Struktury systemów operacyjnych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Struktury systemów operacyjnych"

Transkrypt

1 Struktury systemów operacyjnych Składowe systemu. Usługi systemu operacyjnego. Wywołania systemowe. Programy systemowe. Struktura systemu. Maszyny wirtualne. Projektowanie i implementacja systemu. Generowanie systemu. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 1

2 Składowe systemu operacyjnego Zarządzanie procesami. Zarządzanie pamięcią operacyjną. Zarządzanie plikami. Zarządzanie systemem wejścia-wyjścia. Zarządzanie pamięcią pomocniczą. Praca sieciowa. System ochrony. System interpretacji poleceń. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 2

3 Zarządzanie procesami Proces program, który jest wykonywany. Aby wypełnić swoje zadanie, proces potrzebuje pewnych zasobów: czas procesora, pamięć, pliki, urządzenie WE/WY itd. System operacyjny jest odpowiedzialny za następujące czynności związane z zarządzaniem procesami: Tworzenie i usuwanie procesów (użytkowych, systemowych); Wstrzymywanie i wznawianie procesów; Dostarczanie mechanizmów do: Synchronizacji procesów; Komunikacji procesów; Obsługi zakleszczeń. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 3

4 Zarządzanie pamięcią operacyjną Pamięć operacyjna duża tablica słów lub bajtów, z których każde(y) ma swój adres. Jest magazynem szybko dostępnych danych dzielonych przez CPU i urządzenia WE/WY. Jest to pamięć ulotna traci swoją zawartość w przypadku awarii systemu. W odniesieniu do zarządzania pamięcią SO jest odpowiedzialny za następujące czynności: Utrzymywanie informacji o tym, które obszary pamięci są aktualnie zajęte i przez kogo; Decydowanie o tym, które procesy mają być załadowane do zwolnionych obszarów pamięci; Przydzielanie (alokacja) i zwalnianie (dealokacja) obszarów pamięci zależnie od potrzeb. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 4

5 Zarządzanie plikami Plik (file) zbiór powiązanych ze sobą informacji zdefiniowanych przez jego twórcę. W plikach zazwyczaj przechowywane są programy (zarówno w postaci źródłowej, jak i wykonawczej) oraz dane; Zwykle pliki zorganizowane są w katalogi; Najczęściej pliki przechowuje się na dyskach i taśmach magnetycznych, dyskach optycznych, obecnie też na dyskach elektronicznych. W odniesieniu do zarządzania plikami SO jest odpowiedzialny za następujące czynności: Tworzenie i usuwanie plików; Tworzenie i usuwanie katalogów; Dostarczanie elementarnych operacji do manipulowania plikami i katalogami; Odwzorowywanie plików na obszary pamięci pomocniczej; Umieszczanie plików na trwałych nośnikach pamięci. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 5

6 Zarządzanie systemem WE/WY Jednym z celów systemu operacyjnego jest ukrywanie przed użytkownikiem (czasem też przed większością samego systemu operacyjnego) szczegółów dotyczących sprzętu, m.in. WE/WY. Wiele systemów ma specjalne podsystemy WE/WY.. System WE/WY składa się z: Systemu zarządzania pamięcią: buforowanie, przechowywanie podręczne, spooling; Ogólnego interfejsu do modułów sterujących urządzeń; Modułów sterujących (programów obsługi) dla poszczególnych urządzeń sprzętowych. Właściwości danego urządzenia zna tylko odpowiadający mu moduł sterujący. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 6

7 Zarządzanie pamięcią pomocniczą Ponieważ pamięć operacyjna jest ulotna i za mała by pomieścić wszystkie dane i programy, system komputerowy musi dostarczać pamięć pomocniczą jako zaplecze dla pamięci operacyjnej. Większość współczesnych systemów komputerowych używa dysków jako podstawowego medium do magazynowania zarówno danych, jak i programów. System operacyjny odpowiada za następujące czynności związane z zarządzaniem dyskami: Zarządzanie wolnymi obszarami; Alokacja pamięci; Planowanie dostępu do dysku. Wydajność pamięci pomocniczej może mieć znaczny wpływ na wydajność całego systemu komputerowego (na ogół pamięć ta jest często używana podczas pracy komputera). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 7

8 Praca sieciowa (systemy rozproszone) System rozproszony jest zbiorem procesorów, które nie dzielą pamięci, urządzeń zewnętrznych ani zegara każdy procesor ma swoją lokalną pamięć itd. Procesory w systemie połączone są za pomocą sieci komunikacyjnej (szybkie szyny danych, linie telefoniczne, łącza bezprzewodowe). Komunikacja odbywa się przy użyciu protokołu (zbiór reguł używanych przez węzły komunikacyjne przy wymianie informacji). System rozproszony umożliwia użytkownikowi dostęp do różnych zasobów. Dostęp do dzielonych zasobów pozwala na: przyspieszanie obliczeń, większą funkcjonalność, zwiększanie dostępności danych; podniesienie niezawodności. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 8

9 System ochrony Ochrona mechanizm nadzorowania dostępu programów, procesów lub użytkowników do zasobów zarówno systemu, jak i użytkowników. Każdy wielozadaniowy, wielodostępny i współbieżny system operacyjny musi dostarczać sposoby ochrony procesów przed ich wzajemnym (niepożądanym) oddziaływaniem. Mechanizm ochrony musi: Rozróżniać między dostępem autoryzowanym a nieautoryzowanym; Określać co i jakiej ma podlegać ochronie; Dostarczać środków do wymuszania zaprowadzonych ustaleń. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 9

10 System interpretacji poleceń Wiele poleceń jest przekazywanych do systemu operacyjnego za pomocą instrukcji sterujących (control statements), które dotyczą: tworzenia procesów i zarządzania nimi; obsługi WE/WY; zarządzania pamięcią pomocniczą i operacyjną; dostępu do systemu plików; ochrony; pracy sieciowej (networking). Program, który czyta i interpretuje instrukcje sterujące nosi różne nazwy: Interpreter wiersza poleceń (command-line interpreter); Powłoka (shell) np. w systemie UNIX. Jego zadanie: pobrać następną instrukcję i wykonać ją. W niektórych systemach jest częścią jądra, w innych (np. MS-DOS, UNIX) jest specjalnym programem, wykonywanym przy rozpoczynaniu zadania lub przy logowaniu się w systemie. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 10

11 Usługi systemu operacyjnego Wykonywanie programów zdolność systemu operacyjnego do ładowania programów do pamięci i ich wykonywania. Operacje WE/WY ponieważ program użytkownika nie może bezpośrednio wykonywać operacji WE/WY, system operacyjny musi dostarczać środki do ich wykonywania. Manipulowanie systemem plików programy muszą mieć możliwość czytania i pisania w plikach, a także tworzenia i usuwania plików przy użyciu ich nazw. Komunikacja wymiana informacji między procesami wykonywanymi albo w tym samym komputerze albo w różnych systemach komputerowych. Zaimplementowana za pomocą pamięci dzielonej (shared memory) lub techniki przekazywania komunikatów (message passing). Wykrywanie błędów zapewnienie poprawnego przebiegu obliczeń poprzez wykrywanie i obsługę błędów w działaniu CPU i pamięci, w urządzeniach WE/WY lub programach użytkownika. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 11

12 Dodatkowe funkcje systemu operacyjnego Istnieje dodatkowy zbiór funkcji systemu operacyjnego przeznaczonych nie do pomagania użytkownikowi, ale do optymalizacji działania samego systemu. Przydzielanie zasobów alokacja zasobów do wielu użytkowników i wielu wykonywanych zadań. Rozliczanie przechowywanie i śledzenie informacji o tym, którzy użytkownicy i w jakim stopniu korzystają z poszczególnych zasobów. Ochrona zapewnienie nadzoru nad wszystkimi dostępami do zasobów systemu. Ważne jest również bezpieczeństwo (security) systemu wobec niepożądanych czynników zewnętrznych. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 12

