WYŻSZA SZKOŁA HANDLOWA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WYŻSZA SZKOŁA HANDLOWA"

Transkrypt

1 WYŻSZA SZKOŁA HANDLOWA KIERUNEK: ZARZĄDZANIE Specjalność: Marketing i komunikacja w biznesie Aleksandra Chmiel Nr albumu: DZIAŁANIA PROMOCYJNE W ORGANIZACJACH NON-PROFIT Praca magisterska Praca napisana pod kierunkiem dr Agnieszki Dejnaki podpis promotora data Wrocław

2 SPIS TREŚCI Wstęp... 3 Rozdział I Charakterystyka organizacji non-profit w Polsce... 6 I 1. Definicja, uwarunkowania prawne i zadania organizacji non-profit... 6 I 2. Klasyfikacja organizacji non-profit I 3. Marketing Społeczny w Polsce Rozdział II Znaczenie i rola promocji w organizacjach non-profit II 1. Stosowane narzędzia współczesnej reklamy II 2. Typologia i działania public relations II 3. Cause Related Marketing, jako forma promocji Rozdział III Analiza działań promocyjnych Fundacji Rozwój III 1. Analiza Fundacji Rozwój III 2. Analiza działań reklamowych III 3. Analiza działań public relations i innych III 4. Analiza działań promocyjnych w Internecie portal społecznościowy Facebook Rozdział IV Analiza porównawcza działań promocyjnych w organizacjach non-profit IV 1. Analiza porównawcza działań reklamowych IV 2. Analiza porównawcza działań public relations IV 3. Analiza porównawcza działań promocyjnych w Internecie IV 4. Podobieństwa i różnice w działaniach promocyjnych Brzeskiego Stowarzyszenia Chorych na SM, Centrum Aktywnego Wsparcia i Fundacji Rozwój Zakończenie Spis rysunków Spis tabel Bibliografia

3 Wstęp Organizacje non-profit stanowią bardzo ważny element współczesnej demokracji i społeczeństwa obywatelskiego obok sektora prywatnego oraz publicznego. Obecnie wzrasta zainteresowanie sektorem instytucji pozarządowych, co jest skutkiem zmian politycznych, kulturowych, społecznych oraz ekonomicznych. Organizacje nonprofit są niejako odpowiedzią na niedostateczną realizację zadań przez państwo i następstw gospodarki wolnorynkowej. Organizacje niedochodowe starają się wyodrębniać potrzeby otoczenia oraz opracowywać projekty do ich zaspokajania, informując przy tym sponsorów, opinię publiczną oraz kształtując własny wizerunek. W suwerennej Polsce organizacje pozarządowe w głównej mierze zajmują się działalnością charytatywną i edukacyjną. Powstają fundusze socjalne, programy pomocy dla uboższych rodzin, placówki oświatowo-kulturalne, świetlice środowiskowe, fundacje, stowarzyszenia. Wśród największych organizacji pozarządowych działających na terenie Polski można wymienić Związek Harcerstwa Polskiego, Polski Czerwony Krzyż, Caritas, Polską Akcję Humanitarną, Fundację Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, Helsińską Fundację Praw Człowieka czy polski oddział Amnesty International. Dużą grupę organizacji pozarządowych stanowią również organizacje proekologiczne, instytucje walczące z wykluczeniem społecznym i równością płci. Organizacje tzw. III sektora sprawiają, że społeczeństwo, przedsiębiorstwa, media oraz władze państwowe dostrzegają wcześniej skrywany problem i zajmują określone stanowisko. To dzięki zastosowaniu przemyślanej i spójnej strategii promocyjnej przygotowany przez organizację projekt bądź kampania dociera do określonych odbiorców, wykraczając poza strukturę organizacyjną i członków danej organizacji. Temat pracy magisterskiej to Działania promocyjne w organizacjach nonprofit. Autor zdecydował się na wybranie przedstawionego tematu, ponieważ jego zainteresowania oraz droga zawodowa są związane z działaniami promocyjnymi w tzw. III sektorze. Głównym celem pracy była analiza i ocena działań promocyjnych organizacji non-profit tj. Fundacji Rozwój. Celem dodatkowym było porównanie tych działań do działań promocyjnych innych organizacji. 3

4 Autor zrealizował wspomniane cele poprzez własne obserwacje dokonując charakterystyki Fundacji Rozwój, jej działań w obszarze reklamy, public relations, media relations, corporate identity. Zanalizowana została rola Internetu i portalu społecznościowego Facebook jako narzędzi promocji wykorzystywanych przez różnorodne organizacje niedochodowe. W rozdziałach teoretycznych przedstawiono zagadnienia z zakresu reklamy, public relations oraz marketingu zaangażowanego społecznie. Rozdziały teoretyczne autor oparł na literaturze przedmiotu, artykułach naukowych oraz źródłach internetowych. Praca składa się z czterech rozdziałów. W pierwszym rozdziale została przedstawiona definicja organizacji non-profit, jej cele, podział oraz funkcje. Rozdział zakończył się charakterystyką i perspektywami rozwoju organizacji niedochodowych w Polsce. W rozdziale drugim opisane zostały narzędzia promocji, wykorzystywane przez organizacje non-profit. Analizie poddano instrumenty reklamy, public relations oraz wyjaśniono czym jest marketing zaangażowany społecznie. Autor w rozdziale trzecim przedstawił obszar i zakres działań Fundacji Rozwój z opisem mikrotoczenia organizacji. Podane zostały działania promocyjne fundacji z wyszczególnieniem aktywności na portalu społecznościowym Facebook, analizą działań public relations i wykorzystywania instrumentów reklamy. W czwartym rozdziale autor, na podstawie własnych obserwacji, ocenił spójność komunikatów których nadawcami są organizacje non-profit działające w powiecie brzeskim tj. Brzeskie Stowarzyszenie Chorych na SM, Centrum Aktywnego Wsparcia i Fundacja Rozwój. Na podstawie analizy porównawczej zostały wyciągnięte wnioski dotyczące działań reklamowych, public relations i promocji w Internecie. W pracy autor wykorzysta źródła literaturowe, między innymi: Krzyżanowska M., Marketing usług organizacji niekomercyjnych, WSPiZ, Warszawa 2000; Sargeant A., Marketing w organizacjach non profit, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2004; Wojcik K., Public Relations. Wiarygodny dialog z otoczeniem, Placet, Warszawa 2009; 4

5 Poza źródłami literaturowymi w pracy zostały zastosowane artykuły i raporty ze źródeł internetowych oraz w części praktycznej informacje uzyskane bezpośrednio od wybranych organizacji non-profit. Praca została zakończona wnioskami własnymi autora. 5

6 ROZDZIAŁ I CHARAKTERYSTYKA ORGANIZACJI NON- PROFIT W POLSCE I 1. Definicja, uwarunkowania prawne i zadania organizacji non-profit Coraz częściej można spotkać się z terminem organizacja non-profit (z języka angielskiego non-profit oznacza żadnego zysku). W Polsce stosowanymi synonimami są: organizacja dobroczynna, organizacja niedochodowa, niekomercyjna, organizacja społeczna, co nie oznacza, iż działalność non-profit z założenia jest deficytowa i przynosi straty 1. Non-profit to nazwa określająca organizację, prowadzącą działalność na rzecz prywatnego lub publicznego dobra, nie kierując się korzyściami materialnymi. Zgodnie z przyjętą międzynarodową definicją, sektor non-proft tworzą podmioty, które: posiadają trwałą strukturę organizacyjną; przynależą do sektora prywatnego; mają charakter niezarobkowy (celem nie jest zysk); charakteryzują się samorządnością i dobrowolnością 2. Według ustawy ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, w Polsce organizacjami pozarządowymi (non-profit) są osoby prawne lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej utworzone na podstawie przepisów ustaw, w tym fundacje i stowarzyszenia niedziałające w celu osiągnięcia zysku 3. Wszystkie środki finansowe organizacji non- profit przeznaczane są wyłącznie na realizację celów statutowych, przykładem takiej organizacji jest UNICEF, Europejska Rada Nieruchomości, Fundacja na rzecz Nauki Polskiej, Fundacja Edukacji Europejskiej, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, Bank Żywności, Społeczne Towarzystwo Oświatowe, Europejskie Forum Młodych, Caritas Polska, biblioteki miejskie, świetlice socjoterapeutyczne i wiele innych 4. Organizacje non-profit określane są również jako instytucje wolontarystyczne, 1 Krzyżanowska M., Marketing usług organizacji niekomercyjnych, WSPiZ, Warszawa 2000, s.11 2 Raport o organizacjach non-profit w Polsce: (dostęp r.) 3 Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003: r.) 4 Informacje o organizacjach non-profit: (dostęp r.) 6

7 ponieważ ich działalność opiera się w dużej mierze na zaangażowaniu wolontariuszy 5. Mogą również zatrudniać pracowników i generować zysk, ale jedynie aby wypełnić misję organizacji. W 2011 r. GUS zrealizował badania dotyczące sektora non-profit w Polsce. Wyniki wskazują, iż w 2010 r. działało 76,8 tys. organizacji, wśród których 67,9 tys. stanowiły stowarzyszenia i podobne organizacje społeczne, 7,1 tys. fundacje, a 1,8 tys. społeczne podmioty wyznaniowe. Co dziesiąta z objętych badaniem organizacji trzeciego sektora posiadała status organizacji pożytku publicznego (OPP) 6. Szacuje się również, iż ¼ dorosłych Polaków jest członkiem co najmniej jednej organizacji non-profit 7. Najwięcej organizacji w stosunku do liczby mieszkańców zlokalizowanych jest w województwach mazowieckim, dolnośląskim, warmińskomazurskim, pomorskim, lubuskim i zachodniopomorskim 8. Co ciekawe, jeśli potraktować cały sektor non-proft jako jednego pracodawcę to byłby on porównywalny z Pocztą Polską (101 tys. pracowników) 9. Rozwój sektora non-profit w Polsce przedstawia rysunek 1. Rysunek 1. Dynamika liczby organizacji non-profit w latach Źródło: Wyniki badania społecznej i ekonomicznej kondycji stowarzyszeń, podobnych organizacji społecznych, fundacji oraz społecznych podmiotów wyznaniowych w 2010 roku (SOF-1). Opracowanie GUS 2011, gus-raport-sektor-non-profit-w-polsce (dostęp: r.) 5 Informacje o innych określeniach organizacji non-profit: non--profit-(dostęp r.) 6 Raport o III sektorze w Polsce: (dostęp r.) 7 Raport o organizacjach non-profit w Polsce: (dostęp: r.) 8 Przewłodzka J., Polskie organizacje pozarządowe. Najważniejsze pytania, podstawowe fakty. Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa 2010, s. 6 9 Krzyżanowska M., Marketing usług organizacji niekomercyjnych, WSPiZ, Warszawa s.11 7

