Czy jesteśmy w stanie osiągnąć remisję lub minimalną aktywność chorobową u chorych na RZS? Definicje Minimalnej Aktywności Chorobowej (MAC)

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Czy jesteśmy w stanie osiągnąć remisję lub minimalną aktywność chorobową u chorych na RZS? Definicje Minimalnej Aktywności Chorobowej (MAC)"

Transkrypt

1 7 Czy jesteśmy w stanie osiągnąć remisję lub minimalną aktywność chorobową u chorych na RZS? Piotr Wiland Znaczną część badań, w których osiągnięto stan remisji u dużej liczby chorych, stanowiły kontrolowane badania kliniczne. Nie oznacza to jednak, iż takie same wyniki nie są możliwe do osiągnięcia w zwykłej praktyce klinicznej przy całej gamie ograniczeń związanych z praktyką życia codziennego. Jeśli stan remisji może być traktowany przez niektórych praktyków jako cel trudno osiągalny, o ile nie dotyczy chorych ze stosunkowo łagodnym przebiegiem RZS, to istotne jest, aby coraz bardziej zbliżać się do tych ambitnych zamierzeń. Takie też były założenia wypracowania pojęcia Minimalnej Aktywności Chorobowej. Definicje Minimalnej Aktywności Chorobowej (MAC) Grupa Omeract (The Outcome Measures in Rheumatology) zaproponowała w ostatnich latach wstępną definicję tzw. Minimalnej Aktywności Chorobowej (MAC, ang. Minimal Disease Activity, MDA) [1]. MAC ma charakteryzować grupę chorych na RZS, którzy są w okresie przejściowym dla osiągnięcia remisji, czyli pomiędzy umiarkowaną aktywnością choroby a remisją. Dzięki temu MAC może być łatwiejszym celem do osiągnięcia w codziennej praktyce klinicznej. Definicja MAC jest wciąż na etapie walidacji i wstępnych opracowań. Wells i wsp. podali dwie definicje MAC, z których jedna oparta jest na kryteriach odpowiedzi wg ACR i WHO/ILAR, druga zaś na definicji DAS [2]. Spotkać też można w piśmiennictwie wstępne definicje MAC w oparciu o SDAI, CDAI i PAS.

2 112 Piotr Wiland Czy jesteśmy w stanie osiągnąć remisję lub minimalną aktywność Definicja MAC oparta na składowych wg WHO/ILAR U chorego można rozpoznać MAC, gdy nie stwierdza się u niego obrzękniętych ani bolesnych stawów, OB zaś 10 lub u chorego powinno być spełnionych przynajmniej 5 z 7 poniższych kryteriów: 1. Ból (0 10) 2 2. LOS (Liczba Obrzękniętych Stawów) (0 28) 1 3. LBS (Liczba Bolesnych Stawów) (0 28) 1 4. HAQ (0 3) 0,5 5. Ocena lekarza aktywności choroby (0 10) 1,5 6. Ocena chorego aktywności choroby (0 10) 2 7. OB 20 Inne definicja MAC oparte na DAS28, SDAI i CDAI oraz PAS U chorego można rozpoznać MAC, gdy nie stwierdza się u niego obrzękniętych ani bolesnych stawów, OB zaś 10 lub u chorego DAS28 2,85. Natomiast Minimalna Aktywność Chorobowa dla innych wskaźników aktywności RZS występuje, gdy: SDAI 11 [8,6; 8,7] CDAI 10 [8,6; 8,7] PAS 1,75 [8,3] Minimalna aktywność chorobowa u chorych na RZS w Stanach Zjednoczonych Wolfe i wsp. porównywali częstość MAC wedle przyjętych definicji i remisji w oparciu o dane pochodzące z National Data Bank for Rheumatic Diseases (NDB). Ten rejestr wywodzi się z prowadzonych prospektywnie co pół roku szczegółowych kwestionariuszy wśród reumatologów ze Stanów Zjednoczonych [5]. Z kolei dane kliniczne pozwalające na obliczenie DAS28 wzięte były z innego banku danych obejmującego 619 chorych na RZS (RAES, Rheumatoid Arthritis Evaluation Study). Przedmiotem zainteresowania był wpływ leczenia blokującego TNF na osiągnięcie przez chorych MAC oraz określenie, na ile MAC poprawia długoterminową prognozę choroby. Stąd też analizowano przypadki chorych, u których ukończono przynajmniej trzy wizyty, na których wypełniali oni w odstępie pół roku kwestionariusze dotyczące ich stanu zdrowia, a nie otrzymywali leczenia anty-tnf przy pierwszej obserwacji (n = 7433). Przy zastosowaniu definicji MAC wg WHO/ILAR jej częstość wynosiła wg obu baz danych 20,6% 20,8%, natomiast MAC wynikająca z DAS28 dotyczyła 22,5% 22,1% chorych. Znacznie trudniej zaś było uzyskać w tych grupach chorych remisję. Jej częstość gdy odnosiła się do definicji remisji wg PAS ( 0,5) była trzykrotnie mniejsza (7%). Natomiast wg kryteriów DAS28 (< 2,6) remisja występowała u 15,7% chorych. Gdy oceniano utrzymywanie się MAC i remisji przynajmniej na kolejnych dwóch wizytach półrocznych, odsetek wśród chorych MAC zmniejszył się o 33%, remisji zaś o 43%. Należy dość rozważnie wyciągać wnioski z wpływu stosowanych leków na MAC. To, że częściej MAC czy remisja występowały u chorych biorących hydroksychlorochinę (OR = 1,4) niż prednizon (OR = 0,5), anty-tnf (OR = 0,8) czy leflunomid (OR = 0,7) w odstępie pół roku, wynika z faktu, że u chorych z cięższym przebiegiem RZS stosowano bardziej intensywne leczenie [5]. W tej populacji chorych odsetek chorych, którzy przed włączeniem leków blokujących TNF nie mieli MAC, a pojawiła się ona po ich zastosowaniu, nie był zbyt duży. Wynosił odpowiednio po 2 latach 4,1%, po 6 latach zaś 7,6% chorych na RZS. Dla przykładu, gdy oceniano pod tym samym względem osoby, którym nie podawano leków biologicznych, proporcje te po 2 i 6 latach były nawet nieznacznie większe (5,1% i 9,3%). Z uwagi na charakter badania nie można tutaj czynić bezpośrednich porównań. Jest to jednak bardzo znacząca różnica w stosunku do wyników niedawno prowadzonych badań klinicznych, w których ten odsetek był wielokrotnie większy (np. w TEMPO gdy DAS44 < 1,6 było 35% chorych poddanych leczeniu skojarzonemu) [6]. W obserwacji, którą prowadzili Wolfe i wsp., MAC miała bardzo korzystny wpływ na długotrwałą prognozę choroby. U chorych poniżej 62. roku życia obserwowano ponaddziesięciokrotne zmniejszenie ryzyka utraty zdolności do pracy (2,4% v. 28,0%) u osób z MAC w porównaniu z tymi z większą aktywnością; dwukrotnie rzadziej też występowała u nich operacja wszczepienia endoprotezy (10,1%

