OKREŚ LANIE CHARAKTERYSTYK DRGANIOWYCH SILNIKÓW TURBINOWYCH W STANACH NIEUSTALONYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OKREŚ LANIE CHARAKTERYSTYK DRGANIOWYCH SILNIKÓW TURBINOWYCH W STANACH NIEUSTALONYCH"

Transkrypt

1 ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LII NR 3 (186) 2011 Anrzej Grzą ziela Akaemia Marynarki Wojennej OKREŚ LANIE CHARAKTERYSTYK DRGANIOWYCH SILNIKÓW TURBINOWYCH W STANACH NIEUSTALONYCH STRESZCZENIE W artykule przestawiono metoę wyznaczania charakterystyk rganiowych okrętowych turbinowych silników spalinowych. Zaproponowano sposób akwizycji anych z pomiarów w stanach nieustalonych oraz metoykę baań procesów rganiowych zachozących w procesach zimnego i gorącego rozruchu oraz wybiegu wirnika wytwornicy spalin. Słowa kluczowe: silnik turbinowy, charakterystyki, rgania. WSTĘP Okrętowe turbinowe silniki spalinowe pracując w otwartym ukłazie przepływu czynnika roboczego, zasysają znaczne ilości powietrza zawilgoconego parą woną, kroplami woy morskiej i opaów atmosferycznych. Śroowisko morskie, rgania funamentów spowoowane pływaniem na fali oraz pracą śrub okrętowych, kołysanie wzłużne i poprzeczne i tym poobne czynniki wpływają systematycznie na pogorszenie się stanu technicznego pozespołów silników. Konsekwencją wspomnianych oziaływań jest pogarszanie się stanu technicznego kanałów przepływowych maszyn wirnikowych (osay, erozja itp.). Znaczna część tych zmian znajuje ozwiercielenie we wzroście energii yssypowanej wibroakustycznej. ZAKRES BADAŃ Analizy pomiarów rgań, przeprowazane w trybie off-line, la stanów ustalonych wykonywane są zwykle w celu wykrycia symptomów nieprawiłowej 57

2 Anrzej Grząziela pracy silnika pogorszenia jego stanu technicznego [1, 2, 4, 5]. Najczęściej baania takie służą o jakościowej ientyfikacji eksploatacyjnego niewyrównoważenia wirnika poczas eksperymentów biernych wykonanych w rzeczywistych warunkach pracy silnika na okręcie. Wybór punktów pomiarowych yktują realne możliwości zainstalowania czujników kontrolowanych wielkości, bez ingerencji w konstrukcję. O ich rozmieszczeniu ecyuje analiza teoretyczna oziaływań oraz struktura silnika [1]. Celem baań było ustalenie możliwości rozpoznawania postawowej niesprawności silników turbinowych niewyrównoważenia zespołu wirnikowego poprzez pomiar parametrów rganiowych w stanach nieustalonych. Traktując wirnik silnika turbinowego jako niewyrównoważony, siłę reakcji prostopałej o osi obrotu wału wirnika opisano równaniem [3]: 2 F = mω r sinωt (1) i stosując równanie różniczkowe rgań wymuszonych w postaci:.. 2 F x+ 2h x+ ω x = p( t) =, (2) m gzie: tłumienie c k h = ; częstość ω =, (3) 2m m otrzymano zależność la wirnika niewyrównoważonego w postaci: && x + hx& + ω x = eω ωt, (4) sin gzie: mr n e = m (5) jest niewyrównoważeniem właściwym, przypaającym na jenostkę masy wirnika. Ponieważ ruch wirującego wirnika opisano równaniami: x = acosωt+ bsinωt ; (6) x& = aω sinωt+ bωcos ωt ; (7) 2 2 && x = aω cosωt+ bω sinωt, (8) to postawiając związki (6), (7) i (8) o związku (4), otrzymano: ( 2 )cos ( 2 )sin sin aω + hbω+ aω ωt+ bω haω+ bω ωt = eω ωt. (9) 58 Zeszyty Naukowe AMW

3 Określanie charakterystyk rganiowych silników turbinowych Tożsamość (9) bęzie spełniona, kiey: 3 2hω a = e ; (10) ( ω ω ) + 4h ω ω ( ω ω ) b= e. (11) ( ω ω ) 2 ω h Całka szczególna (7) przyjmie wówczas postać: x = A sin( ωt+ φ ), (12) 0 gzie: A a b 2 2 = + = 2 eω ( ω ω ) + 4h ω ; (13) a tgφ = = 2hω b ω ω. (14) Rozwijając równanie ruchu w szereg trygonometryczny Fouriera, przy uwzglęnieniu wielu rzeczywistych skłaowych A i, uzyskano sygnał reprezentowany w postaci kilku zmiennych zależnych A i określonych la różnych częstości, w tym harmonicznych ω i [4]. Ponieważ rejestrowane sygnały są uśreniane czasowo, a sam sygnał rgań baany w trybie free-run nie jest synchronizowany, więc wstępnie przy pomiarze sygnału wpływ kąta fazowego ϕ i można pominąć. Z powyższego wynika, że powstałe rgania, wynikające z niewyrównoważenia, są rganiami harmonicznymi o postawowej częstości siły wymuszającej równej częstości wirowania wału. Rejestrowana wartość amplituy A, jak wiać z (13), bęzie funkcją liniowo zależną o niewyrównoważenia i o prękości obrotowej w rugiej potęze. Wynika z tego wniosek, że aby baania bez sygnału synchronizującego były powtarzalne, należy je wykonywać przy ustabilizowanym obciążeniu i stałej prękości obrotowej. Ze wzglęu na zmiany wartości moułu Younga w funkcji temperatury przyjęto, że poprawnym miejscem pomiaru na silniku jest zimny punkt poparcia wirnika gniazo łożyska przeniego lub śrokowego sprężarki wytwornicy spalin GG, a kierunek pomiaru zgony z wektorem reakcji ośrokowej promieniowy. Ponieważ równania różniczkowe opisujące ruch wału mają charakter nieliniowy, należy uwzglęnić zakres częstotliwości opowiaający I, II i III harmonicznej sygnału postawowego. Do wykonania baań weryfikacyjnych użyto systemu PULSE v.12.0 oraz piezoelektrycznych czujników przyspieszeń rgań. Przetworniki pomiarowe zamontowano 3 (186)

4 Anrzej Grząziela w pobliżu czujników okrętowego systemu monitoringu na kołnierzu sprężarki, prostopale o osi wirowania oraz na śrokowym łożyskiem turbiny napęowej. CHARAKTERYSTYKI PARAMETRÓW DRGANIOWYCH W PROCESIE AKCELERACJI I DECELERACJI SILNIKA LM 2500 Analiza parametrów rganiowych w stanach nieustalonych jest rzako stosowana w systemach iagnostycznych turbinowych silników spalinowych. Postawową przyczyną utruniającą jej stosowanie jest konieczność zakupu kosztownej aparatury, występowanie gwałtownych zmian temperatury w obrębie wirników oraz wymóg generowania sygnałów synchronizujących prękość obrotową wirnika. W baaniach wykorzystano system PULSE i skupiono się na procesach rozruchu i wybiegu wirnika GG celem ientyfikacji pierwotnych symptomów powstającego niewyrównoważenia wirnika. Silniki LM 2500 mają trzy rozaje rozruchu: zimny, pozorny i gorący. Wykorzystanie pierwszego z procesów rozruchu pozwala na akcelerację wirnika GG o prękości obrotowej ngg = 3000 obr/min w czasie około 12 sekun, natomiast rozruch gorący silnika prowazi o uzyskania przez wirnik GG prękości obrotowej ngg = 6000 obr/min w czasie około 15 sekun (rys. 1.). Oznacza to, że w trakcie rozruchu gorącego następuje znaczący wzrost przyspieszeń kątowych wirnika, co utrunia ientyfikację lokalnych rezonansów. Z tego powou w alszych baaniach stanu technicznego wirnika wykorzystano głównie pierwszy z procesów rozruchowych. Wstępne testy wykonano z zastosowaniem synchronizmu sygnałów, rejestrując prękość obrotową wirnika optycznym znacznikiem bęącym elementem okrętowego systemu monitoringu silników LM 2500 (rys. 2.). Kolejne baania umożliwiły wykonanie charakterystyk z wykorzystaniem proceury AUTOTRACKING, bez znacznika kątowego na wale wirnika. Baania w stanach nieustalonych mają na celu ientyfikację lokalnych rezonansów oraz pierwotnych uszkozeń zmęczeniowych ujawniających się w sposób jenoznaczny w procesie akceleracji i eceleracji wirnika. Czas procesu rozruchu zimnego razem z wybiegiem wynosi około 110 sekun, co umożliwia pełny zapis anych przez owolny system analityczno-pomiarowy. Rejestrowanie sygnałów rganiowych w trybie free-run nie spełnia iagnostycznych wymagań ze wzglęu na zmienne parametry wejściowe uzależnione mięzy innymi o ciśnienia powietrza rozruchowego, ponato poczas realizacji pomiarów w trybie free-run skłaowe harmoniczne nie ukłaają się równolegle, a więc ich ientyfikacja jest utruniona. 60 Zeszyty Naukowe AMW

