Podgrzanie, 30 min, C o Klarowny roztwór Odparowanie Sch łodzenie Filtracja i suszenie pró żniowe Lowastatyna oczyszczona (99%) Produkt poddawany jest jeszcze rekrystalizacji z izopropanolu lub acetonu

BIOSYNTEZA ACYLAZY PENICYLINOWEJ. Ćwiczenia z Mikrobiologii Przemysłowej 2011

BIOSYNTEZA ACYLAZY PENICYLINOWEJ. Ćwiczenia z Mikrobiologii Przemysłowej 2011 BIOSYNTEZA ACYLAZY PENICYLINOWEJ Ćwiczenia z Mikrobiologii Przemysłowej 2011 Acylaza penicylinowa Enzym hydrolizuje wiązanie amidowe w penicylinach Reakcja przebiega wg schematu: acylaza Reszta: fenyloacetylowa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. asf;mfzjf. (Jan Fiedurek)

Spis treści. asf;mfzjf. (Jan Fiedurek) asf;mfzjf Spis treści 1. Informacje wstępne 11 (Jan Fiedurek) 1.1. Biotechnologia w ujęciu historycznym i perspektywicznym... 12 1.2. Biotechnologia klasyczna i nowoczesna... 18 1.3. Rozwój biotechnologii:

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia w przemyśle farmaceutycznym

Biotechnologia w przemyśle farmaceutycznym Drobnoustroje jako biologiczne źródło potencjalnych leków 1 2 Etanol ANTYBIOTYKI - substancje naturalne, najczęściej pochodzenia drobnoustrojowego oraz ich półsyntetyczne modyfikacje i syntetyczne analogi,

Bardziej szczegółowo

Składniki podłoża hodowlanego

Składniki podłoża hodowlanego Składniki podłoża hodowlanego 35-40 pierwiastków niezbędne w odżywianiu drobnoustrojów Makroelementy: C, O, H, N, P, S, K i Mg stanowią 98% s.s. bakterii i grzybów Mikroelementy niezbędne: Zn, Mn, Fe,

Bardziej szczegółowo

MIKROORGANIZMY W PRODUKCJI KOSMETYKÓW I WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW. wykłady

MIKROORGANIZMY W PRODUKCJI KOSMETYKÓW I WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW. wykłady MIKROORGANIZMY W PRODUKCJI KOSMETYKÓW I WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW wykłady 1 BIOTECHNOLOGIA ANTYBIOTYKÓW 1928 r. A. Fleming penicylina ANTYBIOTYKI 1940-1944 r. S. A. Waksman aktynomycyna streptomycyna Antybiotyki

Bardziej szczegółowo

1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13

1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13 Spis treści Przedmowa 11 1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13 1.1. Wprowadzenie 13 1.2. Biotechnologia żywności znaczenie gospodarcze i społeczne 13 1.3. Produkty modyfikowane

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA 1. Wprowadzenie do biotechnologii. Rys historyczny. Zakres i znaczenie nowoczesnej biotechnologii. Opracowanie procesu biotechnologicznego. 7. Produkcja biomasy. Białko mikrobiologiczne.

Bardziej szczegółowo

Biosynteza antybiotyków. Cytowane schematy procesów pochodzą z podręcznika: Biotechnologia i chemia antybiotyków A. Chmiel S.

Biosynteza antybiotyków. Cytowane schematy procesów pochodzą z podręcznika: Biotechnologia i chemia antybiotyków A. Chmiel S. Biosynteza antybiotyków Cytowane schematy procesów pochodzą z podręcznika: Biotechnologia i chemia antybiotyków A. Chmiel S. Grudziński Technologia antybiotyków największy dział biotechnologii leków Na

Bardziej szczegółowo

MIKROORGANIZMY W PRODUKCJI KOSMETYKÓW I WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW. wykłady

MIKROORGANIZMY W PRODUKCJI KOSMETYKÓW I WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW. wykłady MIKROORGANIZMY W PRODUKCJI KOSMETYKÓW I WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW wykłady 1 TEMATYKA WYKŁADÓW 1. Biotechnologia farmaceutyczna 2. Produkcja biomasy 3. Produkcja probiotyków 4. Nadprodukcja metaboliczna jako

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia interdyscyplinarna dziedzina nauki i techniki, zajmująca się zmianą materii żywej i poprzez wykorzystanie

Biotechnologia interdyscyplinarna dziedzina nauki i techniki, zajmująca się zmianą materii żywej i poprzez wykorzystanie Biotechnologia interdyscyplinarna dziedzina nauki i techniki, zajmująca się zmianą materii żywej i poprzez wykorzystanie organizmów żywych, ich części, bądź pochodzących od nich produktów, a także modeli

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA 1. Wprowadzenie do biotechnologii. Rys historyczny. Zakres i znaczenie nowoczesnej biotechnologii. Opracowanie procesu biotechnologicznego. 7. Produkcja biomasy. Białko mikrobiologiczne.

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA, podstawy mikrobiologiczne i biochemiczne Aleksander Chmiel, PWN 1998

BIOTECHNOLOGIA, podstawy mikrobiologiczne i biochemiczne Aleksander Chmiel, PWN 1998 Wykłady - tematy Biotechnologia farmaceutyczna definicja i znaczenie. Typy procesów biotechnologicznych, biokatalizatory. Fermentacja tlenowa - przykład najczęściej stosowanego procesu biotechnologicznego.

