Zakres profilaktyki w podstawowej opiece zdrowotnej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zakres profilaktyki w podstawowej opiece zdrowotnej"

Transkrypt

1 Zakres profilaktyki w podstawowej opiece zdrowotnej Scope of prevention in primary care Maciej Godycki-Ćwirko, Elżbieta Tomiak, Barbara Wrzeciono, Witold Lukas Zakład Medycyny Rodzinnej i Medycyny Społeczności Lokalnych, Uniwersytet Medyczny w Łodzi dr n. med. Maciej Godycki-Ćwirko lekarz rodzinny, specjalista zdrowia publicznego Ośrodek Kształcenia Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze lek. Elżbieta Tomiak lekarz rodzinny NZOZ Centrum Medyczne HCP, Poradnia Lekarza Rodzinnego, Poznań dr n. med. Barbara Wrzeciono lekarz rodzinny Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej, Śląski Uniwersytet Medyczny w Zabrzu dr hab. n. med. Witold Lukas prof. SUM, Kierownik Katedry, specjalista pediatra, lekarz rodzinny Słowa kluczowe: profilaktyka, podstawowa opieka zdrowotna, zakres zaleceń Key words: prevention, primary health care, range of recommendations Streszczenie: Tło. Na podstawie ustawy o publicznym finansowaniu świadczeń opieki zdrowotnej minister zdrowia wydał rozporządzenie w sprawie zakresu świadczeń opieki zdrowotnej, w tym badań przesiewowych, oraz okresów, w których te badania są przeprowadzane, nakazujące lekarzom wykonywanie określonych w rozporządzeniu działań. Cel. Ocena zasadności działań w zakresie profilaktyki przedstawionych w rozporządzeniu ministra zdrowia z grudnia 2004 r. w sprawie zakresu świadczeń opieki zdrowotnej, w tym badań przesiewowych, oraz okresów, w których te badania są przeprowadzane, w odniesieniu do potwierdzonych danych i wytycznych amerykańskich i australijskich lekarzy rodzinnych. Metoda. Zidentyfikowano listę działań profilaktycznych wymienionych w rozporządzeniu, nakazaną częstotliwość ich wykonywania, odnosząc każde z nich do danych i zaleceń zawartych w wytycznych stosowanych przez amerykańskich i australijskich lekarzy rodzinnych. Wyniki. Wytyczne amerykańskie i australijskie wskazują na brak potwierdzonych danych uzasadniających powszechne prowadzenie w podstawowej opiece zdrowotnej w odniesieniu do ogólnej populacji wywiadów w kierunku obciążenia rodzinnym występowaniem nowotworów, instruktażu samobadania piersi, fizykalnego badania piersi, badania skóry, warg, jamy ustnej i gardła, badania per rectum, wywiadu w kierunku gruźlicy i podejmowania odpowiednich działań jej zapobiegających. Zakres nakazanych w rozporządzeniu działań obejmujących informowanie o profilaktycznym badaniu ginekologicznym; informowanie o profilaktyce raka szyjki macicy; informowanie o szkodliwości palenia tytoniu; ocenianie postępu walki z uzależnieniem od tytoniu; wywiad rodzinny w kierunku obciążenia występowaniem chorób układu krążenia; pomiar ciśnienia tętniczego krwi; pomiar masy ciała i wzrostu u pacjentów z BMI>25 kg/m 2 lub >40. r.ż. z oceną diety i wskazówkami dla normalizacji masy ciała; ocenianie diety i podawanie wskazówek dla normalizacji masy ciała u pacjentów z BMI>30 kg/m 2, powinien zostać zmodyfikowany. Wnioski. Spośród analizowanych 14 działań nakazanych w rozporządzeniu sześć wydaje się niezasadnych, a w ośmiu zakres działań należy zmodyfikować. Działania profilaktyczne podejmowane przez lekarzy rodzinnych/podstawowej opieki zdrowotnej powinny być oparte na wytycznych z uwzględnieniem ich siły oraz poziomu dostępnych potwierdzonych danych. Abstract: Background. Based on Public Financing of the Health Care Services Act, the minister of health issued the regulation on the range of healthcare services, including screening and the periods in which they are conducted, ordering physicians to follow the action administered in the regulation. Aim. Assessment of legitimacy of such action within the preventive measures presented in the minister s regulations of December 2004 on the range of healthcare services, including screening and the periods in which they are conducted with reference to evidence and guidelines of American and Australian family doctors. Method. A list of preventive measures enumerated in the regulation was identified together with the frequency of conducting them, referring each of them the data and advice included in the guidelines used by American and Australian family physicians. Results. American and Australian guidelines show the lack of evidence justifying general conduct, in basic healthcare concerning the general population, of anamnesis concerning inherited susceptibility to cancers, guidelines to breast self-check up, physical breast check up, skin, lips, oral cavity and throat examination, per rectum examination, anamnesis towards tuberculosis and undertaking appropriate preventive measures. The range of activities ordered in the regulation, including informing about preventive gynaecological examination; informing about preventive measures concerning cervix cancer; informing about harmfulness of smoking tobacco; assessment of the progress in fighting tobacco addiction; anamnesis concerning inherited susceptibility to circulatory system diseases; blood pressure measurement; body mass and height measurement with BMI>25 kg/m 2 or >40 years old with the diet assessment and the guidelines to stabilize body mass; diet assessment and giving advice to stabilize body mass of the patients of BMI>30 kg/m 2, should be modified. Conclusions. Among 14 analysed actions ordered by the regulation, six are groundless and in eight the range of action must be modified. Preventive measures undertaken by family physicians/general practitioners should be based on guidelines taking into consideration their degree and the level of available evidence. (Probl Med Rodz 2009;1(26):15 22) PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MARZEC 2009, VOL. XI, Nr 1 15

