Badania stanu zanieczyszczeń powietrza w Raciborzu prowadzone przez IPIŚ PAN

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Badania stanu zanieczyszczeń powietrza w Raciborzu prowadzone przez IPIŚ PAN"

Transkrypt

1 Badania stanu zanieczyszczeń powietrza w Raciborzu prowadzone przez IPIŚ PAN KRZYSZTOF KLEJNOWSKI, WIOLETTA ROGULA-KOZŁOWSKA, ANDRZEJ KRASA, JADWIGA BŁASZCZYK, PATRYCJA ROGULA-KOPIEC, BARBARA METHEWS, BEATA KANIA, BARBARA BŁASZCZAK, BENIAMIN KWAŚNICA, LESZEK OŚRÓDKA, EWA KRAJY

2 Spis treści 1. Cel i zakres pracy 2. Charakterystyka obszaru badań 3. Metodyka 3.1 Lokalizacja stacji pomiarowej 3.2 Aparatura do badań zanieczyszczeń gazowych 3.3 Aparatura do badań aerozoli 3.4 Metodyki badań składu chemicznego frakcji PM2,5 4. Wyniki badań i pomiarów 5. Wnioski str. 1

3 Spis tabel Tabela 2.1. Średnie miesięczne temperatury w Raciborzu w latach Tabela 2.2. Średnie miesięczne opady w Raciborzu w latach Tabela 2.3 Dni z opadem od 0,1 do ponad 20 mm, Racibórz lata Tabela 4.1. Zestawienie wyników badań składu pyły PM2,5 w Raciborzu w latach Tabela 4.2. PM2,5 oraz OC, EC, TC w Raciborzu w 2011 roku - statystyka opisowa Tabela 4.3. PM2,5 oraz OC, EC, TC w Raciborzu w 2012 roku - statystyka opisowa Tabela 4.4. Tabela 4.5. Tabela 4.6. Tabela 4.7. Tabela 4.8. Tabela 4.9. Stężenia wybranych anionów i kationów wpm2,5 w Raciborzu w 2011 roku statystyka opisowa Stężenia wybranych anionów i kationów wpm2,5 w Raciborzu w 2012 roku statystyka opisowa Wyniki pomiarów stężeń substancji gazowych w Raciborzu w roku 2011 Wyniki pomiarów stężeń substancji gazowych w Raciborzu w roku 2012 Stężenia miesięczne wybranych zanieczyszczeń gazowych w Raciborzu w latach Sezonowa zmienność stężeń wybranych substancji gazowych w Raciborzu w latach str. 2

4 Spis rysunków Rys 2.1. Róża wiatrów dla Raciborza Rys 2.2. Racibórz, Broniewskiego róża wiatrów roczna (przynajmniej 8 godzin wiatrów z sektora w ciągu doby) Rys 2.3. Racibórz, Broniewskiego róża wiatrów sezonowa (przynajmniej 8 godzin wiatrów z sektora w ciągu doby) Rys 2.4. Emisja zanieczyszczeń powietrza z zakładów szczególnie uciążliwych dla środowiska na terenie powiatu raciborskiego w 2009r. Rys 2.5 Udział emisji poszczególnych zanieczyszczeń z terenu powiatu raciborskiego w całkowitej emisji tych zanieczyszczeń z podregionu rybnickiego Rys 3.1. Stacja pomiarowa w Raciborzu Rys 3.2. Lokalizacja stacji pomiarowej w Raciborzu Rys 3.3. Miernik TSI 3031 UFP z układem kondycjonowania Rys Zmienność stężeń dobowych PM2,5 OC i EC w roku 2012 w Raciborzu Rys 4.2. Zmienność stężeń dobowych PM2,5 OC i EC w roku 2011 w Raciborzu Rys 4.3. Średnie miesięczne stężenia PM2,5 OC i EC w latach Rys 4.4. Średnia zawartość TC, OC i EC w pyle PM2,5 w Raciborzu w kolejnych porach 2011 roku Rys 4.5. Średnia zawartość TC, OC i EC w pyle PM2,5 w Raciborzu w kolejnych porach 2012 roku Rys 4.6. Średnia zawartość TC, OC i EC w pyle PM2.5 w okresach grzewczych i niegrzewczym w Raciborzu Rys 4.7. Średnia zawartość jonów w pyle PM2,5 w Raciborzu w kolejnych porach 2011 roku Rys 4.8. Średnia zawartość jonów w pyle PM2,5 w Raciborzu w kolejnych porach 2012 roku Rys 4.9. Stężenie wybranych pierwiastków w PM2,5 w Raciborzu Rys 4.9. Stężenie wybranych pierwiastków w PM2,5 w Raciborzu wykres skumulowany Rys Skład chemiczny średniomiesięczny PM2.5 w Raciborzu w 2011 roku Rys Skład chemiczny średniomiesięczny PM2.5 w Raciborzu w 2012 roku Rys Róża zanieczyszczeń ciągu pomiarów z przeważającym udziałem kierunku wiatru w dobie powyżej 50% Rys Udział zanieczyszczeń z danego sektora kierunku wiatru w całym okresie pomiarowym w przypadku przeważającego kierunku wiatru w ciągu doby str. 3

5 Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru całym okresie pomiarowym Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru str. 4

6 Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys 4.57 Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru str. 5

7 Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Rys Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia z poszczególnego sektora kierunku wiatr Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń - średnia wartość zanieczyszczenia Udział zanieczyszczenia z danego kierunku wiatru Róża zanieczyszczeń (liczebności cząstek) w okresie Róża zanieczyszczeń z odpowiednich kierunków w okresie Róża zanieczyszczeń z odpowiednich kierunków w okresie Róża zanieczyszczeń (liczebności cząstek) w okresie Przebieg zmienności liczebności oraz stężeń pyłu PM2,5 w funkcji wilgotności powietrza dla frakcji 0,02-0,1 µm (lipiec-wrzesień 2012r) Przebieg zmienności liczebności oraz stężeń pyłu PM2,5 w funkcji wilgotności powietrza dla frakcji 0,1-1 µm (lipiec-wrzesień 2012r) Przebieg zmienności liczebności oraz stężeń pyłu PM2,5 w funkcji wilgotności powietrza dla frakcji 0,02-1 µm (lipiec-wrzesień 2012r) Przebieg zmienności liczebności oraz stężeń pyłu PM2,5 w funkcji wilgotności powietrza dla frakcji 0,02-0,1 µm (październik-grudzień 2012r) Przebieg zmienności liczebności oraz stężeń pyłu PM2,5 w funkcji wilgotności powietrza dla frakcji 0,1-1 µm (październik-grudzień 2012r) Przebieg zmienności liczebności oraz stężeń pyłu PM2,5 w funkcji wilgotności powietrza dla frakcji 0,02-1 µm (październik-grudzień 2012r) Przebieg zmienności liczebności oraz stężeń pyłu PM2,5 w funkcji temperatury powietrza z uwzględnieniem prędkości wiatru dla frakcji 0,02-0,1 µm (lipiec-wrzesień 2012r) str. 6

8 Rys Rys Rys Rys Rys Przebieg zmienności liczebności oraz stężeń pyłu PM2,5 w funkcji temperatury powietrza z uwzględnieniem prędkości wiatru dla frakcji 0,1-1 µm (lipiec-wrzesień 2012r) Przebieg zmienności liczebności oraz stężeń pyłu PM2,5 w funkcji temperatury powietrza z uwzględnieniem prędkości wiatru dla frakcji 0,02-1 µm (lipiec-wrzesień 2012r) Przebieg zmienności liczebności oraz stężeń pyłu PM2,5 w funkcji temperatury powietrza z uwzględnieniem prędkości wiatru dla frakcji 0,02-0,1 µm (październik-grudzień 2012r) Przebieg zmienności liczebności oraz stężeń pyłu PM2,5 w funkcji temperatury powietrza z uwzględnieniem prędkości wiatru dla frakcji 0,1-1 µm (październik-grudzień 2012r) Przebieg zmienności liczebności oraz stężeń pyłu PM2,5 w funkcji temperatury powietrza z uwzględnieniem prędkości wiatru dla frakcji 0,02-1 µm (październik-grudzień 2012r) str. 7