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 162013 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 28 3 8 2 5 (51) IntCl5: C 07D 499/76 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 16.02.1990

Bardziej szczegółowo

Definicja immobilizacji

Definicja immobilizacji Definicja immobilizacji Immobilizacja technika unieruchamiania biokatalizatorów / enzymów na nośnikach, stosowana powszechnie w badaniach naukowych i przemyśle (chemicznym, spożywczym) Problemy związane

Bardziej szczegółowo

Rodzaje substancji leczniczych

Rodzaje substancji leczniczych Rodzaje substancji leczniczych Próby kliniczne leków - film Leki na nadkwasotę neutralizujące nadmiar kwasów żołądkowych Leki na nadkwasotę hamujące wydzielanie kwasów żołądkowych Ranitydyna (ranitidine)

Bardziej szczegółowo

Technologia bioprocesów. procesy up-stream

Technologia bioprocesów. procesy up-stream Technologia bioprocesów procesy up-stream 1. Metody statyczne (okresowe, ang. batch fermentation) polegające na tym, że w czasie rozwoju mikroorganizmów nie doprowadza się świeżych substancji odżywczych

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA 1. Wprowadzenie do biotechnologii. Rys historyczny. Zakres i znaczenie nowoczesnej biotechnologii. Opracowanie procesu biotechnologicznego. 7. Produkcja biomasy. Białko mikrobiologiczne.

Bardziej szczegółowo

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol OTRZYMYWANIE BIOETANOLU ETAP II (filtracja) i III (destylacja) CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia jest przeprowadzenie procesu filtracji brzeczki fermentacyjnej oraz uzyskanie produktu końcowego (bioetanolu)

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 184034 (13) B1

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 184034 (13) B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 184034 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 319678 (51) IntCl7 C12P 19/62 Urząd Patentowy (22) Data zgłoszenia: 25.04.1997 Rzeczypospolitej Polskiej (54)

Bardziej szczegółowo

Związki biologicznie czynne

Związki biologicznie czynne Związki biologicznie czynne Aminokwasy Antybiotyki Aminokwasy egzogenne: fenyloalanina histydyna izoleucyna leucyna lizyna metionina treonina tryptofan walina Aminokwasy endogenne: alanina arginina asparagina

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia w produkcji piwa. Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba

Biotechnologia w produkcji piwa. Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba Biotechnologia w produkcji piwa Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba Literatura Wolfgang Kunze - Technologia Piwa i Słodu, Piwochmiel, 1999 r. Treść wykładów

Bardziej szczegółowo

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA

BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA BIOTECHNOLOGIA OGÓLNA 1. 2. 3. 4. 5. Ogólne podstawy biologicznych metod oczyszczania ścieków. Ścieki i ich rodzaje. Stosowane metody analityczne. Substancje biogenne w ściekach. Tlenowe procesy przemiany

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Oznaczanie wrażliwości szczepów na metycylinę

Ćwiczenie 1. Oznaczanie wrażliwości szczepów na metycylinę XI. Antybiotyki i chemioterpeutyki ćwiczenia praktyczne W przedstawionych ćwiczeniach narysuj i zinterpretuj otrzymane wyniki badań mechanizmów oporności. Opisz rodzaje krążków użytych do badań oraz sposób

Bardziej szczegółowo

Biosurfaktanty drobnoustrojowe; produkcja i zastosowanie emulgatora wytwarzanego przez grzyb strzępkowy Curvularia lunata

Biosurfaktanty drobnoustrojowe; produkcja i zastosowanie emulgatora wytwarzanego przez grzyb strzępkowy Curvularia lunata Biosurfaktanty drobnoustrojowe; produkcja i zastosowanie emulgatora wytwarzanego przez grzyb strzępkowy Curvularia lunata Katarzyna Paraszkiewicz, Jerzy Długoński Katedra Mikrobiologii Przemysłowej i Biotechnologii,

Bardziej szczegółowo

METODY PRZECHOWYWANIA I UTRWALANIA BIOPRODUKTÓW SUSZENIE PODSTAWY TEORETYCZNE CZ.1

METODY PRZECHOWYWANIA I UTRWALANIA BIOPRODUKTÓW SUSZENIE PODSTAWY TEORETYCZNE CZ.1 METODY PRZECHOWYWANIA I UTRWALANIA BIOPRODUKTÓW SUSZENIE PODSTAWY TEORETYCZNE CZ.1 Opracował: dr S. Wierzba Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej Uniwersytetu Opolskiego Suszenie mikroorganizmów

Bardziej szczegółowo

Porównanie metod chemicznych i biochemicznych otrzymywania związków organicznych. Paweł Tumiłowicz

Porównanie metod chemicznych i biochemicznych otrzymywania związków organicznych. Paweł Tumiłowicz Porównanie metod chemicznych i biochemicznych otrzymywania związków organicznych Paweł Tumiłowicz Cechy METODY CHEMICZNE Dwa etapy procesu pierwszy: synteza chemiczna (bądź ekstrakcja i/lub modyfikacja),

Bardziej szczegółowo

Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A.

Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A. Test kompetencji z chemii do liceum. Grupa A. 1. Atomy to: A- niepodzielne cząstki pierwiastka B- ujemne cząstki materii C- dodatnie cząstki materii D- najmniejsze cząstki pierwiastka, zachowujące jego

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTÓW REALIZOWANYCH W KATEDRZE MIKROBIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ

OPIS PRZEDMIOTÓW REALIZOWANYCH W KATEDRZE MIKROBIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ OPIS PRZEDMIOTÓW REALIZOWANYCH W KATEDRZE MIKROBIOLOGII ŚRODOWISKOWEJ STUDIA STACJONARNE PIERWSZEGO STOPNIA - INŻYNIERSKIE Mikrobiologia Rola mikrobiologii. Świat mikroorganizmów: wirusy, bakterie, archebakterie,

Bardziej szczegółowo

Metody przechowywania i utrwalania bioproduktów KOLEKCJE SZCZEPÓW

Metody przechowywania i utrwalania bioproduktów KOLEKCJE SZCZEPÓW Metody przechowywania i utrwalania bioproduktów KOLEKCJE SZCZEPÓW Opracował: dr S. Wierzba Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej Uniwersytetu Opolskiego Kolekcje szczepów Metody przechowywania

Bardziej szczegółowo

METODY OZNACZANIA AKTYWNOŚCI ANTYBIOTYKÓW. Podstawowe pojęcia:

METODY OZNACZANIA AKTYWNOŚCI ANTYBIOTYKÓW. Podstawowe pojęcia: METODY OZNACZANIA AKTYWNOŚCI ANTYBIOTYKÓW Zakład Biotechnologii i Inżynierii Genetycznej SUM Podstawowe pojęcia: Antybiotyk substancja o aktywności przeciwdrobnoustrojowej, wytwarzana przez mikroorganizmy,

Bardziej szczegółowo

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii!

Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Szanowne koleżanki i koledzy nauczyciele chemii! Chciałabym podzielić się z Wami moimi spostrzeżeniami dotyczącymi poziomu wiedzy z chemii uczniów rozpoczynających naukę w Liceum Ogólnokształcącym. Co

Bardziej szczegółowo

cz. V Medycyna reprodukcyjna, choroby metaboliczne, antybiotyki

cz. V Medycyna reprodukcyjna, choroby metaboliczne, antybiotyki Oddziaływanie leków z celami molekularnymi cz. V Medycyna reprodukcyjna, choroby metaboliczne, antybiotyki Prof. dr hab. Sławomir Filipek Wydział Chemii oraz Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Interakcje leków z żywnością. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska

Interakcje leków z żywnością. Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska Interakcje leków z żywnością Prof. dr hab. n. med. Danuta Pawłowska wchłanianie dystrybucja metabolizm synergizm wydalanie Efekty interakcji lek-pożywienie Osłabienie działania leku Wzmocnienie działania

Bardziej szczegółowo

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Nr lekcji Temat Zakres treści 1 Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową PSO, wymagania edukacyjne i podstawa programowa

Bardziej szczegółowo

Odkrycie. Patentowanie. Opracowanie procesu chemicznego. Opracowanie procesu produkcyjnego. Aktywność Toksykologia ADME

Odkrycie. Patentowanie. Opracowanie procesu chemicznego. Opracowanie procesu produkcyjnego. Aktywność Toksykologia ADME Odkrycie Patentowanie Opracowanie procesu chemicznego Opracowanie procesu produkcyjnego Aktywność Toksykologia ADME Optymalizacja warunków reakcji Podnoszenie skali procesu Opracowanie specyfikacji produktu

Bardziej szczegółowo

SUBSTANCJA POFERMENTACYJNA JAKO NAWÓZ. dr Alina Kowalczyk-Juśko Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu

SUBSTANCJA POFERMENTACYJNA JAKO NAWÓZ. dr Alina Kowalczyk-Juśko Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu SUBSTANCJA POFERMENTACYJNA JAKO NAWÓZ dr Alina Kowalczyk-Juśko Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu Komory fermentacyjne Faza ciekła: Pozostałość pofermentacyjna - związki

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy działania i regulacji enzymów

Mechanizmy działania i regulacji enzymów Mechanizmy działania i regulacji enzymów Enzymy: są katalizatorami, które zmieniają szybkość reakcji, same nie ulegając zmianie są wysoce specyficzne ich aktywność może być regulowana m.in. przez modyfikacje

Bardziej szczegółowo

Procesy biotransformacji

Procesy biotransformacji Procesy biotransformacji Charakterystyczne cechy procesów biotransformacji Biotransformacja enzymatyczne przekształcenie różnorodnych egzogennych związków chemicznych (ksenobiotyków) do strukturalnie podobnych

Bardziej szczegółowo

Podczas przyjmowania witamin i minerałów mogą wystąpić problemy z ich wchłanianiem z kilku powodów:

Podczas przyjmowania witamin i minerałów mogą wystąpić problemy z ich wchłanianiem z kilku powodów: Synergizm i antagonizm witamin oraz składników mineralnych Witaminy i składniki mineralne, ze względu na odmienną budowę, wchodzą w interakcje pomiędzy sobą i z innymi składnikami powodując ograniczenie

