Zmiany w morfologii twarzowej części czaszki u pacjentów z oligodoncją

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zmiany w morfologii twarzowej części czaszki u pacjentów z oligodoncją"

Transkrypt

1 Czas. Stomat., 2005, LVIII, 10 Zmiany w morfologii twarzowej części czaszki u pacjentów z oligodoncją Irregularities and deviations in the morphology of the facial skeleton in patients with oligodontia Barbara Biedziak Z Kliniki Ortodoncji AM im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu p.o. Kierownika: dr n. med. B. Biedziak Streszczenie Celem pracy było poznanie morfologicznych zmian w twarzowej części czaszki u pacjentów z oligodoncją. Materiał badawczy stanowiło 36 pacjentów z oligodoncją w wieku od 6 do 18 lat, w tym 5 z zespołem dysplazji ektodermalnej. W badaniu cefalometrycznym posłużono się pomiarami z metody Björka i Garna. Zmiany w twarzowej części czaszki wyrażają się skróceniem części zębodołowej żuchwy, jej prognatyzmem i inklinacją doprzednią, a także redukcją pionowej relacji pomiędzy żuchwą a szczęką. Pomiary metryczne wykazały niedobór długości zarówno w wymiarze strzałkowym jak i pionowym. HASŁA INDEKSOWE: oligodoncja, hipodoncja, morfologia twarzoczaszki Summary The study aimed at evaluation of morphological irregularities and deviations of the facial skeleton in patients with oligodontia. The clinical sample consisted of thirty-six patients (aged between 6 to 18 years) with oligodontia, including five cases of ectodermal dysplasia. Cephalometric analysis, based on Björk s and Garn s method, revealed the reduction of the height of the alveolar process in the mandible, mandibular skeletal prognathism, facial inclination of the mandible, as well as the reduction of the vertical dimension of the face. Cephalometric analysis demonstrates deficiencies in both sagittal and vertical dimensions. KEYWORDS: oligodontia, hipodontia, craniofacial morphology Wstęp Zmiany w zgryzie, a zwłaszcza w twarzy, sugerują istnienie zależności pomiędzy oligodoncją i morfologią twarzowej części czaszki, jednakże liczba opublikowanych do tej pory doniesień na ten temat jest bardzo skąpa. Jako jeden z pierwszych podjął ten temat Sarnäs (12), który na podstawie wyników badania cefalometrycznego 141 dzieci i młodzieży z oligodoncją, stwierdził retrognację szczęki wyrażającą się zmniejszeniem kąta s-n-ss oraz retruzję górnych i dolnych zębów siecznych z powiększonym kątem międzysiecznym. Nie wpływało to jednakże w ocenie autora na pozycję warg i estetykę rysów twarzy. Dermaut (3) spostrzegł wyłącznie zgryz głęboki szkieletowy, który rozpoznał u 45% badanych przez siebie dzieci i młodzieży z agenezją zębów podczas, gdy w grupie kontrolnej nieprawidłowość ta występowała u 28%. W wymiarze strzałkowym przeważała w badanej grupie I klasa szkieletowa. Nodal (9) rozpoznała znacznie więcej zmian u dzieci z brakiem zębów przekraczającym liczbę dwunastu. Wyrażały się one zmniejszeniem kątów: ss-n-pg, NSL/ML, NL/ML, CL/ML oraz powiększeniem s-n-pg. Zmiany te wskazywały nie tylko na skrócenie dolnego odcinka twarzowej części czaszki, lecz także na prognatyzm żuchwy, przy równoczesnym skróceniu jej części zębodołowej. 752

2 2005, LVIII, 10 Morfologia twarzowej części czaszki u pacjentów z oligodoncją Ogaard i Krogstad (10) stwierdzili u 44 pacjentów z oligodoncją wyłącznie retruzję górnych i dolnych zębów siecznych, czemu towarzyszyło w profilu twarzy cofnięcie warg, zwłaszcza górnej. Wraz ze wzrostem liczby brakujących zębów, autorzy ci spostrzegali ponadto zmniejszenie kąta podstawy żuchwy i obniżenie przedniej dolnej wysokości twarzy. Natomiast Ϋksel i Ücem (13) nie znalazły wyraźnych różnic w wynikach badania cefalometrycznego pomiędzy grupami z agenezją zębów i kontrolną, jednakże ich materiał badawczy stanowili w znacznej przewadze pacjenci z hipodoncją. Tylko u nielicznych osób z obustronnym brakiem dolnych zębów przedtrzonowych, autorki te spostrzegały powiększenie kątów SNA i SNB, co ich zdaniem przemawia za doprzednią pozycją szczęki i żuchwy w tym rodzaju braków zębów. Z kolei Chung i wsp. (2) na podstawie cefalometrycznego badania 59 osób ze średnim brakiem siedmiu zębów wykazali, że w miarę powiększenia się liczby brakujących zębów, następuje istotne zmniejszenie się kąta ANB, co potwierdza spostrzeganą wcześniej przez Nodal, tendencję do III klasy szkieletowej. Choć przedstawione publikacje, zawierające wyniki badania cefalometrycznego, generalnie potwierdzają wpływ oligodoncji na powstawanie zmian w morfologii twarzowej części czaszki, to rodzaj i stopień nasilenia tych zmian jest przez różnych autorów oceniany niejednakowo, często wręcz sprzecznie. Podczas, gdy Nodal i Chung stwierdzają u pacjentów z oligodoncją zaburzenia wzrostu twarzowej części czaszki zarówno w wymiarze strzałkowym jak i pionowym, to Särnas i Rune spostrzegają tylko retrognację szczęki z retruzją zębów siecznych, a Ogaard i Krogstad samą tylko retruzję tych zębów. Materiał i metody badania Materiał badawczy stanowiło 36 pacjentów z oligodoncją w wieku od 6 do 18 roku życia (mediana wieku 13 lat.), w tym 19 dziewcząt i 17 chłopców. W badanej grupie znajdowało się 5 osób z zespołem dysplazji ektodermalnej. Za podstawę rozpoznania oligodoncji przyjęto brak przekraczający liczbę 4 zębów, przy czym nie brano pod uwagę agenezji trzecich zębów trzonowych ze względu na znacznie większą częstość jej występowania w populacji niż pozostałych zębów. Liczba brakujących zębów wynosiła od 5 do 27. Najczęściej obserwowano brak 7 i 8 zębów, następnie 12, 5 i 6, rzadziej 14-18, a najrzadziej 9, 10, 24 i 27 (ryc. 1). Najliczniejsze braki zębów występowały u pacjentów z zespołem dysplazji ektodermalnej, u których wynosiły od 7 do 27 zębów, podczas gdy w pojedynczo występującej oligodoncji największa liczba brakujących zębów wynosiła 18. Agenezja zębów występowała zwykle w kilku różnych grupach zębowych i najczęściej dotyczyła zębów przedtrzonowych, zwłaszcza drugich,i to zarówno górnych jak i dolnych, bocznych siekaczy górnych i dolnych przyśrodkowych oraz drugich zębów trzonowych. Badanie cefalometryczne wykonano na bocznych zdjęciach odległościowych głowy w celu poznania morfologicznych zmian w twarzowej części czaszki. W badaniu tym posłużono się metodami Björka i Garna. Ze względu na brak w Cel pracy Celem pracy było poznanie zmian w morfologii twarzowej części czaszki u dzieci i młodzieży z oligodoncją. Ryc. 1. Liczbowy rozkład agenezji zębów w grupie z oligodoncją. 753