13 Wywołania systemowe Funkcje systemowe, inaczej: wywołania systemowe (system calls) tworzą interfejs między wykonywanym programem a systemem operacyjnym. Na ogół dostępne jako rozkazy w języku asemblera. Języki, które utworzono aby zastąpić asemblery przy programowaniu systemów operacyjnych dają możliwość bezpośredniego wywołania funkcji systemowych (np. C, C++, Perl). Np. wywołania systemu UNIX można wykonywać bezpośrednio z programu w języku C/C++, natomiast w MS Windows XP są one częścią interfejsu programisty aplikacji (application programmer interface API), dostępnego w kompilatorach dla MS Windows. Istnieją zasadniczo trzy metody przekazywania parametrów między wykonywanym programem a systemem operacyjnym: Przekazanie parametrów bezpośrednio do rejestrów procesora. Umieszczenie parametrów w tablicy w pamięci i przekazanie jej adresu za pośrednictwem rejestru. Składanie parametrów na stosie za pomocą programu i zdejmowanie ich stamtąd przez system operacyjny. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 13

14 Kategorie wywołań systemowych Nadzorowanie procesów: Utworzenie, załadowanie, wykonanie, zakończenie, zaniechanie, określenie atrybutów, procesu; przydział i zwolnienie pamięci itd. Operacje na plikach: Utworzenie, usunięcie, otwarcie, zamknięcie, czytanie, pisanie, określenie/pobranie atrybutów pliku itp. Operacje na urządzeniach: Zamówienie, zwolnienie, logiczne przyłączenie i odłączenie, czytanie, pisanie, określenie/pobranie atrybutów urządzenia itp. Utrzymywanie informacji: Pobranie/ustawienie: czasu, daty, danych systemowych, atrybutów procesu/pliku/urządzenia itp. Komunikacja: Utworzenie/usunięcie połączenia komunikacyjnego, nadawanie/odbieranie komunikatów, przekazanie informacji o stanie, przyłączanie/odłączanie urządzeń zdalnych. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 14

15 Przykłady nadzorowania procesów System MS-DOS System UNIX Wolna pamięć Interpreter poleceń Jądro Rozruch systemu Wolna pamięć Proces Interpreter poleceń Jądro Wykonywanie programu Proces D Wolna pamięć Proces C Interpreter Proces B Jądro Wykonywanie wielu programów Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 15

16 Modele komunikacji Przekazywanie komunikatów Pamięć dzielona Proces A Proces B K K Proces A Pamięć dzielona Proces B Jądro K Jądro Przekazywanie komunikatów wygodne do wymiany mniejszej ilości danych w komunikacji międzykomputerowej. Pamięć dzielona zapewnia maksymalną szybkość i wygodę komunikacji w obrębie jednego komputera. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 16

17 Programy systemowe Programy systemowe Programy systemowe tworzą wygodne środowisko do rozwoju i wykonywania innych programów; można je podzielić na następujące kategorie: Manipulowanie plikami (tworzenie, usuwanie, kopiowanie itd.); Informowanie o stanie systemu (data i czas, wielkość pamięci itp.); Tworzenie i modyfikowanie plików (edytory); Zaplecze języków programowania (kompilatory, asemblery, interpretery popularnych języków, jak C/C++, Java, Perl, ); Ładowanie i wykonywanie programów (konsolidatory/linkery, programy ładujące i uruchomieniowe, ); Komunikacja (realizacja mechanizmów połączeń między procesami, użytkownikami, różnymi systemami komputerowymi); Programy aplikacyjne (przeglądarki WWW, arkusze kalkulacyjne, programy przetwarzania tekstu, pakiety graficzne, ). Sposób, w jaki większość użytkowników postrzega system operacyjny, jest określany w większym stopniu przez programy systemowe niż przez funkcje systemowe. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 17

18 Struktura systemu MS-DOS napisany pod kątem osiągnięcia maksymalnej funkcjonalności przy oszczędności miejsca: Brak podziału na moduły; Interfejsy i poziomy funkcjonalne nie są wyraźnie wydzielone. UNIX początkowo ograniczany przez cechy sprzętowe miał ograniczoną strukturalizację; składał się z dwu odrębnych części: Jądro (kernel): Składa się z wszystkiego poniżej interfejsu funkcji systemowych a powyżej sprzętu; Udostępnia system plików, planowanie przydziału procesora, zarządzanie pamięcią i inne czynności systemu operacyjnego (bardzo wiele możliwości zebranych na jednym poziomie). Programy systemowe korzystają z udostępnianych przez jądro funkcji systemowych dla wykonywania użytecznych działań (np. kompilacja programów, operacje na plikach). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 18

19 Warstwowa struktura systemu MS-DOS Programy użytkowe Rezydentne programy systemowe Moduły obsługi urządzeń z poziomu MS-DOS Moduły obsługi urządzeń w pamięci ROM BIOS Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 19

20 Struktura systemu UNIX Sygnały; Obsługa terminali; System znakowego WE/WY; Użytkownicy Powłoki i polecenia; Kompilatory i interpretery; Biblioteki systemowe; J Ą D R O Moduły sterujące terminali; Interfejs funkcji systemowych jądra System plików; Wymiana; System blokowego WE/WY; Planowanie przydziału procesora; Zastępowanie stron; Stronicowanie na Moduły sterujące żądanie; dysków i taśm; Pamięć wirtualna; Interfejs między jądrem a sprzętem Sterowniki terminali; Sterowniki urządzeń; Sterowniki pamięci; Terminale; Dyski i taśmy; Pamięć operacyjna; Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 20

21 Struktura warstwowa (Layered Structure) System operacyjny jest podzielona na warstwy (poziomy). Najniższą warstwę (warstwę 0)stanowi sprzęt; najwyższą warstwą (warstwą N) jest interfejs użytkownika. Warstwy są tak wybrane, że każda używa funkcji (operacji) i korzysta z usług tylko niżej położonych warstw. Modularność i ukrywanie operacji, danych itd. Zalety: Łatwiejsze uruchamianie i testowanie systemu (warstwa po warstwie, począwszy od najniższej) upraszcza projektowanie i implementację systemu. Wady: Główna trudność: odpowiednie zdefiniowanie poszczególnych warstw (nie zawsze jest oczywiste co powinna zawierać dana warstwa). Mniejsza wydajność (konieczność przechodzenia od warstwy do warstwy). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 21

22 Warstwa systemu operacyjnego Nowe operacje... Warstwa M Ukryte operacje.. Warstwa M 1 Istniejące operacje. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 22

23 Struktura warstw systemu OS/2 (IBM) Aplikacja Aplikacja Aplikacja Interfejs programowania aplikacji (API) Rozszerzenie API Podsystem Podsystem Podsystem Moduł sterujący urządzenia Jądro systemu Moduł sterujący urządzenia Zarządzanie pamięcią Ekspediowanie zadań Zarządzanie urządzeniami Moduł sterujący urządzenia Moduł sterujący urządzenia Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 23

24 Mikrojądra Jądro systemu zredukowane do małego zbioru funkcji rdzeniowych, realizujących jedynie mały zbiór niezbędnych operacji elementarnych tzw. mikrojądro (microkernel). Wszystkie mniej ważne operacje przeniesione do programów systemowych lub programów z poziomu użytkownika. Komunikacja odbywa się między modułami użytkownika przy użyciu metody przekazywania komunikatów. Zalety: System operacyjny łatwiejszy do rozszerzania; SO łatwiejszy do przenoszenia na nowe architektury sprzętowe; SO bardziej niezawodny (mniej kodu wykonywanego w trybie jądra); Większe bezpieczeństwo systemu. Przykłady: system Mach (wersja UNIX a opracowana przez Carnegie-Mellon University), Tru64 UNIX, MS Windows NT. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 24

25 Struktura klient-serwer systemu Microsoft Windows NT Aplikacja Win32 Aplikacja OS/2 Aplikacja POSIX Serwer Win32 Serwer OS/2 Serwer POSIX Jądro Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 25

