Regionalny Program Wspierania Klastrów dla Województwa Pomorskiego na lata

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Regionalny Program Wspierania Klastrów dla Województwa Pomorskiego na lata 2009-2015"

Transkrypt

1 Regionalny Program Wspierania Klastrów dla Województwa Pomorskiego na lata Wspólnie możemy osiągnąć więcej

2

3 Regionalny Program Wspierania Klastrów dla Województwa Pomorskiego na lata Program stanowi Załącznik nr 1 do Uchwały nr 742/223/09 Zarządu Województwa Pomorskiego z dnia 18 czerwca 2009 roku Gdańsk czerwiec 2009

4

5 SPIS TREŚCI Wprowadzenie 4 Wykaz skrótów 7 Słownik podstawowych pojęć 8 1. Uwarunkowania rozwoju klastrów w Województwie Pomorskim 9 2. Strategia realizacji Powiązanie z regionalnymi dokumentami strategicznymi Zasady realizacji Priorytety programu System realizacji Monitoring Plan finansowy 28 3

6 WPROWADZENIE Celem głównym Regionalnego Programu Wspierania Klastrów dla Województwa Pomorskiego na lata (RPWK WP) jest wzmocnienie konkurencyjności gospodarki regionu poprzez stymulowanie rozwoju regionalnych i lokalnych klastrów. Cele szczegółowe RPWK WP to: a) mobilizacja inicjatyw klastrowych w ramach potencjalnych klastrów; b) intensyfikacja współpracy w ramach klastrów; c) poprawa jakości, zakresu i dostępności wyspecjalizowanych usług na rzecz klastrów. Punktem wyjścia dla RPWK WP są zapisy Strategii Rozwoju Województwa Pomorskiego (SRWP), które wskazują na potrzebę tworzenia warunków organizacyjnych, administracyjnych, prawnychi finansowych dla powstawania skupisk współpracujących przedsiębiorstw, w tym grup branżowych i klastrów 1. RPWK WP jest także pochodną rekomendacji wypracowanych w ramach projektu Stymulowanie innowacyjności gospodarki województwa pomorskiego przez wspieranie rozwoju klastrów koncepcja polityki i działania pilotażowe realizowanego przez Samorząd Województwa Pomorskiego i Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową w latach RPWK WP zakłada wspieranie trzech typów klastrów: a) klastrów kluczowych, b) subregionalnych (lokalnych), c) embrionalnych (sieci technologicznych). RPWK WP wskazuje m.in. sposób określenia i zasady wspierania klastrów kluczowych, a także wymogi, jakie powinny spełniać projekty koordynacyjne i inicjatywy klastrowe dla poszczególnych typów klastrów. Realizacja RPWK WP będzie ściśle powiązana ze skoncentrowanym i skoordynowanym wykorzystaniem w regionie funduszy strukturalnych UE na lata Chodzi tu zwłaszcza o Regionalny Program Operacyjny dla Województwa Pomorskiego (RPO WP) oraz o regionalny komponent Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL). RPWK WP został poddany konsultacjom społecznym z jednostkami samorządu terytorialnego, partnerami społecznymi i gospodarczymi, które trwały od 13 marca do 10 kwietnia 2009 roku. Celem konsultacji było uzyskanie możliwie najszerszego spektrum opinii i propozycji środowisk województwa na temat zawartych w projekcie ram polityki stymulowania rozwoju klastrów w regionie. Konsultacje odbyły się w Gdańsku (17.03; 7.04), Tczewie (25.03), Słupsku (01.04) i Chojnicach (3.04). Ponadto, projekt Programu był dwukrotnie prezentowany na posiedzeniu Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata oraz zaopiniowany w formie pisemnej z członkami Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Założenia Programu były również przedstawiane członkom Pomorskiej Rady Przedsiębiorczości. Dodatkowym elementem konsultacji przeprowadzanych 1 Patrz 4 pkt. w opisie kierunków działań dla Celu strategicznego 1 Lepsze warunki dla przedsiębiorczości i innowacyjności w ramach Priorytetu I Konkurencyjność. 2 Projekt ten był współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego na lata

7 w Tczewie, Słupsku oraz Chojnicach było seminarium informacyjne nt. możliwości rozwoju klastrów w województwie pomorskim. Informacje o konsultacjach ukazały się zarówno w prasie regionalnej jak i lokalnej oraz na stronach internetowych samorządów lokalnych i regionalnych (m.in. pomorskie.klastry.pl, woj-pomorskie.pl, wrotapomorza.pl, strony starostw powiatowych i urzędów gminnych). Podsumowanie konsultacji odbyło się w Gdańsku 7 kwietnia 2009r. Opinie i komentarze zebrane podczas konsultacji zostały wykorzystane przy tworzeniu ostatecznej wersji Programu przekazanego do akceptacji Zarządu Województwa Pomorskiego. Poniżej przedstawiono najważniejsze wnioski: Po pierwsze, pojawiły się propozycje zarówno zwiększenia jak i zmniejszenia liczby przedsiębiorstw uczestniczących w inicjatywach ubiegających się o status klastra kluczowego, jak również rezygnacji z parametrów ilościowych określających klastry. Propozycje te zostały odrzucone, z uwagi na konieczność utrzymania jasnych kryteriów rozróżniania klastrów kluczowych, subregionalnych i sieci technologicznych. Utrzymany został wymóg 30 firm, co do zasady, które powinny zadeklarować wsparcie dla inicjatywy klastrowej. Przyjęcie zasady skoncentrowania dostępnych środków z funduszy strukturalnych na kilku wybranych klastrach kluczowych dla rozwoju regionu wymaga, żeby reprezentowały one odpowiedni potencjał, który wyraża się m.in. ilością działających firm w ramach danego klastra (skupiska). Po drugie, sformułowana została propozycja, żeby kryterium dla oceny partnerstwa w ramach klastrów kluczowych wymagało zaangażowania wyłącznie dwóch jednostek naukowych. W efekcie dyskusji przyjęto rozwiązanie wprowadzenia wymogu, aby spośród tych jednostek, przynajmniej jedna była jednostką naukową, pozostawiając jednocześnie możliwość zaangażowania się jednostek edukacyjnych. Zaproponowano także zwiększenie wagi oceny partnerstwa kosztem oceny strategii i potencjału ekonomicznego. Jednak ze względu na potrzebę podkreślenia istoty posiadanego przez klaster potencjału i konkurencyjności oraz istotnej wagi jaką odgrywa w rozwoju klastra uzgodniona strategia działania postanowiono nie zmieniać poszczególnych wag. Po trzecie, zgłoszono propozycję dodania do listy działań RPO WP, dla których przyznane będą preferencje dla projektów z klastrów kluczowych Działań 5.4 (Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych) i 5.5 (Infrastruktura energetyczna i poszanowanie energii). Propozycja ta została przyjęta, do katalogu działań RPO WP dodano także Działanie 1.4. (Systemowe wspieranie przedsiębiorczości). Zaproponowano także, żeby preferencje dla klastrów w ramach Działania 1.2. RPO były znaczące i skierowane wyłącznie na projekty realizujące wdrażanie rozwiązań innowacyjnych o charakterze technologicznym. Sugestia ta została odrzucona, ponieważ w gestii Programu nie leży ograniczanie typów projektów dla poszczególnych Działań. Po czwarte, zaproponowano wprowadzenie innych form uprzywilejowania niż preferencje punktowe przy ubieganiu się o finansowanie projektów klastra kluczowego z RPO WP i regionalnej części PO KL (np. wydzielonych transz). Propozycja ta została odrzucona, ponieważ Program zakłada, że projekty dla klastrów kluczowych będą poddane jakościowej konkurencji ze strony innych projektów. 5