8 W latach liczba aktywnych organizacji wzrosła o 22%, między rokiem 2005 a 2008 o 15%, między rokiem 2008 a 2010 o 6%. Liczbowo dominują stowarzyszenia i podobne organizacje społeczne (wzrost o 20%) ale większą dynamikę wzrostu odnotowano wśród fundacji (aż o 42%) 10. Podział organizacji III sektora przedstawia rysunek 2. Rysunek 2. Podział organizacji III sektora Źródło: Raport GUS Podstawowe dane o stowarzyszeniach, fundacjach i społecznych podmiotach wyznaniowych działających w 2010 roku,www.stat.gov.pl/gus/5840_13157_plk_html.htm (dostęp: r.) Jednym z najważniejszych dokumentów w organizacji non-profit jest statut, który określa zadania i cele tego podmiotu. Działania, prowadzone przez organizację, muszą być bezwzględnie zgodne ze statutem. Dokument zawiera informacje dotyczących zakresu i obszaru działań organizacji, określa odbiorców i cele poszczególnych zadań, władze oraz źródła finansowania, którymi w większości są dotacje, darowizny, zbiórki publiczne, składki członkowskie, środki od administracji publicznej, przychody z 1% podatku PIT lub własna działalność gospodarcza organizacji Raport GUS 2012 o organizacjach społecznych w Polsce: (dostęp r.) 11 Informacje dotyczące finansowania organizacji non-profit: (dostęp r.) 8

9 Organizacje non-profit utożsamiane są często z organizacjami pożytku publicznego (OPP) i organizacjami pozarządowymi (NGO lub tzw. III sektor). Należy jednak pamiętać, iż organizacje non-profit dzielą się na instytucje publiczne i prywatne, natomiast OPP i NGO są niezależne od administracji państwowej. Organizacje pożytku publicznego mają szereg indywidualnych uprawnień oraz obowiązków w porównaniu do innych organizacji w tym otrzymywania 1% podatku od osób fizycznych na działalność statutową 12. Trzeci sektor (3S) to przestrzeń publiczna, która nie jest działalnością gospodarczą nastawioną na zysk ani działalnością państwa ale wysoko sformalizowaną działalnością społeczną. Trzeci sektor to nazwa, której używa się wobec ogółu organizacji pozarządowych. Określenie to, przeniesione z języka angielskiego, nawiązuje do podziału dzielącego aktywność społeczno-gospodarczą Nowoczesne państwa demokratyczne składają się z tzw. trzech sektorów. Pierwszy z nich to administracja publiczna sektor państwowy. Drugi sektor to sfera biznesu- sektor prywatny, a jego działalność jest nastawiona na zysk. Trzeci sektor to ogół prywatnych organizacji, działających społecznie i nie dla zysku, czyli organizacje pozarządowe (w tym organizacje non-profit) 13. Definiowany jest jako suplement sektora prywatnego i publicznego w odpowiedzi na niewystarczającą realizację zadań przez państwo w dziedzinie kultury i polityki socjalnej. Organizacje non-profit pełnią zróżnicowane funkcje w społeczeństwie: kształcą, walczą z wykluczeniem społecznym, proponują nowe rozwiązania w sektorze prywatnym i publicznym. Można wyodrębnić dwie podstawowe funkcje organizacji non-profit: a) Funkcja społeczna i polityczna Organizacje są niejako platformą dla ludzi głoszących podobne wartości, mających zbliżone zainteresowania i poglądy. Przykładem są chóry, kluby sportowe, organizacje religijne, organizacje zawodowe, stowarzyszenia mniejszości etnicznych, kluby książki, harcerze, grupy rowerowe, ogniska teatralne, koła kobiet. Działania części z nich wykraczają poza interesy członków danej organizacji, dbając o poprawę jakości życia wszystkich obywateli lub lokalnej społeczności. 12 Charakterystyka OPP: (dostęp: r.) 13 Charakterystyka 3S:http://www.wolontariat.org.pl/strona.php?p=92(dostęp: r.) 9

10 b) Funkcja ekonomiczna Organizacje korzystają z pracy wolontariuszy, a tym samym kształcą przyszłych pracowników, przekazując dobre wzorce: zaangażowanie, odpowiedzialności i kreatywność. Dysponując czasem, kontaktami z obywatelami, wiedzą o ich potrzebach oraz możliwością ubiegania się o dofinansowania, ulgi i specjalne kontrakty, organizacje non-profit mogą efektywniej dostarczać dobra i usługi publiczne. Wszystkie te atuty pozwalają na oszczędności w sferze budżetowej np. w samorządach miejskich 14. Organizacje non-profit samodzielnie określają swoje cele, programy, działania i struktury organizacyjne. W większości formują postawę odpowiedzialnego społeczeństwa obywatelskiego, które jest nastawione na pomoc innym, a sukcesem jest zaspokojenie potrzeb konsumentów, zysk natomiast jest dodatkiem w działalności nonprofit. Podejmowane przedsięwzięcia powinny być etyczne, adekwatne co do założeń statutowych, określone w czasie oraz realne do osiągnięcia. Przykładem działań nonprofit jest pomoc ludziom biednym, chorym, polegająca na zbiórce środków pieniężnych za pośrednictwem Fundacji TVN Nie jesteś sam oraz prowadzona kampania edukacji seksualnej wśród młodzieży przez Grupę Edukatorów Seksualnych przy Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny 15. Organizacje niekomercyjne są obecne w wielu obszarach działalności człowieka, co prezentuje tabela Elementarz III sektora: %2F%2Fwww.ngo.pl%2Ffiles%2Fbiblioteka.ngo.pl%2Fpublic%2Fksiazki%2FKlon%2Felementarz_III_ sektora.pdf&ei=sev0ukmuiyetswbqgodibw&usg=afqjcnfyksaju0mcebpvdbjxq8jylcv2sq (dostęp: r.) 15 Strona internetowa organizacji non-profit: r.) 10

11 Tabela 1. Obszar działalności organizacji non-profit Obszar działalności Kultura i rekreacja Edukacja i badania Ochrona zdrowia Środowisko i ekologia Religia Biznes, stowarzyszenia i związki zawodowe Organizacje - charakterystyka Organizacje i działania w obszarze kultury, rekreacji w ujęciu społecznym. Organizacje zajmujące się propagowaniem, obsługą i wspieraniem edukacji/badań lub same podejmujące działania w tym zakresie. Organizacje zajmujące się profilaktyką zdrowotną, administracją służby zdrowia, zapewniające opiekę zdrowotną i usługi wspierające. Organizacje propagujące programy, mające na celu kontrolę i prewencję skażeń środowiska, edukację ekologiczną i opiekę nad zwierzętami. Organizacje oraz grupy wyznaniowe propagujące postawy religijne, obejmujące seminaria, świątynie. Często powiązane ze stowarzyszeniami i innymi instytucjami. Organizacje regulujące, wspierające działalność gospodarczą, chroniące interesy pracowników, grup zawodowych. Wolontariat Głównie organizacje dobroczynne i propagujące działalność dobroczynną. Źródło: Sargeant A. Marketing w organizacjach non profit. Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2004, s Z tabeli 1 można wnioskować, iż cele w organizacjach non-profit ukierunkowane są głównie na ekonomię społeczną 16. Ekonomia Społeczna jest systemem działań, polegających na osiąganiu celów społecznych metodami gospodarczymi. Inne określenia stosowane zamiennie z pojęciem ekonomii społecznej to: ekonomia solidarności, ekonomia obywatelska, gospodarka społeczna, czy przedsiębiorczość społeczna 17. Składowe ekonomi społecznej przedstawia tabela Charakterystyka ekonomi społecznej: (dostęp: r.) 17 Definicja ekonomi społecznej: (dostęp: r.) 11

12 Tabela 2. Kryteria ekonomi społecznej Ekonomia Społeczna Kryteria ekonomiczne: - prowadzenie działalności w sposób względnie ciągły i regularny; - niezależność w stosunku do instytucji publicznych; - ponoszenie ryzyka ekonomicznego; - istnienie choćby nielicznego opłacanego personelu. Kryteria społeczne: - orientacja na społecznie użyteczny cel przedsięwzięcia; - obywatelski charakter inicjatywy; - demokratyczny system zarządzania; - wspólnotowy charakter działania; - ograniczona dystrybucja zysków. Źródło: Limański A., Drabik I., Marketing w organizacjach non-profit, Difin, Warszawa 2007, s Tym samym można wyróżnić ogólne cechy organizacji nieukierunkowanych na zysk: prowadzą działalność o charakterze głównie usługowym; skupiają uwagę na wartościach wyższych, jak np. dobro człowieka, ekologia, zdrowie; nieuzależnianą prowadzenia działalności od zysku; są uzależnione od finansowania zewnętrznego; ewentualny zysk jest wykorzystywany do realizacji celów statutowych 18. Przede wszystkim, celem nadrzędnym organizacji typu non-profit nie może być osiąganie zysku. Zyski organizacji mogą być celem operacyjnym aby zrealizować cele nadrzędne oraz długofalowe, które w myśl ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i wolontariacie nie mają charakteru finansowego. 18 Limański A., Drabik I., Marketing w organizacjach non-profit, Difin, Warszawa 2007, s