5 Określanie charakterystyk rganiowych silników turbinowych Rys. 1. Przykłaowy przebieg zmian prękości obrotowej wirnika GG przy zatrzymaniu procesu gorącego rozruchu, o 17 sekuny wioczny wybieg wirnika GG Źróło: opracowanie własne. Rys. 2. Przykłaowe wimo przyspieszeń rgań zarejestrowane w procesie rozruchu zimnego silnika LM 2500 Źróło: opracowanie własne. W trakcie baań procesu rozruchu i wybiegu analizuje się relacje wartości kolejnych harmonicznych, co charakteryzuje niewyrównoważenie wirnika [3]. Innym symptomem jest wzrost chwilowych wartości przyspieszeń rgań, który może być rozpatrywany zarówno w ziezinie przyrostu prękości uruchamianego wirnika (rys. 3.), jak i w ziezinie czasu rozruchu (rys. 4.). Zastosowanie obu proceur pozwala zientyfikować wpływ procesu spalania na zmiany rganiowych symptomów iagnostycznych, a także lokalne rezonanse. Równoczesna obserwacja parametrów rganiowych i prękości obrotowej umożliwia znalezienie relacji pomięzy wytypowanym sygnałem rganiowym a procesami zachozącymi w trakcie rozruchu i wybiegu. Wyniki uzyskane z baań silników umożliwiły wykonanie wzorcowych charakterystyk AUTOTRACKING la całej populacji baanych obiektów. [m/s²] 20m 16m 12m Autospectrum(Signal 2) - Input - slice Working : Input : MB Run-up : Orer Analyzer (Autotracker) [m/s²] Autospectrum(Signal 2) - Input - slice Working : Input : MB Run-up/own : Orer Analyzer (Autotracker) 1,2 800m 8m 4m k 1,2k 1,4k 1,6k [RPM] (Average Spee - Autotracker) Rys. 3. Przykłaowa charakterystyka przyspieszeń rgań (I harmoniczna) z wykorzystaniem proceury AUTOTRACKING w procesie rozruchu gorącego silnika LM 2500 Źróło: opracowanie własne. 400m [s] (Time) Rys. 4. Przykłaowa charakterystyka przyspieszeń rgań (III harmoniczna) z wykorzystaniem proceury AUTOTRACKING w procesie gorącego rozruchu silnika LM 2500 Źróło: opracowanie własne. 3 (186)

6 Anrzej Grząziela Przeprowazone baania pilotażowe poparte wynikami symulacji numerycznych pozwoliły określić postacie rgań własnych wirnika wytwornicy spalin. Uzyskane wyniki wskazują w wimie prękości i przyspieszeń rgań skłaowe, które są efektem lokalnych rezonansów występujących zarówno w procesie rozruchu, jak i wybiegu wirnika. Interesujący jest fakt, że każy z teoretycznie ientycznych silników ma własne cechy charakterystyczne w wimie rgań określone roboczo jako fingerprints (ociski palców). WNIOSKI Postawowym narzęziem baawczym la analiz w stanach nieustalonych przy braku możliwości pozyskania sygnału synchronizującego jest proceura AUTOTRACKING. Wykorzystanie ślezenia rzęów ma zastosowanie zarówno w procesie rozruchu, jak i wybiegu. Prowazone analizy umożliwiły przestawienie procesu akceleracji i eceleracji w postaci: analizy rzęów prękości rgań w ziezinie czasu lub zmian prękości obrotowej wirnika wytwornicy spalin; analizy rzęów przyspieszeń rgań w ziezinie czasu lub zmian prękości obrotowej wirnika wytwornicy spalin; analizy zmian wartości wytypowanej harmonicznej prękości lub przyspieszeń rgań w ziezinie czasu lub zmian prękości obrotowej wirnika wytwornicy spalin; analizy zmian prękości obrotowej wytwornicy spalin (ślezenie rzęu) w funkcji czasu (tzw. czas wybiegu). Schemat ieowy ientyfikacji zmian w rozpatrywanych analizach przestawia rysunek 5. Postawowym problemem, związanym z wykonywaniem pomiarów na obiektach rzeczywistych, jest wybór miejsc mocowania czujników pomiarowych. Wyniki baań oraz ientyfikacja moelu numerycznego wirnika GG wskazują, że mimo truności związanych z realnymi możliwościami instalacji czujników zaproponowany obór punktów pomiarowych jest słuszny. Analiza teoretyczna pozwoliła określić zakres niezbęnych baań oraz przygotować program ANALIZA, którego zaaniem jest archiwizacja anych oraz ich przetwarzanie. 62 Zeszyty Naukowe AMW

7 Określanie charakterystyk rganiowych silników turbinowych Rys. 5. Schemat ieowy ientyfikacji zmian w stanach nieustalonych przy analizach AUTOTRACKING Źróło: opracowanie własne. Porównanie zarejestrowanych parametrów rozruchów i wybiegów wirnika GG w trakcie jego eksploatacji pozwala na określenie zmian stanu technicznego obiektu związanych mięzy innymi ze zmianami momentu bezwłaności (uszkozenie łopatek lub obecność oleju w przestrzeni wewnętrznej bębna wytwornicy spalin, oporów pracy łożyskowania itp.). BIBLIOGRAFIA [1] Aamkiewicz A., Łutowicz M., An Attempt to Evaluate the Technical Conition of a Ship Auxiliary Driving Unit with a Gas Turbine Engine on the Basis of Vibrations, Marine Technology Transactions, Polish Acaemy of Sciences, Branch in Gańsk, 2000, Vol. 11, p. 19. [2] Charchalis A., Grząziela A., Diagnozowanie zespołów wirnikowych okrętowych turbinowych silników spalinowych w oparciu o analizę parametrów wibroakustycznych, II International Congress of Technical Diagnostics, Diagnostyka 2000, Politechnika Warszawska, Warszawa, (186)

8 Anrzej Grząziela [3] Grząziela A., Diagnosing of naval gas turbine rotors with use of vibroacoustic parameters, Polish Maritime Research, 2000, No 3. [4] Łączkowski R., Wyważanie elementów wirujących, Wyawnictwo Naukowo- -Techniczne, Warszawa [5] Monitorowanie stanu maszyn, Brüel & Kjaer, Naerum Dania. K. Larsen & Sфn A/S, DK-2600 Glostrup, DETERMINING VIBRATION CHARACTERISTICS IN MARINE TURBINE ENGINES IN TRANSIENTS CONDITIONS ABSTRACT The paper presents a metho for etermining vibration characteristics in marine turbine engines. It proposes a way of ata acquisition from measurements in transient conitions, as well as methoology for investigating vibration processes occurring uner run-up an shut-own engine processes an rotor coasting of gas generator. Keywors: turbine engine, characteristics, vibrations. 64 Zeszyty Naukowe AMW

NOWOCZESNE METODY POMIARU DRGAŃ W IDENTYFIKACJI B ŁĘDÓW TECHNOLOGICZNYCH MASZYN WIRUJĄ CYCH

NOWOCZESNE METODY POMIARU DRGAŃ W IDENTYFIKACJI B ŁĘDÓW TECHNOLOGICZNYCH MASZYN WIRUJĄ CYCH ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK XLX NR 2 (177) 2009 Andrzej Grzą dziela Akademia Marynarki Wojennej NOWOCZESNE METODY POMIARU DRGAŃ W IDENTYFIKACJI B ŁĘDÓW TECHNOLOGICZNYCH MASZYN WIRUJĄ

Bardziej szczegółowo

WYZNACZENIE CHARAKTERYSTYK EKSPLOATACYJNYCH OKRĘ TOWEGO TURBINOWEGO SILNIKA SPALINOWEGO LM2500

WYZNACZENIE CHARAKTERYSTYK EKSPLOATACYJNYCH OKRĘ TOWEGO TURBINOWEGO SILNIKA SPALINOWEGO LM2500 ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LIV NR 2 (193) 2013 Bogdan Pojawa Akademia Marynarki Wojennej Wydział Mechaniczno-Elektryczny, Instytut Budowy i Eksploatacji Okrętów 81-103 Gdynia, ul.