26 Struktura hybrydowa systemu Apple Macintosh OS X (Darwin) Środowiska aplikacji i ogólne usługi Środowisko jądra BSD Mach System OS X ma strukturę hybrydową środowisko jądra składa się zasadniczo z mikrojądra Mach i jądra BSD. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 26

27 Struktura systemu z modułami jądra Stosowanie technik obiektowych przy projektowaniu nowoczesnych systemów operacyjnych prowadzi do tworzenia modularnych jąder. Jądro takie posiada zbiór rdzeniowych komponent i dynamicznie dołącza dodatkowe usługi albo w trakcie uruchamiania systemu, albo w trakcie jego działania. Strategia taka oparta jest o dynamicznie ładowalne moduły jądra i jest powszechna w nowoczesnych implementacjach systemu UNIX, takich jak Solaris, Linux, Mac OS X. Np. struktura systemu Solaris jest zorganizowana wokół rdzeniowego jądra z siedmioma typami ładowalnych modułów jądra: Klasy planowania; Systemy plików; Ładowalne wywołania systemowe; Formaty wykonawcze; Moduły STREAMS; Sterowniki urządzeń i szyn; Różnorodne usługi. Struktura tego typu jest bardziej elastyczna od struktury warstwowej; przypomina strukturę z mikrojądrem, ale jest od niej bardziej wydajna. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 27

28 Maszyny wirtualne Maszyna wirtualna (virtual machine) jest logiczną konkluzją podejścia warstwowego; traktuje sprzęt i funkcje systemowe jakby należały do tego samego poziomu maszyny. Maszyna wirtualna tworzy interfejs identyczny z podstawowym sprzętem (wirtualna kopia komputera). SO tworzy złudzenie wielu procesów pracujących na swych własnych procesorach z własną (wirtualną) pamięcią. Zasoby fizycznego komputera są dzielone w celu utworzenia maszyn wirtualnych. Odpowiednie planowanie przydziału CPU sprawia wrażenie, że każdy użytkownik ma swój własny procesor. Spooling i system plików pozwalają tworzyć wirtualne urządzenia wejścia-wyjścia. Zwykły terminal do pracy z podziałem czasu służy jako wirtualna konsola operatorska. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 28

29 Modele systemu Procesy Procesy Procesy Procesy Jądro Sprzęt Maszyna niewirtualna Interfejs programowy Jądro Jądro Jądro VM1 VM2 VM3 Implementacja maszyny wirtualnej Sprzęt Maszyna wirtualna (np. system IBM VM) Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 29

30 Zalety/Wady maszyn wirtualnych Koncepcja maszyn wirtualnych dostarcza pełną ochronę zasobów systemowych, gdyż każda maszyna wirtualna jest całkowicie odizolowana od innych maszyn wirtualnych. System maszyn wirtualnych stanowi znakomitą platformę do badań i rozwoju systemów operacyjnych (rozwój systemu operacyjnego dokonuje się na maszynie wirtualnej zamiast na fizycznej maszynie, a zatem nie zaburza normalnego działania systemu). Koncepcja maszyny wirtualnej jest trudna do implementacji zrealizowanie dokładnej kopii maszyny bazowej wymaga sporego wysiłku. Wzajemna izolacja maszyn wirtualnych uniemożliwia bezpośrednie dzielenie zasobów (można wprowadzić komunikację poprzez wirtualną sieć, czy system dzielonych dysków wirtualnych, tzw. minidysków). Mniejsza wydajność (procesor musi obsługiwać wiele maszyn wirtualnych przełączanie kontekstu). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 30

31 Maszyna wirtualna Javy Kompilator języka Java (Sun Microsystems) wytwarza niezależny od architektury kod pośredni, tzw. bajtokod (bytecode), wykonywany przez wirtualną maszynę Javy (Java Virtual Machine JVM). Aby program w języku Java mógł być wykonywany na danej platformie, musi być na niej zainstalowana JVM (na SO, na sprzęcie lub w przeglądarce WWW). JVM jest specyfikacją abstrakcyjnego komputera; składa się z: Ładowacza klas (class loader); Weryfikatora klas (class verifier); Interpretera działającego w czasie wykonywania (runtime interpreter). Kompilatory terminowe (Just-In-Time: JIT) przekształcają bajtokod w język maszynowy danego komputera w celu podniesienia wydajności. JVM jest implementowana w przeglądarkach internetowych. JVM jest także realizowana w małym systemie operacyjnym JX, który implementuje ją wprost na sprzęcie. Urządzenia specjalizowane, np. telefony komórkowe, mogą być oprogramowane za pomocą języka Java (mikroprocesory wykonujące jako rdzenne instrukcje kod pośredni Javy). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 31

32 Projektowanie systemu Cele systemu: 1. Cele użytkownika system operacyjny powinien być wygodny i łatwy w użyciu, łatwy do nauki, niezawodny, bezpieczny i szybki. 2. Cele systemu system operacyjny powinien być łatwy do zaprojektowania, realizacji i pielęgnowania, a także elastyczny niezawodny, wolny od błędów i wydajny. Mechanizmy a polityka: Mechanizmy określają jak coś zrobić (np. mechanizmem ochrony procesora jest czasomierz), natomiast polityka decyduje o tym co będzie realizowane w praktyce (np. na jak długo będzie ustawiany czasomierz dla poszczególnych użytkowników). Oddzielenie polityki od mechanizmów jest bardzo ważną zasadą daje maksimum elastyczności, jeżeli decyzje polityczne mają być później zmieniane (np. systemy z mikrojądrem urzeczywistniają tę zasadę w sposób skrajny, realizując jedynie podstawowy zbiór elementarnych działań składowych; na przeciwnym krańcu są systemy takie jak Windows, gdzie zarówno mechanizmy, jak i polityka są zakodowane w systemie, żeby wymusić jego ogólny wygląd i odbiór). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 32

33 Implementacja systemu Tradycyjnie systemy operacyjne były pisane w językach asemblerowych, obecnie natomiast pisze się je często w językach wyższego poziomu, takich jak C lub C++ (np. UNIX, OS/2, czy Windows NT napisano niemal w całości w języku C; w asemblerze zakodowano tylko małe fragmenty). Zalety używania języka wyższego poziomu: Programuje się szybciej; Kod jest bardziej zwarty; Kod jest łatwiejszy do zrozumienia i sprawdzenia; System operacyjny jest znacznie łatwiejszy do przenoszenia (instalowania na innym sprzęcie). Wady: Spowolnienie działania; Większe zapotrzebowanie na pamięć. Najbardziej newralgiczne części systemu (tzw. wąskie gardła) mogą być (prze)pisane w asemblerze. Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 33

34 Generowanie systemu Systemy operacyjne zwykle projektowane są by działały na pewnej klasie maszyn w rozmaitych instalacjach ze zmienną konfiguracją urządzeń. SO musi być skonfigurowany (wygenerowany) dla każdej specyficznej instalacji komputerowej proces ten nazywa się generowaniem systemu (system generation SYSGEN). Program SYSGEN zbiera informacje dotyczące specyfiki konfiguracji danego sprzętu (czyta z pliku, pyta operatora bądź sam sonduje sprzęt), a następnie generuje system. Rozruch systemu (booting) procedura rozpoczęcia pracy komputera przez załadowanie jądra. Program rozruchowy (bootstrap program) mały fragment kodu przechowywany w pamięci ROM będący w stanie zlokalizować jądro, załadować je do pamięci i rozpocząć jego wykonywanie (czasami dwuetapowo: mniejszy program rozruchowy sprowadza z dysku większy program rozruchowy, a ten dopiero ładuje jądro, np. w komputerach PC). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 34

