Bazy danych jako źródło informacji o strukturze i funkcji biomolekuł

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Bazy danych jako źródło informacji o strukturze i funkcji biomolekuł"

Transkrypt

1 Bazy danych jako źródło informacji o strukturze i funkcji biomolekuł Przed ćwiczeniami należy zapoznać się z proponowaną literaturą, zwracając szczególną uwagę na zagadnienia: 1. Aminokwasy białkowe: wzory strukturalne, nazwy, skróty jedno- i trzyliterowe. Sposoby klasyfikacji aminokwasów. Wiązania peptydowe. Sekwencja białka. 2. Oddziaływania stabilizujące strukturę białek. Struktura pierwszo-, drugo-, trzecioi czwartorzędowa białka oraz oddziaływania stabilizujące każdą ze struktur. 3. Typy układów krystalograficznych, grupy przestrzenne symbolika międzynarodowa elementów symetrii oraz typów sieci Bravais ego. 4. Typy struktur zdeponowane w bazie PDB. Metody wyznaczania struktur makromolekuł. Typy informacji o strukturach dostępne w bazie PDB. Na ocenę z ćwiczenia (maksymalnie 10 punktów), składają się: 1) 0 3 punktów uzyskane w trakcie, krótkiego (15-minutowego) pisemnego kolokwium (3-4 krótkie pytania opisowe lub testowe) dotyczącego zagadnień, z którymi należało zapoznać się przed przystąpieniem do ćwiczenia, 2) 0 7 punktów uzyskane za opracowanie sprawozdania/raportu. Szablon raportu znajduje się na końcu instrukcji. Ćwiczenie wykonywane jest w parach. Przynajmniej jedna osoba z pary powinna mieć wydrukowaną instrukcję. Część 1. Organizacja bazy PDB Przejdź do strony głównej Protein Data Bank (www.pdb.org). 1. Odszukaj i podaj aktualną liczbę struktur zdeponowanych w PDB oraz datę ostatniej aktualizacji bazy. Odszukaj też informacje na temat tzw. cząsteczki miesiąca. Krótko opisz jaka to jest makrocząsteczka i jakie pełni funkcje. 2. Jakie rodzaje statystyk udostępnione są na stronach PDB? Analizując dostępne statystki (Search PDB Statistics) określ: a) jakie są trzy najpopularniejsze grupy przestrzenne obserwowane dla struktur makromolekuł? Do jakich układów krystalograficznych należą te grupy? b) do jakiego zakresu maksymalnej rozdzielczości należy najwięcej struktur zdeponowanych w PDB? c) ile struktur makrocząsteczek pochodzących z organizmu człowieka dostępnych jest obecnie bazie PDB? 3. Zwróć uwagę na zakładki znajdujące się z lewej strony na stronie głównej PDB: a) Deposit b) Search c) Visualize d) Analyze e) Download f) Learn Opisz krótko jakie informacje można znaleźć w każdej zakładce. Prowadzący: dr Joanna Loch, Zespół Biokrystalografii, pok. 109 Zespół Biokrystalografii, Wydział Chemii UJ 1

2 4. W zakładce Learn Understanding PDB Data Looking at Structures/Resolution, znajduje się wiele użytecznych informacji dotyczących struktur zdeponowanych w PDB. Zapoznaj się z nimi i krótko wyjaśnij (w języku polskim): a) jaka jest różnica pomiędzy jednostką asymetryczną a cząsteczką biologiczną, b) o czym mówi rozdzielczość podawana dla struktur wyznaczonych za pomocą dyfrakcji promieni X? c) co to są i o czym mówią wskaźniki udokładniania R oraz R free Część 2. Informacje strukturalne zawarte w PDB 1. Korzystając z opcji prostego wyszukiwania (okienko wyszukiwarki na górze strony) odszukaj wszystkie struktury arylosulfataz (arylsulfatase). Podaj symbol (PDB ID) najstarszej wyznaczonej struktury arylosulfatazy oraz rozdzielczość, z jaką została ona wyznaczona. 2. Kliknij w ID tej struktury i sprawdź według jakich kryteriów zostały podzielone wszystkie dostępne informacje na temat danej struktury? Sprawdź jakie informacje zawarte są w kolejnych zakładkach, które pojawiają się gdy wyświetlamy konkretną strukturę. Analizując informacje dla wybranej wcześniej struktury arylosulfatazy, podaj: a) metodę wyznaczenia tej struktury, b) odnośnik literaturowy do publikacji, w której opisana jest struktura, c) datę zdeponowania i udostępnienia struktury, d) grupę przestrzenną, parametry sieciowe, wskaźniki R i R free, e) jakie ligandy można znaleźć w strukturze tego białka, f) z jakiego organizmu źródłowego pochodzi białko? g) czy jest to białko naturalne czy rekombinowane? h) masę cząsteczkową białka. W jakich jednostkach została ona podana? i) liczbę aminokwasów w białku, j) warunki i metodę krystalizacji wykorzystaną do otrzymania kryształów tego białka, k) do jakiej klasy struktur, według klasyfikacji baz SCOP i CATH, należy ta struktura? Część 3. Tworzenie raportów wyszukiwań Białka często tworzą różne formy krystaliczne. Wyszukaj, jakie są znane formy krystaliczne dla albuminy (albumin). W tym celu: 1. Wybierz opcję Advanced Search Query type Macromolecule name i wpisz albumin. Wyszukaj odpowiednie struktury, klikając Result Count. Ile struktur zostało znalezionych? 2. Definiowanie dodatkowych kryteriów wyszukiwań (Add Search Criteria). Zmodyfikuj wyszukiwanie albumin tak, aby zostały znalezione tylko struktury ludzkiej albuminy osocza (serum albumin) wyznaczone przy pomocy dyfrakcji promieni X. Ile struktur zostało znalezionych? Prowadzący: dr Joanna Loch, Zespół Biokrystalografii, pok. 109 Zespół Biokrystalografii, Wydział Chemii UJ 2

3 3. Utwórz raport z wyników tego wyszukiwania Reports Customizable Table, uwzględniający tylko grupy przestrzenne, w których krystalizuje ludzka albumina i rozdzielczość wyszukanych struktur. Wykorzystując utworzony raport, odpowiedz Ile różnych grup przestrzennych zostało znalezionych? Wypisz ich symbole. Do jakich układów krystalograficznych należą? 4. Jaka jest najwyższa rozdzielczość, z którą wyznaczono strukturę ludzkiej albuminy? Wypisz PDB ID tej struktury. Kiedy została zdeponowana ta struktura? Czy białko to przyłącza ligandy? Jeśli tak to wypisz ich 3-literowe kody i podaj nazwy. Część 4. Baza PDBsum 1. Bazą powiązaną tematycznie z PDB jest PDBsum, dostępna pod adresem: Odszukaj w PDBsum strukturę o PDB ID: 1HXW. Struktura jakiego białka kryje się pod podanym PDB ID? 2. Jaki ligand jest związany do tego białka? Z jakimi resztami aminokwasowymi oddziałuje? 3. Odszukaj w PDBsum strukturę arylosulfatazy analizowaną w części 1 i 2 ćwiczenia. Podaj ile aminokwasów zawiera najdłuższa i najkrótsza helisa alfa w cząsteczce tego białka. Podaj sekwencję aminokwasową helisy nr 17 (skróty jedno- i trzyliterowe nazw aminokwasów) Podaj ile mostków disiarczkowych zawiera ta cząsteczka. Wypisz numery reszt cysteiny pomiędzy którymi tworzą się wiązania S-S. 4. Odszukaj także numer EC klasy enzymów, do których należy arylosulfataza. Wyjaśnij jakiego typu reakcja jest katalizowana przez enzymy tej klasy. Część 5. Bazy sekwencji białkowych Obok PDB, który jest najpopularniejszym bankiem gromadzącym struktury makrocząsteczek, istnieją także bazy danych gromadzące sekwencje białek. Najpopularniejsze z nich to UniProt (www.uniprot.org) i NCBI protein (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/protein). Podczas ćwiczenia wykorzystamy bazę UniProt. 1. Odszukaj w bazie UniPtor sekwencję ludzkiej arylosulfatazy B. Podaj ID tej sekwencji. 2. Wypisz numery reszt zaangażowanych w oddziaływanie z kofaktorem (jonem metalu). Jaki to metal? 3. Jakie choroby związane są z nieprawidłowym działaniem tego enzymu? Wyjaśnij jakie są źródła tego schorzenia(eń) i jakie są jego(ich) objawy? 4. Ile reszt aminokwasowych zawiera sekwencja arylosulfatazy? Ile reszt przypada na peptyd sygnałowy, a ile na "dojrzałą" cząsteczkę białka? Prowadzący: dr Joanna Loch, Zespół Biokrystalografii, pok. 109 Zespół Biokrystalografii, Wydział Chemii UJ 3

