Handel detaliczny żywnością w Polsce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Handel detaliczny żywnością w Polsce"

Transkrypt

1 Małgorzata Kosicka-Gębska Agnieszka Tul-Krzyszczuk Jerzy Gębski Handel detaliczny żywnością w Polsce Wydanie II Wydawnictwo SGGW Warszawa 2011

2 Copyright by Wydawnictwo SGGW, Warszawa 2011 Wydanie II, poprawione i uzupełnione Autorzy rozdziałów: Małgorzata Kosicka-Gębska: 4, 5, 6, 10. Agnieszka Tul-Krzyszczuk: 1, 2, 3. Jerzy Gębski: 8, 9. Małgorzata Kosicka-Gębska, Agnieszka Tul-Krzyszczuk, Jerzy Gębski: 7 Recenzenci: Dr hab. prof. n. Krystyna Żelazna, Wyższa Szkoła Turystyki i Języków Obcych w Warszawie Dr inż. Karol Krajewski, Katedra Handlu i Usług, Wydział Towaroznawstwa i Przedsiębiorczości, Akademia Morska w Gdyni Redaktor Jadwiga Rydzewska Redaktor techniczny Krystyna Piotrowska ISBN Wydawnictwo SGGW ul. Nowoursynowska 166, Warszawa tel. (22) (-22; -25 sprzedaż), fax (22) Druk: Agencja Reklamowo-Wydawnicza A. Grzegorczyk,

3 Spis treści Wstęp Handel detaliczny żywnością w Polsce Istota i funkcje kanałów dystrybucji żywności Rola i struktura handlu w Polsce Handel hurtowy Handel detaliczny Typy handlu detalicznego Analiza handlu detalicznego w Polsce Wielkość i struktura handlu detalicznego w Polsce Punkty sprzedaży detalicznej liczba i powierzchnia sklepów Tendencje rozwojowe w handlu detalicznym w Polsce Ewolucja handlu detalicznego w Polsce Wpływ przemian gospodarczych na handel detaliczny od 1989 roku Zmiany własnościowe w handlu detalicznym Zmiany organizacyjne przedsiębiorstw handlowych Zmiany ilościowe w handlu detalicznym Zmiany jakościowe w handlu detalicznym Wejście Polski do Unii Europejskiej konsekwencje dla handlu Kierunki zmian strukturalnych w organizacji handlu detalicznego Wpływ zmian zachowań konsumentów na handel detaliczny Wpływ internacjonalizacji i globalizacji gospodarki na handel detaliczny Procesy konsolidacyjne w handlu detalicznym Rozwój nowoczesnych technologii informatycznych Inwestycje zagraniczne w handlu Wpływ kryzysu gospodarczego na sytuację w handlu detalicznym Kierunki specjalizacji handlu detalicznego na rynku żywności w Polsce Struktura branżowa sklepów detalicznych Wyróżniki oferty asortymentowej sklepów wyspecjalizowanych Wybrane instrumenty handlu detalicznego Organizacja sprzedaży detalicznej Lokalizacja i wizerunek placówki handlowej Wyposażenie placówki handlowej Merchandising jego rola i zadania Asortyment w placówce handlowej Marka własna (handlowa) Promocja sprzedaży i reklama Strategie cenowe

4 4. Decyzje podejmowane w procesie zakupu produktów Istota procesu podejmowania decyzji Rodzaje podejmowanych decyzji Czynniki warunkujące proces decyzyjny Specyfika produktów żywnościowych Ogólna charakterystyka produktu Wymagania klientów wobec produktów żywnościowych Cechy produktów żywnościowych i ich wpływ na zachowanie konsumentów Zachowania konsumentów związane z zakupami żywności Istota zachowań konsumentów Uczestnicy procesu zakupu Konsumenci wobec wyboru miejsca zakupu Czynniki warunkujące wybór miejsca nabywania żywności Czynniki warunkujące zakup żywności w placówkach handlu detalicznego Preferencje czasowe związane z zakupami żywności Częstotliwość dokonywania zakupów Odpowiedzialność zakupowa w zależności od płci Wybrane modele zachowania konsumenta Model zachowania konsumenta Nicosii Model zachowania konsumenta Horwarda-Shetha Model zachowania konsumenta Rosaniego Model zachowania konsumenta EBK Internet jako źródło pozyskiwania informacji i miejsce dokonywania zakupów Społeczeństwo informacyjne Rozwój Internetu oraz handlu elektronicznego w Polsce Relacje w handlu internetowym Charakterystyka użytkowników Internetu i osób kupujących za jego pośrednictwem Handel z wykorzystaniem mediów elektronicznych na rynku żywności w Polsce Analiza sklepów internetowych oferujących żywność i produkty żywnościowe Zasady funkcjonowania e-handlu żywnością Dostępność żywności w sklepach internetowych Wady i zalety zakupów internetowych Formy płatności za zakupy w sieci

5 9.6. Sposoby ograniczania ryzyka podczas zakupu Usługi cateringowe w Internecie Idea Sprawiedliwego Handlu żywnością Geneza powstania Sprawiedliwego Handlu Istota Sprawiedliwego Handlu Znaki handlowe Sprawiedliwego Handlu przeznaczone dla żywności Korzyści dla konsumentów i producentów żywności Dostępność produktów w Polsce Piśmiennictwo

6

7 Wstęp Wprowadzenie wolnej gospodarki rynkowej, przystąpienie Polski do UE oraz kryzys gospodarczy na początku XXI wieku miały znaczący wpływ na zmiany w sektorze handlu detalicznego żywnością w Polsce. Pod wpływem przekształceń polityczno-społeczno-gospodarczych, jakie miały miejsce po 1989 roku, nastąpiło otwarcie rynku, a jego duża chłonność spowodowała napływ wielu inwestorów zagranicznych, którzy w uruchamianych, najczęściej wielkopowierzchniowych sklepach, wprowadzili nowe produkty, technologie i formy obsługi nabywców. Nowoczesny charakter powstających różnorodnych form i metod sprzedaży był odpowiedzią na ujawniające się na rynku zróżnicowanie preferencji nabywców detalicznych co do czasu i miejsca dokonywania zakupu, wyboru asortymentu, jakości i ceny towaru oraz zakresu usług towarzyszących sprzedaży towarów. Polscy konsumenci stali się bardziej wymagający i chętnie podążają za światowymi trendami i nowościami, co stanowiło szansę dla nowatorskich pomysłów inwestycyjnych. Charakteryzując obecną sytuację na polskim rynku detalicznym można stwierdzić, iż jest on rozproszony. Niemniej jednak w ostatnich latach postępuje coraz większa jego koncentracja mierzona udziałami wiodących firm. Dla przykładu, w 2006 roku łączne udziały 20 największych uczestników rynku wynosiły niespełna 30%. Według raportu firmy badawczo-konsultingowej PMR w 2008 roku wartość ta przekroczyła 40%, co może być następstwem szybkiego rozwoju liderów rynku, ale także serią większych i mniejszych przejęć, które miały miejsce w latach Charakterystyczną cechą polskiego handlu detalicznego jest również duża popularność małych firm handlowych. Raport Centrum Monitorowania Rynku (CMR) za styczeń 2009 r. pokazuje jednak pierwsze oznaki zmiany tego trendu, bowiem w styczniu 2009 r. liczba transakcji zawieranych w sklepach osiedlowych spadła o prawie 4% w porównaniu do stycznia 2008 roku. Spadek liczby mniejszych sklepów jest efektem ekspansji sieci, zmian preferencji klientów, a także nieuchronnym procesem obserwowanych w wielu krajach Europy Zachodniej. Współczesny handel detaliczny w Polsce niewiele różni się pod względem form sprzedaży od handlu w krajach Unii Europejskiej. W Polsce przybywa hipermarketów (według klasyfikacji AC Nielsen sklepów o powierzchni ponad 2500 m 2 ), supermarketów (poniżej 2500 m 2 ) i dużych sklepów spożywczych. Liczba hipermarketów i supermarketów w 2009 roku zwiększyła się o 10% w stosunku do 2007 roku. Według danych GUS w 2009 roku w Polsce działało 7

8 495 hipermarketów i 4041 supermarketów. W 2009 roku najszybciej rozwijał się najliczniejszy format handlu nowoczesnego, do którego należą dyskonty. Wyniki raportu Wizerunek sieci handlowych, przygotowanego przez firmę On Board PR Ecco Network na podstawie badań opinii publicznej przeprowadzonych przez PBS DGA w 2010 roku pokazały, że 57% osób uważało Biedronkę za sklep godny polecenia. Na kolejnych miejscach znalazły się Lidl, Carrefour oraz Real. Polscy konsumenci coraz przychylniejszym okiem patrzą na produkty firmowane przez sieci handlowe. O ich zakupie decyduje nie tylko niższa cena, ale także dobra jakość. Dając towarom własne nazwy, sklepy dbają o zawartość opakowania. W czasach kryzysu gospodarczego, który ogarnął cały świat, w tym również Polskę, analitycy są podzieleni co do tego, jak wpłynie on na tempo konsolidacji i rozwoju krajowego handlu detalicznego. Według raportu firmy PMR Handel detaliczny artykułami spożywczymi w Polsce 2008 roku, pomimo spowolnienia gospodarczego, prognozuje się, że spożywczy rynek detaliczny będzie się rozwijał w tempie blisko 6% średniorocznie w latach Jedną z podstawowych gałęzi rozwoju handlu będzie prawdopodobnie nowoczesna jego forma czyli internetowy handel elektroniczny. Umożliwia on dokonywanie zakupów na odległość w skali krajowej i międzynarodowej. Jego obroty w 2009 roku osiągnęły wartość ponad 13 mld zł. Z badania E-commerce w Polsce w 2009 roku, wykonanego przez firmę badawczą Gemius, wynika, że e-sklepy będą się nadal szybko rozwijać, bowiem rośnie zainteresowanie klientów taką formą zakupów, a największy wzrost sprzedaży w najbliższych latach mają uzyskać coraz popularniejsze sieciowe delikatesy oferujące bogatą gamę produktów żywnościowych. W niniejszej publikacji, w celu pokazania głównych zagadnień dotyczących funkcjonowania handlu detalicznego w warunkach nowoczesnych kanałów dystrybucji, z uwzględnieniem specyfiki produktów żywnościowych i zachowań konsumentów żywności, dokonano szczegółowej analizy danych dostępnych w bogatej literaturze przedmiotu. Ponadto zaprezentowano wyniki badań własnych, przeprowadzonych w 2008 roku, których istotą było poznanie zwyczajów i oczekiwań zakupowych konsumentów oraz identyfikacja głównych czynników wpływających na wybór wielkopowierzchniowej placówki handlu detalicznego jako miejsca zakupu żywności. Książka jest II wydaniem publikacji pt. Handel detaliczny żywnością w Polsce, skierowanym do studentów wyższych uczelni na kierunkach: technologia żywności i żywienie, ekonomicznych i rolniczych, jako podstawa do nauczania przedmiotów z obszaru analizy rynku, organizacji handlu i ekonomiki konsumpcji oraz dla osób zajmujących się szeroko pojętą organizacją handlu żywnością.