3 114 Piotr Wiland Czy jesteśmy w stanie osiągnąć remisję lub minimalną aktywność v. 22.1%) oraz co najważniejsze miało to także wpływ na śmiertelność (3,3% v. 6,9%). Godne odnotowania jest również to, że nawet u osób z RZS trwającym dłużej niż 30 lat niezdolność do pracy przy MAC była mniejsza niż 8%, gdy zaś stwierdzano większą aktywność RZS, odsetek chorych niepracujących zarobkowo był > 30%. Porównanie częstości uzyskania remisji w zależności od definicji oraz kraju Sokka i wsp. porównywali częstość osiągania remisji, analizując różne definicje remisji w 24 różnych krajach, głównie z Europy (w tym i w Polsce) [7]. Baza danych obejmowała 5848 chorych pochodzących z 67 różnych ośrodków, którzy byli oceniani według standardowego protokołu wypełnianego przez lekarza. Ten protokół zawierał dane odnoszące się do stosowanych leków modyfikujących przebieg choroby (LMPC), współistniejących chorób, badania 42 stawów, oceny aktywności choroby, parametrów laboratoryjnych, stopnia uszkodzenia stawów i innych parametrów RZS. W tym badaniu były również kwestionariusze wypełniane przez chorego (w tym kwestionariusz HAQ). Oceniano w nim sześć różnych definicji remisji. Najtrudniejsze do osiągnięcia remisji w tej grupie chorych były kryteria ACR (8,6%), a w dalszej kolejności uproszczone kryteria klinicznej remisji wg Clin42 (10,6%) i Clin28 (12,6%), CDAI (13,8%), kryteria MD według oceny lekarskiej (14,2%), RAPID3 (14,3%). Najłatwiej było chorym spełnić kryteria DAS28 (19,6%), które są najszerzej stosowane w badaniach klinicznych. Istniały też bardzo duże różnice pomiędzy krajami. Z jednej strony w takich krajach, jak Grecja, Holandia i Hiszpania, częstość remisji według wszystkich sześciu jej definicji wahała się od 14,2% do 40,8%. Z drugiej zaś było 9 krajów, jak Argentyna, Estonia, Rosja, Łotwa, Polska, Węgry, Litwa, Serbia i Kosowo, w których częstość remisji niezależnie od definicji była poniżej 10%. W Polsce te dane były znacząco niższe niż średnia we wszystkich definicjach remisji; wynosiła ona od 1,1% do 5,5% wg RAPID3 i 3,5% wg DAS28. Według bazy danych QUEST-RA remisja RZS występowała niezależnie od definicji częściej u mężczyzn niż u kobiet [7]. Wtedy gdy brano pod uwagę chorych, u których nie stwierdzano żadnego obrzękniętego stawu, mniejsza częstość remisji u kobiet mogła być odnoszona do takich wskaźników, jak liczba bolesnych stawów, większa wartość OB czy własna ocena chorych. Stąd też większy odsetek w osiągnięciu remisji może być związany nie tylko z aktywnością RZS, ale i samym pomiarem. Wpływ glikokortykoidów na występowanie remisji w RZS W 2009 r. szwedzcy autorzy reprezentujący BARFOT opublikowali wyniki czteroletniej obserwacji chorych biorących udział w wieloośrodkowym badaniu [8]. Porównywali efekty kojarzenia LMPC i 7,5 mg prednizolonu względem podawania wyłącznie LMPC przez pierwsze 2 lata u 250 chorych na wczesne RZS. W rozszerzonym badaniu 150 chorych wyraziło zgodę na dalszą obserwację. U większości kontynuowano podawanie LMPC (najczęściej MTX lub SSZ, ale 19 21% nie brało żadnych LMPC). W tej grupie 86 chorych nie zażywało glikokortykoidów (GKS), a 64 stosowało już wcześniej prednizolon. Przez pierwsze 2 lata pomiędzy obiema grupami chorych istniała istotna różnica w częstości uzyskiwanej remisji (55% v. 30% po 2 latach w grupie z prednizolonem i bez prednizolonu). Po 4 latach te dysproporcje się wyrównywały i około 40% pozostawało w remisji. Nie potwierdzono wpływu podawania GKS przez pierwsze 2 lata na progresję radiologiczną po 2 latach od ich odstawienia, gdy nie brano pod uwagę remisji jako czynnika wyróżniającego. Natomiast w przypadku remisji po 2 latach podawania 7,5 mg prednizolonu chorzy ci mieli mniejsze zmiany strukturalne zarówno po 2, jak i 4 latach w porównaniu z chorymi tak samo leczonymi, ale niebędącymi w remisji. Wyniki badania wypadły odmiennie niż wyniki badania COBRA, w którym bardziej intensywne leczenie prednizolonem do 28. tygodnia i LMPCh w skojarzeniu przyniosło mniejsze uszkodzenie radiologiczne po 4 latach, niezależnie od rodzaju leku modyfikującego [9].

4 116 Piotr Wiland Czy jesteśmy w stanie osiągnąć remisję lub minimalną aktywność Natomiast 2-letnie stosowanie GKS miało wpływ na indeks HAQ zarówno po 2, jak i 4 latach, co autorzy tłumaczą jednoczesnym zmniejszeniem aktywności choroby i uszkodzenia strukturalnego. Odmienne wnioski dotyczące wpływu GKS na wartość HAQ wyciągnęli Iikuni i wsp. z prospektywnego czteroletniego badania 214 chorych na RZS o małej aktywności choroby (DAS28 < 3,2) [10]. W tej grupie 25,7% stosowało codziennie GKS (średnio 4,2 mg prednizolonu/dzień), a 74,3% brało GKS w sposób nieregularny lub nie brało ich wcale. W obu grupach następowała poprawa parametrów związanych z aktywnością choroby (jak np. DAS28) w ciągu tych 4 lat; jedyna różnica dotyczyła indeksu HAQ, którego pogorszenie wartości występowało jedynie w grupie osób stale przyjmujących GKS. Stąd autorzy japońscy na podstawie wyników swej pracy stawiają inną hipotezę: przypuszczają, że podawanie glikokortykoidów może nie zapobiegać destrukcji kostnej, co z kolei wpływa na sprawność chorego. Przyczyna tych rozbieżności może zależeć od czasu trwania RZS. Grupa badana miała stosunkowo długi średni okres trwania choroby (10,7 roku), znacznie dłuższy niż chorzy objęci obserwacją w BARFOT. Inne badanie prowadzone we Włoszech dotyczyło podawania GKS u chorych z wczesnym RZS (< 1 rok) [11]. Byli oni randomizowani do grupy otrzymującej (lub nieotrzymującej) małą dawkę prednizonu w skojarzeniu z LMPC przez okres 2 lat. W każdej grupie badanej było 105 chorych nieróżniących się istotnie pod względem parametrów klinicznych. W pierwszym roku podawania chorzy biorący prednizon osiągali dłużej i częściej remisję kliniczną, co było również widoczne w drugim roku terapii. Remisja we wczesnym zapaleniu stawów bez konieczności podawania leków Szybkie włączanie LMPC po ustaleniu rozpoznania RZS oraz regularne monitorowanie aktywności choroby spowodowały, że w ostatnich latach zwiększa się częstość remisji u chorych z wczesnym RZS. To z kolei skłania do podtrzymywania remisji podczas stosowanego leczenia, a niekiedy do stopniowego odsta- wienia i utrzymania remisji bez konieczności farmakoterapii. Badanie BeSt, zaprojektowane i prowadzone przez holenderskich reumatologów, było opracowane dla leczenia chorych na RZS < 2 lata, z aktywną postacią choroby. Chorzy byli randomizowani do 4 grup różniących się sposobem leczenia. Po 2 latach w tzw. fazie rozszerzonej, gdy przez kolejne 6 miesięcy (w czasie 2 wizyt) utrzymywała się remisja kliniczna (indeks DAS < 1,6), a chory był poddawany monoterapii, można było zmniejszać dawkę leku aż do całkowitego odstawienia. Punktami końcowymi rozszerzonego protokołu opublikowanego w 2009 roku przez van der Kooija i wsp. były: odsetek chorych będących w remisji bez leczenia po 4 latach, stopień sprawności (wartość HAQ) oraz stopień progresji radiologicznej w ciągu 4 lat od rozpoczęcia terapii [12]. Po 4 latach ciągłej terapii monitorowanej wartością DAS u 81% chorych osiągnięto małą aktywność choroby, a kliniczna remisja (DAS < 1,6) wystąpiła u 43%; w obu sytuacjach nie było istotnych różnic pomiędzy poszczególnymi sposobami leczenia. Remisja bez konieczności podawania leków wystąpiła natomiast pomiędzy 24. a 48. tygodniem u 20% wszystkich chorych (21%, 17%, 16% i 27% w grupach leczenia 1. 4.) i utrzymywała się średnio przez 9 miesięcy. Po 4 latach odsetek chorych z remisją bez leków był mniejszy (13%), gdyż u 36 chorych (35% z ogólnej liczby) trzeba było włączyć ponownie MTX lub SSZ z powodu zwiększenia DAS ponad 1,6. Przy podawaniu na początku MTX w monoterapii remisja bez leków pojawiała się u 12 14% chorych, słabsze wyniki (8%) dotyczyły łączenia z dużymi dawkami prednizonu, a najlepsze występowały, gdy leczenie rozpoczynano od kombinacji INF z MTX (18%). Wyniki te są obiecujące, gdyż dotychczas obserwowano w badaniach obserwacyjnych średnio około 5% chorych z remisją bez leczenia. Ponadto najczęściej obserwowano częste ponowne zaostrzenia choroby w krótkim czasie. Remisja bez leków pojawiała się częściej u chorych z nieobecnością przeciwciał antycytrulinowych (anty-ccp), krótkim czasem trwania objawów do inicjacji leczenia oraz u mężczyzn. Do częstszej remisji przyczyniał się także łagodniejszy przebieg RZS na początku choroby. Jednocześnie w tej podgrupie przed leczeniem u 69% osób były obecne nadżerki, 52% miało czynnik reumatoidalny (RF), u 43% wykazano przeciw-