8 Po piąte, pojawiły się propozycje w odniesieniu do klastrów subregionalnych idące w kierunku wprowadzenia preferencji dla projektów składanych przez podmioty wchodzące w skład tego typu klastrów, grantów przygotowawczych, jak również położenia większego nacisku na promocję idei klastrów poza Trójmiastem wraz z konkretnymi zapisami i propozycjami. Ten ostatni postulat będzie realizowany poprzez Punkt kontaktowy dla klastrów w województwie pomorskim. Pozostałe postulaty odrzucono, ponieważ wymagałyby one wprowadzenia dodatkowej procedury konkursowej na wybór klastrów subregionalnych oraz zróżnicowania preferencji pomiędzy klastrami kluczowymi i subregionalnymi, co dodatkowo podnosiłoby koszty, komplikowało system wsparcia i alokacji funduszy strukturalnych oraz osłabiało bodźce dla tworzenia inicjatyw klastrowych. Granty przygotowawcze nie wymagają przeprowadzenia dodatkowych konkursów, przygotowanie strategii i budowanie partnerstwa może być realizowane w ramach przewidzianych projektów na koordynację w ramach Działania Pełna wersja raportu z konsultacji jest dostępna na stronie internetowej: Ponadto, RPWK WP został poddany ewaluacji ex-ante mającej na celu ocenę i analizę wartości tego dokumentu z punktu widzenia jego efektywności jako narzędzia oddziaływania przez władze regionalne na rozwój społeczno-gospodarczy regionu w dłuższym okresie czasu. Ewaluacja ta miała również za zadanie ocenę wewnętrznej i zewnętrznej spójności dokumentu, analizę logiki interwencji, ocenę systemu realizacji Programu oraz przedstawienie wniosków i rekomendacji. Przeprowadzona ewaluacja ex-ante RPWK wskazała kilka obszarów, których uwzględnienie przyczyniło się do ulepszenia samego dokumentu Programu, co w konsekwencji może mieć wpływ na jego skuteczniejszą realizację. Dotyczy to w szczególności podkreślenia logiki interwencji Programu oraz kwestii sformułowania celu głównego. Wskazano na potrzebę uwzględnienia analizy SWOT jako przejrzystego sposobu przedstawienia uwarunkowań rozwoju klastrów w województwie pomorskim. Analiza zapisów Programu pod kątem spójności dokumentu z innymi dokumentami regionalnymi i krajowymi wykazała brak jakichkolwiek niespójności w tym zakresie. Uszczegółowiono zapisy w odniesieniu do systemu monitorowania i ewaluacji Programu (m.in. częstość zbierania danych, instytucje odpowiedzialne za monitorowanie itd.). Ewaluacja wskazała na czytelną strukturę wdrażania Programu oraz jasno określony katalog instytucji, które będą zaangażowane w realizację Programu, ich zakres kompetencji oraz realizowane działania. W odniesieniu do przedstawionych procedur skupiających się głównie na opisie procedur dotyczących klastrów kluczowych podkreślono zapisy dotyczące działań skierowanych do klastrów subregionalnych oraz sieci technologicznych.

9 WYKAZ SKRÓTÓW 7.PR Siódmy Program Ramowy Wspólnoty Europejskiej w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji ARP Agencja Rozwoju Pomorza B+R Badania i Rozwój DEFS Departament Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego DRG Departament Rozwoju Gospodarczego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego EFRR Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego EWT Europejska Współpraca Terytorialna ICT elektronika, telekomunikacja i informatyka LQ współczynnik lokalizacji LTD logistyka, transport i dystrybucja PO KL Program Operacyjny Kapitał Ludzki PO IG Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka PO IŚ Program Innowacyjny Infrastruktura i Środowisko RSI Regionalna Strategia Innowacji Województwa Pomorskiego RPO WP Regionalny Program Operacyjny dla Województwa Pomorskiego RPWK WP Regionalny Program Wspierania Klastrów dla Województwa Pomorskiego na lata SRWP Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego UE Unia Europejska UMWP Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego 7

10 SŁOWNIK PODSTAWOWYCH POJĘĆ Klaster przestrzennie skoncentrowane skupisko przedsiębiorstw jednocześnie konkurujących ze sobą i kooperujących w pewnych aspektach działalności oraz instytucji i organizacji, powiązanych rozbudowanym systemem wzajemnych relacji o formalnym i nieformalnym charakterze, oparte na specyficznej trajektorii rozwoju (np. technologii, rynkach zbytu itd.). Inicjatywa klastrowa zorganizowane działania zainteresowanych podmiotów (firm, administracji oraz środowiska naukowego), mające na celu przyspieszenie wzrostu i konkurencyjności klastra w regionie. W pierwszej kolejności inicjatywę klastrową należy rozumieć jako mniej lub bardziej sformalizowane forum spotkań, debaty oraz definiowania potrzeb klastra i kierunków jego rozwoju. Agendę potrzebnych działań prorozwojowych powinny określać przede wszystkim przedsiębiorstwa działające w ramach danego klastra. Koordynator (animator) klastra podmiot (lub osoba), który podejmuje działania na rzecz stymulowania kontaktów i współpracy pomiędzy podmiotami klastra, budowy wzajemnego zaufania, przełamywania uprzedzeń i konfliktów interesu oraz uruchomienia inicjatywy klastrowej i wypracowania strategii rozwoju klastra. Koordynator może też podejmować konkretne działania na rzecz rozwoju klastra i działających w jego ramach podmiotów (w tym zakresie jego działalność może mieć charakter usługowy) oraz reprezentować klaster. Współczynnik lokalizacji (LQ location quotient) współczynnik służący do identyfikacji potencjalnych klastrów. Obliczany na podstawie wzoru LQ = (Eij/Ej)/(Ein/En), gdzie Eij zatrudnienie w gałęzi i w regionie j (można również wykorzystać inne kategorie ekonomiczne jak: wartość dodana, dochody, liczba firm), Ej całkowite zatrudnienie w regionie j, Ein krajowe zatrudnienie w gałęzi i En całkowite zatrudnienie w kraju. Wartość współczynnika LQ > 1 oznacza, że dany region posiada większy udział zatrudnienia w danym przemyśle niż gospodarka narodowa. 8