2 Otrzymano: r. Przyjęto: r. Adres do korespondencji: dr med. Maciej Godycki-Ćwirko, Zakład Medycyny Rodzinnej i Medycyny Społeczności Lokalnych, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, ul. Kopcińskiego 20, Łódź; uni.lodz.pl Wprowadzenie Działania profilaktyczne zajmują coraz więcej czasu pracy lekarzy 1,2, wymagają też nakładów finansowych 3. Rośnie liczba potwierdzonych danych wskazujących na ich skuteczność 4. Określone grona ekspertów tworzą wytyczne dotyczące prewencji chorób, przykładem są III Europejskie Wytyczne Prewencji Chorób Układu Krążenia w Praktyce Klinicznej 5. Oceną jakości badań interwencji profilaktycznych w Stanach Zjednoczonych, Australii czy w Polsce zajmują się niezależne instytucje eksperckie, jak USPSTF4 czy CTF 6, a w zakresie medycyny rodzinnej organizacje lekarskie takie jak AAFP, RACGP czy KLRwP, które przygotowują i publikują wytyczne zawierające zalecenia w zakresie działań profilaktycznych 7-9. Instytucje rządowe oraz instytucje dysponujące środkami publicznymi na opiekę zdrowotną wydają natomiast regulacje czy warunki zawierania umów nakazujące lekarzom, w tym lekarzom rodzinnym i innym lekarzom podstawowej opieki zdrowotnej, wykonywanie określonych działań profilaktycznych 10. Lekarze rodzinni i pozostali lekarze podstawowej opieki zdrowotnej znajdują się w najlepszym miejscu systemu opieki zdrowotnej, aby zajmować się profilaktyką, ponieważ posiadając listy podopiecznych, nad którymi sprawują opiekę medyczną, przeciętnie w danym roku przyjmują dwie trzecie swoich pacjentów, a w okresie pięciu lat ponad 90% 11. Są jednak mocno obciążeni pracą, zgłaszają brak czasu, rozbieżności w istniejących zaleceniach, wątpliwości pacjentów co do skuteczności profilaktyki, brak ustaleń, kto z przedstawicieli różnych zawodów opieki zdrowotnej powinien się nią zajmować 12 i dlatego w ograniczonym stopniu angażują się w działania profilaktyczne 13. Ważne jest więc, aby nakazywane czy rozważane do wykonywania interwencje profilaktyczne były jasno określone, zasadne, czyli oparte na dobrych potwierdzonych danych oraz efektywne w odniesieniu do niezbędnych nakładów. Cel Ocena zasadności działań w zakresie profilaktyki przedstawionych w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu świadczeń opieki zdrowotnej, w tym badań przesiewowych, oraz okresów, w których te badania są przeprowadzane (Dz. U. Nr 276, poz. 2740), w odniesieniu do potwierdzonych danych i wytycznych amerykańskich i australijskich lekarzy rodzinnych. Metoda Działania profilaktyczne wymienione w rozporządzeniu oraz nakazaną częstotliwość ich wykonywania odniesiono do interwencji zawartych w wytycznych Grupy Zadaniowej w zakresie Świadczeń Profilaktycznych Stanów Zjednoczonych (United States Preventive Services Task Force, USPSTF) 14 stosowanych przez amerykańskich lekarzy oraz wytycznych Królewskiego Australijskiego Kolegium Lekarzy Rodzinnych (Royal Australian College of General Practitioners, RACGP) 8, oceniając jakość potwierdzonych danych i siłę (stopień) zaleceń dotyczących tych interwencji. Odnosząc się do zaleceń amerykańskich uwzględniono stopniowanie rekomendacji zalecanych, które z dużą pewnością przynoszą zasadniczą korzyść netto (stopień A), zalecanych, które z dużą pewnością przynoszą umiarkowaną korzyść netto lub z umiarkowaną pewnością przynoszą korzyść netto umiarkowaną do zasadniczej (stopień B) poprzez opowiadające się przeciwko rutynowemu zapewnianiu danych świadczeń, ponieważ z umiarkowaną pewnością korzyść netto z nich jest mała (stopień C), aż do zaleceń opowiadających się przeciwko danemu świadczeniu, ponieważ z umiarkowaną lub dużą pewnością nie ma z niego korzyści netto lub szkody przeważają nad korzyściami (stopień D), oraz zniechęcających do korzystania z danego świadczenia, ponieważ obecne potwierdzone dane są niewystarczające, aby ocenić, czy dla tego świadczenia korzyści równoważą szkody. Odnosząc się do zaleceń australijskich uwzględniono stopniowanie ich siły w zależności od poziomu potwierdzonych danych, na których są oparte. Poziom I potwierdzonych danych obejmuje potwierdzone dane uzyskane z systematycznych przeglądów wszystkich stosownych kontrolowanych badań kli 16 PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MARZEC 2009, VOL. XI, Nr 1

3 nicznych z doborem losowym. Poziom II obejmuje potwierdzone dane uzyskane z przynajmniej jednego właściwie zaprojektowanego kontrolowanego badania klinicznego z doborem losowym. Poziom III to potwierdzone dane uzyskane z dobrze zaprojektowanych badań klinicznych z doborem zbliżonym do losowego (np. przydzielanie na przemian), badań porównawczych z równoczesną kontrolą i nielosowym przydziałem (np. badania kohortowe), badań z kontrolą przypadków, przerwanych serii w czasie z grupą kontrolną; badań porównawczych z kontrolą względem danych historycznych, badań z dwoma lub więcej ramionami, przerwanych serii w czasie, bez równoległej grupy kontrolnej. Poziom IV to potwierdzone dane uzyskane z serii przypadków po wykonaniu testu, albo przed i po wykonaniu testu. Poziom V obejmuje opinie szanowanych autorytetów, opinie oparte na doświadczeniu klinicznym, badania opisowe, raporty komitetów ekspertów. Odrębny poziom stanowi brak potwierdzonych danych, gdy wyczerpujące poszukiwania ujawniły brak badań dotyczących zaleceń w warunkach praktyki lekarza rodzinnego w zakresie choroby lub stanu będących celem zaleceń. Uwzględniana siła zaleceń australijskich podzielona jest na pięć stopni. Stopień A, gdy istnieją dobre potwierdzone dane (z poziomu I lub II) wspierające zalecenia; stopień B, gdy istnieją przyzwoite (fair) potwierdzone dane wspierające zalecenia (z poziomu III); stopień C, gdy istnieją słabe potwierdzone dane dotyczące włączenia lub wyłączenia zalecenia (z poziomu IV), ale zalecenie może być formułowane na innej podstawie; stopień D, gdy istnieją przyzwoite potwierdzone dane przeciwko zaleceniu (z poziomu III) i stopień E, gdy istnieją dobre potwierdzone dane przeciwko zaleceniu (z poziomu I lub II) 8. Wyniki Uwzględniając niewymagający skierowania dostęp do ginekologa oraz przypisane mu działania spośród świadczeń wymienionych w rozporządzeniu w niniejszym badaniu pominięto profilaktyczne świadczenia opieki zdrowotnej u kobiet w okresie ciąży, badania lekarskie prenatalne oraz profilaktykę chorób nowotworowych narządu rodnego. Nie analizowano również profilaktycznych świadczeń opieki zdrowotnej u dzieci do ukończenia 6. r.ż. realizowa PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MARZEC 2009, VOL. XI, Nr 1 nych na bieżąco przez lekarzy rodzinnych i monitorowanych przez inspektorów sanitarnych. Pominięto też działania profilaktyczne przewidziane dla lekarzy dentystów. Listę uwzględnionych działań nakazanych rozporządzeniem ujęto w Tabeli I. Tabela I. Lista działań profilaktycznych poddanych analizie 1. Wywiad w kierunku obciążenia rodzinnym występowaniem nowotworów 2. Instruktaż samobadania piersi 3. Fizykalne badanie piersi 4. Badanie skóry, warg, jamy ustnej i gardła 5. Badanie per rectum 6. Informacja o profilaktycznym badaniu ginekologicznym 7. Informacja o profilaktyce raka szyjki macicy 8. Informacja o szkodliwości palenia tytoniu Ocena postępu walki z uzależnieniem od tytoniu Wywiad w kierunku gruźlicy i podjęcie odpowiednich działań profilaktycznych Wywiad rodzinny w kierunku obciążenia występowaniem chorób układu krążenia 12. Pomiar ciśnienia tętniczego krwi Pomiar masy ciała i wzrostu u pacjentów z BMI>25 kg/m 2 lub >40. r.ż. z oceną diety i wskazówkami dla normalizacji masy ciała Ocena diety i wskazówki dla normalizacji masy ciała u pacjentów z BMI>30 kg/m 2 Działanie 1 Wywiad w kierunku obciążenia rodzinnym występowaniem nowotworów podczas pierwszej wizyty pacjenta [ 6 ust. 1 pkt 1] 10. Analizę zasadności nakazu utrudnia brak definicji obciążenia rodzinnego, określenia rodzaju 17