13 I 2. Klasyfikacja organizacji non-profit Różnorodność form organizacji non-profit oraz wielość działalności pozarządowej wymaga ich sklasyfikowania. Barbara Iwankiewicz-Rak przedstawia organizacje non-profit w ujęciu syntetycznym według: przedmiotu działalności (określone usługi, idee, osoby); źródeł finansowania; sposobu zarządzania; formy własności 19. Klasyfikację organizacji non-profit przedstawia rysunek 3. Rysunek 3. Klasyfikacja organizacji non-profit w ujęciu syntetycznym Źródło: Iwankiewicz-Rak B., Marketing organizacji niedochodowych. Wybrane problemy adaptacji w warunkach polskich, AE, Wrocław 1997, s Iwankiewicz-Rak B., Marketing organizacji niedochodowych. Wybrane problemy adaptacji w warunkach polskich, AE, Wrocław 1997, s

14 Źródła finansowania mają niewątpliwy wpływ na typy organizacji i ich przedmiot działalności, wyróżnia się: dotacje, subwencje z budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego; prywatny kapitał, darowizny, wolontariat; dochody z działalności pozastatutowej; opłaty wnoszone przez korzystających z usług organizacji; granty, dotacje, sponsoring, fundusze europejskie; składki członkowskie 20. Zróżnicowanie obszarów, w których funkcjonują organizacje non-profit uniemożliwia wskazanie wszystkich typów tych instytucji 21. Przykłady są zawarte w tabeli 3. Tabela 3. Typologia organizacji non-profit wg kryterium przedmiotu działalności Rodzaj działalności Usługi edukacyjne Usługi z zakresu kultury Usługi z zakresu ochrony zdrowia Działalność charytatywna Działalność polityczna i związkowa Działalność społeczna Typy organizacji Szkoły wyższe, szkoły średnie, szkoły muzyczne, wybrane organizacje oświatowe Muzea, teatry, opery, ośrodki kultury, biblioteki, filharmonie Szpitale, kliniki, sanatoria Fundacje, stowarzyszenia, organizacje charytatywne Partie polityczne, politycy, związki zawodowe, cechy Organizacje o określonym programie, np. ochrona środowiska, walka z wykluczeniem społecznym, walka z nałogami Źródło: Pluta-Olearnik M., Marketing usług. Idee. Zastosowania. PWE, Warszawa 1994, s Raport o organizacjach non-profit w Polsce: (dostęp: r.) 21 Pluta-Olearnik M., Marketing usług. Idee. Zastosowania. PWE, Warszawa 1994, s

15 Dodatkowo wyróżniamy: a) organizacje samopomocowe, które swoją działalność wiążą z pomocą swoim członkom, np. stowarzyszenie byłych pracowników danej firmy; b) organizacje przedstawicielskie, reprezentujące konkretną społeczność, np. zrzeszające mieszkańców danej dzielnicy; c) organizacje mniejszości, które działają na rzecz grup mniejszościowych i reprezentują ich interesy; d) organizacje tworzone ad hoc, aby przeprowadzić jednorazową kampanię; e) organizacje hobbystyczno-rekreacyjne, które zrzeszają ludzi połączonych jedną pasją, np. modelarzy; f) organizacje zadaniowe, wykonujące zadania, zlecane przez władze państwowe 22. Sposób zarządzania organizacją non-profit dzieli się na zarząd społeczny oraz zarząd profesjonalny. W polskich stowarzyszeniach społeczny zarząd, który działa nieodpłatnie, nie jest w stanie na bieżąco, dobroczynnie nadzorować pracy stowarzyszenia, często realizującego kosztowne i czasochłonne projekty. Występuje więc problem nadzoru i odpowiedzialności. W dużych organizacjach najczęściej jeden członek zarządu zostaje odpłatnym pracownikiem i dzięki temu może poświęcić się w pełni zarządzaniu (tzw. zarządzanie profesjonalne) 23. W fundacjach zarząd może ustawowo otrzymywać wynagrodzenie za wykonywanie swoich obowiązków. Dodatkowo w organizacjach non-profit mogą występować rady, które zazwyczaj pełnią funkcję promocyjną i reprezentacyjną niż jako organ nadzoru 24. Kolejnym kryterium jest forma własności organizacji, zgodnie z którą wyróżnia się organizacje publiczne i prywatne (pozarządowe). Ten wskaźnik jest szczególnie istotny przy próbie zrozumienia podstaw funkcjonowania organizacji nonprofit w porównaniu z aktywnością zarobkową. Instytucje publiczne w całości lub częściowo są finansowane ze środków publicznych, tym samym ich działalność jest dostępna dla każdego obywatela. Kierują się realizacją polityki społecznej, która zależna jest od kanonów prawnych, ustrojowych 22 Limański A., Marketing w organizacjach non-profit, op.cit., s Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 z późn. zm.) 24 Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 1991 r., Nr 46, poz. 203 z późn. zm.) 15

16 i od finansowania z budżetu państwa, a zatem jest wysoce sformalizowania. W grupie tych instytucji znajdują się publiczne ośrodki kultury, ochrony zdrowia, szkolnictwa, obrony narodowej etc. Podmioty komercyjne odpowiedzialne są wobec swoich właścicieli, podlegają umocowaniom prawnym (np. kodeks spółek handlowych), a ich priorytetem jest rywalizacja o klientów, zaspokajanie ich potrzeb i zysk. Organizacje pozarządowe natomiast kierują się partnerstwem, przedsiębiorczością i samodzielnością, podlegają regulaminowi wewnętrznemu i statutowi. To co odróżnia zarządzanie organizacją pozarządową od innych instytucji to: misja, formy własności oraz szczególna rola interesariuszy 25. Przedmiotem działalności marketingowej organizacji non-profit mogą być: usługi, osoby, idee i organizacje. Według charakteru powiązań z klientami i fundatorami wyróżnia się organizacje niedochodowe 26 : prowadzące działalność komercyjną, świadczące usługi o różnym stopniu odpłatności; finansowane głównie ze składek członkowskich; charytatywne, finansowane przez fundatorów. Cechami organizacji niedochodowych są: zróżnicowanie kontrahentów, zwykle są to sponsorzy i beneficjanci; wielość celów; oferta świadczeń niematerialnych; presja opinii publicznej (ze względu na sposób finansowania); dualne zarządzanie personelu administracyjnego oraz specjalistów związanych z ideą organizacji (np. lekarze, artyści). Konsumenci, korzystający z działalności organizacji non-profit można scharakteryzować jako: klientów korzystających ze świadczonych usług, zaspokajający potrzeby indywidualne lub zbiorowe; 25 Partnerskie współdziałanie w sektorze publicznym i prywatnym. Redakcja naukowa Plawgo B., Zaremba W., Fundacja Współczesne Zarządzanie, Białystok 2005, s Limański A, Marketing w organizacjach non-profit., op. cit., s

17 kuratorów, którzy kierują pośrednio organizacjami, dla których ważny jest sukces organizacji; publiczność, część społeczeństwa, przyczyniająca się do rozwoju organizacji np. fundatorzy; społeczeństwo korzystające z działalności tych organizacji. 17

18 I 3. Marketing Społeczny w Polsce Marketing jest procesem, za pomocą którego przedsiębiorstwo, organizacje tworzą wartość dla swoich klientów, odbiorców. Wartość tą tworzy się poprzez zaspokajanie, a niekiedy kreowanie potrzeb odbiorcy, nie za sprawą produktu ale korzyści jakie za sobą niesie 27. Szczególnym rodzajem działań marketingowych, w które zaangażowane są organizacje non-profit jest stosunkowo nowa dziedzina tzw. marketing społeczny. Pojawił się w latach 70-tych XX wieku w USA i Europie Zachodniej jako odpowiedź na potrzeby rozwijających się organizacji niedochodowych, które szukały sposobu na dotarcie do grup docelowych. W konsekwencji marketing społeczny stał się narzędziem przekazu, oddziaływania i sposobem na odzyskanie zaufania konsumentów, którzy byli traktowani przedmiotowo przez marketing komercyjny 28. Według Andreasena, przedstawiciela marketingu społecznego, marketing społeczny polega na użyciu technik marketingu komercyjnego do analizy, planowania, realizacji i oceny programów oddziałujących na nieprzypadkowe zachowania wybranych grup odbiorców, w celu poprawy bytu społeczeństwa 29. Marketing społeczny koncentruje się na ludzkich zachowaniach i nałogach, które są szkodliwe dla pojedynczej jednostki oraz ogółu społeczeństwa, np. nadużywanie alkoholu, niezdrowe odżywanie, przemoc fizyczna i psychiczna, brak dbałości o środowisko naturalne, wykluczenie kobiet z życia publicznego. Priorytetem marketingu społecznego jest wprowadzanie zmian zachowań w społeczeństwie pod względem profilaktyki zdrowotnej, propagowania działań charytatywnych i zminimalizowania zachowań patologicznych, za pomocą kampanii i programów prospołecznych. Zadaniem marketingu społecznego jest poszukiwanie takich rozwiązań, aby wszyscy uczestnicy wymiany rynkowej byli zaspokojeni przy czym realizowali swoje cele 30. Ta postać marketingu realizowana jest przez organizacje rządowe oraz pozarządowe w różnego typu akcjach, np. Kocham, nie biję ; Prawa 27 Silk A.J., Czym jest marketing? Rebis, Poznań 2008, s Historia marketing społecznego: (dostęp: r.) 29 Andreasen, A.R., Marketing social change, Jossey-Bass, San Francisco 1995, s Bogunia-Borowska M., Koncepcja marketing społecznego. Marketing i Rynek 2001, nr 2, s. 9 18

