NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU ELEKTROMOBILNOŚĆ. pre feasibility study

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU ELEKTROMOBILNOŚĆ. pre feasibility study"

Transkrypt

1 NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU ELEKTROMOBILNOŚĆ pre feasibility study Warszawa

2 Zespół Roboczy został powołany przez Zastępcę Dyrektora NCBIR Leszka Grabarczyka w składzie: Przewodniczący: Stefan Wójtowicz Instytut Elektrotechniki Sekretarz: Piotr Pryciński Narodowe Centrum Badań i Rozwoju Członkowie: Jakub Bernatt KOMEL Branżowy Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Maszyn Elektrycznych Jacek Duniec Tauron Dystrybucja S.A. Mirosław Filip Towarowa Giełda Energii S.A. Stanisław Gawron KOMEL Branżowy Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Maszyn Elektrycznych Wojciech Gis Instytut Transportu Samochodowego Adam Iwan PGE Polska Grupa Energetyczna S.A. Wojciech Lubczyński Polskie Sieci Elektroenergetyczne Operator S.A. Janusz Lubowicz Ekspert niezależny Wojciech Moćko Instytut Transportu Samochodowego Wojciech Przybylski Instytut Transportu Samochodowego Zdzisław Rawicki Instytut Elektrotechniki Rafał Soja Tauron Sprzedaż Sp. z o.o. Andrzej Wojciechowski Instytut Transportu Samochodowego 2

3 WSTĘP Wprowadzanie transportu elektrycznego staje się istotnym elementem strategicznego rozwoju motoryzacji. Wdrażanie mobilności elektrycznej związane jest przede wszystkim z celami energetycznymi i ekologicznymi. Cele energetyczne to dążenie do niezależności od paliw kopalnych, których dostępność przy nieprzewidywalnych cenach jest ograniczona oraz zmniejszenie uzależnienia energetyki od zewnętrznych dostawców paliw. Cele ekologiczne to zmniejszenie emisji CO2 i hałasu, redukcja emisji zanieczyszczeń do atmosfery i gleby. W ramach tej strategii producenci pojazdów testują technologie i koncepcje organizacyjne w programach pilotażowych. Pojazdy elektryczne mają wiele zalet, charakteryzują się wysoką sprawnością, ich silniki pracują cicho i płynnie, mogą odzyskiwać energię podczas hamowania, nie emitują szkodliwych substancji podczas jazdy. Mimo to przewiduje się, że w najbliższej dekadzie udział samochodów elektrycznych w rynku będzie niewielki, a samochód z silnikiem wewnętrznego spalania będzie dominował. Polska powinna aktywnie włączyć się do światowego rozwoju mobilności elektrycznej. Przemawia za tym potencjał kraju w przemyśle motoryzacyjnym, elektrotechnicznym, w energetyce oraz w obszarze badawczo-rozwojowym, a także w dziedzinie usług laboratoryjnych i serwisowych. Należy spodziewać się, że rozwój motoryzacji elektrycznej spowoduje konieczność wprowadzania innowacyjnych technologii i zmianę priorytetów w krajowym przemyśle elektrotechnicznym. Stąd potrzeba wsparcia przedsiębiorstw przez współfinansowanie badań, rozwoju i wdrożeń ze środków pochodzących z budżetu państwa lub z innych funduszy. Należy preferować projekty prowadzące w krótkim czasie do wdrożeń w przemyśle związanym z produkcją pojazdów elektrycznych oraz urządzeń infrastruktury ładowania. Rynek pojazdów elektrycznych należy rozważać w szerokim kontekście, od zasobów surowcowych, produkcji materiałów konstrukcyjnych i elektrotechnicznych, podzespołów mechanicznych, elektrycznych, elektronicznych, poprzez zakłady montażu pojazdów, terminali ładowania, stacji wymiany zasobników energii, urządzeń energetycznych, sprzedaży i serwisu, aż do obsługi informatycznej, organizacji i zagadnień systemowych związanych z siecią inteligentną. Krajowy przemysł przy wsparciu jednostek naukowych i badawczo-rozwojowych jest przygotowany technicznie i kadrowo do podejmowania opracowań i wdrażania 3

4 elektromobilności. Jest także zainteresowany rozszerzaniem współpracy krajowej i zagranicznej w tej dziedzinie w celu stworzenia branży zdolnej do wytwarzania na dużą skalę podzespołów i kompletnych pojazdów z napędem elektrycznym. Dla sektora energetycznego przewidywany rozwój pojazdów elektrycznych będzie miał wpływ na potencjał konsumpcyjny energii elektrycznej i na funkcjonowanie systemu elektroenergetycznego. Z jednej strony będzie wymagana budowa dodatkowej infrastruktury ładowania i towarzysząca jej rozbudowa sieci dystrybucyjnych, a z drugiej pojawią się dla branży elektroenergetycznej i odbiorców energii elektrycznej nowe możliwości, wynikające z fundamentalnej cechy tych pojazdów możliwości magazynowania energii elektrycznej. Celem opracowania jest wstępne uzasadnienie możliwości i realności zainteresowania inwestorów zagranicznych polskim rynkiem pojazdów elektrycznych, stroną popytową i podażową. Na podstawie zebranych informacji i wstępnej analizy sformułowane wnioski określają zakres treści oferty, która zostanie skierowana do potencjalnych inwestorów zagranicznych. Wskazane są także firmy polskie i jednostki naukowe, które reprezentując interes państwa są w stanie przygotować ofertę finalną. Jednocześnie określone zostały obszary, które wymagają wsparcia Narodowego Centrum Badań i Rozwoju dla zwiększenia kompetencji polskiego sektora badawczo-rozwojowego. 4

5 1. Polityka państwa polskiego w zakresie pojazdów elektrycznych W Rezolucji z dnia 6 maja 2010 r. w sprawie pojazdów elektrycznych Parlament Europejski zwraca się do Komisji i państw członkowskich o ustanowienie warunków niezbędnych dla istnienia jednolitego rynku pojazdów elektrycznych, przy zagwarantowaniu skutecznej koordynacji polityki na szczeblu UE, aby uniknąć negatywnych skutków społecznych związanych z przejściem na zdekarbonizowany system transportu oraz aby uniknąć współistnienia niezgodnych systemów i standardów. W Rezolucji podkreśla się, że rozwój pojazdów elektrycznych powinien znaleźć miejsce w przyszłej polityce zrównoważonej mobilności. Zwraca się również uwagę na konieczność ustanowienia standaryzacji ładowania, a także na potrzebę wspierania badań naukowych związanych z usprawnieniem akumulatorów i technologii silników. Parlament Europejski widzi potrzebę zastępowania samochodów spalinowych pojazdami elektrycznymi, zwłaszcza we flotach pojazdów służbowych. Temu celowi powinny służyć specjalne pakiety zachęt i inne bodźce do nabywania pojazdów elektrycznych. Komisja Europejska przyjęła strategię Transport 2050 roku. W strategii tej przewiduje się, że do 2050 r. Europa zastąpi samochody na konwencjonalne paliwa emitujące CO2 innymi pojazdami, zwłaszcza elektrycznymi. Polska dotychczas nie stworzyła programu o charakterze ogólnopolskim wspierającego rozwój pojazdów elektrycznych. Oznacza to, że Polska nie realizuje obowiązków wynikających ze wspomnianej rezolucji Parlamentu Europejskiego w zakresie rozwijania polityki na rzecz promowania ekologicznych pojazdów elektrycznych. Obecnie w Ministerstwie Gospodarki zostały rozpoczęte prace nad opracowaniem programów wsparcia sektora pojazdów elektrycznych. Rząd Polski musi bardziej skutecznie włączyć się w realizację zadań wynikających z cyt. Rezolucji. Musi również opracować krajowe programy i strategie pomocy na rzecz pojazdów elektrycznych. Strategia Rozwoju Transportu do 2020 r. opracowana w marcu 2011 r. przez Ministra Infrastruktury, poświęca zbyt mało miejsca transportowi samochodów elektrycznych. W dokumencie tym zauważa się jedynie, że Polska wciąż jest białą plamą w obszarze tworzonej infrastruktury zasilania energetycznego pojazdów samochodowych o alternatywnym napędzie: sieci ładowania bateryjnych samochodów elektrycznych (BEV) i sieci tankowania wodoru do samochodów napędzanych paliwami ogniowymi (FCV). 5