3 B. Biedziak Czas. Stomat., Ryc. 2a, b. Punkty kostne i płaszczyzny wykorzystywane w analizie teleradiogramu według metody Bjőrka. metodzie Björka pomiarów metrycznych, wykonano dodatkowo pomiary według metody Garna, która została stworzona dla analizy wzorca wzrostu czaszkowo twarzowego w wadach rozwojowych (4). Analiza teleradiogramu według Björka obejmowała następujące pomiary kątowe (ryc. 2a,b): s-n-ss, s-n-pg, s-n-sm, ss-n-pg, ss-n-sm, pr-n- -ss, CL/ML, NSL/NL, NSL/ML, NL/ML, ILS/ NL, ILI/ML, ii. Według metody Garna wykonano następujące pomiary metryczne (ryc. 3):AS, SN, FD, SR, PL, MC, RH, GS, SF, AH, AD, SH, MH, PF. Wyniki pomiarów cefalometrycznych porównano ze średnimi normami opracowanymi przez twórców obydwóch metod dla rasy kaukaskiej i poddano analizie statystycznej (1, 4). wykazuje kąt NSL/ML, który jest zmniejszony średnio o 5 o, co świadczy o doprzedniej inklinacji żuchwy. Towarzyszy jej anteinklinacja szczęki, wyrażająca się redukcją wielkości kąta NSL/ NL o 2 o oraz zmniejszenie kąta podstaw NL/ML o 3 o. Zmiany te stanowią przyczynę szkieletowego zgryzu głębokiego. Wyniki badań W y n i k i a n a l i z y c e f a l o m e t r y c z - n e j w e d ł u g m e t o d y B j ő r k a Wyniki pomiarów u poszczególnych pacjentów porównano z normami za pomocą testu Wilcoxona (tab. I). Spośród 13 pomiarów kątowych znamienne statystycznie odchylenia w stosunku do normy dotyczą dziewięciu kątów. W wymiarze pionowym największą zmianę Ryc. 3. Schemat pomiarów czaszkowych według metody Garna. 754

4 2005, LVIII, 10 Morfologia twarzowej części czaszki u pacjentów z oligodoncją T a b e l a I. Średnie różnice w pomiarach cefalometrycznych wg metody Björka w odniesieniu do normy Zmienna n ważnych Średni pomiar Minimum Maksimum Odchylenie standardowe Średnia różnica Poziom istotności kąt s n ss 36 81,06 74,50 88,00 3,47-0,94 NS kąt s n pg 36 81,88 73,00 97,00 5,13 1,88 P < 0,05 kąt s n sm 36 79,51 69,10 92,70 4,89 0,51 NS kąt ss n pg 36 0,07-12,00 16,00 4,54-1,92 P < 0,05 kąt ss n sm 36 1,54-11,80 7,10 3,67-1,45 P < 0,05 kąt pr n ss 32 1,56-0,70 5,30 1,34-0,43 NS kąt CL / ML 33 65,06 57,90 77,90 5,73-4,94 P < 0,05 kąt NSL / NL 36 6,23 0,50 13,20 3,01-1,76 P < 0,05 kąt NSL / ML 36 27,91 18,20 41,80 5,41-5,08 P < 0,05 kąt NL / ML 36 21,67 12,00 38,30 6,12-3,32 P < 0,05 kąt ILS / NL ,02 93,30 170,00 13,41-1,98 NS kąt ILI/ ML 31 87,32 73,80 103,80 6,89-6,68 P < 0,05 kąt ii ,82 84,80 169,90 15,13 10,82 P < 0,05 W wymiarze strzałkowym największe odchylenie w stosunku do normy wykazuje kąt CL/ ML, który jest pomniejszony średnio o 5 o. Może to wskazywać na zahamowanie wzrostu na długość części zębodołowej żuchwy. Skróceniu tej części żuchwy towarzyszy wysunięcie jej trzonu, a zwłaszcza bródki zarówno w stosunku do podstawy czaszki jak i szczęki. Świadczą o tym zmiany wielkości kątów s-n-pg, ss-n-pg i ss-n- -sm. Pierwszy z nich jest powiększony średnio o 2 o, podczas gdy dwa pozostałe są zmniejszone także średnio o 2 o. Zmiany w pozycji zębów przednich u tych pacjentów, u których są one obecne wyrażają się zmniejszeniem kąta nachylenia dolnego siekacza średnio o 7 o i powiększeniem kąta międzysiecznego średnio o 9 o, co świadczy o retruzji tych zębów. Wymienione zmiany w pomiarach kątowych według metody Bjőrka ilustrują ryciny 4, 5, 6. Ryc. 4. Graficzna ilustracja średnich wartości pomiarów według metody Bjőrka. Ryc. 5. Graficzna ilustracja średnich wartości pomiarów według metody Bjőrka. 755

5 B. Biedziak Czas. Stomat., Ryc. 6. Graficzna ilustracja średnich wartości pomiarów według metody Bjőrka. W y n i k i a n a l i z y c e f a l o m e t r y c z - n e j w e d ł u g m e t o d y G a r n a Na podstawie pomiarów metrycznych według metody Garna obliczono średnią wielkość poszczególnych pomiarów (tab. II). Ponieważ w tej metodzie normy są zależne od płci i wieku, przed dokonaniem oceny stopnia zmian w tych wielkościach, konieczne było obliczenie średniej normy dla każdego pomiaru. Normy te ilustruje tabela III. Porównanie średnich wielkości pomiarów ze średnimi normami wykazało niedobór długości we wszystkich pomiarach (tab. IV). Największy niedobór długości, bo sięgający 9 mm dotyczy przedniej części podstawy czaszki (AS i SN) i głębokości jej okolicy twarzowej (FD). Wydatne obniżenie wykazuje także tylna wysokość twarzy (PF), bo o 7 mm i przednia górna wysokość twarzy (SF) o 5 mm. Trzon żuchwy (MC) jest skrócony średnio o 8 mm, a jej gałąź (RH) o 4 mm. Obniżona jest także wysokość trzonu żuchwy średnio o 4 mm w przedniej okolicy (SH). Długość trzonu szczęki (PL) jest nieco mniej skrócona, bo średnio o 5 mm. Zmiany te ilustrują graficzne ryciny 7 i 8. Przemawiają one za zahamowaniem wzrostu twarzowej części czaszki zarówno w wymiarze strzałkowym jak i pionowym. Omówienie wyników i dyskusja Zgodnie z danymi, uzyskanymi z analizy według Bjőrka zmiany w morfologii twarzowej części czaszki u pacjentów z oligodoncją wyrażały się przede wszystkim znacznym skróceniem części zębodołowej żuchwy przy równoczesnym T a b e l a I I. Średnia wielkość pomiarów wykonanych wg metody Garna Zmienna N ważnych Średnia Minimum Maksimum Odchylenie standardowe AS 36 73,94 65,0 86,0 4,81 SN 36 67,75 58,0 76,0 4,30 FD 36 84,62 74,0 101,0 6,13 SR 36 33,40 21,5 41,0 3,84 PL 36 50,43 36,5 62,0 5,66 MC 36 69,79 56,0 85,0 7,45 RH 36 54,72 44,0 73,0 7,16 GS 36 73,73 60,0 97,0 8,46 SF 36 49,44 40,0 60,0 5,12 AH 32 14,51 7,0 23,0 3,21 AD 31 19,06 15,0 23,0 2,22 SH 32 26,11 20,0 39,0 4,14 MH 29 18,26 12,0 24,0 3,59 PF 29 43,29 4,7 58,0 9,86 756

6 2005, LVIII, 10 Morfologia twarzowej części czaszki u pacjentów z oligodoncją T a b e l a I I I. Średnie normy dla pomiarów wg metody Garna Zmienna N ważnych Średnia Minimum Maksimum Odchylenie standardowe AS 36 83,57 78,6 89,9 2,97 SN 36 76,83 71,4 82,6 2,89 FD 36 94,58 85,6 103,1 4,35 SR 35 38,41 34,9 41,7 1,78 PL 36 56,10 50,4 62,4 2,93 MC 36 78,32 63,6 87,8 6,13 RH 35 58,99 48,7 76,7 5,76 GS 36 79,05 66,4 90,4 6,72 SF 36 54,81 46,3 60,2 3,52 AH 32 17,51 14,3 21,4 1,69 AD 31 21,03 18,5 23,0 0,79 SH 32 30,25 26,1 35,8 2,57 MH 29 23,96 19,7 29,4 2,28 PF 29 50,91 18,3 62,0 8,17 T a b e l a I V. Średnie różnice w wielkości pomiarów w stosunku do norm wg metody Garna Zmienna N ważnych Średnia Minimum Maksimum Odchylenie standardowe RAS 36-9,63-15,3-2,2 3,28 RSN 36-9,08-16,1-1,5 3,30 RFD 36-9,95-19,6-2,1 4,39 RSR 35-5,17-18,3 0,1 3,77 RPL 36-5,67-22,45 1,3 4,61 RMC 36-8,53-16,8 8,4 5,92 RRH 35-4,10-18,2 6,4 4,92 RGS 36-5,31-19,2 6,6 4,97 RSF 36-5,37-13,1 2,7 3,65 RAH 32-3,00-9,1 3,7 2,69 RAD 31-1,96-5,8 2,0 1,99 RSH 32-4,143-8,7 3,8 3,24 RMH 29-5,70-12,5-0,1 3,13 RPF 29-7,63-13,6-0,5 3,54 wysunięciu bródki, doprzednią inklinacją szczęki i żuchwy oraz obniżeniu pionowej relacji pomiędzy żuchwą i szczęką. Wskazywało na to statystycznie znamienne zmniejszenie kątów CL/ML, ss-n-pg, ss-n-sm, NSL/NL, NSL/ML i NL/ML. Ponadto w przypadkach, w których zachowane były zęby przednie, obserwowano zmiany w ich pozycji, wyrażające się retruzją, o czym świadczyło powiększenie kąta międzysiecznego. Wyniki te są zgodne z wynikami badania ce- 757