19 Starości ; Nie dawcy. Część z nas to ratownicy 31. Marketing społeczny niejako nakazuje organizacjom uwzględnienie aspektów społecznych w ich procesie zarządzania, kreowania misji, celów i kierunków rozwoju. Przejawem orientacji marketingowej w organizacji non-profit są 32 : pierwszeństwo interesu publicznego, społecznego nad prywatnym; poznanie potrzeb społeczeństwa i ocena stanu ich zaspokojenia; zapewnianie pełnowartościowych produktów i usług w procesie dostarczania ich społeczeństwu; niesformalizowana kultura organizacji; odpowiedzialność i wrażliwość na oczekiwania konsumentów; tworzenie i rozbudowa systemu informacji, komunikacji, podporządkowanego decyzjom rynkowym; system wynagrodzeń, który uwzględnia oczekiwania wszystkich stron (donatorów, pracowników, korzystających z produktów i usług); profesjonalizm i kompetencje świadczących usługi i produkty. Marketing społeczny może działać również w ramach marketingu komercyjnego. W takim wypadku, celem nadrzędnym jest budowanie wizerunku marki. Celem pośrednim jest sponsorowanie działalności społecznej niezwiązanej bezpośrednio ze sprzedażą produktu tzw. marketing społecznie zaangażowany (z języka angielskiego Cause Related Marketing, CRM) 33. Kampanie marketingowo-społeczne są skierowane do wybranych grup docelowych, które poddawane są tzw. segmentacji psychograficznej lub segmentacji wg stylu życia. Te informacje ułatwiają przygotowywanie przekazów, tak aby trafiły do wybranego segmentu odbiorców w stosownym miejscu, czasie i z właściwą częstotliwością. Kampanie marketingowe posługują się dostępnymi wynikami badań społecznych i marketingowych, rzadko zlecane są badania na potrzeby samej kampanii. 31 Przykłady kampanii społecznych: (dostęp: r.) 32 Sargeant A., Marketing w organizacjach non profit, Wyd. Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2004, s Narzędzia stosowane w marketingu społecznym: r.) 19

20 Komunikaty z reguły nie są kierowane do odbiorcy masowego 34. Różnice komunikatów w reklamie komercyjnej i społecznej przedstawia tabela 4: Tabela 4. Różnice między reklamą społeczną a komercyjną Złożoność postawy (siła, trwałość i stabilność zmienianej postawy) Pożądany poziom zmiany postawy Charakter przekazu Reklama komercyjna Na ogół niewielka zazwyczaj płytki - zmiana w obrębie stosowanego repertuaru zachowań np. zmiana marki pitego soku zazwyczaj przyjemny, gratyfikujący reklamy komercyjne mówią o stanach przyjemnych i obiecują przyjemne odczucia Reklama społeczna Na ogół duża często głęboki - zrezygnowanie z pewnych zachowań na rzecz innych - zaprzestanie niebezpiecznej jazdy, zaprzestanie palenia papierosów często nieprzyjemny, awersyjny - reklamy społeczne mówią często o rzeczach, o których ludzie nie chcą myśleć, które wypierają i do których sami przed sobą nie chcą się przyznać, np. ryzyko zachorowania na raka, przemoc w rodzinie Rodzaj korzyści Intencje przypisywane nadawcy Budżet bliska perspektywa korzyści obiecywanych w reklamie kupisz lody, poczujesz jakie są smaczne chęć zysku i próba oszukania, w konsekwencji niska wiarygodność nadawcy i brak zaufania większe budżety - na badania, kreację i realizację kampanii reklamowej odroczona perspektywa i często trudna do wyobrażenia przestaniesz palić, zmniejszy się w przyszłości szansa zachorowania na serce chęć pomocy innym - w konsekwencji wysoka wiarygodność nadawcy i zaufanie mniejsze budżety - często wręcz brak środków finansowych na badania i profesjonalną reklamę Źródło: D. Maison, P. Wasilewski, Propaganda dobrych serc czyli rzecz o reklamie społecznej, Agencja Wasilewski, Warszawa 2008, s Nikodemska-Wołowik, A. M., Jakościowe badania marketingowe, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1999, s

21 Istotną częścią marketingu społecznego jest próba przyjęcia punktu widzenia konsumenta (tzw. customer mind-set), po to aby trafić w jego potrzeby i go zrozumieć. Kolejnym ważnym czynnikiem który decyduje o powodzeniu akcji społecznych jest przekonanie jednostki że jej działania są lub będą skuteczne w wywoływaniu zmian w otoczeniu bliższym i dalszym 35. Orientacja marketingowa w organizacjach non-profit musi być gotowa na zachodzące w społeczeństwie zmiany, a tym samym wyzwania. Stąd nieodzownym procesem w organizacjach jest kontrola otoczenia i systematyczne definiowanie misji i zadań marketingu 36. W marketingu społecznym czerpie się wzorce z marketingu komercyjnego i tzw. 4P produkt (product), miejsce (place), cena (price) i promocja (promotion). Zazwyczaj przedmiotem kampanii społecznej jest zwrócenie uwagi na określone zachowanie, które traktowane jest jako produkt. Uznaje się, że zmiana postępowania przez odbiorcę wiąże się z zyskami np. z widzą na pewien temat ale i z kosztami, np. poświęconym czasem. Promowane zachowania powinny być proste do podjęcia, czyli dostępne. Co więcej promowane postępowanie musi być rozreklamowane, uwidocznione przez środki masowego przekazu, czy też przekaz ustny, korzystając z psychologii i innych nauk społecznych 37. Proces przekazu informacji w ujęciu marketingu społecznego przedstawia rysunek 4: 35 Informacje o kampaniach społecznych w Polsce: (dostęp : r.) 36 Limański A., Drabik I., Marketing w organizacjach non profit, Difin, Warszawa 2007, s Baranowska M., Lewiczki M., Marketing Społeczny dla NGO, Akademia Rozwoju Filantropii w Polsce, Warszawa 2006, s

22 Rysunek 4. System marketingu społecznego Środowisko ekonomiczne społeczno - kulturowe prawno - polityczne demograficzne technologiczne konkurencyjne Organizacje badawcze non-profit biznesu formułowanie idei (przesłania) Narzędzia marketingowe product/idea cena/ dystrybucja/ komunikacja/ partnerstwo polityka koszty dostępność reklama społeczne społeczna Pośrednicy organizacje non-profit mass media biznes Rynek docelowy społeczeństwo Źródło: B. Iwankiewicz- Rak, Marketing organizacji niedochodowych. Wybrane problemy adaptacji w warunkach polskich, Wydawnictwo AE we Wrocławiu, Wrocław 1997, s.84 Marketing społeczny może się rozwijać, gdy społeczeństwo jest wie, iż polepszanie poziomu życia nie można uzyskać skupiając się jedynie na sferze materialnej, ale należy zadbać również o ogólną poprawę stanu otoczenia. Kolejnym założeniem rozwoju marketingu społecznego jest świadomość obywateli, iż zmiany w otoczeniu wiążą się ze zmianą obyczajów i otwarciem się na inne wartości. Oddziaływanie marketingu społecznego opiera się na mobilizowaniu społeczeństwa do podejmowania zmiany własnych zachowań zdrowotnych lub wpływania na zachowania 22

23 innych, a to zobowiązuje obywateli do aktywnego działania. Przykładem jest: udziału w wyborach, zawieszenia plakatu dotyczącego szkodliwości palenia, udział w badaniach profilaktycznych, segregacja śmieci w miejscu pracy, darowizny na rzecz fundacji zajmującej się promocją zdrowego trybu życia 38. W praktyce, w ramach marketingu społecznego organizacje non-profit stosują tzw. demarketing, którego istota i cele dzieli się ze względu na podmiot komercyjny i niekomercyjny. W literaturze przedmiotu demarketing w działalności komercyjnej oznacza stosowanie strategii marketingowej, której celem jest zmniejszenie konsumpcji produktu lub usług konkurencji, a tym samym jest to walka o rynek i zysk 39. Demarketing w organizacjach non-profit polega na redukcji konsumpcji produktów szkodliwych dla zdrowia poprzez wpływ na zachowanie konsumentów oraz podejmowanie działań hamujących nadmierny popyt na produkty, usługi powodujące szkody społeczne i proponowanie rozwiązań alternatywnych. Celem tych działań jest ochrona społeczeństwa przed zagrożeniami wolnego rynku, patologii i edukacja obywateli. Działania demarketingowe mogą obejmować: przedsięwzięcia na rzecz modyfikacji produktów, w celu redukcji ich szkodliwego wpływu na zdrowie człowieka, nagłaśnianie negatywnych następstw konsumpcji niektórych produktów np. wyrobów tytoniowych oraz działania lobbystyczne postulujące wprowadzenie restrykcyjnej polityki cenowej wobec takich produktów. Jednakże wielu adresatów działań demarketingowych traktuje je jako ograniczenie swobód obywatelskich. W Polsce marketing społeczny jest w fazie rozwoju. Uwarunkowane jest to kulturą i mentalnością społeczeństwa polskiego. Istnieje zakorzenione przekonanie o bezwarunkowej ochronie prywatności i wolności każdego obywatela. Przyczyny można upatrywać się w historii Polski, pewnego uzależnienia życia społecznego od władz i ustroju politycznego. Działania społeczne mogły być odbierane przez społeczeństwo jako prowokacja i zatracanie suwerenności. Kampanie informacyjne po wejściu Polski do Unii Europejskiej stały się początkiem działań z zakresu marketingu społecznego. Przy tym adaptacja stylu życia, reguł funkcjonowania w społeczeństwie, często wielowyznaniowym i wielokulturowym, jakie obowiązuje w Europie Zachodniej, oswaja Polaków do 38 Iwankiewicz- Rak B., Marketing organizacji niedochodowych. Wybrane problemy adaptacji w warunkach polskich, Wydawnictwo AE we Wrocławiu, Wrocław 1997, s Sztucki T., Encyklopedia marketingu- definicje, zasady, metody, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa 1998, s.63 23

24 programów i kampanii społecznych. W Polsce dominują kampanie inicjowane przez osoby medialne (piosenkarze, dziennikarze, aktorzy) oraz organizacje rządowe i pozarządowe przy współpracy z agencjami reklamowymi. Spośród organizacji biorących udział w kampaniach społecznych wymienić można: Komendę Główną Policji, Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Fundację Promocji Zdrowia. Warto wspomnieć o takich znaczących kampaniach, jak: Rzuć palenie razem z nami, Orkiestra Świątecznej Pomocy, Alkohol kradnie wolność, Piłeś, nie jedź, Jakie matki, takie dziatki 40. Obecnie zaangażowanie krajowych marek w działalność społeczną przechodzi w sponsoring, który nie ma charakteru strategicznego i długofalowego. Niewątpliwie istnieje grupa przedsiębiorstw angażujących się w projekty społeczne. Przykładem stworzenia strategii społecznego zaangażowania i strategii marketingowej są takie przedsiębiorstwa jak: IKEA, Żywiec Zdrój i Enea, które ukierunkowują działania na rzecz środowiska naturalnego 41. Ostatnie lata przyniosły istotny rozwój mediów i komunikacji marketingowej w Polsce. W 1999 roku Polska znalazła się na 21 miejscu w rankingu rynków reklamowych, a to z kolei przyczyniło się do potrzeby poprawy wizerunku mass mediów i reklamy w odbiorze społecznym. Do tego celu posłużono się reklamą społeczną (centralnym elementem marketingu społecznego) 42. Czynnikiem hamującym marketing społeczny w Polsce są koszty, ponieważ bez wątpienia nawet najtańsza kampania marketingu społecznego wiąże się z nakładami pieniężnymi. Drugą kwestią jest brak współpracy między organizacjami publicznymi, prywatnymi i pozarządowymi. Przykładem zerwanej komunikacji, a tym samym nie efektywnej kampanii społecznej jest nieistniejąca kooperacja w zwalczaniu narkotyków wśród młodzieży przez policję, szkoły, ośrodki wychowawcze, ośrodki zdrowia, rodziców i fundacje, które zajmują się leczeniem uzależnień. 40 Przykłady kampanii społecznych: (dostęp r.) 41 Marketing społeczny prezentowany przez firmę Enea: 923.html (dostęp: r.) 42 Marketing społeczny w Polsce: (dostęp: r.) 24