4 nowotworu, wieku pacjenta, dalszego postępowania. Wytyczne amerykańskie ani wytyczne australijskie nie zawierają zaleceń dotyczących omawianej interwencji z uwagi na brak potwierdzonych danych o jej efektach. Działanie 2 Instruktaż samobadania piersi u kobiet w wieku powyżej 18. r.ż. oraz informowanie pacjentów o zakresie i częstotliwości badań profilaktycznych [ 6 ust. 1 pkt 2 i ust. 2] 10. Analizę zasadności nakazu utrudnia brak określenia częstotliwości wykonywania interwencji, a w przypadku informowania brak określenia stosownej populacji oraz zakresu przekazywanych informacji. Wytyczne amerykańskie mówią o braku potwierdzonych danych za lub przeciw zalecaniu palpacyjnego badania piersi lub nauki samobadania piersi (stopień zaleceń I). Wytyczne australijskie mówią, że kobiety powinny być instruowane w zakresie obserwacji i samobadania piersi, nie ma jednak potwierdzonych danych, że jest to efektywne (stopień zaleceń E). Działanie 3 Fizykalne badanie piersi w odstępach jednorocznych u kobiet w wieku powyżej 35. r.ż. [ 6 ust. 1 pkt 3] 10. Wytyczne amerykańskie mówią o palpacyjnym badaniu piersi u kobiet powyżej 40. r.ż. co 1 2 lata, które można, choć nie trzeba rozważać przy okazji mammografii w tej grupie wiekowej ze wspomnianą częstotliwością. Stopień zaleceń dla mammografii to B. W wytycznych australijskich fizykalne badanie piersi nie jest zalecane jako rutynowe badanie przesiewowe u kobiet z ogólnym i lekko podwyższonym ryzykiem z uwagi na stopień zaleceń E (nie zmniejsza śmiertelności z powodu raka sutka). Badanie to jest jednak polecane u kobiet z podwyższonym i wysokim ryzykiem raka sutka przy okazji badania mammograficznego. Działanie 4 Badanie skóry, warg, jamy ustnej i gardła [ 6 ust. 1 pkt 4] 10. Analizę zasadności nakazu utrudnia brak określenia częstotliwości wykonywania interwencji. Wytyczne amerykańskie w przypadku czerniaka, nowotworów skóry, wargi, jamy ustnej i gardła mówią o braku wystarczających danych za lub przeciw zaleceniu, określając stopień zaleceń jako I. Wytyczne australijskie zalecają okazjonalne doradztwo u osób z ogólnym ryzykiem pod kątem czerniaka, nowotworów skóry, wargi i jamy ustnej, klasyfikując zalecenia jako IIIB, nie zalecając interwencji pod kątem nowotworów gardła (VB). Działanie 5 Badanie per rectum kobiet i mężczyzn >45. r.ż. co roku [ 6 ust. 1 pkt 5] 10. Wytyczne amerykańskie różnicują wytyczne w zakresie profilaktyki nowotworu jelita grubego w zależności od wieku pacjenta. Do 50. r.ż. interwencje profilaktyczne nie są zalecane. U osób między 50. i 75. r.ż. zalecane jest przesiewowe badanie za pomocą testu na krew utajoną w kale, sigmoidoskopii lub kolonoskopii, gdyż ryzyko i korzyści z zastosowania poszczególnych metod różnią się między sobą; stopień zaleceń dla tych interwencji to A. U osób między 76. a 85. r.ż. badania przesiewowe nie są zalecane, choć można je rozważyć w indywidualnych przypadkach; stopień zaleceń dla tej interwencji to C. Po 85. r.ż. badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego nie są zalecane; poziom zaleceń dla interwencji to D. Wytyczne australijskie zalecają badanie kału na krew utajoną co 2 lata u osób >50. r.ż. Działanie 6 i 7 Informowanie o profilaktycznym badaniu ginekologicznym (we wziernikach i badanie zestawione oraz badanie palpacyjne piersi) u kobiet powyżej 35. r.ż. w odstępach jednorocznych; informowanie o profilaktycznym badaniu cytologicznym szyjki macicy u kobiet od 30. do 59. r.ż.; oraz informowanie o zakresie i częstotliwości badań piersi, skóry, warg, jamy ustnej, gardła i jelita grubego [ 6 ust. 2] 10. Analizę zasadności nakazu utrudnia brak precyzyjnego określenia, profilaktyce jakich chorób ma służyć badanie ginekologiczne we wziernikach i badanie zestawione. Można przyjąć, że chodzi o profilaktykę nowotworu w obrębie miednicy mniejszej. Można również zakładać, że nakazywane informowanie ma dotyczyć jedynie osób, które miałyby zostać objęte interwencjami przewidzianymi w 6 ust. 1 oraz 5 ust. 1 i 2. Według wytycznych amerykańskich 18 PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MARZEC 2009, VOL. XI, Nr 1

5 należy z pacjentką porozmawiać i zachęcić ją do postępowania według zaleceń o stopniu A (wykonanie badanie cytologicznego wymazu z szyjki macicy u kobiet, które wpółżyją lub współżyły płciowo nie rzadziej niż co 3 lata) lub B. Wytyczne australijskie nie odnoszą się do informowania pacjentów w zakresie przedstawionym powyżej, zalecają wykonywanie badania cytologicznego raz na dwa lata u wszystkich kobiet między 18. a 70. r.ż. (lub dwa lata po rozpoczęciu aktywności seksualnej), które nie przebyły histerektomii (II, A). Działanie 8 i 9 Informowanie o szkodliwości palenia tytoniu oraz ocena postępu walki z uzależnieniem od tytoniu [ 7 ust. 1 i 2] 10. Analizę zasadności nakazu utrudnia brak podania populacji poddawanej interwencji oraz częstotliwości informowania i oceny. Według wytycznych amerykańskich o używanie wyrobów tytoniowych należy pytać każdą osobę, a w stosunku do wszystkich osób używających wyrobów tytoniowych zastosować interwencję (poziom zaleceń A). Wytyczne te nie określają wieku osób poddawanych interwencji ani jej częstotliwości. Wytyczne australijskie są dokładniejsze, zalecają, aby każdą osobę >10. r.ż. raz na 12 miesięcy pytać o to, czy pali tytoń papierosy, fajkę, cygara, a osoby z chorobami psychicznymi i innymi uzależnieniami co 6 miesięcy (poziom zaleceń IA). Wszystkie osoby palące powinny mieć regularne krótkie porady antynikotynowe (poziom zaleceń IA). Osobom fizycznie uzależnionym od nikotyny, osobom palącym z chorobami nikotynozależnymi, z cukrzycą i chorobami układu krążenia należy zaoferować przy każdej wizycie krótką poradę i nikotynową terapię zastępczą, albo bupropion lub inną metodę wspomagającą rzucenie palenia w zależności od wyboru pacjenta (poziom zaleceń IIIB). Działanie 10 Przeprowadzenie wywiadu w kierunku gruźlicy i podjęcie odpowiednich działań profilaktycznych [ 8] 10. Analizę zasadności nakazu utrudnia brak określenia częstotliwości wykonywania interwencji, brak określenia stosownej populacji oraz zdefiniowania odpowiednich działań profilaktycznych pod kątem gruźlicy. Wykorzystane w tej pracy wytyczne amerykańskie nie mówią o profilaktyce gruźlicy. Dotyczą PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MARZEC 2009, VOL. XI, Nr 1 jej bardzo szczegółowe zalecenia Centers for Desease Control and Prevention, podkreślające rolę podstawowej opieki zdrowotnej w wykrywaniu i zgłaszaniu zachorowań na gruźlicę. Do zadań wszystkich placówek świadczących usługi medyczne (nie tylko podstawowej opieki zdrowotnej) należy przeprowadzanie badań w kierunku gruźlicy u osób szczególnie narażonych, tj. osób zakażonych wirusem HIV oraz chorych na cukrzycę 15, poprzez wykonywanie próby tuberkulinowej, badania radiologicznego i bakteriologicznego 16. Inne wytyczne dotyczą poszukiwania osób, które miały kontakt z osobą chorą na gruźlicę, które przeprowadza specjalnie przeszkolony, posiadający licencję pracownik publicznej służby zdrowia 17. Wykorzystane w tej pracy wytyczne australijskie nie mówią o gruźlicy. Działanie 11, 12, 13 i 14 Wywiad rodzinny w kierunku obciążenia występowaniem chorób układu krążenia; pomiar ciśnienia tętniczego krwi przy każdej wizycie; pomiar masy ciała i wzrostu u pacjentów z BMI>25 kg/m 2 lub >40. r.ż. z oceną diety i wskazówkami dla normalizacji masy ciała co trzy lata; ocena diety i wskazówki dla normalizacji masy ciała u pacjentów z BMI>30 kg/m 2 [ 9] 10. Analizę zasadności nakazu utrudnia brak określenia stosownej populacji oraz częstotliwości oceny diety i udzielania stosownych wskazówek. Według wytycznych amerykańskich u osób powyżej 18. r.ż. należy prowadzić badania przesiewowe w kierunku nadciśnienia tętniczego (stopień zaleceń A). U osób z ciśnieniem tętniczym 120/80 139/90 mmhg raz w roku należy wykonać dwukrotny pomiar w odstępie kilku tygodni; u osób z ciśnieniem tętniczym poniżej 120/80 mmhg pomiary jak wyżej należy wykonać co 2 lata (stopień zaleceń A). U osób z grupy ryzyka należy rozważyć ryzyko i korzyści ze stosowania kwasu acetylosalicylowego (stopień zaleceń A). U mężczyzn po 35. r.ż. i kobiet po 45. r.ż. należy przeprowadzić badanie poziomu lipidów (cholesterol całkowity i HDL) (stopień zaleceń A). U mężczyzn od 20. do 35. r.ż. i kobiet od 20. do 45. r.ż. obarczonych wysokim ryzykiem choroby wieńcowej serca należy przeprowadzić badanie poziomu lipidów (stopień zaleceń B). Według wytycznych australijskich u osób >18. r.ż., u których skurczowe ciśnienie tętnicze jest <120 mmhg, a rozkurczowe ciśnienie tętnicze <80 mmhg, pomiar ciśnienia 19