11 1. UWARUNKOWANIA ROZWOJU KLASTRÓW W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM Skupiska przedsiębiorstw i innych podmiotów z określonych, powiązanych ze sobą branż, charakteryzujące się wysoką konkurencyjnością oraz intensywnymi interakcjami (pomiędzy firmami, sektorem B+R i edukacji, instytucjami otoczenia biznesu oraz administracją) zostały określone jako klastry. Korzyści ekonomiczne wynikające z nagromadzenia wyspecjalizowanych zasobów, nieformalnych powiązań i przepływu informacji w klastrze, powodują, iż firmy prowadzące określoną działalność koncentrują się w danej lokalizacji, mimo iż wiąże się to ze zwiększoną konkurencją. Skupiska takie uznawane są za motory konkurencyjności i innowacyjności oraz rozwoju gospodarczego krajów i regionów 3. Efektywnie funkcjonujący klaster prowadzi, po pierwsze, do wzrostu produktywności lokalnych przedsiębiorstw ze względu na dostęp do relatywnie tanich, wyspecjalizowanych czynników produkcji oraz różnorodnych nakładów wykorzystywanych w działalności produkcyjnej 4. Po drugie, przestrzenna bliskość podmiotów gospodarczych stymuluje i wspiera ich innowacyjność 5 poprzez przepływy wiedzy, konkurencję i co bardzo istotne współpracę przedsiębiorstw z jednostkami B+R. Po trzecie, rozwijający się klaster charakteryzuje dynamiczny wzrost liczby narodzin nowych przedsiębiorstw 6, co przekłada się na kreowanie nowych miejsc pracy. Efektywnie funkcjonujący klaster przynosi również wiele efektów zewnętrznych: wzrost dostępności specjalistycznych usług okołobiznesowych, inwestycje w infrastrukturę, zwiększenie dochodów ludności. W niektórych przypadkach klaster może stać się swoistym motorem rozwoju regionalnego. Przykładem mogą być klastry wysokotechnologiczne w Austin (USA), Szkocji, brytyjskim Cambridge czy Penang (Malezja) 7. Wnioski z badań wskazujące na istnienie wielu korzyści z rozwoju klastrów doprowadziły do sformułowania różnych koncepcji polityki publicznej służącej stymulowaniu rozwoju klastrów, czy też stymulowaniu rozwoju gospodarczego poprzez klastry (tzw. cluster based policy). Istotnym elementem tej polityki stało się wspieranie interakcji i powiązań pomiędzy przedsiębiorstwami, a także pomiędzy przedsiębiorstwami a podmiotami sektora B+R oraz administracją. Jednocześnie przyjmuje się, że sektor publiczny nie powinien tworzyć klastrów (z uwagi na duże ryzyko niepowodzenia), ale przede wszystkim stymulować i wspierać rozwój już istniejących lub powstających skupisk. Przyjmuje się także, że polityka klastrowa powinna koncentrować się na tych skupiskach, które mają największe szanse na uzyskanie międzynarodowej konkurencyjności. Jakkolwiek wiele klastrów powstawało w sposób naturalny 8, bez ukierunkowanej interwencji państwa, przyjmuje się, że sektor publiczny może pełnić istotną rolę wspierającą rozwój klastrów. Może ona kształtować zarówno warunki instytucjonalne i infrastrukturę, jak również oddziaływać 3 Enright (2001) na podstawie analizy 160 klastrów z całego świata wykazał, iż około 70 proc. z nich posiada silną lub bardzo silną pozycję konkurencyjną, natomiast 60 proc. charakteryzuje się wysoką innowacyjnością. 4 Mariussen, A., Millieux and innovation in the northern periphery A Norwegian/northern European benchmarking, Nordregio Working Paper, Stockholm OECD, Local partnership, clusters and SME globalisation, Bologna Sternberg, R., New firms, regional development and the cluster approach what can technology policies achive?, paper prepared for the Kiel Institute International Workshop on Innovation Clusters and Interregional Competition, Kilonia listopad Voyer, R., Knowledge-based industrial clustering: international comparisons, Nordicity Group Ltd., Np. Dolina Krzemowa w Kalifornii (informatyka), Hollywood (produkcja filmowa), brytyjskie Cambridge (biotechnologia), włoskie Manzano (klaster prducentów krzeseł). 9

12 na interakcje i powiązania pomiędzy kluczowymi aktorami klastra. Władze samorządowe mogą i powinny koordynować swoje działania i politykę wokół kluczowych w danym regionie klastrów. Mogą także wspierać tzw. inicjatywy klastrowe i koordynatorów klastrów, których funkcjonowanie ma na celu animowanie kontaktów i współpracy oraz zdefiniowanie i skoordynowanie działań istotnych dla rozwoju danego klastra. W województwie pomorskim mamy do czynienia z występowaniem potencjalnych klastrów w rozumieniu znaczących skupisk przedsiębiorstw o określonym profilu gospodarczym. Przeprowadzone analizy ilościowe wskazują na ponadprzeciętny poziom koncentracji w naszym regionie (w stosunku do średniej krajowej) następujących branż: budowlanej, rolno-spożywczej, morskiej (stoczniowej), ICT (elektroniki, telekomunikacji i informatyki), LTD (logistyki, transportu i dystrybucji), chemicznej, drzewno-meblowej, turystycznej, metalowej, maszynowo-narzędziowej i jubilerskiej 9. Tak wyróżnione potencjalne klastry skupiają odpowiednio 40,7% pracujących i 51,6% przychodów ze sprzedaży dla województwa pomorskiego. W ramach tych branż mamy do czynienia z występowaniem wyraźnych specjalizacji np. budownictwa pasywnego, przetwórstwa rybnego, produkcji jachtów, mebli okrętowych i mebli stylowych, domów drewnianych, urządzeń klimatyzacyjnych, biżuterii z bursztynu itp. Ponadto na poziomie subregionalnym, w poszczególnych powiatach mamy do czynienia z wyraźną koncentracją określonej aktywności gospodarczej (np. produkcja obuwia w okolicach Słupska). W ramach wymienionych skupisk bardzo często brakuje jednak współpracy i koordynacji działań, zwłaszcza różnych podmiotów z otoczenia przedsiębiorstw (jednostek B+R i edukacyjnych, instytucji otoczenia biznesu, administracji itp.). Rzadkością są zawiązane inicjatywy klastrowe, czy też fora współpracy, które pozwoliłyby na mobilizację najważniejszych aktorów klastra w celu wypracowania strategii jego rozwoju i planu działania, jak i uruchomienia i skoordynowania konkretnych wspólnych lub indywidualnych działań i projektów. Rzadkością jest także aktywne funkcjonowanie wyspecjalizowanych podmiotów, które pełniłyby funkcję koordynatorów i animatorów współpracy w ramach klastra, jak również dostarczałyby jego uczestnikom wyspecjalizowanych usług (np. w zakresie analiz rynkowych, czuwania i doradztwa technologicznego, promocji na rynkach zagranicznych itp.). Do nielicznych wyjątków w powyższym zakresie należą m.in.: Gdański Klaster Budowlany 10, WiComm Forum 11, czy Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny 12. W latach realizowane były także pilotażowe inicjatywy klastrowe w odniesieniu do branży bursztynników, spożywczej oraz biotechnologii, farmacji i kosmetyków, które polegały na budowaniu partnerstwa oraz wypracowaniu strategii rozwoju danego klastra. W ramach inicjatyw Gdańska Delta Bursztynu oraz Biofarmko (Biotechnologia, Farmacja i Kosmetyki) zbudowano partnerstwa, które znalazły odzwierciedlenie w podpisanych listach intencyjnych na rzecz rozwoju poszczególnych klastrów. W przypadku klastra spożywczego rozwój partnerstwa znalazł wyraz w powołaniu do życia 19 Patrz raport: Potencjalne klastry w strukturze gospodarki Pomorza, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, Gdańsk 2008 (dostępny na stronie 10 Gdański Klaster Budowlany (GKB) to inicjatywa skupiająca pomorskie przedsiębiorstwa z branży budowlanej, której początki sięgają 2007 roku. Obecnie działa w formie spółki z o.o. i liczy ok. 40 członków. Więcej informacji na stronie 11 WiComm Forum to portal i inicjatywa skierowana do firm z branży elektroniki i telekomunikacji prowadzona przez Centrum Doskonałości WiComm (Inżynierii Systemów Komunikacji Bezprzewodowej) działające przy Politechnice Gdańskiej. Więcej informacji na stronie 12 Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny (BKEE) jest wspólną inicjatywą Instytutu Maszyn Przepływowych PAN, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Politechniki Gdańskiej i Politechniki Koszalińskiej oraz Marszałków i Samorządów Województwa Pomorskiego i Warmińsko-Mazurskiego, a także podmiotów gospodarczych i stowarzyszeń mających siedzibę w tych województwach. Głównym celem BKEE jest wdrożenie idei szeroko rozumianej kogeneracji rozproszonej. Więcej informacji na stronie 10