9 1 Handel detaliczny żywnością w Polsce Handel, jako istotna część systemu dystrybucji, wpływa zarówno na rozwój innych dziedzin gospodarki, jak i na jakość życia społeczeństwa, umożliwiając mu wygodny dostęp do dóbr i usług. W warunkach rynku żywności bardzo ważną rolę odgrywa organizacja infrastruktury rynku i zarządzanie procesami dystrybucyjnymi, albowiem zapewniają one niezmienioną jakość i trwałość tych produktów. W zespole instrumentów i działań związanych z dystrybucją towarów, która jest ogniwem pośredniczącym między sferą produkcji i sferą konsumpcji, wyróżnia się podstawowe części składowe, tj. kanały dystrybucji i fizyczny przepływ towarów. W niniejszym rozdziale zaprezentowano analizę handlu detalicznego żywnością, jego znaczenie i charakterystykę struktur funkcjonalnych Istota i funkcje kanałów dystrybucji żywności Warunkiem osiągania celów ustalonych w dziedzinie sprzedaży jest to, aby wytworzony (gotowy) produkt był dostarczony do punktu sprzedaży detalicznej i zaoferowany konsumentowi zgodnie z jego potrzebami, a więc w odpowiedniej formie oraz we właściwym czasie i miejscu (Garbarski i wsp., 1994). Według Rutkowskiego i wsp. (2002) produkt ten dodatkowo powinien być dostępny we właściwej ilości i jakości oraz po akceptowalnych cenach (co będzie warunkiem zadowolenia klienta). Spełnienie tych warunków oznacza podjęcie pewnych działań i zastosowanie określonych instrumentów składających się na jeden z instrumentów marketingu, tj. dystrybucję towarów. Zdaniem Kotlera (1995) i Czubały (1996) dystrybucja oznacza zorientowaną na osiąganie zysku działalność obejmującą planowanie, organizację i kontrolę sposobu rozmieszczania gotowych produktów na rynku i zaoferowania ich do sprzedaży. Natomiast Kramer (2003) uważa, że na proces dystrybucji składają się czynności związane z pokonywaniem przestrzennych i czasowych różnic między produkcją a konsumpcją. Zalicza się tu takie czynności, jak transport, magazynowanie, konserwacja i uszlachetnianie produktów, czyli czynności związane z fizycznym przemieszczaniem dóbr do klienta, oraz określenie liczby 9

10 i rodzaju ogniw pośredniczących w procesie dystrybucji, a także podział zadań uczestników tego procesu. Dystrybucja jest więc ogniwem pośredniczącym pomiędzy produkcją a konsumpcją. Jej zadaniem jest przede wszystkim wypełnianie różnych luk dzielących te dwie sfery, a mianowicie (Rutkowski i wsp., 2005): luki czasowej pewnych nieciągłych odstępów czasu dzielących czynności związane z zakupem różnych produktów przez konsumentów, podczas gdy większość firm prowadzi produkcję na zasadzie ciągłości, aby osiągnąć oszczędności w kosztach produkcji; luki przestrzennej konsumenci są zwykle rozproszeni na rynku, natomiast producenci zlokalizowani w niewielu miejscach (dzieli ich zawsze pewna odległość); luki ilościowej w określonym przedziale czasu producenci wytwarzają przeważnie duże ilości produktów, podczas gdy konsumenci kupują znacznie mniejsze ilości; luki w asortymencie producenci wytwarzają ograniczony asortyment produktów, natomiast konsumenci mają wiele potrzeb, do których zaspokojenia wymagają dużej liczby zróżnicowanych asortymentowo produktów; luki informacyjnej konsumenci nie zawsze wiedzą o dostępności, ilości czy źródle pozyskania potrzebnych produktów, zaś producenci często nie wiedzą kim są i gdzie się znajdują ich potencjalni klienci (Rutkowski i wsp., 2005). Biorąc pod uwagę aspekt funkcjonalny przyjmuje się, że kanały dystrybucji to łańcuch kolejnych ogniw (instytucji i osób), za których pośrednictwem następuje przepływ jednego lub większej liczby strumieni związanych z działalnością marketingową (Sztucki, 2000; Czubała, 2001). Do strumieni tych zalicza się poszczególne funkcje dystrybucji, a mianowicie: przemieszczenie produktu, przekazywanie prawa własności produktu lub jego użytkowania, promocję, zamawianie towaru, transport, utrzymywanie zapasów, przekazywanie należności, podejmowanie ryzyka, negocjacje czy informację rynkową (rys. 1). Podstawowym instrumentem dystrybucji, w tym również produktów żywnościowych, są kanały dystrybucji (kanały marketingowe), które obejmują doprowadzenie towarów do sklepów lub innych miejsc ich przejmowania przez konsumentów oraz oferowanie tych towarów finalnym nabywcom (Garbarski i wsp., 1994). Kanał dystrybucji oznacza też liczbę i kolejność występowania pośredników na drodze przesuwania produktów od wytwórcy do ostatecznego nabywcy (Altkorn, 1995). Według Michalskiego (2004), Rutkowskiego i wsp. (2005) kanały dystrybucji określane są jako zbiór wzajemnie zależnych od siebie organizacji (tj. przed- 10

11 ). DYSTRYBUCJA Kana y dystrybucji: Rodzaje, struktura, liczba Wspó uczestnicy kana u Instytucje wspomagaj ce przep yw strumieni rynkowych Dystrybucja fizyczna: Obs uga zamówie Transport U ytkowanie magazynów Utrzymywanie zapasów Przepustowo kana u... efekty Poziom obs ugi dystrybucyjnej.. koszty Rysunek 1. Funkcje dystrybucji Źródło: Czubała A., 2001: Dystrybucja produktów. Wyd. PWE, Warszawa. siębiorstw, instytucji, agencji itp.) współuczestniczących w procesie dostarczania produktu lub usługi od producentów do użytkownika lub konsumenta i ułatwiające ten proces. Zgodnie z tą definicją można wyróżnić podmiotową strukturę kanału dystrybucji, którą tworzą: uczestnicy dokonujący sprzedaży i zakupu produktów, przejmujący i przekazujący tym prawo własności do towarów tj. producenci, hurtownicy, dystrybutorzy czy dealerzy oraz nabywcy instytucjonalni i indywidualni, pośrednicy handlowi o ograniczonym zakresie usług, którzy nie przejmują prawa własności do dystrybuowanych towarów, lecz aktywnie wspomagają proces jego przekazywania, tj. agenci i brokerzy, instytucje świadczą różnego rodzaju usługi na rzecz pozostałych uczestników kanału dystrybucji, wspomagają również ich działania, tj. banki, firmy ubezpieczeniowe, przewoźnicy, spedytorzy, agencje reklamowe czy wywiadownie handlowe (Rutkowski i wsp., 2005). Kanały dystrybucji funkcjonują sprawnie i efektywnie, gdy istnieje zgodność celów i motywacji wszystkich ich uczestników, kiedy korzyści, czynniki ryzyka i koszty wspólnego działania rozkładają się równomiernie (Czubała, 2008). Według Sztuckiego (1998) kanały dystrybucji można określić jako funkcjonalne, ekonomiczne oraz instytucjonalno-organizacyjne sposoby kierowania ruchem produktów i niezbędnymi strumieniami towarzyszącymi im od wytwórców do ostatecznych nabywców. Pośrednicy uczestniczący w tym procesie pełnią trzy podstawowe funkcje (Rutkowski i wsp., 2005), a mianowicie: transakcyjną, która obejmuje zakup (w celu ponownej sprzedaży), sprzedaż (tj. kontakt z potencjalnymi konsumentami) i przejmowanie ryzyka związa- 11