25 ROZDZIAŁ II ZNACZENIE I ROLA PROMOCJI W ORGANIZACJACH NON-PROFIT II 1. Stosowane narzędzia współczesnej reklamy Słowo promocja pochodzi od łacińskiego promotio, czyli lansować, określa się ją jako zespół środków, za pomocą których firma/organizacja komunikuje się z rynkiem 43. Promocja jest elementem marketingu-mix obok produktu, ceny i dystrybucji, a głównym jej celem w organizacji non-profit jest informowanie, perswazja i przypomnienie o ofercie usługowej, produktowej i samej organizacji 44. Zadaniem promocji jest również zdobycie przewagi nad konkurencją, a działania promocyjne mogą być sformułowane na podstawie misji organizacji z uwzględnieniem dotychczasowych jej działań 45. Komunikacja między organizacją non-profit, a otoczeniem jest elementem promocji tej instytucji. System komunikacji dzieli się na reklamę, promocję sprzedaży, public relations, sprzedaż osobistą, marketing bezpośredni i interaktywny. Polskie organizacje non-profit rzadko korzystają ze wszystkich wymienionych elementów. Reklama charakteryzuje produkt, usługę i sugeruje standardową ofertę. Philip Kotler twierdzi, iż: Reklama to wszelka płatna forma nieosobistej prezentacji i promocji idei, dób i usług określonego sponsora 46. Nadawca komunikatu niejednokrotnie powtarza pewne informacje, które podkreślają jego siłę, charyzmę i sukces. Reklama jako składowa promocji jest szczególnie użyteczna przy wprowadzaniu podmiotu na rynek. Co ważne, w procesie komunikacji, na odbiorcę w szczególności oddziałują kolory, dźwięki i druk. Reklama w kontakcie z adresatem posługuje się monologiem, a nie dialogiem 47. Reklama jest wykorzystywana do budowy wizerunku produktu lub wywołania wzrostu sprzedaży, docierając do rozproszonych geograficznie odbiorców. W większości, wymaga znacznych nakładów finansowych np. w wypadku reklamy telewizyjnej i coraz popularniejszej reklamy internetowej. 43 Słownik Wyrazów Obcych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995, s Popularna Encyklopedia Powszechna, Wydawnictwo Pinnex, Kraków 1997, s Limański A., Drabik I., Marketing w organizacjach non profit, op.cit., s Kotler P., Marketing, Rebis, Poznań 2005, s Tam że. s

26 Proces zarządzania reklamą składa się z pięciu etapów (tzw. 5M), w tym zawiera się określenie 48 : celów reklamy (mission); budżetu przeznaczonego na reklamę (money); przekazu informacyjnego zawartego w reklamie (message); środków reklamy (media); sposobów pomiaru efektów reklamy (measurement). Celem reklamy jest informowanie konsumentów, przekonywanie ich do zakupów, przypominanie o produkcie, wzmacnianie pozycji na rynku oraz wprowadzenie marki na rynek 49. Cele reklamy są konsekwencją wcześniejszych decyzji dotyczących rynku docelowego i marketingu mix. Działalność reklamowa wywiera wpływ na odbiorców, a pożądanym rezultatem tych działań jest wzbudzenie zainteresowania towarem, usługą lub ideą. Organizacje non-profit z reguły nie są w stanie samodzielnie sfinansować działań reklamowych, liczą tym samym na donatorów i współprace z firmami komercyjnymi. Ponadto pomiar wpływu reklamy organizacji non-profit jest stosunkowo trudny do zbadania, ponieważ jej cele mają charakter niewymierny wartościowo. Związku z tym, miarą efektywności reklamy jest często poprawa jakości życia społecznego na przestrzeni miesięcy i lat. Przekaz reklamowy powinien charakteryzować się kreatywnością. Należy wziąć pod uwagę kluczowy komunikat, grupę docelową, korzyści jakie uwidacznia oraz media, które można zaangażować. Dik Twedt sugeruje aby przekazy oceniać pod względem atrakcyjności, wyjątkowości oraz wiarygodności. Najlepsze wyniki osiągają reklamy, które odznaczają się innowacyjnością, interesującą historią, porównaniem przed i po oraz angażujące odpowiednie postaci, które są symbolem marki. Dotarcie do grupy docelowej, jej oddziaływanie oraz koszty zależą od nośników reklamy, które dzieli się na: media podstawowe (above-the-line), czyli środki masowego (radio, telewizja, prasa) przekazu, kino i outdoor (reklama zewnętrzna); 48 Kotler P., Marketing, Rebis, op. cit., s Dębski D., Ekonomia i organizacja przedsiębiorstw, WSIP, Warszawa 2006, s

27 media wspomagające (below-the-line), związane z reklamą wydawniczą, wystawienniczą, pocztową i upominkową 50. Organizacja, która pragnie posłużyć się reklamą w celach promocyjny może zastosować reklamę prasową, czyli tzw. anons, reklamę graficzną i artykuł sponsorowany bądź reklamę radiową konwencjonalną lub w postaci wywiadu sponsorowanego. Popularną choć kosztowną formą jest reklama telewizyjna oraz kinowa. Reklama może również występować na zewnątrz w formie bilbordów i plakatów. Planując działania promocyjne należy zapoznać się z możliwościami środków reklamowych (zwanymi również mediami) i ich wykorzystania na rynku, ponieważ mają różny zasięg, częstotliwość i skuteczność 51. W tabeli 5 przedstawiona została charakterystyka mediów wykorzystywanych w reklamie. Tabela 5. Charakterystyka podstawowych rodzajów mediów Medium Zalety Ograniczenia Gazety Elastyczność, precyzja czasowa, dobre pokrycie rynku lokalnego, szeroka akceptowalność, wysoka wiarygodność Krótki czas działania, niska jakość materiałów, stosunkowo mała liczba osób pożyczających gazetę od właściciela Telewizja Połączenie obrazu, dźwięku i ruchu, odwoływanie się do zmysłów, wysoki stopień przyciągania uwagi, szeroki zasięg Wysoki koszt całkowity, duży szum, ulotność ekspozycji, niższy stopień selektywności grupy docelowej Radio Masowy zasięg, wysoka selektywność geograficzna i demograficzna, niskie koszty Prezentacja ograniczona do dźwięku, niższy stopień przyciągania uwagi w porównaniu z telewizją Czasopisma Wysoki stopień selektywności geograficznej i demograficznej, wiarygodność i prestiż, wysoka Długi czas od zakupu miejsca reklamowego do realizacji, zwroty nakładu, brak gwarancji 50 Czarnecki A., Korsak R., Planowanie mediów w kampaniach reklamowych. PWE, Warszawa 2001, s Dębski D., Ekonomia i organizacja przedsiębiorstw, op. cit., s

28 jakość materiałów, działanie długoterminowe, często pożyczanie czasopism przez inne osoby właściwego eksponowania reklamy Reklama zewnętrzna Elastyczność, duża powtarzalność prezentacji, niskie koszty i niewielka konkurencja Ograniczona selektywność grupy docelowej, ograniczenia kreatywne Biuletyn Wysoki poziom selektywności, pełna kontrola, potencjał interakcji, względnie niskie koszty Koszty mogą wzrastać Broszury Elastyczność, pełna kontrola, można uatrakcyjnić przekaz Ryzyko nadprodukcji i zbędnych kosztów Telefon Duża grupa użytkowników i możliwość indywidualnego podejścia Wysokie koszty Internet Duża selektywność, możliwość interakcji, względnie niskie koszty Wciąż się rozwija, a w pewnych krajach dopiero zyskuje popularność Branżowy wykaz firm i instytucji Wysoka wiarygodność, szeroki zasięg Silna konkurencja, długi czas od zakupu do realizacji reklamy oraz ograniczenia kreatywne Źródło: Kotler P., Marketing, Rebis, Poznań 2005, s. 612 Obecnie media są stałym elementem procesu reklamowego, ponieważ jest on skierowany do odbiorcy masowego. Telewizja do niedawna była najpopularniejszym i najbardziej pożądamy narzędziem reklamy ale przedsiębiorstwa zorientowały się, iż nie warto ograniczać się do jednego medium. Popularyzacja Internetu, przyczyniła się między innymi do upadku tradycyjnej reklamy w mass mediach, która dodatkowo przestała być postrzegana jako wiarygodne źródło informacji 52. Wirtualna komunikacja marketingowa różni się od tradycyjnej, co przedstawia tabela Ries A., Ries L., Upadek reklamy i wzlot public relations, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa s