13 stowarzyszenia Żywność z Pomorza, które może pełnić funkcję koordynatora rozwoju i współpracy w ramach tego skupiska 13. Dotychczas, polityka stymulowania rozwoju klastrów w województwie pomorskim nie była szczegółowo sformułowana i przejawiała się w realizacji działań o charakterze odgórnym m.in. realizowanych było kilka projektów, których celem było wsparcie procesów powstawania i rozwoju klastrów. Działania te były realizowane zarówno w ramach projektów o charakterze stricte regionalnym np. Stymulowanie innowacyjności województwa pomorskiego poprzez wspieranie rozwoju klastrów działania pilotażowe, Biuro Wdrażania Regionalnej Strategii Innowacji, Innowacje Gdynia, jak również w ramach projektów o zasięgu krajowym, w ramach których realizowane były działania ukierunkowane na klastry pomorskie np. projekt Program szkoleń promujących clustering. Doświadczenie realizacji powyższych projektów klastrowych wskazują na kilka istotnych wniosków: 1) w regionie powstają inicjatywy o różnym potencjale, które stawiają sobie za cel rozwój klastrów; sytuacja ta rodzi potrzebę dokonania selekcji, opartej na przejrzystych kryteriach, w celu wskazania inicjatyw, których rozwój jest najbardziej pożądany z punktu widzenia województwa; 2) istnieje potrzeba zapewnienia początkowego, bieżącego finansowania inicjatywy klastrowej ze środków publicznych; w początkowym etapie jej funkcjonowania, gdy nie pojawiają się bezpośrednie korzyści dla przedsiębiorstw, trudno jest zmobilizować odpowiednie środki komercyjne na finansowanie procesu koordynacji rozwoju klastra; 3) w ramach poszczególnych inicjatyw zgłaszane są różne projekty w takich obszarach jak: promocja, ekspansja międzynarodowa, rozwój zasobów ludzkich, rozwój infrastruktury laboratoryjnej itp., które mają stymulować rozwój danego klastra; propozycje te są zgłaszane przez różne instytucje/podmioty i często nie są dostatecznie szeroko uzgodnione; potrzebne jest lepsze skonsultowanie i koordynacja różnych pomysłów w celu eliminacji projektów powtarzających się oraz lepszego ich dostosowania do potrzeb przedsiębiorstw. Istotnym uwarunkowaniem dla wspierania rozwoju klastrów w województwie pomorskim jest przyjęty system wydatkowania funduszy strukturalnych. Z jednej strony, projekty służące rozwojowi danego klastra mogą dotyczyć różnych obszarów takich jak: budowa infrastruktury laboratoryjnej, realizacja projektów badawczo-rozwojowych, tworzenie systemów certyfikacji, promocja i umiędzynarodowienie, analizy rynkowe, generowanie i przetwarzanie informacji, budowa infrastruktury edukacyjnej i tworzenie nowych programów nauczania oraz szkolenia i doradztwo. Z drugiej zaś, w przyjętym systemie wydatkowania funduszy strukturalnych wskazane wyżej projekty muszą być finansowane odrębnie z różnych działań w ramach różnych programów operacyjnych 14 oraz mogą być realizowane przez różne podmioty w ramach klastra (np. uczelnie, konsorcja firm i jednostek B+R, koordynatora klastra, instytucje szkoleniowe lub otoczenia biznesu). 13 Więcej informacji nt. wymienionych powyżej pilotażowych inicjatyw klastrowych można znaleźć na stronach: Na poziomie regionalnym zastosowanie mają przede wszystkim Regionalny Program Operacyjny i Priorytety regionalne Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Projekty istotne dla rozwoju klastra mogą być także realizowane w ramach innych Programów (w tym Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka). 11