6 tętniczego należy przeprowadzać co 2 lata (stopień zaleceń IA). Przy podwyższonym ryzyku CHUK (palenie tytoniu, nadwaga, otyłość, niska aktywność fizyczna, złe odżywianie się, czynniki psychologiczne, nadużywanie alkoholu) pomiar ciśnienia tętniczego krwi należy przeprowadzić raz w roku oraz udzielić porady dotyczącej zmian stylu życia (stopień zaleceń IIA). Przy wysokim ryzyku CHUK (wiek >50 lat, proteinuria, dyslipidemia, migotanie przedsionków, znana makroangiopatia, cukrzyca/ IGT/IFG, przewlekłe choroby nerek) pomiar ciśnienia tętniczego krwi, ocenę całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego i poradę dotyczącą zmian stylu życia należy przeprowadzić co 6 miesięcy (stopień zaleceń IA). Wszyscy dorośli >18. r.ż. co 2 lata powinni mieć przeprowadzony pomiar masy ciała i wzrostu do wyliczenia BMI oraz obwodu pasa razem z poradą dietetyczną oraz dotyczącą aktywności fizycznej (stopień zaleceń IA). Dyskusja Dla przejrzystości w tworzeniu i korzystaniu z zaleceń lub nakazów działania profilaktyczne dzielone są na kategorie. Jeden z szeroko stosowanych podziałów uwzględnia działania przesiewowe, szczepienia, doradztwo i chemioprofilaktykę 4. Każda z kategorii ma swoją odrębność i związane z nią zasady podejścia. W przypadku działań przesiewowych, czyli działań polegających na badaniu osób bez objawów choroby w celu wykrycia wczesnego jej stadium, powszechnie przyjęte są kryteria Frame a. Zgodnie z nimi, aby rozważać przesiew, choroba musi mieć znaczący wpływ na długość lub jakość życia; dostępne muszą być akceptowane metody jej leczenia; choroba musi mieć okres bezobjawowy, a wykrycie i leczenie jej w tym okresie znacząco zmniejsza chorobowość i śmiertelność; leczenie w okresie bezobjawowym musi zapewniać wynik lepszy niż odłożenie leczenia do momentu wystąpienia objawów. Dla wykrycia choroby w okresie bezobjawowym dostępne powinny być akceptowane przez pacjentów badania o rozsądnym koszcie; zachorowalność na tę chorobę musi być wystarczająco duża, aby uzasadniała koszty badań przesiewowych 18. W Polsce, gdzie dysponujemy ograniczonymi środkami na badania profilaktyczne, wydaje się wskazane prowadzenie wyłącznie badań o potwierdzonym wpływie na długość życia i zdrowie. Co do badań przesiewowych w kierunku nowotworów, powinno skorzystać się z rekomendacji komisji ekspertów Unii Europejskiej zalecających jedynie przesiewowe badania cytologiczne w kierunku raka szyjki macicy u kobiet w r.ż. co 3 5 lat, przesiewowe badania mammograficzne u kobiet w r.ż. co 2 3 lata i badania na obecność krwi utajonej u wszystkich osób po 50. r.ż. 18 Odrębną kwestią jest zasadność doradztwa, a także szczepień i chemioprofilaktyki pominiętych w niniejszej analizie. Problematyczne jest zbieranie wywiadu u każdej osoby w kierunku obciążenia rodzinnym występowaniem nowotworów podczas pierwszej wizyty z uwagi na brak potwierdzonych danych o jego efektach, co odzwierciedla podejście wytycznych amerykańskich i australijskich. Do momentu uzyskania niezbędnych potwierdzonych danych proponowane jest więc nienakazywanie obowiązkowego wykonywania Działania 1. Podobne wątpliwości budzi instruktaż samobadania piersi u dorosłych kobiet z uwagi na brak potwierdzonych danych za lub przeciw jego zalecaniu, jak też potwierdzonych danych, że jest to efektywne. Do momentu uzyskania nowych potwierdzonych danych proponowane jest więc uchylenie obowiązku wykonywania Działania 2. Bez analizy aktualnych potwierdzonych danych pozwalających ocenić skutki przesiewowego badania piersi, jego częstotliwości oraz dokładnej populacji kobiet nim objętych nakazywanie obowiązkowego wykonywania Działania 3 w podstawowej opiece zdrowotnej jest niezasadne. Palpacyjne badanie piersi u kobiet powyżej 40. r.ż. co 1 2 lata można, choć nie trzeba rozważać przy okazji mammografii. Odrębną kwestią jest analiza zasadności wykonywania mammografii w placówkach specjalistycznych, a także wspólnego prowadzenia profilaktyki raka sutka przez lekarzy rodzinnych/podstawowej opieki zdrowotnej i poradnie genetyczne w populacji kobiet obciążonych wywiadem rodzinnym wskazującym na możliwość mutacji genu BRCA1 lub BRCA2 poprzez kierowanie ich do poradni specjalistycznych w celu wykonania stosownych badań genetycznych. Wymaga to określenia zadań, możliwości ich wykonywania w podstawowej opiece zdrowotnej i w poradniach specjalistycznych oraz związanych z tym kosztów. 20 PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MARZEC 2009, VOL. XI, Nr 1