35 Rozruch systemu W momencie rozruchu systemu rejestr rozkazów jest ładowany z predefiniowanego miejsca pamięci, w którym znajduje się początkowy program rozruchowy (initial bootstrap program). Program rozruchowy może wykonywać różnorodne zadania, jak np. diagnostyka komputera, inicjalizacja wszystkich składowych systemu od rejestrów CPU po sterowniki urządzeń i zawartość pamięci operacyjnej; wcześniej czy później uruchamia on system operacyjny. Małe systemy operacyjne, np. urządzeń typu PDA, czy telefony komórkowe, mogą w całości znajdować się w pamięci ROM. Aby umożliwić zmianę kodu rozruchowego bez konieczności wymiany kości pamięci ROM, niektóre systemy korzystają z pamięci EPROM (erasable programmable read-only memory), która normalnie jest tylko do odczytu, ale przy pomocy specjalnej komendy można uczynić ją zdolną do zapisu. W przypadku dużych systemów operacyjnych (np. Windows, Mac OS X, UNIX) sam system operacyjny znajduje się na dysku program rozruchowy czyta i uruchamia kod z bloku rozruchowego (boot block) znajdującego się w ustalonym miejscu na dysku (np. blok zerowy), ten kod z kolei najczęściej znajduje na dysku resztę programu rozruchowego, który uruchamia system. Dysk z partycją rozruchową nazywa się dyskiem rozruchowym (boot disk) lub dyskiem systemowym (system disk). Wiesław Płaczek Systemy Operacyjne: Wykład 2 35

Działanie systemu operacyjnego

Działanie systemu operacyjnego Działanie systemu operacyjnego Budowa systemu komputerowego Jednostka centralna Sterownik dysku Sterownik drukarki Sterownik sieci Szyna systemowa (magistrala danych) Sterownik pamięci operacyjnej Pamięć

Bardziej szczegółowo

Działanie systemu operacyjnego

Działanie systemu operacyjnego Budowa systemu komputerowego Działanie systemu operacyjnego Jednostka centralna dysku Szyna systemowa (magistrala danych) drukarki pamięci operacyjnej sieci Pamięć operacyjna Przerwania Przerwania Przerwanie

Bardziej szczegółowo

Struktury systemów operacyjnych

Struktury systemów operacyjnych Struktury systemów operacyjnych Usługi systemu operacyjnego. Składowe systemu. Wywołania systemowe. Programy systemowe. Projektowanie i implementacja systemu. Generowanie i rozruch systemu. Struktura systemu

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX)

SYSTEMY OPERACYJNE: STRUKTURY I FUNKCJE (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) (opracowano na podstawie skryptu PP: Królikowski Z., Sajkowski M. 1992: Użytkowanie systemu operacyjnego UNIX) W informatyce występują ściśle obok siebie dwa pojęcia: sprzęt (ang. hardware) i oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do systemów operacyjnych

Wprowadzenie do systemów operacyjnych SOE - Systemy Operacyjne Wykład 1 Wprowadzenie do systemów operacyjnych dr inż. Andrzej Wielgus Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki WEiTI PW System komputerowy Podstawowe pojęcia System operacyjny

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne III

Systemy operacyjne III Systemy operacyjne III Jan Kazimirski 1 Opis zajęć Prezentacja budowy i zasad działania współczesnego systemu operacyjnego Prezentacja podstawowych elementów systemów operacyjnych i zasad ich implementacji

Bardziej szczegółowo

2009-03-21. Paweł Skrobanek. C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl http://pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl

2009-03-21. Paweł Skrobanek. C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl http://pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl Wrocław 2007-09 SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 2 Paweł Skrobanek C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl http://pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl 1 PLAN: 2. Usługi 3. Funkcje systemowe 4. Programy

Bardziej szczegółowo

Definicja systemu operacyjnego (1) Definicja systemu operacyjnego (2) Miejsce systemu operacyjnego w architekturze systemu komputerowego

Definicja systemu operacyjnego (1) Definicja systemu operacyjnego (2) Miejsce systemu operacyjnego w architekturze systemu komputerowego Systemy operacyjne wprowadzenie 1 Definicja systemu operacyjnego (1) Definicja systemu operacyjnego (2) System operacyjny jest zbiorem ręcznych i automatycznych procedur, które pozwalają grupie osób na

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE. kik.pcz.czest.pl/so. (C) KIK PCz 2009. Materiały pomocnicze 1 PROWADZI: PODSTAWOWA LITERATURA: ZAJĘCIA: STRONA

SYSTEMY OPERACYJNE. kik.pcz.czest.pl/so. (C) KIK PCz 2009. Materiały pomocnicze 1 PROWADZI: PODSTAWOWA LITERATURA: ZAJĘCIA: STRONA SYSTEMY OPERACYJNE PROWADZI: dr inż. Jarosław Bilski Katedra Inżynierii Komputerowej Politechnika Częstochowska Wykład dla kierunku Informatyka 2 ZAJĘCIA: Obowiązkowe Wykład Laboratorium 2 godziny tygodniowo

Bardziej szczegółowo

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Program, to lista poleceń zapisana w jednym języku programowania zgodnie z obowiązującymi w nim zasadami. Celem programu jest przetwarzanie

Bardziej szczegółowo

Programowanie niskopoziomowe. dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Programowanie niskopoziomowe. dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Programowanie niskopoziomowe dr inż. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Literatura Randall Hyde: Asembler. Sztuka programowania, Helion, 2004. Eugeniusz Wróbel: Praktyczny kurs asemblera, Helion,

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. Abstrakcyjne składniki systemu. System komputerowy

Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Systemy operacyjne. Zadania systemu operacyjnego. Abstrakcyjne składniki systemu. System komputerowy Systemy operacyjne Systemy operacyjne Dr inż. Ignacy Pardyka Literatura Siberschatz A. i inn. Podstawy systemów operacyjnych, WNT, Warszawa Skorupski A. Podstawy budowy i działania komputerów, WKiŁ, Warszawa

Bardziej szczegółowo

System komputerowy. System komputerowy

System komputerowy. System komputerowy System komputerowy System komputerowy System komputerowy układ współdziałających ze sobą (według pewnych zasad) dwóch składowych: sprzętu komputerowego (hardware) oraz oprogramowania (software) po to,

Bardziej szczegółowo

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera.

LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. LEKCJA TEMAT: Zasada działania komputera. 1. Ogólna budowa komputera Rys. Ogólna budowa komputera. 2. Komputer składa się z czterech głównych składników: procesor (jednostka centralna, CPU) steruje działaniem

Bardziej szczegółowo

Technologia informacyjna. Urządzenia techniki komputerowej

Technologia informacyjna. Urządzenia techniki komputerowej Technologia informacyjna Urządzenia techniki komputerowej System komputerowy = hardware (sprzęt) + software (oprogramowanie) Sprzęt komputerowy (ang. hardware) zasoby o specyficznej strukturze i organizacji

Bardziej szczegółowo

IdyllaOS. Prosty, alternatywny system operacyjny. www.idyllaos.org. Autor: Grzegorz Gliński. Kontakt: milyges@gmail.com

IdyllaOS. Prosty, alternatywny system operacyjny. www.idyllaos.org. Autor: Grzegorz Gliński. Kontakt: milyges@gmail.com IdyllaOS www.idyllaos.org Prosty, alternatywny system operacyjny Autor: Grzegorz Gliński Kontakt: milyges@gmail.com Co to jest IdyllaOS? IdyllaOS jest to mały, prosty, uniksopodobny, wielozadaniowy oraz

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Dariusz Wawrzyniak. Miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego w oprogramowaniu komputera

Wprowadzenie. Dariusz Wawrzyniak. Miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego w oprogramowaniu komputera Dariusz Wawrzyniak Plan wykładu Definicja, miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych Zasada działania systemu operacyjnego (2) Miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego

Bardziej szczegółowo

System operacyjny System operacyjny

System operacyjny System operacyjny System operacyjny System operacyjny (ang. operating system) jest programem (grupą programów), który pośredniczy między użytkownikiem komputera a sprzętem komputerowym. Jest on niezbędny do prawidłowej