7 B. Biedziak Czas. Stomat., Ryc. 7. Graficzna ilustracja średnich wartości pomiarów według metody Garna. falometrycznego Nodal i wsp., którzy również wykazali u dzieci z oligodoncją redukcję długości części zębodołowej żuchwy przy wzroście jej prognatyzmu i inklinacji doprzedniej (9). Przeczą natomiast twierdzeniom Ogaarda i Krogstada, że u pacjentów z oligodoncją nie ma zmian w układzie kostnym, a występuje co najwyżej retruzja zębów siecznych (10). Brak do tej pory doniesień w piśmiennictwie na temat metrycznych pomiarów cefalometrycznych u osób z oligodoncją uniemożliwia dyskusję na temat wyników badania według metody Garna. Zgodnie z tymi wynikami twarzowa część czaszki, w tym także szczęka i żuchwa wykazują zahamowanie wzrostu zarówno w wymiarze strzałkowym, jak i pionowym, co jest możliwe biorąc pod uwagę fakt, że mutacje w genach odpowiedzialnych za rozwój zębów mogą także powodować zaburzenia rozwojowe w układzie kostnym. Tylko niektórzy autorzy opisują zahamowanie wzrostu szczęki i żuchwy w oligodoncji, występującej w zespole dysplazji ektodermalnej (7.8). Wyniki badania cefalometrycznego wykazały u wszystkich dzieci z dysplazją retropozycję szczęki, wyrażającą się zmniejszeniem kąta s-n-ss, a u dwóch chłopców z jej odmianą hipohydrotyczną, także wysunięcie bródki, na które wskazywało zmniejszenie kąta ss-n-pg i powiększenie kąta s-n-pg. Podobne zmiany w morfologii twarzowej czaszki u dzieci z tym zespołem opisywali także inni autorzy, jak Karwetzky, Kaźmierczak, Komposch, Łakomski oraz ostatnio Rosnowska-Mazurkiewicz i Wojtaszak- Słomińska, które u spostrzeganych przez siebie trzech chorych, stwierdziły ponadto wydłużenie trzonu żuchwy i III klasę szkieletową (5, 6, 7,8, 11). Wnioski Ryc. 8. Graficzna ilustracja średnich wartości pomiarów według metody Garna. Zmiany w twarzowej części czaszki u pacjentów z oligodoncją wyrażają się strzałkowym niedorozwojem części zębodołowej żuchwy, wysunięciem bródki i doprzednią inklinacją szczęki i żuchwy oraz redukcją pionowej relacji między nimi. Piśmiennictwo 1. Bjőrk A.: Facial development and tooth eruption. An implant study at the age of puberty. Am. J. Orthod., 1972, 62, Chung L. K.. L., Hobson R.S., Nunn J. H., Gordon P. H., Carter N.E.: An analysis of the skeletal relationships in a group of young people with hypodontia. J. Orthod., 2000, 27, Dermaut L. R., Goeffers K. R., De Smit A. A.: Prevalence of tooth agenesis correlated with jaw relationship and dental crowding. Am. J. Orthod., 1986, 90, Garn S., Smith H., La Velle M.: Applications of pattern profile analysis to malformations of the head and face. Paed. Rad., 1984, 150, Karwetzky 758

8 2005, LVIII, 10 Morfologia twarzowej części czaszki u pacjentów z oligodoncją R., Hilge B.: Die Bedeutung kieferorthopadischer Masnamen bei ektodermalen dysplasien. Fortschr. Kieferorthop., 1979, 40, Kaźmierczak D., Kałużna Ł.: Ocena zależności pomiędzy brakiem zawiązków zębowych i nieprawidłowościami zgryzu. Pozn. Stomat., 1968, Komposch G., Petrykowski W.: Hidrotische ektodermale Dysplasie. Fortschr. Kieferorthop., 1978, 39, Łakomski J., Kobielak K., Kobielak A., Trzeciak W. H.: Correcting facial dysmorphism in a patient with anhidrotic ectodermal dysplasia. A clinical report. J. Prosthet. Dent., 1998, 80, Nodal M., Kjaer I., Solov B.: Craniofacial morphology in patients with multiple congenitally missing permanent teeth. Europ. J. Orthod., 1994, 16, Ogaard B., Krogstad O.: Craniofacial strukture and soft tissue profile in patients with severe hypodontia. Am. J. Orthod. Dentofac. Orthop., 1995, 108, Rosnowska-Mazurkiewicz A.,Wojtaszek- Słomińka A.: Ocena wzrostu twarzowej części czaszki u pacjentów z anhydrotyczną dysplazją ektodermalną. Ortopedia Szczękowa i Ortodoncja 2001, 2, Särnas K. V., Rune B.: The facial profile in advanced hypodontia:a mixed longitudinal study of 141 children.europ. J. Orthod., 1983, 5, Ÿksel S., Ücem T.: The effect of tooth agenesis on dentofacial structures. Europ. J. Orthod., 1997, 19, Otrzymano: dnia 27.VII.2004 r. Adres autorki: Poznań, ul. Bukowska 70. S P R O S T O WA N I E W trzecim zeszycie Czasopisma Stomatologicznego 2005, LVIII, w pracy Justyny Opydo- Szymaczek i Marii Borysewicz-Lewickiej pt. Opieka stomatologiczna nad kobietą w ciąży w aspekcie profilaktyki próchnicy na podstawie piśmiennictwa, skrót FDA zamieszczony na stronnicy 190 wymaga erraty. Skrót ten rozwinięto jako Federation Dental Association. Natomiast skrót FDA oznacza amerykańską organizację Food and Drug Administration. Redakcja 759

Pacjenci zostali podzieleni na trzy grupy liczące po 20 osób. Grupa I i II to osoby, u których na podstawie wartości pomiaru kąta ANB oraz WITS w

Pacjenci zostali podzieleni na trzy grupy liczące po 20 osób. Grupa I i II to osoby, u których na podstawie wartości pomiaru kąta ANB oraz WITS w STRESZCZENIE Wady zgryzu klasy III wg Angle'a uwarunkowane są niedorozwojem szczęki lub nadmiernym wzrostem żuchwy, a często połączeniem obu nieprawidłowości. Pacjenci z przodożuchwiem morfologicznym ze

Bardziej szczegółowo

Leczenie protetyczne pacjentki z hipodoncją. Opis przypadku

Leczenie protetyczne pacjentki z hipodoncją. Opis przypadku PROTET. STOMATOL., 2006, LVI, 4, 295-299 Leczenie protetyczne pacjentki z hipodoncją. Opis przypadku Prosthetic treatment of the patient with hipodontia. A case report Jacek Kasperski 1, Przemysław Rosak

Bardziej szczegółowo

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology

Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Vol. 2/2003 Nr 4(5) Endokrynologia Pediatryczna Pediatric Endocrinology Zmiany w narządzie żucia u dzieci z somatotropinową niedoczynnością przysadki Changes in the organ of mastication in children with

Bardziej szczegółowo

Skojarzone leczenie ortodontyczno-protetyczne w rozległych brakach zawiązków zębowych opis przypadku

Skojarzone leczenie ortodontyczno-protetyczne w rozległych brakach zawiązków zębowych opis przypadku PROTET. STOMATOL., 2007, LVII, 4, 276-280 Skojarzone leczenie ortodontyczno-protetyczne w rozległych brakach zawiązków zębowych opis przypadku Combined Orthodontic and Prosthetic Treatment in Severe Oligodontia:

Bardziej szczegółowo

szczęki, objawy i sposoby Natalia Zając

szczęki, objawy i sposoby Natalia Zając Etiologia wybranych grup rozszczepów szczęki, objawy i sposoby ich zespołowego leczenia. Natalia Zając Promotor: dr n. med., prof. Vaclav Bednar Wstęp Wśród wad rozwojowych występujących u noworodków w

Bardziej szczegółowo

Skuteczność aparatu Clarka w leczeniu tyłozgryzu całkowitego z protruzją górnych zębów siecznych

Skuteczność aparatu Clarka w leczeniu tyłozgryzu całkowitego z protruzją górnych zębów siecznych Czas. Stomat., 2005, LVIII, 12 Skuteczność aparatu Clarka w leczeniu tyłozgryzu całkowitego z protruzją górnych zębów siecznych Mateusz Kurzawski Effectiveness of Clark s appliance in the management of

Bardziej szczegółowo

6.6.5. WSKAŹNIK BOLTONA

6.6.5. WSKAŹNIK BOLTONA 6.6.5. WSKAŹNIK BOLTONA Wskaźnik Boltona określa zależność pomiędzy sumą mezjodystalnych szerokości zębów stałych szczęki i żuchwy. Overall ratio (wskaźnik całkowity): Suma ---------------------------------------------------------------------------------------------

Bardziej szczegółowo

Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku

Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku _estetyka Zespołowe leczenie ortodontyczno-chirurgiczno-protetyczne dorosłego pacjenta z hipodoncją opis przypadku Interdisciplinar management of adult patient with hipodontia a case report Autorzy_ Maciej

Bardziej szczegółowo

Nagryz pionowy, a wysokość górnotwarzowa u studentów kierunku lekarsko-dentystycznego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego*

Nagryz pionowy, a wysokość górnotwarzowa u studentów kierunku lekarsko-dentystycznego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego* Czas. Stomatol., 2010, 63, 12, 773-778 2010 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Nagryz pionowy, a wysokość górnotwarzowa u studentów kierunku lekarsko-dentystycznego Gdańskiego Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia zębowe pacjentów z całkowitym jednostronnym rozszczepem podniebienia pierwotnego i wtórnego

Wybrane zaburzenia zębowe pacjentów z całkowitym jednostronnym rozszczepem podniebienia pierwotnego i wtórnego Wybrane zaburzenia zębowe pacjentów z całkowitym jednostronnym rozszczepem podniebienia pierwotnego i wtórnego Selected dental disorders in patients with complete unilateral cleft of the primary and secondary

Bardziej szczegółowo

Rysy twarzy pacjentów z III klasą są łatwo

Rysy twarzy pacjentów z III klasą są łatwo Niechirurgiczne ortopedyczno-ortodontyczne leczenie dorosłej pacjentki z III klasą szkieletową, zrudymentowanym zębem 12 i brakiem zawiązka zęba 22 Nonsurgical orthopedic-orthodontic treatment of adult

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 63/2007/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 20 września 2007 r.

Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 63/2007/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 20 września 2007 r. OPIS PROGRAMU ORTODONTYCZNEJ OPIEKI NAD DZIEĆMI Z WRODZONYMI WADAMI CZĘŚCI TWARZOWEJ CZASZKI Warszawa, 2007 rok 1 1. Uzasadnienie celowości wdrożenia programu Opis problemu Częstość występowania rozszczepów

Bardziej szczegółowo

Wczesna terapia zaburzeń zębowo-zgryzowych z wykorzystaniem płytki Schwarza

Wczesna terapia zaburzeń zębowo-zgryzowych z wykorzystaniem płytki Schwarza Borgis Wczesna terapia zaburzeń zębowo-zgryzowych z wykorzystaniem płytki Schwarza Teresa Matthews-Brzozowska 1, Małgorzata Pobol-Aidi 1, 2, Maja Matthews-Kozanecka 3, *Dorota Cudziło 4 1 Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

Leczenie zgryzu krzyżowego zęba 21 systemem clear aligner - opis przypadku

Leczenie zgryzu krzyżowego zęba 21 systemem clear aligner - opis przypadku W DENTAL FORUM 2/2012 str. 133-136 wydanym w ramach 16 Zjazdu Polskiego Towarzystwa Ortodontycznego w Poznaniu opisano po raz pierwszy pacjenta leczonego systemem Clear-Aligner. Jest to pierwszy artykuł

Bardziej szczegółowo

Z Zakładu Stomatologii Wieku Rozwojowego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Kierownik Katedry i Zakładu: prof. dr hab. n. med. M.

Z Zakładu Stomatologii Wieku Rozwojowego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Kierownik Katedry i Zakładu: prof. dr hab. n. med. M. Czas. Stomat., 2005, LVIII, 12 Ocena intensywności próchnicy oraz częstości występowania zaburzeń rozwojowych uzębienia u dzieci i młodzieży z jedno- lub obustronnym rozszczepem wargi, wyrostka zębodołowego

Bardziej szczegółowo

Podział wad poprzecznych wg Orlik-Grzybowskiej

Podział wad poprzecznych wg Orlik-Grzybowskiej Podział wad poprzecznych wg Orlik-Grzybowskiej 1. zgryz krzyżowy (occlusio vestibularis seu vestibuloocclusio) - całkowity (totalis) prawo- lub lewostronny (dextra seu sinistra) - częściowy (partialis)

Bardziej szczegółowo

Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki

Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki 2. OPIS PROGRAMU Uzasadnienie celowości wdrożenia programu: Opis problemu Wrodzone wady rozwojowe twarzowej części

Bardziej szczegółowo

Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki

Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki Program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki 2. OPIS PROGRAMU Uzasadnienie celowości wdrożenia programu: Opis problemu Wrodzone wady rozwojowe twarzowej części

Bardziej szczegółowo

4.5. Joduria. Grupy wieku Płeć >60 Razem Min Max Min Max Min Max

4.5. Joduria. Grupy wieku Płeć >60 Razem Min Max Min Max Min Max 4.5. Joduria. Jodurię w porannej próbce moczu oznaczono u 489 osób (54,9%) z populacji badanej miasta Krakowa w tym u 316 kobiet (55,3%) i 173 mężczyzn (54%). Pozostała część osób nie dostarczyła próbki

Bardziej szczegółowo

Pomiary urodzeń według płci noworodka i województwa.podział na miasto i wieś.

Pomiary urodzeń według płci noworodka i województwa.podział na miasto i wieś. Pomiary urodzeń według płci noworodka i województwa.podział na miasto i wieś. Województwo Urodzenia według płci noworodka i województwa. ; Rok 2008; POLSKA Ogółem Miasta Wieś Pozamałżeńskie- Miasta Pozamałżeńskie-

Bardziej szczegółowo

Leczenie zgryzu otwartego szkieletowego u pacjentów w okresie wzrostu obserwacje wstępne*

Leczenie zgryzu otwartego szkieletowego u pacjentów w okresie wzrostu obserwacje wstępne* Czas. Stomatol., 2010, 63, 12, 779-786 2010 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Leczenie zgryzu otwartego szkieletowego u pacjentów w okresie wzrostu obserwacje wstępne* Treatment of skeletal

Bardziej szczegółowo

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji

Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Skojarzone leczenie ortodontyczne i implantoprotetyczne jako rehabilitacja hipodoncji i mikrodoncji Autorzy _ Jan Pietruski i Małgorzata Pietruska Ryc. 1 Ryc. 2 _Wrodzone wady zębów, dotyczące ich liczby

Bardziej szczegółowo

Przemysław Kopczyński, Rafał Flieger, Teresa Matthews- Brzozowska. Zastosowanie miniimplantów w leczeniu ortodontyczno - protetycznym

Przemysław Kopczyński, Rafał Flieger, Teresa Matthews- Brzozowska. Zastosowanie miniimplantów w leczeniu ortodontyczno - protetycznym Przemysław Kopczyński, Rafał Flieger, Teresa Matthews- Brzozowska Zastosowanie miniimplantów w leczeniu ortodontyczno - protetycznym Klinika Ortodoncji Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego

Bardziej szczegółowo

Terminy i kolejność wyrzynania zębów mlecznych u dzieci łódzkich

Terminy i kolejność wyrzynania zębów mlecznych u dzieci łódzkich Czas. Stomat., 2005, LVIII, 3 Terminy i kolejność wyrzynania zębów mlecznych u dzieci łódzkich Times and sequence of eruption of the deciduous teeth in children from Łódź Renata Filipińska-Skąpska, Patrycja