Bardziej szczegółowo

Chemia medyczna. Antybiotyki informacje ogólne, wyodrębnianie

Chemia medyczna. Antybiotyki informacje ogólne, wyodrębnianie Chemia medyczna Antybiotyki informacje ogólne, wyodrębnianie Antybiotyki są to wytwarzane przez mikroorganizmy (głównie grzyby lub bakterie) substancje naturalne oraz produkty ich modyfikacji chemicznej

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY Z REALIZACJI PROJEKTU BADAWCZEGO

RAPORT KOŃCOWY Z REALIZACJI PROJEKTU BADAWCZEGO RAPORT KOŃCOWY Z REALIZACJI PROJEKTU BADAWCZEGO A. Dane ogólne 1. Nazwa i adres jednostki naukowej Instytut Przemysłu Organicznego ul. Annopol 6, 03-252 Warszawa 2. Numer telefonu, numer faksu, e-mail,

Bardziej szczegółowo

Podstawy mikrobiologii. Wirusy bezkomórkowe formy materii oŝywionej

Podstawy mikrobiologii. Wirusy bezkomórkowe formy materii oŝywionej Podstawy mikrobiologii Wykład 3 Wirusy bezkomórkowe formy materii oŝywionej Budowa wirusów Wirusy nie mają budowy komórkowej, zatem pod względem biologicznym nie są organizmami Ŝywymi! Są to twory nukleinowo

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

APARATURA W OCHRONIE ŚRODOWISKA - 1. WPROWADZENIE

APARATURA W OCHRONIE ŚRODOWISKA - 1. WPROWADZENIE APARATURA W OCHRONIE ŚRODOWISKA - 1. WPROWADZENIE Wykład dla kierunku Ochrona Środowiska Wrocław, 2016 r. Ochrona środowiska - definicje Ochrona środowiska szereg podejmowanych przez człowieka działań

Bardziej szczegółowo

Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Biomasa (odpady fermentowalne)

Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Biomasa (odpady fermentowalne) Slajd 1 Lennart Tyrberg, Energy Agency of Southeast Sweden Planowanie Projektów Odnawialnych Źródeł Energii Biomasa (odpady fermentowalne) Prepared by: Mgr inż. Andrzej Michalski Verified by: Dr inż. Andrzej

Bardziej szczegółowo

Produkcja biomasy. Termin BIOMASA MIKROORGANIZMÓW oznacza substancję komórek wytwarzaną w wyniku masowej hodowli drobnoustrojów.

Produkcja biomasy. Termin BIOMASA MIKROORGANIZMÓW oznacza substancję komórek wytwarzaną w wyniku masowej hodowli drobnoustrojów. Termin BIOMASA MIKROORGANIZMÓW oznacza substancję komórek wytwarzaną w wyniku masowej hodowli drobnoustrojów. BIAŁKO JEDNOKOMÓRKOWCÓW (SCP single cell protein) biomasa mikroorganizmów stosowana jako źródło

Bardziej szczegółowo

Transport przez błony

Transport przez błony Transport przez błony Transport bierny Nie wymaga nakładu energii Transport aktywny Wymaga nakładu energii Dyfuzja prosta Dyfuzja ułatwiona Przenośniki Kanały jonowe Transport przez pory w błonie jądrowej

Bardziej szczegółowo

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :.

CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A. imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. CORAZ BLIŻEJ ISTOTY ŻYCIA WERSJA A imię i nazwisko :. klasa :.. ilość punktów :. Zadanie 1 Przeanalizuj schemat i wykonaj polecenia. a. Wymień cztery struktury występujące zarówno w komórce roślinnej,

Bardziej szczegółowo

Do jednego litra medium dodać 10,0 g skrobi ziemniaczanej lub kukurydzianej i mieszać do uzyskania zawiesiny. Sterylizować w autoklawie.

Do jednego litra medium dodać 10,0 g skrobi ziemniaczanej lub kukurydzianej i mieszać do uzyskania zawiesiny. Sterylizować w autoklawie. Ćwiczenie 3. Izolacja laseczek przetrwalnikujących z gleby Cel ćwiczenia: Izolacja i testowanie przydatności biotechnologicznej laseczek z rodzaju Bacillus występujących w glebie. Odczynniki i podłoża:

Bardziej szczegółowo

Znaczenie kultur bakteryjnych w produkcji serów i twarogów

Znaczenie kultur bakteryjnych w produkcji serów i twarogów Znaczenie kultur bakteryjnych w produkcji serów i twarogów mgr inż. Grzegorz Pabis www.gappoland.com Kom. 606-436-513 Drobnoustroje czyli bakterie, drożdże i pleśnie odgrywają w mleczarstwie istotną rolę.

