Raport krajowy - POLSKA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Raport krajowy - POLSKA"

Transkrypt

1 SSE-MOVE Social Security on the Move: promoting coordination on the transferability of welfare benefits within a cluster of EU social security institutes (pl: Mobilne zabezpieczenie społeczne / Zabezpieczenie społeczne w ruchu: promowanie koordynacji w zakresie przenoszenia świadczeń socjalnych w ramach grupy instytucji zabezpieczenia społecznego UE) Projekt współfinansowany przez Unię Europejską, Dyrektoriat ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego Raport krajowy - POLSKA 1. Charakterystyka krajowego systemu zabezpieczenia społecznego Niniejszy Raport krajowy dotyczy wyłącznie świadczeń z zabezpieczenia społecznego administrowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Są to: - Emerytury i wcześniejsze emerytury - Renty rodzinne - Renty z tytułu niezdolności do pracy - Świadczenia pieniężne macierzyńskie i ojcowskie - Świadczenia pieniężne w razie choroby - Zasiłki pogrzebowe Za zaletę systemu można uznać brak minimalnego okresu wymaganego do nabycia prawa do emerytury w ramach nowego systemu emerytalnego. Z drugiej strony, kwota emerytury zależy głównie od kwoty składek wpłaconych na indywidualne konto emerytalne w ZUS. Tak więc, osoba, która wpłaca składki do systemu przez krótki okres czasu, może nabyć prawo do emerytury, jednak poziom świadczenia może być niski. Minimalna gwarantowana kwota emerytury dotyczy tylko osoby, która posiada co najmniej 20-letni okres ubezpieczenia (kobiety) lub 25-letni okres ubezpieczenia (mężczyźni) i pod warunkiem, że osoba ta mieszka w Polsce (art. 58 rozporządzenia 883/04). Dla tych celów ZUS uwzględnia również okresy ubezpieczenia / zamieszkania w innych państwach członkowskich. Dla nabycia prawa do innych świadczeń pieniężnych: rent (długoterminowych świadczeń chorobowych) i zasiłku chorobowego (krótkoterminowych świadczeń chorobowych), należy spełnić jeszcze bardzo ważny warunek: okres wyczekiwania / wymagany okres ubezpieczenia. Tak więc prawo do tych świadczeń zależy od długości okresów ubezpieczenia przebytych przez osobę ubiegającą się o świadczenie (lub przez zmarłego w odniesieniu do renty rodzinnej). W odniesieniu do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego, długość okresu wyczekiwania zależy od tego, czy dana osoba podlega ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo czy dobrowolnie. Jednocześnie, przepisy krajowe przewidują przypadki, w których można nabyć prawo do świadczeń bez okresu wyczekiwania (np. prawo do zasiłku macierzyńskiego) albo istnieje możliwość wliczenia wcześniejszych okresów ubezpieczenia sprzed przerwy w ubezpieczeniu do okresu ubezpieczenia wymaganego do nabycia prawa do świadczeń. Również krótkoterminowe świadczenia pieniężne z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, przysługujące z tzw. ubezpieczenia wypadkowego, są przyznawane bez okresu wyczekiwania. Świadczenia te przysługują w maksymalnej stawce - 100% podstawy

2 wymiaru zasiłku chorobowego. Inaczej niż w ustawodawstwie wielu innych państw członkowskich, świadczenia pieniężne z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego przysługują, na określonych warunkach, także po zakończeniu okresu ubezpieczenia. Zaletą systemu może być również fakt, że przewiduje on zasiłek macierzyński nie tylko dla kobiety, która urodziła dziecko, ale również dla takiej, która przyjęła dziecko na wychowanie. Pod pewnymi warunkami kobieta mająca prawo do zasiłku macierzyńskiego może zdecydować, jak długo będzie otrzymywać zasiłek i może podzielić się tym prawem z ojcem dziecka. Istnieje również autonomiczne świadczenie dla ojca dziecka. W odniesieniu do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, dokumenty wymagane do nabycia lub wypłaty tych świadczeń, wydane na terytorium innego państwa członkowskiego UE / EFTA, są pod pewnymi warunkami respektowane i nie muszą być tłumaczone na język polski. Polskie prawo nie zawiera przepisów ograniczających możliwość otrzymywania tych świadczeń tylko do terytorium Polski. W przypadku, gdy okresy przebyte w Polsce są krótsze niż wymagane, ZUS uwzględnia odpowiednie okresy z innych państw członkowskich UE. W szczególności, do okresów ubezpieczenia w Polsce, które są wymagane zgodnie z ustawodawstwem polskim dla nabycia prawa do niektórych świadczeń pieniężnych z tytułu choroby lub macierzyństwa, polska instytucja właściwa dodaje również okresy zamieszkania w innym państwie członkowskim, jeżeli ustawodawstwo tego państwa członkowskiego uzależnia nabycie wspomnianych świadczeń od okresów zamieszkania. Istnieje również kilka przykładów uwzględniania okoliczności dotyczących przyznawania emerytur. Jeden z nich dotyczy daty nabycia prawa do emerytury. Zgodnie z polskim ustawodawstwem, prawo do emerytury nabywa się po zakończeniu okresu pobierania krótkoterminowych świadczeń chorobowych. Na podstawie art. 5 rozporządzenia 883/2004 odnosi się to również do pobierania krótkoterminowych świadczeń chorobowych zgodnie z ustawodawstwem innych państw członkowskich. Innym przykładem uwzględniania okoliczności jest wymóg, że w przypadku niektórych rodzajów emerytur, ubezpieczony, w celu nabycia prawa do emerytury jest zobowiązany do zaprzestania pracy w charakterze pracownika. Zgodnie z art. 5 rozporządzenia nr 883/2004, odnosi się to również do osób zatrudnionych w innych państwach członkowskich przez zagranicznych pracodawców. Pewne okoliczności lub zdarzenia, które miały miejsce na terytorium innego państwa członkowskiego, są traktowane tak, jak gdyby miały miejsce na terytorium Polski również w odniesieniu do nabycia prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, np. okoliczności lub zdarzenia, które są podstawą do odmowy prawa do tych świadczeń zgodnie z polskim ustawodawstwem, jeżeli miały one miejsce w Polsce. Jednak w Polsce istnieją ograniczenia dotyczące wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego za granicę. Jeżeli osoba uprawniona do emerytury mieszka za granicą w innym kraju, zazwyczaj to zamieszkanie nie jest przeszkodą w nabyciu prawa do emerytury, ale wypłata świadczeń może być dokonywana jedynie na indywidualne konto bankowe w Polsce lub do rąk osoby zamieszkałej w Polsce, upoważnionej przez świadczeniobiorcę do odbioru świadczeń na jej rzecz. Sytuacja zmienia się całkowicie, jeśli ubezpieczony mieszka w państwie członkowskim UE. Wówczas ZUS ma możliwość dokonywania płatności świadczeń na indywidualne konto bankowe w wybranym przez świadczeniobiorcę banku w kraju zamieszkania. Inną ważną uwagą dotyczącą polskiego ustawodawstwa jest fakt, że emerytury z pierwszego filaru oraz z drugiego filaru są faktycznie dwiema częściami podstawowego powszechnego systemu emerytalnego. W istocie, emerytura ze zreformowanego systemu emerytalnego