14 Uwarunkowania w zakresie rozwoju klastrów w województwie pomorskim przedstawiono poniżej w postaci analizy SWOT (Tabela nr 1). Tabela nr 1. Analiza SWOT w zakresie rozwoju klastrów w województwie pomorskim. Analiza SWOT w zakresie rozwoju klastrów w województwie pomorskim Silne strony Słabości występowanie w gospodarce województwa skupisk i specjalizacji będących potencjalnymi klastrami w skali regionalnej i lokalnej obecność instytucji naukowych i edukacyjnych oraz instytucji otoczenia biznesu, mogących stanowić ważne elementy klastrów (zwłaszcza kluczowych), oraz zaczątek dla klastrów embrionalnych (sieci technologicznych) przykłady nawiązania udanej współpracy pomiędzy firmami i jednostkami B+R oraz funkcjonowanie ośrodka kompetencji w zakresie klastrów, powiązanego z Punktem kontaktowym dla klastrów stosunkowo niski poziom innowacyjności pomorskich przedsiębiorstw stosunkowo niski poziom współpracy pomiędzy firmami a jednostkami B+R, edukacyjnymi i administracją niedostateczne ukierunkowanie działań jednostek B+R i edukacyjnych, instytucji otoczenia biznesu i administracji na potrzeby występujących w regionie skupisk przedsiębiorstw brak tradycji zrzeszania się przedsiębiorców oraz niechęć do finansowania działań wspólnych i brak przekonania, że mogą być one skuteczne (brak zaufania do partnerów z otoczenia) brak planowania strategicznego w odniesieniu do poszczególnych skupisk słaba znajomość koncepcji klastrów i brak profesjonalnych organizacji klastrowych (zwłaszcza poza aglomeracją) Szanse Zagrożenia środki unijne dostępne na poziomie regionalnym i krajowym mogące wspierać rozwój klastrów w różnych obszarach, takich jak: promocja, ekspansja międzynarodowa, rozwój zasobów ludzkich, rozwój infrastruktury laboratoryjnej itp. możliwość skoncentrowania dostępnego wsparcia na określonych skupiskach działalności oraz wykształceniu trwałych i konkurencyjnych specjalizacji gospodarczych Pomorza dostępność publicznego dofinansowania stwarza szansę uruchomienia inicjatyw i organizacji klastrowych oraz ich pozytywnego zweryfikowania się poprzez działania, dzięki czemu w przyszłości będą one w stanie funkcjonować głównie w oparciu o środki prywatne (składki członków klastra) i świadczone usługi rosnąca presja konkurencyjna, rozwój technologii oraz dostępność środków publicznych sprzyjają podejmowaniu wspólnych projektów, zwłaszcza w układzie między firmami i jednostkami B+R ryzyko, że dostępne środki publiczne zostaną wykorzystane w sposób zindywidualizowany, bez dostatecznie silnego powiązania realizowanych projektów z potrzebami określonych skupisk przedsiębiorstw (ryzyko rozproszenia środków rozwojowych) ryzyko, że wdrażana polityka nie będzie w stanie zaoferować dostatecznie silnych bodźców (zachęt), które prowadziłyby do zmobilizowania najważniejszych aktorów w potencjalnych klastrach i podjęcia próby skoordynowania ich działań (m.in. poprzez wypracowanie strategii i planu działania dla klastra) ryzyko polityczne związane z koniecznością selekcji kierunków rozwojowych dla województwa oraz lobbingu ze strony branż, które są silnie obecne ale nie są perspektywiczne ryzyko, wsparcia małych i zamkniętych inicjatyw kooperacyjnych, których działania nie będą się przekładać na szersze korzyści dla szeroko rozumianych klastrów lub których znaczenie dla gospodarki Pomorza będzie zbyt małe w efekcie może nastąpić dewaluacja koncepcji wspierania rozwoju klastrów 12

15 2. STRATEGIA REALIZACJI Cel główny, cele szczegółowe, oczekiwane efekty Celem głównym RPWK WP jest wzmocnienie konkurencyjności gospodarki województwa pomorskiego poprzez stymulowanie rozwoju regionalnych i lokalnych klastrów. Cele szczegółowe RPWK WP to: a) Mobilizacja inicjatyw klastrowych w ramach potencjalnych klastrów Cel ten będzie realizowany poprzez: mobilizację realnych i reprezentatywnych inicjatyw klastrowych (czyli forów współpracy i ustalania kierunków działań niezbędnych dla rozwoju klastra) odpowiadających istniejącym w gospodarce regionu skupiskom określonej działalności gospodarczej; wypracowanie strategii rozwoju potencjalnych klastrów i planów działania wskazujących na przedsięwzięcia, które powinny być realizowane przez poszczególnych aktorów klastra lub ich konsorcja; istotne tu będzie zwłaszcza podporządkowanie realizowanych działań potrzebom przedsiębiorstw tworzących trzon potencjalnych klastrów. b) Intensyfikacja współpracy w ramach klastrów Cel ten będzie realizowany poprzez zapewnienie funkcjonowania koordynatorów i inicjatyw klastrowych, co powinno skutkować wzmocnieniem powiązań między podmiotami w ramach klastrów (przedsiębiorstwa jednostki edukacyjne i naukowe instytucje otoczenia biznesu i in.), a także realizacją wspólnych projektów przez te podmioty. c) Poprawa jakości, zakresu i dostępności wyspecjalizowanych usług na rzecz klastrów Cel ten będzie realizowany poprzez zapewnienie funkcjonowania: koordynatorów klastrów, którzy animując proces generowania i wymiany informacji, transferu wiedzy i technologii oraz wspólnej promocji w ramach klastrów przyczyniać się będą do realizacji indywidualnych i wspólnych projektów, istotnych dla rozwoju klastra i jego poszczególnych podmiotów; punktu kontaktowego dla klastrów w województwie pomorskim, który będzie prowadził działania informacyjne, promocyjne i konsultacyjno-szkoleniowe w zakresie budowania i rozwijania klastrów. Powyższe cele będą realizowane w odniesieniu do trzech priorytetów Programu, tj. typów klastrów, dla których zakłada się wsparcie. Wzajemny układ celów i priorytetów programu przedstawia poniższy schemat (Schemat nr 1). 13

16 Schemat nr 1. Macierzowy układ celów i priorytetów RPWK WP. Priorytety RPWK WP Klastry kluczowe Klastry subregionalne Sieci technologiczne Cel główny: wzmocnienie konkurencyjności gospodarki województwa pomorskiego poprzez stymulowanie rozwoju regionalnych i lokalnych klastrów Cele szczegółowe Mobilizacja inicjatyw klastrowych Intensyfikacja współpracy Poprawa jakości, zakresu i dostępności wyspecjalizowanych usług Realizacja powyższych celów powinna się przyczynić do osiągnięcia następujących efektów, wstępnie zdefiniowanych w poniższej tabeli (Tabela nr 2): Tabela nr 2. Przewidywane efekty realizacji RPWK WP. Oczekiwany efekt Wartość w roku 2015 liczba zawiązanych inicjatyw klastrowych 25 liczba podmiotów uczestniczących w poszczególnych inicjatywach klastrowych 350 liczba podmiotów objętych działaniami koordynatorów klastrów 1000 liczba wspólnych przedsięwzięć realizowanych w ramach klastrów, w tym projektów zrealizowanych przez jednostki naukowe dla przedsiębiorstw 200 udział firm innowacyjnych w klastrach 40% wzrost produktywności 10% wzrost poziomu eksportu w klastrach 20% wzrost udziału firm eksportujących w klastrach 50% 14