5 118 Piotr Wiland Czy jesteśmy w stanie osiągnąć remisję lub minimalną aktywność ciała anty-ccp, a DAS wynosił średnio 4,1. Po 4 latach utrzymywała się korzystna poprawa indeksu HAQ o 0,8, tak jak w okresie 2-letnim. Pomimo remisji klinicznej bez leczenia progresja radiologiczna po 4 latach była stwierdzana w zależności od sposobu leczenia u 10 33% chorych. Zdjęcie radiologiczne w tym badaniu wykonywano po 4 latach. Nie można więc ustalić, czy uszkodzenie strukturalne postępowało pomimo remisji klinicznej czy też remisja dotyczyła okresu inicjacji leczenia. W innym badaniu van der Woude i wsp. analizowali przypadki chorych z wczesnym zapaleniem stawów (WZS) bez uprzednio restrykcyjnie założonego sposobu terapii [13]. W celu określenia częstości wystąpienia remisji bez konieczności stałego podawania klasycznego LMPC oraz wykrycia czynników predysponujących badacze porównywali dwie grupy chorych z różnych krajów. Byli to chorzy (n = 454) z Kliniki Wczesnego Zapalenia Stawów w Leiden oraz 895 pacjentów pochodzących z British Early Rheumatoid Arthritis (ERAS). Wszyscy spełniali kryteria ACR z 1987 r. i byli leczeni klasycznymi LMPC. Pojęcie utrzymującej się remisji bez leków przypisywano tym chorym, u których przez rok spełnione były trzy warunki: 1) nie stosowano w tym czasie LMPC, 2) nie było obrzękniętych stawów, 3) klasyfikacji remisji wolnej od leków dokonywał reumatolog. Remisję bez leków uzyskano u 68 z 454 chorych (15%) w grupie holenderskiej i u 84 z 895 chorych (9,4%) w grupie brytyjskiej, średnio po mniej więcej 3,5 roku od ustalenia rozpoznania. W obu badanych grupach stwierdzono, że na wystąpienie remisji miały wpływ następujące czynniki: ostry początek choroby, krótki czas trwania objawów przed włączeniem LMPC, niepalenie papierosów, mniejsze zmiany radiologiczne na początku choroby, nieobecność RF w klasie Ig M, nieobecność przeciwciał anty-ccp2 i shared epitope HLA. W grupie angielskich chorych czynnikiem rokowniczym była również mała aktywność choroby na początku. Analizując te zmia- ny w analizie wielowariantowej, wykazano następujące niezależne czynniki predykcyjne: czas trwania objawów przed włączeniem terapii i nieobecność autoprzeciwciał (przeciwciał anty-ccp2 i RF klasy Ig M). Wcześniejsze doniesienia o uzyskiwaniu remisji (10 20%) dotyczyły jednokrotnego uzyskania remisji, a nie tak jak w tym badaniu stanu remisji utrzymującego się nieprzerwanie przez rok. Nie wykazano różnic w częstości remisji w grupie chorych z Leiden, gdy analizowano oddzielnie trzy różne okresy rozpoczęcia obserwacji, a więc odzwierciedlających również trzy różne strategie lecznicze. Chorzy, którzy ostatecznie uzyskali remisję, byli leczeni mniej intensywnie (około 25% chorych otrzymywało jedynie niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)), a osoby, którym podawano LMPC, miały mniejszą szansę uzyskania remisji. Należałoby to tłumaczyć tym, iż chorzy w grupie remisji od samego początku mogli być uważani przez lekarzy prowadzących za mających na tyle łagodną postać choroby, że nie wymagali podawania LMPC. Z obu prac można więc wyciągnąć różne wnioski, z tym że doniesienie van der Woudego jest niewątpliwie bliższe codziennej praktyce klinicznej i obejmowało znacznie większą liczbę chorych. Czy jesteśmy w stanie osiągnąć remisję lub minimalną aktywność chorobową u większej liczby chorych na RZS niż obecnie? Na zakończenie powracam do odpowiedzenia na nieco zmienione pytanie będące tytułem tego rozdziału. Szczególnie ważne jest to pytanie w odniesieniu do częstości remisji obserwowanej w Polsce wg badań Sokki i wsp. w porównaniu z innymi krajami europejskimi [7]. Bardzo istotne dla poprawy stanu rzeczy jest efektywne wprowadzanie do codziennej praktyki klinicznej leczenia celowego (Treatment to Target, T2T) oraz 15 rekomendacji wypracowanych przez EULAR i niedawno opublikowanych [14, 15]. Każda z ustalonych rekomendacji ma istotne znaczenie, ale szczególną uwagę należy zwrócić na te z nich, które mogą się przyczynić nie