6 W wielu krajach UE podejmowane są przedsięwzięcia promujące i wspierające rozwój przemysłu samochodów elektrycznych. Działania te nie są skoordynowane i zależą od woli i możliwości finansowych rządów i samorządów lokalnych. Regulacja prawna poszczególnych krajów najczęściej odnosi się do sfery fiskalnej, zwłaszcza ulg i rabatów związanych z nabyciem pojazdu elektrycznego oraz możliwości płatnego bądź bezpłatnego ładowania. Całkowicie dowolnie rozwija się rynek infrastruktury ładowania samochodów elektrycznych. Punkty ładowania wyposażane są we wtyczki nie pasujące do wielu modeli samochodów. Zachodzi konieczność unifikacji praktycznie całej infrastruktury związanej z EV. Polski program powinien uwzględniać doświadczenia innych krajów takie jak: zachęty fiskalne, ułatwienia w parkowaniu, wjazd do centrów miast, z zapewnieniem możliwości świadczenia usług dla branży elektroenergetycznej, określenie warunków inwestowania w infrastrukturę ładowania pojazdów i rozbudowę sieci dystrybucyjnej, określenie obowiązków operatorów systemów dystrybucyjnych w zakresie warunków przyłączenia dla budowy punktów szybkiego ładowania baterii. 2. Wpływ rozwoju pojazdów elektrycznych na system energetyczny. Przewidywany rozwój pojazdów elektrycznych będzie miał istotny wpływ na funkcjonowanie systemu elektroenergetycznego. Z jednej strony będzie wymagana budowa infrastruktury ładowania i rozbudowa sieci dystrybucyjnych, a z drugiej pojawią się dla branży elektroenergetycznej i odbiorców energii elektrycznej nowe możliwości magazynowania energii elektrycznej. Energia ta może być wykorzystana przez odbiorcę albo przez krajowy system elektroenergetyczny do poprawy jakości energii, podniesienia niezawodności dostaw lub dla obniżenia kosztów dostaw energii. Realizacja takiej funkcjonalności na rzecz systemu elektroenergetycznego będzie wymagać odpowiedniej liczby pojazdów na rynku i zapewnienia funkcjonalności określanej mianem V2G (vehicle to grid). Istotnym czynnikiem wpływającym na rozwój pojazdów elektrycznych będą wymagania pakietu 3 x 20, określające cel poprawy efektywności energetycznej, cel uzyskiwania 20% energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych oraz cel ograniczenia emisji gazów cieplarnianych o 20% do roku Stąd wniosek, że rozwój pojazdów elektrycznych musi być skorelowany z rozwojem generacji ze źródeł odnawialnych, 6

7 które powinny być źródłem energii dla pojazdów elektrycznych. Plany rozwoju generacji z OZE wskazują na wzrost mocy zainstalowanej generacji wiatrowej, stanowiącej istotny procent mocy zainstalowanej w krajowym systemie elektroenergetycznym. Można przyjąć, że zaplanowany poziom generacji jest w stanie w całości zaspokoić zapotrzebowanie ze strony pojazdów elektrycznych. Istotnym elementem, niezwykle korzystnym dla systemu elektroenergetycznego jest wykorzystanie energii pozyskiwanej z generacji wiatrowej w tzw. dolinie nocnej. Zwiększenie zapotrzebowania w dolinie jest zatem zjawiskiem korzystnym, które będzie wspierane przez branżę elektroenergetyczną, gdyż pozwala ograniczyć szczytowe zapotrzebowanie na moc systemu elektroenergetycznego, co znacząco poprawia jego efektywność i pozwala uniknąć kosztów budowy zbędnych mocy wytwórczych. Należy podkreślić, że większość pojazdów elektrycznych będzie użytkowana w dużych aglomeracjach miejskich, co będzie miało szczególne znaczenie dla wymagań dotyczących infrastruktury sieciowej w tych aglomeracjach oraz zapewnienia dla nich wymaganej mocy. Problem ten będzie narastał w przypadku szerokiego zastosowania autobusów elektrycznych. W krańcowym przypadku, rozwój pojazdów elektrycznych w dużych aglomeracjach miejskich spowoduje wzrost ich zapotrzebowania na moc o ponad 10%. Musi temu towarzyszyć rozbudowa infrastruktury sieciowej, aby stworzyć warunki dostarczenia tej mocy do punktów ładowania baterii. Dokonując klasyfikacji systemów ładowania baterii, można wyróżnić następujące metody: - ładowanie wolne trwające 6-8 godzin, pozwalające na wykorzystanie istniejącej sieci elektrycznej ze standardowym gniazdkiem 230V AC, - ładowanie szybkie trwające kilkanaście minut, wymagające specjalnego terminala ładowania przyłączonego do sieci przyłączem, zapewniającym moc ponad 50kW, - stacja wymiany baterii umożliwia dokonanie wymiany baterii w ciągu kilku minut. Każdy z przedstawionych powyżej modeli wymaga standaryzacji na poziomie mechanicznym, elektrycznym i komunikacyjnym. 3. Rynek potencjalnych użytkowników pojazdów elektrycznych w Polsce Do roku 2015 udział pojazdów elektrycznych w rynku będzie niski: globalna sprzedaż konwencjonalnych samochodów w 2010 r. wyniosła 58 milionów, zaś prognozowana sprzedaż pojazdów elektrycznych do 2015 r. wyniesie 5 milionów sztuk. Głównymi rynkami dla pojazdów elektrycznych pozostaną: UE, USA i Azja Wschodnia. W związku z wysokimi 7

8 nakładami na prace badawcze i inwestycje, technologia pojazdów elektrycznych może rozwinąć się szybko. W 2012 r. pojawi się wiele nowych modeli EV światowych producentów. Ze względu na skłonność konsumentów do poszukiwania oszczędniejszych silników w ciągu najbliższych pięciu lat największy wzrost nastąpi w kategorii samochodów z napędem hybrydowym i elektrycznym. W pierwszej kolejności klientami będą firmy taksówkowe i floty samochodów służbowych. O atrakcyjności całego polskiego przemysłu motoryzacyjnego dla inwestorów świadczy fakt, że Polska jest istotnym w skali światowej producentem silników spalinowych. Na rynku działa kilkunastu producentów pracujących w 85 procentach na eksport. Producenci zespołów napędowych pojazdów elektrycznych, ich wyposażenia elektrycznego i elektronicznego, zasobników energii elektrycznej też wpisują się w polski motoryzacyjny obszar technologiczny atrakcyjny dla inwestorów zagranicznych. Na terenie kraju działa ponad 660 producentów niezależnych części, z czego 340 to firmy o polskim kapitale. Produkują one części do wszystkich marek samochodów. Aż dziewięciu spośród dziesięciu czołowych światowych producentów części posiada swoje fabryki w Polsce. Do najważniejszych przedsiębiorstw działających na terenie kraju należą Bosch, Brembo, Delphi, Gates, Johnson Controls, Mahle, Tenneco Automotive, ThyssenKrupp Automotive, TRW Automotive, Valeo. Dużym potencjalnym użytkownikiem pojazdów elektrycznych jest autobusowa komunikacja miejska. Prognozuje się, że przewoźnicy publiczni z dużych miast będą skłonni zamawiać autobusy z napędem elektrycznych ze względu na ich cechy ekologiczne i niskie koszty eksploatacji. Polskie miasta posiadają rozbudowany transport publiczny. Charakterystyczna jest silna koncentracja taboru. Stwarza to dobre warunki do implementacji nowych, czystych i cichych, a zatem dobrze odbieranych przez lokalne społeczeństwo rozwiązań. Stosunkowo proste powinny być też zabiegi zmierzające do wprowadzenia rozwiązań prawnych promujących korzystanie w miastach z autobusów elektrycznych. 4. Potencjał polskich jednostek naukowych i badawczych w obszarze pojazdów elektrycznych i infrastruktury ładowania. Prace B+R związane z pojazdami elektrycznymi i infrastrukturą ładowania prowadzone są w wyspecjalizowanych instytutach i jednostkach badawczych oraz na prawie wszystkich 8