17 3. POWIĄZANIE Z REGIONALNYMI DOKUMENTAMI STRATEGICZNYMI Realizacja RPWK WP będzie służyć osiąganiu priorytetów i celów strategicznych SRWP, co przedstawia poniższa tabela (Tabela nr 3). Tabela nr 3. Priorytety i cele strategiczne SRWP wpisane w realizację RPWK WP. Priorytet I Konkurencyjność Cele strategiczne Lepsze warunki dla przedsiębiorczości i innowacji Wysoki poziom edukacji i nauki Sposób oddziaływania polityki klastrowej Realizacja RPWK WP powinna prowadzić do: uruchomienia w ramach klastrów sprawnych systemów informacji gospodarczej, prawnej i technicznej oraz systemu kształcenia kadr i doradztwa, w tym także proinnowacyjnego; lepszego ukierunkowania działań podmiotów funkcjonujących w ramach klastrów (instytucji otoczenia biznesu, szkół i instytucji szkoleniowych, uczelni jednostek B+R), a tym samym do usprawnienia mechanizmów transferu wiedzy i technologii w regionie; podniesienia innowacyjności i konkurencyjności poszczególnych klastrów, a tym samym generowanej przez nie wartości dodanej. Realizacja RPWK WP umożliwi: tworzenie lepszych warunków dla współpracy środowiska naukowoakademickiego z administracją publiczną i środowiskiem gospodarczym; podnoszenie poziomu kształcenia w instytucjach edukacyjnych poprzez dostosowanie zakresu i form kształcenia do potrzeb poszczególnych klastrów; wzrost współpracy międzyuczelnianej, a także rozwijania wspólnych inicjatyw instytucji edukacyjnych i naukowych. Priorytet II Spójność Cele strategiczne Wzrost zatrudnienia i mobilności zawodowej Rozwój społeczeństwa obywatelskiego Wzmacnianie subregionalnych ośrodków rozwojowych Sposób oddziaływania polityki klastrowej Realizacja RPWK WP powinna prowadzić do upowszechnienia i poprawy jakości kształcenia ustawicznego, w tym inicjowania i wspierania programów edukacyjnych dostosowanych do potrzeb przedsiębiorstw i pracodawców w ramach poszczególnych klastrów. Realizacja RPWK WP umożliwi stworzenie warunków dla rozwoju dialogu społecznego między wszystkimi partnerami zaangażowanymi w rozwój społeczno-gospodarczy danego klastra, mobilizując różne podmioty w klastrach do podejmowania działań i projektów służących rozwojowi danego skupiska firm. Realizacja RPWK WP umożliwi wsparcie klastrów subregionalnych, prowadząc do wzrostu aktywności gospodarczej i konkurencyjności subregionalnych skupisk określonej działalności gospodarczej. 15

18 Realizacja RPWK WP wpisuje się także w cele, priorytety i działania Regionalnej Strategii Innowacji (RSI) (Tabela nr 4). Tabela nr 4. Cele główne, priorytety i działania RSI wpisane w realizację RPWK WP. Cele główne (horyzontalne) RSI H1. Budowanie konsensusu i partnerstwa dla rozwoju społeczeństwa informacyjnego i innowacyjności w Regionie H2. Kształtowanie kultury innowacyjnej i edukacja proinnowacyjna H3. Wsparcie rozwoju obszarów poza aglomeracją trójmiejską poprzez innowacje H4. Wsparcie rozwoju MSP w Regionie poprzez szerokie wykorzystanie potencjału innowacyjnego aglomeracji trójmiejskiej Priorytety i działania RSI Priorytety Priorytet 1 Zwiększenie zdolności firm do wprowadzania innowacji Priorytet 2 Wzrost wykorzystania i rozwój potencjału B+R Działania F1. Wsparcie izb gospodarczych, organizacji pracodawców i stowarzyszeń przemysłowych w obszarze działań proinnowacyjnych F2. Wspólne inwestycje firm w innowacje, tworzenie innowacyjnych produktów i wspólnych platform produktowo-technologicznych F5. Wzrost liczby firm innowacyjnych F6. Budowa współpracy firm w grupach branżowych dla opracowywania branżowych strategii innowacji 15 Tworzenie nowoczesnych obszarów przemysłowych i skupisk firm innowacyjnych P1. Rozwój oraz wzrost komercyjnej aktywności publicznych podmiotów B+R P2. Opracowywanie nowych produktów, procesów, systemów i platform produktowo-technologicznych w celu komercjalizacji P4. Powstawanie i rozwój komercyjnych podmiotów B+R, projektowych i transferu technologii 15 RSI wskazuje w tym zakresie m.in. na przemysł okrętowy, elektronikę, informatykę, telekomunikację, przemysł rafineryjny, farmaceutyczny, lekką chemię, biotechnologię, przemysł metalowy, przetwórstwo spożywcze, budownictwo i in. 16

19 4. ZASADY REALIZACJI 1. RPWK WP zakłada stworzenie realnych i atrakcyjnych narzędzi wspierających rozwój klastrów kluczowych, subregionalnych i sieci technologicznych. Narzędzia te powinny odegrać istotną rolę w mobilizacji aktorów poszczególnych klastrów, skutecznie zachęcając ich do aktywności i współdziałania. 2. RPWK WP zakłada w pierwszej kolejności wsparcie dla koordynatorów/animatorów wszystkich typów klastrów, których działalność powinna przekładać się na rozwój inicjatyw klastrowych (tj. współpracy i koordynacji), jak również sprawniejsze uruchamianie projektów i przedsięwzięć istotnych dla rozwoju poszczególnych klastrów. 3. RPWK WP zakłada skoncentrowanie wsparcia dostępnego w ramach różnych działań programów operacyjnych dostępnych na poziomie regionu na maksymalnie sześciu klastrach kluczowych z punktu widzenia konkurencyjności gospodarki regionu. Wynika to z następujących przesłanek: a) dostępne środki publiczne są dość ograniczone, co oznacza potrzebę selektywnego podejścia, które może zapewnić odpowiednią wysoką efektywność interwencji publicznej; b) doświadczenia zagraniczne wskazują, iż rozwój gospodarek regionalnych opiera się na kilku silnych specjalizacjach (klastrach). 4. RPWK WP zakłada wprowadzenie mechanizmu konkurencyjnego w postępowaniu o uzyskanie statusu klastra kluczowego. Wynika to z następujących przesłanek: a) zarówno SRWP, jak i RSI mają przede wszystkim charakter horyzontalny, nie definiując z góry w sposób zamknięty sektorów gospodarki (branż), które są uprzywilejowane, jeśli chodzi o pozyskiwanie wsparcia w postaci dostępnych w regionie funduszy publicznych; b) transparentne i zobiektywizowane postępowanie służące wyborowi klastrów kluczowych, sprzyjało będzie zawiązywaniu się realnych i reprezentatywnych partnerstw o zidentyfikowanym potencjale gospodarczym, wizji i programie rozwoju. 5. Całość wsparcia dla klastrów kluczowych, subregionalnych i sieci technologicznych będzie odbywać się w oparciu o procedury konkursowe przydzielania środków na realizację projektów zgłaszanych do różnych działań programów operacyjnych dostępnych w regionie. Z uwagi na zasadę koncentracji wskazaną w pkt. 3 projekty z klastrów kluczowych będą mogły uzyskiwać dodatkowe punkty (preferencje) w ramach procedury oceny projektów. 6. RPWK WP zakłada uruchomienie działań promocyjnych, informacyjnych, monitoringowych i analitycznych (w tym benchmarking) oraz konsultacyjno-szkoleniowych realizowanych m.in. przez Punkt kontaktowy dla klastrów w województwie pomorskim. 17

20 18

Marita Koszarek BSR Expertise

Marita Koszarek BSR Expertise Marita Koszarek BSR Expertise Marita Koszarek Międzynarodowy ekspert w zakresie klastrów branżowych: współautor rekomendacji do Regionalnego Programu Wspierania Klastrów dla Województwa Pomorskiego na