7 Z uwagi na brak potwierdzonych danych pozwalających ocenić skutki badania skóry, warg, jamy ustnej i gardła każdego pacjenta nakazywanie Działania 4 wydaje się nieuzasadnione. Zmodyfikowane Działanie 4, ze zmianą nakazu z badania na doradztwo, może być przyjęte dla osób z wysokim ryzykiem wymienionych nowotworów. Z uwagi na brak potwierdzonych danych nie ma podstaw do nakazywania obowiązkowego wykonywania Działania 5. Przy zapewnieniu stosownych środków na badanie kału na krew utajoną można rozważać nakazanie badania kału u osób >50. r.ż. co 2 lata. Z uwagi na dostępność do świadczeń ginekologicznych bez skierowania oraz brak przekazywania informacji zwrotnych o udzielonych świadczeniach do lekarzy rodzinnych/podstawowej opieki zdrowotnej, ci ostatni nie mają możliwości systematycznego monitorowania działań profilaktycznych u kobiet, a informowanie oportunistyczne może mieć niewielki zasięg. Uwzględniając ponadto omówione wyżej wątpliwości co do badania skóry, warg, jamy ustnej i gardła każdego pacjenta, nakazanie Działań 6 i 7 może mieć bardzo ograniczony wymiar praktyczny i powinno zostać zastąpione innym skuteczniejszym i bardziej celowanym działaniem lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. W odniesieniu do działań profilaktycznych w zakresie chorób odtytoniowych dostępna jest obecnie bardzo duża liczba potwierdzonych danych 9. Informowanie o szkodliwości palenia tytoniu oraz ocena postępu walki z uzależnieniem są działaniami wyjętymi z szerszego zakresu działań, które były oceniane łącznie, jako takie są skuteczne i nie powinny być zalecane w oderwaniu od siebie. Stąd Działania 8 i 9 powinny zostać rozszerzone oraz odniesione do programów profilaktycznych realizowanych w podstawowej opiece zdrowotnej, które jako czasochłonne wymagają też odrębnego finansowania. Wywiad w kierunku gruźlicy ma znaczenie w wykrywaniu choroby u danej osoby. Populacyjne działania profilaktyczne, w tym poszukiwanie osób z kontaktu z osobą chorą, powinny być realizowane w ramach osobnego programu. Stąd nakazane Działanie 10 w analizowanym rozporządzeniu należy pominąć, planując wprowadzenie całościowego, oddzielnego programu profilaktyki gruźlicy obejmującego wszystkie szczeble opieki zdrowotnej. Nakazany pomiar ciśnienia tętniczego krwi przy każdej wizycie pacjenta nie jest uzasadniony. Istnieją potwierdzone dane wspierające różnicowanie częstotliwości pomiarów w zależności od wieku pacjenta i wartości ciśnienia tętniczego i wykonywanie ich dla potrzeb badania przesiewowego raz na rok lub raz na dwa lata. Zapisy rozporządzenia nie odnoszą się natomiast do zalecania kwasu acetylosalicylowego u osób z grupy ryzyka (zalecenie stopnia A), badania poziomu lipidów (cholesterol całkowity i HDL) mężczyzn po 35. r.ż. i kobiet po 45. r.ż. (zalecenie stopnia A) czy badania poziomu lipidów u mężczyzn od 20. do 35. r.ż. i kobiet od 20. do 45. r.ż. obarczonych wysokim ryzykiem choroby wieńcowej serca (zalecenie stopnia B). Nakazany pomiar masy ciała i wzrostu jest zbyt ogólny. O ile częstotliwość pomiaru może powinna być większa (raz na 2 lata poziom i stopień zaleceń australijskich IA), to brakuje odniesienia się do intensywnego poradnictwa i interwencji behawioralnych w celu uzyskania trwałego obniżenia masy ciała u otyłych dorosłych (zalecenie amerykańskie stopnia B). Stąd nakazane Działania 11, 12, 13 i 14 należy zmodyfikować. Wnioski 1. Spośród analizowanych 14 działań nakazanych w rozporządzeniu, sześć jest niezasadnych, a w ośmiu zakres działań należy zmodyfikować. 2. Działania profilaktyczne podejmowane przez lekarzy rodzinnych/podstawowej opieki zdrowotnej powinny być oparte na wytycznych z uwzględnieniem ich siły oraz poziomu dostępnych potwierdzonych danych. Piśmiennictwo: 1. Godycki-Ćwirko M, Krawczyk J, Tomiak E, Osiecka R, Mazurek L, Ludwikow G, Wrzeciono B, Mierzecki A. Czasochłonność profilaktyki w podstawowej opiece zdrowotnej. Probl Med Rodz 2009;1(26): Yarnall KS, Pollak KI, Østbye T, Krause KM, Michener JL. Primary care: is there enough time for prevention? Am J Public Health 2003;93: Godycki-Ćwirko M, Mierzecki A, Tomiak E, Osiecka R, Mazurek L, Ludwikow G, Wrzeciono B, Krawczyk J. Koszty profilaktyki w podstawowej opiece zdrowotnej. Probl Med Rodz 2008;4(25): US Preventive Services Task Force. Guide to Clinical Preventive Services. 2nd ed. Williams & Wilkins: Baltimore, Md, De Backer G i wsp. European guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice: Third Joint Task Force of European and other Societies on Cardiovascular Disease Prevention in Clinical Practice. Eur Heart J 2003;24: Canadian Task Force on the Periodic Health Examination. Clinical Preventive Health Care. Canada Communications Group: Ottawa, Ont, American Academy of Family Physicians. Summary of Policy Recommendations for Periodic Health Examinations. Leawood, The Royal Australian College of General Practitioners. Guidelines for Preventive Activities in General Practice. South Melbourne, Australia, PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MARZEC 2009, VOL. XI, Nr 1 21

8 9. Godycki-Ćwirko M, Miączyńska M, Mierzecki A, Wrzeciono B. Zasady interwencji antytoniowej. Wytyczne Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce. Aktis: Łódź, Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu świadczeń opieki zdrowotnej, w tym badań przesiewowych, oraz okresów, w których te badania są przeprowadzane, Dz. U. Nr 276, poz Fraser RC. Setting the Scene [w:] Fraser RC (red.). Clinical Method. A General Practice Approach. 2nd Edition. Butterworth Heinmann: Oxford, Brotons C, Bjorkelund C, Bulc M, Ciurana R, Godycki-Cwirko M, Jurgova E, Kloppe P, Lionis C, Mierzecki A, Pineiro R, Pullerits L, Sammut MR, Sheehan M, Tataradze R, Thireos EA, Vuchak J. Prevention and health promotion in clinical practice: the views of general practitioners in Europe. Prev Med 2005;40(5): Anderson LM, May DS. Has the use of cervical, breast, and colorectal cancer screening increased in the United States? Am J Public Health 1995;85: Recommendations of the U.S. Preventive Services Task Force. The Guide to Clinical Preventive Services AHRQ Pub. No , September Centers for Disease Control and Prevention. Controlling Tuberculosis in the United States Recommendations from the American Thoracic Society, CDC, and the Infectious Diseases Society of America. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2005;54(RR12):1 8 (pozyskane z internetu 22 lutego 2009 r. z: gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr5412a1.htm). 16. Diagnostic Standards/Classification of TB in Adults and Children. Am J Respir Crit Care Med 2000;161: (pozyskane z internetu 22 lutego 2009 r. z: 17. Centers for Disease Control and Prevention. Guidelines for the Investigation of Contacts of Persons with Infectious Tuberculosis. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2005;54(RR15):1 37 (pozyskane z internetu 22 lutego 2009 r. z: gov/mmwr/preview/mmwrhtml/rr5415a1.htm). 18. Frame PS. A critical review of adult health maintenance. Part 3: Prevention of cancer. J Fam Pract 1986;22: Advisory Committee on Cancer Prevention. Recommendation on cancer screening in the European Union. Eur J Cancer 2000;36: PROBLEMY MEDYCYNY RODZINNEJ, MARZEC 2009, VOL. XI, Nr 1

