Dr hab. inż. Zbigniew Kamiński

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dr hab. inż. Zbigniew Kamiński"

Transkrypt

1 Dr hab. nż. Zbgnew Kamńsk Katedra Budowy Eksploatacj Maszyn Poltechnka Bałostocka Ul. Wejska nr 5C, 5-35 Bałystok, Polska E-mal: Modelowane matematyczne zaworu sterującego hamulcam przyczepy do symulacj powetrznej nstalacj hamulcowej cągnków rolnczych z hamulcam uruchamanym hydraulczne Słowa kluczowe: cągnk rolnczy, powetrzny układ hamulcowy, zawór sterujący hamulcam przyczepy uruchamany hydraulczne, modelowane matematyczne, symulacja Streszczene. Cągnk rolncze są wyposażone w powetrzne nstalacje hamulcowe do sterowana napędu układów hamulcowych pojazdów cągnonych. W nnejszej pracy przedstawono model matematyczny uruchamanego hydraulczne zaworu sterującego hamulcam przyczepy. Wynk testu statystycznego Kołmogorowa-Smrnowa oceny zgodnośc dośwadczalnych symulowanych przebegów czasowych cśnena podczas badana czasu reakcj obwodu sterującego cągnka Pronar 53A potwerdzły adekwatność opracowanego w Matlabe-Smulnku modelu komputerowego. Model komputerowy może być wykorzystany jako podsystem do analzy metodam symulacyjnym procesów przejścowych w procese projektowana powetrznych układów hamulcowych cągnków rolnczych.. Wprowadzene Obecne w cągnkach rolnczych poruszających sę z prędkoścą do km h - stosuje sę przede wszystkm hamulce welotarczowe mokre uruchamane hydraulczne []. W cągnkach małej średnej mocy stosuje sę proste nedroge hydraulczne układy hamulcowe bez wspomagana. Układy take uruchamane manualne pracują przy nskm cśnenu roboczym małej wymaganej objętośc rozperaków hydraulcznych []. Natomast w cągnkach wększej mocy stosuje sę przede wszystkm układy hydraulczne wspomagane z układu hydraulk słowej traktora [5, 8]. Te hydraulczne układy hamulcowe umożlwają dostarczane strumena ceczy pod cśnenem z pompy hydraulcznej cągnka do cylndrów hamulców zasadnczych w zakrese od małych do dużych objętośc w stosunkowo krótkm czase. Oprócz zasadnczego postojowego układu hamulcowego dzsejsze cągnk są zaopatrzone w pneumatyczne nstalacje hamulcowe do uruchamana powetrznych układów hamulcowych agregatowanych przyczep lub maszyn rolnczych. Często są to tzw. nstalacje kombnowane [9], umożlwające współpracę zarówno z jedno-, jak dwuprzewodowym układam hamulcowym pojazdów cągnętych. Typowa powetrzna nstalacja hamulcowa cągnka rolnczego składa sę z dwóch zespołów: zespołu zaslającego zespołu sterującego. Rolą zespołu zaslającego jest sprężane oczyszczane powetrza oraz utrzymane odpowednego cśnena powetrza w zbornkach cągnka przyczepy w celu zapewnena wymaganej skutecznośc hamowana przyczepy. Zespół sterujący pozwala na płynny stopnowy proces hamowana zespołu cągnk-przyczepa. Współdzałane hydraulcznego układu hamulcowego cągnka powetrznego układu hamulcowego przyczepy zapewna uruchamany hydraulczne zawór sterujący hamulcam przyczepy (rys..

2 Układy hamulcowe pojazdów rolnczych poruszających sę po drogach publcznych muszą spełnać szereg specyfcznych wymagań [3, ] dotyczących mędzy nnym skutecznośc hamowana, czasu reakcj podczas hamowań nagłych (max 0,6 s oraz kompatyblnośc hamowana łączonych pojazdów [7]. Zachowana sę układu hamulcowego cągnka przyczepy, w tym równeż w stanach neustalonych, można badać metodam symulacyjnym już na wczesnym etape projektowana. Podstawową korzyścą projektowana w oparcu o modele (Model-Based- Desgn jest zwększene szybkośc efektywnośc testowana nowych rozwązań, możlwość konfrontowana ch z przyjętym wymaganam oraz wcześnejsze nż w przypadku budowy prototypów materalnych wykrywane błędów wynkających ze złego funkcjonowana lub źle przyjętych założeń [5]. W modelowanu matematycznym weloobwodowych układów hamulcowych elementy pneumatyczne o dyskretnej naturze (fltry przewodowe, elementy złączne, jak elementy o parametrach rozłożonych (przewody pneumatyczne, są zazwyczaj zastępowane elementam dealzowanym w postac objętośc oporów skuponych [9, 3, 9]. Dzęk temu otrzymuje sę model matematyczny jako układ równań różnczkowych zwyczajnych, możlwych do rozwązana w wększośc oprogramowana do symulacj cyfrowej, w tym programów zorentowanych obektowo [, 30]. Dużym utrudnenem w modelowanu powetrznej nstalacj hamulcowej cągnka rolnczego jest brak odpowednch model matematycznych nektórych zespołów komponentów, a szczególne zaworu sterującego hamulcam przyczepy. Wększość znanych z lteratury model zaworów hamulcowych dotyczy typowych powetrznych zaworów hamulcowych stosowanych w pojazdów użytkowych [6,, 8] przyczepach [8, 0,,, 3]. W nnejszej pracy opsano modelowane matematyczne zaworu hamulcowego sterującego hamulcam przyczepy uruchamanego cśnenem płynu hamulcowego z układu hydraulcznego hamulców zasadnczych cągnka rolnczego. W modelu matematycznym komputerowym tego zaworu uwzględnono wymanę cepła, tarce sły bezwładnośc elementów ruchomych, zazwyczaj pomjane w procese modelowana [6,, 8]. Zrealzowany w Matlabe-Smulnku model komputerowy zaworu wykorzystano do badana czasu reakcj zespołu sterującego typowej nstalacj powetrznej hamulcowej cągnka. Do modelowana zespołu zaslającego wykorzystano zależnośc opsane w pracy []. Opracowany model zaworu hamulcowego może być wykorzystany w procese projektowana cągnka do oblczeń dynamcznych jego nstalacj hamulcowej.. Stanowsko do badana nstalacj hamulcowej cągnka Uproszczony schemat kombnowanej nstalacj pneumatycznej cągnka rolnczego Pronar 53A [6], wyposażonego w hydraulczny napęd hamulców roboczych, przedstawono na rys.. W skład zespołu zaslającego wchodz fltr, sprężarka, regulator cśnena 3 zbornk sprężonego powetrza. Sprężone powetrze jest podawane do zespołu sterującego, który zawera proporcjonalny zawór hamulcowy nwersyjny zawór hamulcowy 7. Zawór sterujący hamulcam przyczepy jest połączony poprzez porty z hydraulczną nstalacją hamulców zasadnczych cągnka. Kedy pedał hamulca jest nacskany, hydraulczne cśnene sterujące oddzałuje na zawór, co powoduje otwarce tego zaworu wzrost cśnena powetrza w przewodze ze złączem 0, sterującym dwuprzewodowym układem przyczepy. Przewód zaslający układu hamulcowego przyczepy jest podłączony do złącze 9. Do sterowana jednoprzewodowym układem hamulcowym przyczepy służy zawór nwersyjny 7, który przy wzrośce cśnena w przyłączu sterującym powoduje spadek cśnena w przewodze zaslająco-sterującym ze złączem 8.

3 3 6 5 p U p U U F p U Rys.. Schemat kombnowanej nstalacj powetrznej cągnka rolnczego Pronar 53A wraz układem pomarowym do sprawdzana czasu reakcj obwodu sterującego: fltr, sprężarka FOS Polmo Łódź, 3 zawór odcążający (regulator cśnena Vsteon, zbornk powetrza 0 dm 3, 5 zawór odwadnający, 6 manometr, 7 zawór sterujący hamulcam przyczepy nwersyjny Vsteon, 8 złącze przewodów w układze jednoprzewodowym (czarne, 9 złącze zaslające (czerwone, 0 złącze sterujące (żółte, zawór sterujący hamulcam przyczepy Haldex, układ hydraulczny hamulców zasadnczych, 3 zbornk 385 cm 3, przewód o długośc.5 m średncy wewnętrznej 3 mm, 5 przetwornk cśnena, 6 przetwornk sły na pedale hamulca, 7 adapter wejścowo-wyjścowy, 8 komputer z kartą pomarową Elementy układu pomarowego do sprawdzana czasu reakcj zespołu sterującego nstalacj cągnka w układze dwuprzewodowym wyróżnono na rys. szarym tłem. Cśnene w wybranych mejscach powetrznej nstalacj hamulcowej merzono przy użycu przemysłowego przetwornka cśnena 0 typ MBS 3 frmy Danfoss (zakres pomarowy: 0 0 bar, zakres sygnału wyjścowego: 0 0 V, klasa dokładnośc: 0,3. Tensometryczny czujnk sły na pedale hamulca 6 typ CL 3 z przemysłowym wzmacnaczem typ CL0D frmy ZEPWN (zakres pomarowy: 0 kn, zakres sygnału wyjścowego: 0 0 V, klasa dokładnośc: 0, użyto do pomaru sły na pedale hamulca. Przetwornk są zaslane napęcem z adaptera wejścowo-wyjścowego 7. Wyjścowe sygnały napęcowe z przetwornków sły cśnena są zberane z adaptera przy użycu karty pomarowej Senga MC (rozdzelczość bt następne bezpośredno przetwarzane do danych cśnena sły przy użycu zntegrowanego oprogramowana zanstalowanego w komputerze 8 do gromadzena danych podczas uruchamanych pomarów. 3. Modelowane uruchamanego hydraulczne zaworu hamulcowego sterującego hamulcam przyczepy W obwodze sterującym układu pneumatycznego cągnka Pronar 53A jako zawór sterujący hamulcam przyczepy (rys. zastosowano zawór hamulcowy frmy Haldex [5] o dentycznej konstrukcj jak zawór frmy Wabco [9]. Schemat budowy tego zaworu hamulcowego uruchamanego hydraulczne pokazano na rys.. 3