Bardziej szczegółowo

Struktura układu pomiarowego drgań mechanicznych

Struktura układu pomiarowego drgań mechanicznych Wstęp Diagnostyka eksploatacyjna maszyn opiera się na obserwacji oraz analizie sygnału uzyskiwanego za pomocą systemu pomiarowego. Pomiar sygnału jest więc ważnym, integralnym jej elementem. Struktura

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA do ćwiczenia Wyważanie wirnika maszyny w łożyskach własnych

INSTRUKCJA do ćwiczenia Wyważanie wirnika maszyny w łożyskach własnych ZAKŁAD PODSTAW KONSTRUKCJI I EKSPLOATACJI MASZYN ENERGETYCZNYCH Instytut Maszyn i Urządzeń Energetycznych Politechnika Śląska INSTRUKCJA do ćwiczenia Wyważanie wirnika maszyny w łożyskach własnych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Dla poprawnej oceny stanu technicznego maszyny konieczny jest wybór odpowiednich parametrów jej stanu (symptomów stanu)

Dla poprawnej oceny stanu technicznego maszyny konieczny jest wybór odpowiednich parametrów jej stanu (symptomów stanu) 74 Dla poprawnej oceny stanu technicznego maszyny konieczny jest wybór odpowiednich parametrów jej stanu (symptomów stanu) Symptomy powinny jak najwierniej oddawać stan maszyny NaleŜy podjąć następujące

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZOWANIE Ł O Ż YSKA ROLKI NAPINACZA PASKA ROZRZĄ DU SILNIKA SPALINOWEGO PRZY WYKORZYSTANIU DRGAŃ

DIAGNOZOWANIE Ł O Ż YSKA ROLKI NAPINACZA PASKA ROZRZĄ DU SILNIKA SPALINOWEGO PRZY WYKORZYSTANIU DRGAŃ ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LII NR 1 (184) 211 Henryk Madej Zbigniew Stanik Jan Warczek Politechnika Ś l ą ska DIAGNOZOWANIE Ł O Ż YSKA ROLKI NAPINACZA PASKA ROZRZĄ DU SILNIKA SPALINOWEGO

Bardziej szczegółowo

U L T R A ZAKŁAD BADAŃ MATERIAŁÓW

U L T R A ZAKŁAD BADAŃ MATERIAŁÓW U L T R A ZAKŁAD BADAŃ MATERIAŁÓW Zał 1 instr Nr02/01 str. 53-621 Wrocław, Głogowska 4/55, tel/fax 071 3734188 52-404 Wrocław, Harcerska 42, tel. 071 3643652 www.ultrasonic.home.pl tel. kom. 0 601 710290

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 IZOLACJA DRGAŃ MASZYNY. 1. Cel ćwiczenia

Ćwiczenie 6 IZOLACJA DRGAŃ MASZYNY. 1. Cel ćwiczenia Ćwiczenie 6 IZOLACJA DRGAŃ MASZYNY 1. Cel ćwiczenia Przeprowadzenie izolacji drgań przekładni zębatej oraz doświadczalne wyznaczenie współczynnika przenoszenia drgań urządzenia na fundament.. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKI OKRĘ TOWYCH TURBINOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH W STANACH PRACY USTALONEJ

CHARAKTERYSTYKI OKRĘ TOWYCH TURBINOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH W STANACH PRACY USTALONEJ ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LII NR 4 (187) 2011 Bogdan Pojawa Akademia Marynarki Wojennej CHARAKTERYSTYKI OKRĘ TOWYCH TURBINOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH W STANACH PRACY USTALONEJ STRESZCZENIE

Bardziej szczegółowo

WIBROIZOLACJA określanie właściwości wibroizolacyjnych materiałów

WIBROIZOLACJA określanie właściwości wibroizolacyjnych materiałów LABORATORIUM DRGANIA I WIBROAUSTYA MASZYN Wydział Budowy Maszyn i Zarządzania Zakład Wibroakustyki i Bio-Dynamiki Systemów Ćwiczenie nr WIBROIZOLACJA określanie właściwości wibroizolacyjnych materiałów

Bardziej szczegółowo

Zmiana punktu pracy wentylatorów dużej mocy z regulowaną prędkością obrotową w obiektach wytwarzających energię cieplną lub elektryczną

Zmiana punktu pracy wentylatorów dużej mocy z regulowaną prędkością obrotową w obiektach wytwarzających energię cieplną lub elektryczną Zmiana punktu pracy wentylatorów dużej mocy z regulowaną prędkością obrotową w obiektach wytwarzających energię cieplną lub elektryczną Zbigniew Szulc 1. Wstęp Wentylatory dużej mocy (powyżej 500 kw stosowane

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia DIAGNOSTYKA TECHNICZNA MASZYN. Rozdział 1 Wprowadzenie 1

Zagadnienia DIAGNOSTYKA TECHNICZNA MASZYN. Rozdział 1 Wprowadzenie 1 Rozdział 1 Wprowadzenie 1 Zagadnienia 1. Wprowadzenie 2. Filozofia eksploatacji maszyn 3. Parametry diagnostyczne 4. Podstawy drgań 5. Charakterystyka czujników drgań 6. Metodyka pomiarów symptomów stanu

Bardziej szczegółowo

Mgr inż. Marta DROSIŃSKA Politechnika Gdańska, Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa

Mgr inż. Marta DROSIŃSKA Politechnika Gdańska, Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa MECHANIK 7/2014 Mgr inż. Marta DROSIŃSKA Politechnika Gdańska, Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa WYZNACZENIE CHARAKTERYSTYK EKSPLOATACYJNYCH SIŁOWNI TURBINOWEJ Z REAKTOREM WYSOKOTEMPERATUROWYM W ZMIENNYCH

Bardziej szczegółowo

Analiza drgań skrętnych wału śmigłowego silnika lotniczego PZL-200 podczas pracy z zapłonem awaryjnym

Analiza drgań skrętnych wału śmigłowego silnika lotniczego PZL-200 podczas pracy z zapłonem awaryjnym OSTAPSKI Wiesław 1 AROMIŃSKI Andrzej 2 Analiza drgań skrętnych wału śmigłowego silnika lotniczego PZL-200 podczas pracy z zapłonem awaryjnym WSTĘP Badania hamowniane silników lotniczych w tym pomiary drgań

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR.6. Temat : Wyznaczanie drgań mechanicznych przekładni zębatych podczas badań odbiorczych

ĆWICZENIE NR.6. Temat : Wyznaczanie drgań mechanicznych przekładni zębatych podczas badań odbiorczych ĆWICZENIE NR.6 Temat : Wyznaczanie drgań mechanicznych przekładni zębatych podczas badań odbiorczych 1. Wstęp W nowoczesnych przekładniach zębatych dąży się do uzyskania małych gabarytów w stosunku do

Bardziej szczegółowo

Wykład 9. Fizyka 1 (Informatyka - EEIiA 2006/07)