12 nego z nabywaniem prawa własności do zapasów (które mogą na przykład ulec zepsuciu); logistyczną poprzez budowanie asortymentu (pozyskiwanie towaru z kilku różnych źródeł), składowanie (gromadzenie i przechowywanie towaru), dekonsolidacja, czyli rozdzielanie dużej ilości towaru na mniejsze partie zgodnie z zapotrzebowaniem klientów, a także transport (fizyczne przemieszczanie produktów do klientów); wspomagającą obejmującą: finansowanie (np. kredyty), klasyfikowanie produktów (przyznawanie klas jakości sprzedawanym produktom) oraz informację i badania marketingowe (tj. dostarczanie klientom i dostawcom odpowiednich informacji związanych z przemieszczaniem i zapotrzebowaniem na sprzedawane produkty). Dlatego też analizując kanał dystrybucji należy zwrócić baczną uwagę na specyfikę struktury kanału dystrybucji, na którą mają szczególny wpływ (Rutkowski i wsp., 2005): rodzaj pośredników kanał bezpośredni i pośredni; długość kanału liczba szczebli pośrednich, tj. krótkie dwuszczeblowe; długie wieloszczeblowe; szerokość kanału liczba pośredników na każdym szczeblu kanału. W kanale bezpośrednim (tzw. zeroszczeblowym) producent sam zajmuje się na własny koszt i własne ryzyko sprzedażą swych produktów nabywcom finalnym (np. poprzez sklepy firmowe). Ta forma jest coraz częściej wykorzystywana także na rynku instytucjonalnym, gdzie lepiej spełnia tendencje sprzedaży towarów żywnościowych dzięki: lepszemu dostosowaniu się do oczekiwań klienta, przejmowaniu przez producenta zwiększonego ryzyka realizacji transakcji, większej ilości funkcji związanych ze sprzedażą, jednocześnie przejmując całą marżę i zabezpieczając szybki przepływ gotówki, pozyskiwaniu przez producenta bieżących informacji o rynku, obniżaniu kosztów dystrybucji, co wpływa na niższą cenę oferowanego produktu bądź stwarza możliwość jej większego obniżania w walce konkurencyjnej o klienta. Formy sprzedaży bezpośredniej dotyczą zwykle działania na rynkach rzeczywistych bądź elektronicznych (Szymanowski, 2008). Natomiast w kanale pośrednim między producentem i konsumentem występuje co najmniej jeden pośrednik (indywidualny lub instytucjonalny) (Czubała, 1996). Jednak w praktyce formy organizacyjne tych kanałów są bardziej rozbudowane, co przedstawia rysunek 2 (Coyle i wsp., 2007; Szymanowski, 2008). 12

13 PRODUCENCI YWNO CI Dystrybutorzy ywno ci Hurtownicy artyku ów spo ywczych Agenci, brokerzy, po rednicz cy w handlu Restauracje Sektor HoReCa Specjalne punkty ywienia (linie lotnicze, koleje itp.) Sieci detaliczne (lokalne i regionalne) Detaliczne sklepy spo ywcze Nabywcy instytucjonalni Sieci detaliczne ogólnokrajowe KONSUMENCI ARTYKU ÓW YWNO CIOWYCH Rysunek 2. Kanały dystrybucji artykułów żywnościowych Źródło: Coyle J.J. i wsp., 2007: Zarządzanie logistyczne. PWE, Warszawa. Kanały marketingowe mogą być scharakteryzowane przez liczbę występujących w nim szczebli. Każdy pośrednik, który zajmuje się przesuwaniem produktu i prawa własności do niego w kierunku finalnego odbiorcy, stanowi szczebel w kanale. Liczba pośrednich szczebli w kanale dystrybucyjnym określa długość kanału (Rutkowski i wsp., 2005). Wielokrotnie w dystrybucji produktów żywnościowych obecność podmiotów pośrednich, takich jak hurtownie czy agencje pośredniczące w handlu żywnością, zwiększa możliwość opanowania rynku przez zwielokrotnienie transakcji między poszczególnymi punktami zbytu. Poza tym dystrybucja pośrednia pozwala na zmniejszenie liczby kontaktów z małymi odbiorcami na rzecz między innymi kilku dużych hurtowni, co znacząco obniża koszty dystrybucji i jednocześnie pozwala na specjalizację danego przedsiębiorstwa. Niejednokrotnie pozwala również przedsiębiorcy na zrezygnowanie z prowadzenia własnej sieci dystrybucji i przeniesienie odpowiedzialności na kolejne ogniwo w łańcuchu dystrybucji (Czubała, 1996). 13

14 Szerokość kanału marketingowego to inaczej gęstość struktury, tzn. liczba podmiotów, pośredników występujących na tym samym szczeblu obrotu w kanale marketingowym. Kształtuje dostępność nabywców do produktu, którą osiąga się przez włączanie małej lub dużej liczby pośredników. Ze względu na stopień intensywności wyróżnia się trzy strategie dystrybucji (Rutkowski i wsp., 2005): Intensywną bardzo szeroką, co oznacza, że produkt jest wszędzie dostępny, we wszystkich możliwych (dostępnych) punktach sprzedaży. Jest najczęściej stosowana na rynku towarów ogólnego i częstego zakupu (np. artykułów spożywczych, gazet, środków czystości itp.). Wymaga zastosowania długich i szerokich kanałów ułatwiających głęboką penetrację obsługiwanego rynku. Selektywną polegającą na oferowaniu produktów przez ograniczoną liczbę wybranych pośredników. Są to pośrednicy ściśle dopasowani, wyspecjalizowani do odpowiednich kryteriów producenta. Występuje ona głównie na rynku towarów wybieralnych lub okresowego zakupu (np. sprzęt AGD, meble). Wyłączną (ekskluzywną) gdzie sprzedażą danego produktu zajmuje się tylko jeden lub kilku pośredników mających wyłączność terytorialną, np. wyłączny importer. Zapewnia producentowi szeroki zakres kontroli nad zbytem towarów, poziomem świadczonych usług czy cenami i dotyczy produktów luksusowych i unikatowych oraz dóbr epizodycznego zakupu Rola i struktura handlu w Polsce Handel jest produktem wymiany towarowo-pieniężnej, która nabrała swego kształtu w drodze ewolucji, poczynając od wymiany towar za towar, a kończąc na obecnej formie. Odegrał on znaczącą rolę w kształtowaniu procesu wymiany poprzez udział pośredników, którzy w imieniu producentów poszukiwali dróg sprzedaży i konsumentów ujawniających swoje potrzeby i sposoby nabycia towarów (Sulivan i Adcock, 2003; Szumilak i wsp., 2004). Handel jest dziedziną gospodarki polegającą na zawodowym pośredniczeniu w wymianie towarów, a tym samym na ich zakupie w celu ich dalszej odsprzedaży. W ujęciu funkcjonalnym oznacza wymianę wszelkich dóbr (np. dóbr materialnych, nieruchomości, prawa, usług) pomiędzy podmiotami gospodarczymi. Natomiast w ujęciu instytucjonalnym dotyczy przedsiębiorstw, które kupują towary w celu ich dalszej sprzedaży, działając we własnym imieniu i na własny rachunek oraz ponosząc ryzyko handlowe (Pilarczyk i wsp., 2001). 14

15 Według raportu Rynek wewnętrzny w 2008 roku opublikowanego przez GUS (2009), w 2007 roku najwyższy udział w przychodach sektora usług (67%), stanowiły przychody przedsiębiorstw prowadzących działalność handlową. Zajmowały one drugie miejsce po przemyśle w tworzeniu produktu krajowego brutto. Udział handlu w tworzeniu PKB w 2008 roku kształtował się na poziomie 15,8%, a w 2009 roku osiągnął poziom 16,2% wg szacunków GUS (Rynek wewnętrzny, 2009 i 2010). Według danych GUS, w Polsce w 2009 roku przedsiębiorstwa usługowe wytworzyły 66,5% ogółu wartości dodanej brutto całej gospodarki narodowej. Dały też miejsca pracy dla 57,5% ogółu pracujących. Dominującą pozycję wśród podmiotów prowadzących działalność usługową zajmują przedsiębiorstwa handlowe. Stanowiły one na koniec 2009 roku 28,7% ogólnej liczby podmiotów usługowych zarejestrowanych w rejestrze REGON. Na poziom wartości dodanej brutto wytworzonej przez przedsiębiorstwa handlowe istotne znaczenie miały przede wszystkim czynniki wpływające na ich rentowność, a mianowicie: przychody, marże handlowe i poniesione koszty (Rynek wewnętrzny, 2009). Handel, stanowiąc istotną część systemu dystrybucji, wpływa zarówno na rozwój innych dziedzin gospodarki, jak i na jakość życia społeczeństwa, stwarzając wygodny dostęp do dóbr i usług. Ze względu na specyfikę swojego produktu oraz usytuowanie jest jedną z dziedzin gospodarki, która ma najszersze i najbardziej intensywne kontakty z uczestnikami rynku, w sposób szczególny z konsumentami i szeroko rozumianymi wytwórcami (Misiąg, 2002). Zmiany na rynku produktów wytwórczych, w tym również żywnościowych, spowodowały w Polsce zmiany w organizacji handlu i jego dostępności. Tradycyjne sklepy spożywcze skurczyły się często do rozmiaru półki w supermarkecie, która jest obszarem dokonywania przez konsumenta ograniczonego wyboru. Określone przyzwyczajenia, preferencje, czy sposoby postępowania konsumenta podczas dokonywania zakupów wpływają zarówno na częstotliwość i wielkość zakupów, ale także oddziaływują bezpośrednio na wzorzec zakupowy całego gospodarstwa domowego i wszystkich jego członków (Dąbrowski, 2002). Handel, według Sławińskiej (2002) realizuje następujące zadania: zakup i oferowanie w odpowiednim miejscu i czasie towarów należących do jednej lub wielu różnych kategorii produktów, utrzymywanie zapasu towarów w celu zapewnienia ich dostępności oraz ciągłości zaopatrzenia, ponoszenie ryzyka handlowego, dostarczanie informacji, świadczenie usług przed- i posprzedażowych, 15