3 składa się z dwóch emerytur: emerytury z systemu repartycyjnego (PAYG) i emerytury z systemu kapitałowego. Druga część emerytury jest oparta na kapitale zgromadzonym na otwartych funduszach emerytalnych (OFE) i uzupełnia emeryturę z pierwszego filaru. OFE jest systemem publicznym, a nie prywatnym. W rzeczywistości jest to sposób finansowania drugiej części emerytury częściowo spoza finansów publicznych. Obecnie toczy się wielka dyskusja na temat zmiany ustawowego wieku emerytalnego w Polsce. W 2013 r. wchodzi w życie ustawa, która: 1. zmieni wiek emerytalny na 67 lat (łagodnie i stopniowo), 2. wprowadzi jednakowy wiek emerytalny dla mężczyzn i kobiet (obecnie 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn). Zmiany te mogą wpłynąć na indywidualne prawa osób, które pracowały w Polsce i w innych państwach członkowskich i które chciałyby przejść na emeryturę. Jeśli chodzi o warunki otrzymywania świadczeń, jest istotny warunek, który należy spełnić dla otrzymywania wcześniejszej emerytury (w ramach powszechnego wieku emerytalnego), renty tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinnej. Osoba uprawniona do takiej emerytury lub renty może uzyskiwać dochód z pracy, działalności na własny rachunek (samozatrudnienia) lub w ramach służby cywilnej, ale dochód nie może przekraczać kwoty przewidzianej w ustawodawstwie polskim. Ten limit zarobków odnosi się również do polskich emerytów i rencistów pracujących za granicą, np. w innych państwach członkowskich. Świadczeniobiorcy są ustawowo zobowiązani do zgłaszania do ZUS dochodów z pracy, samozatrudnienia służby cywilnej, a następnie muszą co roku dostarczać do ZUS zaświadczenia potwierdzające uzyskane dochody, wystawione przez pracodawców lub władze w kraju zatrudnienia. Świadczenia pieniężne z tytułu niezdolności do pracy z powodu choroby (w tym niezdolności do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej) lub macierzyństwa (włączając równoważne świadczenia dla ojca), przysługujące zgodnie z ustawodawstwem polskim, zastępują utracone zarobki i dlatego ich wysokość zależy od wysokości wynagrodzenia za pracę / przychodu. Na przykład, zasiłek chorobowy za okres niezdolności do pracy po ustaniu ubezpieczenia w zasadzie nie przysługuje, jeżeli osoba niezdolna do pracy kontynuuje działalność zarobkową lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do ubezpieczenia chorobowego lub dającą prawo do świadczeń za okres choroby. Zasiłek chorobowy za okres niezdolności do pracy przypadający w czasie trwania ubezpieczenia nie przysługuje np. jeżeli ubezpieczony wykorzystuje zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem i wykonuje pracę. 2. Wdrożenie rozporządzeń WE 883/2004 oraz 987/2009 Zgodnie z tym, co napisaliśmy w tabeli samooceny (Self Assessment Grid), w zakresie komunikacji i wymiany danych, współpraca pomiędzy instytucjami nie zmieni się zasadniczo do końca okresu przejściowego. Zakładamy, że przystąpienie do EESSI zwiększy efektywność w odniesieniu do: określenia instytucji właściwej w danej sprawie, dostarczenia wszystkich danych niezbędnych do rozpatrzenia wniosku, przekazywania błędnie zaadresowanej korespondencji, udzielania odpowiedzi i załatwiania spraw w rozsądnym terminie. Zgodnie z decyzją Komisji Administracyjnej nr E1, respektujemy zarówno formularze serii E, jak i papierowe dokumenty SED. Nasza instytucja nadal wydaje formularze serii E, a z nowych dokumentów stosujemy już dokumenty SED P1000 i dokumenty PD: P1 i A1. Instytucje w innych państwach członkowskich, z którymi współpracujemy, zostały wcześniej poinformowane o naszym postępowaniu w okresie przejściowym. Stosowanie papierowych dokumentów SED jest rozważane po zatwierdzeniu ich ostatecznych wersji i wtedy, gdy będą dostępne w językach urzędowych wszystkich państw członkowskich.