Wykład 9. Fizyka 1 (Informatyka - EEIiA 2006/07) Wyład 9 Fizya 1 (Informatya - EEIiA 006/07) 9 11 006 c Mariusz Krasińsi 006 Spis treści 1 Ruch drgający. Dlaczego właśnie harmoniczny? 1 Drgania harmoniczne proste 1.1 Zależność między wychyleniem, prędością

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYCZNE ASPEKTY CZĘSTOTLIWOSCI DRGAŃ WŁASNYCH WYBRANYCH ELEMENTÓW SILNIKÓW SPALINOWYCH 1

DIAGNOSTYCZNE ASPEKTY CZĘSTOTLIWOSCI DRGAŃ WŁASNYCH WYBRANYCH ELEMENTÓW SILNIKÓW SPALINOWYCH 1 Grzegorz M. Szymański Politechnika Poznańska, Instytut Silników Spalinowych i Transportu Franciszek Tomaszewski Politechnika Poznańska, Instytut Silników Spalinowych i Transportu DIAGNOSTYCZNE ASPEKTY

Bardziej szczegółowo

2. Pomiar drgań maszyny

2. Pomiar drgań maszyny 2. Pomiar drgań maszyny Stanowisko laboratoryjne tworzą: zestaw akcelerometrów, przedwzmacniaczy i wzmacniaczy pomiarowych z oprzyrządowaniem (komputery osobiste wyposażone w karty pomiarowe), dwa wzorcowe

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Silnik indukcyjny"

Ćwiczenie: Silnik indukcyjny Ćwiczenie: "Silnik indukcyjny" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia: Zasada

Bardziej szczegółowo

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Inżynieria Rolnicza 2(100)/2008 METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Krzysztof Nalepa, Maciej Neugebauer, Piotr Sołowiej Katedra Elektrotechniki i Energetyki, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

Projektowanie Systemów Elektromechanicznych. Wykład 3 Przekładnie

Projektowanie Systemów Elektromechanicznych. Wykład 3 Przekładnie Projektowanie Systemów Elektromechanicznych Wykła 3 Przekłanie Zębate: Proste; Złożone; Ślimakowe; Planetarne. Cięgnowe: Pasowe; Łańcuchowe; Linowe. Przekłanie Przekłanie Hyrauliczne: Hyrostatyczne; Hyrokinetyczne

Bardziej szczegółowo

UKŁADÓW WIRNIKOWYCH OKRĘTOWYCH SILNIKÓW TURBINOWYCH MODUŁ DIAGNOSTYCZNY STANÓW NIEUSTALONYCH

UKŁADÓW WIRNIKOWYCH OKRĘTOWYCH SILNIKÓW TURBINOWYCH MODUŁ DIAGNOSTYCZNY STANÓW NIEUSTALONYCH Z E S Z Y T Y N A U K O W E A K A D E M I I M A R Y N A R K I W O J E N N E J S C I E N T I F I C J O U R N A L O F P O L I S H N A V A L A C A D E M Y 2014 (LV) 4 (199) Andrzej Grządziela 1), Pero Vidan

Bardziej szczegółowo

Temat ćwiczenia. Pomiary drgań

Temat ćwiczenia. Pomiary drgań POLITECHNIKA ŚLĄSKA W YDZIAŁ TRANSPORTU Temat ćwiczenia Pomiary drgań 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie studentów z metodami pomiarów drgań urządzeń mechanicznych oraz zasadą działania przetwornika

Bardziej szczegółowo

Badanie prądnicy synchronicznej

Badanie prądnicy synchronicznej POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM ELEKTRYCZNE Badanie prądnicy synchronicznej (E 18) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGULEWICZ

Bardziej szczegółowo

PRzETWARzANiE informacji zapisanych W REjESTRATORzE EkSPLOATACYjNYm dla CELóW diagnozowania STANU LOTNiCzEgO SiLNikA TURbiNOWEgO

PRzETWARzANiE informacji zapisanych W REjESTRATORzE EkSPLOATACYjNYm dla CELóW diagnozowania STANU LOTNiCzEgO SiLNikA TURbiNOWEgO PRACE instytutu LOTNiCTWA 213, s. 235-244, Warszawa 2011 PRzETWARzANiE informacji zapisanych W REjESTRATORzE EkSPLOATACYjNYm dla CELóW diagnozowania STANU LOTNiCzEgO SiLNikA TURbiNOWEgO WłodzImIerz BalIckI

Bardziej szczegółowo

Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI. Badanie pompy ciepła - 1 -

Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI. Badanie pompy ciepła - 1 - Katera Silników Spalinowych i Pojazów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI Baanie pompy - - Wstęp teoretyczny Pompa jest urzązeniem eneretycznym, które realizuje przepływ w kierunku wzrostu temperatury. Pobiera ciepło

Bardziej szczegółowo

WAHADŁO SPRĘŻYNOWE. POMIAR POLA ELIPSY ENERGII.

WAHADŁO SPRĘŻYNOWE. POMIAR POLA ELIPSY ENERGII. ĆWICZENIE 3. WAHADŁO SPRĘŻYNOWE. POMIAR POLA ELIPSY ENERGII. 1. Oscylator harmoniczny. Wprowadzenie Oscylatorem harmonicznym nazywamy punt materialny, na tóry,działa siła sierowana do pewnego centrum,

Bardziej szczegółowo

MODELOWANiE TURBiNOWYCH SiLNiKÓW ODRZUTOWYCH W ŚRODOWiSKU GASTURB NA PRZYKŁADZiE SiLNiKA K-15

MODELOWANiE TURBiNOWYCH SiLNiKÓW ODRZUTOWYCH W ŚRODOWiSKU GASTURB NA PRZYKŁADZiE SiLNiKA K-15 PRACE instytutu LOTNiCTWA 213, s. 204-211, Warszawa 2011 MODELOWANiE TURBiNOWYCH SiLNiKÓW ODRZUTOWYCH W ŚRODOWiSKU GASTURB NA PRZYKŁADZiE SiLNiKA K-15 RySzaRd ChaChuRSkI, MaRCIN GapSkI Wojskowa Akademia

Bardziej szczegółowo

Rys. 2. Kolejne etapy pracy łopatek kierownicy turbiny (opis w tekście) Fig. 2. Successive stages of guide apparatus blades running

Rys. 2. Kolejne etapy pracy łopatek kierownicy turbiny (opis w tekście) Fig. 2. Successive stages of guide apparatus blades running Journal of KONES Internal Combustion Engines 2005, vol. 12, 3-4 THE SELECTION OF OPTIMAL CONTROL SYSTEM OF A TURBOCHARGER WITH A CHANGEABLE GEOMETRY OF A TURBINE GUIDE APPARATUS Jerzy Jaskólski Marcin

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA LUBELSKA

POLITECHNIKA LUBELSKA Badania opływu turbiny wiatrowej typu VAWT (Vertical Axis Wind Turbine) Międzyuczelniane Inżynierskie Warsztaty Lotnicze Cel prezentacji Celem prezentacji jest opis przeprowadzonych badań CFD oraz tunelowych

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA

INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA LABORATORIUM ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej INSTRUKCJA LABORATORYJNA NR 4-EW ELEKTROWNIA WIATROWA ELEKTROWNIA WIATROWA

Bardziej szczegółowo

MODEL DWUWYMIAROWY PRZEPŁYWU PRZEZ STOPIEŃ MODELOWEJ TURBINY WODNEJ ORAZ JEGO EKSPERYMENTALNA WERYFIKACJA

MODEL DWUWYMIAROWY PRZEPŁYWU PRZEZ STOPIEŃ MODELOWEJ TURBINY WODNEJ ORAZ JEGO EKSPERYMENTALNA WERYFIKACJA Międzynarodowa konferencja naukowo-techniczna Hydrauliczne maszyny wirnikowe w energetyce wodnej i innych działach gospodarki Kliczków, 7-9 grudnia 005 MODEL DWUWYMIAROWY PRZEPŁYWU PRZEZ STOPIEŃ MODELOWEJ