Bardziej szczegółowo

Dystalizacja pierwszych zębów trzonowych szczęki aparatem Pendex

Dystalizacja pierwszych zębów trzonowych szczęki aparatem Pendex Czas. Stomatol., 2007, LX, 3, 186-194 2007 Polish Dental Association http://www.czas.stomat.net Dystalizacja pierwszych zębów trzonowych szczęki aparatem Pendex Maxillary first molar distalization with

Bardziej szczegółowo

GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY Zakład Ortodoncji Marzena Onoszko Analiza zmian morfologii twarzowej części czaszki oraz warunków zgryzowych pacjentów z całkowitym jednostronnym rozszczepem podniebienia pierwotnego

Bardziej szczegółowo

Wady zgryzu i potrzeby leczenia ortodontycznego u dzieci z upośledzeniem umysłowym*

Wady zgryzu i potrzeby leczenia ortodontycznego u dzieci z upośledzeniem umysłowym* Czas. Stomat., 2006, LIX, 1 Wady zgryzu i potrzeby leczenia ortodontycznego u dzieci z upośledzeniem umysłowym* Malocclusion and orthodontic treatment needs of children with mental retardation Grażyna

Bardziej szczegółowo

Terminy i kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci łódzkich

Terminy i kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci łódzkich Czas. Stomat., 2005, LVIII, 4 Terminy i kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci łódzkich Dates and sequence of the eruption of permanent teeth in children from Lodz Beata Szydłowska-Walendowska, Magdalena

Bardziej szczegółowo

Agenezja trzecich zębów trzonowych

Agenezja trzecich zębów trzonowych PRACA ORYGINALNA Agenezja trzecich zębów trzonowych Third molar agenesis Agnieszka Machorowska-Pieniążek, Urszula Rojek, Olga Krukowska-Drozd, Barbara Liśniewska-Machorowska STRESZCZENIE 1 Zakład Ortodoncji

Bardziej szczegółowo

Ekstrakcje zębów ze wskazań ortodontycznych planowanie leczenia. Zakład Ortodoncji WUM

Ekstrakcje zębów ze wskazań ortodontycznych planowanie leczenia. Zakład Ortodoncji WUM Ekstrakcje zębów ze wskazań ortodontycznych planowanie leczenia Zakład Ortodoncji WUM 1 Rys historyczny 636 r. Paweł z Eginy, 994r. Hali Abbas zalecali usuwanie zębów nadliczbowych i zębów stojących poza

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Morphology of the mandible in bilateral cleft of the lip, alveolar ridge and palate patients

Morphology of the mandible in bilateral cleft of the lip, alveolar ridge and palate patients Morfologia żuchwy u chorych z całkowitym obustronnym rozszczepem wargi, wyrostka zębodołowego i podniebienia Morphology of the mandible in bilateral cleft of the lip, alveolar ridge and palate patients

Bardziej szczegółowo

Ocena wad zgryzu u osób grających na instrumentach dętych

Ocena wad zgryzu u osób grających na instrumentach dętych Czas. Stomat., 2006, LIX, 2 Ocena wad zgryzu u osób grających na instrumentach dętych Evaluation of malocclusion in wind instruments players Małgorzata Zadurska 1, Barbara Siemińska-Piekarczyk 1, Michał

Bardziej szczegółowo

Zachorowalność na próchnicę dzieci łódzkich w wieku przedszkolnym zakwalifikowanych do zabiegów profilaktyki fluorkowej

Zachorowalność na próchnicę dzieci łódzkich w wieku przedszkolnym zakwalifikowanych do zabiegów profilaktyki fluorkowej Czas. Stomat., 2005, LVIII, 5 Zachorowalność na próchnicę dzieci łódzkich w wieku przedszkolnym zakwalifikowanych do zabiegów profilaktyki fluorkowej Incidence of caries in preschool children living in

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A- Opis przedmiotu kształcenia Nazwa. Propedeutyka ortodoncji Kod modułu O modułu/przedmiotu: Wydział:

SYLABUS Część A- Opis przedmiotu kształcenia Nazwa. Propedeutyka ortodoncji Kod modułu O modułu/przedmiotu: Wydział: SYLABUS Część A- Opis przedmiotu Nazwa Propedeutyka ortodoncji Kod modułu O modułu/przedmiotu: Wydział: Lekarsko-Stomatologiczny Kierunek studiów: Lekarsko-Stomatologiczny Specjalności: Poziom studiów

Bardziej szczegółowo

Coraz więcej pacjentów dorosłych

Coraz więcej pacjentów dorosłych 3/2013 Wykorzystanie implantów protetycznych w leczeniu pacjentki z wadą zgryzu, chorobą przyzębia i brakami zębowymi The use of prosthetic implants in the treatment of a patient with malocclusion, periodontal

Bardziej szczegółowo

Terminy oraz kolejność wyrzynania zębów stałych u 4-8 letnich dzieci białostockich analiza wartości centylowych

Terminy oraz kolejność wyrzynania zębów stałych u 4-8 letnich dzieci białostockich analiza wartości centylowych Czas. Stomatol., 2008, 61, 5, 330-339 2008 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Terminy oraz kolejność wyrzynania zębów stałych u 4-8 letnich dzieci białostockich analiza wartości centylowych

Bardziej szczegółowo

Rozwój układu stomatognatycznego oraz jego diagnostyka w aspekcie leczenia protetycznego pacjentów młodocianych

Rozwój układu stomatognatycznego oraz jego diagnostyka w aspekcie leczenia protetycznego pacjentów młodocianych www.prot.stomat.net PROTET. STOMATOL., 2012, LXII, 5, 400-407 Rozwój układu stomatognatycznego oraz jego diagnostyka w aspekcie leczenia protetycznego pacjentów młodocianych Development of stomatognathic

Bardziej szczegółowo

Wybrane wartości cefalometryczne dotyczące szkieletu i tkanek miękkich twarzy u pacjentów leczonych ortodontyczno-chirurgicznie.

Wybrane wartości cefalometryczne dotyczące szkieletu i tkanek miękkich twarzy u pacjentów leczonych ortodontyczno-chirurgicznie. Alina Strzałkowska Wybrane wartości cefalometryczne dotyczące szkieletu i tkanek miękkich twarzy u pacjentów leczonych ortodontyczno-chirurgicznie. Promotor: Dr hab. n.med. Hanna Gerber Kierownik Katedry

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY WYDZIAŁ LEKARSKO-DENTYSTYCZNY KATEDRA PROTETYKI STOMATOLOGICZNEJ ANALIZA ZMIAN WARTOŚCI SIŁY RETENCJI W TRÓJELEMENTOWYCH UKŁADACH KORON TELESKOPOWYCH Rozprawa na stopień

Bardziej szczegółowo

Leczenie transpozycji z wykorzystaniem zakotwienia szkieletowego

Leczenie transpozycji z wykorzystaniem zakotwienia szkieletowego Leczenie transpozycji z wykorzystaniem zakotwienia szkieletowego Opis przypadków dr n. med. Michał Sarul 1 dr hab. n. med. Joanna Antoszewska 1 Transpozycja odmiana wyrzynania ektopowego jest definiowana

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE APARATÓW SŁUśĄCYCH DO ROZRYWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO

ZASTOSOWANIE APARATÓW SŁUśĄCYCH DO ROZRYWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO ZASTOSOWANIE APARATÓW SŁUśĄCYCH DO ROZRYWANIA SZWU PODNIEBIENNEGO FOLTYN WIOLETA Praca dyplomowa napisana w Katedrze Techniki Dentystycznej pod kierunkiem naukowym prof. Václav Bednář WSTĘP ZwęŜenie szczęki

Bardziej szczegółowo

Próba oceny metody Nolli oraz Demirjiana do określania indywidualnego wieku zębowego dzieci z prawidłową budową części twarzowej czaszki

Próba oceny metody Nolli oraz Demirjiana do określania indywidualnego wieku zębowego dzieci z prawidłową budową części twarzowej czaszki Czas. Stomatol., 2007, LX, 11, 744-751 2007 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Próba oceny metody Nolli oraz Demirjiana do określania indywidualnego wieku zębowego dzieci z prawidłową budową

Bardziej szczegółowo

Analiza porównawcza wieku szkieletowego u dzieci bez i z wadami rozwojowymi.