4 5. W cząsteczce arylosulfatazy występują modyfikacje post-translacyjne, są to m. in. gilozylowane reszty aminokwasowe. Wypisz numery reszt, które są glikozylowane w cząsteczce arylosulfatazy B. 6. Czy ludzka arylosulfataza B ma naturale warianty różniące się od siebie sekwencją? Jeśli tak, to wymień trzy dowolne warianty i miejsca oraz typy mutacji w nich występujące? 7. Co to jest format FASTA i co zawierają pliki zapisywane w tym formacie? Część 6. Samodzielna praca z bazami danych Wykonanie poleceń/zadań dostarczonych przez prowadzącego zajęcia. Część 6. Program PyMOL Istnieje wiele programów pozwalających na wyswietlanie trójwymiarowych struktur makrocząsteczek. Jednym z najpopularniejszych jest program PyMOL, który w stosunkowow prosty sposób pozwala na tworzenie wysokiej jakości kolorowych rysunków reprezentujących struktury makrocząsteczek. Aby wyświetlić cząsteczkę w programie, najpierw należy pobrać plik.pdb (lub.cif) ze strukturą, np. z PDB. 1. Odszukaj w PDB strukturę hemoglobiny o PDB ID: 3OZV. Z jakiego organizmu pochodzi to białko? 2. Pobierz plik PDB ze strukturą tej cząsteczki i zapisz na dysku: Download Files PDB file (text). 3. Otwórz plik w programie PyMOL. Zmień reprezentację, w której wyświetlana jest struktura (lines) na reprezentację cartoon, w tym celu, kliknij: 3OZV hide everything 3OZV show cartoon actions show 4. Pokoloruj na różne kolory łańcuchy A i B białka, wpisz w terminalu komendy: select chain_a, chain a select chain_b, chain b hide label color a następnie dla zdefiniowanych obiektów wybierz kolory: chain_a C reds red chain_b C blues blue 5. Jakie ligandy zostały wykrystalizowane razem z tym białkiem? Sprawdź z PDB, wypisz ich trójliterowe kody, a następnie spróbuj wyświetlić je w programie PyMOL. Użyj komendy typu: select DGG, resn DGG, dla każdego zidentyfikowanego liganda. Następnie każdy z ligandów, wyświetl w reprezentacji sticks, i pokoloruj według gotowych schematów kolorów dostępnych w PyMOLu, np. Prowadzący: dr Joanna Loch, Zespół Biokrystalografii, pok. 109 Zespół Biokrystalografii, Wydział Chemii UJ 4

5 DGG S sticks DGG C by element CHNOS Ligand PO4 pokaż w reprezentacji spheres. Pamiętaj o regularnym zapisywaniu efektów swojej pracy, gdyż program nie zapisuje automatycznie zmian w trakcie pracy, nie pyta też o zapisanie zmian przez zamknięciem!!! 6. Definiowanie obiektów. Zdefiniuj obiekt dla łańcucha A, wpisz komendę: create obj chain_b_surface, chain b, a następnie wyświetl jego powierzchnię: chain_a_surface S surface 7. Zaznaczanie. Zaznacz reszty otaczające jon PO Zidentyfikuj i zmierz w strukturze oddziaływania, zaznaczone na rysunku poniższym rysunku. Wpisz komendę, wybierające odpowiednie reszty według rysunku: select PO4_env, resi and chain a Aby aktywować funkcję mierzenia odległości, kliknij, w zakładkach: wizard measurement, a następnie kliknij na odpowiednie atomy oraz wyświetl je w reprezentacji sticks: S sticks, 8. Zmień, tło na białe, a następnie umieść w sprawozdaniu dowolny, rysunek struktury 3OZV, w tym celu: display background white 9. Naciśnij przycisk Ray na bocznym panelu i poczekaj aż program skończy renderowanie, jakość rysunku powinna się znacznie poprawić 10. Zapisz rysunek: file Save Image. Można też zapisać całą sesję: File Save Session Prowadzący: dr Joanna Loch, Zespół Biokrystalografii, pok. 109 Zespół Biokrystalografii, Wydział Chemii UJ 5

6 11. Sprawdź, też jaki funkcje programu, i rodzaje wyświetlania są ukryte w zakładce actions. Zwróć uwagę na możliwości szybkiej zmiany reprezentacji struktury oraz na możliwości szybkiego kolorowania, np. Preset Color simple b factor putty ligand sites by ss helix, sheet, loop Spectrum b-factors Literatura 1. Jeremy M. Berg, Lubert Stryer, John L. Tymoczko. Biochemia. PWN, wydanie 2003 i nowsze 2. Berman et al. The Protein Data Bank. Acta Cryst. (2002) D58: H. Weissig, P.E. Bourne. Protein structure resources. Acta Cryst. (2002) D58: H.M. Berman, G.J. Kleywegt, H. Nakamura, J.L. Markley. The future of the protein data bank. Biopolymers (2013) 99(3): P.W. Rose et al. The RCSB Protein Data Bank: new resources for research and education. Nucleic Acids Research (2013) 41:D475 D482. Prowadzący: dr Joanna Loch, Zespół Biokrystalografii, pok. 109 Zespół Biokrystalografii, Wydział Chemii UJ 6

7 Sprawozdanie z ćwiczenia: Bazy danych jako źródło informacji o strukturze i funkcji biomolekuł Osoby wykonujące: Data wykonania: Ocena:... Części 1-5 należy wypełnić ręcznie podczas zajęć Część 1. Organizacja bazy PDB 5. Aktualna liczba struktur zdeponowanych w PDB:... Data ostatniej aktualizacji bazy:... Cząsteczka miesiąca, nazwa:... funkcja: Statystyki w PDB: a) b)... c) Zwróć uwagę na zakładki znajdujące się z lewej strony na stronie głównej PDB: a) Deposit: Prowadzący: dr Joanna Loch, Zespół Biokrystalografii, pok. 109 Zespół Biokrystalografii, Wydział Chemii UJ 7

8 b) Search: c) Visualize: d) Analyze: e) Download: f) Learn: Krótko wyjaśnij (w języku polskim): a) jaka jest różnica pomiędzy jednostką asymetryczną a cząsteczką biologiczną b) o czym mówi rozdzielczość podawana dla struktur wyznaczonych za pomocą dyfrakcji promieni X? Prowadzący: dr Joanna Loch, Zespół Biokrystalografii, pok. 109 Zespół Biokrystalografii, Wydział Chemii UJ 8