9 uczelniach technicznych. Zakres prac jest szeroki i obejmuje badania podstawowe w dziedzinie materiałów, konstrukcji i projektowania, rozwój technologii podzespołów mechanicznych, elektrycznych, elektronicznych pojazdów, urządzeń energetycznych oraz zagadnień systemów energetycznych związanych z siecią inteligentną. W sektorze pojazdów elektrycznych wiodącymi instytutami są: Instytut Elektrotechniki, Instytut Transportu Samochodowego, Branżowy Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Maszyn Elektrycznych KOMEL, Przemysłowy Instytut Motoryzacji. Tematyką badawcza mogą być zainteresowane także: Instytut Energetyki, Instytut Łączności, Instytut Lotnictwa, Instytut Paliw i Energii Odnawialnej, Instytut Tele- i Radiotechniczny, Przemysłowy Instytut Maszyn Budowlanych, Przemysłowy Instytut Maszyn Rolniczych, Wojskowy Instytut Techniki Pancernej i Samochodowej, Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Samochodów Małolitrażowych. Prace B+R prowadzą także firmy produkcyjne w ramach prac własnych, z działalności statutowej, jako prace dyplomowe, doktorskie, finansowane ze środków MNiSW, z centralnych i regionalnych funduszy strukturalnych takich jak Innowacyjna Gospodarka, Kapitał Ludzki, Infrastruktura i Środowisko, w ramach projektów krajowych i międzynarodowych NCBIR i NCN. W 7 Programie Ramowym UE Green Cars Initiative w Polsce realizowane są projekty przez Instytut Transportu Samochodowego, Politechnikę Krakowską, Impact Design Europe, Politechnikę Warszawską, Przemysłowy Instytut Motoryzacji, Amz-Kutno Sp z o.o., Zakład Kompozytów Sp. z o.o., Solaris Bus & Coach S.A., Obecnie realizowane są krajowe projekty (B+R) koordynowane przez NCBiR z obszaru pojazdów elektrycznych (1 projekt celowy, 6 projektów rozwojowych, 2 projekty ITECH I, 1 projekt IniTech) oraz z obszaru transportu (12 projektów ITECH I, 9 Ini Tech, 54 projekty rozwojowe, 29 projektów celowych, 1 projekt badawczy zamawiany). Prace prowadzone przez jednostki naukowe i badawczo-rozwojowe w Polsce dotyczące pojazdów elektrycznych obejmują: samochody elektryczne, lekkie pojazdy z napędem elektrycznym jak rowery, skutery, wózki, lekkie pojazdy transportowe, autobusy elektryczne i trolejbusy, pojazdy szynowe, a także inne środki transportu jak łodzie z napędem elektrycznym. Przedmiotem badań są elementy EV takie jak wysokosprawne silniki elektryczne, układy przeniesienia napędu, przekształtniki mocy, elektroniczne sterowniki, źródła energii, Range Extender, ładowarki pokładowe, ładowarki, układy odzysku energii hamowania, układy zarządzania energią, oświetlenie energooszczędne, wyposażenie elektryczne i elektroniczne pojazdu, ogrzewanie, napędy wycieraczek i opuszczania szyb, 9

10 konstrukcje mechaniczne pojazdów elektrycznych, materiały konstrukcyjne pojazdów, materiały elektrotechniczne, okablowanie, lutowia, złącza, styki. Zagadnienia badawcze w dziedzinie infrastruktury ładowania pojazdów elektrycznych obejmują systemy ładowania pojazdów elektrycznych standardowe, szybkie, z wymianą akumulatorów, sieciowe z zasobnikami energii, zasilane lokalnie z agregatów biogazowych lub innych źródeł odnawialnych, z ogniwami paliwowymi, bezkontaktowe, ze zwrotem energii do sieci, z zasobnikami energii, akumulatorowe, superkondensatorowe, nadprzewodnikowe. Systemy monitorowania, rozliczeń, diagnostyki i sterowania przeznaczone są do integracji pojazdów elektrycznych i terminali ładowania różnych typów z inteligentną siecią energetyczną (Smart Grid) oraz z centralą zarządzania. Zapewniają zdalny odczyt stanu liczników energii elektrycznej, umożliwiają zwrot energii do sieci i stosowanie dynamicznych taryf, mogą działać lokalne, terytorialne lub globalne przez informatyczną sieć publiczną. Bardzo istotnym elementem badań są zasobnikowe technologie zasilania energią elektryczną w powiązaniu z sieciami inteligentnymi. Prace badawcze w obszarze elektromobilności są liczne, lecz bardzo rozproszone. Przykładem możliwości polskiego środowiska jest projekt rozwojowy ECO- Mobilność z Politechniki Warszawskiej. W ramach projektu opracowana zostanie platforma przyjaznych dla środowiska, kompatybilnych systemów transportu miejskiego, lokalnego i osobistego. Głównym celem projektu są prace nad nowymi systemami mobilności dostosowanych do całej populacji użytkowników, w tym również osób starszych i niepełnosprawnych. Podstawowe założenia dotyczą wszystkich systemów ujętych w projekcie. Środki transportu oraz elementy występujące w projekcie w zakresie zwiększenia mobilności nie emitują dwutlenku węgla, ani innych substancji. Zasada przyjęta w projektowaniu to: minimalizacja energochłonności, maksymalizacja bezpieczeństwa i niezawodności, spełnienie zasad ergonomii. Systemy dostosowane do osób niepełnosprawnych będą również biozgodne. Innym przykładem jest projekt PO IG działanie 5.1 Budowa rynku pojazdów elektrycznych, infrastruktury ich ładowania podstawą bezpieczeństwa energetycznego. Projekt koordynowany jest przez Agencję Rozwoju Regionalnego MARR S.A. w Mielcu. Zadaniem projektu jest opracowanie nowych technologii i rozwiązań takich jak: platforma wsparcia powiązań kooperacyjnych i inwestycji w sektorze motoryzacyjnym, energetyki odnawialnej i innych; system baz wiedzy z zakresu pojazdów elektrycznych i energetyki ze źródeł 10

11 odnawialnych; wielofunkcyjny, miejski samochód elektryczny; system zdalnego monitorowania pojazdów; lekkie pojazdy elektryczne jedno i dwu śladowe; wzorcowy serwis pojazdów elektrycznych; model i testowe wdrożenie miejskiego systemu ładowania pojazdów elektrycznych; prototypy przydomowych i przyzakładowych mikroelektrowni. Członkami powiązania kooperacyjnego jest 19 firm polskich. Źródłem innowacyjnych technologii są placówki badawcze, wyspecjalizowane instytuty i uczelniane zespoły naukowe. Problemem jest duże rozproszenie badań. Liczba tworzonych nowych rozwiązań nie przekłada się na liczbę wdrożeń. Równie istotne jak tworzenie innowacji własnych jest zdolność do absorpcji i dalszego rozwoju najbardziej zaawansowanych technologii pochodzących z zewnątrz. Skuteczność działania w obszarze elektromobilności wymaga wsparcia przedsięwzięć rozwijających własne opracowania oraz rozwój zaawansowanych technologii zagranicznych. 5. Zdefiniowanie obszarów badań z zakresu pojazdów elektrycznych koniecznych do uwzględnienia w nowych programach badawczych W kraju instytucje badawcze osiągnęły dobry poziom wiedzy i oferowanych rozwiązań. Aktualnie w Instytutach Badawczych prowadzone są prace badawcze, rozwojowe i projektowe nad następującymi zagadnieniami związanymi z pojazdami elektrycznymi: - rozwój konstrukcji silników elektrycznych, - układy zasilania silników zintegrowane z systemem ładowania, - zastosowanie przyrządów półprzewodnikowych opartych na węgliku krzemu, - nowe technologie baterii trakcyjnych o zwiększonej gęstości energii, - inteligentne sieci elektroenergetyczne, - lekkie materiały kompozytowe na nadwozia i elementy mechaniczne, - super-kondensatorowe zasobniki energii elektrycznej, - ogniwa paliwowe i zasobniki wodorowe, - mobilne i stacjonarne układy ładowania zasobników energii elektrycznej, - informatyczna infrastruktura ładowania pojazdów elektrycznych, - urządzenia pokładowej diagnostyki i sterowania pojazdów elektrycznych, - zdalna diagnostyka, monitorowanie i sterowanie pojazdów z napędem elektrycznym, - zintegrowane układów komunikacji z kierowcą, - systemy zarządzania energią w pojazdach elektrycznych. 11