4 Wprowadzenie publicznego katalogu instytucji ubezpieczenia społecznego w formie elektronicznej bazy danych umożliwi łatwy i powszechny dostęp do danych kontaktowych tych instytucji, zarówno dla urzędników, jak i osób ubezpieczonych. Zanim jednak system ten w pełni spełni swoje funkcje, konieczne jest jeszcze wyjaśnienie procedury zgłaszania zmian i zapewnienie kompletności tej bazy danych. ZUS jest również zaangażowany w ten proces, gdyż pytania dotyczące niezbędnych zmian zostały już wysłane do wszystkich państw członkowskich (zob. np. Nota Komisji Administracyjnej nr 462/11REV). Stosujemy przepisy decyzji Komisji Administracyjnej nr H1, H2, H3, H5, H6, E1, E2, E3 i braliśmy udział w ocenie niezbędnych zmian decyzji Komisji nr E2, H3 i A1 w procesie ich rewizji. Stosujemy również Notę Komisji nr 424/10, zawierającą propozycję dzielenia kosztów czynności między instytucjami państw członkowskich przy stosowaniu nowych rozporządzeń europejskich. Nasza instytucja aktywnie uczestniczy w pracach na rzecz wdrażania elektronicznego systemu wymiany danych w ramach EESSI, zarówno na poziomie krajowym, jak i europejskim. W pracach zmierzających do utworzenia krajowej aplikacji dla elektronicznej wymiany danych w ramach EESSI biorą udział m.in. pracownicy, będący jednocześnie członkami grup ad hoc Komisji Administracyjnej, tworzonych w celu przygotowania ostatecznych wersji SED i przepływów dokumentów. Wspomniane grupy ad hoc przygotowały wytyczne dotyczące korzystania z SED i przepływów w poszczególnych sektorach. Nasz przedstawiciel uczestniczy też w posiedzeniach Komisji Technicznej. Analizujemy Noty tej Komisji i przygotowujemy odpowiedzi na kwestionariusze przez nią wysyłane. Ponadto, koordynujemy prace nad EESSI w dziedzinie IT oraz grup ad hoc zajmujących się SED i przepływami dokumentów. Nasi pracownicy są systematycznie szkoleni w zakresie nowych przepisów europejskich rozporządzeń oraz zmian związanych z ich stosowaniem (np. wynikających z konieczności uwzględnienia rozporządzenia nr 1231/2010 oraz decyzji nr 1/2012 Wspólnego Komitetu dotyczącej Szwajcarii). Zostali również zapoznani z treścią aktualnych wersji strukturyzowanych dokumentów elektronicznych oraz ze strukturą przepływów dokumentów. Po przygotowaniu infrastruktury informatycznej i opracowaniu krajowej aplikacji, zostaną opracowane nowe, szczegółowe procedury i wytyczne krajowe dla naszych urzędników, dotyczące sposobu postępowania z poszczególnymi dokumentami SED i obsługi przepływów. Przewidziano też odpowiednie szkolenia i testowanie aplikacji. Przepisy nowych europejskich rozporządzeń nie przewidują zasad sumowania okresów pobierania zasiłków. Nie wprowadzono żadnych innych istotnych zmian w zakresie obliczania świadczeń, gdyż odbywa się to na podstawie przepisów krajowych, w pełnej zgodności ze zmienionymi ogólnymi zasadami koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W celu wdrożenia przepisów nowych rozporządzeń europejskich, korzystamy zarówno z naszych dotychczasowych doświadczeń przy wykonaniu rozporządzenia 1408/71 i rozporządzenia 574/72, jak i uzgadniamy dobre lub uproszczone praktyki z instytucjami łącznikowymi innych państw członkowskich w trakcie rozmów dwustronnych lub w formie pisemnej. Przepisy nowych rozporządzeń europejskich ułatwiają nawet procedury stosowania, ze względu na fakt, że nie przewidują przypadków podwójnego ustawodawstwa właściwego, nie ma określonych zasad dotyczących sumowania okresów dla pracowników sezonowych (nie ma już definicji pracownika sezonowego). Ponadto, wyraźnie przewiduje się, że odpowiednie okresy przebyte zgodnie z ustawodawstwem innego państwa członkowskiego są dodawane do okresów przebytych na terytorium właściwego państwa członkowskiego, pod warunkiem, że nie pokrywają się, a dodatkowe wytyczne w tym zakresie podano w decyzji Komisji

5 Administracyjnej nr H6. Komunikacja w tym zakresie odbywa się wyłącznie pomiędzy instytucjami ubezpieczeniowymi. Ubezpieczony nie otrzymuje dokumentu PD. 3. Ograniczenia swobodnego przepływu pracowników 3.1 proceduralne ograniczenia możliwości przenoszenia świadczeń z zabezpieczenia społecznego W Polsce nie istnieją proceduralne ograniczenia możliwości przenoszenia świadczeń pieniężnych z zabezpieczenia społecznego z powodu częściowego stosowania rozporządzenia 883/2004. Prawo do emerytury wynikające z ustawodawstwa krajowego nie zależy od obywatelstwa / narodowości i zamieszkania w Polsce. Obywatelstwo lub miejsce zamieszkania nie mają również wpływu na prawo do świadczeń pieniężnych z tytułu niezdolności do pracy z powodu choroby (w tym niezdolności do pracy na skutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej) lub macierzyństwa (włączając równoważne świadczenia ojcowskie), przysługujących zgodnie z ustawodawstwem polskim - wszystkie wymienione świadczenia podlegają koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jedyną kwestią, która może być ograniczona do terytorium Polski jest wypłata emerytur. Zgodnie z rozporządzeniem 883/2004, takie ograniczenia w zakresie płatności nie dotyczą świadczeniobiorców zamieszkałych w państwach członkowskich UE. Doceniamy fakt, że zgodnie z postanowieniami nowych europejskich rozporządzeń zakres stosowania koordynacji został rozszerzony poprzez włączenie równoważnych świadczeń dla ojca i świadczeń przedemerytalnych. Świadczenia pieniężne podlegające koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego są wypłacane na podstawie ustawodawstwa państwa członkowskiego, w którym dana osoba jest ubezpieczona, nawet jeśli osoba uprawniona do tych świadczeń mieszka lub przebywa w państwie członkowskim innym niż właściwe państwo członkowskie. Świadczenia pieniężne są przekazywane tylko do osób, do których mają zastosowanie przepisy rozporządzeń europejskich. Świadczenia te nie są przekazywane do krajów, z którymi Polska nie ma wiążącej dwustronnej umowy o zabezpieczeniu społecznym, ale w zależności od dyspozycji posiadacza, mogą one zostać przekazane w Polsce na rachunek bankowy posiadacza, przekazem pocztowym na adres świadczeniobiorcy lub do rąk osoby upoważnionej. Świadczeniobiorca może jednakże zlecić bankowi przekazanie świadczeń za granicę. Ponadto, prawo do krótkoterminowych świadczeń pieniężnych nie jest już uzależnione od prawa do świadczeń rzeczowych. Dlatego też nie ma takiej możliwości, by ZUS odmówił np. zasiłku chorobowego obywatelowi włoskiemu ubezpieczonemu w Polsce tylko dlatego, że nie uzyskał on pozwolenia na powrót do Włoch w trakcie choroby. Stawka zasiłku pogrzebowego w Polsce należy do najwyższych w Europie. Jak opisano szczegółowo w raporcie zawierającym przegląd aktualnego stanu wiedzy (State of Art Report), świadczenia pieniężne z tytułu niezdolności do pracy z powodu choroby (w tym niezdolności do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej) lub macierzyństwa (łącznie z równoważnymi świadczeniami dla ojca), wypłacane przez polską instytucję właściwą, są obliczane w oparciu o wcześniejsze wynagrodzenie / przychód (w odróżnieniu od "ryczałtu"), uzyskane w trakcie obecnego zatrudnienia / ubezpieczenia. W