9 c) co to są i o czym mówią wskaźniki udokładniania R oraz R free : Część 2. Informacje strukturalne zawarte w PDB 3. Podaj symbol (PDB ID) najstarszej wyznaczonej struktury arylosulfatazy oraz rozdzielczość, z jaką została ona wyznaczona.: Analizując informacje dla wybranej wcześniej struktury arylosulfatazy, podaj: l) metodę wyznaczenia struktury: m) odnośnik literaturowy do publikacji, w której opisana jest struktura: n) datę zdeponowania i udostępnienia struktury: o) grupę przestrzenną, parametry sieciowe, wskaźniki R i R free : p) jakie ligandy można znaleźć w strukturze tego białka: Prowadzący: dr Joanna Loch, Zespół Biokrystalografii, pok. 109 Zespół Biokrystalografii, Wydział Chemii UJ 9

10 q) z jakiego organizmu źródłowego pochodzi białko? r) czy jest to białko naturalne czy rekombinowane:... s) masę cząsteczkową białka:... t) liczbę aminokwasów w białku:... u) warunki i metodę krystalizacji wykorzystaną do otrzymania kryształów: v) do jakiej klasy struktur, według klasyfikacji baz SCOP i CATH, należy ta struktura? Część 3. Tworzenie raportów wyszukiwań 5. Ile struktur zostało znalezionych? Ile struktur zostało znalezionych? Ile różnych grup przestrzennych zostało znalezionych?... Wypisz ich symbole. Do jakich układów krystalograficznych należą? Prowadzący: dr Joanna Loch, Zespół Biokrystalografii, pok. 109 Zespół Biokrystalografii, Wydział Chemii UJ 10

11 8. Jaka jest najwyższa rozdzielczość, z którą wyznaczono strukturę ludzkiej albuminy?... Wypisz PDB ID tej struktury.... Kiedy została zdeponowana ta struktura?... Czy białko to przyłącza ligandy? Jeśli tak to wypisz ich 3-literowe kody i podaj nazwy. Część 4. Baza PDBsum 5. Odszukaj w PDBsum strukturę o PDB ID: 1HXW. Struktura jakiego białka kryje się pod podanym PDB ID? 6. Jaki ligand jest związany do tego białka? Z jakimi resztami aminokwasowymi oddziałuje? 7. Ile aminokwasów zawiera najdłuższa i najkrótsza helisa alfa w cząsteczce tego białka: Podaj sekwencję aminokwasową helisy nr 17: Ile mostków disiarczkowych zawiera ta cząsteczka?... Wypisz numery reszt cysteiny pomiędzy którymi tworzą się wiązania S-S Prowadzący: dr Joanna Loch, Zespół Biokrystalografii, pok. 109 Zespół Biokrystalografii, Wydział Chemii UJ 11

12 8. Numer EC:... Wyjaśnij jakiego typu reakcja jest katalizowana przez enzymy tej klasy. Część 5. Bazy sekwencji białkowych 8. Podaj ID tej sekwencji: numery reszt zaangażowanych w oddziaływanie z kofaktorem: Jaki to metal? Jakie choroby związane są z nieprawidłowym działaniem tego enzymu? Wyjaśnij jakie są źródła tego schorzenia(eń) i jakie są jego(ich) objawy? 11. Ile reszt aminokwasowych zawiera sekwencja arylosulfatazy? Ile reszt przypada na peptyd sygnałowy, a ile na "dojrzałą" cząsteczkę białka? Wypisz numery reszt, które są glikozylowane w cząsteczce arylosulfatazy B. 13. Wymień trzy dowolne warianty i miejsca oraz typy mutacji w nich występujące: Prowadzący: dr Joanna Loch, Zespół Biokrystalografii, pok. 109 Zespół Biokrystalografii, Wydział Chemii UJ 12

13 14. Co to jest format FASTA i co zawierają pliki zapisywane w tym formacie? Część 6. Samodzielna praca z bazami danych Polecenia należy samodzielnie opracować i dołączyć do części wypełnianej ręcznie. Część 7. Program PyMOL Polecenia należy samodzielnie wykonać, a rysunek dołączyć do części wypełnianej ręcznie. Prowadzący: dr Joanna Loch, Zespół Biokrystalografii, pok. 109 Zespół Biokrystalografii, Wydział Chemii UJ 13

Plan lekcji Optivum. 1. W programie Plan lekcji Optivum otwórz plik z ułożonym planem lekcji.

Plan lekcji Optivum. 1. W programie Plan lekcji Optivum otwórz plik z ułożonym planem lekcji. Plan lekcji Optivum Jak wydrukować plan lekcji? Ostatnim elementem pracy nad planem jest udostępnienie go zainteresowanym osobom nauczycielom, uczniom i ich rodzicom. Gotowy plan możemy wydrukować w różnych

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS

LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI INSTYTUT INFORMATYKI I ELEKTROTECHNIKI ZAKŁAD INŻYNIERII KOMPUTEROWEJ Przygotowali: mgr inż. Arkadiusz Bukowiec mgr inż. Remigiusz Wiśniewski LABORATORIUM 8,9: BAZA DANYCH MS-ACCESS

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika. Instrukcje

Podręcznik użytkownika. Instrukcje Podręcznik użytkownika W podręczniku użytkownika opisane są najważniejsze, podstawowe zasady pracy w programie. W celu zapoznania się z bardziej szczegółowym opisem, należy zapoznać się z dalszymi instrukcjami.

Bardziej szczegółowo

Moduł Sekretariat jako źródło informacji o uczniach

Moduł Sekretariat jako źródło informacji o uczniach UONET+ W jaki sposób dyrektor szkoły może wykorzystać system w swojej codziennej pracy? Dyrektor szkoły ma dostęp do modułów Sekretariat i Dziennik. Poprzez moduł Sekretariat dyrektor szkoły ma wgląd (tylko

Bardziej szczegółowo

System wizyjny OMRON Xpectia FZx

System wizyjny OMRON Xpectia FZx Ogólna charakterystyka systemu w wersji FZ3 w zależności od modelu można dołączyć od 1 do 4 kamer z interfejsem CameraLink kamery o rozdzielczościach od 300k do 5M pikseli możliwość integracji oświetlacza

Bardziej szczegółowo

Projektowanie przy uz yciu motywo w częś c 1: informacje podśtawowe

Projektowanie przy uz yciu motywo w częś c 1: informacje podśtawowe Projektowanie przy uz yciu motywo w częś c 1: informacje podśtawowe Motyw to skoordynowany zestaw czcionek, kolorów i efektów wizualnych. Za pomocą pojedynczego kliknięcia można zastosować jeden z kilkudziesięciu

Bardziej szczegółowo

Część A wprowadzenie do programu

Część A wprowadzenie do programu Część A wprowadzenie do programu Nieorganiczna baza danych (Inorganic Crystal Structure Database) zawiera wszystkie struktury związków nieorganicznych, ze współrzędnymi atomów, publikowane od roku 1913.