16 kreowanie odpowiednich warunków do dokonywania zakupu, świadczenie innych usług wynikających z koncepcji działania przedsiębiorstw. Dietl (1991) wyróżnia jedną podstawową funkcję handlu, określoną jako dystrybucyjna oraz kilka funkcji pomocniczych. Istota funkcji dystrybucyjnej wyraża się w doprowadzeniu do zawarcia umowy kupna-sprzedaży i jej realizacji. Natomiast funkcje pomocnicze wiążą się z określonymi zadaniami, m.in. utrzymywaniem i kontrolą zapasów towarowych, przekazywaniem informacji nabywcom i pozostałym uczestnikom procesu dystrybucji, pobudzaniem popytu przez aktywne oddziaływanie na rynek, tworzeniem różnych użyteczności dla pośrednich i ostatecznych nabywców, wreszcie funkcja wzrostotwórcza i cywilizacyjno-kulturowa. Za innowacje w handlu uznaje się zarówno nowe instytucjonalne formy handlu, jak i nowe metody działania detalistów na rynku. Były one wprowadzane w krajach wysoko rozwiniętych przez przedsiębiorców dążących do zmiany produktywności czynników wytwórczych i realizację zysków nadzwyczajnych. Innowacje, które zostały zaadaptowane, zmieniły obraz zarówno handlu, jak również wpływały na jego otoczenie, głównie producentów (Śmigielska, 2001). Zdaniem Szulce (1998), przedstawiając strukturę podmiotową handlu artykułami spożywczymi i kryteria jego podziału, należy wymienić dwa podstawowe rodzaje handlu: hurtowy i detaliczny, wyodrębnionych na podstawie kryterium wykonywanych funkcji. Handel hurtowy, jak również sprzedaż detaliczna, jako ogniwa kanału dystrybucji produktów żywnościowych pełnią rolę pośrednika między produkcją a konsumpcją Handel hurtowy Działalność hurtowa polega na zakupie dużych, jednorodnych partii produktów w celu ich dalszej odsprzedaży z zyskiem detalistom, innym hurtownikom bądź nabywcom instytucjonalnym, tj. detalistom, usługobiorcom, producentom i innym hurtownikom (Rutkowski i wsp., 2005), rzadko nabywcom indywidualnym (Czubała, 2001). Do istotnych funkcji handlu hurtowego należy przekształcenie asortymentu produkcyjnego w asortyment handlowy oraz pokonanie rozbieżności występujących między produkcją a konsumpcją w czasie, przestrzeni i ilości dóbr, tzw. partii towarów. Zmusza to handel hurtowy do gromadzenia i przechowywania zapasów oraz tworzenia asortymentu zgodnego z potrzebami konsumentów lub też innych ostatecznych odbiorców (Szulce, 1998). Hurt pośredniczy między sferą produkcji a sferą konsumpcji. Charakteryzuje się dokonywaniem transakcji bezgotówkowych i obrotem dużych partii towarów. Producenci bądź importerzy dostarczają je dla hurtu. Natomiast ich nabyw- 16

17 cami są przede wszystkim detal, przemysł, konsumenci zbiorowi, instytucje oraz drobni producenci (Alkorn, 1995; Mruk i wsp., 1996; Kramer, 1997; Sztucki, 1998; Szymanowski, 2008). Źródłem funkcjonowania handlu hurtowego jest istnienie rozbieżności między sferą wytwarzania a sferą konsumpcji, którego głównymi funkcjami są: organizacja dostaw przepływu towarów (tworzenie użyteczności miejsca), gromadzenie i przechowywanie zapasów (tworzenie użyteczności czasu), przekształcanie asortymentu produkcyjnego w handlowy, przygotowywanie (tj. dzielenie i koncentrowanie) partii towarów do dostaw, ubezpieczanie towarów i kontrola przebiegów towarowych, ponoszenie kosztów magazynowania i związanego z tym ryzyka (Dietl, 1991; Mruk i wsp., 1996). W grupie organizacji gospodarczych występują przedsiębiorstwa zajmujące się również skupem produktów rolnych, tzw. hurtem pierwotnym. Należą do nich (Szymanowski, 2008): niezależni kupcy skupujący produkty na własny rachunek i ryzyko, pośrednicy działający na zlecenie przedsiębiorstw przetwórstwa, ekspertów, spółdzielnie bądź stowarzyszenia producentów, przedsiębiorstwa przetwórcze, agendy rządowe, np. Agencja Rynku Rolnego. Podstawowymi formami rynków zorganizowanych w handlu żywnościowym, zwłaszcza w hurcie pierwotnym, są: rynki hurtowe, giełdy towarowe, aukcje, przetargi oraz centra handlu hurtowego (Szymanowski, 2008). Rynki hurtowe zostały stworzone jako alternatywa dla targowisk w handlu artykułami rolnymi i ukształtowane w latach 90. ubiegłego wieku. Różnią się one wyższym stopniem sformalizowania transakcji oraz zaawansowaną infrastrukturą techniczną i organizacyjną. Instytucje rynków hurtowych mają osobowość prawną. Koncentrują one handel produktami rolnymi (w tym spożywczymi), w układzie czasowym i przestrzennym (Jerzak, 1997). Obejmują sferę handlu (tj. wiaty, hale wraz z prezentacją i transakcją towarów), sferę towarzyszącą (tj. magazynowanie, przygotowanie i konfekcjonowanie, pakowanie i wysyłka i inne usługi towarzyszące) oraz centrum zarządzania i obsługi administracyjnej rynku hurtowego. Giełdy towarowe to rynki na których w określonym miejscu i czasie dochodzi do obrotu kontraktami na towary masowe, wysoko ujednolicone pod 17

18 względem jakości, gatunku, wagi, klasy czy cen (Drewiński, 1997). Umożliwia to przeprowadzenie transakcji giełdowych bez konieczności fizycznej obecności towarów na giełdzie (Adamowicz, 1997). Na giełdach towarowych przeprowadzane są transakcje rzeczywiste, tj. natychmiastowe (spot, cash) i dostawcze (forward) na przybycie, na załadowanie i na dostarczenie, jak również na transakcje terminowe (futures). Do transakcji terminowych zalicza się transakcje spekulacyjne (np. na zwyżkę, na zniżkę, pożyczkowe czy opcyjne) i zabezpieczające (hedding zakupowy i hedding sprzedażowy) (Szymanowski, 2008). Aukcja to publiczna sprzedaż w drodze licytacji, która organizowana jest gdy przedmiotem obrotu są towary niemające cech zamienności (nabywca oczekuje konkretnego towaru), których nie daje się wystandaryzować, a do zawarcia przyszłego kontraktu wystarczy jedynie ustalenie ceny. Przedmiotem aukcji mogą być niektóre gatunki owoców i warzyw oraz zwierząt koni czy bydła. Przetargi są formą rynku zorganizowanego i takim sposobem zawarcia umowy, w którym strona zainteresowana transakcją handlową organizuje składanie ofert według określonych warunków przetargowych (Dudziak, 2003). Przetarg, jako sposób zawierania umowy, jest obowiązkowym trybem postępowania w ramach ustawy o zamówieniach publicznych. Ogłoszenie przetargu powinno zawierać informacje nt. miejsca, czasu, przedmiotu oraz warunków przetargu (Szymanowski, 2008). Centra handlu hurtowego są szczególną formą rynku zorganizowanego, ściśle powiązanym z handlem hurtowym. Tworzone są przez jednostki samorządu gospodarczego i terytorialnego oraz przez instytucje publiczne, natomiast ich organizacją i zarządzaniem zajmują się wyspecjalizowane firmy. Jest to rodzaj hurtowego targowiska umożliwiającego sprzedaż produktów w ilościach hurtowych oraz ich nabywanie przez detalistów, zakłady gastronomiczne czy instytucje użyteczności publicznej. Przykładami takich centrów handlowych w Polsce mogą być centra handlu hurtowego produktami rolnymi, tj.: 18 Warszawski Rolno-Spożywczy Rynek Hurtowy SA Bronisze, Dolnośląskie Centrum Hurtu Rolno-Spożywczego SA we Wrocławiu, Lubelska Giełda Rolno-Ogrodnicza SA w Lublinie, Pomorskie Hurtowe Centrum Rolno-Spożywcze SA w Gdańsku, Wielkopolska Gildia Rolno-Ogrodnicza SA w Poznaniu, Giełda Rolno-Towarowa SA w Białymstoku. Do innych form tworzących skoncentrowane i jednocześnie nowoczesne formy koncentracji funkcjonalno-przestrzennej wspólnych sieci handlowych i hurtowych o zasięgu krajowym (podobnie jak dostawcy-producenci), oprócz centrów handlu hurtowego, zalicza się własne centra dystrybucyjne i logistycz-

19 ne. Do podstawowych zadań jakie spełniają centra dystrybucyjne zaliczyć można: przeładunek ładunków transferowych, pochodzących od wielu dostawców, przyjęcie i składowanie zapasów, przechowywanie, etykietowanie i kompletowanie przesyłek zgodnie z zamówieniami, rozdział i kompletowanie ładunków przeznaczonych dla wielu odbiorców, zapewnianie właściwych środków transportu. Centra usług logistycznych pełnią dodatkowo funkcje związane z kompleksowym zarządzaniem procesami dystrybucji towarów, w zakresie: procedur zakupu i sprzedaży, transportu i operacji ładunkowych, składowania zapasów, przepływu informacji towarzyszących zakupom i sprzedaży, rejestracji potrzeb klientów (Barcik, 2005; Szymanowski, 2008). W centrach usług logistycznych dokonuje się wyboru najkorzystniejszych wariantów kosztów: składowania, transportu, operacji zakupu i sprzedaży, pakowania, przeładunku towarów, zapewniających satysfakcjonujący poziom obsługi klienta (Szymanowski, 2008) Handel detaliczny W myśl Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 roku o ogólnych zasadach i wymaganiach prawa żywnościowego, handel detaliczny oznacza obsługę i/lub przetwarzanie żywności i jej przechowywanie w punkcie sprzedaży lub w punkcie dostaw dla konsumenta finalnego. Określenie to obejmuje także terminale dystrybucyjne, działalność cateringową, stołówki zakładowe, catering instytucjonalny, restauracje i podobne działania związane z usługami żywnościowymi, sklepy, centra dystrybucji w supermarketach i hurtownie. Natomiast wg GUS za sprzedaż detaliczną towarów uważa się sprzedaż towarów własnych i komisowych (nowych i używanych) w punktach sprzedaży detalicznej, placówkach gastronomicznych oraz innych punktach sprzedaży (np. magazynach, składach itp.), w ilościach wskazujących na zakupy dla potrzeb indywidualnych nabywców. Wartość sprzedaży detalicznej stanowi sumę sprzedaży zrealizowaną przez jednostki handlowe i niehandlowe. Jednocześnie sprzedaż żywności obejmuje produkty pochodzenia zwierzęcego i roślinnego, które po obróbce technologicznej lub kulinarnej stanowią pokarm człowieka. Nie zalicza się do żywności napojów alkoholowych, wyrobów tytoniowych oraz leków. Natomiast za sprze- 19