9 1. Celi i zakres pracy W ramach projektu zaplanowano prowadzenie wspólnych pomiarów zanieczyszczeń powietrza w obszarze pogranicza PL Cz. Przewidziano prowadzenie pomiarów stacjonarnych oraz pomiary mobilne. Z uwagi na stosunkowo małą gęstość sieci w rejonie zachodnim obszaru wsparcia w tzw. w Bramie Morawskiej kanalizującej przepływy w osi doliny Odry zdecydowano, że IPIŚ PAN podejmie się prowadzenia badań w stacji tła zlokalizowanej na obrzeżach Raciborza spełniającej kryteria stacji synoptycznej. Celem badań było zgromadzenie danych o zmienności składu chemicznego frakcji pyłu PM2,5. Który jest istotnym wskaźnikiem narażenia populacji na szkodliwe czynniki, oraz pozwala na dobre scharakteryzowanie emisji antropogenicznych i w odniesieniu do pierwotnych i wtórnych zanieczyszczeń. Frakcja ta umożliwia też analizę wtórnych zanieczyszczeń związanych z emisja naturalną. Zakres badań obejmował: - uruchomienie ciągłych pomiarów zanieczyszczeń podstawowych dwutlenku siarki, tlenków azotu, ozonu i tlenku węgla przy pomocy automatycznej stacji pomiarowej AIRPOINTER z udostępnianiem wyników na stronie projektu (w trakcie jego trwania). - prowadzenie 2 letniej serii poborów pyłu PM2,5 wraz z analizami składu chemicznego - przeprowadzenie serii badan liczebności cząstek UFP przy wykorzystaniu miernika TSI opracowanie statystyk i opracowanie graficzne wyników dla potrzeb prezentacji wyników na stronie projektu i dla potrzeb dalszych analiz studialnych i weryfikacji modeli matematycznych. str. 8

10 2. Charakterystyka obszaru badań 2.1. Charakterystyka geomorfologiczna terenu Ziemia raciborska leży w dolinie górnej Odry. Sąsiadują z nią inne jednostki krajobrazowe, które razem wzięte tworzą Kotlinę Raciborsko - Oświęcimską. Tę ostatnią zamyka od południa próg Pogórza Karpackiego, od zachodu Góry Opawskie, należące do Sudetów Wschodnich, od północy granice jej stanowi próg Wyżyny Śląskiej. Pomiędzy wymienionymi wyżej naturalnymi barierami znajdują się wyraźne obniżenia terenu nazwane, ze względu na swe znaczenie komunikacyjne, bramami. Na południe w kierunku Republiki Czeskiej prowadzi Brama Morawska, stanowiąca przejście między wyniosłościami Sudetów Wschodnich i Pogórzem Karpackim. Na północny zachód otwiera się Brama Krapkowicka, prowadząca do Kotliny Śląskiej. Na wschód wiedzie Brama Krakowska. Przez te naturalne obniżenia prowadziły najstarsze szlaki handlowe. Kotlina Raciborsko - Oświęcimska jest zapadliskiem tektonicznym, które powstało na północnym przedpolu Karpat. W środkowym okresie trzeciorzędu na jej teren wdarły się wody morza, napływające z południa od strony Bramy Morawskiej. Świadectwem jego wysychania i wysłodzenia są pokłady gipsu w okolicach Kietrza i Żor. Powstanie koryta rzeki Odry wiąże się z ruchami ziemi w późnym trzeciorzędzie. W okresie czwartorzędu wpływ na rzeźbę terenu miały dwa kolejne zlodowacenia. Pozostawiły one po sobie ślady w postaci grubej, dochodzącej do 50 metrów warstwy piasków i żwirów, które występują na Płaskowyżu Rybnickim w okolicach Kuźni Raciborskiej, Rud i Nędzy, mniejsze ilości pod samym Raciborzem. Gmina Racibórz leży w powiecie raciborskim, w południowo-zachodniej części województwa śląskiego, zajmuje powierzchnię 75 km 2. Od północy graniczy z gminami Rudnik i Nędza, od wschodu z gminą Kornowac, od południa z gminami Krzyżanowice i Krzanowice a od zachodu z gminą Pietrowice Wielkie. Pod względem morfologicznym obszar gminy Racibórz podzielony jest na dwie odrębne struktury. Pod względem powierzchni zdecydowanie dominuje podprowincja Niziny Śląskiej obejmująca całą zachodnią i środkową część gminy wraz z doliną Odry. Składają się na nią dwa mezoregiony Płaskowyż Głubczycki i Kotlina Raciborska. Znacznie mniejsza, zachodnia część gminy leży na terenie podprowincji Wyżyny Śląsko-Krakowskiej, której najdalej na południe wysuniętym mezoregionem obejmującym fragment gminy jest Płaskowyż Rybnicki. Płaskowyż Głubczycki jest równiną lessową, choć o krajobrazie zbliżonym do wyżynnego, wyniesioną do wysokości m n.p.m. Cechą charakterystyczną krajobrazu Płaskowyżu Głubczyckiego jest występowanie słabo nachylonych powierzchni wierzchowin i gęstej sieci nieckowatych suchych dolin. Jest to region typowo rolniczy o dużym udziale urodzajnych czarnoziemów w strukturze glebowej. Osady lessowe charakteryzują się niewielką miąższością, pod nimi zalegają piaski i gliny. Znamiennym elementem krajobrazowym płaskowyżu jest nieduży udział lasów, który w skali całego regionu osiąga około 4 %. str. 9

11 Kotlina Raciborska jest najdalej na południe wysuniętą częścią Niziny Śląskiej. Rozciąga się wzdłuż biegu Odry na terenie powiatu raciborskiego oraz dalej na północ w kierunku Kędzierzyna_Koźla i Krapkowic, osiągając wysokości nieco poniżej 200 m n.p.m. Obszar ten jest bardzo słabo urozmaicony z przewagą rzeźby równinnej o różnicach wysokości z reguły nie przekraczających 3 m. Niewielkie urozmaicenia w rzeźbie tworzą zagłębienia w formie meandryczne starorzecza, często wypełnione wodą lub podmokłe. Charakterystycznymi formami geomorfologicznymi w dolinie Odry są tarasy akumulacyjne: zalewowy sięgający 0,5-2,0 m oraz nadzalewowy m nad poziomem rzeki. str. 10

12 2.2. Warunki klimatyczne Gmina Racibórz wg podziału E. Romera na regiony klimatyczne Polski leży w strefie klimatycznej Brama Morawska, jednej z najcieplejszych stref klimatycznych w Polsce, charakteryzującej się najdłuższym okresem wegetacji. Na klimat lokalny ma wpływ przede wszystkim ukształtowanie powierzchni terenu oraz charakter zagospodarowania terenu. Odrębne klimaty lokalne posiadają Płaskowyż Głubczycki, Kotlina Raciborska i Płaskowyż Rybnicki. Płaskowyż Głubczycki charakteryzuje się zróżnicowaniem warunków w zależności od ekspozycji terenu. Ogólnie warunki klimatu lokalnego na płaskowyżu są korzystne dla rolnictwa i osadnictwa. Odrębne cechy mikroklimatyczne posiadają wąskie dolinki boczne. Są one słabo przewietrzane z dość częstymi inwersjami temperatur, co nie sprzyja uprawom wrażliwym na przymrozki i grzybienie, nie jest również korzystne dla osadnictwa. Szeroka, płaskodenna dolina Odry posiada cechy doliny inwersyjnej. Inwersji tych notuje się jednak stosunkowo niewiele i nie osiągają one większych miąższości. Ogólnie warunki klimatyczne doliny Odry nie są korzystne, zwłaszcza w obrębie najniżej położonych terenów pomiędzy wałami przeciwpowodziowymi. Dodatkowe pogorszenie warunków klimatycznych doliny powodują naturalne i sztuczne przegrody terenowe usytuowane poprzecznie do jej osi. Płaskowyż Rybnicki posiada swoiste cechy klimatu lokalnego, modyfikowanego położeniem i pokryciem wysoką roślinnością. Dla użytkowania rolniczego są to tereny mniej korzystne, roślinność może cierpieć na niedobór wilgoci szczególnie w okresach bezdeszczowych. Podstawowe dane charakteryzujące klimat rejonu Raciborza kształtują się następująco: temperatura powietrza - średnia temperatura roczna 8 0 C, średnia temperatura stycznia - 2,1 0 C, średnia temperatura lipca 18,0 0 C; dni z przymrozkami ; okres wegetacyjny 220 dni; opady atmosferyczne - średnia roczna 656 mm; dni z opadem 170 dni (w tym ze śniegiem 45 dni); pokrywa śnieżna 60 dni; zachmurzenie - maksymalne od listopada do stycznia, minimalne od sierpnia do września; wilgotność względna powietrza o godz średnia dobowa 78%; dni z mgłą 34,3; usłonecznienie średnie w roku ok godz., dni z usłonecznieniem ponad 10 godzin 30; wiatry wzdłuż osi Odry (N-S), zimą i jesienią przeważają wiatry z wycinka południowego, wiosną i latem odwrotnie z kierunku północnego, występuje duży udział cisz 18,6%; średnie prędkości wiatrów wahają się od 1,7 do 3,4 m/s. str. 11