Bardziej szczegółowo

PL 216012 B1. UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU, Wrocław, PL 11.10.2010 BUP 21/10

PL 216012 B1. UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU, Wrocław, PL 11.10.2010 BUP 21/10 PL 216012 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 216012 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 391223 (22) Data zgłoszenia: 14.05.2010 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ Z EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO 1 z 7

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ Z EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU REGIONALNEGO 1 z 7 Poznań, dnia 28.04.2014 r. BioVentures Institute Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ul. Promienista 83 60 141 Poznań Zapytanie ofertowe nr 01/2014 Projekt Nowa technologia wytwarzania szczepionek

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia w produkcji piwa. Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba

Biotechnologia w produkcji piwa. Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba Biotechnologia w produkcji piwa Wykłady Samodzielna Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej dr Sławomir Wierzba Literatura Wolfgang Kunze - Technologia Piwa i Słodu, Piwochmiel, 1999 r. Treść wykładów

Bardziej szczegółowo

Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane. Genetyczne podłoże nowotworzenia

Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane. Genetyczne podłoże nowotworzenia Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Genetyczne podłoże nowotworzenia Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Rozmnażanie i wzrost komórek sąściśle kontrolowane Połączenia komórek

Bardziej szczegółowo

OCENA MELASU JAKO SUROWCA DO PRODUKCJI ETANOLU I DROŻDŻY

OCENA MELASU JAKO SUROWCA DO PRODUKCJI ETANOLU I DROŻDŻY OCENA MELASU JAKO SUROWCA DO PRODUKCJI ETANOLU I DROŻDŻY 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest oznaczenie wybranych cech i składników melasu, porównanie ich z normą i ocena przydatności danej próby melasu

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNA METODA OCENY PRZYDATNOŚCI MELASU DO PRODUKCJI ETANOLU

BIOLOGICZNA METODA OCENY PRZYDATNOŚCI MELASU DO PRODUKCJI ETANOLU BIOLOGICZNA METODA OCENY PRZYDATNOŚCI MELASU DO PRODUKCJI ETANOLU 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie z podstawowymi zagadnieniami gorzelnictwa melasowego, przeprowadzeniem próby fermentacyjnej

Bardziej szczegółowo

Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami.

Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami. Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami. Każda substancja chemiczna oddziałująca na organizmy żywe może być zdefiniowana jako środek farmakologiczny (ang.

Bardziej szczegółowo

Biotechnologia jest dyscypliną nauk technicznych, która wykorzystuje procesy biologiczne na skalę przemysłową. Inaczej są to wszelkie działania na

Biotechnologia jest dyscypliną nauk technicznych, która wykorzystuje procesy biologiczne na skalę przemysłową. Inaczej są to wszelkie działania na Biotechnologia jest dyscypliną nauk technicznych, która wykorzystuje procesy biologiczne na skalę przemysłową. Inaczej są to wszelkie działania na żywych organizmach prowadzące do uzyskania konkretnych

Bardziej szczegółowo

Mikroorganizmy Zmodyfikowane Genetycznie

Mikroorganizmy Zmodyfikowane Genetycznie Mikroorganizmy Zmodyfikowane Genetycznie DEFINICJA Mikroorganizm (drobnoustrój) to organizm niewidoczny gołym okiem. Pojęcie to nie jest zbyt precyzyjne lecz z pewnością mikroorganizmami są: bakterie,

Bardziej szczegółowo

Wapnowanie a aktywność biologiczna gleb

Wapnowanie a aktywność biologiczna gleb Wapnowanie a aktywność biologiczna gleb Prof. dr hab. inż. Stanisław J. Pietr Zakład Mikrobiologii Rolniczej Prośrodowiskowy aspekt wapnowania gleb IV KONFERENCJA - NAUKA BIZNES ROLNICTWO Puławy, 26 listopada

Bardziej szczegółowo

Komputerowe wspomaganie projektowanie leków

Komputerowe wspomaganie projektowanie leków Komputerowe wspomaganie projektowanie leków wykład II Prof. dr hab. Sławomir Filipek Grupa BIOmodelowania Uniwersytet Warszawski, Wydział Chemii oraz Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Cent-III www.biomodellab.eu

Bardziej szczegółowo

Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego

Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego Aleksandra Sałagacka Ocena ekspresji genu ABCG2 i białka oporności raka piersi (BCRP) jako potencjalnych czynników prognostycznych w raku jelita grubego Pracownia Biologii Molekularnej i Farmakogenomiki

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA GŁÓWNEGO LEKARZA WETERYNARII. w sprawie ujednolicenia sposobu oznakowania pasz wprowadzanych do. obrotu.

INSTRUKCJA GŁÓWNEGO LEKARZA WETERYNARII. w sprawie ujednolicenia sposobu oznakowania pasz wprowadzanych do. obrotu. INSTRUKCJA GŁÓWNEGO LEKARZA WETERYNARII w sprawie ujednolicenia sposobu oznakowania pasz wprowadzanych do obrotu. Niniejsza instrukcja została wydana na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29

Bardziej szczegółowo

Ciśnieniowe techniki membranowe (część 2)

Ciśnieniowe techniki membranowe (część 2) Wykład 5 Ciśnieniowe techniki membranowe (część 2) Opracowała dr Elżbieta Megiel Nanofiltracja (ang. Nanofiltration) NF GMM 200 Da rozmiar molekuły 1 nm, TMM 5 30 atm Membrany jonoselektywne Stopień zatrzymywania:

Bardziej szczegółowo

Procesy biotransformacji

Procesy biotransformacji Biohydrometalurgia jest to dział techniki zajmujący się otrzymywaniem metali przy użyciu mikroorganizmów i wody. Ma ona charakter interdyscyplinarny obejmujący wiedzę z zakresu biochemii, geomikrobiologii,

Bardziej szczegółowo

Klimatyzator GREE COZY MIRROR GWH09MB

Klimatyzator GREE COZY MIRROR GWH09MB Utworzono 10-02-2017 Klimatyzator GREE COZY MIRROR GWH09MB Cena : 3.062,70 zł (netto: 2.490,00 zł) Cena promocyjna : 2.300,10 zł (netto: 1.870,00 zł) Nr katalogowy : GWH09MB Producent : GREE Dostępność

Bardziej szczegółowo

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi

(+) ponad normę - odwodnienie organizmu lub nadmierne zagęszczenie krwi Gdy robimy badania laboratoryjne krwi w wyniku otrzymujemy wydruk z niezliczoną liczbą skrótów, cyferek i znaków. Zazwyczaj odstępstwa od norm zaznaczone są na kartce z wynikami gwiazdkami. Zapraszamy

Bardziej szczegółowo

Niestandardowe wykorzystanie buraków cukrowych

Niestandardowe wykorzystanie buraków cukrowych Niestandardowe wykorzystanie buraków cukrowych Stanisław Wawro, Radosław Gruska, Agnieszka Papiewska, Maciej Stanisz Instytut Chemicznej Technologii Żywności Skład chemiczny korzeni dojrzałych buraków

Bardziej szczegółowo

Mikroorganizmy powodujące zapychanie emiterów kroplowych

Mikroorganizmy powodujące zapychanie emiterów kroplowych Mikroorganizmy powodujące zapychanie emiterów kroplowych Prezentacja przedstawiona na XXI Sympozjum Nawadniania Roślin NAWADNIANIE ROŚLIN W ŚWIETLE ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH ASPEKTY PRZYRODNICZO-PRODUKCYJNE

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie dekstranu w sokach cukrowniczych

Oznaczanie dekstranu w sokach cukrowniczych Oznaczanie dekstranu w sokach cukrowniczych mgr inż. Aneta Antczak Instytut Chemicznej Technologii Żywności Specjalistyczne Laboratorium Analityki Cukrowniczej Instytut Chemicznej Technologii Żywności

Bardziej szczegółowo

Biologiczne oczyszczanie ścieków

Biologiczne oczyszczanie ścieków Biologiczne oczyszczanie ścieków Ściek woda nie nadająca się do użycia do tego samego celu Rodzaje ścieków komunalne, przemysłowe, rolnicze Zużycie wody na jednego mieszkańca l/dobę cele przemysłowe 4700

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY FARMACEUTYCZNE - PORÓWNANIE METOD CHEMICZNYCH I BIOTECHNOLOGICZNYCH. Dominik Jańczewski

PRODUKTY FARMACEUTYCZNE - PORÓWNANIE METOD CHEMICZNYCH I BIOTECHNOLOGICZNYCH. Dominik Jańczewski PRODUKTY FARMACEUTYCZNE - PORÓWNANIE METOD CHEMICZNYCH I BIOTECHNOLOGICZNYCH Dominik Jańczewski PLAN WYKŁADU Potrzeby przemysłu farmaceutycznego Zmierzch tradycyjnej farmacji Wady i zalety różnych sposobów

Bardziej szczegółowo

Bioreaktor membranowy. Produkcja alkoholu przez drożdże Saccharomyces cerevisiae z permeatu serwatki

Bioreaktor membranowy. Produkcja alkoholu przez drożdże Saccharomyces cerevisiae z permeatu serwatki Wrocław, 4.01.17 Bioreaktor membranowy Produkcja alkoholu przez drożdże Saccharomyces cerevisiae z permeatu serwatki (zajęcia odbywać się będą w sali nr 32 C6) 1. Wstęp Reaktor membranowy jest rodzajem

Bardziej szczegółowo

GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH

GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH Rodzaje testów Genodiet Test Genodiet składają się z 3 uzupełniających się modułów, stanowiących 3 kroki do poznania indywidualnych zasad zdrowia. Identyfikacja typu

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE ZGODY NA ZAMKNIĘTE UŻYCIE GMO

WNIOSEK O WYDANIE ZGODY NA ZAMKNIĘTE UŻYCIE GMO WNIOSEK O WYDANIE ZGODY NA ZAMKNIĘTE UŻYCIE GMO 1. Informacje o użytkowniku GMO i osobach odpowiedzialnych za realizację planowanego zamkniętego użycia GMO 1.1 (*) Nazwa i siedziba użytkownika lub imię,

Bardziej szczegółowo

Nauczycielski plan dydaktyczny. Produkcja zwierzęca. Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012. Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS

Nauczycielski plan dydaktyczny. Produkcja zwierzęca. Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012. Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS Nauczycielski plan dydaktyczny Produkcja zwierzęca Klasa I TRA w roku szkolnym 2011/2012 Numer programu 321(05)T4,TU,SPIMENiS 2005.02.03 Prowadzący mgr inż. Alicja Adamska Moduł, dział, Temat: Lp. Zakres

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 14. Technologie z udziałem bakterii kwasu mlekowego: wykorzystanie fermentacji mlekowej, masłowej i propionowej

Ćwiczenie 14. Technologie z udziałem bakterii kwasu mlekowego: wykorzystanie fermentacji mlekowej, masłowej i propionowej Ćwiczenie 14. Technologie z udziałem bakterii kwasu mlekowego: wykorzystanie fermentacji mlekowej, masłowej i propionowej Cel ćwiczenia: Analiza mikrobiologiczno-biochemiczna fermentowanych produktów spożywczych.