Analiza porównawcza wieku szkieletowego u dzieci bez i z wadami rozwojowymi. Bibliografia Publikacji UM w Poznaniu Zapytanie: FLIEGER RAFAŁ Lista publikacji Autorzy: Rafał Flieger, Paweł Lewandowski. Tytuł: Analiza porównawcza wieku szkieletowego u dzieci bez i z wadami rozwojowymi.

Bardziej szczegółowo

Terminy oraz kolejność wyrzynania zębów stałych u 4-8 letnich dzieci białostockich ocena z zastosowaniem średniej arytmetycznej

Terminy oraz kolejność wyrzynania zębów stałych u 4-8 letnich dzieci białostockich ocena z zastosowaniem średniej arytmetycznej Czas. Stomatol., 2008, 61, 4, 267-274 2008 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Terminy oraz kolejność wyrzynania zębów stałych u 4-8 letnich dzieci białostockich ocena z zastosowaniem średniej

Bardziej szczegółowo

Kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci warszawskich

Kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci warszawskich Borgis STOMATOLOGIA WIEKU ROZWOJOWEGO Prace oryginalne Original papers Kolejność wyrzynania zębów stałych u dzieci warszawskich Halszka Boguszewska-Gutenbaum, *Jadwiga Janicha, Dorota Gajdzik-Plutecka,

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. - - - - - www.prot.stomat.net PROTET. STOMATOL., 2012, LXII, 5, 400-407 Streszczenie W pracy zostały przedstawione główne przyczyny wskazujące na potrzebę podejmowania leczenia protetycznego pacjentów

Bardziej szczegółowo

Implantologia stomatologiczna jest dziedziną stomatologii

Implantologia stomatologiczna jest dziedziną stomatologii Zastosowanie tomografii stożkowej w implantologii stomatologicznej dr Tomasz Śmigiel, tech. radiolog Jakub Baran Implantologia stomatologiczna jest dziedziną stomatologii zajmującą się odbudową uzębienia

Bardziej szczegółowo

Analiza ruchu wysuwania żuchwy u chorych ze złożonymi przemieszczeniami krążka stawowego stawu skroniowo-żuchwowego*

Analiza ruchu wysuwania żuchwy u chorych ze złożonymi przemieszczeniami krążka stawowego stawu skroniowo-żuchwowego* PROTET. STOMATOL., 2007, LVII, 5, 325-330 Analiza ruchu wysuwania żuchwy u chorych ze złożonymi przemieszczeniami krążka stawowego stawu skroniowo-żuchwowego* Analysis of protrusive mandibular movement

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 467 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 467 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 467 SECTIO D 2005 Katedra i Zakład Periodontologii A.M. we Wrocławiu 1 Katedra i Zakład Ortopedii Szczękowej i Ortodoncji

Bardziej szczegółowo

Baza pytań na egzamin praktyczny z ortodoncji V roku. Wydziału Lekarsko-Dentystycznego

Baza pytań na egzamin praktyczny z ortodoncji V roku. Wydziału Lekarsko-Dentystycznego Baza pytań na egzamin praktyczny z ortodoncji V roku Wydziału Lekarsko-Dentystycznego 1. Epidemiologia wad zgryzu w wieku przedszkolnym. 2. Epidemiologia wad zgryzu w wieku szkolnym. 3. Profilaktyka ortodontyczna

Bardziej szczegółowo

Chłopiec z rozszczepem wargi i wyrostka zębodołowego z późno zdiagnozowaną hiperdoncją - opis przypadku

Chłopiec z rozszczepem wargi i wyrostka zębodołowego z późno zdiagnozowaną hiperdoncją - opis przypadku Osica Piotr, Janas Anna, Janeczek Karolina. Chłopiec z rozszczepem wargi i wyrostka zębodołowego z późno zdiagnozowaną hiperdoncją - opis przypadku = A boy with lip and alveolar bone cleft with late diagnosis

Bardziej szczegółowo

Wyrównanie krzywej Spee podczas regulacji zgryzu u dorosłych pacjentów

Wyrównanie krzywej Spee podczas regulacji zgryzu u dorosłych pacjentów Czas. Stomat., 2005, LVIII, 11 Wyrównanie krzywej Spee podczas regulacji zgryzu u dorosłych pacjentów Correcting the Spee curve in adults during orthodontic treatment Joanna Mrowiec Z Centrum Ortodontyczno-Implantologicznego

Bardziej szczegółowo

Budowa twarzowej części czaszki u pacjentów z zespołem Williamsa

Budowa twarzowej części czaszki u pacjentów z zespołem Williamsa Czas. Stomat., 2005, LVIII, 5 Budowa twarzowej części czaszki u pacjentów z zespołem Williamsa Facial morphology in patients with Williams syndrome Anna Urbaniak, Marzena Onoszko, Anna Rosnowska-Mazurkiewicz,

Bardziej szczegółowo

Czy modele cyfrowe mogą zastąpić modele gipsowe? Lene Rosbjerg, Emilie Neumann, Michel Dalstra, Birte Melsen.

Czy modele cyfrowe mogą zastąpić modele gipsowe? Lene Rosbjerg, Emilie Neumann, Michel Dalstra, Birte Melsen. Czy modele cyfrowe mogą zastąpić modele gipsowe? Lene Rosbjerg, Emilie Neumann, Michel Dalstra, Birte Melsen. Streszczenie Dokumentacja lekarska w coraz większym stopniu przyjmuje formę zapisu cyfrowego.

Bardziej szczegółowo

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych.

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych. lek. Magdalena Bosak-Prus Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 we Wrocławiu, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, młodszy asystent Ocena profilu oreksyny A i greliny

Bardziej szczegółowo

Zakotwienie absolutne z użyciem mikroimplantu ortodontycznego w żuchwie w leczeniu retencji górnego kła*

Zakotwienie absolutne z użyciem mikroimplantu ortodontycznego w żuchwie w leczeniu retencji górnego kła* Czas. Stomatol., 2007, LX, 9, 611-616 2007 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Zakotwienie absolutne z użyciem mikroimplantu ortodontycznego w żuchwie w leczeniu retencji górnego kła* Absolute

Bardziej szczegółowo

Wpływ terminu porodu na wyrzynanie zębów stałych u bliźniąt

Wpływ terminu porodu na wyrzynanie zębów stałych u bliźniąt Czas. Stomatol., 2009, 62, 4, 293-297 2009 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Wpływ terminu porodu na wyrzynanie zębów stałych u bliźniąt Influence of the delivery term on the time of permanent

Bardziej szczegółowo

Katedra Genetyki i Podstaw Hodowli Zwierząt Wydział Hodowli i Biologii Zwierząt, UTP w Bydgoszczy

Katedra Genetyki i Podstaw Hodowli Zwierząt Wydział Hodowli i Biologii Zwierząt, UTP w Bydgoszczy Ćwiczenie: Analiza zmienności prosta Przykład w MS EXCEL Sprawdź czy genotyp jagniąt wpływa statystycznie na cechy użytkowości rzeźnej? Obliczenia wykonaj za pomocą modułu Analizy danych (jaganova.xls).

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja protetyczna pacjentów z wadami wrodzonymi

Rehabilitacja protetyczna pacjentów z wadami wrodzonymi PROTET. STOMATOL., 2008, LVIII, 1, 22-28 Rehabilitacja protetyczna pacjentów z wadami wrodzonymi Prosthetic rehabilitation of patients with congenital disorders Katarzyna Piórkowska, Jerzy Gładkowski Z

Bardziej szczegółowo

Występowanie wad zgryzu u 8 i 9-letnich dzieci z terenu Gdyni

Występowanie wad zgryzu u 8 i 9-letnich dzieci z terenu Gdyni Czas. Stomatol., 2007, LX, 3, 195-201 2007 Polish Dental Association http://www.czas.stomat.net Występowanie wad zgryzu u 8 i 9-letnich dzieci z terenu Gdyni The incidence of malocclusion in eight- and

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO. Wykład 2

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO. Wykład 2 STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład Parametry przedziałowe rozkładów ciągłych określane na podstawie próby (przedziały ufności) Przedział ufności dla średniej s X t( α;n 1),X + t( α;n 1) n s n t (α;