Bardziej szczegółowo

Systemy Operacyjne struktura

Systemy Operacyjne struktura Katedra Informatyki, Politechnika Świętokrzyska w Kielcach Kielce, 27 października 2006 Plan wykładu 1 2 Elementy (podsystemy) systemu operacyjnego 3 systemu operacyjnego 4 5 6 sytemu operacyjnego 7 Projektowanie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie pamięcią operacyjną

Zarządzanie pamięcią operacyjną SOE Systemy Operacyjne Wykład 7 Zarządzanie pamięcią operacyjną dr inż. Andrzej Wielgus Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki WEiTI PW Hierarchia pamięci czas dostępu Rejestry Pamięć podręczna koszt

Bardziej szczegółowo

Struktury systemów operacyjnych

Struktury systemów operacyjnych Struktury systemów operacyjnych Zadania s.o. Usługi s.o. Budowa s.o. Podejście warstwowe Przykładowe konstrukcje Funkcje systemowe Programy systemowe Maszyny wirtualne Tworzenie i uruchamianie s.o. Procesy

Bardziej szczegółowo

Warstwy systemu Windows 2000

Warstwy systemu Windows 2000 Warstwy systemu Windows 2000 Tryb użytkownika (User Mode) Tryb jądra (Kernel Mode) Tryb użytkownika (User Mode) Zarządzanie pamięcią wirtualną Cechy charakterystyczne systemu Windows XP: system bardzo

Bardziej szczegółowo

Dariusz Brzeziński. Politechnika Poznańska, Instytut Informatyki

Dariusz Brzeziński. Politechnika Poznańska, Instytut Informatyki Dariusz Brzeziński Politechnika Poznańska, Instytut Informatyki Język programowania prosty bezpieczny zorientowany obiektowo wielowątkowy rozproszony przenaszalny interpretowany dynamiczny wydajny Platforma

Bardziej szczegółowo

System komputerowy. Sprzęt. System komputerowy. Oprogramowanie

System komputerowy. Sprzęt. System komputerowy. Oprogramowanie System komputerowy System komputerowy (ang. computer system) to układ współdziałaniadwóch składowych: sprzętu komputerowegooraz oprogramowania, działających coraz częściej również w ramach sieci komputerowej.

Bardziej szczegółowo

Informatyka. informatyka i nauki komputerowe (computer science)

Informatyka. informatyka i nauki komputerowe (computer science) Informatyka informacja i jej reprezentacje informatyka i nauki komputerowe (computer science) algorytmika efektywność algorytmów poprawność algorytmów złożoność obliczeniowa, problemy NP-trudne (NP-zupełne)

Bardziej szczegółowo

dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1

dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1 dr inż. Konrad Sobolewski Politechnika Warszawska Informatyka 1 Cel wykładu Definicja, miejsce, rola i zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych Zasada działanie systemu operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4

Pamięć wirtualna. Przygotował: Ryszard Kijaka. Wykład 4 Pamięć wirtualna Przygotował: Ryszard Kijaka Wykład 4 Wstęp główny podział to: PM- do pamięci masowych należą wszelkiego rodzaju pamięci na nośnikach magnetycznych, takie jak dyski twarde i elastyczne,

Bardziej szczegółowo

1. Etapy rozwoju systemów komputerowych

1. Etapy rozwoju systemów komputerowych 1 Sieciowe Systemy Operacyjne Wprowadzenie do wykładu, podstawowe definicje, rola 1 systemu operacyjnego Procesy POSIX, zarządzanie procesami 2 Pliki, komunikacja przez pliki, blokowanie 1 Łącza nazwane

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne i sieci komputerowe Szymon Wilk System operacyjny 1

Systemy operacyjne i sieci komputerowe Szymon Wilk System operacyjny 1 i sieci komputerowe Szymon Wilk System operacyjny 1 1. System operacyjny (ang. OS Operating System) to oprogramowanie nadzorujące pracę komputera. Programy, które uruchamia użytkownik na komputerze z systemem

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Informatyka Stosowana, I rok. Krzysztof Wilk. Katedra Informatyki Stosowanej i Modelowania

Systemy operacyjne. Informatyka Stosowana, I rok. Krzysztof Wilk. Katedra Informatyki Stosowanej i Modelowania Systemy operacyjne Informatyka Stosowana, I rok Krzysztof Wilk Katedra Informatyki Stosowanej i Modelowania wilk@metal.agh.edu.pl Konsultacje: poniedziałek, 11.30-13; B-4, pok. 207 Systemy operacyjne Wykłady:

Bardziej szczegółowo

Czym jest Java? Rozumiana jako środowisko do uruchamiania programów Platforma software owa

Czym jest Java? Rozumiana jako środowisko do uruchamiania programów Platforma software owa 1 Java Wprowadzenie 2 Czym jest Java? Język programowania prosty zorientowany obiektowo rozproszony interpretowany wydajny Platforma bezpieczny wielowątkowy przenaszalny dynamiczny Rozumiana jako środowisko

Bardziej szczegółowo

DOS COMMAND.COM. Rys. 2. Główne moduły programowe systemu operacyjnego DOS. Interpreter poleceń. Rys. 3. Warstwowa struktura systemu DOS

DOS COMMAND.COM. Rys. 2. Główne moduły programowe systemu operacyjnego DOS. Interpreter poleceń. Rys. 3. Warstwowa struktura systemu DOS System Operacyjny DOS DOS (ang. Disc Operating System) jest to 16-bitowy jednozadaniowy system operacyjny. Głównym zadaniem systemu jest obsługa plików w systemie FAT (ang. File Allocation Table) i wsparcie

Bardziej szczegółowo

1. Co to jest system operacyjny

1. Co to jest system operacyjny II Systemy operacyjne Dariusz Skibicki Wydział Inżynierii Mechanicznej Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy dariusz.skibicki(at)utp.edu.pl 1. Co to jest

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne Charakterystyka systemów operacyjnych

Systemy operacyjne Charakterystyka systemów operacyjnych Systemy operacyjne Charakterystyka systemów operacyjnych Dr inŝ. Dariusz Caban mailto:dariusz.caban@pwr.wroc.pl tel.: (071)320-2823 Literatura A. Silberschatz, J.L. Peterson, P.B. Galvin Podstawy systemów

Bardziej szczegółowo

2009-03-21. Paweł Skrobanek. C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl

2009-03-21. Paweł Skrobanek. C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl Wrocław 2007-09 SYSTEMY OPERACYJNE WPROWADZENIE Paweł Skrobanek C-3, pok. 321 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl pawel.skrobanek.staff.iiar.pwr.wroc.pl 1 PLAN: 1. Komputer (przypomnienie) 2. System operacyjny

Bardziej szczegółowo

Programowanie obiektowe zastosowanie języka Java SE

Programowanie obiektowe zastosowanie języka Java SE Programowanie obiektowe zastosowanie języka Java SE Wstęp do programowania obiektowego w Javie Autor: dr inŝ. 1 Java? Java język programowania obiektowo zorientowany wysokiego poziomu platforma Javy z

Bardziej szczegółowo

2013-04-25. Czujniki obiektowe Sterowniki przemysłowe

2013-04-25. Czujniki obiektowe Sterowniki przemysłowe Ogólne informacje o systemach komputerowych stosowanych w sterowaniu ruchem funkcje, właściwości Sieci komputerowe w sterowaniu informacje ogólne, model TCP/IP, protokoły warstwy internetowej i transportowej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie pamięcią operacyjną

Zarządzanie pamięcią operacyjną Dariusz Wawrzyniak Plan wykładu Pamięć jako zasób systemu komputerowego hierarchia pamięci przestrzeń owa Wsparcie dla zarządzania pamięcią na poziomie architektury komputera Podział i przydział pamięci

Bardziej szczegółowo

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami Rok akademicki 2015/2016, Wykład nr 6 2/21 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2015/2016

Bardziej szczegółowo

dr inż. Jarosław Forenc

dr inż. Jarosław Forenc Informatyka 2 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr III, studia stacjonarne I stopnia Rok akademicki 2016/2017 Wykład nr 7 (11.01.2017) Rok akademicki 2016/2017, Wykład