12 W dziedzinie systemów ładowania pojazdów elektrycznych sytuacja jest znacznie lepsza. W Polsce posiadamy rozwiązania na poziomie światowym, które mogą stać się polską specjalnością. Ładowanie pojazdu, dzięki zainstalowanej w pojeździe ładowarce, odbywa się z wykorzystaniem zwykłego elektrycznego gniazda sieciowego z odpowiednim przewodem i zabezpieczeniem. Ładowanie do pełnej pojemności akumulatorów trwa kilka godzin. Pojazdy zwykle przystosowane są także do ładowania szybkiego prądem stałym. Terminale ładowania zarówno w wykonaniu standardowym jak i szybkim są opracowane i produkowane w kraju w kilku wariantach. Rodzaj ładowania wpływa na obciążenie sieci elektroenergetycznej. Szybkie ładowanie implikuje konieczność rozbudowy infrastruktury energetycznej, która będzie w stanie sprostać nowemu, większemu zapotrzebowaniu odbiorców. W kraju jest kilka dobrych rozwiązań systemów monitorowania, rozliczeń, diagnostyki i sterowania, które z powodzeniem mogą być zastosowane do zaawansowanego systemu elektromobilności. Wraz z rozwojem infrastruktury ładowania pojazdów powstanie problem skali, zasięgu terytorialnego, liczby terminali ładowania, współdziałania systemu energetycznego i systemu informatycznego. Badania i rozwój tych systemów jest kolejnym obszarem, który należy uwzględnić w programach badawczych. 6. Możliwości polskiego przemysłu produkcji pojazdów elektrycznych, podzespołów, systemów ładowania, monitorowania, rozliczeń i diagnostyki. Ze względu na silne ukierunkowanie polskiego sektora motoryzacyjnego na eksport produkcja samochodów jest w dużym stopniu uzależniona od kondycji największych partnerów handlowych. Mimo szybkiego wzrostu sprzedaży samochodów z napędem hybrydowym i elektrycznym całkowita wielkość sprzedaży nadal jest znacznie niższa niż w innych segmentach rynku. Branża motoryzacyjna stoi w obliczu poważnych wyzwań, które mogą na długo określić jej przyszły kształt. Niezbędne jest gromadzenia rozwiązań dotyczących alternatywnych źródeł napędu obejmujących nie tylko elektryczność, przy czym w każdym przypadku niezbędna będzie budowa infrastruktury zaopatrzenia w energię lub paliwa po to, aby uzyskać rozpowszechnienie rynkowe takich rozwiązań. 12

13 Obecnie w kraju produkowane są w pojedynczych egzemplarzach samochody elektryczne. Przykładem jest RE-VOLT Impact Automotive Technologies Sp. z o.o. Autorem koncepcji tego samochodu jest szwajcarska firma SAM Cree AG z Zurychu. Do napędu pojazdu służy silnik elektryczny o mocy 16 KM i momencie obrotowym równym 53 Nm, zaprojektowany i wykonany w Branżowym Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Maszyn Elektrycznych KOMEL w Katowicach. Ładowanie 4-godzinne pozwala na osiągnięcie 85% pojemności akumulatora. Inną inicjatywą jest Projekt realizowany przez Klaster Green Cars. Przedmiotem projektu Green Cars jest opracowanie projektu i budowa prototypu pojazdu elektrycznego w skali 1:1. Wraz z budową prototypu zostanie sporządzona jego dokumentacja projektowa oraz produkcyjno/technologiczna. Konstrukcja modułowa zapewniająca łatwą konwersję pojazdu w zależności od wymaganego zadania (wersja pasażerska, wersja towarowa, itp.). Kolejnym przykładem zaangażowania polskiego przemysłu w produkcję pojazdów elektrycznych jest Elipsa w wersji ciężarowej i osobowej. Elipsa to nowoczesny i ekonomiczny samochód dostawczy o napędzie elektrycznym o wielu zastosowaniach: do przewozu ciężkich ładunków, do poruszania się po rozległych terenach i zamkniętych przestrzeniach, do obsługi dworców kolejowych, portów lotniczych, kompleksów hotelowych, ośrodków sportu i rekreacji, parków rozrywki, znajduje zastosowanie w rolnictwie i agroturystyce. Romet 4E to pojazd dla dwóch osób, z dużą przestrzenią bagażową. Romet 4E jest pojazdem, którego cechy pozwalają na poruszanie się po drogach publicznych. Przeznaczony jest dla osób posiadających uprawnienia do prowadzenia motorowerów. W niedługiej przyszłości będzie to prawo jazdy kategorii AM (motorowery) lub B1. Romet 4E jest obecnie w fazie prototypu. Trwają dalsze prace konstrukcyjne oraz przygotowanie przyszłej produkcji. Poza wyżej wymienionymi na uwagę zasługują mniejsze pojazdy znanych na rynkach światowych producentów, jak MELEKS, czy ELCAR produkujące pojazdy niewielkie, ale pełniące ważne funkcje pasażerskie, towarowe, specjalne. Na polskim rynku pojawiają się samochody elektryczne światowych koncernów. Krajowi przedstawiciele tych firm oferują następujące modele: Citroën C-Zero, MINI E, Opel Ampera, Peugeot Ion, Toyota Prius, Renault Fluence ZE, Renault Kangoo ZE, Renault Zoe, VW Caddy, W kraju istnieją możliwości produkcji, badań i rozwoju elementów infrastruktury ładowania. Opracowano i przetestowano prototypy następujących urządzeń i systemów: terminale ładowanie standardowego, terminale ładowania szybkiego, energetyczne urządzenia 13

14 przyłączeniowe, zasobniki energii elektrycznej, systemy zdalnego monitorowania, sterowania i rozliczeń, inteligentne systemy ładowania. Wzrost liczby samochodów elektrycznych spowoduje konieczność instalacji dużej liczby terminali ładowania w różnych wersjach od prostych garażowych do zasilanych z różnych źródeł terminali dużej mocy. Firmy instalacyjne są gotowe wykonać to zadanie. Obsługa eksploatowanych pojazdów z napędem elektrycznym wymaga specjalizowanych urządzeń w stacjach obsługi. Jest to także zadanie dla zakładów z branży elektrotechnicznej. 7. Perspektywy rozwoju rynku pojazdów elektrycznych w Polsce i Europie Polska ma ogromny potencjał intelektualny i organizacyjny, aby zaistnieć na europejskim rynku pojazdów elektrycznych. Polskie firmy już teraz mają do zaoferowania produkcję seryjną miejskich pojazdów elektrycznych, technologię elektryfikacji pojazdów spalinowych, produkcję pakietów bateryjnych. Instytuty badawcze mogą również zaoferować badania naukowe i prace rozwojowe oraz własne opracowania dotyczące pojazdów elektrycznych. Polska swoją szansę na rynku Wspólnotowym powinna upatrywać w specjalistycznych rozwiązaniach dla producentów pojazdów elektrycznych, w produkcji podzespołów, budowie pojazdów specjalistycznych oraz badaniach naukowych i pracach B+R ukierunkowanych na rozwój nowych technologii. Podstawowy atut to silne ukierunkowanie polskiego sektora motoryzacyjnego na eksport. Wprawdzie powoduje to duże uzależnienie od kondycji największych partnerów handlowych, lecz w zestawieniu z prognozowanym rozwoju popytu na pojazdy elektryczne może przynieść wzrost zamówień i inwestycji w tym sektorze. Przy słabym popycie wewnętrznym rozwój sektora EV można oprzeć na eksporcie. Dotyczy to podzespołów, kompletnych pojazdów oraz elementów infrastruktury ładowania. Z tego względu powinniśmy być zainteresowani likwidacją barier między krajami. Z tego względu Polska powinna włączyć się w prace legislacyjne dotyczące rynku pojazdów elektrycznych, kryteriów homologacji. W sektorze koncernów samochodowych możemy spodziewać się inwestycji ze względu na przedstawione wcześniej atuty. Wymagana jest promocja tych atutów i wsparcie ze strony państwa. W segmencie producentów niezależnych należy spodziewać się rozwoju opracowań i produkcji podzespołów dla pojazdów z napędem elektrycznym, takich jak baterie trakcyjne i układów zarządzania energią, falowniki do zasilania silników 14