4 3 V p T m& D m V p T m& h t D b p a D p m& p T V D spz h m h p h v p T h o D sv D t D z D sp m& V 5 m& p a 6 Rys.. Zawór hamulcowy sterowany hydraulczne: tłok sterujący pneumatyczny, grzybek talerzykowy, 3 tłok stopnowany hydraulczny, sprężyna powrotna grzybka, 5 sprężyna powrotna tłoka, 6 mechanzm włączana hamulców postojowych [3] Kedy pedał hamulcowy jest nacskany wzrasta cśnene zarówno w rozperakach hydraulcznych kół jezdnych cągnka, jak w hydraulcznych komorach sterujących V V zaworu, połączonych z blźnaczą (równoległą pompą hamulcową cągnka. Pod wpływem cśnena płynu hamulcowego tłok stopnowy 3 tłok przemeszczają sę do dołu, powodując otwarce zaworu wlotowego. Sprężone powetrze z komory wejścowej V przepływa do komory wyjścowej V o zmennej pojemnośc jako strumeń masowy m&. Wypływający z komory wyjścowej V strumeń m& jest kerowany do zespołu sterującego układu hamulcowego przyczepy, powodując zadzałane hamulców przyczepy. Do komory wejścowej V o stałej objętośc dopływa z obwodu zaslającego masowy strumeń powetrza m&. Podczas odhamowana, wywołanego spadkem hydraulcznego cśnena sterującego, tłok podnos sę z powrotem do góry pod dzałanem sprężyny 5. Zawór grzybkowy zamyka sę (odcęce komory wejścowej od wyjścowej następuje otwarce wylotu do atmosfery mędzy gnazdem w tłoku a grzybkem. Komora wyjścowej V jest odpowetrzana. Sprężone powetrze z zespołu sterującego wraca do komory wyjścowej jako strumeń m& (zmana kerunku przepływu, skąd wypływa do atmosfery jako strumeń m& 3. Odpowetrzene komory wyjścowej zespołu sterującego powoduje spadek sły hamującej przyczepy. Dzałane nadążne (śledzące jest osągane dzęk ujemnemu sprzężenu zwrotnemu w postac cśnena powetrza p dzałającego na tłok sterujący. Przy tworzenu własnego modelu matematycznego zaworu sterującego hamulcam przyczepy przyjęto szereg typowych założeń upraszczających [, 3], w tym: sprężone powetrze jest traktowane jako gaz termodynamczne doskonały (tj. podlegający prawu Clapeyrona a jednocześne lepk ścślwy,

5 element nastawczy zaworu, nezależne od konstrukcj, jest traktowany jako opór mejscowy (dysza, którego efektywne pole przepływu (konduktancja zależy od wznosu grzybka, przepływ powetrza przez element nastawczy traktuje sę jako jednowymarowy adabatyczny, właścwośc powetrza są jednorodne zarówno w poszczególnych komorach zaworu, jak w całym przekroju przepływu przez opór mejscowy, w faze otwarca zaworu pomja sę oddzaływane słowe mędzy grzybkem a tłokem sterującym oraz luz mędzy tym tłokem a tłokem hydraulcznym, co oznacza, że wszystke elementy poruszają sę razem jako jedna masa (h t =h p, pomja sę oddzaływane obudowy na tłok sterujący w jego położenach krańcowych zatrzymane tłoka jest realzowane poprzez logkę sterowana przyspeszenem (hard stoppng, w komorze nad tłokem a pod tłokem 3 panuje cały czas cśnene atmosferyczne, wymana cepła mędzy powetrzem w układze a otoczenem ma charakter konwekcj swobodnej przy stałej temperaturze ścanek, równej temperaturze otoczena, pomja sę przepływy powetrza płynu hamulcowego przez neszczelnośc komór, pomja sę zmanę temperatury płynu hamulcowego. Zgodne z zasadą zachowana mater zmanę masy płynu hamulcowego w komorach sterujących V V oraz masy powetrza w komorze wejścowej V komorze wyjścowej V (rys. opsują równana: dm V dm = ± m& V = ± m& ( dm V dm = m& m& V = m& m m& m& 3 ( gdze: m& - strumeń masowy dopływający (znak + lub wypływający (znak - z danej komory [kg s - ]; poszczególne ndeksy strumen są zgodne z konwencją oznaczana przyłączy komór zaworu hamulcowego (małe cyfry obok przyłączy zaworu na rys.. Przepływ masowego strumena powetrza przez mejscowe opory pneumatyczne opsano zależnoścą Sant-Venanta Wantzela [] w postac uogólnonej: m& = ( µ Am pm RTm Ψmax Ψ( σ (3 gdze: (µa m konduktancja, czyl loczyn współczynnka wydatku µ powerzchn przekroju przepływowego A m [m ], p m cśnene przed oporem [Pa], T m temperatura powetrza przed oporem [K], R stała gazowa dla powetrza, R=88 [J kg - K - ], Ψ max maksymalna wartość funkcj przepływu Sant Venanta Wantzela dla krytycznego lorazu cśnena σ * za przed oporem: * κ ( = κ 0, 6873 Ψmax = Ψ σ = ( κ + gdze: κ wykładnk adabaty; dla powetrza κ=.. Zamast bezwymarowej, dwuzakresowej funkcj przepływu Ψ(σ Sant Venanta: for σ σ * κ + Ψ( σ = κ κ κ < σ σ for σ * σ Ψmax κ κ + 5

6 zastosowano dogodnejszą do oblczeń numerycznych a jednocześne wystarczająco dokładną, jednozakresową funkcję hperbolczną Matluka-Avtuszk [9, 0] z typową dla układów hamulcowych wartoścą parametru b=,3: σ Ψ( σ = b (5 b σ Wykorzystując zależność (3 (5, uzyskuje sę następujące równana strumen masowych przepływających przez zawór hamulcowy: p p m & = µ A ΨmaxΨ (6 RT p p pa m& 3 = µ 3A3 ΨmaxΨ (7 RT p Pole przekroju przepływowego A (podczas hamowana A 3 (podczas odhamowana zależy od przemeszczena h p tłoka odległośc h v grzybka od gnazda zaworu: 0 dla hv hvo A = π Dsv( hv hvo dla hvo < hv hvm (8 π ( Dsvw Dspz dla hv > hvm 0 gdy hp ho hpo A3 = π Dsp ( ho hpo hp gdy hpm hp < ho hpo (9 π ( Dw d s gdy hp < hpm gdze: D sv, D svw średna wewnętrzna średnca gnazda neruchomego [m], D spz zewnętrzna średnca gnazda ruchomego (w tłoku [m], h vo, h vm położene talerzyka zaworu odpowadające początkow otwarca (z uwzględnenem deformacj uszczelnena talerzyka położene odpowadające osągnęcu maksymalnej wartośc pola przepływu [mm], D sp średna średnca gnazda ruchomego [m], D w wewnętrzna średnca tule grzybka talerzykowego [m], d s średnca zewnętrzna śruby mechanzmu włączana hamulców postojowych [m], h po, h pm położene tłoka odpowadające początkow otwarca przelotu do atmosfery (z uwzględnenem deformacj uszczelnena położene, w którym pole przepływu osąga wartość maksymalną [m]. Mędzy przemeszczenem h p tłoka sterującego a przemeszczenem h v grzybka stneje zwązek: 0 hp ho hv = (0 hp ho hp > ho gdze: h o maksymalna odległość (luz mędzy grzybkem a tłokem znajdującym sę w górnym skrajnym położenu [m]. Przy przyjętych uproszczenach elementy mechanczne zaworu hamulcowego można rozpatrywać jako układ dynamczny o jednym stopnu swobody ze zmenną masą, opsany następującym równanem ruchu: d hp m z = FH + Fp a + Fsp + Fv + F fp ( gdze: m z masa zredukowana [kg] elementów poruszających sę wraz tłokem, F H sła cśnena płynu hamulcowego na tłok 3 [N], F pa sła cśnena dzałającego na tłok [N], 6

7 F sp sła dzałana sprężyny powrotnej 5 tłoka [N], F fp sła tarca tłoków o obudowę [N], F v sła nacsku grzybka talerzykowego [N]. Masa zredukowana elementów poruszających sę wraz z tłokem wynos: mρ + mh + mp + msp / hp ho mz = ( mρ + mh + mp + mv + ( msp + msv / hp > ho gdze: m h masa tłoka różncowego [kg], m p masa tłoka sterującego [kg], m v masa grzybka talerzykowego z tuleją prowadzącą [kg], m sv masa sprężyny docskającej grzybek [kg], m sp masa sprężyny powrotnej 5 tłoka [kg], m ρ masa płynu hamulcowego w obu komorach sterujących [kg]. Sły cśnena dzałające na tłok wynoszą: πdm π ( Db Dm FH = p + p (3 πdp πdsp π Dp Dsp π Dp Dsp F p p p = p p ( ( ( ( pa = a a gdze: p, p cśnene (nadcśnene płynu hamulcowego w komorach sterujących hydraulcznych [Pa], p a cśnene atmosferyczne [Pa], p cśnene powetrza w komorze V [Pa], D m, D b średnce tłoka stopnowego 3 [m], D p średnca tłoka [m], Słę nacsku sprężyny powrotnej 5 na tłok wylcza sę z zależnośc: sp ( F c h F = + (5 gdze: F spo sła wstępnego napęca sprężyny 5 dla h p =0 [N], c p sztywność sprężyny [N m - ]. Przyjmując, że zawór ma konstrukcję odcążoną (D sp D z słę nacsku grzybka na tłok opsuje zależność: 0 hp ho F = π [ ( ] ( Dsv Dsp dhp dh v p F + ( + svo csv hp ho p p sgn Fcv kv hp > ho (6 gdze: F cv sła tarca knetycznego prowadncy [N], c sv sztywność sprężyny [N m - ], k v współczynnk tarca wskotycznego [N s m - ]. Przy wykorzystanu modelu tarca statyczno-knetycznego Karnoppa [] sła tarca tłoków o ścank obudowy wynos: dhp sgn( Fe mn( Fsp, Fe gdy < v dh p Ffp, Fe = (7 dhp dhp dhp sgn F + k v cp v gdy v Sumaryczną słę tarca statycznego F sp oraz słę tarca knetycznego F cp tłoków, jak słę tarca knetycznego F cv prowadncy grzybka zaworu opsano przy użycu modelu emprycznego: F ( f + k p p + πd ( f + k p p + D ( f k = π π sp Dp s s a m s s b s + s p F ( f + k p p + πd ( f + k p p + D ( f k cp Dp c c a m c c b c + c p spo = π π (8 F π ( f + k p p cv = Dz c c a p p a 7

8 gdze: F e sumaryczna sła zewnętrzna [N], f s, f c sła tarca statycznego knetycznego przypadająca na jednostkę obwodu tłoka, nezależna od różncy cśnena po obu stronach tłoka [N m - ], k s, k c współczynnk proporcjonalnośc [m]. Na podstawe zasady zachowana energ dla układów otwartych otrzymuje sę, pomjając energę knetyczna potencjalną, równana zmany energ wewnętrznej powetrza w objętoścach kontrolnych V V w postac: du = Q& + H& H& (9 du = Q& + W& + H& m H& H& 3 (0 gdze: U energa wewnętrzna powetrza w danej komorze [J], Q & strumeń cepła wymenanego z otoczenem [W], H & strumeń entalp dopływającej (+ lub wypływającej (- z poszczególnych komór [W], W & strumeń pracy zewnętrznej wykonanej przez powetrze w komorze [W] : U = mv cvt H& = m& c ptm ( W& = p V& Q& = α A ( T w T gdze: c v, c p cepło właścwe powetrza przy stałej objetośc stałym cśnenu: c v =77 [J kg - K - ], c p =005 [J kg - K - ], T m temperatura strumena [K] (dla strumena wypływajacego z komory T m =T, α współczynnk wymany cepła [W m - K - ], A powerzchna wymany cepła [m ], T w temperatura ścenek zaworu równa temoperaturze otoczena T a [K]. Po rozpsanu różnczk energ wewnętrznej oraz wykorzystanu równań ( równana Clapeyrona w postac różnczkowej [6]: dm dt dv dp R T + m = p V + ( uzyskuje sę różnczkowe równana zman cśnena temperatury w komorze: dp = ( κ ( Q& + H& H& Q& = αa ( Tw T (3 V dt T dp = V RT ( m& m & pv ( dp dv = ( κ ( Q & + H& m H& H& 3 κ p V (5 dt T dv dp = p + V RT ( m& m m& 3 p m & (6 V Korzystając ze zwązku mędzy strumenem masowym a objętoścowym płynu hamulcowego ( m& V = m & / ρ oraz rozpsując różnczkę masy w zależnoścach (: m = dρ V + dv ρ uzyskuje sę, po uwzględnenu modułu ścślwośc ceczy podatnośc obudowy [7], następujące zależnośc na strumene objętoścowe: πd dh m p V dp ± m& V = + (7 B ( D D z π dh b m p V dp ± m& V = + (8 B z 8