13 Tabela 2.1. Średnie miesięczne temperatury w Raciborzu w latach Miesiące I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Rok Średnie miesięczne -2,1-0,6 3,3 8,2 13,3 16,3 17,6 17,1 13,5 8,9 4,0-0,1 8,3 temperatury Średnie miesięczne maksymalne 3,5 5,1 6,9 11,8 15,7 18,7 19,7 18,9 16,6 12,5 7,9 3,4 9,3 temperatury Średnie miesięczne - minimalne 10,3-9,1-1,5 5,6 10,2 13,9 15,3 15,4 11,2 6,1 0,3-5,9 7,0 temperatury źródło IMGW Tabela 2.2. Średnie miesięczne opady w Raciborzu w latach Miesiące I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Rok Średnie miesięczne opady [mm] Średnie miesięczne maksymaln e opady [mm] Średnie miesięczne minimalne opady [mm] źródło IMGW str. 12

14 Tabela 2.3 Dni z opadem od 0,1 do ponad 20 mm, Racibórz lata Średnia suma [mm] l.dni z opadem >0,1 mm l. dni z opadem >1 mm l. dni z opadem >5 mm l. dni z opadem >10 mm l.dni z opadem >20 mm źródło IMGW Miesiące I II III IV V VI VII VII Rok IX X XI XII I 23,6 20,9 27,4 44,4 59,8 75,8 64,2 70,2 50,6 33,4 35,4 37,9 545,6 14,9 13,1 14,5 12,6 13,3 15,8 12,0 13,4 12,7 11,8 15,8 17,3 167,2 6,8 6,2 7,5 8,8 9,0 10,8 8,9 9,6 7,9 5,8 8,5 9,1 98,9 0,9 0,7 1,1 3,0 3,4 4,9 4,1 4,5 3,2 2,4 1,7 1,9 31,8 0,2 0,1 0,3 1,0 2,0 2,3 1,9 2,4 1,5 0,9 0,6 0,4 13,6 0,0 0,0 0,0 0,1 0,6 0,6 0,6 0,6 0,5 0,1 0,1 0,2 3,4 Różę wiatrów dla Raciborza przedstawiono na Rysunku 3.1. str. 13

15 Częstości występowania wiatrów z poszczególnych sektorów N NNW [%] NNE 10 WNW 8 6 ENE 4 2 W 0 E WSW ESE SSW SSE S Średnie prędkości wiatru z poszczególnych sektorów N NNW 4 [m/s] NNE 3 WNW 2 ENE 1 W 0 E WSW ESE SSW SSE S Rys 2.1. Róża wiatrów dla Raciborza str. 14

16 Obszar miasta Racibórz znajduje się pod bezpośrednim oddziaływaniem warunków klimatycznych Kotliny choć jest dość znacząco modyfikowany poprzez oddziaływanie urbanizacji i przemysłu tej miejscowości. Racibórz jest największym miastem tej silnie izolowanej jednostki geograficznej stąd kontrast topoklimatyczny tego miasta w stosunku do otoczenia może być dość znaczący. Dość silne uprzemysłowienie i zwarta zabudowa centralnej części miasta powoduje, że wykształcają się tutaj specyficzne cechy klimatyczne charakterystyczne dla miast zurbanizowanych i uprzemysłowionych. Jedną z podstawowych cech klimatu miejskiego jest wyraźne przegrzanie centrum miasta wyrażające się występowaniem "miejskiej wyspy ciepła" o średnim natężeniu około 0.7 o C w skali roku (w ekstremalnych przypadkach temperatury minimalnej i przy ładnej, słonecznej i bezwietrznej pogodzie różnice te dochodzą do 3 o C). Struktura miejskiej wyspy ciepła ma oczywiście charakter wielokomórkowy, a największe jej natężenie notuje się w okolicach najbardziej uprzemysłowionych i zurbanizowanych (centrum, północna przemysłowa część miasta). Innym elementem meteorologicznym w sposób znaczący zmieniającym się pod wpływem postępującej degradacji środowiska przyrodniczego miasta jest opad atmosferyczny. Przeprowadzone co prawda dla GOP badania [Kruczała, 1972, Barczyk, Ośródka, 1989] nie wykazały istotnego związku statystycznego pomiędzy postępującą antropogenizacją regionu, a wzrostem sum rocznych opadów atmosferycznych, jednak związek taki obserwowano już w przypadku porównania tego czynnika z liczbą dni z opadem małym (<=1.0 mm/dobę) i dużym (>20 mm/dobę). Zwiększona liczba dni z opadem małym tłumaczona jest występowaniem zwiększonej ilości aerozolu niż przed laty, przyspieszeniem kondensacji pary wodnej i występowaniem opadów roszących zamiast zamglenia i mgły. Zwiększenie natomiast liczby dni z opadem dużym o charakterze burzowym, szczególnie w okolicach dużych emitorów ciepła sztucznego dowodzi zwiększenia procesów konwekcyjnych nad nagrzanym miastem. Zjawisko to może być obserwowane nad dużymi zakładami przemysłowymi miasta lub okolic. Nie można także pominąć wpływu miasta na zmianę struktury wiatru w regionie. O ile ogólne warunki anemologiczne kotliny determinowane są przede wszystkim czynnikami ogólnocyrkulacyjnymi (przeważające kierunki wiatru z sektora NW w ciepłej porze roku, a z sektora SW w chłodnej porze roku) i wymuszonym przepływem powietrza przez Bramę Morawską w około 40 % okresu, o tyle struktura wiatru nad miastem jest modyfikowana czynnikami lokalnymi. Z teorii klimatu warstwy granicznej wynika, że struktura wiatru nad obszarami zabudowanymi jest silnie zmieniona. W pierwszym przybliżeniu mówi się o zmniejszeniu średniej prędkości wiatru spowodowanej znacznym tarciem mechanicznym. W warunkach Raciborza średnie osłabienie prędkości wiatru może dochodzić dochodzi do około 20% prędkości pierwotnej. Inną modyfikacją struktury wiatru jest zwiększenie jego porywistości, występowanie lokalnych zwielokrotnień prędkości w kanionie ulic miasta spowodowanych tzw. efektem tunelowym. Zjawisko to jest szczególnie dobrze zaznacza się str. 15

17 na terenie nowych, dużych osiedli mieszkaniowych o zabudowie równoległej ( południowe dzielnice miasta). Do innych ciekawych efektów anemologicznych wywołanych urbanizacją należy występowanie latem przy ładnej pogodzie tzw. bryzy miejskiej. Bryza miejska jest to cyrkulacja powietrza skierowana dołem od terenów niezurbanizowanych ku centrum miast, spowodowana różnicami termicznymi pomiędzy centrum miasta (wyspa ciepła) a terenami wiejskimi. Występowanie tego zjawiska jest wysoce prawdopodobne w Raciborzu, szczególnie w dniach pogodnych, ciepłej pory roku, przy niskich prędkościach wiatru ogólnej cyrkulacji atmosfery <3 m/s. W takich okolicznościach możliwe jest występowanie wiatru lokalnego, skierowanego ku terenom miejskim z zewnątrz miasta, o prędkości dochodzącej do 2 m/s. N NW NE W E SW SE S Rys 2.2. Racibórz, Broniewskiego róża wiatrów roczna (przynajmniej 8 godzin wiatrów z sektora w ciągu doby) str. 16

18 N NW NE W E SW SE S Rys 2.3. Racibórz, Broniewskiego róża wiatrów sezonowa (przynajmniej 8 godzin wiatrów z sektora w ciągu doby) str. 17