15 napędowych, specjalistyczne komputery, silniki elektryczne, specjalizowane przekładnie sekwencyjne sterowane elektrycznie, elektryczne wspomagania, układy podciśnieniowe, klimatyzacja, przyrządy i instrumenty pokładowe, elementy elektrycznego zawieszenia aktywnego i elektrycznych hamulców, terminale ładowania standardowe i dużej mocy. WNIOSKI Kierunki rozwoju światowej motoryzacji wskazują, że nowym strategicznym elementem rynku stają się pojazdy z napędem elektrycznym. W Polsce istnieją techniczne i ekonomiczne warunki do rozwoju produkcji pojazdów elektrycznych. Posiadamy odpowiednią kadrę i potencjał materialny. Położenie Polski i pozycja w UE oraz infrastruktura kooperacyjna są gwarancją rozwoju produkcji pojazdów elektrycznych. Polska zgodnie z prognozą jest średnim rynkiem zbytu, możliwości produkcyjne znacznie przekraczają popyt wewnętrzny. Stąd produkowane w Polsce pojazdy, podzespoły, elementy infrastruktury ładowania, przy produkcji wielkoseryjnej mogą być eksportowane i przy wsparciu państwa mogą skutecznie konkurować na rynku UE. Uczestnictwo Polski w jednolitym rynku UE daje potencjalnym inwestorom szansę dostępu do całego tworzącego się w Europie rynku pojazdów elektrycznych. W Polsce istnieją dobre warunki do rozwoju sektora produkcji pojazdów elektrycznych i urządzeń infrastruktury ładowania. Realne jest zainteresowanie tym sektorem inwestorów zagranicznych. Światowe koncerny samochodowe prowadzą w Polsce intensywne działania promocyjne samochodów elektrycznych. Atrakcyjność polskiego rynku wynika także z trwałej obecności czołowych producentów pojazdów i podzespołów. Za inwestowaniem w Polsce przemawia rozbudowana sieć sprzedaży i obsługi serwisowej. Istnieje w Polsce duży, częściowo niewykorzystany potencjał produkcji i usług w branży motoryzacyjnej. W celu wzmocnienia zainteresowania i przyciągnięcia inwestorów konieczne są skoordynowane działania sektora motoryzacyjnego, sektora energetycznego, administracji centralnej i samorządów. Oferta finalna skierowana do inwestorów zagranicznych powinna zawierać następujące czynniki kluczowe: - oszacowanie popytu na samochody elektryczne w Polsce i w UE do 2020 roku, - określenie możliwości sektora motoryzacyjnego w zakresie infrastruktury produkcyjnej, 15

16 - omówienie istniejącej sieci sprzedaży i obsługi serwisowej pojazdów, w ofercie finalnej można podać dość precyzyjne informacje zebrane drogą ankietową na temat firm gotowych do sprzedaży i obsługi samochodów elektrycznych, - przedstawienie zaplecza badawczo-rozwojowego i szkoleniowego w dziedzinie pojazdów elektrycznych i ich podzespołów, pełne zestawienie możliwości zaplecza do oferty finalnej można wykonać pod kierunkiem Instytutu Elektrotechniki w ciągu dwóch miesięcy, wstępnie można określić zakres odpowiedzialności za opracowanie: KOMEL silniki elektryczne, Instytut Elektrotechniki układy zasilania, ładowania i sterowania pojazdów elektrycznych, Centralne Laboratorium Akumulatorów i Ogniw - akumulatory trakcyjne, Instytut Transportu Samochodowego badania i homologacja, Instytut Łączności zagadnienia zdalnego monitorowania, diagnostyki i sterowania systemów ładowania, - wskazanie na elastyczność sektora motoryzacyjnego, przemysłu elektrotechnicznego i sektora energetycznego oraz zdolność do tworzenia, absorpcji i rozwoju technologii, w ofercie finalnej należy zamieścić wykaz producentów podzespołów i części samochodowych, silników elektrycznych, systemów ładowania, akumulatorów, układów zasilania i sterowania gotowych do podjęcia produkcji do samochodów elektrycznych, należy uzasadnić wybór firm ich wyposażeniem, posiadanymi technologiami i wykwalifikowaną kadrą oraz gotowością do wdrożenia nowoczesnych technologii wprowadzanych przez inwestorów zagranicznych oraz sieć zainstalowanych i planowanych terminali ładowania (200 terminali zainstalowanych na terenie Polski przez Instytut Elektrotechniki, gotowe opracowania ładowania bezkontaktowego i szybkiego), - przedstawienie oferty kooperacyjnej niezależnych producentów z terenu kraju, do oferty finalnej należy przeprowadzić szczegółowe badanie możliwości produkcyjnych przyszłych kooperantów inwestora zagranicznego, należy wziąć pod uwagę możliwości techniczne i potencjał ekonomiczny: wartość obecnej produkcji, zatrudnienie, posiadane własne środki finansowe, - deklaracja gotowości sektora energetycznego do działań na rzecz wprowadzania Smart Grid, w ofercie finalnej w sektorze energetycznym należy przedstawić (w zakresie niezbędnym dla pojazdów elektrycznych), prace pilotowe Smart Grid prowadzone w PSE Operator S.A., PGE, ENERGA i Tauron Dystrybucja S.A. oraz kierunki rozwoju energetyki, - wskazanie na korzystny klimat społeczny, w ofercie należy podkreślić zainteresowanie wchodzeniem do Polski kapitału zagranicznego, szczególnie amerykańskiego oraz zainteresowanie społeczne dla transportu elektrycznego, tworzenie obszarów z zerową emisją 16

17 (Ekologiczne Gminy, strefy w miastach), działania w dziedzinie konwersji samochodów na elektryczne, szczególnie w komunikacji miejskiej, wzrasta świadomość ekologiczna, a działania proekologiczne stają się coraz bardziej popularne. Oferta finalna w imieniu całego sektora powinna być opracowana w zespole jednostek naukowych oraz przedstawicieli administracji państwowej i sektora energetycznego. Wskazuje się firmy i jednostki naukowe dotychczas aktywne w tym obszarze: - Instytut Elektrotechniki, - Komel Branżowy Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Maszyn Elektrycznych, - Instytut Transportu Samochodowego, - Przemysłowy Instytut Motoryzacji, - Instytut Metali Nieżelaznych Oddział w Poznaniu, Centralne Laboratorium, - Akumulatorów i Ogniw, - Narodowe Centrum Badań i Rozwoju - Ministerstwo Gospodarki - PGE Polska Grupa Energetyczna S.A, - Polskie Sieci Elektroenergetyczne Operator S.A, - Towarowa Giełda Energii SA. W zależności od potrzeb lista firm i jednostek, które opracują ofertę finalną może być rozszerzona. 17

Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA. Gdańsk. 10.2015

Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA. Gdańsk. 10.2015 Innowacje w Grupie Kapitałowej ENERGA Gdańsk. 10.2015 ENERGA liderem energetycznych innowacji Grupa ENERGA wykorzystując postęp technologiczny wdraża innowacje w kluczowych obszarach swojej działalności.