9 gdze: B z moduł sprężystośc ceczy wraz z obudową [Pa].. Przykład symulacj nstalacj pneumatycznej cągnka Do waldacj modelu komputerowego zaworu sterującego hamulcam przyczepy, jak nnych komponentów, wykorzystano wynk dośwadczalne sprawdzana czasu reakcj dwuprzewodowej nstalacj hamulcowej cągnka Pronar 53A (rys.. Czas reakcj wyznaczano wg metodyk Regulamnu 3 ECE [] na podstawe zman sły na pedale hamulca oraz cśnena na końcu przewodu o długośc,5 m średncy 3 mm (mtacja przewodu sterującego przyczepy podłączonego do złącza sterującego. Modele komputerowe wększośc komponentów zespołu zaslającego sterującego powetrznej nstalacj hamulcowej utworzono w postac podsystemów grafcznych typu S- functon zapsanych w m-plkach programu Matlab, na podstawe własnych algorytmów procedur [9, ]. Do modelowana matematycznego przewodów hydraulcznego układu hamulcowego zastosowano metodę ln transmsyjnej, opsaną przez Krusa [7]. Zarejestrowane podczas badań dośwadczalnych rzeczywste przebeg czasowe sły na pedale hamulca F p (sygnał wymuszający oraz przebeg cśnena (sygnały wyjścowe w pokazanych na rys. punktach nstalacj pneumatycznej, w tym: cśnena p te w zbornku powetrza, cśnena p se w zbornku kontrolnym 3 cśnena p ce na końcu przewodu podłączonego do złącza sterującego 0 wprowadzono do modelu komputerowego w postac komponentów źródłowych typu From Fle. Przykładowe wynk badań symulacyjnych (lne cągłe dośwadczalnych (lne przerywane podczas sprawdzana czasu reakcj zespołu sterujacego układu hamulcowego cągnka Pronar 53A przedstawono na rys. 3. Z punktu wdzena celu modelowana, tj. oblczana czasu reakcj zespołu sterującego na podstawe cśnena teoretycznego p v, można przyjąć, że opracowany model jest wystarczająco dokładny. 7 p te p t p t, p s, p c [bar], p [dabar], F p [hn] p se F p p s p c p p ce t [s] Rys.3. Eksperymentalne symulacyjne wynk badań procesów przejścowych w pneumatycznym układze hamulcowym cągnka: F p rzeczywsta sła na pedale hamulca, p cśnene modelowe w hydraulcznej komorze sterującej zaworu, p t, p te cśnene modelowe dośwadczalne w zbornku powetrza, p s, p se cśnene modelowe dośwadczalne w zbornku kontrolnym na końcu przewodu zaslającego, p c, p ce cśnene modelowe dośwadczalne na końcu przewodu sterującego 9

10 Śwadczą o tym uzyskane wartośc statystycznych wskaźnków oceny zgodnośc [3] czasowych przebegów cśnena modelowego p c dośwadczalnego p ce (wskaźnk determnacj R >98%, średn względny błąd procentowy MAPE<5%, a przede wszystkm małe przesunęce czasowe (mnejsze od 0,0 s obu krzywych przy cśnenu równym 75% wartośc cśnena asymptotycznego. Adekwatość modelu komputerowego została równeż potwerdzona wynkam testu Kołmogorowa-Smrnova przy pozome stotnośc 5%. Uzyskane wynk waldacj modelu komputerowego układu hamulcowego cągnka śwadczą równeż pośredno o przydatnośc modelu matematycznego komputerowego zaworu hamulcowego w symulacj procesów przejścowych w pneumatycznych układach hamulcowych pojazdów.. Podsumowane W modelowanu matematycznym zaworu sterującego hamulcam przyczepy uwzględnono w szereg zjawsk towarzyszących pracy zaworów hamulcowych zazwyczaj pomjanych na etape tworzena modelu fzycznego lub modelu komputerowego. W różnczkowych równanach zman cśnena temperatury powetrza, w poszczególnych komorach zaworu, uwzględnono wymanę cepła z otoczenem, a w różnczkowym równanu ruchu tłoków uwzględnono równeż sły tarca statyczno-knetycznego sły bezwładnośc. Opsane równana modelu zaworu hamulcowego można wykorzystać do sformułowana model matematycznych komputerowych nnych zaworów hamulcowych o podobnej konstrukcj. Uzyskane wynk testu Kołmogorowa-Smrnowa oraz wartośc wskaźnków statystycznych R, MAPE oceny zgodnośc dośwadczalnych modelowych przebegów cśnena na końcu przewodu sterującego potwerdzły adekwatność zrealzowanego w Matlabe-Smulnku modelu komputerowego nstalacj pneumatycznej cągnka Pronar 53A podczas sprawdzana czasu reakcj obwody sterującego. Opracowany model komputerowy może być wykorzystany do badana procesów przejścowych w nstalacj powetrznej hamulcowej cągnków rolnczych z hamulcam hydraulcznym oraz prognozowana właścwośc dynamcznych powetrznych układów hamulcowych zespołu cągnk-przyczepa (szybkość, synchrona dzałana przy użycu metod symulacyjnych. Lteratura. Armstrong-Helouvry, B., Dupont, P., Canudas de Wt, C. A survey of models analyss tools and compensaton methods for the control of machnes wth frcton. Automatca 99; 30, (7: Beater, P. Pneumatc drves. System desgn, modelng and control. Berln, Hedelberg: Sprnger-Verlag, Draft Regulaton of the European Parlament and the Councl on the brakng systems of agrcultural or forestry tractors, ther tralers and nterchangeable towed machnery, amendng Drectve 003/37/EC, Councl Drectve 89/73/EEC and repealng Councl Drectve 76/3/EEC. ( https://crcabc.europa.eu/sd/d/da0dfc-858f-ccb-bd65-865a3e6b050/5030_99rev6 _v708.pdf (accessed May 0. ECE Regulaton No. 3. Unform provsons concernng the approval of vehcles of categores M, N and O wth regard to brakng. UN Economc Commsson for Europe, Geneva, Swtzerland, 00. 0

11 5. Haldex European Aftermarket Catalogue 007/008. fles/catalogs/83.pdf (accessed May He, L., Wang, X., Zhang. Y, Wu, J. and Chen, L. (0 Modelng and smulaton vehcle ar brake system. Proceedngs 8th Modelca Conference. Dresden, Germany, March 0-, 0: https://modelca.org/events/modelca0/proceedngs/ pages/papers/7_3_id a_fv.pdf (accessed May Jelal, M. and Kroll, A. Hydraulc Servo-systems: modellng, dentfcaton and control, London: Sprnger, Kamńsk, Z. Dynamc calculatons of pneumatc relay valve. Acta Mechanca et Automatca 009; 3(: Kamńsk, Z. Mathematcal modelng of pneumatc ppes n a smulaton of heterogeneous engneerng systems. ASME Journal of Fluds Engneerng 0; 33(: Kamńsk, Z. Mathematcal modelng of pneumatc relay valve. Hydraulka Pneumatyka 009; 5: -5.. Kamńsk, Z. Mathematcal modellng of the pneumatc relay emergency valve for dual-lne agrcultural traler brakng systems. Proceedngs of the Insttuton of Mechancal Engneers, Part D: Journal of Automoble Engneerng 0; 6(5: Kamńsk, Z. Modellng of the energy supply equpment of the ar brakng system of a farm tractor. The Archves of Automotve Engneerng 0; 53(3: Kamńsk, Z. Smulaton and expermental testng of the pneumatc brake systems of agrcultural vehcles. Bałystok: Ofcyna Wydawncza Poltechnk Bałostockej, 0.. Keyser, D.E. and Hogan K. Hydraulc brake systems and components for off-hghway vehcles and equpment. Natonal Flud Power Assocaton Techncal Paper Seres 99; I 9-.: Keyser, D.E. Full power hydraulc brake actuaton, crcut desgn consderatons for off-hghway vehcles and equpment. 0th Internatonal Conference on Flud Power - the Future for Hydraulcs, Brugge, Belgum, 5-7 Aprl 993, edted by N. Way. Mechancal Engneerng Publcatons, London. 6. Krvts, I.L., Krejnn, G.V. Pneumatc actuatng systems for automatc equpment. Structure and desgn. Boca Raton, London, New York: CRC Taylor & Francs, Krus, P., Weddfeld, K., and Palmberg, J.O., (99 Fast ppelne models for smulaton of hydraulc systems. Transactons of the ASME, Journal of Dynamc Systems, Measurements and Control 99; 6(: Ln, M., Zhang, W. (007 Dynamc smulaton and experment of a full power hydraulc brakng system. Journal of Unversty of Scence and Technology Bejng 007; 9(0: Metljuk, N.F., Avtushko, V.P. Dnamka pnevmatcheskkh prvodov avtomoblej. Moskva: Mashnostroene, Matluk, M., Kamńsk, Z., Czaban, J. Characterstc features of the arflow of pneumatc elements of agrcultural vehcles. Commsson of Motorzaton and Power Industry n Agrculture 003; 3: 7-8.

12 . Matluk, M., Czaban, J. An analyss of transent processes n pneumatc brake system wth automatc regulator of brake forces of automotve vehcles. Commsson of Motorzaton and Power Industry n Agrculture 006; 6: Natarajan, S.V., Subramanan, S.C., Darbha, S. Rajagopal, K.R. (007 A model of the relay valve used n an ar brake system. Nonlnear Analyss: Hybrd Systems 007; (3: Nėmeth, H., Aler, P., Hangos, K.M. Unfed model smplfcaton procedure appled to a sngle protecton valve. Control Engneerng Practce 005; 3(3: Podrgalo, M., Abramov, D. Selecton of tractor brake type n man phase of ts desgn engneerng. Brake Conference 00. Brakes of road vehcles, Łódź, Poland, 9- Aprl 00, I: Prabhu, S. M. Model-based desgn for off-hghway machne systems development ( SAE Commercal Vehcle Engneerng Congress, 007 October 3- November, Rosemont (Chcago, USA: Pronar. Tractors. Tractor Pronar 53A. pronar_53a.html (accessed May 0 7. Radlnsk, R.W., Flck, M.A. Tractor and traler brake system compatblty. SAE Transactons 986, paper no Subramanan, S.C., Darbha, S., Rajagopal, K.R. Modellng the pneumatc subsystem of a S-cam ar brake system. Trans. of the ASME, Journal of Dynamc Systems, Measurement and Control 00; 6(: Wabco. Ar-brakng system. Agrculture and forestry vehcles. Edton 8 (Verson /0.00(en. (accessed May Zhang, H., Wu, J., Zhang. Y., Chen. L. Objected orented modellng and smulaton of pneumatc brake system wth ABS. IEEE Intellgent Vehcle Symposum, X an, Shaanx, Chna, June 3-5, 009: Zurada, J., Levtan, A., Guan, J. A Comparson of regresson and artfcal ntellgence methods n a mass apprasal context. Journal of Real Estate Research 0, 33(3:

3. ŁUK ELEKTRYCZNY PRĄDU STAŁEGO I PRZEMIENNEGO

3. ŁUK ELEKTRYCZNY PRĄDU STAŁEGO I PRZEMIENNEGO 3. ŁUK ELEKTRYCZNY PRĄDU STŁEGO I PRZEMIENNEGO 3.1. Cel zakres ćwczena Celem ćwczena jest zapoznane sę z podstawowym właścwoścam łuku elektrycznego palącego sę swobodne, w powetrzu o cśnentmosferycznym.