19 2.3. Źródła emisji w powiecie Raciborskim Wg danych GUS, emisja zanieczyszczeń pyłowych z zakładów szczególnie uciążliwych dla środowiska, zlokalizowanych na terenie powiatu raciborskiego, wynosiła w 2009r. 152 t (Rysunek 2.4). W urządzeniach do redukcji zanieczyszczeń pyłowych zatrzymano 5715 t tych zanieczyszczeń. Podobnie jak dla całego podregionu rybnickiego, większość stanowiły pyły ze spalania paliw emisja w 2009r. wyniosła 101 t (ponad 66% całkowitej emisji zanieczyszczeń pyłowych). Znacznie mniej wyemitowano pyłów krzemowych (2 t), pyłów środków powierzchniowo-czynnych (3 t) oraz pyłów węglowo-grafitowych i sadzy (44 t). W porównaniu do roku wcześniejszego emisja zanieczyszczeń pyłowych ogółem utrzymywała się na porównywalnym poziomie, a emisja pyłów ze spalania paliw wzrosła o ~16% (w 2008r. wynosiła 85 t). Biorąc pod uwagę szerszy horyzont czasowy emisja zanieczyszczeń pyłowych znacznie zmalała aż o ~77.4% w stosunku do danych za rok 2005.W 2009r. emisja zanieczyszczeń pyłowych ogółem i pyłów ze spalania paliw z powiatu raciborskiego stanowiła odpowiednio 7 i 6% całkowitej emisji pyłów z podregionu rybnickiego (Rysunek 3.3). Udział pyłów węglowo-grafitowych i sadzy wynosił natomiast 59%. Warto również wspomnieć, że jedynie na obszarze powiatu raciborskiego zarejestrowano emisję pyłów krzemowych i pyłów środków powierzchniowo-czynnych (udział 100% w skali całego podregionu) (Rysunek 2.5). Podobnie jak w latach wcześniejszych, emisja zanieczyszczeń gazowych z zakładów szczególnie uciążliwych dla środowiska w 2009r. znacznie przekraczała emisję zanieczyszczeń pyłowych (Rysunek 2.4) i wynosiła 1611 t (bez dwutlenku węgla). W urządzeniach do redukcji zanieczyszczeń gazowych zatrzymano 771 t gazów. W strukturze emisji zanieczyszczeń gazowych (pomijając CO 2 ) zaobserwowano odwrotną tendencję niż dla regionu rybnickiego ogółem zaznaczała się dominacja tlenku węgla 1028 t, w dalszej kolejności dwutlenku siarki 313 t i tlenków azotu 144 t. Emisja dwutlenku węgla w 2009r. wynosiła t. W skali całego podregionu rybnickiego (Rysunek 2.5) emisja zanieczyszczeń gazowych z terenu powiatu raciborskiego była bardzo niska, a jej udział dla większości gazów wynosił ~ 1%. Jedynym wyjątkiem jest tlenek węgla emisja CO z powiatu raciborskiego stanowiła 15% względem podregionu rybnickiego (Rysunek 2.4). W porównaniu do danych GUS za rok 2005, w 2009r. odnotowano spadek emisji większości zanieczyszczeń gazowych: -dwutlenek węgla spadek o ~25%, tlenki azotu spadek o ~47%, tlenek węgla spadek o ~14%, dwutlenek siarki spadek o ~54%. Generalnie w ostatnich latach obserwowany jest spadek emisji zanieczyszczeń gazowych ogółem (bez CO 2 ), odpowiednio o ~19% i ~27%, w stosunku do emisji gazów zarejestrowanej w 2008 i 2005r. str. 18

20 Rys 2.4. Emisja zanieczyszczeń powietrza z zakładów szczególnie uciążliwych dla środowiska na terenie powiatu raciborskiego w 2009r. (źródło: dane GUS za rok 2009) Rys 2.5. Udział emisji poszczególnych zanieczyszczeń z terenu powiatu raciborskiego w całkowitej emisji tych zanieczyszczeń z podregionu rybnickiego (w %) (źródło: dane GUS za rok 2009) str. 19

21 3. Metodyka 3.1. Lokalizacja stacji pomiarowej Badania prowadzono na terenie stacji synoptycznej PSHM IMGW-PIB w Raciborzu. Rys 3.1. Stacja pomiarowa w Raciborzu Miernik PM2,5 Stacja pomiarowa Rys 3.2. Lokalizacja stacji pomiarowej w Raciborzu (źródło: zumi.pl) str. 20

22 3.2. Aparatura do badań zanieczyszczeń gazowych Do badań wykorzystano system Airpointer. Urządzenie jest samodzielną platformą przeznaczona do pomiaru jednego lub więcej związków. Airpointer jest zaprojektowany do użytkowania na zewnątrz i wewnątrz w trybie pracy ciągłej. Urządzenie posiada następujące moduły analityczne (SO2, NO/NO2/NOx, O3, CO,, VOC, PM2,5). Pomiar SO2, NOx, O3, CO zgodnie z metodami referencyjnymi EU. Aparat posiada wewnętrzny klimatyzator wraz z zaawansowanym systemem kontroli temperatur zapewniający minimalne zużycie energii Aparat zinstalowano na stojaku obok stacji badań aerozoli rysunek Aparatura do badań aerozoli Do badań liczebności aerozoli wykorzystano miernik liczebności cząstek TSI 3031Ultrafine Particle Monitor. Jest to pierwszy w pełni funkcjonalny i przeznaczony do pomiarów ciągłych, przyrząd do badań zawartości cząstek ultradrobnych w powietrzu atmosferycznym. Przyrząd mierzy skład ziarnowy i stężenie liczbowe cząstek w przedziale nm, a dane gromadzone są w 6 kanałach. Wyniki pomiarów stężenia dla każdego kanału podawane są, co ok. 15 minut. Sterowanie i zbieranie wyników odbywa się w sposób zdalny za pomocą łącza internetowego. Zasada działania UPM oparta jest na dyfuzyjnym ładowaniu cząstek, za którym podąża segregacja rozmiarowa, w zakresie Differential Mobility Analyzer (DMA) oraz detekcja aerozolu za pomocą czułego elektrometru. Przyrząd działa w trybie ciągłym, 24-godzinnym. Miernik posiada specjalnie skonstruowany układ do poboru próbek środowiskowych (TSI ), który zapewnia on reprezentatywny pobór próbek ich odpowiednie kondycjonowanie przez zastosowanie osuszacza nefionowego rys 3.3. Rys 3.3. Miernik TSI 3031 UFP z układem kondycjonowania (źródło TSI) str. 21