Czasochłonność profilaktyki w podstawowej opiece zdrowotnej

Czasochłonność profilaktyki w podstawowej opiece zdrowotnej Czasochłonność profilaktyki w podstawowej opiece zdrowotnej Time requirements for prevention in primary health care Maciej Godycki-Ćwirko, Jarosław Krawczyk, Elżbieta Tomiak, Renata Osiecka, Lucjan Mazurek,

Bardziej szczegółowo

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej

Pakiet onkologiczny. w podstawowej opiece zdrowotnej Pakiet onkologiczny w podstawowej opiece zdrowotnej Agnieszka Jankowska-Zduńczyk Specjalista medycyny rodzinnej Konsultant krajowy w dziedzinie medycyny rodzinnej Profilaktyka chorób nowotworowych Pakiet

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Cel wykonywania badań przesiewowych Jak powinna postępować każda kobieta? U jakich

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Płacę składki, więc mi się należy! Nie wszystko Nie od razu Świadczeniodawca też ma obowiązki Obowiązki świadczeniodawcy

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk

Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Co powinien wiedzieć każdy pacjent publicznej opieki zdrowotnej? Kinga Wojtaszczyk Płacę składki, więc mi się należy! Nie wszystko Nie od razu Świadczeniodawca też ma obowiązki Obowiązki świadczeniodawcy

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r.

Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r. Dziennik Ustaw Nr 276 19536 Poz. 2740 2740 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 21 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu Êwiadczeƒ opieki zdrowotnej, w tym badaƒ przesiewowych, oraz okresów, w których

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego

Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Regionalne Programy Profilaktyczne realizowane przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Regionalny Program Przeciwnowotworowej Edukacji MłodzieŜy Szkół Ponadgimnazjalnych Celem programu

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Jadwiga Zapała CHOROBY CYWILIZACYJNE Nowotwory Choroby układu krążenia Choroby metaboliczne Schorzenia układu nerwowego EUROPEJSKI

Bardziej szczegółowo

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego

PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego PROGRAM RAZEM DLA SERCA Karta Badania Profilaktycznego ETAP I (wypełni pielęgniarka) Imię i nazwisko:... Adres:... PESEL Wzrost:...cm Wykształcenie:... Masa ciała:...kg Zawód wykonywany:... Obwód talii:...cm

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka jelita grubego. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka jelita grubego. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka jelita grubego zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wykrycia raka jelita grubego Ocena

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka szyjki macicy zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Zalecenia dotyczące badań przesiewowych stosowanych w celu wczesnego wykrycia

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu

Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. Zarys Projektu Diagnostyka i leczenie nowotworów nerki, pęcherza moczowego i gruczołu krokowego Zarys Projektu Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, Centrum Onkologii Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

ZALECENIE RADY. z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie badań przesiewowych w kierunku raka (2003/878/WE)

ZALECENIE RADY. z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie badań przesiewowych w kierunku raka (2003/878/WE) ZALECENIE RADY z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie badań przesiewowych w kierunku raka (2003/878/WE) RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego

Bardziej szczegółowo

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Spis treści Wstęp 3 Cele Kodeksu Profilaktyki RSM 4 Zasady skutecznej komunikacji z kobietami 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy 6 Badanie cytologiczne

Bardziej szczegółowo

ZASADY SKORZYSTANIA Z PROGRAMÓW

ZASADY SKORZYSTANIA Z PROGRAMÓW PROFILAKTYCZNE PROGRAMY ZDROWOTNE w POZ Wielkopolski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia przypomina, iż w ramach praktyki lekarza POZ realizowane są następujące programy: 1. Program profilaktyki

Bardziej szczegółowo

JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM

JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM JAK DBAĆ O ZDROWIE czyli EUROPEJSKI KODEKS WALKI Z RAKIEM Europejski Kodeks Walki z Rakiem Zawiera 11 zaleceń,, których stosowanie może przyczynić się do: zmniejszenia ryzyka zachorowania na nowotwory

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 72/2016 z dnia 26 kwietnia 2016 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

XII KRAKOWSKIE DNI ZDROWIA. (Biała Sobota RYNEK GŁÓWNY) 27.09.2014 r. godz. 10.00-16.00

XII KRAKOWSKIE DNI ZDROWIA. (Biała Sobota RYNEK GŁÓWNY) 27.09.2014 r. godz. 10.00-16.00 XII KRAKOWSKIE DNI ZDROWIA (Biała Sobota RYNEK GŁÓWNY) 27.09.2014 r. godz. 10.00-16.00 Nazwa i adres jednostki Rodzaj badania/konsultacji Biuro ds. Ochrony Zdrowia UMK Informacje w zakresie realizowanych

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie

2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie 1 S t r o n a podkarpackim 2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie Podobnie jak w całej Polsce, bezpłatne programy profilaktyczne refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia realizowane są

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 153/2011 z dnia o projekcie programu zdrowotnego Profilaktyka chorób nowotworowych w ramach Programu Zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI NOWOTWORÓW SUTKA

PROGRAM PROFILAKTYKI NOWOTWORÓW SUTKA PROGRAM PROFILAKTYKI NOWOTWORÓW SUTKA cel: wczesne wykrycie raka piersi u kobiet, zwiększenie udziału operacji oszczędzających program kierowany jest: do kobiet w wieku 35-49 lat i 60-70 lat obejmuje następujące

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO

Załącznik nr 3 do materiałów informacyjnych PRO SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) objęcie przez świadczeniodawcę Programem świadczeniobiorców,

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

Sztum, dnia 10 lutego 2015r.

Sztum, dnia 10 lutego 2015r. Konferencja inaugurująca projekt pn. Uprzedź nowotwór i ciesz się życiem - efektywna profilaktyka chorób nowotworowych oraz promocja zdrowego stylu życia w powiecie sztumskim finansowany w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie Dziennik Ustaw Nr 52 3302 Poz. 271 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy macicy etap podstawowy pobranie materiału z szyjki macicy do przesiewowego badania cytologicznego. macicy etap diagnostyczny

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 2015-02-03 1 opracowała: Agnieszka Podlaszczak Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 88/2013 z dnia 15 kwietnia 2013 r. o projekcie programu Rak jajnika cichy zabójca. Program badań dla wczesnego

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 261/2012 z dnia 10 grudnia 2012 r. o projekcie programu zdrowotnego Program profilaktyki i wczesnego wykrywania

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego.

Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Kompleksowy program zmniejszania zachorowalności na choroby związane ze stylem życia na terenie powiatu wieruszowskiego. Konferencja otwierająca realizację projektu. Wieruszów, 28.04.2015 DLACZEGO PROFILAKTYKA?

Bardziej szczegółowo

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Witold Zatoński Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie Seminarium edukacyjne pt.: Innowacje w systemie szczepień

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 5/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Profilaktyczna opieka nad uczniami miasta Katowice Po zapoznaniu

Bardziej szczegółowo

Inspektor Sanitarny w Łodzi GRUNT TO ZDROWIE. wojewódzka kampania profilaktyczna. podsumowanie edycji pilotażowej / 2008r.