20 daż towarów nieżywnościowych wg GUS, uważa się zaspokajanie potrzeb bytowych ludności związanych z ubiorem, wyposażeniem mieszkania, z higieną osobistą i ochroną zdrowia, z kulturą osobistą, wypoczynkiem i transportem. Obejmuje też towary służące do zaspokajania potrzeb gospodarstw domowych w sferze produkcji rolniczej i budowlanej (Rynek wewnętrzny, 2009). Sprzedaż detaliczna, według Kotlera (1994), obejmuje wszystkie rodzaje działalności, mające na celu sprzedawanie produktów i usług bezpośrednio konsumentowi do jego osobistego, niekomercyjnego użytku. Każda jednostka organizacyjna, która prowadzi taką sprzedaż bez względu na to czy jest to producent, hurtownik czy sprzedawca detaliczny zajmuje się handlem detalicznym. Podstawową funkcją sprzedaży detalicznej jest dostarczanie finalnym nabywcom, w sposób stały i rytmiczny, towarów i usług przeznaczonych do zaspokojenia ich osobistych potrzeb oferowanych we właściwym miejscu i czasie oraz w odpowiednim asortymencie. Funkcje te są też zdeterminowane faktem, że jest to ostatnie ogniwo kanałów dystrybucji mające bezpośredni kontakt z ostatecznym odbiorcą, czyli konsumentem indywidualnym bądź (rzadziej) instytucjonalnym. Zasadniczą cechą sprzedaży detalicznej jest, poza dużą liczbą klientów (tj. ostatecznych odbiorców, konsumentów), zawieranie niewielkich (pod względem ilościowym i wartościowym) transakcji handlowych i zwykle jest to natychmiastowa zapłata za kupione towary (Szulce, 1998; Rutkowski i wsp., 2005). Oferowanie towarów ostatecznym nabywcom wiąże się z podejmowaniem w handlu detalicznym wielu przedsięwzięć i uwzględnieniem takich czynników, jak: lokalizacja produktów sprzedaży detalicznej, wielkość i rodzaj punktów sprzedaży detalicznej, szerokość i głębokość asortymentu produktów, formy sprzedaży i ekspozycji produktów, formy obsługi konsumentów, zakres świadczonych usług dodatkowych (Szulce, 1998; Rutkowski i wsp., 2005). Istnieje kilka rodzajów klasyfikacji handlu detalicznego. Biorąc pod uwagę formę własności wyróżnia się następujące formy handlu detalicznego (Mruk i wsp.,1996): prywatną, spółdzielczą, państwową. Obecnie w gospodarce polskiej dominuje handel prywatny. Nadal istnieje handel spółdzielczy, choć na niewielką skalę. Handel państwowy stanowiący 20

DYSTRYBUCJA W MARKETINGU MIX

DYSTRYBUCJA W MARKETINGU MIX DYSTRYBUCJA W MARKETINGU MIX DEFINICJA Dystrybucja - proces transferu dóbr i usług ze sfery wytwarzania do sfery finalnej konsumpcji lub finalnego zużycia poprzez kolejne szczeble i etapy kanałów dystrybucyjnych.

Bardziej szczegółowo

Dystrybucja. - wszelkie czynności związane z pokonywaniem przestrzennych i czasowych różnic występujących między produkcja a konsumpcją

Dystrybucja. - wszelkie czynności związane z pokonywaniem przestrzennych i czasowych różnic występujących między produkcja a konsumpcją Dystrybucja - wszelkie czynności związane z pokonywaniem przestrzennych i czasowych różnic występujących między produkcja a konsumpcją Funkcje dystrybucji: Koordynacyjne polegające na: określeniu długości,

Bardziej szczegółowo

OWOCE I WARZYWA W HANDLU DETALICZNYM

OWOCE I WARZYWA W HANDLU DETALICZNYM OWOCE I WARZYWA W HANDLU DETALICZNYM W kilkunastu ostatnich latach polski rynek detaliczny produktów ogrodniczych wyraźnie zmienił się na lepsze. Obserwuje się poprawę jakości owoców i warzyw, ich przygotowania

Bardziej szczegółowo

HANDEL I GASRONOMIA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU

HANDEL I GASRONOMIA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU HANDEL I GASRONOMIA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU W województwie świętokrzyskim handel w dalszym ciągu pozostaje tą działalnością gospodarczą, w którą najczęściej angażują się mieszkańcy. W

Bardziej szczegółowo

VIII Forum Rynku Spożywczego i Handlu th Food Market & Retail Forum 2015 Warszawa, hotel Sheraton, 5 listopada 2015

VIII Forum Rynku Spożywczego i Handlu th Food Market & Retail Forum 2015 Warszawa, hotel Sheraton, 5 listopada 2015 VIII Forum Rynku Spożywczego i Handlu 2015 8th Food Market & Retail Forum 2015 Warszawa, hotel Sheraton, 5 listopada 2015 Sesja tematyczna: Rynek dystrybucji. Sektor hurtowej sprzedaży żywności w decydującej

Bardziej szczegółowo

Składniki procesów logistycznych. 1. Logistyka 2. Dystrybucja 3. Sposób zamawiania towarów 4. Poprawa efektywności dystrybucji

Składniki procesów logistycznych. 1. Logistyka 2. Dystrybucja 3. Sposób zamawiania towarów 4. Poprawa efektywności dystrybucji Składniki procesów logistycznych 1. Logistyka 2. Dystrybucja 3. Sposób zamawiania towarów 4. Poprawa efektywności dystrybucji Zadania logistyki Logistyka zajmuje się: 1. efektownym ekonomicznie fizycznym

Bardziej szczegółowo

HANDEL HURTOWY I ZORGANIZOWANE RYNKI HURTOWE

HANDEL HURTOWY I ZORGANIZOWANE RYNKI HURTOWE HANDEL HURTOWY I ZORGANIZOWANE RYNKI HURTOWE CO TO JEST HANDEL HURTOWY HANDEL HURTOWY jako ogniwo kanału dystrybucji pełni rolę pośrednika między produkcją a konsumpcją, spełniając w zależności od przyjętej

Bardziej szczegółowo

Logistyka: zaopatrzenia (decyzje MOB) i dystrybucji. prof. PŁ dr hab. inż. A. Szymonik Łódź 2016

Logistyka: zaopatrzenia (decyzje MOB) i dystrybucji. prof. PŁ dr hab. inż. A. Szymonik  Łódź 2016 Logistyka: zaopatrzenia (decyzje MOB) i dystrybucji prof. PŁ dr hab. inż. A. Szymonik www.gen-prof.pl Łódź 2016 1 Logistyka zaopatrywania 2 Def. zaopatrywania (I i II): Zakup materiałów i usług dla firmy

Bardziej szczegółowo

MULTIFORMATOWE KONCEPCJE W ROZWOJU SIECI HANDLOWYCH

MULTIFORMATOWE KONCEPCJE W ROZWOJU SIECI HANDLOWYCH MULTIFORMATOWE KONCEPCJE W ROZWOJU SIECI HANDLOWYCH SKUTECZNE DOTARCIE DO KLIENTA INQUIRY, 6 listopada 2013 VI Forum Rynku Spożywczego MULTICHANNEL - koncepcja Definicja Strategia handlowo-marketingowa

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PRODUKTEM I OBSŁUGA KLIENTA CZĘŚĆ ZARZĄDZANIE PRODUKTEM KANAŁY DYSTRYBUCJI KANAŁY DYSTRYBUCJI

ZARZĄDZANIE PRODUKTEM I OBSŁUGA KLIENTA CZĘŚĆ ZARZĄDZANIE PRODUKTEM KANAŁY DYSTRYBUCJI KANAŁY DYSTRYBUCJI 1 ZARZĄDZANIE PRODUKTEM I OBSŁUGA KLIENTA CZĘŚĆ ZARZĄDZANIE PRODUKTEM AUTOR: ŻANETA AUTOR: mgr PRUSKA inż. ŻANETA PRUSKA KSZTAŁTOWANIE KANAŁU DYSTRYBUCJI 2 Ćwiczenia 2 / Część 2 KSZTAŁTOWANIE KANAŁU DYSTRYBUCJI

Bardziej szczegółowo

ZACHOWANIA NABYWCÓW NA RYNKU

ZACHOWANIA NABYWCÓW NA RYNKU ZACHOWANIA NABYWCÓW NA RYNKU PODSTAWOWE POJĘCIA (1) KLIENT osoba fizyczna lub instytucja występująca w charakterze partnera sprzedawcy w transakcjach kupna-sprzedaży; termin ten może być utożsamiany z

Bardziej szczegółowo

Nadchodzi czas supermarketów proximity i sklepów convenience. Co z dyskontami?

Nadchodzi czas supermarketów proximity i sklepów convenience. Co z dyskontami? Nadchodzi czas supermarketów proximity i sklepów convenience. Co z dyskontami? data aktualizacji: 2016.11.10 Wzrost na rynku handlu spożywczego w Polsce wyniósł 3,4 proc. średniorocznie w latach 2010-2015.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19 Spis treści Wstęp...13 CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie....19 1.1. Koncepcja modelu funkcjonowania marketingu........ 19 1.2.