23 3.4 Metodyki badań stężeń i składu chemicznego frakcji PM2, Pomiar stężeń PM2,5 Stężenia pyłu PM2,5 wyznaczono również grawimetrycznie, a do pobierania pyłu używano miernika firmy Atmoservice (PNS) LVS - zgodnego z normą PN-EN Przed i po pobieraniu pyłu filtry kondycjonowano (48 h w laboratorium wagowym, przy stałej wilgotności 45 ± 5% i temperaturze powietrza 20 ± 2 0 C) i zważono dwukrotnie, z odstępem 24 h, na mikrowadze Mettler Toledo (rozdzielczość 2 µg). Filtr odrzucano jeśli różnica pomiędzy dwoma ważeniami była większa niż 10 µg. Do miernika wkładano co dwa tygodnie kasety z filtrami ułożonymi naprzemiennie pierwszy filtr był teflonowy, następny kwarcowy, później znów teflonowy, itd. Próbki pyłu pobrane na filtry, po wyznaczeniu stężenia pyłu (po zważeniu filtra z pyłem), podzielono na dwa zbiory (kwarcowe i teflonowe) w obrębie każdego miesiąca. Z każdej próbki zebranej na filtrze kwarcowym, specjalnie przygotowanym wykrojnikiem, wycinano fragment o powierzchni 1.5 cm 2. Wycinek poddano analizie zawartości węgla, resztę próbki przeznaczono do analizy na zawartość rozpuszczalnych w wodzie jonów. Pył zebrany na filtrach teflonowych poddano analizie składu pierwiastkowego. Uzyskane wyniki uśredniano (średnia arytmetyczna) w miesiącu i sezonach (grzewczy - zimowy, niegrzewczy - letni) Oznaczenie zawartości OC i EC w pyle Zawartość OC i EC w próbkach badano analizatorem węgla, którego producentem jest Sunset Laboratory Inc. Metoda oznaczania posiada trzy charakterystyczne elementy, do których zaliczamy detekcję optyczną oraz korektę węgla pierwiastkowego (wykorzystanie wysokiej absorpcji światła charakterystycznej dla węgla pierwiastkowego w celu korygowania błędów w procesie pirolizy). Drugi element to użycie FID jako detektora w pomiarze. Cechuje go bardzo wysoka czułość przy szerokim paśmie liniowości. Trzecim ostatnim elementem jest włączenie pętli o stałej objętości, wykorzystywanej do wstrzykiwania zewnętrznego wzorca pod koniec każdej analizy, przez co udaje się utrzymać stabilną, powtarzalną metodę analityczną. W analizatorze Sunset Laboratory stosowane są różne protokoły pomiarowe. Różnią się one wysokością temperatury w każdym kroku analizy, ilością tych kroków, czasem trwania każdego kroku. W tej pracy analizę przeprowadzono przy użyciu protokołu EUSSAR2. Kontrolę jakości wyników prowadzono w następujący sposób: analizę prowadzono w klimatyzowanym, czystym pomieszczeniu laboratorium analiz węgla, gdzie temperatura nie przekraczała 18 o C; w tym samym pomieszczeniu, w chłodziarce przechowywano jedną partię filtrów przeznaczonych do analizy w jednym dniu; pozostałe próbki do czasu analizy przechowywano szczelnie zamknięte, w chłodni, podobnie jak próbki ślepe i próbki transportowe, w trakcie analizy stosowano certyfikowane gazy firmy Air Liquide, z każdą partią próbek rzeczywistych analizowano próbki ślepe w celu sprawdzenia śladów obecności OC i EC; na podstawie wyników z 45 próbek ślepych obliczono granice wykrywalności LOD i granice oznaczalności LOQ metody (LOD wynosi 0,55 i 0,13 µg C/cm 2 odpowiednio dla OC i EC, a LOQ 1,1 i 0,26 µg C/cm 2 ) str. 22

Krzysztof Klejnowski, Leszek Ośródka

Krzysztof Klejnowski, Leszek Ośródka źródłó: nasa.gov/features/aerosols/printall.php Dyskusja - Blok tematyczny Skutki Zdrowotne Zanieczyszczeń Powietrza Badania aerozoli prowadzone przez IPIŚ PAN i IMGW PIB w woj. śląskim Krzysztof Klejnowski,

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ZADANIA NR 6 REALIZACJA WSPÓLNYCH POMIARÓW ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA

SPRAWOZDANIE Z ZADANIA NR 6 REALIZACJA WSPÓLNYCH POMIARÓW ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA SPRAWOZDANIE Z ZADANIA NR 6 REALIZACJA WSPÓLNYCH POMIARÓW ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA str. 1 1. Cel zadania nr 6 To częściowe zadanie stało się zadaniem wspólnym dla następujących partnerów: Instytut zdrowia

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3, Data wydania: 5 maja 2011 r. Nazwa i adres INSTYTUT PODSTAW

Bardziej szczegółowo

4. Depozycja atmosferyczna

4. Depozycja atmosferyczna 4. DEPOZYCJA ATMOSFERYCZNA Jednym z podstawowych czynników, które mają wpływ na obieg materii w geoekosystemie jest depozycja atmosferyczna. Powietrze ulega silnemu zanieczyszczeniu. Związki powodujące

Bardziej szczegółowo

3. Warunki hydrometeorologiczne

3. Warunki hydrometeorologiczne 3. WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE Monitoring zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych jest jednym z najważniejszych zadań realizowanych w ramach ZMŚP. Właściwe rozpoznanie warunków hydrometeorologicznych

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości powietrza w Polsce dziś i jutro

Ocena jakości powietrza w Polsce dziś i jutro Ocena jakości powietrza w Polsce dziś i jutro Barbara Toczko Departament Monitoringu, Ocen i Prognoz Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Białystok, 5 grudnia 2006 r. System oceny jakosci powietrza w

Bardziej szczegółowo

Babiogórski Park Narodowy.

Babiogórski Park Narodowy. Babiogórski Park Narodowy. Lokalizacja punktów pomiarowych i wyniki badań. Na terenie Babiogórskiego Parku Narodowego zlokalizowano 3 punkty pomiarowe. Pomiary prowadzono od stycznia do grudnia 2005 roku.

Bardziej szczegółowo

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Adam Zarembski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku WYDZIAŁ MONITORINGU www.gdansk.wios.gov.pl Pomorski Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z INSTALACJI SPALANIA ODPADÓW

KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z INSTALACJI SPALANIA ODPADÓW KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ Z INSTALACJI SPALANIA ODPADÓW Konferencja Alternatywne technologie unieszkodliwiania odpadów komunalnych Chrzanów 7 październik 2010r. 1 Prawo Podstawowym aktem prawnym regulującym

Bardziej szczegółowo

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne...

1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3. 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3. 2.2. Metody analityczne... SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. METODYKA BADAŃ... 3 2.1. Miejsca i sposób pobierania próbek wody z akwenów portowych... 3 2.2. Metody analityczne... 6 3. WYNIKI BADAŃ... 6 4. WNIOSKI... 12 SPIS TABEL 1. Współrzędne

Bardziej szczegółowo

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza

WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 (Pobieranie próbek) Metoda badawcza WYKAZ METOD BADAWCZYCH w WBJ-2 () L.p. Badany obiekt 1 Gazy odlotowe E) 2 Gazy odlotowe E) 3 Gazy odlotowe E) 4 Gazy odlotowe E) 5 Gazy odlotowe E) 6 Gazy odlotowe E) Oznaczany składnik lub parametr pyłu

Bardziej szczegółowo

VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA

VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA VI. MONITORING CHEMIZMU OPADÓW ATMOSFERYCZNYCH I DEPOZYCJI ZANIECZYSZCZEŃ DO PODŁOŻA Monitoring of rainfall chemistry and of the deposition of pollutants to the ground Przygotowano w oparciu o zlecone

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH

CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH CENNIK USŁUG ANALITYCZNYCH I DZIAŁ KONTROLI JAKOŚCI WYKAZ CZYNNOŚCI Cena netto (PLN) Analiza kwasu siarkowego Przygotowanie próby, rejestracja, uśrednianie, wyrównanie temperatury 9,00 Oznaczenie zawartości

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja źródeł emisji pyłu przy pomocy radioaktywnego izotopu ołowiu 210 Pb

Identyfikacja źródeł emisji pyłu przy pomocy radioaktywnego izotopu ołowiu 210 Pb Identyfikacja źródeł emisji pyłu przy pomocy radioaktywnego izotopu ołowiu 210 Pb Grant KBN nr 3 T09D 025 29 Metoda oceny udziału dużych źródeł energetycznych w poziomie stężeń pyłu z wykorzystaniem naturalnych

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI 90-006 Łódź, ul. Piotrkowska 120 WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 Opracowali: Włodzimierz Andrzejczak Barbara Witaszczyk Monika Krajewska

Bardziej szczegółowo

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995)

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995) Słupskie Prace Geograficzne 2 2005 Dariusz Baranowski Instytut Geografii Pomorska Akademia Pedagogiczna Słupsk DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka

Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka IOŚ PIB Raport U Thanta potoczna nazwa dokumentu Rady Ekonomiczno-Społecznej Organizacji Narodów Zjednoczonych pt. The problems of human environment

Bardziej szczegółowo

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań Anna Chlebowska-Styś Wydział Monitoringu Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska. 2. Podstawy prawne monitoringu powietrza w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenie: PYŁ ZAWIESZONY PM2,5 pomiary automatyczne i manualne

Zanieczyszczenie: PYŁ ZAWIESZONY PM2,5 pomiary automatyczne i manualne ZŁĄCZNIK NR 1 LIST STCJI I STNOWISK ORZ WYNIKI POMIRÓW, WYKORZYSTNYCH N POTRZEBY ROCZNEJ OCENY JKOŚCI POWIETRZ W WOJEWÓDZTWIE ZCHODNIOPOMORSKIM Z 2012 ROK Tabela 1 Tabela 1a Tabela 2 Tabela 2a Tabela

Bardziej szczegółowo

OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011

OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W OPOLU OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011 wykonana zgodnie z art. 89 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM RAPORT ZA ROK 2012

ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM RAPORT ZA ROK 2012 Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie 00-716 WARSZAWA fax: 22 651 06 76 ul. Bartycka 110A e-mail: warszawa@wios.warszawa.pl tel. 22 651 07 07; 22 651 06 60 http://www.wios.warszawa.pl ROCZNA

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POMIARÓW PORÓWNAWCZYCH STĘŻENIA RADONU Rn-222 W PRÓBKACH GAZOWYCH METODĄ DETEKTORÓW PASYWNYCH

RAPORT Z POMIARÓW PORÓWNAWCZYCH STĘŻENIA RADONU Rn-222 W PRÓBKACH GAZOWYCH METODĄ DETEKTORÓW PASYWNYCH Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk LABORATORIUM EKSPERTYZ RADIOMETRYCZNYCH Radzikowskiego 152, 31-342 KRAKÓW tel.: 12 66 28 332 mob.:517 904 204 fax: 12 66 28

Bardziej szczegółowo

Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych

Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych W wyniku programu badań transportu wilgoci i soli rozpuszczalnych w ścianach obiektów historycznych, przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy Monitoring jakości powietrza w systemie Państwowego Monitoringu Środowiska Jakość powietrza w Polsce na tle Europy PODSYSTEMY: 1. Monitoring jakości powietrza 2. Monitoring jakości wód 3. Monitoring jakości

Bardziej szczegółowo

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Poznań 2007 1. Wstęp Na mocy art. 88 ustawy Prawo ochrony

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości powietrza dla m.gdańska za 2012 rok

Ocena jakości powietrza dla m.gdańska za 2012 rok Ocena jakości powietrza dla m.gdańska za 2012 rok AUTORZY : Krystyna Szymańska Michalina Bielawska Gdańsk, czerwiec 2012 I. Charakterystyka stacji pomiarowych W roku 2012 ramach Regionalnego Monitoringu

Bardziej szczegółowo

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego.

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Emisja niska zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Umownie przyjmuje się wszystkie kominy o wysokości do 40

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 21 września 2012 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika Koszty i wykaz badań wykonywanych w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Stawka podstawowa wynosi 40,41 zł. 2. Wyliczenie kosztów usługi następuje w sposób następujący: koszt usługi

Bardziej szczegółowo

1. W źródłach ciepła:

1. W źródłach ciepła: Wytwarzamy ciepło, spalając w naszych instalacjach paliwa kopalne (miał węglowy, gaz ziemny) oraz biomasę co wiąże się z emisją zanieczyszczeń do atmosfery i wytwarzaniem odpadów. Przedsiębiorstwo ogranicza

Bardziej szczegółowo

Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664

Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664 Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664 WGK.II.0057-2/06 Pan Andrzej Nowakowski Radny Rady Miasta Płocka Płock, dn. 06.03.2006 r. W odpowiedzi na Pana interpelację, złożoną na LIII Sesji Rady

Bardziej szczegółowo

Pył jest zanieczyszczeniem powietrza składającym się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych, zawieszonych w powietrzu, będących mieszaniną

Pył jest zanieczyszczeniem powietrza składającym się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych, zawieszonych w powietrzu, będących mieszaniną Adrianna Król 1 Pył jest zanieczyszczeniem powietrza składającym się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych, zawieszonych w powietrzu, będących mieszaniną substancji organicznych i nieorganicznych. 2

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE POWIETRZE W POLSKICH AGLOMERACJACH? WYBRANEASPEKTYJAKOŚCI POWIETRZA WMIASTACH Artur Jerzy BADYDA 2 Problemy jakości powietrza PROBLEMYJAKOŚCIPOWIETRZA ozanieczyszczenie powietrza

Bardziej szczegółowo

Magdalena Jabłońska-Czapla Eligiusz Kowalski Jerzy Mazierski

Magdalena Jabłońska-Czapla Eligiusz Kowalski Jerzy Mazierski ROLA ZANIECZYSZCZEŃ PUNKTOWYCH W DYSTRYBUCJI WYBRANYCH METALI W ZBIORNIKU WODOCIĄGOWYM GOCZAŁKOWICE. Magdalena Jabłońska-Czapla Eligiusz Kowalski Jerzy Mazierski Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska

Bardziej szczegółowo

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź

Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich. dr Marek Dobecki - IMP Łódź Wymagania dotyczące badania czynników chemicznych w środowisku pracy w normach europejskich dr Marek Dobecki - IMP Łódź 1 DOSTĘPNE NORMY EUROPEJSKIE: BADANIA POWIETRZA NA STANOWISKACH PRACY PN-EN 689:2002

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody analizy pierwiastków

Nowoczesne metody analizy pierwiastków Nowoczesne metody analizy pierwiastków Techniki analityczne Chromatograficzne Spektroskopowe Chromatografia jonowa Emisyjne Absorpcyjne Fluoroscencyjne Spektroskopia mas FAES ICP-AES AAS EDAX ICP-MS Prezentowane

Bardziej szczegółowo

Deuterowa korekcja tła w praktyce

Deuterowa korekcja tła w praktyce Str. Tytułowa Deuterowa korekcja tła w praktyce mgr Jacek Sowiński jaceksow@sge.com.pl Plan Korekcja deuterowa 1. Czemu służy? 2. Jak to działa? 3. Kiedy włączyć? 4. Jak/czy i co regulować? 5. Jaki jest

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 888

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 888 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 888 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8 Data wydania: 27 marca 2014 r. Nazwa i adres: AB 888 ZAKŁAD

Bardziej szczegółowo

Strona znajduje się w archiwum.

Strona znajduje się w archiwum. Strona znajduje się w archiwum. Komunikat o zanieczyszczeniu powietrza w Warszawie w okresie 1.09.02 r.- 8.09.02 r. W związku z zanieczyszczeniem powietrza (zadymienie) w dniach: 3.09.02 r. - 4.09.02 r.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 5 sierpnia 2014 r. Nazwa i adres AB 1134 PRZEDSIĘBIORSTWO

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa Konferencja Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, Drezno, 23.09.2013 r.

Międzynarodowa Konferencja Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, Drezno, 23.09.2013 r. Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, dr inż. Agnieszka Kolanek mgr inż. Barbara Marchlewska-Knych dr inż. Mariusz Adynkiewicz-Piragas Założenia projektu w zakresie

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Ochrony Środowiska

Laboratorium Ochrony Środowiska ALWERNIA S. A. ul. K. Olszewskiego 25 32-566 Alwernia OFERTA LABORATORIUM Nasze laboratorium funkcjonuje w ramach firmy Alwernia S.A. Jesteśmy dostawcą usług badawczych w zakresie pomiarów czynników szkodliwych

Bardziej szczegółowo

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 BIURO PROJEKTOWO - BADAWCZE DRÓG I MOSTÓW Sp. z o.o. TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 PRACOWNIA RUCHU I STUDIÓW DROGOWYCH GENERALNY POMIAR

Bardziej szczegółowo

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej!

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! Stąd konieczność opracowania metod przeprowadzania próbek innych

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych

Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Opłaty za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych Podstawa prawna: 1. rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 roku w sprawie określenia

Bardziej szczegółowo

Paliwa alternatywne jako odnawialne źródła energii w formie zmagazynowanej. Prezentacja na podstawie istniejącej implementacji

Paliwa alternatywne jako odnawialne źródła energii w formie zmagazynowanej. Prezentacja na podstawie istniejącej implementacji Paliwa alternatywne jako odnawialne źródła energii w formie zmagazynowanej Prezentacja na podstawie istniejącej implementacji Agenda: Nazwa paliwa alternatywne Standardy emisyjne Parametry paliw alternatywnych

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA

NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH. Piotr KONIECZKA 1 NARZĘDZIA DO KONTROLI I ZAPEWNIENIA JAKOŚCI WYNIKÓW ANALITYCZNYCH Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK e-mail: kaczor@chem.pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

Cechy klimatu Europy. Czynniki kształtujące klimat Europy

Cechy klimatu Europy. Czynniki kształtujące klimat Europy Czynniki kształtujące klimat Europy Cechy klimatu Europy położenie geograficzne kontynentu Zszerokością geograficzną związane jest nasłonecznienie powierzchni lądu, długość dnia i nocy, a pośrednio rozkład