Bardziej szczegółowo

4.8. Porównanie uzyskanych wyników badań w latach do wyników badań tej samej grupy przeprowadzonych w latach

4.8. Porównanie uzyskanych wyników badań w latach do wyników badań tej samej grupy przeprowadzonych w latach 4.8. Porównanie uzyskanych wyników badań w latach 1998-99 do wyników badań tej samej grupy przeprowadzonych w latach 1989-9. 4.8.1. Porównanie częstości wola rozpoznanego w badaniu palpacyjnym u 891 osób

Bardziej szczegółowo

Cefalometryczna ocena zmian w przebiegu protrakcji szczęki z uwzględnieniem struktur górnych dróg oddechowych*

Cefalometryczna ocena zmian w przebiegu protrakcji szczęki z uwzględnieniem struktur górnych dróg oddechowych* Czas. Stomatol., 2008, 61, 7, 495-503 2008 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Cefalometryczna ocena zmian w przebiegu protrakcji szczęki z uwzględnieniem struktur górnych dróg oddechowych*

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja protetyczna pacjentów w wieku poniżej 25 lat opis przypadków

Rehabilitacja protetyczna pacjentów w wieku poniżej 25 lat opis przypadków 2008, tom IX, nr 1 (30) Jolanta Loster, Krzysztof Gronkiewicz, Paweł Witek, Barbara Panna-Babicz Rehabilitacja protetyczna pacjentów w wieku poniżej 25 lat opis przypadków Prosthodontic treatment of young

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji

Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Weryfikacja hipotez statystycznych, parametryczne testy istotności w populacji Dr Joanna Banaś Zakład Badań Systemowych Instytut Sztucznej Inteligencji i Metod Matematycznych Wydział Informatyki Politechniki

Bardziej szczegółowo

ZMIANY MIĘDZYPOKOLENIOWE WYBRANYCH CECH STUDENTEK PEDAGOGIKI UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO W LATACH

ZMIANY MIĘDZYPOKOLENIOWE WYBRANYCH CECH STUDENTEK PEDAGOGIKI UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO W LATACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Małgorzata Roślak, Henryk Stolarczyk Uniwersytet Łódzki, Łódź ZMIANY MIĘDZYPOKOLENIOWE WYBRANYCH CECH STUDENTEK PEDAGOGIKI UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO

Bardziej szczegółowo

PRACE ORYGINALNE MARTADYRAS, KATARZYNA JANKOWSKA, SYLWIA CZUPRYNA. Streszczenie. Abstract. Katedra Ortodoncji Instytutu Stomatologii CM UJ w Krakowie

PRACE ORYGINALNE MARTADYRAS, KATARZYNA JANKOWSKA, SYLWIA CZUPRYNA. Streszczenie. Abstract. Katedra Ortodoncji Instytutu Stomatologii CM UJ w Krakowie PRACE ORYGINALNE Dent. Med. Probl. 2003, 40, 2, 349 354 ISSN 1644 387X MARTADYRAS, KATARZYNA JANKOWSKA, SYLWIA CZUPRYNA Ocena częstotliwości występowania zaburzeń rozwojowych zębów u pacjentów leczonych

Bardziej szczegółowo

Treatment of Class II division 1 malocclusion by means of a Cantilever Bite Jumper functional appliance case report

Treatment of Class II division 1 malocclusion by means of a Cantilever Bite Jumper functional appliance case report J Stoma 2011, 64, 7: 509-520 2011 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Treatment of Class II division 1 malocclusion by means of a Cantilever Bite Jumper functional appliance case report Leczenie

Bardziej szczegółowo

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA POSZCZEGÓLNYCH TYPÓW SKOLIOZ U DZIEWCZĄT I CHŁOPCÓW NA PRZESTRZENI OSTATNICH PIĘĆDZIESIĘCIU LAT

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA POSZCZEGÓLNYCH TYPÓW SKOLIOZ U DZIEWCZĄT I CHŁOPCÓW NA PRZESTRZENI OSTATNICH PIĘĆDZIESIĘCIU LAT Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji w Poznaniu Nr 3 2007 Magdalena Rusin, Grażyna Szypuła, Jadwiga Nabielska, Ewa Kowalska, Grażyna Kępys Bielski Ośrodek Gimnastyki Korekcyjno-Kompensacyjnej

Bardziej szczegółowo

PRACE ORYGINALNE BEATA BUGAŁA MUSIATOWICZ, IZABELA SZARMACH, JOANNA KACZYŃSKA, IRENA GRODZKA. Streszczenie. Abstract

PRACE ORYGINALNE BEATA BUGAŁA MUSIATOWICZ, IZABELA SZARMACH, JOANNA KACZYŃSKA, IRENA GRODZKA. Streszczenie. Abstract PRACE ORYGINALNE Dent. Med. Probl. 2009, 46, 3, 284 290 ISSN 1644 387X Copyright by Wroclaw Medical University and Polish Stomatological Association BEATA BUGAŁA MUSIATOWICZ, IZABELA SZARMACH, JOANNA KACZYŃSKA,

Bardziej szczegółowo

Testowanie hipotez statystycznych. Wnioskowanie statystyczne

Testowanie hipotez statystycznych. Wnioskowanie statystyczne Testowanie hipotez statystycznych Wnioskowanie statystyczne Hipoteza statystyczna to dowolne przypuszczenie co do rozkładu populacji generalnej (jego postaci funkcyjnej lub wartości parametrów). Hipotezy

Bardziej szczegółowo

Stomatologiczne potrzeby lecznicze u osób zakażonych HIV

Stomatologiczne potrzeby lecznicze u osób zakażonych HIV Czas. Stomatol., 2006, LIX, 3 Stomatologiczne potrzeby lecznicze u osób zakażonych HIV Dental treatment needs of HIV-positive patients Magdalena Choromańska 1, Danuta Waszkiel 2, Alicja Wiercińska-Drapało

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Joanna Abramczyk 1 C E Paulina Kresa 2 Ewa Czochrowska 3 Barbara Pietrzak-Bilińska 4 Małgorzata Zadurska 5 B

Joanna Abramczyk 1 C E Paulina Kresa 2 Ewa Czochrowska 3 Barbara Pietrzak-Bilińska 4 Małgorzata Zadurska 5 B Anomalie towarzyszące zatrzymanym kłom Anomalies associated with impacted canines Joanna Abramczyk 1 C E B C D E F Paulina Kresa 2 A B D E F Ewa Czochrowska 3 Barbara Pietrzak-Bilińska 4 Małgorzata Zadurska

Bardziej szczegółowo

Wady zębowe u pacjentów z rozszczepem wargi. i podniebienia.

Wady zębowe u pacjentów z rozszczepem wargi. i podniebienia. Czas. Stomatol., 2009, 62, 4, 298-302 2009 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Wady zębowe u pacjentów z rozszczepem wargi i podniebienia Dental anomalies in patients with cleft lip and palate

Bardziej szczegółowo

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE

WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE STATYSTYKA WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE ESTYMACJA oszacowanie z pewną dokładnością wartości opisującej rozkład badanej cechy statystycznej. WERYFIKACJA HIPOTEZ sprawdzanie słuszności przypuszczeń dotyczących

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Laboratorium III: Testy statystyczne. Inżynieria biomedyczna, I rok, semestr letni 2013/2014 Analiza danych pomiarowych

Spis treści. Laboratorium III: Testy statystyczne. Inżynieria biomedyczna, I rok, semestr letni 2013/2014 Analiza danych pomiarowych 1 Laboratorium III: Testy statystyczne Spis treści Laboratorium III: Testy statystyczne... 1 Wiadomości ogólne... 2 1. Krótkie przypomnienie wiadomości na temat testów statystycznych... 2 1.1. Weryfikacja

Bardziej szczegółowo

Zarząd Okręgowy Polski Związek Łowiecki w Olsztynie. dr inż. Dariusz Zalewski

Zarząd Okręgowy Polski Związek Łowiecki w Olsztynie. dr inż. Dariusz Zalewski JELEŃ OCENA WIEKU Zarząd Okręgowy Polski Związek Łowiecki w Olsztynie Zespół Gospodarki Łowieckiej Katedra Hodowli Zwierząt Futerkowych i Łowiectwa Wydział Bioinżynierii Zwierząt Uniwersytet Warmińsko-Mazurski

Bardziej szczegółowo

Analiza wariancji - ANOVA

Analiza wariancji - ANOVA Analiza wariancji - ANOVA Analiza wariancji jest metodą pozwalającą na podział zmienności zaobserwowanej wśród wyników eksperymentalnych na oddzielne części. Każdą z tych części możemy przypisać oddzielnemu

Bardziej szczegółowo

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład 2) Dariusz Gozdowski

Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład 2) Dariusz Gozdowski Statystyczna analiza danych w programie STATISTICA (wykład ) Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Weryfikacja (testowanie) hipotez statystycznych

Bardziej szczegółowo

Stan podłoża kostnego żuchwy u pacjentek po menopauzie z całkowitymi brakami uzębienia (cz. II)

Stan podłoża kostnego żuchwy u pacjentek po menopauzie z całkowitymi brakami uzębienia (cz. II) PROTET. STOMATOL., 2007, LVII, 1, 21-26 Stan podłoża kostnego żuchwy u pacjentek po menopauzie z całkowitymi brakami uzębienia (cz. II) Condition of the mandibular bone in postmenopausal edentulous women.