29 Tabela 6. Cechy mediów tradycyjnych i Internetu Kryterium Środki masowego przekazu TV Radio Czasopismo Gazeta Internet Zaangażowanie odbiorcy pasywne pasywne aktywne aktywne interaktywne Bogactwo medium multimedia dźwięk tekst i grafika tekst i grafika multimedia Zasięg geograficzny CPM (koszt na 1000 odbiorców) globalny lokalny globalny lokalny globalny niski najniższy wysoki średni niski Zasięg ilościowy wysoki średni niski średni średni Dotarcie do grupy docelowej duża duża doskonała duża duża Kontrola efektywności Elastyczność przekazu duża duża duża duża doskonała mała duża mała duża bardzo duża Źródło: Guziur P., Marketing w Internecie. Strategie dla małych i dużych firm. Wydawnictwo Helion, Gliwice 2001, s. 17 Organizacje non-profit chętniej wykorzystują technologie internetowe ze względu na elastyczność przekazu, szybsze dotarcie do grupy docelowej i niski koszt realizacji, wdrożenia i obsługi. Należy pamiętać, iż instrumentami dostępnymi w Internecie są: strona internetowa, banery reklamowe, poczta elektroniczna, katalogi i wyszukiwarki. Natomiast obciążeniem dla organizacji jest konieczność promocji samej strony internetowej i podanie adresu w tradycyjnych środkach komunikacji marketingowej oraz na witrynach innych instytucji i podmiotów komercyjnych Guziur P., Marketing w Internecie. Strategie dla małych i dużych firm. Wydawnictwo Helion, Gliwice 2001, s

30 Narzędzia reklamowe, dostępne w Internecie dzieli się na formy tradycyjne oraz niestandardowe. Formy tradycyjne to: baner, czyli graficzny element umieszczony na stronie internetowej i będący najstarszą formą reklamy internetowej w sieci, popularną ze względu na niską cenę; pop-up i pop-under reklama otwierająca się w osobnym oknie przeglądarki internetowej, może się wyświetlać nad otwieraną stroną (pop-up) lub pozostawać ukryta za oknem przeglądarki (pop-under). Zamykane są określonym przyciskiem, przy czym może on pozostać ukryty przez pewien czas; tapeta, to grafika wyświetlana pod zawartością strony na całym jej obszarze; reklama w wyszukiwarkach internetowych najczęstszą jej formą jest pozycjonowanie, czyli ustawianie strony tak, aby znalazła się wysoko na liście wyświetleń wyszukiwarki z możliwością opublikowania płatnych ogłoszeń; marketing określona treść lub plik jest przesyłany na konto poczty internetowej z bazy adresowej. Stosuje się również newslettery, czyli elektroniczne biuletyny. Podstawowa przewaga tej formy reklamy polega na tym, że użytkownicy świadomie dokonują subskrypcji newsletterów; witryna internetowa zbiór stron WWW dotyczących konkretnej usługi lub produktu, połączonych ze sobą hiperłączami. Formy niestandardowe: desktop marketing programy uzupełniające, możliwe do pobrania z sieci (kalendarze, gry, tapety, wygaszacze), zawierające przekaz reklamowy; reklama na blogach, czyli internetowych pamiętnikach o określonej tematyce zbierających czytelników o podobnych zainteresowaniach, dzięki temu możliwe jest określenie grupy docelowej i dostosowanie umieszczonego na stronie przekazu reklamowego; reklama samoobsługowa stwarza możliwość samodzielnego stworzenia banera reklamowego w oparciu o zbiór szablonów. Dzięki eliminacji kosztów 30

31 indywidualnej obsługi reklamodawcy, jest to szczególnie korzystne dla organizacji non-profit i małych firm; reklama kontekstowa w postaci boksów lub łączy sponsorowanych wyświetlanych na stronach internetowych, dopasowane tematycznie do przedstawionych na nich informacji; marketing wirusowy ma skłaniać odbiorcę do informowania o ofercie danej firmy innych internautów 54. Do niedawna dominującymi formami reklamy internetowej były banery i proste witryny internetowe, jednak rozwój tego medium zmusza reklamodawców do poszukiwania kreatywnych, oryginalnych form dotarcia i zainteresowania użytkownika. Organizacje non-profit w swojej działalności promocyjnej głównie wykorzystują reklamę społeczną, w której promowana jest idea, przedsięwzięcie ale nie konkretny wyrób lub usługa. Celem tego rodzaju reklamy jest wywołanie społecznie pożądanych zachowań 55. Twórcą komunikatu prospołecznego może być każda organizacja, również prowadząca działalność komercyjną. W epoce globalizacji zasięg reklamy społecznej może być bardzo szeroki tym bardziej, iż głównie umieszczana jest w Internecie. Najbardziej popularnym sposobem dotarcia do odbiorcy jest wykorzystywanie i połączenie reklamy w telewizji, Internecie i za pomocą bilbordów. Reklama społeczna błędnie kojarzona jest z marketingiem społecznie zaangażowanym (Cause Related Marketing). Z założenia reklama społeczna jest niekomercyjna, natomiast CRM jest formą pośrednią między działaniem komercyjnym, a społecznym. 54 Informacje o narzędziach internetowych: r.) 55 Górak-Sosnowska K., Jurewicz J., Kulturowe uwarunkowania rozwoju w Azji i Afryce, Ibidem, Łódź 2010, s

32 II 2. Typologia i działania public relations Działania public relations znane były od starożytności choć znaczenie naukowe zyskały w XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Public relations traktowane było jako element zarządzania strategicznego w firmach i instytucjach. Dodatkowo PR zyskało znaczenie podczas Wielkiego Kryzysu lat 30-tych, kiedy przedsiębiorstwa musiały odbudować zaufanie konsumentów poprzez przekonywującą komunikację. Od lat 90- tych XX wieku w Polsce istnieje Polskie Stowarzyszenie Public Relations i Kodeks Etyczny tego stowarzyszenia 56. Nie istnieje jedna definicja charakteryzująca public relations. Brytyjski Instytut Public Relations określa PR jako przemyślane, planowane i ciągłe działania mające na celu budowę i wzmocnienie zrozumienia między organizacja a jej publicznością, czyli ludzi, którzy wpływają na organizację i są dla niej ważni. Angielski teoretyk PR W.G. Nickels określa tę dziedzinę jako funkcję zarządzania, której zadaniem jest ocena nastawienia społecznego oraz znalezienie najbardziej prospołecznej drogi postępowania. Natomiast Niemieckie Stowarzyszenie Public Relations uznaje PR jako zarządzanie procesami komunikacyjnymi między organizacją i otoczeniem przez świadome i celowe działania. Krystyna Wojcik twierdzi, iż: PR jest świadomym, celowym, planowym, systematycznym i długoplanowym oddziaływaniem organizacji, władz, zrzeszeń na publiczność, zwaną otoczeniem, skierowanym na ukształtowanie z nią specyficznej jakości stosunków i układów przy użyciu komunikowania i pielęgnowania kontaktów jako jedynej, klasycznej metody, i podporządkowanie tych wpływów rygorom etycznym 57. Najistotniejsze elementy uznanych definicji PR mogą posłużyć do stworzenia ogólnej charakterystyki tej dziedziny, a mianowicie public relations jest świadomym, planowym, trwałym, opartym na badaniach i analizach działaniem z zakresu komunikowania społecznego. Komunikowanie nie ma charakteru jednokierunkowego (jak w reklamie) w celu uzyskania rozgłosu (publicity), ale jest złożonym procesem dwukierunkowym na który składa się selekcja informacji, prezentacja, odgrywanie roli lidera opinii publicznej oraz bycie mediatorem. Ważną kwestią w dziedzinie public relations jest zaufanie, które stanowi cel i efekt działań. Istotny jest również fakt, iż public relations 56 Rozwadowska B., Public Relations, Wydawnictwo Studio EMKA, Warszawa 2002, s Wojcik K., Public Relations. Wiarygodny dialog z otoczeniem, Placet, Warszawa 2009, s

33 nie oddziałuje jedynie na otoczenie zewnętrzne ale również za jego pomocą kształtują się relacje wewnątrz organizacji 58. Początkowo PR kojarzone było z promocją produktów firmy i utrzymywaniem relacji z mediami. Z biegiem czasu przedsiębiorcy zaczęli tworzyć programy wizerunkowe oraz społecznej odpowiedzialności biznesu (corporate social responsibility), aby ukazać troskę np. o środowisko naturalne. Współcześnie public relations może być traktowane jako część promocji lub jako istotny element marketingu. Każda organizacja (korporacje, stowarzyszenia, fundacje, partie polityczne etc.), prowadzi różnorodne działania public relations lub wykorzystuje niektóre narzędzia z różnorakich powodów. Do podstawowych motywów prowadzenia PR można zaliczyć realizowanie samodzielnych celów komunikacyjnych, tworzenie optymalnych warunków rozwoju i konkurencji oraz wspieranie marketingu Realizowanie samodzielnych celów komunikacyjnych. a) prezentowanie misji, wizji i rzeczywistości organizacji; b) prezentowanie organizacji jako miejsca, w którym ludzie chcą pracować (szczególnie ważne w organizacjach non-profit); c) ukazywanie cech organizacji, które są istotne dla otoczenia; d) informowanie o inwestycjach, badaniach, rozwoju i wzmacnianie pozycji rynkowej; e) informowanie o potencjalne organizacji; f) korygowanie informacji krytycznych; g) współudział w tworzeniu symboli identyfikujących organizację (corporate identity); h) zażegnanie sytuacji kryzysowych, pouczanie personelu; i) rozpowszechnienie informacji określających organizację jako podmiot społecznie odpowiedzialny. 58 Rozwadowska B., Public Relations, op. cit., s Wojcik K., Public Relations. Wiarygodny dialog z otoczeniem, op.cit., s

34 2. Wykorzystywanie wszelkich szans w tworzeniu optymalnych warunków rozwoju i konkurencji. a) wpływ na sposób postrzegania organizacji przez otoczenie; b) tworzenie pozytywnego wizerunku, zaufania, akceptacji społecznej; c) wyróżnianie organizacji wśród konkurencji; d) wzmacnianie pozycji na rynku pracy, towarowym i kapitałowym; e) tworzenie kultury organizacyjnej; f) wspieranie marketingu ogólnego, personalnego; g) współudział w poznawaniu konkurentów. 3. Wspieranie marketingu. a) promocja organizacji według zasad pr; b) realizowanie strategii wizerunkowych produktów; c) pozycjonowanie produktów (product placement); d) prowadzenie marketingu wspólnej sprawy (cause-related marketing); e) prowadzenie reklamy organizacji jako całości; f) przygotowywanie prezentacji, pokazów handlowych; g) promowanie produktów, których reklama jest zabroniona/skomplikowana; h) dbałość o klienta; i) podawanie informacji uzupełniających reklamę; j) tworzenie klubów konsumenckich. Cele public relations w różnych organizacjach będą odmienne tak jak strategie przez nie realizowane. K. Wójcik klasyfikuje cele PR na trzy grupy 60 : a) ogólne i ponadczasowe; b) pośrednie, służą realizacji celów kierunkowych; c) skonkretyzowane cele bieżące. Do celów ogólnych zalicza się kreowanie i utrzymywanie korzystnego stosunku otoczenie do organizacji. Cele pośrednie wywierają wpływ na sferę poznawczą, uczuciową i behawioralną odbiorców, przez informowanie otoczenia o działalności organizacji, prezentacje stanowisk w sprawach istotnych społecznie, 60 Wojcik K., Public relations od A do Z, Placet, Warszawa 1997, s.38 34