6 szczególności, kwota świadczenia pieniężnego / zasiłku zależy zarówno od podstawy wymiaru świadczenia pieniężnego / zasiłku, jak i przyczyny niezdolności do pracy. 3.2 powiązanie publicznych systemów zabezpieczenia społecznego z prywatnymi Polski system emerytalny został oparty na koncepcji trzech filarów. Pierwsze dwa filary są częścią publicznego systemu emerytalnego, trzeci jest własną inwestycją emerytalną ubezpieczonego w indywidualny program lub pracownicze programy emerytalne, utworzone przez pracodawców. Te 3 filary w wieku emerytalnym będą gwarancją poziomu bezpieczeństwa socjalnego, odpowiedniego dla statusu społecznego danej osoby. Pracownicze programy emerytalne nie są w Polsce popularne i tylko kilka firm utworzyło takie programy. Oznacza to, że ekonomiczna sytuacja przyszłych emerytów opiera się w rzeczywistości na publicznym systemie emerytalnym (I i II filar). Te publiczne filary są dwiema częściami wypłat emerytalnych. Prawo do takiej emerytury nie zależy od długości okresów ubezpieczenia. Do nabycia prawa do takiej emerytury nie są wymagane okresy wyczekiwania. Wypłata całej emerytury - z I i II filaru - jest dokonywana przez ZUS łącznie - jednym przelewem na rachunek bankowy. Obecnie ZUS również przyznaje te dwa rodzaje emerytur (I + II filar). Może powstać problem, gdy ubezpieczony płaci składki do systemu przez krótki czas. Wówczas kwota składek zgromadzonych na indywidualnym koncie w ZUS oraz w indywidualnej ewidencji w OFE może być bardzo niska. W rezultacie, kwota emerytury może być również bardzo niska i niewystarczająca do zaspokojenia potrzeb życiowych. Ostatecznie emeryt może również skorzystać z pomocy społecznej w miejscu zamieszkania. 3.3 jakość dostępnych informacji Zgodnie z tym, co napisaliśmy w tabeli samooceny (Self Assessment Grid), szczegółowe informacje zarówno na temat świadczeń pieniężnych przyznanych zgodnie z polskim ustawodawstwem, jak i nowych przepisów rozporządzeń europejskich, stosowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, są dostępne na stronie internetowej ZUS w języku polskim. Niektóre informacje są dostępne również w języku angielskim lub niemieckim. Można tam również znaleźć link do informacji na temat nowych rozporządzeń europejskich, opublikowanych na stronie internetowej Komisji Europejskiej. Na naszej stronie internetowej znajduje się także link do katalogu głównego EESSI oraz wyszukiwarka, która umożliwia znalezienie właściwego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, według nazwy miasta lub kodu pocztowego (także w języku angielskim lub niemieckim). Obecnie nasza instytucja przygotowuje się do uruchomienia elektronicznego serwisu informacyjnego, który umożliwi klientom uzyskanie informacji na temat zagadnień objętych przepisami nowych rozporządzeń europejskich, stosowanych przez naszą instytucję. Obecnie, za pośrednictwem innego narzędzia, zainteresowani mogą zadawać drogą elektroniczną tylko pytania dotyczące świadczeń emerytalnych. Akcje informacyjne (np. "międzynarodowe dni poradnictwa", konferencje dla płatników składek / pracodawców) są uzupełniane ulotkami, dostępnymi również na naszej stronie internetowej oraz - w formie papierowej - w siedzibach naszych oddziałów. Broszury i poradniki na temat świadczeń emerytalnych są dostępne również w języku angielskim. Trwają prace nad przygotowaniem materiałów informacyjnych o innych świadczeniach administrowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Rozpowszechniamy

7 również materiały informacyjne w wersji papierowej, otrzymane z Komisji Administracyjnej lub naszej władzy właściwej. 4. Wnioski Nie ma dużych problemów z wykonywaniem rozporządzeń UE 883/2004 i 987/2009. Jakość przepisów prawnych o koordynacji jest dość dobra, tak więc nie mamy żadnych istotnych problemów prawnych przy realizacji rozporządzeń, z wyjątkiem stosowania art. 44 rozporządzenia nr 987/2009. Badania na temat ustawodawstwa krajowego i rozporządzeń UE w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wykazały pewne problemy związane z możliwością eksportowania świadczeń pieniężnych w ramach UE, jak i z możliwością utraty niektórych praw ubezpieczeniowych przez migrantów. Rozporządzenie UE nr 883/2004 nie zapewnia wystarczającej ochrony praw emerytalnych osób przemieszczających się w ramach UE, z państw posiadających systemy emerytalne oparte na zdefiniowanej składce (NDC) do państw posiadających systemy oparte na zdefiniowanym świadczeniu (DB), jeżeli ubezpieczony przebył okresy krótsze niż jeden rok w tych ostatnich systemach. Okresy te mogą zostać utracone, gdyż systemy NDC nie przejmują tych okresów w trybie art. 57 rozporządzenia nr 883/2004. Także idea swobodnego przepływu osób jest osłabiona przez zawieszenie dodatku udzielanego zgodnie z art. 58 rozporządzenia nr 883/2004, jeżeli emeryt przenosi się do innego państwa członkowskiego, które nie przewiduje dodatków do wysokości najniższej emerytury lub jeśli ubezpieczony nie przebył żadnych okresów w tym państwie członkowskim. W odniesieniu do świadczeń pieniężnych z tytułu choroby lub macierzyństwa, skupiliśmy się na kilku problemach proceduralnych, które rozpoznaliśmy i postanowiliśmy zaprezentować podczas warszawskiego spotkania przeglądowego. Badania dotyczyły krajowych przeszkód, powodujących opóźnienia w nabywaniu tych świadczeń przez ubezpieczonych, którzy ubiegają się o nie podczas zamieszkania / pobytu w innym państwie członkowskim niż właściwe państwo członkowskie, jak również warunków sprawnego i skutecznego porozumiewania się między instytucjami zabezpieczenia społecznego. Ostatecznie, wszyscy zgadzamy się, że cudzoziemcy mają ograniczony dostęp do informacji na temat świadczeń z zabezpieczenia społecznego na podstawie ustawodawstwa krajowego, ponieważ nie wszystkie informacje są dostępne w języku angielskim lub w innych językach obcych. Jednak przede wszystkim dostrzegamy wielką potrzebę wzmocnienia współpracy między instytucjami zabezpieczenia społecznego, zarówno na poziomie operacyjnym jak i łącznikowym. Proponowalibyśmy tutaj stworzenie sieci osobistych kontaktów we wszystkich odpowiednich dziedzinach, w celu przyśpieszenia procedur przyznawania świadczeń i innej współpracy administracyjnej.