Bardziej szczegółowo

ANALIZA NUMERYCZNA ROZKŁADU TEMPERATURY W ZEWNĘTRZNEJ PRZEGRODZIE PIONOWEJ

ANALIZA NUMERYCZNA ROZKŁADU TEMPERATURY W ZEWNĘTRZNEJ PRZEGRODZIE PIONOWEJ Buownictwo o zoptymalizowanym potencjale energetycznym 1(13) 2014, s. 22-27 Anna DERLATKA, Piotr LACKI Politechnika Częstochowska ANALIZA NUMERYCZNA ROZKŁADU TEMPERATURY W ZEWNĘTRZNEJ PRZEGRODZIE PIONOWEJ

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA ENDOSKOPOWA SILNIKÓW OKRĘ TOWYCH

DIAGNOSTYKA ENDOSKOPOWA SILNIKÓW OKRĘ TOWYCH ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK XLV NR 3 (158) 2004 Zbigniew Korczewski Bogdan Pojawa DIAGNOSTYKA ENDOSKOPOWA SILNIKÓW OKRĘ TOWYCH STRESZCZENIE W eksploatacji okrętowych silników spalinowych

Bardziej szczegółowo

Dobór silnika serwonapędu. (silnik krokowy)

Dobór silnika serwonapędu. (silnik krokowy) Dobór silnika serwonapędu (silnik krokowy) Dane wejściowe napędu: Masa całkowita stolika i przedmiotu obrabianego: m = 40 kg Współczynnik tarcia prowadnic = 0.05 Współczynnik sprawności przekładni śrubowo

Bardziej szczegółowo

BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5

BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5 BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO Strona 1/5 BADANIE JEDNOFAZOWEGO SILNIKA ASYNCHRONICZNEGO 1. Wiadomości wstępne Silniki asynchroniczne jednofazowe są szeroko stosowane wszędzie tam, gdzie

Bardziej szczegółowo

WYZNACZENIE WSPÓŁCZYNNIKA OPORU TOCZENIA I WSPÓŁCZYNNIKA OPORU POWIETRZA

WYZNACZENIE WSPÓŁCZYNNIKA OPORU TOCZENIA I WSPÓŁCZYNNIKA OPORU POWIETRZA Cel ćwiczenia WYZNACZENIE WSPÓŁCZYNNIKA OPORU TOCZENIA I WSPÓŁCZYNNIKA OPORU POWIETRZA Celem cwiczenia jest wyznaczenie współczynników oporu powietrza c x i oporu toczenia f samochodu metodą wybiegu. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Pomiar prędkości obrotowej

Pomiar prędkości obrotowej 2.3.2. Pomiar prędkości obrotowej Metody: Kontaktowe mechaniczne (prądniczki tachometryczne różnych typów), Bezkontaktowe: optyczne (światło widzialne, podczerwień, laser), elektromagnetyczne (indukcyjne,

Bardziej szczegółowo

J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych

J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych J. Szantyr Wykład 2 - Podstawy teorii wirnikowych maszyn przepływowych a) Wentylator lub pompa osiowa b) Wentylator lub pompa diagonalna c) Sprężarka lub pompa odśrodkowa d) Turbina wodna promieniowo-

Bardziej szczegółowo

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl

KOOF Szczecin: www.of.szc.pl 3OF_III_D KOOF Szczecin: www.of.szc.pl XXXII OLIMPIADA FIZYCZNA (198/1983). Stopień III, zadanie doświadczalne D Źródło: Nazwa zadania: Działy: Słowa kluczowe: Komitet Główny Olimpiady Fizycznej; Waldemar

Bardziej szczegółowo

DRGANIA ELEMENTÓW KONSTRUKCJI

DRGANIA ELEMENTÓW KONSTRUKCJI DRGANIA ELEMENTÓW KONSTRUKCJI (Wprowadzenie) Drgania elementów konstrukcji (prętów, wałów, belek) jak i całych konstrukcji należą do ważnych zagadnień dynamiki konstrukcji Przyczyna: nawet niewielkie drgania

Bardziej szczegółowo

BADANIA STĘŻE Ń ZWIĄZKÓW SZKODLIWYCH SPALIN TURBINOWEGO SILNIKA ŚMIGŁOWEGO W USTALONYCH WARUNKACH EKSPLOATACYJNYCH

BADANIA STĘŻE Ń ZWIĄZKÓW SZKODLIWYCH SPALIN TURBINOWEGO SILNIKA ŚMIGŁOWEGO W USTALONYCH WARUNKACH EKSPLOATACYJNYCH ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LIV NR 1 (192) 2013 Jerzy Merkisz, Jarosław Markowski, Jacek Pielecha Politechnika Poznańska Wydział Maszyn Roboczych i Transportu, Instytut Silników Spalinowych

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ

LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ VIII-EW ELEKTROWNIA WIATROWA LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ Katedra Aparatury i Maszynoznawstwa Chemicznego Instrukcja ćwiczenia nr 8. EW 1 8 EW WYZNACZENIE ZAKRESU PRACY I

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ZMIAN USTAWIENIA ŁOPATEK KIEROWNICY SPRĘŻARKI OSIOWEJ NA PRACĘ TURBINOWEGO SILNIKA SPALINOWEGO

WPŁYW ZMIAN USTAWIENIA ŁOPATEK KIEROWNICY SPRĘŻARKI OSIOWEJ NA PRACĘ TURBINOWEGO SILNIKA SPALINOWEGO ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK XLVIII NR 3 (170) 2007 Paweł Wirkowski Akademia Marynarki Wojennej WPŁYW ZMIAN USTAWIENIA ŁOPATEK KIEROWNIY SPRĘŻARKI OSIOWEJ NA PRAĘ TURBINOWEGO SILNIKA

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu. III Drużynowy Konkurs Techniczny EKOTECH 2013

Regulamin Konkursu. III Drużynowy Konkurs Techniczny EKOTECH 2013 Regulamin Konkursu III Drużynowy Konkurs Techniczny EKOTECH 2013 1. Postanowienia ogólne 1. Organizatorem Konkursu III Drużynowy Konkurs Techniczny EKOTECH 2013, zwanego dalej Konkursem, jest Instytut

Bardziej szczegółowo

TEORIA OBWODÓW I SYGNAŁÓW LABORATORIUM

TEORIA OBWODÓW I SYGNAŁÓW LABORATORIUM TEORIA OBWODÓW I SYGNAŁÓW LABORATORIUM AKADEMIA MORSKA Katedra Telekomunikacji Morskiej ĆWICZENIE 7 BADANIE ODPOWIEDZI USTALONEJ NA OKRESOWY CIĄG IMPULSÓW 1. Cel ćwiczenia Obserwacja przebiegów wyjściowych

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu [Mechanika i Budowa Maszyn] Studia drugiego stopnia

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu [Mechanika i Budowa Maszyn] Studia drugiego stopnia Karta (sylabus) modułu/przedmiotu [Mechanika i Budowa Maszyn] Studia drugiego stopnia Przedmiot: Drgania lotniczych zespołów napędowych Rodzaj przedmiotu: podstawowy Kod przedmiotu: MBM S 3 5-0_1 Rok:

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka procesów i jej zadania

Diagnostyka procesów i jej zadania Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski Wykład 1 Literatura 1 J. Korbicz, J.M. Kościelny, Z. Kowalczuk, W. Cholewa (red.): Diagnostyka procesów. Modele, metody sztucznej

Bardziej szczegółowo

Badania właściwości dynamicznych sieci gazowej z wykorzystaniem pakietu SimNet TSGas 3

Badania właściwości dynamicznych sieci gazowej z wykorzystaniem pakietu SimNet TSGas 3 Andrzej J. Osiadacz Maciej Chaczykowski Łukasz Kotyński Badania właściwości dynamicznych sieci gazowej z wykorzystaniem pakietu SimNet TSGas 3 Andrzej J. Osiadacz, Maciej Chaczykowski, Łukasz Kotyński,

Bardziej szczegółowo

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi Wydział: EAIiE kierunek: AiR, rok II Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Laboratorium z Elektrotechniki z Napędami Elektrycznymi Grupa laboratoryjna: A Czwartek 13:15 Paweł Górka