Bardziej szczegółowo

± Δ. Podstawowe pojęcia procesu pomiarowego. x rzeczywiste. Określenie jakości poznania rzeczywistości

± Δ. Podstawowe pojęcia procesu pomiarowego. x rzeczywiste. Określenie jakości poznania rzeczywistości Podstawowe pojęca procesu pomarowego kreślene jakośc poznana rzeczywstośc Δ zmerzone rzeczywste 17 9 Zalety stosowana elektrycznych przyrządów 1/ 1. możlwość budowy czujnków zamenających werne każdą welkość

Bardziej szczegółowo

SPRAWNOŚĆ MECHANICZNA ZESPOŁU NAPĘDOWEGO Z SIŁOWNIKIEM HYDRAULICZNYM PRZY UWZGLĘDNIENIU TARCIA SUCHEGO

SPRAWNOŚĆ MECHANICZNA ZESPOŁU NAPĘDOWEGO Z SIŁOWNIKIEM HYDRAULICZNYM PRZY UWZGLĘDNIENIU TARCIA SUCHEGO Acta Agrophysca, 2008, 11(3), 741-751 SPRAWNOŚĆ MECHANICZNA ZESPOŁU NAPĘDOWEGO Z SIŁOWNIKIEM HYDRAULICZNYM PRZY UWZGLĘDNIENIU TARCIA SUCHEGO Andrzej Anatol Stępnewsk, Ewa Korgol Katedra Podstaw Technk,

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE ZESPOŁU ZASILAJĄCEGO INSTALACJI PNEUMATYCZNEJ CIĄGNIKA ROLNICZEGO

MODELOWANIE ZESPOŁU ZASILAJĄCEGO INSTALACJI PNEUMATYCZNEJ CIĄGNIKA ROLNICZEGO MODELOWANIE ZESPOŁU ZASILAJĄCEGO INSTALACJI PNEUMATYCZNEJ CIĄGNIKA ROLNICZEGO ZBIGNIEW KAMIŃSKI 1 Streszczenie Ciągniki rolnicze są wyposażone w instalacje pneumatyczne do sterowania i napędu pneumatycznych

Bardziej szczegółowo

Ćw. 1. Wyznaczanie wartości średniego statycznego współczynnika tarcia i sprawności mechanizmu śrubowego.

Ćw. 1. Wyznaczanie wartości średniego statycznego współczynnika tarcia i sprawności mechanizmu śrubowego. Laboratorum z Podstaw Konstrukcj Maszyn - 1 - Ćw. 1. Wyznaczane wartośc średnego statycznego współczynnka tarca sprawnośc mechanzmu śrubowego. 1. Podstawowe wadomośc pojęca. Połączene śrubowe jest to połączene

Bardziej szczegółowo

STATECZNOŚĆ SKARP. α - kąt nachylenia skarpy [ o ], φ - kąt tarcia wewnętrznego gruntu [ o ],

STATECZNOŚĆ SKARP. α - kąt nachylenia skarpy [ o ], φ - kąt tarcia wewnętrznego gruntu [ o ], STATECZNOŚĆ SKARP W przypadku obektu wykonanego z gruntów nespostych zaprojektowane bezpecznego nachylena skarp sprowadza sę do przekształcena wzoru na współczynnk statecznośc do postac: tgφ tgα = n gdze:

Bardziej szczegółowo

TRANZYSTOR BIPOLARNY CHARAKTERYSTYKI STATYCZNE

TRANZYSTOR BIPOLARNY CHARAKTERYSTYKI STATYCZNE POLITHNIKA RZSZOWSKA Katedra Podstaw lektronk Instrkcja Nr4 F 00/003 sem. letn TRANZYSTOR IPOLARNY HARAKTRYSTYKI STATYZN elem ćwczena jest pomar charakterystyk statycznych tranzystora bpolarnego npn lb

Bardziej szczegółowo

SZACOWANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODĄ PROPAGACJI ROZKŁADÓW

SZACOWANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODĄ PROPAGACJI ROZKŁADÓW SZACOWANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODĄ PROPAGACJI ROZKŁADÓW Stefan WÓJTOWICZ, Katarzyna BIERNAT ZAKŁAD METROLOGII I BADAŃ NIENISZCZĄCYCH INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI ul. Pożaryskego 8, 04-703 Warszawa tel.

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Robert Smusz Politechnika Rzeszowska im. I. Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Termodynamiki

Dr inż. Robert Smusz Politechnika Rzeszowska im. I. Łukasiewicza Wydział Budowy Maszyn i Lotnictwa Katedra Termodynamiki Dr nż. Robert Smusz Poltechnka Rzeszowska m. I. Łukasewcza Wydzał Budowy Maszyn Lotnctwa Katedra Termodynamk Projekt jest współfnansowany w ramach programu polskej pomocy zagrancznej Mnsterstwa Spraw Zagrancznych

Bardziej szczegółowo

Jakość cieplna obudowy budynków - doświadczenia z ekspertyz

Jakość cieplna obudowy budynków - doświadczenia z ekspertyz dr nż. Robert Geryło Jakość ceplna obudowy budynków - dośwadczena z ekspertyz Wdocznym efektem występowana znaczących mostków ceplnych w obudowe budynku, występującym na ogół przy nedostosowanu ntensywnośc

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Wojciech Artichowicz MODELOWANIE PRZEPŁYWU USTALONEGO NIEJEDNOSTAJNEGO W KANAŁACH OTWARTYCH

mgr inż. Wojciech Artichowicz MODELOWANIE PRZEPŁYWU USTALONEGO NIEJEDNOSTAJNEGO W KANAŁACH OTWARTYCH Poltechnka Gdańska Wydzał Inżyner Lądowej Środowska Katedra ydrotechnk mgr nż. Wojcech Artchowcz MODELOWANIE PRZEPŁYWU USTALONEGO NIEJEDNOSTAJNEGO W KANAŁAC OTWARTYC PRACA DOKTORSKA Promotor: prof. dr

Bardziej szczegółowo

Współczynnik przenikania ciepła U v. 4.00

Współczynnik przenikania ciepła U v. 4.00 Współczynnk przenkana cepła U v. 4.00 1 WYMAGANIA Maksymalne wartośc współczynnków przenkana cepła U dla ścan, stropów, stropodachów, oken drzw balkonowych podano w załącznku do Rozporządzena Mnstra Infrastruktury

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE PROGRAMÓW PC-CRASH I V-SIM DO SYMULACJI RAJDOWEJ JAZDY SAMOCHODEM

ZASTOSOWANIE PROGRAMÓW PC-CRASH I V-SIM DO SYMULACJI RAJDOWEJ JAZDY SAMOCHODEM Potr Śwder Krzysztof Wach ZASTOSOWANIE PROGRAMÓW PC-CRASH I V-SIM DO SYMULACJI RAJDOWEJ JAZDY SAMOCHODEM Streszczene Podczas wypadku drogowego samochód bardzo często porusza sę ruchem odbegającym od ruchu

Bardziej szczegółowo

ANALIZA JEDNOSTKOWYCH STRAT CIEPŁA W SYSTEMIE RUR PREIZOLOWANYCH

ANALIZA JEDNOSTKOWYCH STRAT CIEPŁA W SYSTEMIE RUR PREIZOLOWANYCH ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI RZESZOWSKIEJ Nr 83 Budownctwo Inżynera Środowska z. 59 (4/1) 01 Bożena BABIARZ Barbara ZIĘBA Poltechnka Rzeszowska ANALIZA JEDNOSTKOWYCH STRAT CIEPŁA W SYSTEMIE RUR PREIZOLOWANYCH

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW (88)/01 Hubert Sar, Potr Fundowcz 1 WYZNACZANIE ASOWEGO OENTU BEZWŁADNOŚCI WZGLĘDE OSI PIONOWEJ DLA SAOCHODU TYPU VAN NA PODSTAWIE WZORU EPIRYCZNEGO 1. Wstęp asowy moment

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji systemu. Moduzone Z11 Moduzone Z20 B Moduzone Z30

Instrukcja instalacji systemu. Moduzone Z11 Moduzone Z20 B Moduzone Z30 Instrukcja nstalacj systemu Moduzone Z11 Moduzone Z20 B Moduzone Z30 SPIS TREŚCI INTRUKCJA 1 Instrukcja... 2 1.1 Uwag dotyczące dokumentacj...2 1.2 Dołączone dokumenty...2 1.3 Objaśnene symbol...2 1.4

Bardziej szczegółowo

SYMULACJA KOMPUTEROWA NAPRĘŻEŃ DYNAMICZNYCH WE WRĘGACH MASOWCA NA FALI NIEREGULARNEJ

SYMULACJA KOMPUTEROWA NAPRĘŻEŃ DYNAMICZNYCH WE WRĘGACH MASOWCA NA FALI NIEREGULARNEJ Jan JANKOWSKI *), Maran BOGDANIUK *),**) SYMULACJA KOMPUTEROWA NAPRĘŻEŃ DYNAMICZNYCH WE WRĘGACH MASOWCA NA FALI NIEREGULARNEJ W referace przedstawono równana ruchu statku w warunkach falowana morza oraz

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PARAMETRÓW DYSKRETYZACJI NA NIEPEWNOŚĆ WYNIKÓW POMIARU OBIEKTÓW OBRAZU CYFROWEGO

WPŁYW PARAMETRÓW DYSKRETYZACJI NA NIEPEWNOŚĆ WYNIKÓW POMIARU OBIEKTÓW OBRAZU CYFROWEGO Walenty OWIECZKO WPŁYW PARAMETRÓW DYSKRETYZACJI A IEPEWOŚĆ WYIKÓW POMIARU OBIEKTÓW OBRAZU CYFROWEGO STRESZCZEIE W artykule przedstaono ynk analzy nepenośc pomaru ybranych cech obektu obrazu cyfroego. Wyznaczono

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 5(96)/2013

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 5(96)/2013 ZESZYTY NAUKOWE NSTYTUTU POJAZDÓW 5(96)/2013 Hubert Sar, Potr Fundowcz 1 WYZNACZANE MASOWEGO MOMENTU BEZWŁADNOŚC WZGLĘDEM OS PODŁUŻNEJ DLA SAMOCHODU TYPU VAN NA PODSTAWE WZORÓW DOŚWADCZALNYCH 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE KSZTAŁTOWANIA SIĘ MIKROKLIMATU BUDYNKÓW INWENTARSKICH MOśLIWOŚCI I OGRANICZENIA