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 DLACZEGO POTRZEBNA JEST DYSKUSJA? wyczerpywanie się stosowanych dotychczas źródeł energii problem ekologiczny (efekt cieplarniany)

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

SAMOCHÓD ELEKTRYCZNY EFEKT EWOLUCJI I REWOLUCJI ODPOWIEDŹ NA POTRZEBY - REALIZACJA MOŻLIWOŚCI

SAMOCHÓD ELEKTRYCZNY EFEKT EWOLUCJI I REWOLUCJI ODPOWIEDŹ NA POTRZEBY - REALIZACJA MOŻLIWOŚCI SAMOCHÓD ELEKTRYCZNY EFEKT EWOLUCJI I REWOLUCJI ODPOWIEDŹ NA POTRZEBY - REALIZACJA MOŻLIWOŚCI STYMULATORY ZMIAN W TECHNICE ŚRODKÓW TRANSPORTU Uwarunkowania techniczne i ekonomiczne Czynniki stymulujące

Bardziej szczegółowo

C40 UrbanLife. Warszawa. Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2. 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński

C40 UrbanLife. Warszawa. Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2. 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński C40 UrbanLife Warszawa Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński Porozumienie Burmistrzów inicjatywa pod patronatem Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

nowe trendy mobilności w regionach Europy

nowe trendy mobilności w regionach Europy E-pojazdy nowe trendy mobilności w regionach Europy Marek Drożdż Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Partnerzy programu Polska Holandia Hiszpania Wielka Brytania Szwecja Włochy Małopolska

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Projekt ElGrid a CO2. Krzysztof Kołodziejczyk Doradca Zarządu ds. sektora Utility

Projekt ElGrid a CO2. Krzysztof Kołodziejczyk Doradca Zarządu ds. sektora Utility Projekt ElGrid a CO2 Krzysztof Kołodziejczyk Doradca Zarządu ds. sektora Utility Energetyczna sieć przyszłości, a może teraźniejszości? Wycinki z prasy listopadowej powstanie Krajowa Platforma Inteligentnych

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych Pakiet "Czysta Energia dla u" Europejska strategia dotycząca paliw alternatywnych i towarzyszącej im infrastruktury Warszawa, 15 kwietnia 2013 Katarzyna Drabicka, Policy Officer, European Commission, DG

Bardziej szczegółowo

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Rafał Rowiński, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce Inwestycje w badania i rozwój są jednym ze sposobów wyjścia z kryzysu gospodarczego. Średni

Bardziej szczegółowo

Geneza projektu Konsorcjum Klaster Green Stream - powołano w dniu 30.06.2007 r. W październiku 2008 r. koordynatorem Konsorcjum została w Mielcu. 29 grudnia 2008 r. podpisano umowę o dofinansowanie projektu.

Bardziej szczegółowo

Zbiorcze zestawienie obszarów w dziale Transport

Zbiorcze zestawienie obszarów w dziale Transport Zbiorcze zestawienie obszarów w dziale Transport Nr obszaru Tytuł Autorzy opisu 3.3.1 Poprawa efektywności pojazdów drogowych napędzanych silnikami spalinowymi przez zastosowanie napędów hybrydowych 3.3.2

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit

ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych KOMEL ZAAWANSOWANE ROZWIĄZANIA TECHNICZNE I BADANIA EKSPLOATACYJNE MIEJSKIEGO SAMOCHODU OSOBOWEGO Z NAPĘDEM ELEKTRYCZNYM e-kit dr hab. inż. Jakub Bernatt, prof.

Bardziej szczegółowo

Potrzeby polskich przedsiębiorstw - Program Sektorowy INNOLOG. dr inż. Stanisław Krzyżaniak

Potrzeby polskich przedsiębiorstw - Program Sektorowy INNOLOG. dr inż. Stanisław Krzyżaniak Potrzeby polskich przedsiębiorstw - Program Sektorowy INNOLOG dr inż. Stanisław Krzyżaniak Logistyka w Polsce 2 Cel główny Cel horyzontalny dla gospodarki wynikający z realizacji programu badawczo-rozwojowego

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką Informacja prasowa Białystok, 1 grudnia 2012 List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA a Politechniką Białostocką W dniu 30.11.2012 r. w siedzibie Politechniki Białostockiej doszło do podpisania

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI BARTŁOMIEJ WALCZAK

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI BARTŁOMIEJ WALCZAK ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI BARTŁOMIEJ WALCZAK Solaris Bus & Coach Kierunek rozwoju komunikacji miejskiej Wymagania prawne Przepisy lokalne pojazdy elektryczne

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2014-2020. Lista wskaźników produktu Typy projektów Typ beneficjenta

Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2014-2020. Lista wskaźników produktu Typy projektów Typ beneficjenta Cel OŚ II GOSPODARKA NISKOEMISYJNA 1 2.1 Kreowanie zachowań zasobooszczędnych Ograniczenie spadku 1. Ilość zaoszczędzonej energii elektrycznej [MWh/rok], 2. Zmniejszenie zużycia energii końcowej w wyniku

Bardziej szczegółowo

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r.

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r. Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Województwa Śląskiego Warszawa, 2 marca 2012r. 1. Inteligentna specjalizacja kraj czy region? 2. Inteligenta specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r.

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Źródła pochodzenia środków w portfelu NFOŚiGW środki statutowe NFOŚiGW środki pochodzące z opłat zastępczych

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Propozycje sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego

Propozycje sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Propozycje sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego

Bardziej szczegółowo

EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS

EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS RYNEK SAMOCHODÓW ELEKTRYCZNYCH W POLSCE Konieczność poszanowania dóbr limitowanych w transporcie - obserwujemy ciągły przyrost emisji

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR XIX Forum Ciepłowników Polskich Międzyzdroje, 13-16 września

Bardziej szczegółowo

Wrocławski System Ładowania Pojazdów Elektrycznych. Barbara Duszeńko Specjalista ds. Gospodarki Odpadami Komunalnymi UM Wrocławia

Wrocławski System Ładowania Pojazdów Elektrycznych. Barbara Duszeńko Specjalista ds. Gospodarki Odpadami Komunalnymi UM Wrocławia Wrocławski System Ładowania Pojazdów Elektrycznych Barbara Duszeńko Specjalista ds. Gospodarki Odpadami Komunalnymi UM Wrocławia Projekt został sfinansowany z budżetu miasta ze środków finansowych pozyskanych

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Marek Orszewski Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWZ Europa 2020 Unia Europejska wyznaczyła wizję społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji.

Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji. Wzrost efektywności energetycznej: uwarunkowania prawno-regulacyjne oraz mechanizmy wsparcia inwestycji. Seminarium "Bezpieczna Chemia Warszawa, 5 listopada 2014 roku Pan Zbigniew Szpak, Prezes KAPE S.A.

Bardziej szczegółowo

Działania NEDO związane z inteligentną społecznością (smart community)

Działania NEDO związane z inteligentną społecznością (smart community) Działania NEDO związane z inteligentną społecznością (smart community) 10 lutego 2011 New Energy and Industrial Technology Development Organization (NEDO), Japonia Czym jest NEDO? Łącząc wysiłki środowisk

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 Książki Małgorzata Sikora- Gaca, Urszula Kosowska (Fundusze Europejskie w teorii i praktyce, Warszawa 2014 Magdalena Krasuska, Fundusze Unijne w

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ Zrównoważony rozwój w strategii woj. wielkopolskiego wprowadzenie do części warsztatowej Patrycja Romaniuk, Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć Poznań, 04.03.2013 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ

Bardziej szczegółowo

Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej

Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Szczecin, 15 kwietnia 2016 r. GOSPODARKA NIESKOEMISYJNA zapewnienie

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Bożena Ewa Matusiak UŁ REC 2013 2013-11-24 REC 2013 Nałęczów 1 Agenda 1 2 3 Wprowadzenie Model prosumenta i model ESCO Ciepło rozproszone a budownictwo

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia Projektu systemowego Zarządzanie, wdrażanie i monitorowanie Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Śląskiego

Osiągnięcia Projektu systemowego Zarządzanie, wdrażanie i monitorowanie Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Śląskiego Osiągnięcia Projektu systemowego Zarządzanie, wdrażanie i monitorowanie Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Śląskiego Katowice, 25 kwietnia 2012r. Projekt - charakterystyka Wdrażanie Regionalnej

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe targi ecartec oraz konferencja i forum

Międzynarodowe targi ecartec oraz konferencja i forum Międzynarodowe targi ecartec oraz konferencja i forum Targi - 13-15 Październik 2009, Neue Messe Munich Liczba wystawców ok. 180 Liczba krajów 11 (Niemcy, Wielka Brytania, Korea, Holandia, Austria, Szwecja,

Bardziej szczegółowo

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Profil jednostki, specjalizacja, obszary badawcze Niepubliczna szkoła wyższa o szerokim profilu biznesowym, posiadającą pełne uprawnienia akademickie. Założona w 1993

Bardziej szczegółowo

Polskie doświadczenia we wdrażaniu Planu działań na rzecz zrównoważonego zużycia energii Miasto Stołeczne Warszawa

Polskie doświadczenia we wdrażaniu Planu działań na rzecz zrównoważonego zużycia energii Miasto Stołeczne Warszawa Polskie doświadczenia we wdrażaniu Planu działań na rzecz zrównoważonego zużycia energii Miasto Stołeczne Warszawa Katarzyna Kacpura, Zastępca Dyrektora Biura Infrastruktury Urzędu m.st. Warszawy Polityka