6 120 Piotr Wiland Czy jesteśmy w stanie osiągnąć remisję lub minimalną aktywność tylko do zwiększenia częstości remisji, ale także do uzyskania jak największych korzyści z tego stanu, zarówno z perspektywy chorego, jak i pośrednio z perspektywy społecznej, jeśli weźmie się pod uwagę zmniejszenie innych kosztów, oraz do zwiększenia produktywności i podniesienia jakości życia. Wśród rekomendacji bezpośrednio dotyczących remisji należy wymienić: Zalecenie 1. aby leczenie syntetycznymi LMPC wprowadzać od razu, jak tylko zostanie postawione rozpoznanie RZS. Zalecenie 2. aby celem leczenia było osiągnięcie remisji lub małej aktywności choroby tak szybko, jak to jest możliwe u każdego chorego; tak długo jak ten cel nie zostanie osiągnięty, terapia powinna być odpowiednio dopasowywana przez częste kontrolowanie chorego (co 1 3 miesiące) i ściśle monitorowana. Uważa się, że przy tym sposobie leczenia termin 3 miesięcy od rozpoczęcia terapii jest pożądanym okresem do osiągnięcia przynajmniej małej aktywności choroby, natomiast do 6 miesięcy powinna zostać osiągnięta remisja lub minimalna aktywność choroby. Oczywiście, należy do tych celów podchodzić indywidualnie w zależności od stanu chorego i nie można oczekiwać, że duża liczba chorych z bardzo dużą wyjściową wartością DAS (i dłużej trwającym RZS) osiągnie szybko stan małej aktywności choroby. Osoby długo chorujące na RZS, u których często nie można wywołać całkowitego wygaszenia procesu zapalnego, często odczuwają swój stan małej aktywności jako optymalny. Intensyfikacja leczenia po to, aby za wszelką cenę uzyskać stan remisji, może być czasem nieakceptowana przez takiego chorego i niesie ze sobą ryzyko częstszych objawów niepożądanych; przy dopasowywaniu terapii należy najpierw rozważać zwiększenie dawki, a nie zmianę jednego LMPC na inny. Dopiero w sytuacji, gdy nie ma żadnego efektu w ciągu pierwszych 3 miesięcy, można próbować zmieniać lek modyfikujący. Tutaj trzeba wspomnieć, że obecnie w Unii Europejskiej jest zarejestrowanych w leczeniu RZS więcej leków biologicznych niż leków syntetycznych. W Polsce sytuacja dostępności leków dla chorych na RZS jest jeszcze gorsza niż w innych krajach europejskich, gdyż obecnie (w sierpniu 2010) spośród wymienionych w zaleceniach EULAR pod numerami 4. i 5. czterech syntetycznych LMPC tylko dwa (MTX w postaci doustnej i sulfasalazyna) są łatwo dostępne. Leflunomid i MTX do podawania podskórnego pozostają w ograniczonym zakresie dostępne dla chorych na RZS tylko w ramach programu terapeutycznego, sole złota zaś są w ogóle niedostępne w sprzedaży w Polsce. Zalecenie 12. jeśli u chorego utrzymuje się remisja, to po stopniowym zmniejszeniu dawki glikokortykoidów można rozważyć zmniejszanie dawki leku biologicznego, ale należy kontynuować podawanie syntetycznego leku modyfikującego. Zmniejszanie leku biologicznego może nastąpić poprzez wydłużenie okresu między podaniem kolejnych dawek lub zmniejszenie jego dawki. Choć nie ma jednolitych poglądów na to, jak długo ma trwać utrzymująca się remisja, to według opinii ekspertów powinna ona wynosić co najmniej 12 miesięcy. Zalecenie 13. u chorego z utrzymującym się długo stanem remisji można w pewnych okolicznościach rozważać ostrożne zmniejszanie dawki syntetycznego LMPC, jeśli poprzednio zostały odstawione glikokortykoidy oraz leki biologiczne; taka decyzja powinna być przedmiotem rozmowy lekarza z chorym. W świetle jednak dotychczas znanych danych, które wykazywały, że odstawienie LMPC wiązało się ze zwiększonym ryzykiem zaostrzenia, takie postępowanie musi być bardzo ostrożne i ściśle monitorowane. W praktyce klinicznej ważne jest nie tylko to, jaki odsetek chorych w danym ośrodku osiągnął remisję czy minimalną aktywność choroby, ale również to, u jak wielu chorych nadal utrzymuje się duża aktywność RZS. W badaniu ASPIRE (n = 1049 chorych) dotyczącym wczesnego RZS po roku leczenia wykazano, że kryteria remisji SDAI spełniało 21% chorych leczonych MTX z infliksymabem, a duża aktywność RZS dotyczyła mniej niż 15%; natomiast przy podawaniu tylko MTX w remisji było 12% chorych; duża aktywność RZS zaś cechowała ponad 28% chorych na RZS [16]. W ośrodku akademickim w Wiedniu około 25% (1 : 4) chorych jest w stanie remisji, natomiast duża aktywność choroby dotyczy 5% chorych (1 : 20) [17].

7 122 Piotr Wiland Czy jesteśmy w stanie osiągnąć remisję lub minimalną aktywność Reasumując, remisja może być realnym celem u wielu chorych nie tylko w badaniach klinicznych, ale i w zwykłej praktyce klinicznej. Wymaga to zarówno lepszej, częstszej opieki nad chorymi na RZS, szczególnie w praktyce ambulatoryjnej, jak i znacznie lepszej dostępności do leków modyfikujących, i syntetycznych, i biologicznych, w tym leków o innym mechanizmie działania niż blokowanie TNF. Piśmiennictwo 1. Wells G.A., Boers M., Shea B. i wsp. Minimal disease activity for rheumatoid arthritis: a preliminary definition. J Rheumatol 2005; 32: Wells G., Boers M., Tugwell for the MDA Working Group. Low disease activity state in rheumatoid arthritis: concepts and derivation of minimal activity. Clin Exp Rheumatol 2006; 24 (Suppl 43): Aletaha D., Ward M.M., Machold K.P. i wsp. Remission and active disease in rheumatoid arthritis. Defining criteria for disease activity states. Arthritis Rheum 2005; 52: Aletaha D., Smolen J. The Simplified Disease Activity Index (SDAI) and The Clinical Disease Activity Index (CDAI): A review of their usefulness and validity in rheumatoid arthritis. Clin Exp Rheumatol 2005; 23 (Suppl 39): Wolfe F., Rasker J.J., Boers M. i wsp. Minimal disease activity, remission, and the long-term outcomes of rheumatoid arthritis. Arthritis Care & Research 2007; 57: Choy E.H. Two is better than one? Combination therapy In rheumatoid arthritis. Rheumatology (Oxford) 2004; 43: Sokka T., Hetland M.L., Mäkinen H. i wsp. Remission and rheumatoid arthritis. Data on patients receiving usual care in twenty-four countries. Arthritis Rheum 2008; 58: Hafström I., Albertsson K., Boonen A. i wsp. Remission achieved after 2 years treatment with low-dose prednisolone in addition to disease-modifying anti-rheumatic drugs in early rheumatoid arthritis is associated with reduced joint destruction still present after 4 years: an open 2-year continuation study. Ann Rheum Dis 2009; 68: Landewé R.B.M., Boers M., Verhoeven A.C. i wsp. COBRA combination therapy in patients with early rheumatoid arthritis: long-term structural benefits of a brief intervention. Arthritis Rheum 2002; 46: Iikuni N., Inoue E., Tanaka E. i wsp. Low disease activity state with corticosteroid may not represent true low disease activity state in patients with rheumatoid arthritis. Rheumatology 2008; 47: Todoerti M., Sciré C.A., Boffini N. i wsp. Early disease control by lowdose prednisone comedication may affect the quality of remission in patients with early rheumatoid arthritis. Ann N Y Acad Sci 2010; 1193 (1): van der Kooij S.M., Goekoop-Ruiterman Y.P.M., de Vries-Bouwstra J.K. i wsp. Drug-free remission, functioning and radiographic damage after 4 years of response-driven treatment in patients with recentonset rheumatoid arthritis. Ann Rheum Dis 2009; 68: van der Woude D., Young A., Jayakumar K. i wsp. Prevalence of and predictive factors for sustained disease-modifying antirheumatic drug-free remission in rheumatoid arthritis: results from two large early arthritis cohorts. Arthritis Rheum 2009; 60: Smolen J.S., Aletaha D., Bijlsma J.W. i wsp. Treating rheumatoid arthritis to target: recommendations of an international task force. Ann Rheum Dis 2010; 69: Smolen J.S., Landewé R., Breedveld F.C. i wsp. EULAR recommendations for the management of rheumatoid arthritis with synthetic and biological disease-modifying antirheumatic drugs. Ann Rheum Dis 2010; 69: Smolen J.S., Han C., van der Heijde D. i wsp. Radiographic changes in rheumatoid arthritis patients attaining different disease activity states with methotrexate monotherapy and infliximab plus methotrexate: the impacts of remission and tumour necrosis factor blockade. Ann Rheum Dis 2009; 68: Mierau M., Scoets M., Gonda G. i wsp. Assessing remission in clinical practice. Rheumatology (Oxford) 2007: 46:

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Długoterminowa skuteczność golimumabu u pacjentów z zapalnymi spondyloartropatiami wtorek, 03 lutego :06

Długoterminowa skuteczność golimumabu u pacjentów z zapalnymi spondyloartropatiami wtorek, 03 lutego :06 Skuteczność leczenia zapalnych chorób reumatycznych poprawiła się istotnie w ostatnich latach. Złożyło się na to wiele czynników, do których można zaliczyć wczesną diagnostykę i szybkie rozpoczynanie odpowiedniej

Bardziej szczegółowo

Leczenie łuszczycowego zapalenia stawów biologicznymi lekami modyfikującymi

Leczenie łuszczycowego zapalenia stawów biologicznymi lekami modyfikującymi PRACA POGLĄDOWA Forum Reumatol. 2015, tom 1, nr 1, 25 29 Copyright 2015 Via Medica ISSN 2450 3088 Marcin Milchert, Marek Brzosko www.fr.viamedica.pl Klinika Reumatologii i Chorób Wewnętrznych, Pomorski

Bardziej szczegółowo

Metotreksat - mity i fakty. Co o stosowaniu tego leku mówią badania środa, 02 lipca :47

Metotreksat - mity i fakty. Co o stosowaniu tego leku mówią badania środa, 02 lipca :47 Metotreksat - podstawowy lek stosowany zgodnie z zaleceniami EULAR w pierwszej linii leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) - nie posiada ulotki przygotowanej dla pacjentów reumatoidalnych. Część

Bardziej szczegółowo

Reumatoidalne zapalenie stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów Zalecenia postępowania diagnostycznego i terapeutycznego/ Recommendations for diagnosis and treatment Reumatologia 2012; 50, 2: 83 90 Reumatoidalne zapalenie stawów Rheumatoid arthritis Piotr Głuszko 1,

Bardziej szczegółowo

"Ścieżka leczenia chorych na RZS w Polsce"

Ścieżka leczenia chorych na RZS w Polsce "Ścieżka leczenia chorych na RZS w Polsce" Jakie bolączki często dotykają chorych na RZS w Polsce? Długi proces diagnozy i oczekiwania na wizytę u specjalisty reumatologa Małe możliwości diagnostyczne

Bardziej szczegółowo

Reumatoidalne zapalenie stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego : 4 11 DOI: 10.5114/reum.2016.59992 Reumatoidalne zapalenie stawów Rheumatoid arthritis Piotr Głuszko 1, Anna Filipowicz-Sosnowska 2, Witold Tłustochowicz

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

i leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów (Lab Forum 2008) (www.roche.pl/fmfiles/re7190002/rdp/labforum/labforum36.pdf) 2

i leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów (Lab Forum 2008) (www.roche.pl/fmfiles/re7190002/rdp/labforum/labforum36.pdf) 2 Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) podstawowe informacje 1. Reumatoidalne zapalenie stawów Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) należy do grupy chorób reumatycznych. Jest to przewlekłe, postępujące schorzenie

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Wczesne zapalenia stawów raport Instytut Reumatologii. Post EULAR inne aktualności w reumatologii.

Wczesne zapalenia stawów raport Instytut Reumatologii. Post EULAR inne aktualności w reumatologii. Wczesne zapalenia stawów raport Instytut Reumatologii. Post EULAR inne aktualności w reumatologii. Brygida Kwiatkowska Klinika Wczesnego Zapalenia Stawów Instytut Reumatologii w Warszawie Występowanie

Bardziej szczegółowo

Przełom I co dalej. Anna Kostera-Pruszczyk Katedra i Klinika Neurologii Warszawski Uniwersytet Medyczny

Przełom I co dalej. Anna Kostera-Pruszczyk Katedra i Klinika Neurologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Przełom I co dalej Anna Kostera-Pruszczyk Katedra i Klinika Neurologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Przełom miasteniczny Stan zagrożenia życia definiowany jako gwałtowne pogorszenie opuszkowe/oddechowe

Bardziej szczegółowo

Wczesna diagnostyka w reumatologii jak leczyć szybciej, skuteczniej i taniej.

Wczesna diagnostyka w reumatologii jak leczyć szybciej, skuteczniej i taniej. Wczesna diagnostyka w reumatologii jak leczyć szybciej, skuteczniej i taniej. Brygida Kwiatkowska Narodowy Instytut Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher Wiek

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte na kryteriach

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYPADKU Nr. 1. PROF. dr hab. med MAŁGORZATA WISŁOWSKA. KLINIKA REUMATOLOGI I CHORÓB WEWNĘTRZNYCH CSK MSWiA WARSZAWA, Wołoska

OPIS PRZYPADKU Nr. 1. PROF. dr hab. med MAŁGORZATA WISŁOWSKA. KLINIKA REUMATOLOGI I CHORÓB WEWNĘTRZNYCH CSK MSWiA WARSZAWA, Wołoska OPIS PRZYPADKU Nr. 1 PROF. dr hab. med MAŁGORZATA WISŁOWSKA KLINIKA REUMATOLOGI I CHORÓB WEWNĘTRZNYCH CSK MSWiA WARSZAWA, Wołoska 137 02-507 70-letnia kobieta z cukrzycą i miażdżycą tętnic obwodowych została

Bardziej szczegółowo

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45)

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 732 Poz. 71 Załącznik B.36. LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M

Bardziej szczegółowo

Projekt Move to Work

Projekt Move to Work Projekt Move to Work Projekt Move to Work jest kontynuacją rozpoczętej w 2011 r. polskiej edycji międzynarodowego projektu Fit for Work. Stowarzyszenie CEESTAHC zaangażowało się w realizację projektu Fit

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 589 Poz. 86 Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie

Bardziej szczegółowo

Astma trudna w leczeniu czy możemy bardziej pomóc choremu? Maciej Kupczyk Klinika Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Astma trudna w leczeniu czy możemy bardziej pomóc choremu? Maciej Kupczyk Klinika Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi Astma trudna w leczeniu czy możemy bardziej pomóc choremu? Maciej Kupczyk Klinika Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi Astma trudna do leczenia CIĘŻKA UMIARKO WANA ŁAGODNA

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo

Porównanie zmian w programie lekowym B.33 w części dotyczącej MIZS przed i po 1 maja 2016

Porównanie zmian w programie lekowym B.33 w części dotyczącej MIZS przed i po 1 maja 2016 Porównanie zmian w programie lekowym B.33 w części dotyczącej MIZS przed i po 1 maja 2016 OBOWIĄZUJE od 1 maja 2016 zmiany oznaczono kolorem 1. Kryteria kwalifikacji: 1. Kryteria kwalifikacji: Przed 1

Bardziej szczegółowo

Raport podstawowy. Data utworzenia: 22.07.2009 Warszawa

Raport podstawowy. Data utworzenia: 22.07.2009 Warszawa Opracowanie wyników ankiety przeprowadzonej w ośrodkach uczestniczących w Ewidencji pacjentów w terapii biologicznej reumatoidalnego zapalenia stawów w Polsce Raport podstawowy Opracowanie raportu M. Niewada,

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32.a. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE

Bardziej szczegółowo

Poradnik dla pacjentów Leczenie ukierunkowane na cel w reumatoidalnym zapaleniu stawów. Aby zrozumieć ideę T2T