Bardziej szczegółowo

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny

Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Łańcuch dostaw Łańcuch logistyczny www.maciejczak.pl Łańcuch logistyczny a łańcuch dostaw Łańcuch dostaw w odróżnieniu od łańcucha logistycznego dotyczy integracji

Bardziej szczegółowo

Ustawa o ograniczeniu handlu w niedziele projekt

Ustawa o ograniczeniu handlu w niedziele projekt Ustawa o ograniczeniu handlu w niedziele projekt Rozdział I Przepisy ogólne Art. 1 1.Ustawa określa: 1) zasady zakazu handlu w placówkach handlowych w niedziele oraz w wigilię Bożego Narodzenia i Wielką

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Metody określania celów rynkowych i ustalania pozycji konkurencyjnej firmy na danym rynku

Metody określania celów rynkowych i ustalania pozycji konkurencyjnej firmy na danym rynku Metody określania celów rynkowych i ustalania pozycji konkurencyjnej firmy na danym rynku Metody określania celów rynkowych i ustalania pozycji konkurencyjnej Title of the presentation firmy na danym Date

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp 11

Spis treści. Wstęp 11 Spis treści Wstęp 11 Rozdział 1. Znaczenie i cele logistyki 15 1.1. Definicje i etapy rozwoju logistyki 16 1.2. Zarządzanie logistyczne 19 1.2.1. Zarządzanie przedsiębiorstwem 20 1.2.2. Czynniki stymulujące

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

ZALECANA LITERATURA:

ZALECANA LITERATURA: ZALECANA LITERATURA: Marketing. Sposób myślenia i działania. Red. J. Perenc. Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin 2002 A. Smalec, G. Rosa, L. Gracz: Marketing przewodnik do ćwiczeń. Wydawnictwo Naukowe US,

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Model postępowania konsumenta w procesie. produktów

Model postępowania konsumenta w procesie. produktów Model postępowania konsumenta w procesie definiowania kategorii produktów Dystrybucja detaliczna FMCG w Polsce 1995 0 hipermarketów 0 sklepów dyskontowych 1300 supermarketów Dystrybucja detaliczna FMCG

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena to pieniądze lub inne środki wymienialne na własność lub użytkowanie produktu lub usługi Dla konsumenta cena to wyznacznik wartości

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 15 zaliczenie z oceną

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 15 zaliczenie z oceną Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Zarządzanie Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: dr Tomasz Szopiński Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb studiów: Niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Ocena pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa PSM ZS 2014/2015. Grzegorz Karasiewicz

Ocena pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa PSM ZS 2014/2015. Grzegorz Karasiewicz pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa PSM ZS 2014/2015 Grzegorz Karasiewicz 2 Agenda ocena pozycji konkurencyjnej Zdefiniowanie rynku odniesienia Identyfikacja konkurentów Struktura przedmiotowa podaży

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY RYNEK WEWNĘTRZNY W 2007 R.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY RYNEK WEWNĘTRZNY W 2007 R. Materiał na konferencję prasową w dniu 26 sierpnia 2008 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS RYNEK WEWNĘTRZNY W 2007 R. Na stronie internetowej

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Badania rynkowe 2013_4. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski

Badania rynkowe 2013_4. Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Badania rynkowe 2013_4 Krzysztof Cybulski Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Uniwersytet Warszawski Ramowy program konwersatorium 1. System informacji rynkowej i jego składowe 2. Istota oraz klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

Moduł 2 Analiza otoczenia (cz. 2)

Moduł 2 Analiza otoczenia (cz. 2) Moduł 2 Analiza otoczenia (cz. 2) Definicja branży 2 Definicja branży Branżę zdefiniować można na wiele sposobów: Grupa firm wytwarzających podobne produkty lub wykorzystujących podobny zestaw procesów

Bardziej szczegółowo

Raport o rynku hurtowym w Polsce 2016

Raport o rynku hurtowym w Polsce 2016 Raport o rynku hurtowym w Polsce 2016 Oferta zakupu raportu 1 Liczba hurtowni Aktualne szacunki Wielkość rynku hurtowego w mld PLN Raport o rynku hurtowym w Polsce 2016 W sierpniu 2016 roku opublikowaliśmy

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI edycja I eliminacje centralne 14 maja 2015 r. 9. Strategia polegająca na zaspokajaniu potrzeb klientów mało wrażliwych na

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA W HANDLU PROF. HALINA SZULCE KONKURENCJA W HANDLU

KONKURENCJA W HANDLU PROF. HALINA SZULCE KONKURENCJA W HANDLU KONKURENCJA W HANDLU ISTOTA KONKURENCJI 2 Konkurencja w handlu i usługach jest siłą napędową rozwoju i podwyższania jakości Istotą konkurencji jest występowanie dużej liczby przedsiębiorstw na danym rynku

Bardziej szczegółowo

32 Ewa Bąk-Filipek STOWARZYSZENIE EKONOMISTÓW ROLNICTWA I AGROBIZNESU

32 Ewa Bąk-Filipek STOWARZYSZENIE EKONOMISTÓW ROLNICTWA I AGROBIZNESU 32 Ewa Bąk-Filipek STOWARZYSZENIE EKONOMISTÓW ROLNICTWA I AGROBIZNESU Roczniki Naukowe tom XVI zeszyt 6 Ewa Bąk-Filipek Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie FORMY I ORGANIZACJA SPRZEDAŻY PRODUKTÓW

Bardziej szczegółowo

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem.

Dzisiaj opakowanie nie jest już dodatkiem do produktu, ale samodzielnym produktem. ROLA OPAKOWAŃ Dla niektórych wyrobów opakowanie stanowi tylko czasowy element logistyczny ułatwiający przemieszczanie. W odniesieniu do artykułów spożywczych opakowanie jest ściśle związane z produktem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie

Spis treści. Wprowadzenie Spis treści Wprowadzenie 1. ZNACZENIE LOGISTYKI DYSTRYBUCJI W SYSTEMIE LOGISTYCZNYM PRZEDSIĘBIORSTWA 1.1. Istota znaczenia logistyki dystrybucji 1.2. Strategie logistyczne w dystrybucji 1.3. Koncepcja

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

FUNKCJONOWANIE RYNKU OGRODNICZEGO

FUNKCJONOWANIE RYNKU OGRODNICZEGO FUNKCJONOWANIE RYNKU OGRODNICZEGO Polska jest istotnym producentem owoców, warzyw i pieczarek w skali Unii Europejskiej, zaś w przypadku jabłek wręcz największym wytwórcą w Europie. Przy bogatej tradycji,

Bardziej szczegółowo

BADANIE SATYSFAKCJI KONSUMENCKIEJ W SEKTORZE HANDLU DETALICZNEGO RAPORT KRAJOWY

BADANIE SATYSFAKCJI KONSUMENCKIEJ W SEKTORZE HANDLU DETALICZNEGO RAPORT KRAJOWY BADANIE SATYSFAKCJI KONSUMENCKIEJ W SEKTORZE HANDLU DETALICZNEGO RAPORT KRAJOWY Polska SPORZĄDZONY PRZEZ IPSOS BELGIUM dla KOMISJI EUROPEJSKIEJ Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumentów Czerwiec

Bardziej szczegółowo

RELACJE MIĘDZY HANDLEM A KANAŁAMI DYSTRYBUCJI

RELACJE MIĘDZY HANDLEM A KANAŁAMI DYSTRYBUCJI RELACJE MIĘDZY HANDLEM A KANAŁAMI DYSTRYBUCJI RÓŻNICE MIĘDZY DEFINICJĄ HANDLU A KANAŁAMI DYSTRYBUCJI HANDEL wyspecjalizowana dziedzina pracy społecznej. Zaplanowane wykonywanie pośredniczenia w obrocie

Bardziej szczegółowo

Market Microstructure and Financial Intermediation

Market Microstructure and Financial Intermediation Market Microstructure and Financial Intermediation by F. Spulber - Corporate Yield Spreads: Default Risk or Liquidity? New Evidence from the Credit Default Swap Market by Francis A. Longstaff, Sanjay Mithal

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off ... ... ... Rynek

Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off ... ... ... Rynek Załącznik nr 6 - Brief Komercjalizacyjny planowanego przedsięwzięcia typu spin off Numer projektu*: Tytuł planowanego przedsięwzięcia:......... Rynek Jaka jest aktualna sytuacja branży? (w miarę możliwości

Bardziej szczegółowo

HANDEL WEWNĘTRZNY W POLSCE

HANDEL WEWNĘTRZNY W POLSCE ISSN 1899-7988 INSTYTUT BADAŃ RYNKU, KONSUMPCJI I KONIUNKTUR HANDEL WEWNĘTRZNY W POLSCE 1989-2009 Redakcja naukowa i koordynacja doc. dr Urszula Kłosiewicz-Górecka WARSZAWA 2009 Spis treści Rozdział 1

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU

Spis treści WSTĘP CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU Spis treści WSTĘP CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU Rozdział l. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie Koncepcja modelu funkcjonowania marketingu. 1.2. Rola produktu w wymianie

Bardziej szczegółowo

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne Zagadnienia na egzamin dyplomowy na Wydziale Zarządzania Społecznej Akademii nauk Studia pierwszego stopnia kierunek zarządzanie w roku akademickim 2012/2013 Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Bardziej szczegółowo

Planowanie w przedsiębiorstwie handlowym

Planowanie w przedsiębiorstwie handlowym Planowanie strategiczne Etapy planowania Planowanie w przedsiębiorstwie handlowym Planowanie jest procesem podejmowania decyzji co do pożądanego przyszłego stanu przedsiębiorstwa i dzieli się na dwa podstawowe

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE Anna Grontkowska, Bogdan Klepacki SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział 1. Miejsce rolnictwa w systemie agrobiznesu Pojęcie i funkcje agrobiznesu Ogniwa agrobiznesu

Bardziej szczegółowo

Promocja w marketingu mix

Promocja w marketingu mix Promocja w marketingu mix Promocja Promocja- jest procesem komunikowania się przedsiębiorstwa z rynkiem i obejmuje zespół środków, za pomocą których przedsiębiorstwo przekazuje na rynek informacje charakteryzujące

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Ekologiczny smak sukcesu.