Bardziej szczegółowo

TROLLEY Promocja Czystego Transportu Publicznego. Program dla Europy Środkowej (Central Europe Programme)

TROLLEY Promocja Czystego Transportu Publicznego. Program dla Europy Środkowej (Central Europe Programme) TROLLEY Promocja Czystego Transportu Publicznego Program dla Europy Środkowej (Central Europe Programme) RAL F Warszawa, 16.12.2010r. CENTRAL EUROPE Programme co-financed Urząd Miasta Gdyni Wydział Inwestycji

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Ciepucha kierownik Obserwatorium Rynku Pracy dla Edukacji w ŁCDNiKP

Elżbieta Ciepucha kierownik Obserwatorium Rynku Pracy dla Edukacji w ŁCDNiKP Elżbieta Ciepucha kierownik Obserwatorium Rynku Pracy dla Edukacji w ŁCDNiKP Zmiany w edukacji w kontekście perspektyw rozwoju sektora odnawialnych źródeł energii na przykładzie wyników badań Obserwatorium

Bardziej szczegółowo

More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014. www.balticbiogasbus.eu 1

More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014. www.balticbiogasbus.eu 1 More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014 1 Autobusy napędzane biometanem i eco-driving dr inż. Wojciech Gis, ITS mgr Mikołaj Krupiński, ITS Jonas Forsberg, Biogas Öst dr inż. Jerzy Waśkiewicz, ITS dr inż.

Bardziej szczegółowo

Współpraca pomiędzy Krajową Agencją Poszanowania Energii S.A. a Urzędem m.st. Warszawy w ramach projektów UE: E-Street i STAR BUS

Współpraca pomiędzy Krajową Agencją Poszanowania Energii S.A. a Urzędem m.st. Warszawy w ramach projektów UE: E-Street i STAR BUS Współpraca pomiędzy Krajową Agencją Poszanowania Energii S.A. a Urzędem m.st. Warszawy w ramach projektów UE: E-Street i STAR BUS Współpraca w okresie 04.2006-06.2008 Projekt Unii Europejskiej EIE-05-157

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

Podkarpackie inteligentne specjalizacje

Podkarpackie inteligentne specjalizacje Podkarpackie inteligentne specjalizacje jako istotny czynnik wzmacniania konkurencyjności regionu. Leszek Woźniak EUROPA 2020 rozwój inteligentny, a więc rozwój gospodarki bazującej na wiedzy i innowacjach

Bardziej szczegółowo

WiComm dla innowacyjnego Pomorza

WiComm dla innowacyjnego Pomorza Centrum Doskonałości WiComm WiComm dla innowacyjnego Pomorza Michał Mrozowski wicomm@wicomm.pl Centrum Doskonałości WiComm Inżynieria Systemów Komunikacji Bezprzewodowej Politechnika Gdańska Ul. Narutowicza

Bardziej szczegółowo

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Kielce, dn. 7 marca 2014 r. 2 Wzywania stojące przed polską energetyką

Bardziej szczegółowo

Wsółpraca nauka przemysł a Smart Grid w regionie nowosądeckim

Wsółpraca nauka przemysł a Smart Grid w regionie nowosądeckim Wsółpraca nauka przemysł a Smart Grid w regionie nowosądeckim Jacek Kosiec Koordynator ds. Innowacji Konsorcjum EduTechMed (w organizacji) Nowy Sącz 16.09.2010r. Wiedza głównym czynnikiem rozwoju w XXI

Bardziej szczegółowo

W kierunku zrównoważonej mobilności Warszawy

W kierunku zrównoważonej mobilności Warszawy Seminarium Jakośd powietrza a ochrona klimatu synergia działao W kierunku zrównoważonej mobilności Warszawy dr inż. Andrzej Brzeziński 9 czerwca 2015 r Ministerstwo Środowiska WSTĘP 1) WSTĘP- STRATEGIE

Bardziej szczegółowo

Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich. Mariusz Wójcik

Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich. Mariusz Wójcik Działania FNEZ w 2014 r. w kontekście Planu działania dla morskiej energetyki wiatrowej w regionach nadmorskich Mariusz Wójcik Prezentacja Wybrane dotychczasowe działania FNEZ Program rozwoju morskiej

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia praktyczne z eksploatacji samochodów elektrycznych

Doświadczenia praktyczne z eksploatacji samochodów elektrycznych Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych KOMEL Doświadczenia praktyczne z eksploatacji samochodów elektrycznych mgr inż. Bartłomiej Będkowski Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych KOMEL PL - 40-203 Katowice

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

V. Dzień dostawców dla branży motoryzacyjnej 2011

V. Dzień dostawców dla branży motoryzacyjnej 2011 V. Dzień dostawców dla branży motoryzacyjnej 2011 Rozwój polskich produktów w dziedzinie mobilności elektrycznej na przykładzie rozwiązań spółki Ekoenergetyka Zachód s.c. Frankfurt nad Odrą 8 listopad

Bardziej szczegółowo

Planowanie Gospodarki Niskoemisyjnej proekologiczne rozwiązania w transporcie. Marcin Cholewa Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

Planowanie Gospodarki Niskoemisyjnej proekologiczne rozwiązania w transporcie. Marcin Cholewa Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Planowanie Gospodarki Niskoemisyjnej proekologiczne rozwiązania w transporcie Marcin Cholewa Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Praca naukowa finansowana ze środków NCBiR w ramach

Bardziej szczegółowo

Solaris Bus & Coach S.A.

Solaris Bus & Coach S.A. Solaris Bus & Coach S.A. 1 Projekty prośrodowiskowe w firmie Solaris Tematyka Przykłady dofinansowania prac badawczo-rozwojowych dotyczących opracowania i wdrożenia ekologicznych środków transportu Współpraca

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Programy finansowane ze środków unijnych z aktualnymi i najbliższymi wezwaniami. IKKU - NICHES+ seminarium 17 marca, Warszawa Karen Vancluysen, Polis

Programy finansowane ze środków unijnych z aktualnymi i najbliższymi wezwaniami. IKKU - NICHES+ seminarium 17 marca, Warszawa Karen Vancluysen, Polis Programy finansowane ze środków unijnych z aktualnymi i najbliższymi wezwaniami IKKU - NICHES+ seminarium 17 marca, Warszawa Karen Vancluysen, Polis Bariery/Wyzwania Nie potrafię rozwiązać tego problemu

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA I ENERGIA ODNAWIALNA

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA I ENERGIA ODNAWIALNA POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA I ENERGIA ODNAWIALNA DR HAB. INŻ. ROMAN KACZYŃSKI, PROF. NZW. PROREKTOR DS. ROZWOJU I WSPÓŁPRACY POLITECHNIKI BIAŁOSTOCKIEJ Energia odnawialna szansą rozwoju województwa podlaskiego

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - dobre praktyki na rzecz zrównoważonego rozwoju

I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - dobre praktyki na rzecz zrównoważonego rozwoju Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna I FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH - dobre praktyki na rzecz zrównoważonego rozwoju Badania i innowacje

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM POLITYKA ENERGETYCZNA W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Urząd Marszałkowski w Łodzi POLITYKA ENERGETYCZNA PLAN PREZENTACJI 1. Planowanie energetyczne w gminie 2. Polityka energetyczna państwa 3. Udział samorządu

Bardziej szczegółowo

Porozumienie Burmistrzów i SEAP jako wzorcowy projekt realizacji polityki Unii Europejskiej i Polski

Porozumienie Burmistrzów i SEAP jako wzorcowy projekt realizacji polityki Unii Europejskiej i Polski Porozumienie Burmistrzów i SEAP jako wzorcowy projekt realizacji polityki Unii Europejskiej i Polski Doskonalenie zarządzania usługami publicznymi i rozwojem w jednostkach samorządu Grupa Wymiany Doświadczeń:

Bardziej szczegółowo

Ciepło z lokalnych źródeł gazowych

Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Kotłownie gazowe to alternatywne rozwiązanie dla Klientów, którzy nie mają możliwości przyłączenia się do miejskiej sieci ciepłowniczej.

Bardziej szczegółowo

STRATEGICZNY PROGRAM BADAŃ NAUKOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH. Zaawansowane technologie pozyskiwania energii. Warszawa, 1 grudnia 2011 r.