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

Badania wentylatora. Politechnika Lubelska. Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów. i Napędów Lotniczych. Instrukcja laboratoryjna

Badania wentylatora. Politechnika Lubelska. Katedra Termodynamiki, Mechaniki Płynów. i Napędów Lotniczych. Instrukcja laboratoryjna Politechnika Lubelska i Napędów Lotniczych Instrukcja laboratoryjna Badania wentylatora /. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie z budową i metodami badań podstawowych typów wentylatorów. II. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Wykaz ważniejszych oznaczeń i skrótów Wprowadzenie... 13

Wykaz ważniejszych oznaczeń i skrótów Wprowadzenie... 13 SPIS TREŚCI Wykaz ważniejszych oznaczeń i skrótów... 9 Wprowadzenie... 13 1. KIERUNKI ROZWOJU SILNIKÓW SPALINOWYCH... 15 1.1. Silniki o zapłonie iskrowym... 17 1.1.1. Wyeliminowanie przepustnicy... 17

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄ ZANIE PROBLEMU NIEDOSTATECZNEJ MOŻ LIWOŚ CI OBCIĄŻANIA SILNIKA GTD-350 NA STANOWISKU LABORATORYJNYM

ROZWIĄ ZANIE PROBLEMU NIEDOSTATECZNEJ MOŻ LIWOŚ CI OBCIĄŻANIA SILNIKA GTD-350 NA STANOWISKU LABORATORYJNYM ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK XLVII NR 4 (167) 2006 Bogdan Pojawa Akademia Marynarki Wojennej ROZWIĄ ZANIE PROBLEMU NIEDOSTATECZNEJ MOŻ LIWOŚ CI OBCIĄŻANIA SILNIKA GTD-350 NA STANOWISKU

Bardziej szczegółowo

STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ

STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ Postępy Nauki i Techniki nr 12, 2012 Jakub Lisiecki *, Paweł Rosa *, Szymon Lisiecki * STANOWISKOWE BADANIE ZESPOŁU PRZENIESIENIA NAPĘDU NA PRZYKŁADZIE WIELOSTOPNIOWEJ PRZEKŁADNI ZĘBATEJ Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 1: Wahadło fizyczne. opis ruchu drgającego a w szczególności drgań wahadła fizycznego

Nazwisko i imię: Zespół: Data: Ćwiczenie nr 1: Wahadło fizyczne. opis ruchu drgającego a w szczególności drgań wahadła fizycznego Nazwisko i imię: Zespół: Data: Cel ćwiczenia: Ćwiczenie nr 1: Wahadło fizyczne opis ruchu drgającego a w szczególności drgań wahadła fizycznego wyznaczenie momentów bezwładności brył sztywnych Literatura

Bardziej szczegółowo

BADANIE REZONANSU W SZEREGOWYM OBWODZIE LC

BADANIE REZONANSU W SZEREGOWYM OBWODZIE LC BADANE EZONANSU W SZEEGOWYM OBWODZE LC NALEŻY MEĆ ZE SOBĄ: kalkulator naukowy, ołówek, linijkę, papier milimetrowy. PYTANA KONTOLNE. ównanie różniczkowe drgań wymuszonych. Postać równania drgań wymuszonych

Bardziej szczegółowo

Wykład 6 Drgania. Siła harmoniczna

Wykład 6 Drgania. Siła harmoniczna Wykład 6 Drgania Ruch, który powtarza się w regularnych odstępach czasu, nazywamy ruchem okresowym (periodycznym). Przemieszczenie cząstki w ruchu periodycznym można wyrazić za pomocą funkcji sinus albo

Bardziej szczegółowo

POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOWEGO Z SILNIKIEM INDUKCYJNYM ŚREDNIEGO NAPIĘCIA POPRZEZ JEGO ZASILANIE Z PRZEMIENNIKA CZĘSTOTLIWOŚCI

POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOWEGO Z SILNIKIEM INDUKCYJNYM ŚREDNIEGO NAPIĘCIA POPRZEZ JEGO ZASILANIE Z PRZEMIENNIKA CZĘSTOTLIWOŚCI Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 73/5 49 Zbigniew Szulc, łodzimierz Koczara Politechnika arszawska, arszawa POPRAA EFEKTYNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOEGO Z SILNIKIEM INDUKCYJNYM ŚREDNIEGO

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych oznaczeń. Przedmowa 15. Wprowadzenie Ruch falowy w ośrodku płynnym Pola akustyczne źródeł rzeczywistych

Spis treści. Wykaz ważniejszych oznaczeń. Przedmowa 15. Wprowadzenie Ruch falowy w ośrodku płynnym Pola akustyczne źródeł rzeczywistych Spis treści Wykaz ważniejszych oznaczeń u Przedmowa 15 Wprowadzenie 17 1. Ruch falowy w ośrodku płynnym 23 1.1. Dźwięk jako drgania ośrodka sprężystego 1.2. Fale i liczba falowa 1.3. Przestrzeń liczb falowych

Bardziej szczegółowo

DYNAmiCzNE ObCiążENiA kadłubów SiLNikóW TURbiNOWYCh i ich zamocowań NA PłATOWCACh

DYNAmiCzNE ObCiążENiA kadłubów SiLNikóW TURbiNOWYCh i ich zamocowań NA PłATOWCACh PRACE instytutu LOTNiCTWA 211, s. 245-251, Warszawa 2011 DYNAmiCzNE ObCiążENiA kadłubów SiLNikóW TURbiNOWYCh i ich zamocowań NA PłATOWCACh Artur rowiński Instytut Lotnictwa Streszczenie Kadłub silnika

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PKM. Katedra Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn. Badanie statycznego i kinetycznego współczynnika tarcia dla wybranych skojarzeń ciernych

LABORATORIUM PKM. Katedra Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn. Badanie statycznego i kinetycznego współczynnika tarcia dla wybranych skojarzeń ciernych LABORATORIUM PKM Badanie statycznego i kinetycznego współczynnika tarcia dla wybranych skojarzeń ciernych Katedra Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn Katedra Konstrukcji i Eksploatacji Maszyn Opracowanie

Bardziej szczegółowo

BADANIE WŁ A Ś CIWOŚ CI PŁ YNÓW CHŁ ODZĄ CYCH DO UKŁ ADU CHŁ ODZENIA O PODWYŻ SZONEJ TEMPERATURZE

BADANIE WŁ A Ś CIWOŚ CI PŁ YNÓW CHŁ ODZĄ CYCH DO UKŁ ADU CHŁ ODZENIA O PODWYŻ SZONEJ TEMPERATURZE ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK LIII NR 1 (188) 212 Rafał Kkowski Akademia Morska w Gdyni Jerzy Walentynowicz Wojskowa Akademia Techniczna BADANIE WŁ A Ś CIWOŚ CI PŁ YNÓW CHŁ ODZĄ CYCH

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 2 Wyznaczanie współczynnika oporów liniowych i współczynnika strat miejscowych w ruchu turbulentnym. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z laboratoryjną metoą

Bardziej szczegółowo

BADANIA DIAGNOSTYCZNE W EKSPLOATACJI OKRĘ TOWYCH TURBINOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH

BADANIA DIAGNOSTYCZNE W EKSPLOATACJI OKRĘ TOWYCH TURBINOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MARYNARKI WOJENNEJ ROK XLVI NR 2 (161) 2005 Zbigniew Korczewski BADANIA DIAGNOSTYCZNE W EKSPLOATACJI OKRĘ TOWYCH TURBINOWYCH SILNIKÓW SPALINOWYCH STRESZCZENIE W artykule scharakteryzowano

Bardziej szczegółowo

Najwcześniejsze rozpoznanie

Najwcześniejsze rozpoznanie Wpływ posadowienia na poziom w czasie wyważania wirnika Mgr inż. Marek Rzepiela P.H.U. Polidiag www.wibrodiagnostyka.eu W artykule przedstawiony jest opis postępowania w przypadku wyważania wirników w