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP

Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP 2014 Joanna Podgórska Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP Wsparcie klastrów na poziomie krajowym i regionalnym Konferencja

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 1 w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 2 Fundusze zewnętrzne 2014 2020, (projekty programów operacyjnych) 1. REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa województwa mazowieckiego 2014-2020

Polityka klastrowa województwa mazowieckiego 2014-2020 Polityka klastrowa województwa mazowieckiego 2014-2020 Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Warszawa, 1 Klastry/ inicjatywy

Bardziej szczegółowo

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG dla badań i rozwoju: Oś Priorytetowa 1. - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Oś Priorytetowa 2. Infrastruktura sfery B+R Oś Priorytetowa 3. Kapitał

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacyjności Województwa Warmińsko-Mazurskiego do roku 2020

Regionalna Strategia Innowacyjności Województwa Warmińsko-Mazurskiego do roku 2020 Regionalna Strategia Innowacyjności Województwa Warmińsko-Mazurskiego do roku 2020 Gabriela Zenkner-Kłujszo Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko Mazurskiego RIS Warmia

Bardziej szczegółowo

Środki UE na innowacyjność Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Środki UE na innowacyjność Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Środki UE na innowacyjność Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 16 grudnia 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy Bogdan Kępka Plan Prezentacji Wstęp Finansowanie w obszarze zarządzania Finansowanie w obszarze marketingu Finansowanie w obszarze

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014 r. Cele PO IR Wspieranie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36 Stowarzyszenie Klastering Polski platformą współpracy międzyklastrowej Ekoinnowacje w nowej perspektywie finansowej kraju i Europie: Środowisko i energia z czego finansować projekty i z kim współpracować?

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Łukasz Małecki Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Łukasz Małecki Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Łukasz Małecki Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 28 marca 2014 r. System dokumentów strategicznych

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW Marita Koszarek BSR Expertise, Politechnika Gdańska INTERIZON NAJWAŻNIEJSZE FAKTY Branża ICT: informatyka, elektronika, telekomunikacja Interizon dawniej Pomorski

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Seminarium Regionalne systemy innowacji modele i wyzwania we wspieraniu innowacji w województwie warmińsko-mazurskim

Seminarium Regionalne systemy innowacji modele i wyzwania we wspieraniu innowacji w województwie warmińsko-mazurskim Seminarium Regionalne systemy innowacji modele i wyzwania we wspieraniu innowacji w województwie warmińsko-mazurskim miejsce: Hotel Warmiński - Olsztyn data: 28.06.2011 r. Projekt współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

Zobowiązania Samorządu Województwa Pomorskiego w obszarze edukacji i zatrudnienia Strategia Pomorskie 2020 Departament Edukacji i Sportu

Zobowiązania Samorządu Województwa Pomorskiego w obszarze edukacji i zatrudnienia Strategia Pomorskie 2020 Departament Edukacji i Sportu Zobowiązania Samorządu Województwa Pomorskiego w obszarze edukacji i zatrudnienia Strategia Pomorskie 2020 Departament Edukacji i Sportu Gdańsk, 7 marca 2013 r. Strategia Pomorskie 2020 STRATEGIA POMORSKIE

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

2. OŚ PRIORYTETOWA I: WSPARCIE PROWADZENIA PRAC B+R PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA ORAZ KONSORCJA NAUKOWO-PRZEMYSŁOWE...4

2. OŚ PRIORYTETOWA I: WSPARCIE PROWADZENIA PRAC B+R PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA ORAZ KONSORCJA NAUKOWO-PRZEMYSŁOWE...4 Spis treści 1. Wstęp...3 2. OŚ PRIORYTETOWA I: WSPARCIE PROWADZENIA PRAC B+R PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA ORAZ KONSORCJA NAUKOWO-PRZEMYSŁOWE...4 3. OŚ PRIORYTETOWA II: WSPARCIE INNOWACJI W PRZEDSIĘBIORSTWACH...4

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Toruń, 13.12.2012 Co oznacza inteligentna specjalizacja? Inteligentna specjalizacja to: identyfikowanie wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r.

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4 Katowice, 28 marca 2014 r. Alokacja na działania skierowane dla Przedsiębiorców w okresie 2007-2013 Alokacja na poddziałania skierowane

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Marek Orszewski Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWZ Europa 2020 Unia Europejska wyznaczyła wizję społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE 2012 2011 Jakub Moskal Dyrektor, Departament Koordynacji Wdrażania Programów Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020 Założenia i oferowane możliwości wsparcia Łukasz Małecki Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Płock, 10 marca

Bardziej szczegółowo

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r.

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r. Rekomendacje dotyczące akcji informacyjnej o komplementarności z badania ewaluacyjnego pt. Analiza efektów komplementarności wsparcia pomiędzy projektami dofinansowanymi w ramach programów z perspektywy

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020

Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020 Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020 Agnieszka Pidek-Klepacz Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego w Lublinie Lublin,

Bardziej szczegółowo

Opracował: KB/BR Sprawdził: JJ Data: 21.09.2015 r. Dobry klimat do inwestycji

Opracował: KB/BR Sprawdził: JJ Data: 21.09.2015 r. Dobry klimat do inwestycji Opracował: KB/BR Sprawdził: JJ Data: 21.09.2015 r. Dobry klimat do inwestycji Spis treści Czym jest klaster?.... 3 SKM.... 6 Historia... 14 Perspektywy rozwoju SKM..... 17 Zainwestuj w Szczecineckim Klastrze

Bardziej szczegółowo

Analiza benchmarkingowa innowacyjności polskich regionów aneks dla województwa pomorskiego

Analiza benchmarkingowa innowacyjności polskich regionów aneks dla województwa pomorskiego Analiza benchmarkingowa innowacyjności polskich regionów aneks dla województwa pomorskiego Niniejsze opracowanie stanowi uzupełnienie Raportu pt. W czym tkwi sekret liderów innowacji? - analiza benchmarkingowa

Bardziej szczegółowo

SPO RZL. PARP jako Beneficjent Końcowy Działania 2.3. DZIAŁANIE 2.3. Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki

SPO RZL. PARP jako Beneficjent Końcowy Działania 2.3. DZIAŁANIE 2.3. Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki PARP jako Beneficjent Końcowy Działania 2.3 PRIORYTET 2 SPO RZL Rozwój społeczeństwa opartego na wiedzy DZIAŁANIE 2.3. Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki CEL: Podniesienie konkurencyjności i rozwój potencjału

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki

Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki Warszawa, 10 grudnia 2012 r. Strategia inteligentnej specjalizacji poziom krajowy Justyna Gorzoch, Departament Innowacji i Przemysłu, Ministerstwo Gospodarki Założenia strategii inteligentnej specjalizacji

Bardziej szczegółowo

Działania PARP w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Działania PARP w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 2014 Paulina Zadura-Lichota Dyrektor Departamentu Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Działania PARP w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Kraków,