PROGNOZOWANIE KSZTAŁTOWANIA SIĘ MIKROKLIMATU BUDYNKÓW INWENTARSKICH MOśLIWOŚCI I OGRANICZENIA InŜynera Rolncza 7/2005 Jan Radoń Katedra Budownctwa Weskego Akadema Rolncza w Krakowe PROGNOZOWANIE KSZTAŁTOWANIA SIĘ MIKROKLIMATU BUDYNKÓW INWENTARSKICH MOśLIWOŚCI I OGRANICZENIA Streszczene Opsano nawaŝnesze

Bardziej szczegółowo

Zestaw przezbrojeniowy na inne rodzaje gazu. 1 Dysza 2 Podkładka 3 Uszczelka

Zestaw przezbrojeniowy na inne rodzaje gazu. 1 Dysza 2 Podkładka 3 Uszczelka Zestaw przezbrojenowy na nne rodzaje gazu 8 719 002 262 0 1 Dysza 2 Podkładka 3 Uszczelka PL (06.04) SM Sps treśc Sps treśc Wskazówk dotyczące bezpeczeństwa 3 Objaśnene symbol 3 1 Ustawena nstalacj gazowej

Bardziej szczegółowo

Za: Stanisław Latoś, Niwelacja trygonometryczna, [w:] Ćwiczenia z geodezji II [red.] J. Beluch

Za: Stanisław Latoś, Niwelacja trygonometryczna, [w:] Ćwiczenia z geodezji II [red.] J. Beluch Za: Stansław Latoś, Nwelacja trygonometryczna, [w:] Ćwczena z geodezj II [red.] J. eluch 6.1. Ogólne zasady nwelacj trygonometrycznej. Wprowadzene Nwelacja trygonometryczna, zwana równeż trygonometrycznym

Bardziej szczegółowo

XLI OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP WSTĘPNY Zadanie teoretyczne

XLI OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP WSTĘPNY Zadanie teoretyczne XLI OLIMPIADA FIZYCZNA ETAP WSTĘPNY Zadane teoretyczne Rozwąż dowolne rzez sebe wybrane dwa sośród odanych nże zadań: ZADANIE T Nazwa zadana: Protony antyrotony A. Cząstk o mase równe mase rotonu, ale

Bardziej szczegółowo

Określanie zapasu wody pod stępką w porcie Ystad na podstawie badań symulacyjnych

Określanie zapasu wody pod stępką w porcie Ystad na podstawie badań symulacyjnych Scentfc Journals Martme Unversty of Szczecn Zeszyty Naukowe Akadema Morska w Szczecne 2008, 13(85) pp. 22 28 2008, 13(85) s. 22 28 Określane zapasu wody pod stępką w porce Ystad na podstawe badań symulacyjnych

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE CZASU MIESZANIA WIELOSKŁADNIKOWEGO UKŁADU ZIARNISTEGO PODCZAS MIESZANIA Z RECYRKULACJĄ SKŁADNIKÓW

OKREŚLENIE CZASU MIESZANIA WIELOSKŁADNIKOWEGO UKŁADU ZIARNISTEGO PODCZAS MIESZANIA Z RECYRKULACJĄ SKŁADNIKÓW Inżynera Rolncza 8(96)/2007 OKREŚLENIE CZASU MIESZANIA WIELOSKŁADNIKOWEGO UKŁADU ZIARNISTEGO PODCZAS MIESZANIA Z RECYRKULACJĄ SKŁADNIKÓW Jolanta Królczyk, Marek Tukendorf Katedra Technk Rolnczej Leśnej,

Bardziej szczegółowo

Realizacja logiki szybkiego przeniesienia w prototypie prądowym układu FPGA Spartan II

Realizacja logiki szybkiego przeniesienia w prototypie prądowym układu FPGA Spartan II obert Berezowsk Natala Maslennkowa Wydzał Elektronk Poltechnka Koszalńska ul. Partyzantów 7, 75-4 Koszaln Mchał Bałko Przemysław Sołtan ealzacja logk szybkego przenesena w prototype prądowym układu PG

Bardziej szczegółowo

Analiza rodzajów skutków i krytyczności uszkodzeń FMECA/FMEA według MIL STD - 1629A

Analiza rodzajów skutków i krytyczności uszkodzeń FMECA/FMEA według MIL STD - 1629A Analza rodzajów skutków krytycznośc uszkodzeń FMECA/FMEA według MIL STD - 629A Celem analzy krytycznośc jest szeregowane potencjalnych rodzajów uszkodzeń zdentyfkowanych zgodne z zasadam FMEA na podstawe

Bardziej szczegółowo

Energia potencjalna jest energią zgromadzoną w układzie. Energia potencjalna może być zmieniona w inną formę energii (na przykład energię kinetyczną)

Energia potencjalna jest energią zgromadzoną w układzie. Energia potencjalna może być zmieniona w inną formę energii (na przykład energię kinetyczną) 1 Enega potencjalna jest enegą zgomadzoną w układze. Enega potencjalna może być zmenona w nną omę eneg (na pzykład enegę knetyczną) może być wykozystana do wykonana pacy. Sumę eneg potencjalnej knetycznej

Bardziej szczegółowo

POMIAR MOCY MECHANICZNEJ MASZYN ELEKTRYCZNYCH POPRZEZ POMIAR KĄTA SKRĘCENIA WAŁU

POMIAR MOCY MECHANICZNEJ MASZYN ELEKTRYCZNYCH POPRZEZ POMIAR KĄTA SKRĘCENIA WAŁU Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne r 82/2009 236 omasz Barszcz, Jacek rbanek, Akadema Górnczo Hutncza, Kraków Bernard Schmdt, EC Systems Sp. z o.o., Kraków POMIAR MOCY MECHAICZEJ MASZY ELEKRYCZYCH

Bardziej szczegółowo

Zadane 1: Wyznacz średne ruchome 3-okresowe z następujących danych obrazujących zużyce energ elektrycznej [kwh] w pewnym zakładze w mesącach styczeń - lpec 1998 r.: 400; 410; 430; 40; 400; 380; 370. Zadane

Bardziej szczegółowo

Analiza ekonomiczna rynku energii elektrycznej w latach 2007-2008 1)

Analiza ekonomiczna rynku energii elektrycznej w latach 2007-2008 1) Analza ekonomczna rynku energ elektrycznej w latach 2007-2008 1) Autor: Marek Detl 2) (Buletyn Urzędu Regulacj Energetyk - nr 6/2009) Elektroenergetyka jest jedną z kluczowych branŝ w Polsce. Jej dzałane

Bardziej szczegółowo

Evaluation of estimation accuracy of correlation functions with use of virtual correlator model

Evaluation of estimation accuracy of correlation functions with use of virtual correlator model Jadwga LAL-JADZIAK Unwersytet Zelonogórsk Instytut etrolog Elektrycznej Elżbeta KAWECKA Unwersytet Zelonogórsk Instytut Informatyk Elektronk Ocena dokładnośc estymacj funkcj korelacyjnych z użycem modelu

Bardziej szczegółowo

WSKAŹNIK OCENY HIC SAMOCHODU OSOBOWEGO W ASPEKCIE BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO

WSKAŹNIK OCENY HIC SAMOCHODU OSOBOWEGO W ASPEKCIE BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO WSKAŹNIK OCENY SAMOCHODU OSOBOWEGO W ASPEKCIE BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO Dagmara KARBOWNICZEK 1, Kazmerz LEJDA, Ruch cała człoweka w samochodze podczas wypadku drogowego zależy od sztywnośc nadwoza

Bardziej szczegółowo

BADANIA WYCINKA RURY ZE STALI G355 Z GAZOCIĄGU PO 15 LETNIEJ EKSPLOATACJI Część II.: Badania metodami niszczącymi

BADANIA WYCINKA RURY ZE STALI G355 Z GAZOCIĄGU PO 15 LETNIEJ EKSPLOATACJI Część II.: Badania metodami niszczącymi PL467 BADANIA WYCINKA RURY ZE STALI G355 Z GAZOCIĄGU PO 15 LETNIEJ EKSPLOATACJI Część II.: Badana metodam nszczącym Wtold Szteke, Waldemar Błous, Jan Wasak, Ewa Hajewska, Martyna Przyborska, Tadeusz Wagner

Bardziej szczegółowo

ZASADA ZACHOWANIA MOMENTU PĘDU: PODSTAWY DYNAMIKI BRYŁY SZTYWNEJ

ZASADA ZACHOWANIA MOMENTU PĘDU: PODSTAWY DYNAMIKI BRYŁY SZTYWNEJ ZASADA ZACHOWANIA MOMENTU PĘDU: PODSTAWY DYNAMIKI BYŁY SZTYWNEJ 1. Welkośc w uchu obotowym. Moment pędu moment sły 3. Zasada zachowana momentu pędu 4. uch obotowy były sztywnej względem ustalonej os -II

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2. Przedmiot zamówienia : Inkubator zamknięty. Producent: Nazwa i typ : TAK/NIE

Załącznik nr 2. Przedmiot zamówienia : Inkubator zamknięty. Producent: Nazwa i typ : TAK/NIE Załącznk nr 2 ZAŁĄCZNIK PARAMETRY TECHNICZNO UŻYTKOWE Nazwa wykonawcy Adres wykonawcy Mejscowość Data Przedmot zamówena : Inkubator zamknęty Producent: Nazwa typ : 1 2 3 4 5 Ops parametru Inkubator przeznaczony

Bardziej szczegółowo

Ogólne informacje o układzie pneumatycznym. Konstrukcja układu pneumatycznego. Definicje PGRT. Zbiornik sprężonego powietrza

Ogólne informacje o układzie pneumatycznym. Konstrukcja układu pneumatycznego. Definicje PGRT. Zbiornik sprężonego powietrza Definicje Ważne jest, aby podczas pracy z układem pneumatycznym pojazdu znać poniższe definicje i pojęcia: Zbiornik sprężonego powietrza Zbiornik będący pod ciśnieniem, zawierający sprężone powietrze.

Bardziej szczegółowo

Zapis informacji, systemy pozycyjne 1. Literatura Jerzy Grębosz, Symfonia C++ standard. Harvey M. Deitl, Paul J. Deitl, Arkana C++. Programowanie.

Zapis informacji, systemy pozycyjne 1. Literatura Jerzy Grębosz, Symfonia C++ standard. Harvey M. Deitl, Paul J. Deitl, Arkana C++. Programowanie. Zaps nformacj, systemy pozycyjne 1 Lteratura Jerzy Grębosz, Symfona C++ standard. Harvey M. Detl, Paul J. Detl, Arkana C++. Programowane. Zaps nformacj w komputerach Wszystke elementy danych przetwarzane

Bardziej szczegółowo

APLIKACJA METODY BADAŃ WŁASNOŚCI DYNAMICZNYCH ZAWIESZEŃ POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH O DMC POWYŻEJ 3,5 TONY W PROGRAMIE LABVIEW

APLIKACJA METODY BADAŃ WŁASNOŚCI DYNAMICZNYCH ZAWIESZEŃ POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH O DMC POWYŻEJ 3,5 TONY W PROGRAMIE LABVIEW ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 015 Sera: TRANSPORT z. 86 Nr kol. 196 Jan WARCZEK, Kaml BRONCEL APLIKACJA METODY BADAŃ WŁASNOŚCI DYNAMICZNYCH ZAWIESZEŃ POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH O DMC POWYŻEJ 3,5 TONY

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE ANALIZY HARMONICZNEJ DO OKREŚLENIA SIŁY I DŁUGOŚCI CYKLI GIEŁDOWYCH

ZASTOSOWANIE ANALIZY HARMONICZNEJ DO OKREŚLENIA SIŁY I DŁUGOŚCI CYKLI GIEŁDOWYCH Grzegorz PRZEKOTA ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH ZASTOSOWANIE ANALIZY HARMONICZNEJ DO OKREŚLENIA SIŁY I DŁUGOŚCI CYKLI GIEŁDOWYCH Zarys treśc: W pracy podjęto problem dentyfkacj cykl gełdowych.