Ekologiczny smak sukcesu. www.ecropolis.eu Ekologiczny smak sukcesu. Walory sensoryczne i ich znaczenie w działalności przedsiębiorstw funkcjonujących na rynku żywności ekologicznej. Dr inż. Mariusz Maciejczak Wydział Nauk Ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Handel niezależny i sieciowy w Polsce wobec wyzwań gospodarki opartej na wiedzy. Zmiany w handlu w okresie chwiejnego rozwoju gospodarczego Polski

Handel niezależny i sieciowy w Polsce wobec wyzwań gospodarki opartej na wiedzy. Zmiany w handlu w okresie chwiejnego rozwoju gospodarczego Polski Handel niezależny i sieciowy w Polsce wobec wyzwań gospodarki opartej na wiedzy Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji Warszawa, 2 marca 2015 r. Zmiany w

Bardziej szczegółowo

Sytuacja ekonomiczno-finansowa sektora cukrowniczego

Sytuacja ekonomiczno-finansowa sektora cukrowniczego Sytuacja ekonomiczno-finansowa sektora cukrowniczego Dr inż. Piotr SZAJNER IERiGZ-PIB ul. Świętokrzyska 20 PL 00-002 Warszawa E-mail: szajner@ierigz.waw.pl Plan prezentacji Wyniki finansowe przemysłu cukrowniczego;

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Podstawy teoretyczne agrobiznesu Pojęcie agrobiznesu Inne określenia agrobiznesu... 17

Rozdział 1. Podstawy teoretyczne agrobiznesu Pojęcie agrobiznesu Inne określenia agrobiznesu... 17 Spis treści Wstęp... 11 Rozdział 1. Podstawy teoretyczne agrobiznesu 13 1.1. Pojęcie agrobiznesu... 13 1.2. Inne określenia agrobiznesu... 17 Rozdział 2. Pierwszy agregat agrobiznesu zaopatrzenie 20 2.1.

Bardziej szczegółowo

Grupa Nokaut rusza oferta publiczna

Grupa Nokaut rusza oferta publiczna Warszawa, 29 listopada 2011 rusza oferta publiczna Akwizycja Skąpiec.pl i Opineo.pl S.A. czołowy gracz e-commerce w Polsce, właściciel internetowych porównywarek cen opublikowała dziś prospekt emisyjny

Bardziej szczegółowo

1. Opakowania wielokrotnego użytku: 2. Logistyczny łańcuch opakowań zawiera między innymi następujące elementy: 3. Które zdanie jest prawdziwe?

1. Opakowania wielokrotnego użytku: 2. Logistyczny łańcuch opakowań zawiera między innymi następujące elementy: 3. Które zdanie jest prawdziwe? 1. Opakowania wielokrotnego użytku: A. Są to zwykle opakowania jednostkowe nieulegające zniszczeniu po jednokrotnym użyciu (opróżnieniu), które podlegają dalszemu skupowi. B. Do opakowań wielokrotnego

Bardziej szczegółowo

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców Sprawy organizacyjne Literatura B. Żurawik, W. Żurawik: Marketing usług finansowych, PWN, Warszawa, 2001 M. Pluta-Olearnik: Marketing usług bankowych, PWE, Warszawa, 2001 Marketing na rynku usług finansowych

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Grupy Impel 25 września 2003

Prezentacja Grupy Impel 25 września 2003 Prezentacja Grupy Impel 25 września 2003 Grupa Impel - podstawowe informacje Największa w Polsce grupa firm świadczących usługi wspierające funkcjonowanie przedsiębiorstw i instytucji. Lider na polskim

Bardziej szczegółowo

PRODUKT (product) CENA (price) PROMOCJA (promotion) DYSTRYBUCJA (place) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical Evidence)

PRODUKT (product) CENA (price) PROMOCJA (promotion) DYSTRYBUCJA (place) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical Evidence) Marketing-mix Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P Cena w marketingu dr Grzegorz Mazurek PRODUKT (product) CENA (price) DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel,

Bardziej szczegółowo

DEFINICJA RYNKU Wrzoska Balcerowicza

DEFINICJA RYNKU Wrzoska Balcerowicza DEFINICJA RYNKU Wg W. Wrzoska: rynek to ogół stosunków zachodzących między podmiotami uczestniczącymi w procesach wymiany. Tymi podmiotami są sprzedawcy i nabywcy, którzy reprezentują podaż, popyt, a także

Bardziej szczegółowo

PLATFORMA B2B.NET i jej wpływ na poprawę rentowności

PLATFORMA B2B.NET i jej wpływ na poprawę rentowności PLATFORMA B2B.NET i jej wpływ na poprawę rentowności KONSORCJUM 4 FIRM Konsorcjum 4 firm powstało w 2011 r. WPŁYW E-PLATFORMY NA KOSZTY RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT - WARIANT PORÓWNAWCZY wyszczególnienie stan

Bardziej szczegółowo

Proces tworzenia wartości w łańcuchu logistycznym. prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik 2014/2015

Proces tworzenia wartości w łańcuchu logistycznym. prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik  2014/2015 Proces tworzenia wartości w łańcuchu logistycznym prof. PŁ dr hab. inż. Andrzej Szymonik www.gen-prof.pl 2014/2015 Proces Proces def: 1. Uporządkowany w czasie ciąg zmian i stanów zachodzących po sobie.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. POTRZEBY CZŁOWIEKA I MIEJSCE WŚRÓD NICH PRODUKTÓW AGROBIZNESU

Rozdział 1. POTRZEBY CZŁOWIEKA I MIEJSCE WŚRÓD NICH PRODUKTÓW AGROBIZNESU Agrobiznes. Wydanie 2 zmienione i rozszerzone. Franciszek Kapusta W pracy (wydanie 2 zmienione i rozszerzone) przedstawiono współczesną koncepcję agrobiznesu, czym jest i jaką rolę spełnia w zaspokajaniu

Bardziej szczegółowo

Temat: Psychologiczne znaczenie narzędzi marketingu mix

Temat: Psychologiczne znaczenie narzędzi marketingu mix Psychologiczne podstawy marketingu Temat: Psychologiczne znaczenie narzędzi marketingu mix Zarządzanie, rok III Magda Andrzejczyk Joanna Bielecka Izabela Grabowska Warszawa 18.03.2014r. Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH 5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH Praktyka działania udowadnia, że funkcjonowanie organizacji w sektorze publicznym, jak i poza nim, oparte jest o jej zasoby. Logistyka organizacji wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ELEKTRONICZNA I AUTOMATYCZNA IDENTYFIKACJA Handel elektroniczny

GOSPODARKA ELEKTRONICZNA I AUTOMATYCZNA IDENTYFIKACJA Handel elektroniczny 1 GOSPODARKA ELEKTRONICZNA I AUTOMATYCZNA IDENTYFIKACJA Handel elektroniczny PRZEBIEG SZKOLENIA 2 wprowadzenie i podstawowe definicje, sektory i relacje e-biznesu, klasyfikacja modeli e-biznesu, e-handel

Bardziej szczegółowo

Lider w hurtowej sprzedaży leków do aptek 17 listopada 2008

Lider w hurtowej sprzedaży leków do aptek 17 listopada 2008 Lider w hurtowej sprzedaży leków do aptek 17 listopada 2008 Agenda 1. Cele strategiczne Grupy TORFARM 2. Tendencje na rynku hurtowej dystrybucji farmaceutyków 3. Podstawowe założenia strategiczne Grupy

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO

LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO TRENDY Od kilku lat na polskim rynku handlu zachodzą bardzo dynamiczne zmiany. Klienci cenią wygodę i szybkość zakupów dokonywanych blisko domu oraz

Bardziej szczegółowo

Franczyza z Carrefour. ( nabierze kolorów! Niech Twój biznes

Franczyza z Carrefour. ( nabierze kolorów! Niech Twój biznes Franczyza z ( nabierze kolorów! Niech Twój biznes Franczyza z Szanowni Państwo! Właściciele sklepów spożywczych coraz chętniej korzystają z możliwości działania pod znaną marką. Obecnie na terenie kraju

Bardziej szczegółowo

Magazynowanie. Logistyka zaopatrzenia i produkcji. Gospodarka magazynowa LZIP_2_LW. dr inż. L. Wicki

Magazynowanie. Logistyka zaopatrzenia i produkcji. Gospodarka magazynowa LZIP_2_LW. dr inż. L. Wicki Logistyka zaopatrzenia i produkcji Magazynowanie dr inż. L. Wicki LZIP_2_LW Funkcjonalne rozgraniczenie systemów logistycznych Gospodarka magazynowa Zapasy magazynowe przy przepływie towarów Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w okresie I-III kwartał 2009 r. [1]

Wyniki finansowe banków w okresie I-III kwartał 2009 r. [1] Warszawa, 2010.01.08 Wyniki finansowe banków w okresie I-III kwartał 2009 r. [1] W końcu września 2009 r. działalność prowadziło 69 banków komercyjnych (o 1 mniej niż rok wcześniej), w tym 59 z przewagą

Bardziej szczegółowo

Usługi dystrybucyjne FMCG

Usługi dystrybucyjne FMCG Usługi dystrybucyjne FMCG 1990 powstaje firma handlowa Mister w Tychach 1992 rozpoczynamy współpracę z firmą Procter&Gamble jako jedna z 650 polskich hurtowni 1993 25 firm zostaje regionalnymi dystrybutorami