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE. Emerytury i renty

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE. Emerytury i renty Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE Emerytury i renty 1 Artykuł 48 (dawny artykuł 42 TWE) Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą prawodawczą,

Bardziej szczegółowo

ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE W RAZIE CHOROBY I MACIERZYŃSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ

ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE W RAZIE CHOROBY I MACIERZYŃSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE W RAZIE CHOROBY I MACIERZYŃSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ y Zakres i cel koordynacji świadczeń Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w ramach Unii

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych Spis treści Wstęp....................................... 11 ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego........................... 13 1.1. Prawne podstawy zabezpieczenia społecznego.............

Bardziej szczegółowo

Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII

Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII Prawo pracy & Treningi Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII Barcelona, 29 marca 2011 Spotkaniaz prawnikiem Od ponad trzech lat Konsulat Generalny RP

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY Zasiłek chorobowy r Komu przysługuje zasiłek chorobowy? Zasiłek chorobowy przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem

Bardziej szczegółowo

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i Świadczenia emerytalno-rentowe rentowe podlegające koordynacji unijnej w stosunkach polsko-greckich ki Zakład Ubezpieczeń ń Społecznych ł maj 2013 Polskie świadczenia emerytalno-rentowe rentowe objęte

Bardziej szczegółowo

System świadczeń społecznych 2015-12-20 21:13:37

System świadczeń społecznych 2015-12-20 21:13:37 System świadczeń społecznych 2015-12-20 21:13:37 2 We Włoszech funkcjonuje dość skomplikowany system świadczeń społecznych. Dwie podstawowe instytucje zajmujące się problematyką ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej O rozliczeniach z ZUS

Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej O rozliczeniach z ZUS w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej O rozliczeniach z ZUS ZUS zajmuje się przyznawaniem i wypłatą: emerytur i rent zasiłków chorobowych, macierzyńskich opiekuńczych, pogrzebowych świadczeń przedemerytalnych,

Bardziej szczegółowo

bezzusu.pl WYCIĄG Z PRZEPISÓW

bezzusu.pl WYCIĄG Z PRZEPISÓW bezzusu.pl WYCIĄG Z PRZEPISÓW Nowe rozporządzenia weszły w życie dnia 1 maja 2010 r. Od tego czasu wszystkie krajowe instytucje i organy zaczęły stosować nowe przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. www.meritum-ubezpieczenia-spoleczne.abc.com.pl 5. 11 Słowo wstępne. 13 Wykaz skrótów. 17 Rozdział I. System ubezpieczeń społecznych

SPIS TREŚCI. www.meritum-ubezpieczenia-spoleczne.abc.com.pl 5. 11 Słowo wstępne. 13 Wykaz skrótów. 17 Rozdział I. System ubezpieczeń społecznych SPIS TREŚCI 11 Słowo wstępne 13 Wykaz skrótów 17 Rozdział I. System ubezpieczeń społecznych 22 1. Podstawowe pojęcia... 1 23 2. Zasady ogólne... 21 25 3. Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym...

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... Wykaz aktów prawnych... Wykaz piktogramów... Wprowadzenie... 1

Wykaz skrótów... Wykaz aktów prawnych... Wykaz piktogramów... Wprowadzenie... 1 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... Wykaz aktów prawnych... Wykaz piktogramów... XI XIII XIV Wprowadzenie... 1 1. Urlop macierzyński... 3 1.1. Prawo do urlopu macierzyńskiego... 3 1.2. Wymiar urlopu macierzyńskiego...

Bardziej szczegółowo

Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii

Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii Jeżeli osoby zainteresowane pracowały za granicą w państwach członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru

Bardziej szczegółowo

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM Co o urlopie bezpłatnym stanowi Kodeks pracy Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca może udzielić pracownikowi, na jego pisemny wniosek,

Bardziej szczegółowo

05. Imię pierwsze 06. Data urodzenia (dd/mm/rrrr)

05. Imię pierwsze 06. Data urodzenia (dd/mm/rrrr) WNIOSEK OSOBY ZAMIESZKAŁEJ ZA GRANICĄ O q ZMIANĘ DANYCH ADRESOWYCH q ZMIANĘ NAZWISKA/IMIENIA q WYPŁATĘ POLSKIEGO ŚWIADCZENIA q ZMIANĘ RACHUNKU BANKOWEGO I. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY ZAINTERESOWANEJ 01.

Bardziej szczegółowo

Informacja o zmianie od 1 stycznia 2011 r. wysokości zasiłku chorobowego za okres pobytu w szpitalu

Informacja o zmianie od 1 stycznia 2011 r. wysokości zasiłku chorobowego za okres pobytu w szpitalu Informacja o zmianie od 1 stycznia 2011 r. wysokości zasiłku chorobowego za okres pobytu w szpitalu Z dniem 1 stycznia 2011 r. wchodzą w życie przepisy ustawy z dnia 22 października 2010 r. o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r.

Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r. Zasiłki macierzyńskie od 1 stycznia 2010 r. Od 1 stycznia 2010 r. ubezpieczone, które urodziły dziecko lub które przyjęły dziecko na wychowanie będą miały możliwość opiekowania się dzieckiem przez dłuższy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 grudnia 2012 r. Poz. 1446 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 17 grudnia 2012 r.

Warszawa, dnia 21 grudnia 2012 r. Poz. 1446 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 17 grudnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 21 grudnia 2012 r. Poz. 1446 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 17 grudnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu oraz sposobu przekazywania

Bardziej szczegółowo

Wpływ pracy za granicą na świadczenia emerytalno rentowe w Polsce. Na pytania odpowiada ekspert ZUS- Tomasz Sztabliński.