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R M-6

Ć W I C Z E N I E N R M-6 INSTYTUT FIZYKI WYDZIAŁ INŻYNIERII PRODUKCJI I TECHNOLOGII MATERIAŁÓW POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA PRACOWNIA MECHANIKI Ć W I C Z E N I E N R M-6 WYZNACZANIE MODUŁU SZTYWNOŚCI DRUTU ZA POMOCĄ WAHADŁA TORSYJNEGO

Bardziej szczegółowo

Diagnosis of agricultural tractor braking system. during the approval tests

Diagnosis of agricultural tractor braking system. during the approval tests Dr inż. Zbigniew Kamiński Dr inż. Jarosław Czaban Faculty of Mechanical Engineering Bialystok University of Technology Wiejska str. 4C, -3 Białystok, Poland E-mail: z.kaminski@pb.edu.pl, j.czaban@pb.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Analiza ryzyka jako instrument zarządzania środowiskiem

Analiza ryzyka jako instrument zarządzania środowiskiem WARSZTATY 2003 z cyklu Zagrożena naturalne w górnctwe Mat. Symp. str. 461 466 Elżbeta PILECKA, Małgorzata SZCZEPAŃSKA Instytut Gospodark Surowcam Mneralnym Energą PAN, Kraków Analza ryzyka jako nstrument

Bardziej szczegółowo

BADANIE STABILNOŚCI WSPÓŁCZYNNIKA BETA AKCJI INDEKSU WIG20

BADANIE STABILNOŚCI WSPÓŁCZYNNIKA BETA AKCJI INDEKSU WIG20 Darusz Letkowsk Unwersytet Łódzk BADANIE STABILNOŚCI WSPÓŁCZYNNIKA BETA AKCJI INDEKSU WIG0 Wprowadzene Teora wyboru efektywnego portfela nwestycyjnego zaproponowana przez H. Markowtza oraz jej rozwnęca

Bardziej szczegółowo

TERMODYNAMIKA SIECIOWA. INTERPRETACJA TRANSPORTU MEMBRANOWEGO

TERMODYNAMIKA SIECIOWA. INTERPRETACJA TRANSPORTU MEMBRANOWEGO R. Wódzk Membrany teora praktyka TERMODYNAMIKA SIECIOWA. INTERPRETACJA TRANSPORTU MEMBRANOWEGO Romuald WÓDZKI Wydzał Chem, Unwersytet M. Kopernka, Toruń ul, Gagarna 7, 87- Toruń e-mal: wodzk@chem.un.torun.pl.

Bardziej szczegółowo

kosztów ogrzewania lokali w budynku wielolokalowym.

kosztów ogrzewania lokali w budynku wielolokalowym. OGRZEWNICTWO Cepłownctwo, Ogrzewnctwo, Wentylacja 42/9 (2011) 346 350 www.ceplowent.pl Optymalna metoda wyznaczana współczynnków wyrównawczych do ndywdualnego rozlczana kosztów ogrzewana w budynku welolokalowym

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie symulatora ChemCad do modelowania złożonych układów reakcyjnych procesów petrochemicznych

Zastosowanie symulatora ChemCad do modelowania złożonych układów reakcyjnych procesów petrochemicznych NAFTA-GAZ styczeń 2011 ROK LXVII Anna Rembesa-Śmszek Instytut Nafty Gazu, Kraków Andrzej Wyczesany Poltechnka Krakowska, Kraków Zastosowane symulatora ChemCad do modelowana złożonych układów reakcyjnych

Bardziej szczegółowo

Termodynamika Techniczna dla MWT, Rozdział 14. AJ Wojtowicz IF UMK. 5.2. Generacja entropii; transfer ciepła przy skończonej róŝnicy temperatur

Termodynamika Techniczna dla MWT, Rozdział 14. AJ Wojtowicz IF UMK. 5.2. Generacja entropii; transfer ciepła przy skończonej róŝnicy temperatur ermodynamka echnczna dla MW, Rozdzał 4. AJ Wojtowcz IF UMK Rozdzał 4. Zmana entrop w przemanach odwracalnych.. rzemany obegu Carnota.. SpręŜane gazu półdoskonałego ze schładzanem.3. Izobaryczne wytwarzane

Bardziej szczegółowo

Nowości prawie w zasięgu ręki. ul. Wyścigowa 38 53-012 Wrocław tel. 71-364 72 88

Nowości prawie w zasięgu ręki. ul. Wyścigowa 38 53-012 Wrocław tel. 71-364 72 88 Nowości prawie w zasięgu ręki ul. Wyścigowa 38 53-012 Wrocław tel. 71-364 72 88 Tematyka prezentacji Kierunki rozwoju automatyki przemysłowej opartej na sprężonym powietrzu, mające na celu: pełne monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Pomiary dawek promieniowania wytwarzanego w liniowych przyspieszaczach na użytek radioterapii

Pomiary dawek promieniowania wytwarzanego w liniowych przyspieszaczach na użytek radioterapii Pomary dawek promenowana wytwarzanego w lnowych przyspeszaczach na użytek radoterap Włodzmerz Łobodzec Zakład Radoterap Szptala m. S. Leszczyńskego w Katowcach Cel radoterap napromenene obszaru PTV zaplanowaną,

Bardziej szczegółowo

WYBRANE PROBLEMY STEROWANIA WIELOSTOPNIOWEJ WYPARKI DO PRODUKCJI KONCENTRATU SOKU OWOCOWEGO

WYBRANE PROBLEMY STEROWANIA WIELOSTOPNIOWEJ WYPARKI DO PRODUKCJI KONCENTRATU SOKU OWOCOWEGO I N Ż Y N I E R I A ROLNICZA A G R I C U L T U R A L ENGINEERING 013: Z. 1(141) T.1 S. 7-17 ISSN 149-764 Polske Towarzystwo Inżyner Rolnczej http://www.ptr.org WYBRANE PROBLEMY STEROWANIA WIELOSTOPNIOWEJ

Bardziej szczegółowo

Opracowanie metody predykcji czasu życia baterii na obiekcie i oceny jej aktualnego stanu na podstawie analizy bieżących parametrów jej eksploatacji.

Opracowanie metody predykcji czasu życia baterii na obiekcie i oceny jej aktualnego stanu na podstawie analizy bieżących parametrów jej eksploatacji. Zakład Systemów Zaslana (Z-5) Opracowane nr 323/Z5 z pracy statutowej pt. Opracowane metody predykcj czasu życa bater na obekce oceny jej aktualnego stanu na podstawe analzy beżących parametrów jej eksploatacj.

Bardziej szczegółowo

WYZNACZENIE ROZKŁADU TEMPERATUR STANU USTALONEGO W MODELU 2D PRZY UŻYCIU PROGRMU EXCEL

WYZNACZENIE ROZKŁADU TEMPERATUR STANU USTALONEGO W MODELU 2D PRZY UŻYCIU PROGRMU EXCEL Zeszyty robemowe Maszyny Eetryczne Nr /203 (98) 233 Andrze ałas BOBRME KOMEL, Katowce WYZNACZENIE ROZKŁADU TEMERATUR STANU USTALONEGO W MODELU 2D RZY UŻYCIU ROGRMU EXCEL SOLVING STEADY STATE TEMERATURE

Bardziej szczegółowo

BADANIE DRGAŃ WŁASNYCH NAPĘDU ROBOTA KUCHENNEGO Z SILNIKIEM SRM

BADANIE DRGAŃ WŁASNYCH NAPĘDU ROBOTA KUCHENNEGO Z SILNIKIEM SRM Zeszyty Problemowe Maszyny Elektryczne Nr 88/2010 13 Potr Bogusz Marusz Korkosz Jan Prokop POLITECHNIKA RZESZOWSKA Wydzał Elektrotechnk Informatyk BADANIE DRGAŃ WŁASNYCH NAPĘDU ROBOTA KUCHENNEGO Z SILNIKIEM

Bardziej szczegółowo

1. SPRAWDZENIE WYSTEPOWANIA RYZYKA KONDENSACJI POWIERZCHNIOWEJ ORAZ KONDENSACJI MIĘDZYWARSTWOWEJ W ŚCIANIE ZEWNĘTRZNEJ

1. SPRAWDZENIE WYSTEPOWANIA RYZYKA KONDENSACJI POWIERZCHNIOWEJ ORAZ KONDENSACJI MIĘDZYWARSTWOWEJ W ŚCIANIE ZEWNĘTRZNEJ Ćwczene nr 1 cz.3 Dyfuzja pary wodnej zachodz w kerunku od środowska o wyższej temperaturze do środowska chłodnejszego. Para wodna dyfundująca przez przegrody budowlane w okrese zmowym napotyka na coraz

Bardziej szczegółowo

KURS STATYSTYKA. Lekcja 6 Regresja i linie regresji ZADANIE DOMOWE. www.etrapez.pl Strona 1

KURS STATYSTYKA. Lekcja 6 Regresja i linie regresji ZADANIE DOMOWE. www.etrapez.pl Strona 1 KURS STATYSTYKA Lekcja 6 Regresja lne regresj ZADANIE DOMOWE www.etrapez.pl Strona 1 Część 1: TEST Zaznacz poprawną odpowedź (tylko jedna jest prawdzwa). Pytane 1 Funkcja regresj I rodzaju cechy Y zależnej

Bardziej szczegółowo

Praktyczne wykorzystanie zależności między twardością Brinella a wytrzymałością stali konstrukcyjnych

Praktyczne wykorzystanie zależności między twardością Brinella a wytrzymałością stali konstrukcyjnych Wydzał Budownctwa Lądowego Wodnego Katedra Konstrukcj Metalowych Praktyczne wykorzystane zależnośc mędzy twardoścą Brnella a wytrzymałoścą stal konstrukcyjnych - korzyśc realzacj projektu GRANT PLUS -

Bardziej szczegółowo

MPEC wydaje warunki techniczne KONIEC

MPEC wydaje warunki techniczne KONIEC 1 2 3 1 2 2 1 3 MPEC wydaje warunk technczne 4 5 6 10 9 8 7 11 12 13 14 15 KONIEC 17 16 4 5 Chcesz wedzeć, czy masz możlwość przyłączena budynku Możlwośc dofnansowana wymany peców węglowych do sec mejskej?