Bardziej szczegółowo

WM.0344.1.2015 Kraków, 24.09.2015 r. WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KRAKOWIE

WM.0344.1.2015 Kraków, 24.09.2015 r. WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KRAKOWIE WM.0344.1.2015 Kraków, 24.09.2015 r. WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KRAKOWIE INFORMACJA O ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W OKRESIE 1-31 LIPCA 2015 ROKU Opracował Wydział

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 799

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 799 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 799 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 8 Data wydania: 12 lipca 2012 r. Nazwa i adres AB 799 INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA WYKONYWANIE BADAŃ LABORATORYJNYCH

OFERTA NA WYKONYWANIE BADAŃ LABORATORYJNYCH OFERTA NA WYKONYWANIE BADAŃ LABORATORYJNYCH Pomiary czynników szkodliwych i uciąŝliwych na stanowiskach pracy powietrze - czynniki chemiczne pyły hałas Analizy nawozów Analizy wody i ścieków Analizy produktów

Bardziej szczegółowo

Obciążenia, warunki środowiskowe. Modele, pomiary. Tomasz Marcinkowski

Obciążenia, warunki środowiskowe. Modele, pomiary. Tomasz Marcinkowski Obciążenia, warunki środowiskowe. Modele, pomiary. Tomasz Marcinkowski 1. Obciążenia środowiskowe (wiatr, falowanie morskie, prądy morskie, poziomy zwierciadła wody, oddziaływanie lodu) 2. Poziomy obciążeń

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE

LABORATORIUM WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE X. LABORATORIUM WOJEWÓDZKIEGO INSPEKTORATU OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE Laboratory of the Voivodeship Inspectorate of Environmental Protection in Szczecin W okresie od stycznia 2010 roku do września

Bardziej szczegółowo

Obieg materii w skali zlewni rzecznej

Obieg materii w skali zlewni rzecznej WODY PODZIEMNE Wody podziemne stanowią nie tylko formę retencji wody w zlewni, ale równocześnie uczestniczą w procesach przemieszczania rozpuszczonej materii w zlewni. W ramach ZMŚP na Stacjach Bazowych

Bardziej szczegółowo

ANEKS 2 Zalecane metody analiz chemicznych wody, pobieranie, przechowywanie i utrwalanie próbek

ANEKS 2 Zalecane metody analiz chemicznych wody, pobieranie, przechowywanie i utrwalanie próbek ANEKS 2 Zalecane metody analiz chemicznych wody, pobieranie, przechowywanie i utrwalanie próbek Tabela 1. Zalecane metody analiz chemicznych wody parametr metoda podstawowa metoda alternatywna ph metoda

Bardziej szczegółowo

Spalarnia. odpadów? jak to działa? Jak działa a spalarnia

Spalarnia. odpadów? jak to działa? Jak działa a spalarnia Grzegorz WIELGOSIŃSKI Politechnika Łódzka Spalarnia odpadów jak to działa? a? Jak działa a spalarnia odpadów? Jak działa a spalarnia odpadów? Spalarnia odpadów komunalnych Przyjęcie odpadów, Magazynowanie

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM ORAZ SPOSÓB INFORMOWANIA O JAKOŚCI POWIETRZA

JAKOŚĆ POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM ORAZ SPOSÓB INFORMOWANIA O JAKOŚCI POWIETRZA JAKOŚĆ POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM ORAZ SPOSÓB INFORMOWANIA O JAKOŚCI POWIETRZA Prezentacja przygotowana w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Katowicach Katowice, listopad 2015 ROZMIESZCZENIE

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY, al. Niepodległości 208, 00-925 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej OS-1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY, al. Niepodległości 208, 00-925 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej OS-1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY, al. Niepodległości 208, 00-925 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej OS-1 Numer identyfikacyjny REGON Sprawozdanie o emisji zanieczyszczeń powietrza oraz o stanie urządzeń

Bardziej szczegółowo

Sterowanie jakości. cią w laboratorium problem widziany okiem audytora technicznego

Sterowanie jakości. cią w laboratorium problem widziany okiem audytora technicznego Sterowanie jakości cią w laboratorium problem widziany okiem audytora technicznego Ewa Bulska Piotr Pasławski W treści normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 zawarto następujące zalecenia dotyczące sterowania

Bardziej szczegółowo

Efekt ekologiczny modernizacji

Efekt ekologiczny modernizacji Efekt ekologiczny modernizacji Przykładowa 16 40-086 Katowice Miasto na prawach powiatu: Katowice województwo: śląskie inwestor: wykonawca opracowania: uprawnienia wykonawcy: data wykonania opracowania:

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system monitorowania danych przestrzennych dla poprawy jakości powietrza w Krakowie

Zintegrowany system monitorowania danych przestrzennych dla poprawy jakości powietrza w Krakowie Ocena warunków wentylacji Krakowa przy wykorzystaniu modelu dyspersji zanieczyszczeń i zastosowaniu metody teledetekcyjnego pomiaru pionowego profilu wiatru Leszek Ośródka Kraków, 11 kwietnia 2016 roku

Bardziej szczegółowo

SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Dominik Kobus

SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Dominik Kobus SYSTEM OCENY JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Dominik Kobus Obszar objęty oceną jakości powietrza Ocena w 18 strefach dla: SO2, NO2, PM10,

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1. PODSTAWOWE PRAWA I POJĘCIA CHEMICZNE 5 1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1.1. Wyraź w gramach masę: a. jednego atomu żelaza, b. jednej cząsteczki kwasu siarkowego. Odp. 9,3 10 23 g; 1,6 10 22

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 362

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 362 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 362 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 14 Data wydania: 3 września 2014 r. AB 362 Nazwa i adres ZARZĄD

Bardziej szczegółowo

Opracowanie wyników porównania międzylaboratoryjnego w zakresie emisji zanieczyszczeń gazowo-pyłowych SUWAŁKI 2008

Opracowanie wyników porównania międzylaboratoryjnego w zakresie emisji zanieczyszczeń gazowo-pyłowych SUWAŁKI 2008 Opracowanie wyników porównania międzyoratoryjnego w zakresie emisji zanieczyszczeń gazowo-pyłowych SUWAŁKI 2008 Wstęp W dniach 16.06.2008 17.06.2008 roku przeprowadzone zostało porównanie międzyoratoryjne

Bardziej szczegółowo

Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych. Adam Grochowalski Politechnika Krakowska

Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych. Adam Grochowalski Politechnika Krakowska Najlepsze dostępne technologie i wymagania środowiskowe w odniesieniu do procesów termicznych Adam Grochowalski Politechnika Krakowska Termiczne metody utylizacji odpadów Spalanie na ruchomym ruszcie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych

Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne, Obliczenia na podstawie wzorów chemicznych 1. Wielkości i jednostki stosowane do wyrażania ilości materii 1.1 Masa atomowa, cząsteczkowa, mol Masa atomowa Atomy mają

Bardziej szczegółowo

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ

4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA W AGLOMERACJI GDAÑSKIEJ 4. OCENA JAKOŒCI POWIETRZA 4.1. Ocena jakoœci powietrza w odniesieniu do norm dyspozycyjnych O jakoœci powietrza na danym obszarze decyduje œredni poziom stê eñ zanieczyszczeñ w okresie doby, sezonu, roku.

Bardziej szczegółowo

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna.

Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Badanie stanu fizycznego zanieczyszczenia wód w gminie Raba Wyżna. Zanieczyszczenie wód - niekorzystne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych i bakteriologicznych wody spowodowane wprowadzaniem w nadmiarze

Bardziej szczegółowo

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski BEZPRZEWODOWE SIECI MONITORINGU Z RADIOIZOTOPOWYMI CZUJNIKAMI ZAPYLENIA POWIETRZA AMIZ 2004G Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski Instytut Chemii i Techniki Jądrowej a_jakowiuk@ichtj.waw.pl

Bardziej szczegółowo

POLSKA IZBA EKOLOGII. Propozycja wymagań jakościowych dla węgla jako paliwa dla sektora komunalno-bytowego

POLSKA IZBA EKOLOGII. Propozycja wymagań jakościowych dla węgla jako paliwa dla sektora komunalno-bytowego POLSKA IZBA EKOLOGII 40-009 Katowice, ul. Warszawska 3 tel/fax (48 32) 253 51 55; 253 72 81; 0501 052 979 www.pie.pl e-mail : pie@pie.pl BOŚ S.A. O/Katowice 53 1540 1128 2001 7045 2043 0001 Katowice, 15.01.2013r.