Wpływ pracy za granicą na świadczenia emerytalno rentowe w Polsce. Na pytania odpowiada ekspert ZUS- Tomasz Sztabliński. Wpływ pracy za granicą na świadczenia emerytalno rentowe w Polsce. Na pytania odpowiada ekspert ZUS- Tomasz Sztabliński. {loadposition related_items} Czy jest możliwe wyliczenie o ile podwyższy mi emeryturę

Bardziej szczegółowo

Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa

Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa e-poradnik Praca i Ubezpieczenia Praca i Ubezpieczenia Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa Rodzaje świadczeń oraz osoby do nich uprawnione Wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy Zasiłek chorobowy,

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych 1 9 Ubezpieczenia społeczne Ich głównym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa materialnego osobom w podeszłym wieku, niezdolnym do pracy, ofiarom wypadków oraz chorób. Wypłaty

Bardziej szczegółowo

MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Warszawa, dnia 8okwietnia 2014 r Władysław Kosiniak-Kamysz DPS-I-073-,.f,- 3f8f-MC/14 Materiał do rozpatrzenia na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 13 maja 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Reguły koordynacji w tej kwestii opierają się głównie na 3 zasadach:

Reguły koordynacji w tej kwestii opierają się głównie na 3 zasadach: Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy radzi: Polskie i europejskie zasiłki dla bezrobotnych Od czasu wejścia Polski do Unii Europejskiej Polacy mogą bez problemu podróżować, osiedlać się i podejmować legalną

Bardziej szczegółowo

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Komu przysługuje wcześniejsza emerytura pracownicza Wcześniejsza emerytura pracownicza przysługuje

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE. 05. Imię pierwsze 06. Data urodzenia (dd/mm/rrrr)

WNIOSEK O ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE. 05. Imię pierwsze 06. Data urodzenia (dd/mm/rrrr) WNIOSEK O ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE DANE IDENTYFIKACYJNE ŚWIADCZENIOBIORCY 01. Numer PESEL (1) 02. Rodzaj dokumentu tożsamości: jeśli dowód osobisty, wpisać 1, jeśli 04. Nazwisko inny dokument 2 03.

Bardziej szczegółowo

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło 1 Posługując się pojęciem pracownika w kontekście ubezpieczeń społecznych to: osoby pozostające w stosunku pracy, a także osoby wykonujące pracę na podstawie umowy cywilno-prawnej zawartej ze swoim pracodawcą

Bardziej szczegółowo

ISBN: : 978-83-61807-60-5. Projekt okładki: Joanna Kołacz. Skład: Drukarnia KNOW-HOW. Druk: Drukarnia SKLENIARZ. Kraków 2011

ISBN: : 978-83-61807-60-5. Projekt okładki: Joanna Kołacz. Skład: Drukarnia KNOW-HOW. Druk: Drukarnia SKLENIARZ. Kraków 2011 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, kopiujących, nagrywających i innych bez pisemnej zgody wydawcy. Wydawca:

Bardziej szczegółowo

Dowód ubezpieczenia. Dokumenty potwierdzające prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. 1. Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę

Dowód ubezpieczenia. Dokumenty potwierdzające prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. 1. Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę Dowód ubezpieczenia W związku z zaprzestaniem wydawania przez ZUS legitymacji ubezpieczeniowych od dnia 1 stycznia 2010 roku, NFZ przedstawia informację na temat dokumentów potwierdzających prawo do korzystania

Bardziej szczegółowo

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800 Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800 Od 1 lipca 2009r.obowiązują przepisy ustawy z dnia 22 maja 2009r. o nauczycielskich świadczeniach

Bardziej szczegółowo

Renty z tytułu niezdolności do pracy

Renty z tytułu niezdolności do pracy I Renty z tytułu niezdolności do pracy Wiadomości ogólne Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki: został uznany za niezdolnego

Bardziej szczegółowo

Ustalanie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych polskich pracowników naukowych za granicą oraz cudzoziemców w Polsce

Ustalanie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych polskich pracowników naukowych za granicą oraz cudzoziemców w Polsce Ustalanie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych polskich pracowników naukowych za granicą oraz cudzoziemców w Polsce Anna Chuda, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Poznań, 19 listopada

Bardziej szczegółowo

WZÓR WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA

WZÓR WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA WZÓR Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA Część I 1. Dane osoby ubiegającej

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Adres: Część I WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA 1. Dane osoby ubiegającej

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r.

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Kancelaria Sejmu s. 1/12 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2009 o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) r. Nr 97, poz. 800, z 2011 r. Nr 75, poz. 398. Art. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

I. Niezdolność do pracy powstała przed upływem pierwszego kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia

I. Niezdolność do pracy powstała przed upływem pierwszego kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia Nowe zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami w przypadku, gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem pierwszego kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Rozliczanie zasiłku dla zleceniobiorcy enova KADRY i PŁACE

Rozliczanie zasiłku dla zleceniobiorcy enova KADRY i PŁACE Rozliczanie zasiłku dla zleceniobiorcy enova KADRY i PŁACE (WERSJA 1.0) ANNA SOŁTYS Soneta Sp z o.o. ul. Wadowicka 8a, wejście B 31-415 Kraków tel./fax +48 (12) 261 36 41 http://www.enova.pl e-mail: place@enova.pl

Bardziej szczegółowo

DOSTĘP CUDZOZIEMCÓW DO ŚWIADCZEO ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE

DOSTĘP CUDZOZIEMCÓW DO ŚWIADCZEO ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE DOSTĘP CUDZOZIEMCÓW DO ŚWIADCZEO ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE KAROLINA ŁUKASZCZYK Definicja zabezpieczenia społecznego przyjęta na potrzeby raportu: Szeroka definicja obejmującą wszystkie świadczenia

Bardziej szczegółowo

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych Przeliczanie emerytur Każdy emeryt ma prawo do przeliczenia swojego świadczenia. Musi spełnić jednak określone warunki. O sytuacjach, w których ZUS obliczy nową wysokość emerytury, mówi Eliza Skowrońska

Bardziej szczegółowo

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej (jako

Bardziej szczegółowo

WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO

WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO 13 WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO Z dniem 1 stycznia 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Bardziej szczegółowo

System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie

System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie ORGANIZACJA POLSKIEGO SYSTEMU ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO Ustawa z dnia 4 września 1997 roku o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2007 r. nr 65, poz. 437

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY

WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY UMOWA O ZABEZPIECZENIU SPOŁECZNYM MIĘDZY RZECZĄPOSPOLITĄ POLSKĄ A REPUBLIKĄ KOREI KR-PL 5 WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY Formularz w pkt od 1 do 7 wypełnia wnioskodawca

Bardziej szczegółowo

Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800)

Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800) Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. z 2009 r. nr 97, poz. 800) Dz.U.09.97.800 [+] ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r.