STRATEGICZNY PROGRAM BADAŃ NAUKOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH. Zaawansowane technologie pozyskiwania energii. Warszawa, 1 grudnia 2011 r. STRATEGICZNY PROGRAM BADAŃ NAUKOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH Zaawansowane technologie pozyskiwania energii Warszawa, 1 grudnia 2011 r. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii

Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii Zespół programowy Stowarzyszenia Pro-Eco Dolina Bugu - grono krajowych i zagranicznych przedsiębiorców, ekspertów i technologów

Bardziej szczegółowo

Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Inteligentne Sieci Energetyczne. (Smart Grid)

Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Inteligentne Sieci Energetyczne. (Smart Grid) Program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Inteligentne Sieci Energetyczne (Smart Grid) Uruchomiony w 2012 roku nowy program priorytetowy Narodowego Funduszu Ochrony

Bardziej szczegółowo

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER EKLASTER O nas Fundacja eklaster powstała z inicjatywy środowisk reprezentujących MŚP oraz samorządowców i naukowców województwa małopolskiego. Duży i wciąż w niewielkim stopniu wykorzystany potencjał

Bardziej szczegółowo

Projekt CIVITAS DYN@MO w Gdyni. Zarząd Dróg i Zieleni w Gdyni

Projekt CIVITAS DYN@MO w Gdyni. Zarząd Dróg i Zieleni w Gdyni Projekt CIVITAS DYN@MO w Gdyni Zarząd Dróg i Zieleni w Gdyni CIVITAS DYN@MO Projekt DYN@MO realizowany w ramach inicjatywy CIVITAS II PLUS dofinansowany z 7 Programu Ramowego Cele projektu rozwój systemów

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Ferenc Prezydenta Miasta Rzeszowa

Tadeusz Ferenc Prezydenta Miasta Rzeszowa Fundusze Europejskie - dla rozwoju Polski Wschodniej Budowa systemu integrującego transport publiczny miasta Rzeszowa i okolic - prezentacja projektu i działań komplementarnych Tadeusz Ferenc Prezydenta

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI

ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI ŹRÓDŁA NAPĘDU W MIEJSKIEJ KOMUNIKACJI AUTOBUSOWEJ -KIERUNKI INNOWACYJNOŚCI Zbiorowy transport miejski = alternatywa dla transportu indywidualnego Warszawa, Trasa Łazienkowska, analiza ruchu w godzinach

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia Program dla Europy

Inteligentna Energia Program dla Europy Inteligentna Energia Program dla Europy informacje ogólne, priorytety. Antonina Kaniszewska Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013) Competitiveness and Innovation framework Programme

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Strategia GK "Energetyka" na lata 2015-2020

Strategia GK Energetyka na lata 2015-2020 Strategia GK "Energetyka" na lata 2015-2020 Szanowni Państwo, Serdecznie zachęcam do lektury, Adam Witek Prezes Zarządu GK Energetyka sp. z o.o. 2 Cele strategiczne Podstawowe oczekiwania wobec GK Energetyka

Bardziej szczegółowo

Tematyka seminariów. Logistyka. Studia stacjonarne, I stopnia. Rok II. ZAPISY: 18 lutego 2015 r. godz. 13.15

Tematyka seminariów. Logistyka. Studia stacjonarne, I stopnia. Rok II. ZAPISY: 18 lutego 2015 r. godz. 13.15 Tematyka seminariów Logistyka Studia stacjonarne, I stopnia Rok II ZAPISY: 18 lutego 2015 r. godz. 13.15 prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Pastuszak tel. 537 53 61, e-mail: z.pastuszak@umcs.lublin.pl 1. Rola

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej ze strony systemów informatycznych

Wsparcie dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej ze strony systemów informatycznych Wsparcie dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej ze strony systemów informatycznych Potencjał efektywności energetycznej w przemyśle Seminarium Stowarzyszenia Klaster 3x20 Muzeum Górnictwa

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa

Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa Identyfikacja potencjału oszczędności energii jako podstawa w procesie poprawy efektywności energetycznej przedsiębiorstwa TOMASZ SŁUPIK Konferencja techniczna Jak obniżać koszty remontów i utrzymania

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie i wnioski

Podsumowanie i wnioski AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA GMINY STRZELCE OPOLSKIE Część 11 Podsumowanie i wnioski W 869.11 2/6 I. Podstawowym zadaniem aktualizacji

Bardziej szczegółowo

dr Ewa Kochańska Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia

dr Ewa Kochańska Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia dr Ewa Kochańska Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia Kluczowe obszary aktywności: Energetyka zrównoważona środowiskowo Transport niskoemisyjny Inteligentne tekstylia Centrum Badań i Innowacji Pro-Akademia

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia Europa Doświadczenia polskich podmiotów w programie IEE

Inteligentna Energia Europa Doświadczenia polskich podmiotów w programie IEE Inteligentna Energia Europa Doświadczenia polskich podmiotów w programie IEE Joanna Ogrodniczuk Krajowy Punkt Kontaktowy Programu IEE Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Historia: SAVE, ALTENER,

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Finansowanie samorządowych inwestycji w gospodarkę odpadami

Finansowanie samorządowych inwestycji w gospodarkę odpadami Bank Ochrony Środowiska Alicja Siemieniec Dyrektor Departamentu Finansowania i Projektów Ekologicznych Finansowanie samorządowych inwestycji w gospodarkę odpadami Paliwa Alternatywne. Waste to Energy.

Bardziej szczegółowo

NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU (NCBR)

NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU (NCBR) 3 października 2014 1 NARODOWE CENTRUM BADAŃ I ROZWOJU (NCBR) agencja wykonawcza nadzorowana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego powołana w lipcu 2007 w celu realizacji zadań z zakresu polityki

Bardziej szczegółowo

ZIELONA STRONA MAGENTY - Green Technology w PTC. Warszawa, 14.09.2011

ZIELONA STRONA MAGENTY - Green Technology w PTC. Warszawa, 14.09.2011 ZIELONA STRONA MAGENTY - Green Technology w PTC Warszawa, 14.09.2011 1 Strategia Grupy Deutsche Telekom Inteligentne zarządzanie zużyciem energii 30,000 MWh mniej w roku 2011 tylko w Niemczech Ograniczanie

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

ergo energy to: www.ergoenergy.pl

ergo energy to: www.ergoenergy.pl ergo energy to: Sprzedaż energii elektrycznej na terenie całego kraju. Lider w implementacji nowatorskich rozwiązań. Realizacja projektów w ramach programów unijnych. Realizacja programów inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ

WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ WPŁYW OTOCZENIA REGULACYJNEGO NA DYNAMIKĘ INWESTYCJI W ENERGETYKĘ ROZPROSZONĄ Dr hab. Mariusz Swora, Uniwersytet Jagielloński Seminarium eksperckie Energetyka obywatelska na rzecz lokalnego rozwoju gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju ul. Nowogrodzka 47a, 00-695 Warszawa tel: +48 22 39 07 401 NCBR.gov.pl

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju ul. Nowogrodzka 47a, 00-695 Warszawa tel: +48 22 39 07 401 NCBR.gov.pl Narodowe Centrum Badań i Rozwoju ul. Nowogrodzka 47a, 00-695 Warszawa tel: +48 22 39 07 401 NCBR.gov.pl Historia Narodowego Centrum Badań i Rozwoju 2007 - powstanie NCBR 2010 - nowa ustawa o NCBR (reforma

Bardziej szczegółowo

www.inteligentne-miasta.eu

www.inteligentne-miasta.eu ORGANIZATORZY GP Sp. z o.o. oferuje kompleksową organizację eventów, konferencji, spotkań biznesowych, szkoleń tematycznych. Na zlecenie klienta organizujemy również działania marketingowe oraz PR-owe,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ENERGOCHŁONNOŚCI RUCHU TROLEJBUSÓW

ANALIZA ENERGOCHŁONNOŚCI RUCHU TROLEJBUSÓW ANALIZA ENERGOCHŁONNOŚCI RUCHU TROLEJBUSÓW Mgr inż. Ewa Siemionek* *Katedra Pojazdów Samochodowych, Wydział Mechaniczny, Politechnika Lubelska 20-618 Lublin, ul. Nadbystrzycka 36 1. WSTĘP Komunikacja miejska

Bardziej szczegółowo