Bardziej szczegółowo

U M L. System operacyjny Linux zagnieżdżony w zewnętrznym systemie operacyjnym (Linux)

U M L.  System operacyjny Linux zagnieżdżony w zewnętrznym systemie operacyjnym (Linux) http://user-mode-linux.sourceforge.net/ System operacyjny Linux zagnieżdżony w zewnętrznym systemie operacyjnym (Linux) Autor: Jeff Dike Koncepcja powstała w 1999 r. Początkowo jako patch do jądra 2.0

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia

Podstawowe zagadnienia SWB - Systemy operacyjne w systemach wbudowanych - wykład 14 asz 1 Podstawowe zagadnienia System operacyjny System czasu rzeczywistego Systemy wbudowane a system operacyjny Przykłady systemów operacyjnych

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Systemy operacyjne Rok akademicki: 2012/2013 Kod: MEI-1-701-s Punkty ECTS: 5 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Edukacja Techniczno Informatyczna Specjalność:

Bardziej szczegółowo

O historycznym systemie DOS. R. Robert Gajewski omklnx.il.pw.edu.pl/~rgajewski

O historycznym systemie DOS. R. Robert Gajewski omklnx.il.pw.edu.pl/~rgajewski O historycznym systemie DOS R. Robert Gajewski omklnx.il.pw.edu.pl/~rgajewski s-rg@siwy.il.pw.edu.pl System operacyjny System operacyjny jest podstawowym pomostem między użytkownikiem komputera a językiem

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. wykład dr Marcin Czarnota laboratorium mgr Radosław Maj

Systemy operacyjne. wykład dr Marcin Czarnota laboratorium mgr Radosław Maj Systemy operacyjne wykład dr Marcin Czarnota laboratorium mgr Radosław Maj Plan wykładów 1. Wprowadzenie, 2. Procesy, wątki i zasoby, 3. Planowanie przydziału procesora, 4. Zarządzanie pamięcią operacyjną,

Bardziej szczegółowo

Wykład V. Rzut okiem na języki programowania. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki

Wykład V. Rzut okiem na języki programowania. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki Studia Podyplomowe INFORMATYKA Podstawy Informatyki Wykład V Rzut okiem na języki programowania 1 Kompilacja vs. interpretacja KOMPILACJA Proces, który przetwarza program zapisany w języku programowania,

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Informatyki. Klasyfikacja oprogramowania

Wstęp do Informatyki. Klasyfikacja oprogramowania Wstęp do Informatyki Klasyfikacja oprogramowania Oprogramowanie komputerowe Funkcjonalność komputera jest wynikiem zarówno jego budowy, jak i zainstalowanego oprogramowania Komputer danej klasy znajduje

Bardziej szczegółowo

STRUKTURY SYSTEMÓW OPERACYJNYCH

STRUKTURY SYSTEMÓW OPERACYJNYCH STRUKTURY SYSTEMÓW OPERACYJNYCH Struktury systemów operacyjnych 1 WSTEP Systemy operacyjne nie sa jednym spójnym tworem, lecz sa zbudowane z wielu pomniejszych składowych Każda ze składowych powinna być

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 007 Tryb rzeczywisty i chroniony procesora 2 SO i SK/WIN Wszystkie 32-bitowe procesory (386 i nowsze) mogą pracować w kilku trybach. Tryby pracy

Bardziej szczegółowo

System komputerowy - hardware (schemat uproszczony) System operacyjny. Składniki systemu. Struktury systemów operacyjnych

System komputerowy - hardware (schemat uproszczony) System operacyjny. Składniki systemu. Struktury systemów operacyjnych System komputerowy - hardware (schemat uproszczony) System operacyjny 3.1 3.2 Struktury systemów operacyjnych Składniki systemu Składniki systemu Usługi systemowe Funkcje systemowe (system calls) Programy

Bardziej szczegółowo

ARCHITEKTURY SYSTEMÓW OPERACYJNYCH

ARCHITEKTURY SYSTEMÓW OPERACYJNYCH ARCHITEKTURY SYSTEMÓW OPERACYJNYCH dr hab. inż. Krzysztof Patan, prof. PWSZ Instytut Politechniczny Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Głogowie k.patan@issi.uz.zgora.pl Wprowadzenie Systemy operacyjne

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne III

Systemy operacyjne III Systemy operacyjne III WYKŁAD Jan Kazimirski Pamięć wirtualna Stronicowanie Pamięć podzielona na niewielki bloki Bloki procesu to strony a bloki fizyczne to ramki System operacyjny przechowuje dla każdego

Bardziej szczegółowo

Kernel Kompilacja jądra

Kernel Kompilacja jądra Kernel Kompilacja jądra systemu Co to jest jądro systemu operacyjnego Jądro systemu operacyjnego jest rozpowszechniane na licencji GNU General Public License (GPL) określonej przez konsorcjum Free Software

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo systemów komputerowych. Java i JavaScript. Java i JavaScript. Java - historia

Bezpieczeństwo systemów komputerowych. Java i JavaScript. Java i JavaScript. Java - historia Bezpieczeństwo systemów komputerowych Java i JavaScript mgr Katarzyna Trybicka-Francik kasiat@zeus.polsl.gliwice.pl pok. 503 Java i JavaScript używane w celu dodania cech interaktywności do stron WWW mogą

Bardziej szczegółowo

Struktury systemów operacyjnych Usługi, funkcje, programy. mgr inż. Krzysztof Szałajko

Struktury systemów operacyjnych Usługi, funkcje, programy. mgr inż. Krzysztof Szałajko Struktury systemów operacyjnych Usługi, funkcje, programy mgr inż. Krzysztof Szałajko Usługi systemu operacyjnego Wykonanie programu System operacyjny umożliwia wczytanie programu do pamięci operacyjnej

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Wykład 7 Jan Kazimirski 1 Pamięć podręczna 2 Pamięć komputera - charakterystyka Położenie Procesor rejestry, pamięć podręczna Pamięć wewnętrzna pamięć podręczna, główna Pamięć zewnętrzna

Bardziej szczegółowo

1. Podstawy...P Polecenia podstawowe...p... 18

1. Podstawy...P Polecenia podstawowe...p... 18 Spis treści Wstęp...P... 5 1. Podstawy...P... 7 Wersje systemu MS-DOS 8 Windows NT: konsola czy DOS? 9 Jak uruchomić system MS-DOS 10 Szybkie uruchamianie 13 Okno a pełny ekran 14 Windows 2000/XP a pełnoekranowe

Bardziej szczegółowo

Java jako język programowania

Java jako język programowania Java jako język programowania Interpretowany programy wykonują się na wirtualnej maszynie (JVM Java Virtual Machine) Składnia oparta o język C++ W pełni zorientowany obiektowo (wszystko jest obiektem)

Bardziej szczegółowo

UNIX: architektura i implementacja mechanizmów bezpieczeństwa. Wojciech A. Koszek dunstan@freebsd.czest.pl Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci

UNIX: architektura i implementacja mechanizmów bezpieczeństwa. Wojciech A. Koszek dunstan@freebsd.czest.pl Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci UNIX: architektura i implementacja mechanizmów bezpieczeństwa Wojciech A. Koszek dunstan@freebsd.czest.pl Krajowy Fundusz na Rzecz Dzieci Plan prezentacji: Wprowadzenie do struktury systemów rodziny UNIX

Bardziej szczegółowo

Programowanie obiektowe. Literatura: Autor: dr inŝ. Zofia Kruczkiewicz

Programowanie obiektowe. Literatura: Autor: dr inŝ. Zofia Kruczkiewicz Programowanie obiektowe Literatura: Autor: dr inŝ. Zofia Kruczkiewicz Java P. L. Lemay, Naughton R. Cadenhead Java Podręcznik 2 dla kaŝdego Języka Programowania Java Linki Krzysztof Boone oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Java EE produkcja oprogramowania