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. Kancelaria Sejmu s. 1/16 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2009 r. Nr 97, poz. 800, z 2011 r. Nr 75, poz. 398, z 2012 r.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.)

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.) Dz.U.09.97.800 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.) Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki nabywania i utraty prawa do nauczycielskich

Bardziej szczegółowo

Ustawa zasiłkowa 2014 z komentarzem ZUS

Ustawa zasiłkowa 2014 z komentarzem ZUS dwutygodnik prawa pracy MONITOR i ubezpieczeń KODEKS KADR I PŁAC tom 6 Ustawa zasiłkowa 2014 z komentarzem ZUS Stan prawny na 1 listopada 2014 r. Publikacja wchodzi w skład MONITORA prawa pracy i ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

PRAWA DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

PRAWA DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH PRAWA DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH 1. Osoba, która zamierza skorzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej u świadczeniodawców, którzy mają podpisaną umowę z NFZ, ma obowiązek przedstawić potwierdzenie prawa do

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1)

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2009 r. Nr 97, poz. 800. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki nabywania

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA NAZWA ORGANU WŁAŚCIWEGO PROWADZĄCEGO POSTĘPOWANIE W SPRAWIE ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH (1) ADRES ORGANU WŁAŚCIWEGO PROWADZĄCEGO

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY *

WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY * UMOWA O ZABEZPIECZENIU SPOŁECZNYM MIĘDZY RZECZĄPOSPOLITĄ POLSKĄ A STANAMI ZJEDNOCZONYMI AMERYKI PL/USA 4 miejsce do wypełnienia przez SSA WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I - SKŁADKI ZUS ROZDZIAŁ I - UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE I ZDROWOTNE PRACOWNIKÓW 1. Osoby objęte ubezpieczeniem jako pracownik 2.

CZĘŚĆ I - SKŁADKI ZUS ROZDZIAŁ I - UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE I ZDROWOTNE PRACOWNIKÓW 1. Osoby objęte ubezpieczeniem jako pracownik 2. CZĘŚĆ I - SKŁADKI ZUS ROZDZIAŁ I - UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE I ZDROWOTNE PRACOWNIKÓW 1. Osoby objęte ubezpieczeniem jako pracownik 2. Obowiązki pracodawców 3. Zasady finansowania składek 4. Podstawa wymiaru

Bardziej szczegółowo

TWOJE KONTO W ZUS CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ

TWOJE KONTO W ZUS CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ TWOJE KONTO W ZUS CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ Każdy ubezpieczony posiada indywidualne konto w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. TWOJE KONTO W ZUS. CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ Konto ubezpieczonego zakładane jest

Bardziej szczegółowo

... 09. Imię pierwsze 10. Data urodzenia (dd/mm/rrrr)

... 09. Imię pierwsze 10. Data urodzenia (dd/mm/rrrr) WNIOSEK O NAUCZYCIELSKIE ŚWIADCZE KOMPENSACYJNE (przed wypełnieniem wniosku prosimy o zapoznanie się z Informacją zamieszczoną w końcowej części formularza) Data sporządzenia wniosku przez płatnika składek

Bardziej szczegółowo

USTAWA o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Art. 1. Art. 2. Art. 3. Art. 4.

USTAWA o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Art. 1. Art. 2. Art. 3. Art. 4. USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. z 23 czerwca 2009 r. Nr 97, poz. 800 ze zm., ost. zm. Dz.U. z 2012 r. poz. 637) Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki

Bardziej szczegółowo

12. Obywatelstwo 13. Data urodzenia (dd/mm/rrrr) 19. Numer domu 20. Numer lokalu 21. Numer telefonu (2) 22. Symbol państwa (3)(4)

12. Obywatelstwo 13. Data urodzenia (dd/mm/rrrr) 19. Numer domu 20. Numer lokalu 21. Numer telefonu (2) 22. Symbol państwa (3)(4) WNIOSEK O USTALENIE KAPITAŁU POCZĄTKOWEGO (przed wypełnieniem wniosku prosimy o zapoznanie się z Informacją zamieszczoną w końcowej części formularza) I. DANE OSOBY ZAINTERESOWANEJ DANE IDENTYFIKACYJNE

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych TELEFONICZNY SERWIS INFORMACYJNY ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom i potrzebom informacyjnym swoich klientów, uruchomił nową usługę Telefoniczny

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYPŁATĘ ZASIŁKU POGRZEBOWEGO przed wypełnieniem wniosku prosimy o zapoznanie się z Pouczeniem zamieszczonym na końcu formularza

WNIOSEK O WYPŁATĘ ZASIŁKU POGRZEBOWEGO przed wypełnieniem wniosku prosimy o zapoznanie się z Pouczeniem zamieszczonym na końcu formularza WNIOSEK O WYPŁATĘ ZASIŁKU POGRZEBOWEGO przed wypełnieniem wniosku prosimy o zapoznanie się z Pouczeniem zamieszczonym na końcu formularza Proszę o wypłacenie zasiłku pogrzebowego po zmarłym(ej) w dniu:

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska 1 Ubezpieczenie chorobowe podstawa prawna Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa tzw. ustawa

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.)

USTAWA. z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca 2009 r.) Dz.U.2009.97.800 2011-05-01 zm. Dz.U.2011.75.398 art. 20 2013-01-01 zm. Dz.U.2012.637 art. 14 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) (Dz. U. z dnia 23 czerwca

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA

Spis treści. Wykaz skrótów. Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA Spis treści Wykaz skrótów Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA ROZDZIAŁ I. Geneza i rozwój idei zabezpieczenia społecznego 1. Preindustrialne formy zabezpieczenia społecznego 2. Idea zabezpieczenia społecznego

Bardziej szczegółowo

EMERYTURA Obowiązkowy Dobrowolny Dobrowolny

EMERYTURA Obowiązkowy Dobrowolny Dobrowolny ZUS OFE Zabezpieczenie indywidualne 2015-01-12 Reforma ubezpieczeń społecznych podzieliła społeczeństwo na trzy grupy Grupa 1 Grupa 2 Grupa 3 Ubezpieczenia społeczne I Filar czyli zreformowany ZUS Urodzeni

Bardziej szczegółowo

w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia lub

w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia lub Renta socjalna Renta socjalna jest świadczeniem przysługującym w związku z niezdolnością do pracy i jest wypłacana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Renta ma na celu zabezpieczenie bytowe, kompensując

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych ROZDZIAŁ 2 Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych 36. Czy w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia istnieje zwolnienie z

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r.