Bardziej szczegółowo

(54) Sposób odzyskiwania odpadów z procesu wytwarzania dwutlenku tytanu metodą siarczanową. (74) Pełnomocnik:

(54) Sposób odzyskiwania odpadów z procesu wytwarzania dwutlenku tytanu metodą siarczanową. (74) Pełnomocnik: RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 178525 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia 304612 (22) Data zgłoszenia: 10.08.1994 (51) IntCl6: C01C 1/242 C01B

Bardziej szczegółowo

5. STECHIOMETRIA. 5. Stechiometria

5. STECHIOMETRIA. 5. Stechiometria 5. STECHIOMETRIA 25 5. Stechiometria 5.1. Ile gramów magnezu wzięło udział w reakcji z tlenem, jeśli otrzymano 6,0 g tlenku magnezu? Odp. 3,60 g 5.2. Do 50 cm 3 roztworu kwasu siarkowego (VI) o stężeniu

Bardziej szczegółowo

ENZYMY W CHEMII. Michał Rachwalski. Uniwersytet Łódzki, Wydział Chemii, Katedra Chemii Organicznej i Stosowanej

ENZYMY W CHEMII. Michał Rachwalski. Uniwersytet Łódzki, Wydział Chemii, Katedra Chemii Organicznej i Stosowanej ENZYMY W CHEMII Michał Rachwalski Uniwersytet Łódzki, Wydział Chemii, Katedra Chemii rganicznej i Stosowanej Czym są enzymy? Enzymy są białkami zawierającymi od 60 do 1000 reszt aminokwasów; Enzymy są

Bardziej szczegółowo

Odwracalność przemiany chemicznej

Odwracalność przemiany chemicznej Odwracalność przemiany chemicznej Na ogół wszystkie reakcje chemiczne są odwracalne, tzn. z danych substratów tworzą się produkty, a jednocześnie produkty reakcji ulegają rozkładowi na substraty. Fakt

Bardziej szczegółowo

BROSZURA PRODUKTÓW UK NUTRITION LIMITED

BROSZURA PRODUKTÓW UK NUTRITION LIMITED BROSZURA PRODUKTÓW UK NUTRITION LIMITED Produkty UK Nutrition można mieszać w zbiornikach z większością pestycydów i nawozów o niskiej zawartości elementów odżywczych do stosowania dolistnego i doglebowego.

Bardziej szczegółowo

PAKIET KONSULTACJI GENETYCZNYCH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH

PAKIET KONSULTACJI GENETYCZNYCH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH PAKIET KONSULTACJI GENETYCZNYCH GENODIET ZDROWIE ZAPISANE W GENACH Rodzaje pakietów Genodiet Pakiet konsultacji genetycznych Genodiet składaja się z 3 uzupełniających się modułów, stanowiących 3 kroki

Bardziej szczegółowo

Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM. dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW. Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki

Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM. dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW. Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki Bliskie spotkania z biologią METABOLIZM dr hab. Joanna Moraczewska, prof. UKW Instytut Biologii Eksperymetalnej, Zakład Biochemii i Biologii Komórki Metabolizm całokształt przemian biochemicznych i towarzyszących

Bardziej szczegółowo

Środowiskowe skutki zakwaszenia gleb uprawnych. Witold Grzebisz Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Środowiskowe skutki zakwaszenia gleb uprawnych. Witold Grzebisz Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Środowiskowe skutki zakwaszenia gleb uprawnych Witold Grzebisz Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Tematyka wykładu 1. Zakwaszenie gleb - podłoże zjawiska. 2. Zakwaszanie gleb istota zjawiska. 3. Pierwotne

Bardziej szczegółowo

Wykłady z anatomii dla studentów pielęgniarstwa i ratownictwa medycznego

Wykłady z anatomii dla studentów pielęgniarstwa i ratownictwa medycznego Wykłady z anatomii dla studentów pielęgniarstwa i ratownictwa medycznego Krew jest płynną tkanką łączną, krążącą ciągle w ustroju, umożliwiającą stałą komunikację pomiędzy odległymi od siebie tkankami.