Bardziej szczegółowo

OvidSP - Skrócony opis wyszukiwania - Wyszukiwanie proste i złożone,

OvidSP - Skrócony opis wyszukiwania - Wyszukiwanie proste i złożone, OvidSP - Skrócony opis wyszukiwania - Wyszukiwanie proste i złożone, zapisywanie wyników wyszukiwania w bibliotece referencji, tworzenie alertów i powiadomień. Operatory do tworzenia wyszukiwania zaawansowanego:

Bardziej szczegółowo

Windows XP - lekcja 3 Praca z plikami i folderami Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na tworzenie, usuwanie i zarządzanie plikami oraz folderami znajdującymi się na dysku twardym. Jedną z nowości

Bardziej szczegółowo

Wyszukiwanie informacji w Internecie

Wyszukiwanie informacji w Internecie Wyszukiwanie informacji w Internecie informacje praktyczne dla każdego Cz. 5. Darmowe MMS-y przez Internet MMS to multimedialny SMS, czyli wiadomość multimedialna zawierająca grafikę, animację, wideoklip

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka

Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka Wprowadzenie do programowania w języku Visual Basic. Podstawowe instrukcje języka 1. Kompilacja aplikacji konsolowych w środowisku programistycznym Microsoft Visual Basic. Odszukaj w menu startowym systemu

Bardziej szczegółowo

Krótki kurs obsługi środowiska programistycznego Turbo Pascal z 12 Opracował Jan T. Biernat. Wstęp

Krótki kurs obsługi środowiska programistycznego Turbo Pascal z 12 Opracował Jan T. Biernat. Wstęp Krótki kurs obsługi środowiska programistycznego Turbo Pascal 7.0 1 z 12 Wstęp Środowisko programistyczne Turbo Pascal, to połączenie kilku programów w jeden program. Środowisko to zawiera m.in. kompilator,

Bardziej szczegółowo

Korespondencja seryjna

Korespondencja seryjna Korespondencja seryjna Listy seryjne - część pierwsza Przygotowanie korespondencji seryjnej zawsze składa się z trzech etapów. Przygotowanie treści dokumentu głównego. Stworzenie źródła danych (lub skorzystanie

Bardziej szczegółowo

A. B. Co warto wiedzieć o aminokwasach?

A. B. Co warto wiedzieć o aminokwasach? A. B. Co warto wiedzieć o aminokwasach? a) 1. Cele lekcji a. a) Wiadomości Uczeń zna pojęcia: asymetryczny atom węgla, L-aminokwas, peptyd, reakcja kondensacji, aminokwas białkowy, aminokwas egzogenny

Bardziej szczegółowo

Metody analizy białek - opis przedmiotu

Metody analizy białek - opis przedmiotu Metody analizy białek - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Metody analizy białek Kod przedmiotu 13.9-WB-BMD-MAB-L-S14_pNadGenPEBES Wydział Kierunek Wydział Nauk Biologicznych Biologia /

Bardziej szczegółowo

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych 5.2. Pierwsze kroki z bazami danych Uruchamianie programu Podobnie jak inne programy, OO Base uruchamiamy z Menu Start, poprzez zakładkę Wszystkie programy, gdzie znajduje się folder OpenOffice.org 2.2,

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Karta pracy 1

Bazy danych Karta pracy 1 Bazy danych Karta pracy 1 Bazy danych Karta pracy 1 1. Utwórz katalog Bazy danych służący do przechowywania wszelkich danych dotyczących kursu. 2. W katalogu Bazy danych stwórz podkatalog BD1 służący jako

Bardziej szczegółowo

Arkusz Optivum. Jak eksportować do SIO dane z Arkusza Optivum?

Arkusz Optivum. Jak eksportować do SIO dane z Arkusza Optivum? Arkusz Optivum Jak eksportować do SIO dane z Arkusza Optivum? W celu eksportowania danych z Arkusza Optivum do SIO należy wykonać następujące czynności: 1. W programie Arkusz Optivum zaktualizować arkusz

Bardziej szczegółowo

UONET+ moduł Dziennik

UONET+ moduł Dziennik UONET+ moduł Dziennik Jak modyfikować czcionkę na świadectwach, aby poprawnie drukowały się oceny opisowe uczniów? Przygotowując w systemie UONET+ świadectwa dla uczniów klas I-III szkoły podstawowej,

Bardziej szczegółowo

Kadry Optivum, Płace Optivum

Kadry Optivum, Płace Optivum Kadry Optivum, Płace Optivum Jak seryjnie przygotować wykazy absencji pracowników? W celu przygotowania pism zawierających wykazy nieobecności pracowników skorzystamy z mechanizmu Nowe wydruki seryjne.

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

Kadry Optivum, Płace Optivum. Jak przenieść dane na nowy komputer?

Kadry Optivum, Płace Optivum. Jak przenieść dane na nowy komputer? Kadry Optivum, Płace Optivum Jak przenieść dane na nowy komputer? Aby kontynuować pracę z programem Kadry Optivum lub Płace Optivum (lub z obydwoma programami pracującymi na wspólnej bazie danych) na nowym

Bardziej szczegółowo

Karty pracy. Ustawienia. W tym rozdziale została opisana konfiguracja modułu CRM Karty pracy oraz widoki i funkcje w nim dostępne.

Karty pracy. Ustawienia. W tym rozdziale została opisana konfiguracja modułu CRM Karty pracy oraz widoki i funkcje w nim dostępne. Karty pracy W tym rozdziale została opisana konfiguracja modułu CRM Karty pracy oraz widoki i funkcje w nim dostępne. Ustawienia Pierwszym krokiem w rozpoczęciu pracy z modułem Karty Pracy jest definicja

Bardziej szczegółowo

Instrukcja migracji PREMIUM. Mendeley_Migration_Guide_Polish.indd 1

Instrukcja migracji PREMIUM. Mendeley_Migration_Guide_Polish.indd 1 Instrukcja migracji PREMIUM Mendeley_Migration_Guide_Polish.indd 1 Jak przenieść swoje źródła z innych narzędzi literaturowych do Mendeley Jedną z korzyści płynących z korzystania z Mendeley jest możliwość

Bardziej szczegółowo

Płace Optivum. 1. Zainstalować serwer SQL (Microsoft SQL Server 2008 R2) oraz program Płace Optivum.

Płace Optivum. 1. Zainstalować serwer SQL (Microsoft SQL Server 2008 R2) oraz program Płace Optivum. Płace Optivum Jak przenieść dane programu Płace Optivum na nowy komputer? Aby kontynuować pracę z programem Płace Optivum na nowym komputerze, należy na starym komputerze wykonać kopię zapasową bazy danych

Bardziej szczegółowo

SPIS ILUSTRACJI, BIBLIOGRAFIA

SPIS ILUSTRACJI, BIBLIOGRAFIA SPIS ILUSTRACJI, BIBLIOGRAFIA Ćwiczenie 1 Automatyczne tworzenie spisu ilustracji 1. Wstaw do tekstu roboczego kilka rysunków (WSTAWIANIE OBRAZ z pliku). 2. Ustaw kursor w wersie pod zdjęciem i kliknij

Bardziej szczegółowo

EBSCOhost Wyszukiwanie podstawowe dla Bibliotek akademickich

EBSCOhost Wyszukiwanie podstawowe dla Bibliotek akademickich EBSCOhost Wyszukiwanie podstawowe dla Bibliotek akademickich Szkolenie support.ebsco.com Witamy w szkoleniu EBSCO Publishing dotyczącym Wyszukiwania podstawowego dla Bibliotek akademickich, zwięzłym przewodniku

Bardziej szczegółowo

Materiały szkoleniowe Moduł Mapa inwestora. Starostwo Powiatowe w Chełmie

Materiały szkoleniowe Moduł Mapa inwestora. Starostwo Powiatowe w Chełmie Moduł Mapa inwestora Starostwo Powiatowe w Chełmie Informacje o dokumencie: Autor: Zespół ds. szkoleo Tytuł: Wersja: 1.0 Liczba stron: 23 Data utworzenia: 2014-10-13 Data ost. modyfikacji: 2014-10-13 Kontakt

Bardziej szczegółowo

Sekretariat Optivum. Jak przygotować listę uczniów zawierającą tylko wybrane dane, np. adresy e-mail ucznia i jego opiekunów? Projektowanie listy

Sekretariat Optivum. Jak przygotować listę uczniów zawierającą tylko wybrane dane, np. adresy e-mail ucznia i jego opiekunów? Projektowanie listy Sekretariat Optivum Jak przygotować listę uczniów zawierającą tylko wybrane dane, np. adresy e-mail ucznia i jego opiekunów? Program Sekretariat Optivum ma wbudowane różne edytory, które umożliwiają przygotowywanie

Bardziej szczegółowo

Inwentarz Optivum. Jak wykorzystać kolektor danych do wypełniania arkuszy spisowych?