Bardziej szczegółowo

Wykład FIZYKA I. 10. Ruch drgający tłumiony i wymuszony. Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak

Wykład FIZYKA I. 10. Ruch drgający tłumiony i wymuszony.  Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Wykład FIZYKA I 1. Ruch drgający tłumiony i wymuszony Dr hab. inż. Władysław Artur Woźniak Instytut Fizyki Politechniki Wrocławskiej http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/fizyka1.html Siły oporu (tarcia)

Bardziej szczegółowo

Konstrukcje Maszyn Elektrycznych

Konstrukcje Maszyn Elektrycznych Konstrukcje Maszyn Elektrycznych Konspekt wykładu: dr inż. Krzysztof Bieńkowski GpK p.16 tel. 761 K.Bienkowski@ime.pw.edu.pl www.ime.pw.edu.pl/zme/ 1. Zakres wykładu, literatura. 2. Parametry konstrukcyjne

Bardziej szczegółowo

I. Wyznaczenie prędkości rozruchowej trójpłatowej turbiny wiatrowej

I. Wyznaczenie prędkości rozruchowej trójpłatowej turbiny wiatrowej I. Wyznaczenie prędkości rozruchowej trójpłatowej turbiny wiatrowej Płyta główna Dmuchawa z regulacją napięcia (0-12V) Turbina wiatrowa (wirnik trójpłatowy o wyprofilowanych łopatkach, 25 o ) 2. Pomiary

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka stanu wibracyjnego fundamentu zespołu pomp diagonalnych.

Diagnostyka stanu wibracyjnego fundamentu zespołu pomp diagonalnych. Diagnostyka stanu wibracyjnego fundamentu zespołu pomp diagonalnych. Autorzy: mgr inż. Jan MARASZEWSKI mgr inż. Witold MARASZEWSKI 1. Zakres badań i pomiarów. Zakres badań obejmował pomiar drgań zespołu

Bardziej szczegółowo

ANALiZA WYKORZYSTANiA TERMOWiZJi DO OCENY PRZEBiEGU ROZRUCHU SiLNiKA TURBiNOWEGO NA POKŁADZiE ŚMiGŁOWACA

ANALiZA WYKORZYSTANiA TERMOWiZJi DO OCENY PRZEBiEGU ROZRUCHU SiLNiKA TURBiNOWEGO NA POKŁADZiE ŚMiGŁOWACA PRACE instytutu LOTNiCTWA 230, s. 34-51, Warszawa 2013 ANALiZA WYKORZYSTANiA TERMOWiZJi DO OCENY PRZEBiEGU ROZRUCHU SiLNiKA TURBiNOWEGO NA POKŁADZiE ŚMiGŁOWACA StefaN fijałkowski Politechnika Lubelska

Bardziej szczegółowo

Ćw. 4. BADANIE I OCENA WPŁYWU ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ROZKŁAD CIŚNIEŃ W ŁOśYSKU HYDRODYNAMICZNYMM

Ćw. 4. BADANIE I OCENA WPŁYWU ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ROZKŁAD CIŚNIEŃ W ŁOśYSKU HYDRODYNAMICZNYMM Ćw. 4 BADANIE I OCENA WPŁYWU ODDZIAŁYWANIA WYBRANYCH CZYNNIKÓW NA ROZKŁAD CIŚNIEŃ W ŁOśYSKU HYDRODYNAMICZNYMM WYBRANA METODA BADAŃ. Badania hydrodynamicznego łoŝyska ślizgowego, realizowane na stanowisku

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE SILNIKA INDUKCYJNEGO ORAZ SYNCHRONICZNEGO Z MAGNESAMI TRWAŁYMI I ROZRUCHEM BEZPOŚREDNIM - BADANIA EKSPERYMENTALNE

PORÓWNANIE SILNIKA INDUKCYJNEGO ORAZ SYNCHRONICZNEGO Z MAGNESAMI TRWAŁYMI I ROZRUCHEM BEZPOŚREDNIM - BADANIA EKSPERYMENTALNE Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 77/27 277 Tomasz Zawilak, Ludwik Antal Politechnika Wrocławska, Wrocław PORÓWNANIE SILNIKA INDUKCYJNEGO ORAZ SYNCHRONICZNEGO Z MAGNESAMI TRWAŁYMI I ROZRUCHEM BEZPOŚREDNIM

Bardziej szczegółowo

XXXII SYMPOZJUM SIŁOWNI OKRĘTOWYCH

XXXII SYMPOZJUM SIŁOWNI OKRĘTOWYCH Wydział Techniki Morskiej i Transportu XXXII SYMPOZJUM SIŁOWNI OKRĘTOWYCH SymSO 11 Projektowanie, wytwarzanie i eksploatacja siłowni okrętowych oraz ich urządzeń z uwzględnieniem niezawodności, bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

BADANIE ELEKTRYCZNEGO OBWODU REZONANSOWEGO RLC

BADANIE ELEKTRYCZNEGO OBWODU REZONANSOWEGO RLC Ćwiczenie 45 BADANE EEKTYZNEGO OBWOD EZONANSOWEGO 45.. Wiadomości ogólne Szeregowy obwód rezonansowy składa się z oporu, indukcyjności i pojemności połączonych szeregowo i dołączonych do źródła napięcia

Bardziej szczegółowo

Metoda diagnozowania uszczelnień labiryntowych w maszynach przepływowych. Piotr Krzyślak Marian Winowiecki

Metoda diagnozowania uszczelnień labiryntowych w maszynach przepływowych. Piotr Krzyślak Marian Winowiecki Metoda diagnozowania uszczelnień labiryntowych w maszynach przepływowych Piotr Krzyślak Marian Winowiecki Ponad 40% wszystkich wykrytych strat sprawności w typowej dużej Ponad 40% wszystkich wykrytych

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 1 ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 15.1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych właściwości wzmacniaczy mocy małej częstotliwości oraz przyswojenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

W celu obliczenia charakterystyki częstotliwościowej zastosujemy wzór 1. charakterystyka amplitudowa 0,

W celu obliczenia charakterystyki częstotliwościowej zastosujemy wzór 1. charakterystyka amplitudowa 0, Bierne obwody RC. Filtr dolnoprzepustowy. Filtr dolnoprzepustowy jest układem przenoszącym sygnały o małej częstotliwości bez zmian, a powodującym tłumienie i opóźnienie fazy sygnałów o większych częstotliwościach.

Bardziej szczegółowo

BADANiA SPRĘŻAREK SiLNiKÓW TURBiNOWYCH

BADANiA SPRĘŻAREK SiLNiKÓW TURBiNOWYCH PRACE instytutu LOTNiCTWA 213, s. 142-147, Warszawa 2011 BADANiA SPRĘŻAREK SiLNiKÓW TURBiNOWYCH KrzySztof KaWalec Instytut Lotnictwa Streszczenie Znajomość charakterystyk elementów przepływowych silnika

Bardziej szczegółowo

USTALENIE PRZYCZYN NADMIERNYCH PRZEMIESZCZEŃ OSIOWYCH WIRNIKA SILNIKA

USTALENIE PRZYCZYN NADMIERNYCH PRZEMIESZCZEŃ OSIOWYCH WIRNIKA SILNIKA 1-2010 PROBLEMY EKSPLOATACJI 111 Renata WALCZAK Politechnika Warszawska Grzegorz GOLENIEWSKI, Krzysztof JASIŃSKI, Antoni Waldemar KORYTKOWSKI Polski Koncern Naftowy ORLEN S.A. USTALENIE PRZYCZYN NADMIERNYCH

Bardziej szczegółowo

PRZEGLĄD KONSTRUKCJI JEDNOFAZOWYCH SILNIKÓW SYNCHRONICZNYCH Z MAGNESAMI TRWAŁYMI O ROZRUCHU BEZPOŚREDNIM

PRZEGLĄD KONSTRUKCJI JEDNOFAZOWYCH SILNIKÓW SYNCHRONICZNYCH Z MAGNESAMI TRWAŁYMI O ROZRUCHU BEZPOŚREDNIM 51 Maciej Gwoździewicz, Jan Zawilak Politechnika Wrocławska, Wrocław PRZEGLĄD KONSTRUKCJI JEDNOFAZOWYCH SILNIKÓW SYNCHRONICZNYCH Z MAGNESAMI TRWAŁYMI O ROZRUCHU BEZPOŚREDNIM REVIEW OF SINGLE-PHASE LINE

Bardziej szczegółowo

SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II. Zadanie 28. Kołowrót

SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II. Zadanie 28. Kołowrót SZKIC ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ W ARKUSZU II Zadanie 8. Kołowrót Numer dania Narysowanie sił działających na układ. czynność danie N N Q 8. Zapisanie równania ruchu obrotowego kołowrotu.