Bardziej szczegółowo

Część III: Termodynamika układów biologicznych

Część III: Termodynamika układów biologicznych Część III: Termodynamka układów bologcznych MATERIAŁY POMOCNICZE DO WYKŁADÓW Z PODSTAW BIOFIZYKI IIIr. Botechnolog prof. dr hab. nż. Jan Mazersk TERMODYNAMIKA UKŁADÓW BIOLOGICZNYCH Nezwykle cenną metodą

Bardziej szczegółowo

Systemy Ochrony Powietrza Ćwiczenia Laboratoryjne

Systemy Ochrony Powietrza Ćwiczenia Laboratoryjne ś POLITECHNIKA POZNAŃSKA INSTYTUT INŻYNIERII ŚRODOWISKA PROWADZĄCY: mgr nż. Łukasz Amanowcz Systemy Ochrony Powetrza Ćwczena Laboratoryjne 2 TEMAT ĆWICZENIA: Oznaczane lczbowego rozkładu lnowych projekcyjnych

Bardziej szczegółowo

POJAZDY SZYNOWE 2/2014

POJAZDY SZYNOWE 2/2014 ANALIZA PRZYCZYN I SKUTKÓW USZKODZEŃ (FMEA) W ZASTOSOWANIU DO POJAZDÓW SZYNOWYCH dr nż. Macej Szkoda, mgr nż. Grzegorz Kaczor Poltechnka Krakowska, Instytut Pojazdów Szynowych al. Jana Pawła II 37, 31-864

Bardziej szczegółowo

P02. Zestaw norm CEN wspierających wdrażanie Dyrektywy EPBD w Krajach Członkowskich UE. [Information on standardisation] 11-04-2006

P02. Zestaw norm CEN wspierających wdrażanie Dyrektywy EPBD w Krajach Członkowskich UE. [Information on standardisation] 11-04-2006 [Informaton on standardsaton] P02 11-04- Jaap Hogelng ISSO Char CEN-BT WG173 on EPBD Holanda wwwbuldngsplatformeu Dyrektywa wymaga od Krajów Członkowskch UE wprowadzenu regulacj w następujących kwestach:

Bardziej szczegółowo

5. OPTYMALIZACJA GRAFOWO-SIECIOWA

5. OPTYMALIZACJA GRAFOWO-SIECIOWA . OPTYMALIZACJA GRAFOWO-SIECIOWA Defncja grafu Pod pojęcem grafu G rozumemy następującą dwójkę uporządkowaną (defncja grafu Berge a): (.) G W,U gdze: W zbór werzchołków grafu, U zbór łuków grafu, U W W,

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA WARTOŚCI POLA MAGNETYCZNEGO W POBLIŻU LINII NAPOWIETRZNEJ Z WYKORZYSTANIEM ALGORYTMU GENETYCZNEGO

OPTYMALIZACJA WARTOŚCI POLA MAGNETYCZNEGO W POBLIŻU LINII NAPOWIETRZNEJ Z WYKORZYSTANIEM ALGORYTMU GENETYCZNEGO POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 81 Electrcal Engneerng 015 Mkołaj KSIĄŻKIEWICZ* OPTYMALIZACJA WARTOŚCI POLA MAGNETYCZNEGO W POLIŻU LINII NAPOWIETRZNEJ Z WYKORZYSTANIEM ALGORYTMU

Bardziej szczegółowo

1. Komfort cieplny pomieszczeń

1. Komfort cieplny pomieszczeń 1. Komfort ceplny pomeszczeń Przy określanu warunków panuących w pomeszczenu używa sę zwykle dwóch poęć: mkroklmat komfort ceplny. Przez poęce mkroklmatu wnętrz rozume sę zespół wszystkch parametrów fzycznych

Bardziej szczegółowo

Materiały z II Konferencji Naukowo-Technicznej "Diagnostyka w sieciach elektroenergetycznych zakładów przemysłowych", Płock, 2001, str.3-10.

Materiały z II Konferencji Naukowo-Technicznej Diagnostyka w sieciach elektroenergetycznych zakładów przemysłowych, Płock, 2001, str.3-10. Materały z II Konferencj Naukowo-Techncznej "Dagnostyka w secach elektroenergetycznych zakładów przemysłoch", Płock, 001, str.3-10. Andrzej OLENCKI Poltechnka Zelonogórska, 65-46 Zelona Góra, ul. Podgórna

Bardziej szczegółowo

Dotyczy: opinii PKPP lewiatan do projektow dwoch rozporzqdzen z 27 marca 2012 (pismo P-PAA/137/622/2012)

Dotyczy: opinii PKPP lewiatan do projektow dwoch rozporzqdzen z 27 marca 2012 (pismo P-PAA/137/622/2012) 30/04! 2012 PON 13: 30! t FAX 22 55 99 910 PKPP Lewatan _..~._. _., _. _ :. _._..... _.. ~._..:.l._.... _. '. _-'-'-'"." -.-.---.. ----.---.-.~.....----------.. LEWATAN Pol~ka KonfederacJa Pracodawcow

Bardziej szczegółowo

NAPĘDY PŁYNOWE. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych. Temat ćwiczenia: Budowa i działanie pneumatycznego układu hamulcowego przyczepy

NAPĘDY PŁYNOWE. Instrukcja do zajęć laboratoryjnych. Temat ćwiczenia: Budowa i działanie pneumatycznego układu hamulcowego przyczepy WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Budowy i Eksploatacji Maszyn specjalność: kiemip Instrukcja do zajęć laboratoryjnych Temat ćwiczenia: Budowa i działanie pneumatycznego układu hamulcowego przyczepy Numer ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE TARYFA DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW. Taryfa obowiązuje od 01.01.2014 do 31.12.

OGŁOSZENIE TARYFA DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW. Taryfa obowiązuje od 01.01.2014 do 31.12. OGŁOSZENIE Zgodne z Uchwałą Nr XXXIII/421/2013 Rady Mejskej w Busku-Zdroju z dna 14 lstopada 2013 r. w sprawe zatwerdzena taryf za zborowe zaopatrzene w wodę zborowe odprowadzane śceków dla Mejskego Przedsęborstwa

Bardziej szczegółowo

Czy w przyczepach do podwózki potrzebne są hamulce?

Czy w przyczepach do podwózki potrzebne są hamulce? Czy w przyczepach do podwózki potrzebne są hamulce? Producent, Dealer: "TAK" - bezpieczeństwo - obowiązujące przepisy Kupujący "TO ZALEŻY" - cena O jakich kosztach mówimy Wartość dopłaty do hamulaców w

Bardziej szczegółowo

3.1. ODZIAŁYWANIE DŹWIĘKÓW NA CZŁOWIEKA I OTOCZENIE

3.1. ODZIAŁYWANIE DŹWIĘKÓW NA CZŁOWIEKA I OTOCZENIE 3. KRYTERIA OCENY HAŁASU I DRGAŃ Hałas to każdy dźwęk nepożądany, przeszkadzający, nezależne od jego natury, kontekstu znaczena. Podobne rzecz sę ma z drganam. Oba te zjawska oddzałują nekorzystne na człoweka

Bardziej szczegółowo

Akcesoria do siłowników Elementy ustalające, seria CL1 Zespół ustalający LU6. Broszura katalogowa

Akcesoria do siłowników Elementy ustalające, seria CL1 Zespół ustalający LU6. Broszura katalogowa Akcesoria do siłowników Elementy ustalające, seria CL Zespół ustalający LU6 Broszura katalogowa Akcesoria do siłowników Elementy ustalające, seria CL Zespół ustalający LU6 Ø3-5 mm Blokada i hamowanie:

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie sieci przed uderzeniem hydraulicznym

Zabezpieczenie sieci przed uderzeniem hydraulicznym Zabezpieczenie sieci przed uderzeniem hydraulicznym PODSTAWY TEORETYCZNE Uderzeniem hydraulicznym nazywamy gwałtowne zmiany ciśnienia w przewodzie pod ciśnieniem, spowodowane szybkimi w czasie zmianami

Bardziej szczegółowo

Więcej niż automatyka More than Automation

Więcej niż automatyka More than Automation Więcej niż automatyka More than Automation ZASTOSOWANIE SIŁOWNIKI PNEUMATYCZNE MEMBRANOWE WIELOSPRĘŻYNOWE TYP P5/R5 Z INTEGRALNYM USTAWNIKIEM ELEKTROPNEUMATYCZNYM Siłowniki pneumatyczne membranowe wielosprężynowe

Bardziej szczegółowo

Analiza danych OGÓLNY SCHEMAT. http://zajecia.jakubw.pl/ Dane treningowe (znana decyzja) Klasyfikator. Dane testowe (znana decyzja)

Analiza danych OGÓLNY SCHEMAT. http://zajecia.jakubw.pl/ Dane treningowe (znana decyzja) Klasyfikator. Dane testowe (znana decyzja) Analza danych Dane trenngowe testowe. Algorytm k najblższych sąsadów. Jakub Wróblewsk jakubw@pjwstk.edu.pl http://zajeca.jakubw.pl/ OGÓLNY SCHEMAT Mamy dany zbór danych podzelony na klasy decyzyjne, oraz

Bardziej szczegółowo

BUDOWA I TESTOWANIE UKŁADÓW ELEKTROPNEUMATYKI

BUDOWA I TESTOWANIE UKŁADÓW ELEKTROPNEUMATYKI INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ĆWICZENIE NR P-3 BUDOWA I TESTOWANIE UKŁADÓW ELEKTROPNEUMATYKI Koncepcja i opracowanie: dr hab. inż. Witold Pawłowski dr inż. Michał

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE SPRZEDAŻY Z ZASTOSOWANIEM ROZKŁADU GAMMA Z KOREKCJĄ ZE WZGLĘDU NA WAHANIA SEZONOWE

PROGNOZOWANIE SPRZEDAŻY Z ZASTOSOWANIEM ROZKŁADU GAMMA Z KOREKCJĄ ZE WZGLĘDU NA WAHANIA SEZONOWE STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 36 Krzysztof Dmytrów * Marusz Doszyń ** Unwersytet Szczecńsk PROGNOZOWANIE SPRZEDAŻY Z ZASTOSOWANIEM ROZKŁADU GAMMA Z KOREKCJĄ ZE WZGLĘDU NA

Bardziej szczegółowo

PRZENOŚNY ANALIZATOR DIAGNOSTYCZNY DO WYKRYWANIA USZKODZEŃ STOJANA I WIRNIKA W SILNIKACH INDUKCYJNYCH

PRZENOŚNY ANALIZATOR DIAGNOSTYCZNY DO WYKRYWANIA USZKODZEŃ STOJANA I WIRNIKA W SILNIKACH INDUKCYJNYCH Zeszyty problemowe Maszyny Elektryczne Nr 00/03 cz. I 77 Marcn Pawlak Poltechnka Wrocławska PRZENOŚNY ANALIZATOR DIAGNOSTYCZNY DO WYKRYWANIA USZKODZEŃ STOJANA I WIRNIKA W SILNIKACH INDUKCYJNYCH PORTABLE

Bardziej szczegółowo

Michal Strzeszewski Piotr Wereszczynski. poradnik. Norma PN-EN 12831. Nowa metoda. obliczania projektowego. obciazenia cieplnego

Michal Strzeszewski Piotr Wereszczynski. poradnik. Norma PN-EN 12831. Nowa metoda. obliczania projektowego. obciazenia cieplnego Mchal Strzeszewsk Potr Wereszczynsk Norma PN-EN 12831 Nowa metoda oblczana projektowego. obcazena ceplnego poradnk Mchał Strzeszewsk Potr Wereszczyńsk Norma PN EN 12831 Nowa metoda oblczana projektowego