Inwentarz Optivum. Jak wykorzystać kolektor danych do wypełniania arkuszy spisowych? Inwentarz Optivum Jak wykorzystać kolektor danych do wypełniania arkuszy spisowych? Kolektor danych jest to urządzenie, które umożliwia automatyczną identyfikację kodów kreskowych. Program Inwentarz Optivum

Bardziej szczegółowo

1. Przypisy, indeks i spisy.

1. Przypisy, indeks i spisy. 1. Przypisy, indeks i spisy. (Wstaw Odwołanie Przypis dolny - ) (Wstaw Odwołanie Indeks i spisy - ) Przypisy dolne i końcowe w drukowanych dokumentach umożliwiają umieszczanie w dokumencie objaśnień, komentarzy

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Stosowanie stylów

Zadanie 1. Stosowanie stylów Zadanie 1. Stosowanie stylów Styl to zestaw elementów formatowania określających wygląd: tekstu atrybuty czcionki (tzw. styl znaku), akapitów np. wyrównanie tekstu, odstępy między wierszami, wcięcia, a

Bardziej szczegółowo

Bioinformatyka II Modelowanie struktury białek

Bioinformatyka II Modelowanie struktury białek Bioinformatyka II Modelowanie struktury białek 1. Który spośród wymienionych szablonów wybierzesz do modelowania? Dlaczego? Struktura krystaliczną czy NMR (to samo białko, ta sama rozdzielczość)? Strukturę

Bardziej szczegółowo

UONET+ moduł Sekretariat

UONET+ moduł Sekretariat UONET+ moduł Sekretariat Jak przenieść ucznia objętego obowiązkiem szkolnym do innej szkoły? Aby w systemie UONET+ odnotować fakt przeniesienia ucznia objętego obowiązkiem szkolnym do innej szkoły, należy

Bardziej szczegółowo

Bazy danych kwerendy (moduł 5) 1. Przekopiuj na dysk F:\ bazę M5KW.mdb z dysku wskazanego przez prowadzącego

Bazy danych kwerendy (moduł 5) 1. Przekopiuj na dysk F:\ bazę M5KW.mdb z dysku wskazanego przez prowadzącego Bazy danych kwerendy (moduł 5) 1. Przekopiuj na dysk F:\ bazę M5KW.mdb z dysku wskazanego przez prowadzącego 2. Otwórz bazę (F:\M5KW) 3. Zapoznaj się ze strukturą bazy (tabele, relacje) 4. Wykorzystując

Bardziej szczegółowo

Grażyna Koba. Grafika komputerowa. materiały dodatkowe do podręcznika. Informatyka dla gimnazjum

Grażyna Koba. Grafika komputerowa. materiały dodatkowe do podręcznika. Informatyka dla gimnazjum Grażyna Koba Grafika komputerowa materiały dodatkowe do podręcznika Informatyka dla gimnazjum Rysunki i animacje w Edytorze postaci 1. Rysunek w Edytorze postaci Edytor postaci (rys. 1.) jest częścią programu

Bardziej szczegółowo

TURNINGPOINT KROKI DO URUCHOMIENIA TESTU NA PC

TURNINGPOINT KROKI DO URUCHOMIENIA TESTU NA PC TURNINGPOINT KROKI DO URUCHOMIENIA TESTU NA PC 1. Podłącz odbiornik 2. Uruchom TurningPoint 3. Sprawdź połączenie (Odbiornik i/lub ResponseWare) 4. Wybierz listę uczestników (opcjonalne) 5. Wybierz głosowanie

Bardziej szczegółowo

Formatowanie tekstu przy uz yciu stylo w

Formatowanie tekstu przy uz yciu stylo w Formatowanie tekstu przy uz yciu stylo w Czy stosowanie wciąż tego samego formatowania albo zmienianie koloru, rozmiaru lub rodzaju czcionki w celu wyróżnienia tekstu należy do często wykonywanych czynności?

Bardziej szczegółowo

SQL Server Configuration Manager centrum dowodzenia

SQL Server Configuration Manager centrum dowodzenia Instrukcja do przedmiotu Bazy danych laboratorium (zajęcia 1) 1 Celem pierwszych zajęć laboratoryjnych jest poznanie podstaw obsługi MS SQL Server 2005 za pomocą programu SQL Server Management Studio,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkowania BPH BankConnect w programie INFOR System.

Instrukcja użytkowania BPH BankConnect w programie INFOR System. Instrukcja użytkowania BPH BankConnect w programie INFOR System. Dokument opisuje współpracę BPH BankConnect z programem INFOR System, która umożliwia wykonywanie części operacji bankowych bezpośrednio

Bardziej szczegółowo

7. Podstawy zarządzania szablonami

7. Podstawy zarządzania szablonami 7 7. Podstawy zarządzania szablonami Większość istotnych ustawień konfiguracyjnych jest przechowywana w pliku projektu. Wszystkie takie ustawienia będą zapamiętane także w szablonie. Jeżeli wykonuje się

Bardziej szczegółowo

Świadectwa Optivum. Eksport danych uczniów w formacie SOU z przygotowanego pliku świadectw

Świadectwa Optivum. Eksport danych uczniów w formacie SOU z przygotowanego pliku świadectw Świadectwa Optivum Jak zmienić szablon świadectwa w pliku świadectw? W pliku świadectw przechowywany jest komplet informacji potrzebnych do wydrukowania świadectw określonej grupy osób, m.in.: dane osobowe

Bardziej szczegółowo

Jak rozpocząć pracę? Mapa

Jak rozpocząć pracę? Mapa Jak rozpocząć pracę? SWDE Manager jest aplikacją służącą do przeglądania graficznych i opisowych danych ewidencji gruntów i budynków zapisanych w formacie SWDE (.swd,.swg,.swde). Pracując w SWDE Managerze,

Bardziej szczegółowo

Geofabrik.

Geofabrik. OpenStreetMap (OSM) OpenStreetMap jest globalnym projektem społeczności internetowej, mający na celu stworzenie darmowej oraz swobodnie dostępnej mapy świata. Mapa może być edytowalna poprzez zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

1. Arkusz kalkulacyjny 7

1. Arkusz kalkulacyjny 7 Spis treści 1. Arkusz kalkulacyjny 7 1.1. Pierwsze kroki w arkuszu..........................................................8 1.2. Pierwsze kroki w arkuszu ćwiczenia.............................................12

Bardziej szczegółowo

EKSPLOATACJA SYSTEMÓW TECHNICZNYCH - LAB. Wprowadzenie do zajęć

EKSPLOATACJA SYSTEMÓW TECHNICZNYCH - LAB. Wprowadzenie do zajęć Politechnika Śląska Wydział Organizacji i Zarządzania Katedra Podstaw Systemów Technicznych EKSPLOATACJA SYSTEMÓW TECHNICZNYCH - LAB. Ćwiczenie 1 Wprowadzenie do zajęć Plan ćwiczenia 1. Zapoznanie się