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka stanu dynamicznego energetycznego kotła parowego. Część 1

Diagnostyka stanu dynamicznego energetycznego kotła parowego. Część 1 Diagnostyka stanu dynamicznego energetycznego kotła parowego. Poszukiwanie przyczyn występowania nadmiernego poziomu drgań konstrukcji energetycznego kotła parowego, w aspekcie podjęcia działań celem ich

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA WIBROAKUSTYCZNA W OPARCIU O UREGULOWANIA NORMATYWNE PN I ISO

DIAGNOSTYKA WIBROAKUSTYCZNA W OPARCIU O UREGULOWANIA NORMATYWNE PN I ISO Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 2/2013 (99) 115 Marek Klimowski Politechnika Opolska, Opole DIAGNOSTYKA WIBROAKUSTYCZNA W OPARCIU O UREGULOWANIA NORMATYWNE PN I ISO VIBROACOUSTIC DIAGNOSTICS

Bardziej szczegółowo

SYSTEM OCENY STANU TECHNICZNEGO ELEMENTÓW STOJANA TURBOGENERATORA

SYSTEM OCENY STANU TECHNICZNEGO ELEMENTÓW STOJANA TURBOGENERATORA SYSTEM OCENY STANU TECHNICZNEGO ELEMENTÓW STOJANA TURBOGENERATORA Wytwórca systemu: Instytut Energetyki; ul. Mory 8, 01-330 Warszawa Kontakt: tel./fax.: (22)3451256 / (22)8368115 e-mail: andrzej.bytnar@ien.com.pl

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka maszyn technicznych

Diagnostyka maszyn technicznych Diagnostyka maszyn technicznych dr inż. Witold Elsner Temat: Ć wiczenie 4 Prędkości krytyczne wirników i ich identyfikacja 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie studentów ze zjawiskiem przejścia

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R M-2

Ć W I C Z E N I E N R M-2 INSYU FIZYKI WYDZIAŁ INŻYNIERII PRODUKCJI I ECHNOLOGII MAERIAŁÓW POLIECHNIKA CZĘSOCHOWSKA PRACOWNIA MECHANIKI Ć W I C Z E N I E N R M- ZALEŻNOŚĆ OKRESU DRGAŃ WAHADŁA OD AMPLIUDY Ćwiczenie M-: Zależność

Bardziej szczegółowo

Podstawy diagnostyki środków transportu

Podstawy diagnostyki środków transportu Podstawy diagnostyki środków transportu Diagnostyka techniczna Termin "diagnostyka" pochodzi z języka greckiego, gdzie diagnosis rozróżnianie, osądzanie. Ukształtowana już w obrębie nauk eksploatacyjnych

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka drganiowa trakcyjnych maszyn elektrycznych - przykład asymetrii geometrii promieniowej między stojanem a wirnikiem

Diagnostyka drganiowa trakcyjnych maszyn elektrycznych - przykład asymetrii geometrii promieniowej między stojanem a wirnikiem BARAŃSKI Marcin Diagnostyka drganiowa trakcyjnych maszyn elektrycznych - przykład asymetrii geometrii promieniowej między stojanem a wirnikiem WSTĘP Występowanie asymetrii promieniowej między stojanem,

Bardziej szczegółowo

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH Dr inż. Artur JAWORSKI, Dr inż. Hubert KUSZEWSKI, Dr inż. Adam USTRZYCKI W artykule przedstawiono wyniki analizy symulacyjnej

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Napęd hydrauliczny Sterowanie układem hydraulicznym z proporcjonalnym zaworem przelewowym Opracowanie: Z. Kudźma, P. Osiński, M. Stosiak 1 Proporcjonalne elementy

Bardziej szczegółowo

Silniki indukcyjne. Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe.

Silniki indukcyjne. Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe. Silniki indukcyjne Ze względu na budowę wirnika maszyny indukcyjne dzieli się na: -Maszyny indukcyjne pierścieniowe. -Maszyny indukcyjne klatkowe. Silniki pierścieniowe to takie silniki indukcyjne, w których

Bardziej szczegółowo

Nieustalony wypływ cieczy ze zbiornika przewodami o różnej średnicy i długości

Nieustalony wypływ cieczy ze zbiornika przewodami o różnej średnicy i długości LABORATORIUM MECHANIKI PŁYNÓW Nieustalony wypływ cieczy ze zbiornika przewodami o różnej średnicy i długości dr inż. Jerzy Wiejacha ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA, WYDZ. BMiP, PŁOCK

Bardziej szczegółowo

SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY

SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY. Budowa i zasada działania silników indukcyjnych Zasadniczymi częściami składowymi silnika indukcyjnego są nieruchomy stojan i obracający się wirnik. Wewnętrzną stronę stojana

Bardziej szczegółowo

Laboratoryjny system do badania charakterystyk kątowych czujników anemometrycznych

Laboratoryjny system do badania charakterystyk kątowych czujników anemometrycznych 19 Prace Instytutu Mechaniki Górotworu PAN Tom 8, nr 1-4, (2006), s. 19-24 Instytut Mechaniki Górotworu PAN Laboratoryjny system do badania charakterystyk kątowych czujników anemometrycznych PAWEŁ JAMRÓZ,

Bardziej szczegółowo

POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOWEGO POMPY WODY ZASILAJĄCEJ DUŻEJ MOCY

POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOWEGO POMPY WODY ZASILAJĄCEJ DUŻEJ MOCY Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 78/27 99 Tomasz Kubera, PKN Orlen, Płock Zbigniew Szulc, Politechnika Warszawska, Warszawa POPRAWA EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ UKŁADU NAPĘDOWEGO POMPY WODY ZASILAJĄCEJ

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE DRGAŃ WZGLĘDNYCH DO MONITORINGU ON-LINE NAPĘDÓW KRYTYCZNYCH

WYKORZYSTANIE DRGAŃ WZGLĘDNYCH DO MONITORINGU ON-LINE NAPĘDÓW KRYTYCZNYCH Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 2/2013 (99) 109 Marek Klimowski Politechnika Opolska, Opole WYKORZYSTANIE DRGAŃ WZGLĘDNYCH DO MONITORINGU ON-LINE NAPĘDÓW KRYTYCZNYCH USING RELATIVE VIBRATIONS

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Konwersji Energii. Silnik Wiatrowy

Laboratorium z Konwersji Energii. Silnik Wiatrowy Laboratorium z Konwersji Energii Silnik Wiatrowy 1.0.WSTĘP Silnik wiatrowy to silnik wirnikowy zamieniający energię kinetyczną wiatru na pracę mechaniczną łopat wirnika, dzięki której wytwarzana jest energia

Bardziej szczegółowo

System monitoringu jakości energii elektrycznej

System monitoringu jakości energii elektrycznej System monitoringu jakości energii elektrycznej Pomiary oraz analiza jakości energii elektrycznej System Certan jest narzędziem pozwalającym na ciągłą ocenę parametrów jakości napięć i prądów w wybranych

Bardziej szczegółowo

BADANIE SILNIKA SKOKOWEGO

BADANIE SILNIKA SKOKOWEGO Politechnika Warszawska Instytut Maszyn Elektrycznych Laboratorium Maszyn Elektrycznych Malej Mocy BADANIE SILNIKA SKOKOWEGO Warszawa 00. 1. STANOWISKO I UKŁAD POMIAROWY. W skład stanowiska pomiarowego

Bardziej szczegółowo