35 dostosowywanie oferty instytucji do potrzeb klientów. Cele bieżące zależą od realizowanej przez organizację strategii, m.in. jest to prezentacja przedsiębiorstwa jako całości, solidnego pracodawcę, pogłębienie lub odzyskanie zaufania do produktu, informowanie o zajmowanym przez firmę stanowisku w sprawach ważnych dla jej otoczenia etc. Nie jest możliwe wyselekcjonowanie unikalnych funkcji działań public relations, ponieważ funkcje te wzajemnie się dopełniają. B. Rozwadowska za najważniejsze uznaje: analizowanie, doradzanie, informowanie, komunikowanie, motywowanie, organizowanie i kontrolę 61. Natomiast W. Budzyński do fundamentalnych funkcji public relations zaliczył 62 : a) funkcję integracyjną; b) funkcję koordynacyjną; c) funkcję komunikacyjną. Funkcja integracyjna polega na dostosowywaniu przedsiębiorstwa do podmiotów z jego otoczenia. Koordynacja oznacza proces zharmonizowania elementów promotion-mix z programem PR, tak aby przekazywane treści były zgodne z docelowym wizerunkiem przedsiębiorstwa. Funkcja komunikacyjna jest najistotniejsza i oznacza dwukierunkowe porozumiewanie się przedsiębiorstwa z otoczeniem w celu osiągnięcia akceptacji prowadzonej działalności i zbudowania określonego wizerunku. Public relations pełni funkcję wspomagającą zarządzanie organizacją. W zależności od prowadzonej działalności biznesowej, misji organizacji i jej celów, komórki PR przyporządkowane są działom marketingu i reklamy lub działom prasowym i komunikacji korporacyjnej. Różnorodność narzędzi public relations zapewnia efektywną komunikację zewnętrzna oraz wewnętrzną organizacji. Narzędzia PR, określane są także jako techniki lub instrumenty, które poprzez odpowiednie wykorzystanie umożliwiają osiągnięcie zamierzonych celów. Stałe utrzymywanie kontaktów z dziennikarzami, dostarczanie informacji na temat organizacji i prowadzenie centrum prasowego tworzy tzw. media relations. Instrumentem media relations są informacje prasowe, komentarze ekspertów, wywiady 61 Rozwadowska B., Public Relations, op.cit., s Budzyński W., Public Relations. Zarządzanie reputacją firmy, Poltex 2001, s.35 35

36 z członkami organizacji, briefingi prasowe, konferencje prasowe. Współpraca z mediami musi opierać się na aktualnych i rzetelnych informacjach. To szczególne narzędzie public relations, ponieważ dzięki skupieniu dziennikarzy, w prasie, radiu i telewizji pojawiają się informacje o osiągnięciach organizacji, które budują jej wizerunek. W ostatnich latach, odnotowuje się wzrost zainteresowanie tzw. społeczną odpowiedzialnością biznesu (corporate social responsibility CSR). Firmy dobrowolnie angażują się w projekty dobroczynne i działają na rzecz środowiska naturalnego, w trosce o poprawę kondycji społeczeństwa 63. CSR w swej idei wiąże przedsiębiorstwa ze społeczeństwem w szczególny sposób, ponieważ stabilizuje i inicjuje przemiany w różnych sferach życia. CSR może być pomocny w podniesieniu rangi i wzmocnienia wizerunku przedsiębiorstwa ale nie może być wykorzystywany do celów zarobkowych. Corporate Identity to proces tworzenia tożsamości organizacji poprzez nazwę, logo, pieczątki, wizytówki, ulotki informujące o organizacji, stronę internetową, znaki graficzne na materiałach firmowych, strojach pracowników i wiele innych czynników, które składają się na wizerunek organizacji. Na corporate identity składa się corporate behaviour, czyli tzw. normy zachowań wewnątrz organizacji, corporate communications sposób komunikowania się organizacji z otoczeniem oraz corporate design to tzw. tożsamość wizualna, wyrażająca się w znaku firmowym, kolorystyce, architekturze. Tożsamość organizacji nie jest tym samym co jej wizerunek, który jest jedynie wyobrażeniem o przedsiębiorstwie. Tożsamość to poczucie przynależności i odróżnienia się od konkurencji, jest niczym osobowość organizacji. Dobrze opracowany system corporate idenity powinien przyczynić się do standaryzowania działań organizacji, obniżenia kosztów pozyskiwania nowych pracowników i zwiększenia zadowolenia, poczucia przynależności stałych współpracowników. Dzięki CI wprowadzanie nowych przedsięwzięć nie jest uciążliwe i skomplikowane. Organizacja wyróżnia się na tle konkurencji i tworzy spójną całość, kontynuując opracowane strategie 64. Dlatego w działaniach CI bardzo ważna jest konsekwentność i wytrwałość. Każda organizacja musi być przygotowana na sytuacje kryzysowe, stąd opracowywane wcześniej działania komunikacyjne np. katastrofa samolotu na lotnisku. 63 Rybak M., Etyka menedżera społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstwa, WN PWN, Warszawa 2004, s Rozwadowska B., Public Relations, op.cit., s

37 Nadrzędnym zadaniem tzw. kryzysowego public relations jest przedstawienie prawdy i wyjaśnienie zaistniałej sytuacji zgodnie z rzeczywistością, przy podjęciu działań umożliwiających zminimalizowanie jej negatywnych następstw 65. Jednym z ważniejszych instrumentów PR są wydawnictwa, które mogą mieć formę reklamową np. ulotki i informacyjną np. sprawozdania roczne. Są to publikacje wydawane przez firmę lub organizację, związane z jej działalnością. Wydawnictwa dzielą się zewnętrzne i wewnętrzne, drukowane i audiowizualne. Przykładowo publikacją własną mogą być informatory firmowe, kartki pocztowe dla pracowników, prasa zakładowa. Eventy to kolejne narzędzie kształtowania wizerunku organizacji, ponieważ przyciągają uwagę otoczenia i mediów. W zależności od charakteru imprez wyróżnia się 66 : wydarzenia biznesowe służące pogłębieniu komunikacji wewnątrz przedsiębiorstwa i z odbiorcami zewnętrznymi, są to m.in. konferencje, kongresy, targi branżowe; wydarzenia społeczne organizowane przez władze publiczne, partie, mające postać zjazdów, sympozjów naukowych, jubileuszy; wydarzenia specjalne imprezy rozrywkowe, organizowane w celu nawiązania kontaktu z klientami np. koncerty, imprezy sportowe, happeningi; wydarzenia motywacyjne stosowane przez pracodawców jako narzędzie motywacyjne względem pracowników, dealerów i hurtowników np. szkolenia, nagrody, wyróżnienia. Wybór określonej formy wydarzenia uzależniony jest od organizacji, celów, adresatów i budżetu. Nieodzownym etapem przygotowania każdego eventu jest opracowanie koncepcji i planu szczegółowego. Organizacje non-profit aby wdrożyć pewne założenia, idee, korzystają ze sponsoringu, który prowadzony jest przed przedsiębiorstwa. Działania sponsorskie powinny być prowadzone według pewnych wytycznych i ukierunkowane na konkretną działalność np. sportową, edukacyjną. Sponsoring, w odróżnieniu od aktywności 65 Informacje o kryzysowym PR: r.) 66 Kasperska B., Mruk H. Wydarzenia marketingowe. Marketing w Praktyce 2001, nr 2 s.10 37

38 charytatywnej, daje obustronne korzyści ze wspólnych świadczeń pomiędzy sponsorem a sponsorowanym. Działalność lobbingowa, mimo iż kojarzona negatywnie, również jest techniką wykorzystywaną przez PR, mająca na celu właściwe usytuowanie organizacji w życiu społecznym, biznesowym i politycznym. Zmierza tym samym do propagowania idei z punktu widzenia organizacji oraz pozyskiwania kooperantów dla realizowanych tych pomysłów. Funkcjonujące tzw. grupy nacisku występują w obronie swoich interesów ale ich aktywność może dostarczyć korzyści całemu społeczeństwu. Różnice między public relations a reklamą są znaczne, aczkolwiek oba te środki promocji mogą się uzupełniać. Reklama jest płatną formą komunikacji, PR wykorzystuje możliwość bezpłatnego przekazywania informacji, aby zyskać akceptację otoczenia, nie promując produktu, usługi czy organizacji. Działania PR dotyczą również komunikacji wewnętrznej, natomiast reklama oddziałuje głównie na zewnątrz. Kluczową równicą jest fakt, iż reklama ukierunkowana jest na sprzedaż (działania krótkookresowe), a public relations na budowanie pozytywnych relacji z otoczeniem (działania długookresowe). Dziedziny te nie są całkowicie antagonistyczne, ponieważ obie służą celom promocyjnym, a ich zadaniem jest przekonanie otoczenia do określonych działań, zachowań, poglądów, choć w odmienny sposób 67. Organizacje niedochodowe kierują się zdobywaniem poparcia społecznego, a w konsekwencji funduszy na realizacje zadań publicznych i ochotników do pracy tj. wolontariuszy. Dlatego też ich działalność powinna być jawna, etyczna i zaprezentowana w odpowiedni sposób. Komunikacja jest kierowana do różnorodnych grup interesariuszy, którymi są fundatorzy, wolontariusze, osoby korzystające ze świadczeń organizacji, pracownicy etatowi i społeczeństwo 68. W celu wywołania pozytywnego nastawienia wśród docelowych adresatów organizacja non-profit może wykorzystać następujące narzędzia public relations prezentowane w tabeli Ries A., Ries L., Upadek reklamy i wzlot public relations, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2004, Iwankiewicz-Rak B., Public relations w instytucjach publicznych i organizacjach pozarządowych [w:] Olędzki J., Tworzydło D., Public relations. Znaczenie społeczne i kierunki rozwoju, WN PWN, Warszawa 2006, s