Bardziej szczegółowo

SKRÓCONA INSTRUKCJA KORZYSTANIA Z SYTEMU CLIP WERSJA DLA NAUCZYCIELI

SKRÓCONA INSTRUKCJA KORZYSTANIA Z SYTEMU CLIP WERSJA DLA NAUCZYCIELI SKRÓCONA INSTRUKCJA KORZYSTANIA Z SYTEMU CLIP WERSJA DLA NAUCZYCIELI Wersja 17112008EMPIK Instruktaż dla nauczycieli zawiera skrócony opis następujących czynności: Tworzenie kursu Wysyłanie zadań domowych

Bardziej szczegółowo

PROJEKT CZĘŚCIOWO FINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ. Opis działania raportów w ClearQuest

PROJEKT CZĘŚCIOWO FINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ. Opis działania raportów w ClearQuest PROJEKT CZĘŚCIOWO FINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ Opis działania raportów w ClearQuest Historia zmian Data Wersja Opis Autor 2008.08.26 1.0 Utworzenie dokumentu. Wersja bazowa dokumentu. 2009.12.11 1.1

Bardziej szczegółowo

IIIIIIIIIIIIIIIMMIMMIII

IIIIIIIIIIIIIIIMMIMMIII IIIIIIIIIIIIIIIMMIMMIII O programie Program Itelix itender Manager przeznaczony jest do zarządzania zapytaniami ofertowymi przesyłanymi za pomocą poczty elektronicznej przez firmy korzystające z systemu

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wlkp. Laboratorium architektury komputerów

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wlkp. Laboratorium architektury komputerów Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wlkp. Laboratorium architektury komputerów Nr i temat ćwiczenia Nr albumu Grupa Rok S 6. Konfiguracja komputera Data wykonania ćwiczenia N Data oddania sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Jak utworzyć plik SIO dla aktualnego spisu?

Jak utworzyć plik SIO dla aktualnego spisu? System Informacji Oświatowej Jak utworzyć plik SIO dla aktualnego spisu? Programy Arkusz Optivum, Kadry Optivum, Płace Optivum, Sekretariat Optivum oraz Księgowość Optivum dostarczają znaczną część danych

Bardziej szczegółowo

Gromadzenie danych. Przybliżony czas ćwiczenia. Wstęp. Przegląd ćwiczenia. Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut.

Gromadzenie danych. Przybliżony czas ćwiczenia. Wstęp. Przegląd ćwiczenia. Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut. Gromadzenie danych Przybliżony czas ćwiczenia Poniższe ćwiczenie ukończysz w czasie 15 minut. Wstęp NI-DAQmx to interfejs służący do komunikacji z urządzeniami wspomagającymi gromadzenie danych. Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Kalkulator kalorii i wartości odżywczych by CTI. Instrukcja

Kalkulator kalorii i wartości odżywczych by CTI. Instrukcja Kalkulator kalorii i wartości odżywczych by CTI Instrukcja Spis treści 1. Opis programu... 3 2. Logowanie... 4 3. Okno główne programu... 4 4. Tworzenie receptury, generowanie etykiety wartości odżywczych...

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Adam Pinkowski

mgr inż. Adam Pinkowski mgr inż. Adam Pinkowski Tel. 058 661 78 50 tel. kom. (0) 502 180 637 Adres domowy: 81-342 Gdynia, ul. Waszyngtona 18/23 e-mail: pinkowski@geoprogram.eu INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA PROGRAMU PROFILGEO (v.7.1.235)

Bardziej szczegółowo

Elektroniczny Urząd Podawczy

Elektroniczny Urząd Podawczy Elektroniczny Urząd Podawczy Dzięki Elektronicznemu Urzędowi Podawczemu Beneficjent może wypełnić i wysłać formularz wniosku o dofinansowanie projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa

Bardziej szczegółowo

Bioinformatyka II Modelowanie struktury białek

Bioinformatyka II Modelowanie struktury białek Bioinformatyka II Modelowanie struktury białek 1. Który spośród wymienionych szablonów wybierzesz do modelowania dla każdego z podanych przypadków? Dlaczego? Struktura krystaliczną czy NMR (to samo białko,

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wlkp. Laboratorium architektury komputerów

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wlkp. Laboratorium architektury komputerów Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wlkp. Laboratorium architektury komputerów Nr i temat ćwiczenia Nr albumu Grupa Rok S 3. Konfiguracja systemu Data wykonania ćwiczenia N Data oddania sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Podręcznik konfiguracji wysyłania

Podręcznik konfiguracji wysyłania Podręcznik konfiguracji wysyłania W tej instrukcji opisano, w jaki sposób za pomocą Narzędzia konfiguracji funkcji wysyłania skonfigurować urządzenie w celu wysyłania zeskanowanych dokumentów jako wiadomości

Bardziej szczegółowo

Finanse. Jak wykonać import listy płac z programu Płace Optivum do aplikacji Finanse?

Finanse. Jak wykonać import listy płac z programu Płace Optivum do aplikacji Finanse? Finanse Jak wykonać import listy płac z programu Płace Optivum do aplikacji Finanse? Operacja importu list płac z programu Płace Optivum do aplikacji Finanse przebiega w następujących krokach: 1. wybór

Bardziej szczegółowo

ELEKTRONICZNA KSIĄŻKA ZDARZEŃ

ELEKTRONICZNA KSIĄŻKA ZDARZEŃ ELEKTRONICZNA KSIĄŻKA ZDARZEŃ Instrukcja obsługi 1. WSTĘP... 2 2. LOGOWANIE DO SYSTEMU... 2 3. STRONA GŁÓWNA... 3 4. EWIDENCJA RUCHU... 4 4.1. Dodanie osoby wchodzącej na teren obiektu... 4 4.2. Dodanie

Bardziej szczegółowo

Przewodnik Szybki start

Przewodnik Szybki start Przewodnik Szybki start Program Microsoft Visio 2013 wygląda inaczej niż wcześniejsze wersje, dlatego przygotowaliśmy ten przewodnik, aby skrócić czas nauki jego obsługi. Zaktualizowane szablony Szablony

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika Punkt Szczepień

Podręcznik użytkownika Punkt Szczepień Podręcznik użytkownika Punkt Szczepień Dotyczy wersji: 8.1.1. Spis treści 1. Punkt szczepień... ręczna konfiguracja wstępna 3 1.1. Konfiguracja świadczeń... 3 1.2. Wystawianie skierowań... 4 2. Moduł Punkt...

Bardziej szczegółowo

plansoft.org www.plansoft.org Zmiany w Plansoft.org Błyskawiczny eksport danych PLANOWANIE ZAJĘĆ, REZERWOWANIE SAL I ZASOBÓW

plansoft.org www.plansoft.org Zmiany w Plansoft.org Błyskawiczny eksport danych PLANOWANIE ZAJĘĆ, REZERWOWANIE SAL I ZASOBÓW Zmiany w Plansoft.org Błyskawiczny eksport danych... 1 Jak wyeksportować dane... 1 Eksportowanie planu studiów, zajęć, statystyk i danych słownikowych... 2 Dostosowywanie wyników eksportu... 4 Filtrowanie

Bardziej szczegółowo

Zadanie 8. Dołączanie obiektów

Zadanie 8. Dołączanie obiektów Zadanie 8. Dołączanie obiektów Edytor Word umożliwia dołączanie do dokumentów różnych obiektów. Mogą to być gotowe obiekty graficzne z galerii klipów, równania, obrazy ze skanera lub aparatu cyfrowego.