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r. Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 24 kwietnia 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Ustawa określa: Art. 1. 1) warunki nabywania i utraty

Bardziej szczegółowo

Pracujesz za granicą w UE, EOG lub Szwajcarii? Przeczytaj koniecznie!

Pracujesz za granicą w UE, EOG lub Szwajcarii? Przeczytaj koniecznie! Pracujesz za granicą w UE, EOG lub Szwajcarii? Przeczytaj koniecznie! Każde z państw członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein, Norwegia) oraz Szwajcaria

Bardziej szczegółowo

Podstawa wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami

Podstawa wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami Podstawa wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami Zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego warunek uzyskania świadczeń Przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego

Bardziej szczegółowo

Umowy zlecenia zmiany od 01.01.2016 r. Maria Sobieska Doradca ds. prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

Umowy zlecenia zmiany od 01.01.2016 r. Maria Sobieska Doradca ds. prawa pracy i ubezpieczeń społecznych Umowy zlecenia zmiany od 01.01.2016 r. Maria Sobieska Doradca ds. prawa pracy i ubezpieczeń społecznych Co nowego? Z dniem 1 stycznia 2016 r. zmianie uległy niektóre zasady rozstrzygania zbiegów tytułów

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie społeczne rolników

Ubezpieczenie społeczne rolników Ubezpieczenie społeczne rolników 1 Źródło statystyk: strona internetowa KRUS 2 3 4 ok. 9% posiada gospodarstwa do 1 ha przeliczeniowego i nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia w KRUS z mocy ustawy ok.

Bardziej szczegółowo

Świadczenia rodzinne. Świadczeniami rodzinnymi są:

Świadczenia rodzinne. Świadczeniami rodzinnymi są: Świadczenia rodzinne Świadczeniami rodzinnymi są: 1. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, 2. jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, 3. świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA

Spis treści. Wykaz skrótów. Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA Spis treści Wykaz skrótów Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA ROZDZIAŁ I. Geneza i rozwój idei zabezpieczenia społecznego 1. Preindustrialne formy zabezpieczenia społecznego 2. Idea zabezpieczenia społecznego

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia... o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1.

USTAWA. z dnia... o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. Projekt USTAWA z dnia... o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. dr I. A. Wieleba Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. mogą nabyć prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym,

Bardziej szczegółowo

PRACUJESZ ZA GRANICĄ? PRZECZYTAJ!

PRACUJESZ ZA GRANICĄ? PRZECZYTAJ! PRACUJESZ ZA GRANICĄ? PRZECZYTAJ! JEŚLI JESTEŚ AKTYWNY ZAWODOWO NA TERENIE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH, TO MOŻESZ W TYM SAMYM OKRESIE PODLEGAĆ ZABEZPIECZENIU SPOŁECZNEMU WYŁĄCZNIE W JEDNYM PAŃSTWIE. Szczegółowe

Bardziej szczegółowo

Zasiłek chorobowy. Najczęstsze błędy w dokumentacji. Biblioteka specjalisty ds. płac. Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Zasiłek chorobowy. Najczęstsze błędy w dokumentacji. Biblioteka specjalisty ds. płac. Darmowy fragment www.bezkartek.pl Zasiłek chorobowy Biblioteka specjalisty ds. płac Najczęstsze błędy w dokumentacji Spis treści Rodzaje dokumentów zasiłkowych... 2 Zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA... 3 Na co zwracać uwagę, przyjmując zwolnienie

Bardziej szczegółowo

III filar ubezpieczenia emerytalnego

III filar ubezpieczenia emerytalnego III filar ubezpieczenia emerytalnego 1 Przesłanki reformy emerytalnej 2 Wskaźniki zgonów i urodzeń w tys. 600 550 Zgony Urodzenia 500 450 400 350 300 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999

Bardziej szczegółowo

osoby niepełnosprawne, którym stan zdrowia pozwala na podjęcie pracy w co najmniej połowie wymiaru czasu pracy,

osoby niepełnosprawne, którym stan zdrowia pozwala na podjęcie pracy w co najmniej połowie wymiaru czasu pracy, osoby, które nabyły prawo do pobierania renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia, osoby, które nabyły prawo do emerytury lub renty z powodu niezdolności do pracy, mają

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

USTAWA z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Projekt USTAWA z dnia. 2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Art. 1. W ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym

Bardziej szczegółowo

Prawo do renty socjalnej

Prawo do renty socjalnej Prawo do renty socjalnej 1 1 Ujęcie teoretyczne Renta socjalna dotyczy problematyki dostarczenia podstawowych środków utrzymania osobom, które nie są w stanie zapewnić ich własną pracą lub nabytymi świadczeniami

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA. Warszawa, dnia 12 listopada 2013 r. Druk nr 492

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA. Warszawa, dnia 12 listopada 2013 r. Druk nr 492 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 12 listopada 2013 r. Druk nr 492 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Schemat struktury Telefonicznego Serwisu Informacyjnego - - - - 0 80 044 044 - dla użytkowników telefonów stacjonarnych - - - - 22 43 33 000 - dla użytkowników telefonów komórkowych lub stacjonarnych Po

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 23 grudnia 2013 r. Poz. 1623

Warszawa, dnia 23 grudnia 2013 r. Poz. 1623 Warszawa, dnia 23 grudnia 2013 r. Poz. 1623 USTAWA z dnia 8 listopada 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem Systemu Elektronicznej Wymiany Informacji dotyczących Zabezpieczenia Społecznego

Bardziej szczegółowo

JESTEŚ DELEGOWANY DO PRACY ZA GRANICĄ? PRZECZYTAJ!

JESTEŚ DELEGOWANY DO PRACY ZA GRANICĄ? PRZECZYTAJ! JESTEŚ DELEGOWANY DO PRACY ZA GRANICĄ? TO MOŻESZ W TYM SAMYM OKRESIE PODLEGAĆ ZABEZPIECZENIU SPOŁECZNEMU WYŁĄCZNIE W JEDNYM PAŃSTWIE. Szczegółowe informacje dotyczące ubezpieczeń Platforma Usług Elektronicznych:

Bardziej szczegółowo