Inspektor Sanitarny w Łodzi GRUNT TO ZDROWIE. wojewódzka kampania profilaktyczna. podsumowanie edycji pilotażowej / 2008r. Wicewojewoda Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi GRUNT TO ZDROWIE wojewódzka kampania profilaktyczna podsumowanie edycji pilotażowej / 2008r. W dniach od 17 do 21 listopada 2008r. w

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA ZDROWOTNA W UJĘCIU EUROPEJSKIM. Maciej Hamankiewicz Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej

PROFILAKTYKA ZDROWOTNA W UJĘCIU EUROPEJSKIM. Maciej Hamankiewicz Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej W UJĘCIU EUROPEJSKIM Maciej Hamankiewicz Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej NA ŚWIECIE 1974 r. - Nowe perspektywy dla zdrowia Kanadyjczyków pierwsza na świecie narodowa strategia polityki zdrowotnej wykorzystująca

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

diagnostyka raka piersi

diagnostyka raka piersi diagnostyka raka piersi Jedyne w Polsce badanie genetyczne połączone z badaniem obrazowym piersi 1 Czy jesteś pewna, że nie grozi Ci zachorowanie na raka piersi? Aktualny stan wiedzy medycznej umożliwia

Bardziej szczegółowo

Poradnia Pomocy Palącym i Infolinia

Poradnia Pomocy Palącym i Infolinia Poradnia Pomocy Palącym i Infolinia Magdalena Cedzyńska Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów CO-I Spotkanie współorganizatorów Programu Prewencji Pierwotnej Nowotworów 5 maja 2008, Centrum Onkologii-Instytut

Bardziej szczegółowo

Samorządowy program zdrowotny zasady przygotowania i proces oceny w Agencji Oceny Technologii Medycznych

Samorządowy program zdrowotny zasady przygotowania i proces oceny w Agencji Oceny Technologii Medycznych Samorządowy program zdrowotny zasady przygotowania i proces oceny w Agencji Oceny Technologii Medycznych Rafał Rdzany Kierownik Działu Programów Zdrowotnych, WOT Agencja Oceny Technologii Medycznych Konferencja

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska WYKŁAD 3 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Narodowego Programu Zdrowia na lata 2007-2015: zjednoczenie wysiłków społeczeństwa i administracji publicznej prowadzące do zmniejszenia nierówności i poprawy

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 22/2016 z dnia 15 lutego 2016 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu Zdrowotnego ZDROWA GMINA na lata 2015-2016 oraz udzielenia dotacji dla Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej

Bardziej szczegółowo

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie

Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie 3 Osoby z cukrzycą pomagają innym prewencja cukrzycy w rodzinie Samokontrolne, przesiewowe rozpoznanie ryzyka stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy utajonej mogą wykonać pacjenci w swoich rodzinach. W praktyce

Bardziej szczegółowo

Narodowy Test Zdrowia Polaków

Narodowy Test Zdrowia Polaków Raport z realizacji projektu specjalnego MedOnet.pl: Narodowy Test Zdrowia Polaków Autorzy: Bartosz Symonides 1 Jerzy Tyszkiewicz 1 Edyta Figurny-Puchalska 2 Zbigniew Gaciong 1 1 Katedra i Klinika Chorób

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka raka szyjki macicy

Profilaktyka raka szyjki macicy Profilaktyka raka szyjki macicy Lek. Dominika Jasińska-Stasiaczek Katowice, 04.07.2015 Co to jest szyjka macicy? Macica zbudowana jest z trzonu i szyjki. Szyjka macicy składa się z części brzusznej i z

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 143/2015 z dnia 2 września 2015 r. o projekcie programu Program

Bardziej szczegółowo

As zdolny do zajęć bez ograniczeń, uprawiający dodatkowo sport; B zdolny do zajęć WF z ograniczeniami; Bk zdolny do zajęć WF z ograniczeniami,

As zdolny do zajęć bez ograniczeń, uprawiający dodatkowo sport; B zdolny do zajęć WF z ograniczeniami; Bk zdolny do zajęć WF z ograniczeniami, Pielęgniarka szkolna Pielęgniarka szkolna od 1992 roku jest jedynym profesjonalnym pracownikiem ochrony zdrowia na terenie placówki szkolno-wychowawczej. Pełni ona główną rolę w profilaktycznej opiece

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA prof. dr hab. med. Jan Kornafel Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM we Wrocławiu Mierniki epidemiologiczne Mierniki epidemiologiczne

Bardziej szczegółowo

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 68/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 roku PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Autor

Bardziej szczegółowo

Regulamin. świadczenia usług medycznych z zakresu badań diagnostycznych w pakietach: Zdrowa kobieta oraz Zdrowy mężczyzna

Regulamin. świadczenia usług medycznych z zakresu badań diagnostycznych w pakietach: Zdrowa kobieta oraz Zdrowy mężczyzna Regulamin świadczenia usług medycznych z zakresu badań diagnostycznych w pakietach: Zdrowa kobieta oraz Zdrowy mężczyzna 1. Postanowienia ogólne. 1. Regulamin określa zasady sprzedaży we własnym imieniu

Bardziej szczegółowo

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych

dystrybucji serotypów powodujących zakażenia inwazyjne w poszczególnych grupach wiekowych zapadalność na IChP w poszczególnych grupach wiekowych Warszawa, 15.06.2015 Rekomendacje Pediatrycznego Zespołu Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych (PZEdsPSO) dotyczące realizacji szczepień obowiązkowych, skoniugowaną szczepionką przeciwko pneumokokom;

Bardziej szczegółowo

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Barbara Radecka Opolskie Centrum Onkologii Amadeo Modigliani (1884-1920) 1 Młode chore Kto to taki??? Daniel Gerhartz (1965-) 2 3 Grupy wiekowe

Bardziej szczegółowo

Badania predyspozycji dziedzicznych do nowotworów złośliwych

Badania predyspozycji dziedzicznych do nowotworów złośliwych Badania predyspozycji dziedzicznych do nowotworów złośliwych Onkologiczne Poradnictwo Genetyczne Profilaktyka, diagnostyka i leczenie Postęp, jaki dokonuje się w genetyce, ujawnia coraz większy udział

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce 1 I. Opis problemu zdrowotnego Rak

Bardziej szczegółowo

Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne. Zdrowie środowiskowe

Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne. Zdrowie środowiskowe Bank pytań na egzamin magisterski 2013/2014- kierunek Zdrowie Publiczne Zdrowie środowiskowe 1. Podaj definicję ekologiczną zdrowia i definicję zdrowia środowiskowego. 2. Wymień znane Ci czynniki fizyczne

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH.

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH. Załącznik nr 1a Opis programu Nazwa programu: NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH. Nazwa zadania: PROGRAM OPIEKI NAD RODZINAMI WYSOKIEGO, DZIEDZICZNIE UWARUNKOWANEGO RYZYKA ZACHOROWANIA NA

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

NAJWYśSZA IZBA KONTROLI DELEGATURA W POZNANIU

NAJWYśSZA IZBA KONTROLI DELEGATURA W POZNANIU NAJWYśSZA IZBA KONTROLI DELEGATURA W POZNANIU 61-662 Poznań, ul. DoŜynkowa 9H 16/20 (61) 64 63 800, fax (61) 64 63 801 Poznań, dnia 09 stycznia 2008 r. P/07/101 LPO 41038-1-2007 Pan Lesław Lenartowicz

Bardziej szczegółowo

statystyka badania epidemiologiczne

statystyka badania epidemiologiczne statystyka badania epidemiologiczne Epidemiologia Epi = wśród Demos = lud Logos = nauka Epidemiologia to nauka zajmująca się badaniem rozprzestrzenienia i uwarunkowań chorób u ludzi, wykorzystująca tą