Bardziej szczegółowo

Rys historyczny Rozwój i wzrost twarzy

Rys historyczny Rozwój i wzrost twarzy Spis treści 1. Rys historyczny Izabella Doniec-Zawidzka... 13 1.1. Czasy starożytne... 13 1.2. Stara szkoła... 13 1.3. Nowa szkoła... 14 1.4. Nowoczesna szkoła... 15 1.5. Okres płyt aktywnych...... 16

Bardziej szczegółowo

Kliniczny i radiologiczny obraz pacjentów z nadliczbowymi zębami przedtrzonowymi oraz możliwości ich leczenia*

Kliniczny i radiologiczny obraz pacjentów z nadliczbowymi zębami przedtrzonowymi oraz możliwości ich leczenia* Czas. Stomatol., 2010, 63, 12, 762-772 2010 Polish Dental Society http://www.czas.stomat.net Kliniczny i radiologiczny obraz pacjentów z nadliczbowymi zębami przedtrzonowymi oraz możliwości ich leczenia*

Bardziej szczegółowo

Pozyskiwanie wiedzy z danych

Pozyskiwanie wiedzy z danych Pozyskiwanie wiedzy z danych dr Agnieszka Goroncy Wydział Matematyki i Informatyki UMK PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Pozyskiwanie wiedzy

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA POURAZOWYCH USZKODZEŃ ZĘBÓW MLECZNYCH I STAŁYCH W DOKUMENTACJI KLINICZNEJ ZAKŁADU STOMATOLOGII DZIECIĘCEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W GDAŃSKU

STRUKTURA POURAZOWYCH USZKODZEŃ ZĘBÓW MLECZNYCH I STAŁYCH W DOKUMENTACJI KLINICZNEJ ZAKŁADU STOMATOLOGII DZIECIĘCEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W GDAŃSKU Ann. Acad. Med. Gedan., 2006, 36, 43 51 KATARZYNA EMERICH, BARBARA ADAMOWICZ-KLEPALSKA, MICHAŁ DONATT STRUKTURA POURAZOWYCH USZKODZEŃ ZĘBÓW MLECZNYCH I STAŁYCH W DOKUMENTACJI KLINICZNEJ ZAKŁADU STOMATOLOGII

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16 Spis treści Przedmowa.......................... XI Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar................. 1 1.1. Wielkości fizyczne i pozafizyczne.................. 1 1.2. Spójne układy miar. Układ SI i jego

Bardziej szczegółowo

Związki cech somatycznych z wybranymi zdolnościami motorycznymi chłopców w wieku lat

Związki cech somatycznych z wybranymi zdolnościami motorycznymi chłopców w wieku lat PRACE NAUKOWE Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie Seria: Kultura Fizyczna 00, z. VIII Inga Kordel Związki cech somatycznych z wybranymi zdolnościami motorycznymi chłopców w wieku 1 lat Streszczenie

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie stożkowych koron teleskopowych u pacjenta z rozległymi brakami zębowymi. Opis przypadku

Zastosowanie stożkowych koron teleskopowych u pacjenta z rozległymi brakami zębowymi. Opis przypadku PROTET. STOMATOL., 2013, LXIII, 6, 483-488 www.prot.stomat.net Zastosowanie stożkowych koron teleskopowych u pacjenta z rozległymi brakami zębowymi. Opis przypadku Use of conical telescopic crowns in a

Bardziej szczegółowo

WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM

WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM WZÓR PROFILAKTYCZNEGO BADANIA PACJENTA W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM Przedstawiamy badanie w kierunku raka jamy ustnej zamieszczone na stronach Państwowego Instytutu Dentystycznego i Twarzowo-Czaszkowego

Bardziej szczegółowo

Recenzja Rozprawy doktorskiej lek. med. Bartosz Limanówka. p.t.

Recenzja Rozprawy doktorskiej lek. med. Bartosz Limanówka. p.t. UNIWERSYTET WARMIŃSKO-MAZURSKI w Olsztynie WYDZIAŁ NAUK MEDYCZNYCH Katedra Neurologii i Neurochirurgii Klinika Neurochirurgii 10-082 Olsztyn, ul. Warszawska 30 tel. 089 524 53 84, fax. 089 524 56 59 e-mail:

Bardziej szczegółowo

PRACE POGLĄDOWE. Etiologia i występowanie agenezji zębów przegląd piśmiennictwa. Aetiology and Occurrence of Tooth Agenesis Review of the Literature

PRACE POGLĄDOWE. Etiologia i występowanie agenezji zębów przegląd piśmiennictwa. Aetiology and Occurrence of Tooth Agenesis Review of the Literature PRACE POGLĄDOWE Dent. Med. Probl. 2004, 41, 3, 531 535 ISSN 1644 387X BARBARA BIEDZIAK Etiologia i występowanie agenezji zębów przegląd piśmiennictwa Aetiology and Occurrence of Tooth Agenesis Review of

Bardziej szczegółowo

Statystyka i Analiza Danych

Statystyka i Analiza Danych Warsztaty Statystyka i Analiza Danych Gdańsk, 20-22 lutego 2014 Zastosowania analizy wariancji w opracowywaniu wyników badań empirycznych Janusz Wątroba StatSoft Polska Centrum Zastosowań Matematyki -

Bardziej szczegółowo

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ

KATEDRA CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ I SZCZĘKOWO- TWARZOWEJ ZAKŁAD CHIRURGII STOMATOLOGICZNEJ DLA STUDENTÓW III ROKU ODDZIAŁU STOMATOLOGII SEMESTR VI (LETNI) 1. Zapoznanie z organizacją Katedry, w szczególności z organizacją Zakładu Chirurgii Stomatologicznej. Powiązania chirurgii stomatologicznej

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. PROTET. STOMATOL., 2015, LXV, 2, 138-145 DOI: Streszczenie Hipodoncja jest jedną z najczęstszych wad rozwojowych uzębienia człowieka. Częstość jej występowania różni się zależnie od rasy i wynosi od kilku

Bardziej szczegółowo

WYSTĘPOWANIE KŁÓW GÓRNYCH JEDNO- I OBUSTRONNIE ZATRZYMANYCH I ICH POŁOŻENIE W ŁUKU ZĘBOWYM W ZALEŻNOŚCI OD PŁCI I WIEKU

WYSTĘPOWANIE KŁÓW GÓRNYCH JEDNO- I OBUSTRONNIE ZATRZYMANYCH I ICH POŁOŻENIE W ŁUKU ZĘBOWYM W ZALEŻNOŚCI OD PŁCI I WIEKU ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2008, 54, 2, 132 137 MARIA SYRYŃSKA, AGATA BUDZYŃSKA WYSTĘPOWANIE KŁÓW GÓRNYCH JEDNO- I OBUSTRONNIE ZATRZYMANYCH

Bardziej szczegółowo

lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej

lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej lek. Olga Możeńska Ocena wybranych parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej w populacji chorych z istotną niedomykalnością zastawki mitralnej Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych Promotor: dr

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Badanie ultrasonograficzne układu kostnego płodu w I i II trymestrze ciąży badanie czaszki badanie kręgosłupa badanie klatki piersiowej badanie

Badanie ultrasonograficzne układu kostnego płodu w I i II trymestrze ciąży badanie czaszki badanie kręgosłupa badanie klatki piersiowej badanie Badanie ultrasonograficzne układu kostnego płodu w I i II trymestrze ciąży badanie czaszki badanie kręgosłupa badanie klatki piersiowej badanie kończyn Badanie ultrasonograficzne czaszki płodu w II trymestrze

Bardziej szczegółowo