Poradnik dla pacjentów Leczenie ukierunkowane na cel w reumatoidalnym zapaleniu stawów. Aby zrozumieć ideę T2T Poradnik dla pacjentów Leczenie ukierunkowane na cel w reumatoidalnym zapaleniu stawów Aby zrozumieć ideę T2T Wstęp Zapoznajmy się z nowym sposobem leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) Leczenie

Bardziej szczegółowo

Analiza leczenia ambulatoryjnego metotreksatem chorych na reumatoidalne zapalenie stawów

Analiza leczenia ambulatoryjnego metotreksatem chorych na reumatoidalne zapalenie stawów Artykuł oryginalny/original paper Reumatologia 9;, : Analiza leczenia ambulatoryjnego metotreksatem chorych na reumatoidalne zapalenie stawów Analysis of outpatient administration of methotrexate for rheumatoid

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta

Aneks III. Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Aneks III Zmiany w odpowiednich punktach charakterystyki produktu leczniczego i ulotkach dla pacjenta Uwaga: Konieczna może być późniejsza aktualizacja zmian w charakterystyce produktu leczniczego i ulotce

Bardziej szczegółowo

Wartość stawki jednostkowej w PLN. Opis i definicja wskaźnika rozliczającego stawkę jednostkową. Sposób weryfikacji wykonania usługi

Wartość stawki jednostkowej w PLN. Opis i definicja wskaźnika rozliczającego stawkę jednostkową. Sposób weryfikacji wykonania usługi Załącznik nr 19 Zestawienie stawek jednostkowych dla Ogólnopolskiego programu zapalenia stawów Stawki jednostkowe określone poniżej dotyczą świadczeń zdrowotnych, które będą udzielane w ramach wdrażania

Bardziej szczegółowo

Preferencje. dotycz¹ce stosowania leków biologicznych w opinii lekarzy i chorych wyniki badania ankietowego RAISE

Preferencje. dotycz¹ce stosowania leków biologicznych w opinii lekarzy i chorych wyniki badania ankietowego RAISE PISMO PORTALU ereumatologia.pl 2013 Preferencje dotycz¹ce stosowania leków biologicznych w opinii lekarzy i chorych wyniki badania ankietowego RAISE Ma³gorzata T³ustochowicz Witold T³ustochowicz Małgorzata

Bardziej szczegółowo

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1)

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) Załącznik B.14. LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ (ICD-10 C 92.1) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej u dorosłych imatinibem 1.1 Kryteria kwalifikacji Świadczeniobiorcy

Bardziej szczegółowo

Wczesne wyniki leczenia infliksymabem pacjentów chorych na reumatoidalne zapalenie stawów

Wczesne wyniki leczenia infliksymabem pacjentów chorych na reumatoidalne zapalenie stawów Artykuł oryginalny/original paper Reumatologia 2006; 44, 3: 128 133 Wczesne wyniki leczenia infliksymabem pacjentów chorych na reumatoidalne zapalenie stawów Early outcome of patients with rheumatoid arthritis

Bardziej szczegółowo

(ICD-10 M 05, M 06, M 08)

(ICD-10 M 05, M 06, M 08) B.33. (ICD10 M 05, M 06, M 08) I. LEKI BIOLOGICZNE A. Kryteria kwalifikacji IADCZENIOBIORCY 1. Dawkowanie W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH PROGRAMU 1. Badania przy kwalifikacji (leczenie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15687 Poz. 1597 1597 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na

Bardziej szczegółowo

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45)

LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M 45) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 615 Poz. 27 Załącznik B.36. LECZENIE INHIBITORAMI TNF ALFA ŚWIADCZENIOBIORCÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ ZESZTYWNIAJĄCEGO ZAPALENIA STAWÓW KRĘGOSŁUPA (ZZSK) (ICD-10 M

Bardziej szczegółowo

Badania obserwacyjne w ocenie bezpieczeństwa leków This gentle murmur it could be stings of remorse

Badania obserwacyjne w ocenie bezpieczeństwa leków This gentle murmur it could be stings of remorse Badania obserwacyjne w ocenie bezpieczeństwa leków This gentle murmur it could be stings of remorse Magdalena Władysiuk 1. Pharmacovigilance: Co to jest pharmacovigilance? Podstawowe założenia systemu

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ŁUSZCZYCOWEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ŁZS) (ICD-10 L 40.5, M 07.1, M 07.2, M 07.3)

LECZENIE ŁUSZCZYCOWEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ŁZS) (ICD-10 L 40.5, M 07.1, M 07.2, M 07.3) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 780 Poz. 17 Załącznik B.35. LECZENIE ŁUSZCZYCOWEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ŁZS) (ICD-10 L 40.5, M 07.1, M 07.2, M 07.3) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO

Bardziej szczegółowo

Post powanie z chorym na reumatoidalne zapalenie stawów w codziennej praktyce specjalisty reumatologa wyniki ogólnopolskiego badania ankietowego

Post powanie z chorym na reumatoidalne zapalenie stawów w codziennej praktyce specjalisty reumatologa wyniki ogólnopolskiego badania ankietowego Artyku oryginalny/original paper Reumatologia 8; 46, 6: 33 339 Post powanie z chorym na reumatoidalne zapalenie stawów w codziennej praktyce specjalisty reumatologa wyniki ogólnopolskiego badania ankietowego

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) ŚWIADCZENIOBIORCY 1.Kryteria kwalifikacji 1.1 Leczenia interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu 1 Wnioski naukowe Uwzględniając raport oceniający komitetu PRAC w sprawie okresowych raportów o bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY A. Leczenie infliksymabem 1. Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna (chlc)

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

Piotr Potemski. Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Szpital im. M. Kopernika w Łodzi

Piotr Potemski. Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Szpital im. M. Kopernika w Łodzi Piotr Potemski Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Szpital im. M. Kopernika w Łodzi VI Letnia Akademia Onkologiczna dla Dziennikarzy, Warszawa, 10-12.08.2016 1 Obserwowane są samoistne regresje zmian przerzutowych

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa?

Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Dlaczego tak późno trafiamy do reumatologa? Wyniki najnowszego badania Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher. Wczesne rozpoznanie Ustalenie

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50)

LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) Załącznik B.32. LECZENIE CHOROBY LEŚNIOWSKIEGO - CROHNA (chlc) (ICD-10 K 50) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W

Bardziej szczegółowo

Pytania i dopowiedzi na temat analizy nie-selektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego.

Pytania i dopowiedzi na temat analizy nie-selektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. 18 października 2012 EMA/653433/2012 EMEA/H/A-5(3)/1319 Pytania i dopowiedzi na temat analizy nie-selektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego.

Bardziej szczegółowo

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu 1 Wnioski naukowe Biorąc pod uwagę sprawozdanie komitetu PRAC do raportu PSUR dla dexamethasonu (za wyjątkiem

Bardziej szczegółowo

Ogólne podsumowanie oceny naukowej produktu leczniczego Mifepristone Linepharma i nazw produktów związanych (patrz aneks I)

Ogólne podsumowanie oceny naukowej produktu leczniczego Mifepristone Linepharma i nazw produktów związanych (patrz aneks I) Aneks II Wnioski naukowe i podstawy pozytywnej opinii zgodnie z warunkiem pozwolenia na dopuszczenie do obrotu i warunkiem zmiany charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta przedstawione

Bardziej szczegółowo

DiabControl RAPORT KOŃCOWY

DiabControl RAPORT KOŃCOWY DiabControl OCENA WSPÓŁPRACY PACJENTA CHOREGO NA CUKRZYCĘ TYPU 2 Z LEKARZEM PROWADZĄCYM W ZAKRESIE COMPLIANCE, OBSERWACJA ZJAWISKA DYSFAGII (TRUDNOŚCI W POŁYKANIU) RAPORT KOŃCOWY Październik 214 Autor