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z geografii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów Opis wymagań

Bardziej szczegółowo

Troska o powietrze atmosferyczne

Troska o powietrze atmosferyczne Troska o powietrze atmosferyczne Stacja monitoringu PKN ORLEN S.A. Płock Gimnazjum nr 5 Płock, 2014 ORLEN. NAPĘDZAMY PRZYSZŁOŚĆ. AGENDA 1. PKN ORLEN a środowisko 2. Monitoring powietrza atmosferycznego

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia

Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia VI KONFERENCJA NAUKOWA WODA - ŚRODOWISKO - OBSZARY WIEJSKIE- 2013 Ocena jakości wód powierzchniowych rzeki transgranicznej Wisznia A. Kuźniar, A. Kowalczyk, M. Kostuch Instytut Technologiczno - Przyrodniczy,

Bardziej szczegółowo

STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA

STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA STAN WŁAŚCIWOŚCI AGROCHEMICZNYCH GLEB I ZANIECZYSZCZEŃ METALAMI CIĘŻKIMI GRUNTÓW NA UŻYTKACH ROLNYCH STAROSTWA POWIATOWEGO RACIBÓRZ W GMINIE NĘDZA Opracowanie wyników i sprawozdania z wykonanych badań

Bardziej szczegółowo

BIULETYN INFORMACYJNY NR 62/2013 za okres od 02.03.2013 r. godz. 8.00 do 03.03.2013 r. do godz. 8.00

BIULETYN INFORMACYJNY NR 62/2013 za okres od 02.03.2013 r. godz. 8.00 do 03.03.2013 r. do godz. 8.00 BIULETYN INFORMACYJNY NR 62/2013 za okres od 02.03.2013 r. godz. 8.00 do 03.03.2013 r. do godz. 8.00 niedziela, 03.03.2013 r. Najważniejsze zdarzenia z minionej doby 1. Radom- potrącenie ze skutkiem śmiertelnym

Bardziej szczegółowo

Ograniczenie zanieczyszczenia powietrza pyłem PM10

Ograniczenie zanieczyszczenia powietrza pyłem PM10 Lista działań dla poprawy jakości powietrza w Szczecinie - Ograniczenie zanieczyszczenia powietrza pyłem PM10 Małgorzata Landsberg Uczciwek, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie Międzyzdroje,

Bardziej szczegółowo

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE www.wios.szczecin.pl ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM RAPORT ZA 2005 ROK Raport opracowany

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły

V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I ... ... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły V KONKURS CHEMICZNY 23.X. 2007r. DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Etap I...... Imię i nazwisko ucznia ilość pkt.... czas trwania: 90 min Nazwa szkoły... maksymalna ilość punk. 33 Imię

Bardziej szczegółowo

MINOX S.A. RAPORT MIESIĘCZNY GRUDZIEŃ

MINOX S.A. RAPORT MIESIĘCZNY GRUDZIEŃ MINOX S.A. RAPORT MIESIĘCZNY GRUDZIEŃ 2012 r. Zarząd Spółki z siedzibą w Warszawie, działając w oparciu o pkt. 16 Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 293/2010 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie

Bardziej szczegółowo

AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE. Charakterystyka miasta

AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE. Charakterystyka miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 03 Charakterystyka miasta Katowice W-880.03 2/9 SPIS TREŚCI 3.1 Źródła informacji

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1245

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1245 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1245 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 4 Data wydania: 27 lutego 2014 r. Nazwa i adres AB 1245 ZAKŁADY

Bardziej szczegółowo

Klimat w Polsce w 21. wieku

Klimat w Polsce w 21. wieku Klimat w Polsce w 21. wieku na podstawie numerycznych symulacji regionalnych Małgorzata Liszewska Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego UNIWERSYTET WARSZAWSKI 1/42 POGODA

Bardziej szczegółowo

WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE

WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE METEOROLOGIA Warunki hydrometeorologiczne stanowią podstawę rozpoznania uwarunkowań funkcjonowania i przemian geoekosystemów. Dlatego jednym z podstawowych zadań realizowanych

Bardziej szczegółowo

Potencjał OZE na obszarach wiejskich

Potencjał OZE na obszarach wiejskich Potencjał OZE na obszarach wiejskich Monitoring warunków pogodowych Z dużą rozdzielczością czasową zbierane są dane o pionowym profilu prędkości i kierunku wiatru, temperaturze, wilgotności, nasłonecznieniu

Bardziej szczegółowo

KONKURS GEOGRAFICZNY

KONKURS GEOGRAFICZNY KOD UCZNIA KONKURS GEOGRAFICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW I ETAP SZKOLNY 22 października 2012 Ważne informacje: 1. Masz 60 minut na rozwiązanie wszystkich 21 zadań. 2. Zapisuj szczegółowe obliczenia i komentarze

Bardziej szczegółowo

Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie

Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Warszawa, 30.09.2009 r. Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce - ze szczególnym uwzględnieniem województw śląskiego, dolnośląskiego i opolskiego

Jakość powietrza w Polsce - ze szczególnym uwzględnieniem województw śląskiego, dolnośląskiego i opolskiego Jakość powietrza w Polsce - ze szczególnym uwzględnieniem województw śląskiego, dolnośląskiego i opolskiego Barbara Toczko Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Bielsko-Biała 17-18 sierpnia 2015 r. Monitoring

Bardziej szczegółowo

1. Podsystem monitoringu jakości powietrza

1. Podsystem monitoringu jakości powietrza Spis treści Wprowadzenie... 2 1. Podsystem monitoringu jakości powietrza...3 2. Podsystem monitoringu jakości... 12 2.1. Monitoring jakości powierzchniowych...12 2.2. Monitoring jakości podziemnych...30

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA BUDYNKU

CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA BUDYNKU CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA BUDYNKU BUDYNEK OCENIANY PP_BUDYNEK_OCENIANY RODZAJ BUDYNKU Budynek wolnostojący CAŁOŚĆ/CZĘŚĆ BUDYNKU Całość budynku ADRES BUDYNKU 59-600 Lwówek Śląski, 59-600 Lwówek Śląski

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide.

Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide. Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide. 1. Załóż we własnym folderze podfolder o nazwie cw2 i przekopiuj do niego plik

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z badań nr 85/15 Hałas przemysłowy

Sprawozdanie z badań nr 85/15 Hałas przemysłowy Laboratorium ODAN Grzegorz Nadolski ul. S. Moniuszki 66I, 58-300 Wałbrzych Certyfikat Akredytacji Laboratorium Badawczego Nr AB 1227 wydany przez Polskie Centrum Akredytacji dnia 21.09.2010 ważny do dnia

Bardziej szczegółowo

2. Wyposażenie bazy sprzętu przeciwpożarowego stanowi w szczególności:

2. Wyposażenie bazy sprzętu przeciwpożarowego stanowi w szczególności: Dziennik Ustaw Nr 73-3950- Poz. 824 10. 1. Zabezpieczeniu przeciwpożarowemu lasów służą pasy przeciwpożarowe w lasach położonych przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe lasu. 2. Wyróżnia się

Bardziej szczegółowo

POJĘCIA PODSTAWOWE. zanieczyszczenia stałe. PYŁ (Zapylenie, opad pyłu) MGŁA- AEROZOLE GAZY, PARY. ATMOSFERA ciekłe. zanieczyszczenia gazowe

POJĘCIA PODSTAWOWE. zanieczyszczenia stałe. PYŁ (Zapylenie, opad pyłu) MGŁA- AEROZOLE GAZY, PARY. ATMOSFERA ciekłe. zanieczyszczenia gazowe POJĘCIA PODSTAWOWE Środowisko i jego elementy. Zanieczyszczenia środowiska. Klasyfikacja. 1. Podział ze względu na źródło emisji -antropogenne (sztuczne) -biogenne (naturalne). 2. Podział ze względu na

Bardziej szczegółowo

Rozdział 03. Ogólny opis gminy

Rozdział 03. Ogólny opis gminy ZZAAŁŁO śśeenniiaa DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE GMIINNYY SSTTRRZZEELLCCEE OPPOLLSSKIIEE Rozdział 03 Ogólny opis

Bardziej szczegółowo