Bardziej szczegółowo

Otoczenie organizacji

Otoczenie organizacji Otoczenie organizacji Rodzaje otoczenia przedsiębiorstwa: makrootoczenie mezootoczenie otoczenie konkurencyjne Makrootoczenie jest to zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wynikający z tego,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do marketingu. mgr Jolanta Tkaczyk

Wprowadzenie do marketingu. mgr Jolanta Tkaczyk Wprowadzenie do marketingu mgr Jolanta Tkaczyk Czym marketing nie jest...czyli dwa błędne spojrzenia na marketing marketing to sprzedaż marketing to dział firmy Czym jest rynek? Rynek (ang. market) - ogół

Bardziej szczegółowo

OBNIŻANIE KOSZTÓW WŁASNYCH SPRZEDAŻY. - dzięki kupowaniu możliwie największych ilości oraz - poprzez korzystanie z upustów, rabatów i promocji

OBNIŻANIE KOSZTÓW WŁASNYCH SPRZEDAŻY. - dzięki kupowaniu możliwie największych ilości oraz - poprzez korzystanie z upustów, rabatów i promocji OBNIŻANIE KOSZTÓW Dostawcy sklepów spożywczych starannie wyliczają swoje WŁASNYCH SPRZEDAŻY ceny i z reguły nie można ich negocjować. Mimo to ich klienci (hurtownicy i detaliści) znajdują sposoby obniżenia

Bardziej szczegółowo

RAPORT STRATEGICZNY 2016 Dystrybucja FMCG w Polsce Oferta zakupu raportu. GfK 2016 Oferta zakupu Raportu Strategicznego 2016

RAPORT STRATEGICZNY 2016 Dystrybucja FMCG w Polsce Oferta zakupu raportu. GfK 2016 Oferta zakupu Raportu Strategicznego 2016 RAPORT STRATEGICZNY 2016 Dystrybucja FMCG w Polsce Oferta zakupu raportu 1 Raport Strategiczny 2016 W lutym 2016 opublikujemy najnowszą edycję Raportu Strategicznego, Dystrybucja FMCG w Polsce, edycja

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2008 r. [1]

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2008 r. [1] Warszawa, 2008.09.02 Wyniki finansowe banków w I półroczu 2008 r. [1] W końcu czerwca 2008 r., tak jak w analogicznym okresie ubiegłego roku, działalność prowadziło 65 banków komercyjnych, w tym 55 z przewagą

Bardziej szczegółowo

System dystrybucji rynkowej. Krzysztof Podstawka

System dystrybucji rynkowej. Krzysztof Podstawka System dystrybucji rynkowej Krzysztof Podstawka Dystrybucja projektowanie systemu dystrybucji zarządzanie systemem dystrybucji System dystrybucji System dystrybucji jest to zespół ogniw (instytucji i osób)

Bardziej szczegółowo

Raport Strategiczny 2017 Dystrybucja FMCG w Polsce Oferta zakupu raportu. GfK 2017 Oferta zakupu Raportu Strategicznego 2017

Raport Strategiczny 2017 Dystrybucja FMCG w Polsce Oferta zakupu raportu. GfK 2017 Oferta zakupu Raportu Strategicznego 2017 Raport Strategiczny 2017 Dystrybucja FMCG w Polsce Oferta zakupu raportu 1 Raport Strategiczny 2017 W lutym 2017 opublikujemy najnowszą edycję Raportu Strategicznego, Dystrybucja FMCG w Polsce, edycja

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

Trendy w e-biznesie. Anna Sołtysik-Piorunkiewicz

Trendy w e-biznesie. Anna Sołtysik-Piorunkiewicz Trendy w e-biznesie Anna Sołtysik-Piorunkiewicz Agenda Wprowadzenie koncepcja systemu e-biznesu Obszary i modele systemów e- biznesu Korzyści wynikające z przekształcenia przedsiębiorstw w e- biznes Koncepcja

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Między młotem technologicznych możliwości e-biznesu a kowadłem możliwości jego logistycznej obsługi

Między młotem technologicznych możliwości e-biznesu a kowadłem możliwości jego logistycznej obsługi Między młotem technologicznych możliwości e-biznesu a kowadłem możliwości jego logistycznej obsługi Prof. dr hab. Krzysztof Rutkowski Prof. Krzysztof Rutkowski 1 Czasy Duplologistyki w Polsce skończyły

Bardziej szczegółowo

Systemy dystrybucji a marketing relacyjny

Systemy dystrybucji a marketing relacyjny Wykład: Systemy dystrybucji a marketing relacyjny Polityka dystrybucji Polityka dystrybucji określa: jakie kanały dystrybucji będą wykorzystywane; jaką rolę będą odgrywać w systemie dystrybucji; jak duża

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY WYBORU DZIAŁAŃ

PODSTAWY WYBORU DZIAŁAŃ WYKŁAD 3 PODSTAWY WYBORU DZIAŁAŃ MAŁEJ FIRMY 1 1. Cele działania małej firmy: Cel firmy jej zamierzenia i chęć ich osiągnięcia przez ukierunkowane działania. Cel podstawowy firmy (także małej) jest zwykle

Bardziej szczegółowo

Centrum Partnerstwa Społecznego Dialog. 28.04.2016r.

Centrum Partnerstwa Społecznego Dialog. 28.04.2016r. Centrum Partnerstwa Społecznego Dialog 28.04.2016r. 1.Ustawa określa: Rozdział I Przepisy ogólne Art. 1 1) zasady zakazu handlu w placówkach handlowych w niedziele oraz w wigilię Bożego Narodzenia i Wielką

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Zarządzanie Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: dr Robert Nowacki Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb studiów: Niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

...Gospodarka Materiałowa

...Gospodarka Materiałowa 1 Gospodarka Materiałowa 3 Obsługa dokumentów magazynowych 4 Ewidencja stanów magazynowych i ich wycena 4 Inwentaryzacja 4 Definiowanie indeksów i wyrobów 5 Zaopatrzenie magazynowe 5 Kontrola jakości 5

Bardziej szczegółowo

POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie

POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie POWER PRICE S.A. Moc ukryta w cenie Warszawa, styczeń 2011 r. Profil działalności Power Price Podstawowym przedmiotem działalności spółki Power Price S.A. jest obsługa platformy e-commerce przeznaczonej

Bardziej szczegółowo

Journal of Agribusiness and Rural Development

Journal of Agribusiness and Rural Development Journal of Agribusiness and Rural Development www.jard.edu.pl tłumaczenie KONCENTRACJA HANDLU DETALICZNEGO W POLSCE Michał Gazdecki Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Streszczenie. W artykule omówiono

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie dyplomowym (licencjackim)

Bardziej szczegółowo

Internetowe modele biznesowe. dr Mirosław Moroz

Internetowe modele biznesowe. dr Mirosław Moroz Internetowe modele biznesowe dr Mirosław Moroz Zagadnienia A. Co to jest model biznesowy B. Tradycyjne modele biznesowe C. Internetowe modele biznesowe Co to jest model biznesowy Model biznesowy określa

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2009 r. [1]

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2009 r. [1] Warszawa, 2009.09.23 Wyniki finansowe banków w I półroczu 2009 r. [1] W końcu czerwca br. działalność prowadziło 71 banków komercyjnych (o 6 więcej niż rok wcześniej), w tym 61 z przewagą kapitału zagranicznego

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny produktami rolno-spożywczymi szansą rozwoju obszarów wiejskich

Handel zagraniczny produktami rolno-spożywczymi szansą rozwoju obszarów wiejskich Iwona Szczepaniak Handel zagraniczny produktami rolno-spożywczymi szansą rozwoju obszarów wiejskich Konferencja nt. Rozwój obszarów wiejskich stan obecny i perspektywy IUNG-PIB, UP w Lublinie, Lublin,

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I kwartale 2009 r. [1]

Wyniki finansowe banków w I kwartale 2009 r. [1] Warszawa, 2009.07.10 Wyniki finansowe banków w I kwartale 2009 r. [1] W końcu marca br. działalność prowadziło 70 banków komercyjnych (o 6 więcej niż rok wcześniej), w tym 60 z przewagą kapitału zagranicznego

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną dr Izabela Michalska-Dudek MARKETING Program zajęć Konsultacje: piątki

Bardziej szczegółowo

lider w hurtowej sprzedaży leków do aptek 16 maja 2008

lider w hurtowej sprzedaży leków do aptek 16 maja 2008 lider w hurtowej sprzedaży leków do aptek 16 maja 2008 Agenda 1. Informacje o spółce 2. Wyniki Grupy TORFARM po I kw. 2008 3. Cele na 2008 rok plany i realizacja Informacje o spółce Grupa TORFARM lider

Bardziej szczegółowo

Etapy procesu zaspokajania potrzeb. B. Czynniki wpływające na zachowanie nabywcy. 1. Rozpoznanie potrzeby. 2. Poszukiwanie informacji

Etapy procesu zaspokajania potrzeb. B. Czynniki wpływające na zachowanie nabywcy. 1. Rozpoznanie potrzeby. 2. Poszukiwanie informacji Istota procesu postępowania nabywców Punktem wyjścia wszystkich działań marketingowych jest konsument Postępowanie nabywców dr Grzegorz Mazurek Proces zachowania konsumenta (consumer behavior) można zdefiniować

Bardziej szczegółowo

Food brokers w Kanadzie - pośrednicy w handlu żywnością 2015-11-18 21:11:23

Food brokers w Kanadzie - pośrednicy w handlu żywnością 2015-11-18 21:11:23 Food brokers w Kanadzie - pośrednicy w handlu żywnością 2015-11-18 21:11:23 2 Kim są food brokerzy, rola, zasady współpracy. Kim są food brokerzy? W Kanadzie, tzw. food brokers (pośrednicy w handlu żywnością)

Bardziej szczegółowo