Bardziej szczegółowo

BACKUP BAZ DANYCH FIREBIRD

BACKUP BAZ DANYCH FIREBIRD BACKUP BAZ DANYCH FIREBIRD SPIS TREŚCI Informacje ogólne... 2 Tworzenie projektu... 2 Krok 1: Informacje podstawowe... 2 Krok 2: Dane... 3 Backup bazy umieszczonej na serwerze... 3 Bezpośredni backup pliku

Bardziej szczegółowo

Instalowanie dodatku Message Broadcasting

Instalowanie dodatku Message Broadcasting Message Broadcasting Message Broadcasting jest dodatkiem dla EasyMP Monitor. Dodatek ten umożliwia użytkownikom o uprawnieniach administratora wysyłanie wiadomości i ogłoszeń do jednego lub więcej projektorów

Bardziej szczegółowo

ZLECENIA STAŁE. Instrukcja Użytkownika systemu bankowości internetowej dla firm. BOŚBank24 iboss

ZLECENIA STAŁE. Instrukcja Użytkownika systemu bankowości internetowej dla firm. BOŚBank24 iboss BANK OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. ul. Żelazna 32 / 00-832 Warszawa tel.: (+48 22) 850 87 35 faks: (+48 22) 850 88 91 e-mail: bos@bosbank.pl Instrukcja Użytkownika systemu bankowości internetowej dla firm ZLECENIA

Bardziej szczegółowo

Konfigurowanie sterownika CX1000 firmy Beckhoff wprowadzenie. 1. Konfiguracja pakietu TwinCAT do współpracy z sterownikiem CX1000

Konfigurowanie sterownika CX1000 firmy Beckhoff wprowadzenie. 1. Konfiguracja pakietu TwinCAT do współpracy z sterownikiem CX1000 Konfigurowanie sterownika CX1000 firmy Beckhoff wprowadzenie Stanowisko laboratoryjne ze sterownikiem CX1000 Sterownik CX1000 należy do grupy urządzeń określanych jako komputery wbudowane (Embedded-PC).

Bardziej szczegółowo

Temat: Definiowanie zadań, sekwencji i kamer w prezentacji programu Autodesk Inventor

Temat: Definiowanie zadań, sekwencji i kamer w prezentacji programu Autodesk Inventor Techniki CAD w pracy inŝyniera Aplikacja programu Autodesk Inventor 2010. Studium stacjonarne i niestacjonarne. Kierunek: Elektrotechnika Temat: Definiowanie zadań, sekwencji i kamer w prezentacji programu

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania...

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA. Spis treści. I. Wprowadzenie... 2. II. Tworzenie nowej karty pracy... 3. a. Obiekty... 4. b. Nauka pisania... INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Spis treści I. Wprowadzenie... 2 II. Tworzenie nowej karty pracy... 3 a. Obiekty... 4 b. Nauka pisania... 5 c. Piktogramy komunikacyjne... 5 d. Warstwy... 5 e. Zapis... 6 III. Galeria...

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA EDYCJI PROFILU OSOBOWEGO W SERWISIE WWW.UMCS.PL

INSTRUKCJA EDYCJI PROFILU OSOBOWEGO W SERWISIE WWW.UMCS.PL INSTRUKCJA EDYCJI PROFILU OSOBOWEGO W SERWISIE WWW.UMCS.PL Lublin, 16 stycznia 2014 r. 1. Logowanie do systemu Aby rozpocząć edycję profilu osobowego wejdź na stronę główną www.umcs.pl w zakładkę Jednostki

Bardziej szczegółowo

Instrukcja logowania się i wprowadzania ocen do systemu USOSweb

Instrukcja logowania się i wprowadzania ocen do systemu USOSweb Instrukcja logowania się i wprowadzania ocen do systemu USOSweb Uwaga! Niniejsza instrukcja nie stanowi pełnego opisu wszystkich funkcji systemu USOSweb. Zawiera ona jedynie informacje niezbędne do pomyślnego

Bardziej szczegółowo

Microsoft Access materiały pomocnicze do ćwiczeń cz. 1

Microsoft Access materiały pomocnicze do ćwiczeń cz. 1 Microsoft Access materiały pomocnicze do ćwiczeń cz. 1 I. Tworzenie bazy danych za pomocą kreatora Celem ćwiczenia jest utworzenie przykładowej bazy danych firmy TEST, zawierającej informacje o pracownikach

Bardziej szczegółowo

Matury Optivum. Jak w roku szkolnym 2015/2016 zaimportować do programu deklaracje maturalne uczniów?

Matury Optivum. Jak w roku szkolnym 2015/2016 zaimportować do programu deklaracje maturalne uczniów? Matury Optivum Jak w roku szkolnym 2015/2016 zaimportować do programu deklaracje maturalne uczniów? W roku szkolnym 2015/2016 zmieniono sposób przygotowywania deklaracji maturalnych przez uczniów. W związku

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE WYSZUKIWANIE OGŁOSZEŃ

WPROWADZENIE WYSZUKIWANIE OGŁOSZEŃ WPROWADZENIE 1. Cel dokumentu Celem dokumentu jest: Zapoznanie internauty z funkcjonalnością realizowaną przez Bazę Konkurencyjności. Dostarczenie szczegółowych informacji na temat podstron, które znajdują

Bardziej szczegółowo

UONET+ moduł Dziennik

UONET+ moduł Dziennik UONET+ moduł Dziennik Dokumentowanie lekcji w systemie UONET+ W systemie UONET+ bieżące lekcje rejestruje się i dokumentuje w module Dziennik w widoku Dziennik/ Lekcja. Dokumentowanie lekcji w tym widoku,

Bardziej szczegółowo

Jak przygotować pliki gotowe do publikacji w sieci za pomocą DigitLabu?

Jak przygotować pliki gotowe do publikacji w sieci za pomocą DigitLabu? Jak przygotować pliki gotowe do publikacji w sieci za pomocą DigitLabu? Po zainstalowaniu DigitLabu na komputerze otrzymujemy pakiet programów niezbędnych do przygotowania cyfrowych wersji obiektów tekstowych.

Bardziej szczegółowo

Wyniki operacji w programie

Wyniki operacji w programie R O Z D Z I A Ł 6 Wyniki operacji w programie Dowiesz się jak: Przeglądać wyniki przeprowadzonych operacji Zatwierdzać i wycofywać przeprowadzane operacje Przeglądać listy środków w centrach kosztów i

Bardziej szczegółowo

Podręcznik korzystania z platformy szkoleniowej i szkoleń elearningowych BDOT10k

Podręcznik korzystania z platformy szkoleniowej i szkoleń elearningowych BDOT10k Podręcznik korzystania z platformy szkoleniowej i szkoleń elearningowych BDOT10k Realizowanych w ramach zamówienia na kompleksową organizację szkoleń w formie kursów e-learningowych z możliwością, form

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia z systemu operacyjnego WINDOWS

Ćwiczenia z systemu operacyjnego WINDOWS Opracowanie: Krzysztof Trembaczowski Spis treści Ćwiczenia z systemu operacyjnego Windows 98.... 3 1. Ćwiczenie (Zabawa z pasjansem)... 3 2. Ćwiczenie (Elementy składowe interfejsu)... 3 3. Ćwiczenie (Elementy

Bardziej szczegółowo

Jak zrobić dobrą mapę myśli

Jak zrobić dobrą mapę myśli Poradnik dla początkujących Jak zrobić dobrą mapę myśli i się nie pogubić? Krótki wstęp W tym krótkim opracowaniu dowiesz się, jak zbudować mapę myśli, która będzie dla Ciebie dobrą zabawą, a jednocześnie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Doctrine ORM

Wprowadzenie do Doctrine ORM Wprowadzenie do Doctrine ORM Przygotowanie środowiska Do wykonania ćwiczenia konieczne będzie zainstalowanie narzędzia Composer i odpowiednie skonfigurowanie Netbeans (Tools->Options->Framework & Tools->Composer,

Bardziej szczegółowo

Kod składa się z kodu głównego oraz z odpowiednich kodów dodatkowych (akcesoriów). Do kodu można przyłączyć maksymalnie 9 kodów dodatkowych.