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA PROFILAKTYCZNEGO

KARTA BADANIA PROFILAKTYCZNEGO KARTA BADANIA PROFILAKTYCZNEGO Rodzaj badania profilaktycznego Pozostała działalność profilaktyczna Wstępne (W) Okresowe (O); Kontrolne (K) monitoring stanu zdrowia (M), badanie celowane (C), czynne poradnictwo

Bardziej szczegółowo

Inicjatorką wprowadzenia programu szczepień na terenie gminy Lipie była Wójt, Bożena Wieloch. Działania zmierzające do opracowania programu podjęto

Inicjatorką wprowadzenia programu szczepień na terenie gminy Lipie była Wójt, Bożena Wieloch. Działania zmierzające do opracowania programu podjęto * Inicjatorką wprowadzenia programu szczepień na terenie gminy Lipie była Wójt, Bożena Wieloch. Działania zmierzające do opracowania programu podjęto już na początku ubiegłego roku. Opracowanie dokumentu

Bardziej szczegółowo

Program Ograniczania Zdrowotnych Następstw Palenia Tytoniu w Polsce

Program Ograniczania Zdrowotnych Następstw Palenia Tytoniu w Polsce Program Ograniczania Zdrowotnych Następstw Palenia Tytoniu w Polsce Elżbieta Michalak Oddział Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej WSSE Olsztyn Opracowano na podstawie materiałów ze szkolenia Kamień Śląski

Bardziej szczegółowo

Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników. Poradnik zaktualizowany

Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników. Poradnik zaktualizowany Badanie przesiewowe szyjki macicy: Objaśnienie wyników Poradnik zaktualizowany Page 2 Niniejsza ulotka zawiera objaśnienie wyników badania przesiewowego szyjki macicy, które ma na celu wykrywanie zmian

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 88/2015 z dnia 20 kwietnia 2015 r. o projekcie programu»rak jajnika

Bardziej szczegółowo

(Nie)przychodzi Polka do lekarza

(Nie)przychodzi Polka do lekarza ()przychodzi Polka do lekarza Wyniki badania Kontakt: Aneta Jaworska Tel. +48 +48 (22) 592 63 00 e-mail: aneta.jaworska@grupaiqs.pl Z badania omnibusowego IQS96, przeprowadzonego przez instytut badawczy

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Nowelizacja art. 7 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1200), zwana dalej,,ustawą,

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje Polska Liga Walki z Rakiem Międzynarodowe inspiracje Stowarzyszenie Europejskich Lig Walki z Rakiem (ECL) www.europeancancerleagues.org Bruksela, Belgia info@europeancancerleagues.org ECL WIZJA: Europa

Bardziej szczegółowo

Warianty Opieki Medycznej oferta współpracy dla Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN z dnia 05.05.2015r.

Warianty Opieki Medycznej oferta współpracy dla Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN z dnia 05.05.2015r. Medica Polska Sp. z o.o. ul. Śląska 21 (City Arcade) 81-319 Gdynia tel. (+4858) 662 07 77 fax (+4858) 662 07 78 24h infolinia 801 600 999 e-mail: office@medicapolska.pl www.medicapolska.pl Warianty Opieki

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 177/2014 z dnia 4 sierpnia 2014 r. o projekcie programu Program aktywności ruchowej 60+ miasta Sieradz Po zapoznaniu

Bardziej szczegółowo

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice

Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 10/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Zdrowy ruch zdrowe życie gminy Polkowice Po zapoznaniu

Bardziej szczegółowo

Kwidzyn, 13.04.2015 r.

Kwidzyn, 13.04.2015 r. Kwidzyn, 13.04.2015 r. Okres realizacji projektu: luty 2015r. kwiecień 2016r. Beneficjenci projektu: mieszkańcy powiatu kwidzyńskiego Wartość projektu: 3 150 207,79 PLN Pozyskane dofinansowanie: 100% wartości

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM DLA PRODUKTU NIQUITIN MINI CITRUS PRZEZNACZONE DO PUBLICZNEJ WIADOMOŚCI

PODSUMOWANIE PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM DLA PRODUKTU NIQUITIN MINI CITRUS PRZEZNACZONE DO PUBLICZNEJ WIADOMOŚCI PODSUMOWANIE PLANU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM DLA PRODUKTU NIQUITIN MINI CITRUS PRZEZNACZONE DO PUBLICZNEJ WIADOMOŚCI Omówienie rozpowszechnienia choroby W skali świata użycie tytoniu przyczynia się do śmierci

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 111/2013 z dnia 22 kwietnia 2013r. o projekcie programu Pomorski program chorób niezakaźnych Neptun na lata 2014-2016

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia:

Poniżej prezentuję treść własnego wystąpienia w ramach spotkania okrągłego stołu. Główne punkty wystąpienia: Kwalifikacja do leczenia osteoporozy i kosztoefektywność leczenia osteoporozy w Polsce, polska wersja FRAX konferencja okrągłego stołu podczas IV Środkowo Europejskiego Kongresu Osteoporozy i Osteoartrozy

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA I PROFILAKTYKA WYBRANYCH NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH

EPIDEMIOLOGIA I PROFILAKTYKA WYBRANYCH NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA I PROFILAKTYKA WYBRANYCH NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH Sylwia Grodecka-Gazdecka Katedra Onkologii AM w Poznaniu 2007 Powstanie nowotworu jest wypadkową predyspozycji genetycznych oraz stopnia narażenia

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ w rodzaju: programy profilaktyczne i promocja zdrowia

Bardziej szczegółowo

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE Marian Reinfuss CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE OCENA WARTOŚCI CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE PROWADZENIA BADAŃ KONTROLNYCH 1. długość przeŝycia

Bardziej szczegółowo

Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016.

Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016. Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016. Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych- MAMMOGRAFIA I CYTOLOGIA Ma³opolski Oddzia³ Wojewódzki Narodowego

Bardziej szczegółowo

Gmina Bierawa Zdrowa Gmina - program profilaktyki nowotworowej

Gmina Bierawa Zdrowa Gmina - program profilaktyki nowotworowej Gmina Bierawa Zdrowa Gmina - program profilaktyki nowotworowej Gala finałowa II edycji konkursu Zdrowa Gmina w Warszawie Nagroda za zajęcie drugiego miejsca w konkursie Zdrowa Gmina Gmina Bierawa Działania

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 63/2014 z dnia 22 kwietnia 2014 r. o projekcie programu Program profilaktyki i wczesnego wykrywania raka jelita

Bardziej szczegółowo

Badanie GATS w Polsce Rezultaty i wnioski dla polityki zdrowotnej

Badanie GATS w Polsce Rezultaty i wnioski dla polityki zdrowotnej Badanie GATS w Polsce Rezultaty i wnioski dla polityki zdrowotnej XIV Konferencja Naukowa im. F. Venuleta Tytoń albo Zdrowie TWP Wszechnica Polska Warszawa, 09.12.2011 Ostatnia aktualizacja: 09.08.2011

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY Spółki Ośrodek Profilaktyki i Epidemiologii Nowotworów im. Aliny Pienkowskiej Spółka akcyjna z siedzibą w Poznaniu

REGULAMIN ORGANIZACYJNY Spółki Ośrodek Profilaktyki i Epidemiologii Nowotworów im. Aliny Pienkowskiej Spółka akcyjna z siedzibą w Poznaniu REGULAMIN ORGANIZACYJNY Spółki Ośrodek Profilaktyki i Epidemiologii Nowotworów im. Aliny Pienkowskiej Spółka akcyjna z siedzibą w Poznaniu Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1. Regulamin organizacyjny spółki

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum

Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum Program Profilaktyki Raka Piersi Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum Onkologii) 13.06.2006

Bardziej szczegółowo