Java EE produkcja oprogramowania Java EE produkcja oprogramowania PPJ PODSTAWY PROGRAMOWANIA W JAVIE PODSTAWY JĘZYKA JAVA 1 Warszawa, 2016Z 2 Ogólna charakterystyka języka Java 3 Java 1/2 Język programowania Java został opracowany przez

Bardziej szczegółowo

Podstawy technologii informacyjnej. Beata Kuźmińska

Podstawy technologii informacyjnej. Beata Kuźmińska Podstawy technologii informacyjnej Beata Kuźmińska Podstawowe definicje Informatyka - nazwa powstała w 1968 roku, stosowana w Europie. Informatyka zajmuje się całokształtem przechowywania, przesyłania,

Bardziej szczegółowo

Zbigniew S. Szewczak Podstawy Systemów Operacyjnych

Zbigniew S. Szewczak Podstawy Systemów Operacyjnych Zbigniew S. Szewczak Podstawy Systemów Operacyjnych Wykład 5 Struktura systemu operacyjnego Toruń, 2004 Odrabianie wykładów czwartek, 1.04.2004, S7, g. 12.00 czwartek, 15.04.2004, S7, g. 12.00 Struktura

Bardziej szczegółowo

1) Czym jest architektura systemu Windows 7 i jak się ją tworzy? 2) Jakie są poszczególne etapy uruchomienia systemu Windows 7?

1) Czym jest architektura systemu Windows 7 i jak się ją tworzy? 2) Jakie są poszczególne etapy uruchomienia systemu Windows 7? Temat. Architektura systemu Windows 7. 1) Czym jest architektura systemu Windows 7 i jak się ją tworzy? 2) Jakie są poszczególne etapy uruchomienia systemu Windows 7? 3) Do czego służy narzędzie BCD. Edit?

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. System operacyjny Linux - wstęp. Anna Wojak

Systemy operacyjne. System operacyjny Linux - wstęp. Anna Wojak Systemy operacyjne System operacyjny Linux - wstęp Anna Wojak 1 1 Wstęp Linux jest systemem z rodziny Unix. Pierwsza wersja systemu została opracowana w 1969 roku przez K.Thompsona i D.Ritchie Jest to

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 11 Wejście - wyjście Urządzenia zewnętrzne Wyjściowe monitor drukarka Wejściowe klawiatura, mysz dyski, skanery Komunikacyjne karta sieciowa, modem Urządzenie zewnętrzne

Bardziej szczegółowo

Produktywne tworzenie aplikacji webowych z wykorzystaniem Groovy i

Produktywne tworzenie aplikacji webowych z wykorzystaniem Groovy i Program szkolenia: Produktywne tworzenie aplikacji webowych z wykorzystaniem Groovy i Informacje: Nazwa: Kod: Kategoria: Grupa docelowa: Czas trwania: Forma: Produktywne tworzenie aplikacji webowych z

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. Paweł Pełczyński

Systemy operacyjne. Paweł Pełczyński Systemy operacyjne Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Program przedmiotu Wprowadzenie Struktura systemów operacyjnych Procesy i Wątki Komunikacja międzyprocesowa Szeregowanie procesów Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Programowanie niskopoziomowe

Programowanie niskopoziomowe Programowanie niskopoziomowe Programowanie niskopoziomowe w systemie operacyjnym oraz poza nim Tworzenie programu zawierającego procedury asemblerowe 1 Programowanie niskopoziomowe w systemie operacyjnym

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Podstawowe pojęcia. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Architektura komputerów

Wykład I. Podstawowe pojęcia. Studia Podyplomowe INFORMATYKA Architektura komputerów Studia Podyplomowe INFORMATYKA Architektura komputerów Wykład I Podstawowe pojęcia 1, Cyfrowe dane 2 Wewnątrz komputera informacja ma postać fizycznych sygnałów dwuwartościowych (np. dwa poziomy napięcia,

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. dr inż. Jerzy Sas. e-mail: jerzy.sas@pwr.wroc.pl

Systemy operacyjne. dr inż. Jerzy Sas. e-mail: jerzy.sas@pwr.wroc.pl Plan wykładu Systemy operacyjne dr inż. Jerzy Sas e-mail: jerzy.sas@pwr.wroc.pl 1. Wprowadzenie - podstawowe pojęcia, rys historyczny, architektura systemu komputerowego, architektura systemu operacyjnego,

Bardziej szczegółowo

CUDA Median Filter filtr medianowy wykorzystujący bibliotekę CUDA sprawozdanie z projektu

CUDA Median Filter filtr medianowy wykorzystujący bibliotekę CUDA sprawozdanie z projektu CUDA Median Filter filtr medianowy wykorzystujący bibliotekę CUDA sprawozdanie z projektu inż. Daniel Solarz Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH 1. Cel projektu. Celem projektu było napisanie wtyczki

Bardziej szczegółowo

Architektura komputerów

Architektura komputerów Architektura komputerów Tydzień 12 Wspomaganie systemu operacyjnego: pamięć wirtualna Partycjonowanie Pamięć jest dzielona, aby mogło korzystać z niej wiele procesów. Dla jednego procesu przydzielana jest

Bardziej szczegółowo

Projektowanie oprogramowania systemów PROCESY I ZARZĄDZANIE PROCESAMI

Projektowanie oprogramowania systemów PROCESY I ZARZĄDZANIE PROCESAMI Projektowanie oprogramowania systemów PROCESY I ZARZĄDZANIE PROCESAMI plan Cechy, właściwości procesów Multitasking Scheduling Fork czym jest proces? Działającą instancją programu Program jest kolekcją

Bardziej szczegółowo

Komunikacja i wymiana danych

Komunikacja i wymiana danych Budowa i oprogramowanie komputerowych systemów sterowania Wykład 10 Komunikacja i wymiana danych Metody wymiany danych Lokalne Pliki txt, csv, xls, xml Biblioteki LIB / DLL DDE, FastDDE OLE, COM, ActiveX

Bardziej szczegółowo

KOMPUTER. Programy użytkowe i systemy operacyjne

KOMPUTER. Programy użytkowe i systemy operacyjne KOMPUTER Programy użytkowe i systemy operacyjne Programy do redagowania tekstów Programy te mają zazwyczaj wbudowany edytor graficzny, umożliwiają wstawianie grafiki zewnętrznej. Przykłady: Word WordPerfect

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne i sieci komputerowe. 1 SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE. Etapy uruchamiania systemu

Systemy operacyjne i sieci komputerowe. 1 SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE. Etapy uruchamiania systemu Systemy operacyjne i sieci komputerowe. 1 SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE Etapy uruchamiania systemu 010 2 Systemy operacyjne i sieci komputerowe. Część 010. I. Etapy uruchamiania systemu Windows

Bardziej szczegółowo

Temat. Budowa systemu komputerowego 14.03.2015. Zakładka 1. Elementy tworzące stanowisko komputerowe.