Kod składa się z kodu głównego oraz z odpowiednich kodów dodatkowych (akcesoriów). Do kodu można przyłączyć maksymalnie 9 kodów dodatkowych. Kody katalogowe Informacje ogólne Kod katalogowy jest to numer indentyfikacyjny producenta. Kod składa się z kodu głównego oraz z odpowiednich kodów dodatkowych (akcesoriów). Do kodu można przyłączyć maksymalnie

Bardziej szczegółowo

Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA

Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA Instytut Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytet Zielonogórski SYSTEMY SCADA Laboratorium nr 14 PODSTAWY OBSŁUGI PROGRAMU WONDERWARE INTOUCH 10.1 Opracował: mgr inż. Marcel Luzar Cel: Konfiguracja

Bardziej szczegółowo

Online Workbook. Przewodnik dla nauczycieli. Dostęp do konta nauczyciela Online Workbook. Macmillan Education

Online Workbook. Przewodnik dla nauczycieli. Dostęp do konta nauczyciela Online Workbook. Macmillan Education Online Workbook Przewodnik dla nauczycieli Ćwiczenia w Online Workbook odpowiadają tym w drukowanej wersji zeszytu ćwiczeń, ale pozwalają uczniom i nauczycielom otrzymać natychmiastową informację zwrotną

Bardziej szczegółowo

Przewodnik... Tworzenie ankiet

Przewodnik... Tworzenie ankiet Przewodnik... Tworzenie ankiet W tym przewodniku dowiesz się jak Dowiesz się, w jaki sposób zadawać pytania tak często, jak potrzebujesz i uzyskiwać informacje pomocne w ulepszeniu Twoich produktów i kampanii

Bardziej szczegółowo

By móc zainstalować plugin niezbędna jest uprzednia instalacja Notowań Online 3 oraz programu do analizy technicznej AmiBroker.

By móc zainstalować plugin niezbędna jest uprzednia instalacja Notowań Online 3 oraz programu do analizy technicznej AmiBroker. By móc zainstalować plugin niezbędna jest uprzednia instalacja Notowań Online 3 oraz programu do analizy technicznej AmiBroker. 1. Pobierz plik instalacyjny NOL3plugin.exe ze strony https://rbrokers.pl/amibroker-plugin

Bardziej szczegółowo

System rejestracji wizyt w BIOBANKU Instrukcja uz ytkownika systemu

System rejestracji wizyt w BIOBANKU Instrukcja uz ytkownika systemu System rejestracji wizyt w BIOBANKU Instrukcja uz ytkownika systemu Logowanie do systemu W celu zalogowania do systemu należy na stronie powitalnej systemu wpisać nazwę użytkownika i hasło użytkownika,

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze ABC komputera dla nauczyciela Materiały pomocnicze 1. Czego się nauczysz? Uruchamianie i zamykanie systemu: jak zalogować się do systemu po uruchomieniu komputera, jak tymczasowo zablokować komputer w

Bardziej szczegółowo

1. Ćwiczenia z programem PowerPoint

1. Ćwiczenia z programem PowerPoint 1. Ćwiczenia z programem PowerPoint Tworzenie prezentacji Ćwiczenie 1.1. 1. Uruchomić program prezentacyjny PowerPoint wyszukując w menu Start programu Windows polecenie Programy, a następnie wybrać Windows

Bardziej szczegółowo

Podręcznik Użytkownika aplikacji NOVO Szkoła. Profil Ucznia

Podręcznik Użytkownika aplikacji NOVO Szkoła. Profil Ucznia Podręcznik Użytkownika aplikacji NOVO Szkoła Profil Ucznia Spis treści 1 Podstawowe informacje 3 1.1 Przeglądarka internetowa........................................ 3 1.2 Logowanie i wylogowanie, sesja

Bardziej szczegółowo

Podręczna pomoc Microsoft Power Point 2007

Podręczna pomoc Microsoft Power Point 2007 Podręczna pomoc Microsoft Power Point 2007 Animacja (przejście) slajdu... 2 Wybór przejścia slajdu... 2 Ustawienie dźwięku dla przejścia... 3 Ustawienie szybkości przejścia slajdu... 4 Sposób przełączenia

Bardziej szczegółowo

Email Marketing Automation:

Email Marketing Automation: Email Marketing Automation: Integracja z Google Analytics 1 Aby zintegrować system FreshMail z Google Analytics będziesz potrzebować: 1. Aktywnego konta we FreshMailu. Jeśli jeszcze nie masz swojego, możesz

Bardziej szczegółowo

Krok po kroku... (czyli jak stworzyć i wydrukować krzyżówkę)

Krok po kroku... (czyli jak stworzyć i wydrukować krzyżówkę) - Program do tworzenia krzyżówek. - Krzyżówki mogą być przygotowywane w formie drukowanej lub elektronicznej. - Program jest bezpłatny, jeśli ćwiczenia przygotowywane za jego pomocą są udostępniane odbiorcą

Bardziej szczegółowo

NAGŁÓWKI, STOPKI, PODZIAŁY WIERSZA I STRONY, WCIĘCIA

NAGŁÓWKI, STOPKI, PODZIAŁY WIERSZA I STRONY, WCIĘCIA NAGŁÓWKI, STOPKI, PODZIAŁY WIERSZA I STRONY, WCIĘCIA Ćwiczenie 1: Ściągnij plik z tekstem ze strony www. Zaznacz tekst i ustaw go w stylu Bez odstępów. Sformatuj tekst: wyjustowany czcionka Times New Roman

Bardziej szczegółowo

Ocenianie opisowe Optivum. Jak przygotować i wydrukować świadectwa lub arkusze ocen?

Ocenianie opisowe Optivum. Jak przygotować i wydrukować świadectwa lub arkusze ocen? Ocenianie opisowe Optivum Jak przygotować i wydrukować świadectwa lub arkusze ocen? W programie Ocenianie opisowe Optivum można przygotowywać raporty w oparciu o wcześniej sporządzony szablon dokumentu,

Bardziej szczegółowo

Scenariusze obsługi danych MPZP

Scenariusze obsługi danych MPZP Scenariusze obsługi danych MPZP S t r o n a 2 I. URUCHOMIENIE MODUŁU PLANOWANIE PRZESTRZENNE... 3 II. NARZĘDZIA OBSŁUGI MPZP... 4 III. WYSZUKIWANIE PLANU... 5 Scenariusz wyszukiwania planu... 5 IV. WYSZUKIWANIE

Bardziej szczegółowo

Serwis jest dostępny w internecie pod adresem www.solidnyserwis.pl. Rysunek 1: Strona startowa solidnego serwisu

Serwis jest dostępny w internecie pod adresem www.solidnyserwis.pl. Rysunek 1: Strona startowa solidnego serwisu Spis treści 1. Zgłoszenia serwisowe wstęp... 2 2. Obsługa konta w solidnym serwisie... 2 Rejestracja w serwisie...3 Logowanie się do serwisu...4 Zmiana danych...5 3. Zakładanie i podgląd zgłoszenia...

Bardziej szczegółowo

Przewodnik Szybki start

Przewodnik Szybki start Przewodnik Szybki start Program Microsoft Access 2013 wygląda inaczej niż wcześniejsze wersje, dlatego przygotowaliśmy ten przewodnik, aby skrócić czas nauki jego obsługi. Zmienianie rozmiaru ekranu lub

Bardziej szczegółowo