Bardziej szczegółowo

Nowe działania planowane do realizacji przez PARP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój

Nowe działania planowane do realizacji przez PARP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014 Paulina Zadura-Lichota Dyrektor Departamentu Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Nowe działania planowane do realizacji przez PARP w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

OPOLSKIE CENTRUM ROZWOJU GOSPODARKI

OPOLSKIE CENTRUM ROZWOJU GOSPODARKI OPOLSKIE CENTRUM ROZWOJU GOSPODARKI Inicjatywy klastrowe na Śląsku Opolskim dr Rafał Klimek 1. Pojęcie i charakterystyka klastrów. Klaster to geograficzne skupisko wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

KLASTER DESIGNU, INNOWACJI I MODY

KLASTER DESIGNU, INNOWACJI I MODY KLASTER Jolanta Maria Kozak Prezes TML Prezes Klastra Designu Innowacji i Mody INICJATORZY KLASTRA: INICJATORZY KLASTRA INSTYTUCJA OKOŁOBIZNESOWA, W ramach tworzonego klastra odpowiada za pozyskiwanie

Bardziej szczegółowo

WiComm dla innowacyjnego Pomorza

WiComm dla innowacyjnego Pomorza Centrum Doskonałości WiComm WiComm dla innowacyjnego Pomorza Michał Mrozowski wicomm@wicomm.pl Centrum Doskonałości WiComm Inżynieria Systemów Komunikacji Bezprzewodowej Politechnika Gdańska Ul. Narutowicza

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia objęte patronatem Doliny Lotniczej Czy chcesz poznać odpowiedzi na pytania: Co to jest inteligentna specjalizacja - IS (ang. smart

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Kryteria merytoryczno-techniczne dopuszczające szczególne L.p. Kryterium tak nie nie dotyczy 1 Trwałość prowadzonej działalności z zakresu innowacji

Bardziej szczegółowo

Rola miast w polityce spójności

Rola miast w polityce spójności Rola miast w polityce spójności Plan prezentacji 1. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne podstawy prawne i cele wdrażania instrumentu 2. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego. Dokument przedstawia w formie tabelarycznej szacunkową

Bardziej szczegółowo

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r.

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r. Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Województwa Śląskiego Warszawa, 2 marca 2012r. 1. Inteligentna specjalizacja kraj czy region? 2. Inteligenta specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Specjalizacje lokalne, lokalne bieguny wzrostu. Gospodarka i przedsiębiorczość. Instytucje otoczenia biznesu i administracja Kultura innowacji.

Specjalizacje lokalne, lokalne bieguny wzrostu. Gospodarka i przedsiębiorczość. Instytucje otoczenia biznesu i administracja Kultura innowacji. Obszary wsparcia Świętokrzyskiego Systemu Innowacji / Zespół Problemowy Wiedza, umiejętności, kwalifikacje Rozwój kompetencji kadry dydaktycznej Rozwój kompetencji pracowników naukowych Rozwój kompetencji

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych O MJWPU RPO WM PO KL

Bardziej szczegółowo

B+R+I w programach operacyjnych 2014-2020

B+R+I w programach operacyjnych 2014-2020 B+R+I w programach operacyjnych 2014-2020 Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Poznań, 14 stycznia 2014 r. System dokumentów strategicznych i programowych Europa 2020 Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

POLISH WOOD CLUSTER. Koordynator: Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Sp. z o.o.

POLISH WOOD CLUSTER. Koordynator: Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Sp. z o.o. POLISH WOOD CLUSTER Koordynator: Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Sp. z o.o. Polish Wood Cluster jako przykład budowy powiązań kooperacyjnych i konkurencji przedsiębiorców Siedziba Polish Wood Cluster

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ Celem Programu jest promowanie inwestycji przedsiębiorstw w badania i innowacje oraz rozwijanie powiązań i synergii między przedsiębiorstwami, ośrodkami badawczo-rozwojowymi

Bardziej szczegółowo

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Kraków, 08 października 2015 r. Rafał Solecki - Dyrektor Małopolskie

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH. projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Grudzień 2013 r.

RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH. projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Grudzień 2013 r. RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Grudzień 2013 r. 1 1. Podstawy prawne Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 18 grudnia 2014 r. Negocjacje POIR z KE 8-10 lipca br. (Warszawa)

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa funduszy unijnych na lata 2014-2020. Słubice, 23 listopada 2012 r.

Nowa perspektywa finansowa funduszy unijnych na lata 2014-2020. Słubice, 23 listopada 2012 r. Nowa perspektywa finansowa funduszy unijnych na lata 2014-2020 Słubice, 23 listopada 2012 r. Plan prezentacji dotychczasowa wiedza nt. programowania funduszy 2014-2020 w Polsce, 12 postulatów organizacji

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Warszawa, 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ZGŁASZANIA UWAG do projektu Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020

FORMULARZ ZGŁASZANIA UWAG do projektu Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 FORMULARZ ZGŁASZANIA UWAG do projektu Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 1. Zgłaszane uwagi, postulaty, propozycje wraz z uzasadnieniem Lp. 1. 2. - 3. 4.

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020

Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Praktyczne aspekty aplikowania o finansowanie z Programu Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata - Dyrektor Departamentu Konkurencyjności i Innowacyjności, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin,

Bardziej szczegółowo

GRUPA COMBIDATA POLAND DOSTAWCA KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ EDUKACYJNYCH

GRUPA COMBIDATA POLAND DOSTAWCA KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ EDUKACYJNYCH GRUPA COMBIDATA POLAND DOSTAWCA KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ EDUKACYJNYCH z doświadczeniem sięgającym 20 lat Propozycja współpracy w zakresie pozyskiwania środków UE na rozwój kapitału ludzkiego Gdańsk, 5 kwiecień

Bardziej szczegółowo

Struktura PO KL. X Pomoc techniczna

Struktura PO KL. X Pomoc techniczna Możliwości wsparcia wolontariatu w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Priorytet VI i VII PO KL Struktura PO KL Priorytety centralne I Zatrudnienie i integracja społeczna II Rozwój zasobów ludzkich

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia)

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji województwa lubuskiego. Dokument przedstawia

Bardziej szczegółowo

Możliwości wsparcia przedsiębiorców w zakresie działalności B+R oraz innowacyjnej z Programu Inteligentny Rozwój 2014-2020

Możliwości wsparcia przedsiębiorców w zakresie działalności B+R oraz innowacyjnej z Programu Inteligentny Rozwój 2014-2020 Możliwości wsparcia przedsiębiorców w zakresie działalności B+R oraz innowacyjnej z Programu Inteligentny Rozwój 2014-2020 Iwona Wendel Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju 23 września

Bardziej szczegółowo

Programy Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w 2015 r. Programy Operacyjne, finansowanie prac B+R

Programy Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w 2015 r. Programy Operacyjne, finansowanie prac B+R Programy Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w 2015 r. Programy Operacyjne, finansowanie prac B+R J a c e k S my ł a Płock, 10 marca 2015 POIR Podstawowe informacje I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez

Bardziej szczegółowo