Temat. Budowa systemu komputerowego 14.03.2015. Zakładka 1. Elementy tworzące stanowisko komputerowe. Temat. Budowa systemu komputerowego 14.03.2015 Zakładka 1. Elementy tworzące stanowisko komputerowe. Elementy stacji roboczej: - procesor, - pamięć, - obudowa komputera, - zasilacz, - karta graficzna,

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO JĘZYKA JAVA

WPROWADZENIE DO JĘZYKA JAVA WPROWADZENIE DO JĘZYKA JAVA programowanie obiektowe KRÓTKA HISTORIA JĘZYKA JAVA KRÓTKA HISTORIA JĘZYKA JAVA 1991 - narodziny języka java. Pierwsza nazwa Oak (dąb). KRÓTKA HISTORIA JĘZYKA JAVA 1991 - narodziny

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie. Klasyfikacja ze względu na sposób przetwarzania. Klas. ze względu na liczbę wykonywanych zadań

Podsumowanie. Klasyfikacja ze względu na sposób przetwarzania. Klas. ze względu na liczbę wykonywanych zadań Podsumowanie 1. Klasyfikacja systemów operacyjnych 2. Zadania systemu operacyjnego 3. Zarządzanie zasobami systemu komputerowego 4. Zasoby zarządzane przez system operacyjny 5. Struktura systemów operacyjnych

Bardziej szczegółowo

MODEL WARSTWOWY PROTOKOŁY TCP/IP

MODEL WARSTWOWY PROTOKOŁY TCP/IP MODEL WARSTWOWY PROTOKOŁY TCP/IP TCP/IP (ang. Transmission Control Protocol/Internet Protocol) protokół kontroli transmisji. Pakiet najbardziej rozpowszechnionych protokołów komunikacyjnych współczesnych

Bardziej szczegółowo

Poziomy wymagań Konieczny K Podstawowy- P Rozszerzający- R Dopełniający- D Uczeń: z zakresu systemów

Poziomy wymagań Konieczny K Podstawowy- P Rozszerzający- R Dopełniający- D Uczeń: z zakresu systemów WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Systemy operacyjne NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES): 351203 1. 2. Lp Dział programu Funkcje systemu operacyjnego Przygotowanie komputera osobistego do zainstalowania systemu

Bardziej szczegółowo

Q E M U. http://www.qemu.com/

Q E M U. http://www.qemu.com/ http://www.qemu.com/ Emulator procesora Autor: Fabrice Bellard Obsługiwane platformy: Windows, Solaris, Linux, FreeBSD, Mac OS X Aktualna wersja: 0.9.0 Większość programu oparta na licencji LGPL, a sama

Bardziej szczegółowo

Tworzenie i obsługa wirtualnego laboratorium komputerowego

Tworzenie i obsługa wirtualnego laboratorium komputerowego Uniwersytet Mikołaja Kopernika Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej Michał Ochociński nr albumu: 236401 Praca magisterska na kierunku informatyka stosowana Tworzenie i obsługa wirtualnego

Bardziej szczegółowo

Struktura dysku. Dyski podstawowe i dynamiczne

Struktura dysku. Dyski podstawowe i dynamiczne Struktura dysku Dyski podstawowe i dynamiczne System Windows 2000 oferuje dwa rodzaje konfiguracji dysków: dysk podstawowy i dysk dynamiczny. Dysk podstawowy przypomina struktury dyskowe stosowane w systemie

Bardziej szczegółowo

Użytkownik Użytkownik Użytkownik Użytkownik... kompilatory edytor testu syst. bazy danych gry PROGRAMY UŻYTKOWE SYSTEM OPERACYJNY SPRZĘT KOMPUTEROWY

Użytkownik Użytkownik Użytkownik Użytkownik... kompilatory edytor testu syst. bazy danych gry PROGRAMY UŻYTKOWE SYSTEM OPERACYJNY SPRZĘT KOMPUTEROWY System komputerowy = sprzęt + oprogramowanie Hardware (czyli sprzęt - monitor, drukarka, itd.) Software (czyli oprogramowania - system operacyjny, programy narzędziowe, użytkowe, oprogramowanie stałe BIOS-u,

Bardziej szczegółowo

Architektura systemu komputerowego

Architektura systemu komputerowego Architektura systemu komputerowego Klawiatura 1 2 Drukarka Mysz Monitor CPU Sterownik dysku Sterownik USB Sterownik PS/2 lub USB Sterownik portu szeregowego Sterownik wideo Pamięć operacyjna Działanie

Bardziej szczegółowo

Podstawy Informatyki Systemy operacyjne

Podstawy Informatyki Systemy operacyjne Podstawy Informatyki alina.momot@polsl.pl http://zti.polsl.pl/amomot/pi Plan wykładu 1 Definicje systemu operacyjnego Zadania systemu operacyjnego Klasyfikacja systemów operacyjnych 2 Zasoby systemu komputerowego

Bardziej szczegółowo

System operacyjny komputera Informacje podstawowe

System operacyjny komputera Informacje podstawowe System operacyjny komputera Informacje podstawowe System operacyjny (ang. skrót OS Operating System) - program komputerowy bądź zbiór programów, który zarządza sprzętem oraz aplikacjami komputera. Podstawą

Bardziej szczegółowo

Podstawy programowania

Podstawy programowania Podstawy programowania Część pierwsza Od języka symbolicznego do języka wysokiego poziomu Autor Roman Simiński Kontakt roman.siminski@us.edu.pl www.us.edu.pl/~siminski Niniejsze opracowanie zawiera skrót

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Informatyki dla bioinformatyków

Wstęp do Informatyki dla bioinformatyków Wstęp do Informatyki dla bioinformatyków Wykład 1. Wstęp do Wstępu Bartek Wilczyński bartek@mimuw.edu.pl Po pierwsze - Formalności 2 kolokwia (po 15 pkt) początek XI i koniec XII Dwa programy zaliczeniowe:

Bardziej szczegółowo

Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego

Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego Większe możliwości dzięki LabVIEW 2009: programowanie równoległe, technologie bezprzewodowe i funkcje matematyczne w systemach czasu rzeczywistego Dziś bardziej niż kiedykolwiek narzędzia używane przez

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Projektowanie i użytkowanie systemów operacyjnych Rok akademicki: 2013/2014 Kod: EAR-2-324-n Punkty ECTS: 5 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek:

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. wykład 1- System operacyjny i jego zadania. dr Marcin Ziółkowski

Systemy operacyjne. wykład 1- System operacyjny i jego zadania. dr Marcin Ziółkowski Systemy operacyjne wykład 1- System operacyjny i jego zadania dr Marcin Ziółkowski Instytut Matematyki i Informatyki Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie 3marca2016r. PLAN WYKŁADU 1 Historia i zadania

Bardziej szczegółowo

ARCHITEKTURA PROCESORA,

ARCHITEKTURA PROCESORA, ARCHITEKTURA PROCESORA, poza blokami funkcjonalnymi, to przede wszystkim: a. formaty rozkazów, b. lista rozkazów, c. rejestry dostępne programowo, d. sposoby adresowania pamięci, e. sposoby współpracy

Bardziej szczegółowo

Komputer i urządzenia z nim współpracujące.

Komputer i urządzenia z nim współpracujące. Komputer i urządzenia z nim współpracujące. Program komputerowy Komputer maszynaelektroniczna przeznaczona do przetwarzania informacji Ogólny schemat działania komputera Podstawowe elementy komputera Większość

Bardziej szczegółowo

VMware. Prezentacja na Systemy Operacyjne

VMware. Prezentacja na Systemy Operacyjne VMware Prezentacja na Systemy Operacyjne VMware Workstation Komercyjny produkt tworzony i sprzedawany przez firmę VMware Inc. Można skorzystać z 30-dniowego triala Pozwala na uruchomienie wielu maszyn

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE. na przykładzie. MS Windows XP

SYSTEMY OPERACYJNE. na przykładzie. MS Windows XP SYSTEMY OPERACYJNE na przykładzie MS Windows XP WYKAZ ZAGADNIEŃ 1. ZADANIA SYSTEMU OPERACYJNEGO 2. CECHY SYSTEMÓW OPERACYJNYCH 3. ETAPY URUCHAMIANIA SYSTEMU OPERACYJNEGO 4. WARSTWOWY MODEL SYSTEMU OPERACYJNEGO

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja aplikacji Szachy online

Dokumentacja aplikacji Szachy online Projekt z przedmiotu Technologie Internetowe Autorzy: Jakub Białas i Jarosław Tyma grupa II, Automatyka i Robotyka sem. V, Politechnika Śląska Przedmiot projektu: Aplikacja internetowa w języku Java Dokumentacja

Bardziej szczegółowo

www.gim4.slupsk.pl/przedmioty

www.gim4.slupsk.pl/przedmioty Lekcja 4. Program komputerowy - instalacja i uruchomienie 1. Rodzaje programów komputerowych 2. Systemy operacyjne 3. Instalowanie programu 4. Uruchamianie programu 5. Kilka zasad pracy z programem komputerowym

Bardziej szczegółowo