Bardziej szczegółowo

1. POMIAR SIŁY HAMOWANIA NA STANOWISKU ROLKOWYM

1. POMIAR SIŁY HAMOWANIA NA STANOWISKU ROLKOWYM 1. POMIAR SIŁY HAMOWANIA NA STANOWISKU ROLKOWYM 1.0. Uwagi dotyczące bezpieczeństwa podczas wykonywania ćwiczenia 1. Studenci są zobowiązani do przestrzegania ogólnych przepisów BHP obowiązujących w Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Michał Strzeszewski Piotr Wereszczyński. Norma PN EN 12831. Nowa metoda. obliczania projektowego obciążenia cieplnego. Poradnik

Michał Strzeszewski Piotr Wereszczyński. Norma PN EN 12831. Nowa metoda. obliczania projektowego obciążenia cieplnego. Poradnik Mchał Strzeszewsk Potr Wereszczyńsk Norma PN EN 12831 Nowa metoda oblczana projektowego obcążena ceplnego Poradnk Mchał Strzeszewsk Potr Wereszczyńsk Norma PN EN 12831 Nowa metoda oblczana projektowego

Bardziej szczegółowo

STATYSTYCZNA ANALIZA WYNIKÓW POMIARÓW

STATYSTYCZNA ANALIZA WYNIKÓW POMIARÓW Zakład Metrolog Systemów Pomarowych P o l t e c h n k a P o z n ańska ul. Jana Pawła II 4 60-965 POZAŃ (budynek Centrum Mechatronk, Bomechank anonżyner) www.zmsp.mt.put.poznan.pl tel. +48 61 665 5 70 fax

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE LICZBY SZKÓD W UBEZPIECZENIACH KOMUNIKACYJNYCH W PRZYPADKU WYSTĘPOWANIA DUŻEJ LICZBY ZER, Z WYKORZYSTANIEM PROCEDURY KROSWALIDACJI

MODELOWANIE LICZBY SZKÓD W UBEZPIECZENIACH KOMUNIKACYJNYCH W PRZYPADKU WYSTĘPOWANIA DUŻEJ LICZBY ZER, Z WYKORZYSTANIEM PROCEDURY KROSWALIDACJI Alcja Wolny-Domnak Unwersytet Ekonomczny w Katowcach MODELOWANIE LICZBY SZKÓD W UBEZPIECZENIACH KOMUNIKACYJNYCH W PRZYPADKU WYSTĘPOWANIA DUŻEJ LICZBY ZER, Z WYKORZYSTANIEM PROCEDURY KROSWALIDACJI Wprowadzene

Bardziej szczegółowo

t E termostaty k r A M fazowe r c E t ja ta c k Af A u E M d or r AH f M In o p

t E termostaty k r A M fazowe r c E t ja ta c k Af A u E M d or r AH f M In o p MAHLE Aftermarket Informacja o produktach Termostaty fazowe Konwencjonalna regulacja temperatury: bezpieczeństwo w pierwszym rzędzie Optymalny przebieg procesu spalania w silniku samochodu osobowego zapewnia

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POSTACI FUNKCJI JAKOŚCI ORAZ WAG KRYTERIÓW CZĄSTKOWYCH NA WYNIKI OPTYMALIZACJI ZDERZENIA METODĄ GENETYCZNĄ

WPŁYW POSTACI FUNKCJI JAKOŚCI ORAZ WAG KRYTERIÓW CZĄSTKOWYCH NA WYNIKI OPTYMALIZACJI ZDERZENIA METODĄ GENETYCZNĄ PIOTR KRZEMIEŃ *, ANDRZEJ GAJEK ** WPŁYW POSTACI FUNKCJI JAKOŚCI ORAZ WAG KRYTERIÓW CZĄSTKOWYCH NA WYNIKI OPTYMALIZACJI ZDERZENIA METODĄ GENETYCZNĄ THE INFLUENCE OF THE SHAPE OF THE QUALITY FUNCTION AND

Bardziej szczegółowo

φ zmienna stanu, wyrażające prędkość kątową

φ zmienna stanu, wyrażające prędkość kątową Krzysztof K. Żur Nowa koncepcja modelowana analzy dynamk aparatu kroczena człoweka NOWA KONCEPCJA MODELOWANIA I ANALIZY DYNAMIKI APARATU KROCZENIA CZŁOWIEKA Krzysztof K. ŻUR * * doktorant, Katedra Automatyk

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 1C KARTA USŁUGI Utrzymanie Systemu Kopii Zapasowych (USKZ)

ZAŁĄCZNIK NR 1C KARTA USŁUGI Utrzymanie Systemu Kopii Zapasowych (USKZ) Załącznk nr 1C do Umowy nr.. z dna.2014 r. ZAŁĄCZNIK NR 1C KARTA USŁUGI Utrzymane Systemu Kop Zapasowych (USKZ) 1 INFORMACJE DOTYCZĄCE USŁUGI 1.1 CEL USŁUGI: W ramach Usług Usługodawca zobowązany jest

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie się firm informatycznych jako nowych elementów struktury przestrzennej przemysłu

Kształtowanie się firm informatycznych jako nowych elementów struktury przestrzennej przemysłu PRACE KOMISJI GEOGRAFII PRZEMY SŁU Nr 7 WARSZAWA KRAKÓW 2004 Akadema Pedagogczna, Kraków Kształtowane sę frm nformatycznych jako nowych elementów struktury przestrzennej przemysłu Postępujący proces rozwoju

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA ALGORYTMÓW WYZNACZANIA RUCHU CIECZY LEPKIEJ METODĄ SZTUCZNEJ ŚCIŚLIWOŚCI

OPTYMALIZACJA ALGORYTMÓW WYZNACZANIA RUCHU CIECZY LEPKIEJ METODĄ SZTUCZNEJ ŚCIŚLIWOŚCI MODELOWANIE INśYNIERSKIE ISSN 1896-771X 36, s. 187-192, Glwce 2008 OPTYMALIZACJA ALGORYTMÓW WYZNACZANIA RUCHU CIECZY LEPKIEJ METODĄ SZTUCZNEJ ŚCIŚLIWOŚCI ZBIGNIEW KOSMA, BOGDAN NOGA Instytut Mechank Stosowane,

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE DZIANIN DYSTANSOWYCH DO STREFOWYCH MATERACY ZDROWOTNYCH. Bogdan Supeł

ZASTOSOWANIE DZIANIN DYSTANSOWYCH DO STREFOWYCH MATERACY ZDROWOTNYCH. Bogdan Supeł ZASTOSOWANIE DZIANIN DYSTANSOWYCH DO STREFOWYCH MATERACY ZDROWOTNYCH. Wstęp Bogdan Supeł W ostatnm czase obserwuje sę welke zanteresowane dzannam dystansowym do produkcj materaców. Człowek około /3 życa

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie długości fali światła metodą pierścieni Newtona

Wyznaczanie długości fali światła metodą pierścieni Newtona 013 Katedra Fzyk SGGW Ćwczene 368 Nazwsko... Data... Nr na lśce... Imę... Wydzał... Dzeń tyg.... Ćwczene 368: Godzna.... Wyznaczane długośc fal śwatła metodą perścen Newtona Cechowane podzałk okularu pomarowego

Bardziej szczegółowo

Proces narodzin i śmierci

Proces narodzin i śmierci Proces narodzn śmerc Jeżel w ewnej oulacj nowe osobnk ojawają sę w sosób losowy, rzy czym gęstość zdarzeń na jednostkę czasu jest stała w czase wynos λ, oraz lczba osobnków n, które ojawły sę od chwl do

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR P-8 STANOWISKO BADANIA POZYCJONOWANIA PNEUMATYCZNEGO

ĆWICZENIE NR P-8 STANOWISKO BADANIA POZYCJONOWANIA PNEUMATYCZNEGO INSTYTUT OBRABIAREK I TECHNOLOGII BUDOWY MASZYN POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ĆWICZENIE NR P-8 STANOWISKO BADANIA POZYCJONOWANIA PNEUMATYCZNEGO Koncepcja i opracowanie: dr inż. Michał Krępski Łódź, 2011 r. Stanowiska

Bardziej szczegółowo

Informacja o produkcie Przepustnica odcinająca w wersji Ex AK-Ex

Informacja o produkcie Przepustnica odcinająca w wersji Ex AK-Ex AK-Ex 1 Przepustnica odcinająca Przepustnica odcinająca AK-EX z siłownikiem w wersji Ex przeznaczona jest do odcinania przepływu strumienia, należy do II grupy urządzeń stosowanych w przestrzeniach zagrożonych

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POJEMNOŚCI KONDENSATORA PRACY JEDNOFAZOWEGO SILNIKA INDUKCYJNEGO Z POMOCNICZYM UZWOJENIEM KONDENSATOROWYM NA PROCES ROZRUCHU

WPŁYW POJEMNOŚCI KONDENSATORA PRACY JEDNOFAZOWEGO SILNIKA INDUKCYJNEGO Z POMOCNICZYM UZWOJENIEM KONDENSATOROWYM NA PROCES ROZRUCHU Pace Nakowe Instytt Maszyn, Napędów Pomaów Elektycznych N 63 Poltechnk Wocławskej N 63 Stda Mateały N 29 2009 Kzysztof MAKOWSKI*, Macn WIK* mkoslnk, jednofazowe, ndkcyjne, kondensatoowe, modelowane obwodowe,

Bardziej szczegółowo

OPTYMALIZACJA PROCESU PRZESIEWANIA W PRZESIEWACZACH WIELOPOKŁADOWYCH

OPTYMALIZACJA PROCESU PRZESIEWANIA W PRZESIEWACZACH WIELOPOKŁADOWYCH Prace Naukowe Instytutu Górnctwa Nr 136 Poltechnk Wrocławskej Nr 136 Studa Materały Nr 43 2013 Jerzy MALEWSKI* Marta BASZCZYŃSKA** przesewane, jakość produktów, optymalzacja OPTYMALIZACJA PROCESU PRZESIEWANIA

Bardziej szczegółowo

Modele wieloczynnikowe. Modele wieloczynnikowe. Modele wieloczynnikowe ogólne. α β β β ε. Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 4.

Modele wieloczynnikowe. Modele wieloczynnikowe. Modele wieloczynnikowe ogólne. α β β β ε. Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 4. Modele weloczynnkowe Analza Zarządzane Portfelem cz. 4 Ogólne model weloczynnkowy można zapsać jako: (,...,,..., ) P f F F F = n Dr Katarzyna Kuzak lub (,...,,..., ) f F F F = n Modele weloczynnkowe Można

Bardziej szczegółowo

Nieliniowy model poprzecznego łożyska gazowego o zmiennej geometrii w aplikacji Power MEMS

Nieliniowy model poprzecznego łożyska gazowego o zmiennej geometrii w aplikacji Power MEMS Nelnowy model poprzecznego łożyska gazowego o zmennej geometr 19 ZAGADNIENIA EKSPLOATACJI MASZYN Zeszyt 2 (150) 2007 MARCIN MARTYNA * Nelnowy model poprzecznego łożyska gazowego o zmennej geometr w aplkacj

Bardziej szczegółowo