Bardziej szczegółowo

LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW I MŁODZIEŃCZEGO IDIOPATYCZNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10 M 05, M 06, M 08)

LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW I MŁODZIEŃCZEGO IDIOPATYCZNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10 M 05, M 06, M 08) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 706 Poz. 71 Załącznik B.33. LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW I MŁODZIEŃCZEGO IDIOPATYCZNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10 M 05, M 06, M 08)

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. Kwart. Ortop. 20, 4, str. 34, ISSN 2083-8697 - - - - - REHABILITACJA STAWU BIODROWEGO I KOLANOWEGO, FINANSOWANA PRZEZ NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA W LATACH 2009 200 REHABILITATION OF THE HIP AND KNEE JOINTS

Bardziej szczegółowo

LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW I MŁODZIEŃCZEGO IDIOPATYCZNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10 M 05, M 06, M 08)

LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW I MŁODZIEŃCZEGO IDIOPATYCZNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10 M 05, M 06, M 08) Załącznik B.33. LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW I MŁODZIEŃCZEGO IDIOPATYCZNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10 M 05, M 06, M 08) I. LEKI BIOLOGICZNE A. Kryteria kwalifikacji ŚWIADCZENIOBIORCY

Bardziej szczegółowo

Protokół Nr 36 Z posiedzenia Zespołu Koordynacyjnego ds. Leczenia Biologicznego w Chorobach Reumatycznych dnia 24 stycznia 2012 roku

Protokół Nr 36 Z posiedzenia Zespołu Koordynacyjnego ds. Leczenia Biologicznego w Chorobach Reumatycznych dnia 24 stycznia 2012 roku Protokół Nr 36 Z posiedzenia Zespołu Koordynacyjnego ds. Leczenia Biologicznego w Chorobach Reumatycznych dnia 24 stycznia 2012 roku Dnia 24 stycznia 2012 roku w Instytucie Reumatologii w Warszawie odbyło

Bardziej szczegółowo

Reumatoidalne zapalenie stawów. Dlaczego pacjent nie może polubić choroby, a lekarz musi być agresywny?

Reumatoidalne zapalenie stawów. Dlaczego pacjent nie może polubić choroby, a lekarz musi być agresywny? +. Dlaczego pacjent nie może polubić choroby, a lekarz musi być agresywny? Maria Rell-Bakalarska Interdyscyplinarna Akademia Medycyny Praktycznej Ivey Hayes RZS (1986 Definicja Przewlekła, immunologicznie

Bardziej szczegółowo

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT

Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Skale i wskaźniki jakości leczenia w OIT Katarzyna Rutkowska Szpital Kliniczny Nr 1 w Zabrzu Wyniki leczenia (clinical outcome) śmiertelność (survival) sprawność funkcjonowania (functional outcome) jakość

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) ŚWIADCZENIOBIORCY ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia

Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego - zalecenia Radioterapia w leczeniu raka pęcherza moczowego może być stosowana łącznie z leczeniem operacyjnym chemioterapią. Na podstawie literatury anglojęzycznej

Bardziej szczegółowo

Mefelor 50/5 mg Tabletka o przedłużonym uwalnianiu. Metoprololtartrat/Felodipi n AbZ 50 mg/5 mg Retardtabletten

Mefelor 50/5 mg Tabletka o przedłużonym uwalnianiu. Metoprololtartrat/Felodipi n AbZ 50 mg/5 mg Retardtabletten ANEKS I WYKAZ NAZW, POSTACI FARMACEUTYCZNYCH, MOCY PRODUKTÓW LECZNICZYCH, DRÓG PODANIA, WNIOSKODAWCÓW, POSIADACZY POZWOLEŃ NA DOPUSZCZENIE DO OBROTU W PAŃSTWACH CZŁONKOWSKICH Państwo członkowskie Podmiot

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 948 Poz. 133

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 948 Poz. 133 Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 948 Poz. 133 Załącznik B.82. LECZENIE CERTOLIZUMABEM PEGOL PACJENTÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ SPONDYLOARTROPATII OSIOWEJ (SpA) BEZ ZMIAN RADIOGRAFICZNYCH CHARAKTERYSTYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Śmiertelność przypisana w tys; całość Ezzatti M. Lancet 2002; 360: 1347

Śmiertelność przypisana w tys; całość Ezzatti M. Lancet 2002; 360: 1347 Nadciśnienie tętnicze Prewencja i leczenie Prof. dr hab. med. Danuta Czarnecka I Klinika Kardiologii i Elektrokardiologii Interwencyjnej oraz Nadciśnienia Tętniczego Uniwersytet Jagielloński, Kraków Warszawa.07.04.2013

Bardziej szczegółowo

W badaniu 4S (ang. Scandinavian Simvastatin Survivat Study), oceniano wpływ symwastatyny na całkowitą śmiertelność u 4444 pacjentów z chorobą wieńcową i z wyjściowym stężeniem cholesterolu całkowitego

Bardziej szczegółowo

Przemysław Kotyla. Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii Ślaski Uniwersytet Medyczny Katowice

Przemysław Kotyla. Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii Ślaski Uniwersytet Medyczny Katowice Przemysław Kotyla Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii Ślaski Uniwersytet Medyczny Katowice Opis problemu 32-letni pacjent z rozpoznanym młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów i rozpoznanym

Bardziej szczegółowo

Mifepriston Linepharma. Mifepristone Linepharma. Mifepristone Linepharma 200 mg comprimé. Mifepristone Linepharma 200 mg Tafla

Mifepriston Linepharma. Mifepristone Linepharma. Mifepristone Linepharma 200 mg comprimé. Mifepristone Linepharma 200 mg Tafla Aneks I Wykaz nazw, postać farmaceutyczna, moc produktu leczniczego, droga podania, wnioskodawcy / podmioty odpowiedzialne posiadające pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w państwach członkowskich 1 Podmiot

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) ŚWIADCZENIOBIORCY 1.Kryteria kwalifikacji 1.1 Leczenia interferonem beta: 1) wiek od 12 roku życia; 2) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia

Bardziej szczegółowo

LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW I MŁODZIEŃCZEGO IDIOPATYCZNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10 M 05, M 06, M 08)

LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW I MŁODZIEŃCZEGO IDIOPATYCZNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10 M 05, M 06, M 08) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 570 Poz. 56 Załącznika B.33. LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW I MŁODZIEŃCZEGO IDIOPATYCZNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10 M 05, M 06, M 08)

Bardziej szczegółowo

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 1. Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów.

Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów. Znaczenie obecności schorzeń towarzyszących łagodnemu rozrostowi stercza w podejmowaniu decyzji terapeutycznych przez polskich urologów. Program DAL-SAFE /ALFUS_L_01798/ Ocena wyników programu epidemiologicznego.

Bardziej szczegółowo

Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym?

Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym? Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym? Piotr Potemski Klinika Chemioterapii Nowotworów Katedry Onkologii Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać z pacjentem, żeby chciał się leczyć? dylemat lekarza praktyka. Joanna Narbutt Katedra i Klinika Dermatologii i Wenerologii UM w Łodzi

Jak rozmawiać z pacjentem, żeby chciał się leczyć? dylemat lekarza praktyka. Joanna Narbutt Katedra i Klinika Dermatologii i Wenerologii UM w Łodzi Jak rozmawiać z pacjentem, żeby chciał się leczyć? dylemat lekarza praktyka Joanna Narbutt Katedra i Klinika Dermatologii i Wenerologii UM w Łodzi Łuszczyca a pacjent Przewlekła choroba skóry Nieuleczalna

Bardziej szczegółowo

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Jak wspomniano we wcześniejszych artykułach cyklu, strategia postępowania w migotaniu przedsionków (AF) polega albo na kontroli częstości rytmu komór i zapobieganiu

Bardziej szczegółowo

Cytrynian kofeiny w codziennej praktyce u wcześniaków z Zespołem Zaburzeń Oddychania wyniki badania ogólnopolskiego

Cytrynian kofeiny w codziennej praktyce u wcześniaków z Zespołem Zaburzeń Oddychania wyniki badania ogólnopolskiego Cytrynian kofeiny w codziennej praktyce u wcześniaków z Zespołem Zaburzeń Oddychania wyniki badania ogólnopolskiego Iwona Sadowska-Krawczenko Oddział Kliniczny Noworodków, Wcześniaków z Intensywną Terapią

Bardziej szczegółowo

Załącznik B.45. LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10: M 05, M 06) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO

Załącznik B.45. LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10: M 05, M 06) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO Załącznik B.45. LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10: M 05, M 06) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO A. Kryteria kwalifikacji ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Pacjent jest kwalifikowany

Bardziej szczegółowo

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia Praktykowanie EBM Krok 1 Krok 2 Krok 3 Krok 4 Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji Ocena informacji o metodzie leczenia Podjęcie decyzji klinicznej na podstawie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ŁUSZCZYCOWEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ŁZS) (ICD-10 L 40.5, M 07.1, M 07.2, M 07.3)

LECZENIE ŁUSZCZYCOWEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ŁZS) (ICD-10 L 40.5, M 07.1, M 07.2, M 07.3) Załącznik B.35. LECZENIE ŁUSZCZYCOWEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ŁZS) (ICD-10 L 40.5, M 07.1, M 07.2, M 07.3) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY

Bardziej szczegółowo

LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10: M 05, M 06)

LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10: M 05, M 06) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 614 Poz. 56 Załącznik B.45. LECZENIE REUMATOIDALNEGO ZAPALENIA STAWÓW O PRZEBIEGU AGRESYWNYM (ICD-10: M 05, M 06) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY

Bardziej szczegółowo

Warszawa, UZ-ZR TKA.3. Pani Małgorzata Kidawa-Błońska Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Warszawa, UZ-ZR TKA.3. Pani Małgorzata Kidawa-Błońska Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Warszawa, 2015-09-10 UZ-ZR.070.42.2015.TKA.3 Pani Małgorzata Kidawa-Błońska Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej W odpowiedzi na interpelację PanaKazimierza Moskala, Posła na Sejm RP, przekazaną przy

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

NZJ- a problemy stawowe. Małgorzata Sochocka-Bykowska Wojewódzki Zespół Reumatologiczny w Sopocie

NZJ- a problemy stawowe. Małgorzata Sochocka-Bykowska Wojewódzki Zespół Reumatologiczny w Sopocie NZJ- a problemy stawowe Małgorzata Sochocka-Bykowska Wojewódzki Zespół Reumatologiczny w Sopocie Przewlekłe nieswoiste zapalenia jelit charakteryzujące się występowaniem częstych powikłań jelitowych i

Bardziej szczegółowo

Simponi jest lekiem o działaniu przeciwzapalnym. Preparat stosuje się w leczeniu następujących chorób u osób dorosłych:

Simponi jest lekiem o działaniu przeciwzapalnym. Preparat stosuje się w leczeniu następujących chorób u osób dorosłych: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Streszczenie EPAR dla ogółu społeczeństwa golimumab Niniejszy dokument jest streszczeniem Europejskiego Publicznego Sprawozdania Oceniającego (EPAR) dotyczącego produktu.

Bardziej szczegółowo

Brachyterapia w Europie. Wielkopolskie Centrum Onkologii Poznań 2010

Brachyterapia w Europie. Wielkopolskie Centrum Onkologii Poznań 2010 Brachyterapia w Europie Wielkopolskie Centrum Onkologii Poznań 2010 Brachyterapia nazywana terapią kontaktową; jedna z technik leczenia w radioterapii; polega na bezpośrednim napromienianiu zmian chorobowych,

Bardziej szczegółowo

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce

Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Raport z rejestru REG-DIAB ocena wybranych aspektów leczenia chorych na cukrzycę typu 2 w warunkach codziennej praktyki lekarskiej w Polsce Badanie nr: GLIME_L_00670 przeprowadzenie i opracowanie wyników

Bardziej szczegółowo

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit

Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych jelit Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Odział Gastroenterologii, Hepatologii, Zaburzeń Odżywiania i Pediatrii Al. Dzieci Polskich 20, 04-730, Warszawa Aktualne zasady diagnostyki i leczenia chorób zapalnych

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Etyka finansowania leczenia chorób rzadkich onkologicznych

Etyka finansowania leczenia chorób rzadkich onkologicznych Etyka finansowania leczenia chorób rzadkich onkologicznych Piotr Fiedor VI Letnia Akademia Onkologiczna dla Dziennikarzy Opracowano na podstawie źródeł udostępnionych w systemie informacji publicznej 11.08.2016

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35)

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) Załącznik B.29. LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO (ICD-10 G 35) 1. Kryteria kwalifikacji: ŚWIADCZENIOBIORCY 1.1. Leczenie interferonem beta: 1) rozpoznanie postaci rzutowej stwardnienia rozsianego oparte

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 900 Poz. 71

Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 900 Poz. 71 Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 900 Poz. 71 Załącznik B.82. LECZENIE CERTOLIZUMABEM PEGOL PACJENTÓW Z CIĘŻKĄ, AKTYWNĄ POSTACIĄ SPONDYLOARTROPATII OSIOWEJ (SpA) BEZ ZMIAN RADIOGRAFICZNYCH CHARAKTERYSTYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.

LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 764 Poz. 86 Załącznik B.75. LECZENIE AKTYWNEJ POSTACI ZIARNINIAKOWATOŚCI Z ZAPALENIEM NACZYŃ (GPA) LUB MIKROSKOPOWEGO ZAPALENIA NACZYŃ (MPA) (ICD-10 M31.3, M 31.8) ŚWIADCZENIOBIORCY

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Cel wykonywania badań przesiewowych Jak powinna postępować każda kobieta? U jakich

Bardziej szczegółowo

Kiedy zaczynać, jak prowadzić i kiedy kończyć leczenie immunosupresyjne w miastenii

Kiedy zaczynać, jak prowadzić i kiedy kończyć leczenie immunosupresyjne w miastenii Kiedy zaczynać, jak prowadzić i kiedy kończyć leczenie immunosupresyjne w miastenii Anna Kostera-Pruszczyk Klinika Neurologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Miastenia Przewlekła choroba z autoagresji

Bardziej szczegółowo

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej Badanie Nr: BETAX_L_01459 Autorzy: Dr hab. n. med. Marek Kuch, Klinika Kardiologii, Uniwersytet Medyczny w Warszawie Michał

Bardziej szczegółowo

Przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów chorych na mukowiscydozę badanie COMPLIANCE. Raport końcowy

Przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów chorych na mukowiscydozę badanie COMPLIANCE. Raport końcowy Przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów chorych na mukowiscydozę badanie COMPLIANCE Raport końcowy Cel badania Celem badania była weryfikacja zgodności sposobu przyjmowania tobramycyny wziewnej

Bardziej szczegółowo

Azilect fakty Czym jest Azilect? Jak działa Azilect? Kto może skorzystać na leczeniu Azilectem?

Azilect fakty Czym jest Azilect? Jak działa Azilect? Kto może skorzystać na leczeniu Azilectem? Azilect fakty Czym jest Azilect? Azilect (rasagilina 1mg) jest pierwszym, prawdziwie innowacyjnym lekiem stosowanym w chorobie Parkinsona (PD Parkinson s Disease) wprowadzonym w ostatnich latach. Jest

Bardziej szczegółowo

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N 25.8 Inne zaburzenia

Bardziej szczegółowo