Bardziej szczegółowo

AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy

AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy Cena brutto zamówienia - każdego pakietu powinna stanowić sumę wartości brutto wszystkich pozycji ujętych w pakiecie, natomiast wartość brutto poszczególnych

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY STECHIOMETRII

PODSTAWY STECHIOMETRII PODSTAWY STECHIOMETRII 1. Obliczyć bezwzględne masy atomów, których względne masy atomowe wynoszą: a) 7, b) 35. 2. Obliczyć masę próbki wody zawierającej 3,01 10 24 cząsteczek. 3. Która z wymienionych

Bardziej szczegółowo

METODY PRZECHOWYWANIA I UTRWALANIA BIOPRODUKTÓW METODY ODWADNIANIA

METODY PRZECHOWYWANIA I UTRWALANIA BIOPRODUKTÓW METODY ODWADNIANIA METODY PRZECHOWYWANIA I UTRWALANIA BIOPRODUKTÓW Opracował: dr S. Wierzba Katedra Biotechnologii i Biologii Molekularnej Uniwersytetu Opolskiego Usunięcie wilgoci z materiału bez zmian jej postaci fizycznej:

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE INTERWENCJI ŻYWIENIOWEJ (2)

PLANOWANIE INTERWENCJI ŻYWIENIOWEJ (2) Kurs Zespołów Żywieniowych PLANOWANIE INTERWENCJI ŻYWIENIOWEJ (2) Stanisław Kłęk Polskie Towarzystwo Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu Szpital Specjalistyczny im. Stanley Dudrick a, Skawina

Bardziej szczegółowo

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY

WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY WYBRANE SKŁADNIKI POKARMOWE A GENY d r i n ż. Magdalena Górnicka Zakład Oceny Żywienia Katedra Żywienia Człowieka WitaminyA, E i C oraz karotenoidy Selen Flawonoidy AKRYLOAMID Powstaje podczas przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Produkcja kompostu. konrtola i zapewnianie jakości. Krzysztof Pudełko

Produkcja kompostu. konrtola i zapewnianie jakości. Krzysztof Pudełko Produkcja kompostu konrtola i zapewnianie jakości Krzysztof Pudełko Piła, 1 lutego 2007 Lokalizacja Kompostownia Co zostało zrobione? Dlaczego zostało zrobione? Zwiększenie produkcji kompostu Możliwość

Bardziej szczegółowo

Jak obliczyć skład pożywki w oparciu o analizę wody - zalecenia

Jak obliczyć skład pożywki w oparciu o analizę wody - zalecenia Samodzielna Pracownia Analiz Chemicznych Laboratorium Analiz Gleby i Roślin Jak obliczyć skład pożywki w oparciu o analizę wody zalecenia Autorzy: dr Waldemar Kowalczyk, mgr Anna Felczyńska Opracowanie

Bardziej szczegółowo

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki

wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Genetyka ogólna wykład dla studentów II roku biotechnologii Andrzej Wierzbicki Uniwersytet Warszawski Wydział Biologii andw@ibb.waw.pl http://arete.ibb.waw.pl/private/genetyka/ Choroby genetyczne o złożonym

Bardziej szczegółowo

Projekt ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia r. w sprawie wykazu materiałów paszowych dopuszczonych do obrotu 2)

Projekt ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia r. w sprawie wykazu materiałów paszowych dopuszczonych do obrotu 2) Projekt ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia... 2006 r. w sprawie wykazu materiałów paszowych dopuszczonych do obrotu 2) Na podstawie art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 22 lipca 2006 r.

Bardziej szczegółowo

VITA-MIN Plus połączenie witamin i minerałów, stworzone z myślą o osobach aktywnie uprawiających sport.

VITA-MIN Plus połączenie witamin i minerałów, stworzone z myślą o osobach aktywnie uprawiających sport. Witaminy i minerały > Model : Producent : Olimp VITAMIN Plus połączenie witamin i minerałów, stworzone z myślą o osobach aktywnie uprawiających sport. DZIAŁA PROZDROWOTNIE WZMACNIA SYSTEM ODPORNOŚCIOWY

Bardziej szczegółowo

Hodowlą nazywamy masę drobnoustrojów wyrosłych na podłożu o dowolnej konsystencji.

Hodowlą nazywamy masę drobnoustrojów wyrosłych na podłożu o dowolnej konsystencji. Wzrost mikroorganizmów rozumieć można jako: 1. Wzrost masy i rozmiarów pojedynczego osobnika, tj. komórki 2. Wzrost biomasy i liczebności komórek w środowisku, tj. wzrost liczebności populacji Hodowlą

Bardziej szczegółowo

XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego. II Etap - 18 stycznia 2016

XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego. II Etap - 18 stycznia 2016 XIV Konkurs Chemiczny dla uczniów gimnazjum województwa świętokrzyskiego II Etap - 18 stycznia 2016 Nazwisko i imię ucznia: Liczba uzyskanych punktów: Drogi Uczniu, przeczytaj uważnie instrukcję i postaraj

Bardziej szczegółowo

Sterydy (Steroidy) "Chemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW

Sterydy (Steroidy) Chemia Medyczna dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW Sterydy (Steroidy) Związki pochodzenia zwierzęcego, roślinnego i mikroorganicznego; pochodne lipidów, których wspólnącechą budowy jest układ czterech sprzężonych pierścieni węglowodorowych zwany steranem(cyklopentanoperhydrofenantren)

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5

SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5 SPIS TREŚCI OD AUTORÓW... 5 BIAŁKA 1. Wprowadzenie... 7 2. Aminokwasy jednostki strukturalne białek... 7 2.1. Klasyfikacja aminokwasów... 9 2.1.1. Aminokwasy białkowe i niebiałkowe... 9 2.1.2. Zdolność

Bardziej szczegółowo