39 Tabela 7. Zadania i instrumenty zewnętrznego PR w organizacji non-profit Interesariusze Zadania PR Instrumenty Klienci Kreowanie pozytywnego wizerunku, atmosfery zaufania, partnerstwa, profesjonalizmu Informacje o dokonaniach organizacji przez ogłoszenia, ulotki, plakaty, stronę internetową Publiczność Akceptacja celów, misji organizacji oraz tworzenie potrzeby współpracy Artykuły prasowe, reklamy społeczne, zbiórki publiczne, koncerty charytatywne, wystąpienia w mediach Kuratorzy Tworzenie możliwości do realizacji celów osobistych, motywowanie do współpracy z organizacją, budowanie przyjaznych relacji z osobami angażującymi się w działania Komunikacja zewnętrzna przez informacje o osiągnięciach, zamierzeniach, korespondencja do fundatorów, patronów, osób popierających organizację organizacji Społeczeństwo Prezentowanie misji i celów społecznych, z korzyścią dla dobra ogółu Artykuły prasowe, konferencje prasowe, ulotki, aukcje dobroczynne, księga identyfikacji wizualnej, logo, nazwa, imprezy połączone ze zbiórkami dobroczynnymi, angażowanie patronów w zadania organizacji Źródło: Iwankiewicz-Rak B., Public relations w instytucjach publicznych i organizacjach pozarządowych.[w:]olędzki J., Tworzydło D., Public relations. Znaczenie społeczne i kierunki rozwoju, WN PWN, Warszawa 2006, s.86 Przychylne nastawienie do organizacji non-profit jest okazywane poprzez akceptację jej celów, misji i sposobów działania. Jej skutkiem jest wsparcie i udzielna pomoc w postaci darowizn, wolontariatu, promocji lub sponsoringu 69. Media relations w organizacjach non-profit powinny rozpoczynać się od poinformowania środków masowego przekazu czym organizacja się zajmuje i jakie ma plany. Dzięki komunikacji z mediami dotarcie do darczyńców i potrzebujących jest prostsze i nieodpłatne. Każda organizacja nie może zapominać o tym, iż komunikacja wewnętrzna jest tak samo ważna jak komunikacja zewnętrzna np. wolontariusze 69 Iwankiewicz-Rak B., Public relations w instytucjach publicznych i organizacjach pozarządowych, op. cit., s.87 39

40 powinni znać swoją rolę w organizacji, ponieważ stanowią o jej marce. Większość organizacji non-profit o swoich działaniach informuje za pośrednictwem Internetu. Dzięki sieci powiązań i interaktywnym narzędziom informacje przesyłane są bardzo szybko. Jest to tzw. e-pr, a jego podstawowymi elementami są; strona internetowa, internetowe biuro prasowe, newsletter i RSS, SEO PR, blogi, portale społecznościowe i czynniki zewnętrzne. Strona internetowa jest miejscem gdzie organizacja zamieszcza informacje o niej samej i jest podstawą komunikacji z dziennikarzami. Witryna powinna przyciągać ciekawą szatą graficzną i przewagą obrazów na tekstem. Co również ważne, odnajdywanie informacji musi być szybkie i proste, a layout powinien nawiązywać do corporate identity organizacji. Szczególną uwagę należy zwrócić na aktualność informacji zamieszczanych na stronie internetowej oraz jej poprawne wyświetlanie 70. Witrynę można uzupełnić o internetowe biuro prasowe, które będzie pełniło funkcję kanału komunikacji organizacji z prasą. Główną zaletą tego narzędzia jest tryb online, który umożliwia dziennikarzowi stały dostęp do informacji. Internetowe biuro prasowe powinno zawierać elementy graficzne w postaci logo z możliwością pobrania, kontakt do rzecznika prasowego lub osoby, która będzie odpowiedzialna za reprezentowanie organizacji. Archiwum wiadomości jest istotnym elementem biur prasowych i pomaga ocenić, jak rozwija się organizacja i w jakim kierunku zmierza jej działalność. Dla odwiedzających stronę WWW warto stworzyć możliwość rejestracji w celu otrzymywania newslettera (tj. biuletyn elektroniczny) z informacjami o konferencjach, wydarzeniach czy nowych pomysłach. Alternatywą, nie wymagającą rejestracji, jest kanał RSS (Really Simple Syndication), który zawiera streszczoną formę wiadomości ze skojarzonej strony internetowej 71. SEO to akronim pochodzący od słów Search Engine Optimization, rozumiany jako dostosowanie witryny do wyszukiwarek internetowych tak aby znalazła się na wysokiej pozycji (tzw. pozycjonowanie). Public relations uwidacznia się w procesie SEO poprzez odpowiednie nazewnictwo plików i publikacje materiałów na podstronach i innych obsługiwanych, powiązanych witrynach Szyfter J. P., Public Relations w Internecie, Wydawnictwo Onepress, Warszawa 2009, s Definicja RSS: r.) 72 Informacje o SEO: r.) 40

41 Blogi w ujęciu public relations nie są rozumiane jako wirtualne pamiętniki ale stały się elementem biznesowym, składnikiem internetowego Public Relations. Podobnie jak portale społecznościowe, blogi są doskonałą metodą nawiązania kontaktu z grupami docelowymi, wymiany poglądów, a tym samym przyczyniają się do kreowania wizerunku organizacji wśród internautów. Do czynników zewnętrznych zalicza się działania organizacji, poza obrębem jej strony internetowej, dlatego kluczowy jest monitoring mediów i śledzenie pojawiających się informacji i komentarzy użytkowników. Dzięki zastosowaniu odpowiednich instrumentów, Internet stwarza nieograniczone możliwości w kreowaniu wizerunku 73. Public relations jest narzędziem budowania marki organizacji non-profit, dlatego aby komunikacja była skuteczna, należy ją zaplanować i dostosować do grup docelowych. Pod uwagę należy wziąć wcześniej upublicznione informacje o organizacji, jej rozpoznawalności, cele, adresatów, a następnie opracować strategię komunikacji i dobrać odpowiednie narzędzia. 73 Informacje dot. instrumentów PR w Internecie: r.) 41

42 II 3. Cause Related Marketing, jako forma promocji Cause related marketing czyli tzw. marketing społecznie zaangażowany jest formą hybrydową między marketingiem komercyjnym a marketingiem społecznym. W marketingu zaangażowanym społecznie przedsiębiorstwa wspierają konkretny cel społeczny, a dodatkowo wzmacniają własną sytuację rynkową, wizerunek, co przekłada się na zaufanie wobec firmy i wzrost sprzedaży. Bardzo często CRM łączy biznes, organizacje non-profit oraz konsumentów. Darczyńcami są producent i konsument, którzy wspierają wybraną organizację non-profit. W przeciwieństwie do marketingu społecznego, który skupia się na rozwiązywaniu problemów społecznych, w CRM ważna jest również komercyjna działalność firmy i zyski. Cause Related Marketing to połączenie celów ekonomicznych przedsiębiorstwa z celami społecznymi. Organizacje non-profit szukają wsparcia w sektorze prywatnym aby zapewnić spełnienie celów społecznych, a przedsiębiorstwa dzięki temu poprawiają swój wizerunek zyskują lojalność wobec marki. Co ważne, to firmy wybierają problem społeczny, który wspólnie z organizacją chcą rozwiązać 74. Przykładową formą wsparcia jest przeznaczanie części zysku ze sprzedaży na wybrany cel. Badania wskazują zainteresowanie inwestycjami społecznymi wśród konsumentów, którzy co raz częściej analizują poza sprzedażową działalność przedsiębiorstwa. Konsumenci są w stanie zapłacić więcej za produkt lub wypróbować nowy, jeśli są przekonany, iż przyczyni się to do realizacji celów społecznych 75. Marketing zaangażowany społecznie opiera się na wykorzystywaniu klasycznych narzędzi marketingowych, tj. reklama, public relations, sponsoring, promocja, marketing bezpośredni. Nazwa marketing zaangażowany społecznie po raz pierwszy oficjalnie została użyła przez organizację Business in the Community w 1995 roku, często jest też nazywany marketingiem szczytnych idei Informacje o CRM: (dostęp: r.) 75 Badania nad CRM: r.) 76 Historia CRM: r.) 42

43 Opracowane zostały trzy typy działań społecznych, które mogą połączyć organizacje non-profit i przedsiębiorstwa w ramach CRM: program społeczny; akcja społeczna; kampania społeczna. Program społeczny to zbiór zaplanowanych czynności, które pomogą w rozwiązywaniu określonego problemu przy zaangażowaniu społeczeństwa. Akcja społeczna trwa krócej niż program społeczny, może być jednorazowym wydarzeniem lub posiada charakter cykliczny. Natomiast, kampania społeczna to cykl czynności, które mają przyczynić się do zmiany postaw społecznych, przy wykorzystaniu mass mediów. Przedsiębiorstwa mają możliwość wyboru formy zaangażowania, choć najczęściej decydują się na pomoc rzeczową, finansową, bezpłatne usługi lub wolontariat pracowniczy 77. Wolontariat pracowniczy, polega na angażowaniu się pracowników w działalność charytatywną na rzecz organizacji społecznych. Pracownicy świadczą różne prace na rzecz potrzebujących, wykorzystują swoje umiejętności i doświadczenie, jednocześnie rozwijając własne talenty i osiągając prywatną satysfakcję. Firma powinna wspierać pracowników np. delegując ich jako wolontariuszy w czasie pracy, wspierając merytorycznie, logistyczne i finansowo 78. Marketing zaangażowany społecznie zapewnia obopólne korzyści zarówno dla przedsiębiorstwa jak i organizacji non-profit. Korzyści dla przedsiębiorstw: budowanie pozytywnego wizerunku; wzrost sprzedaży produktów objętych programem CRM; obniżenie wrażliwości klientów na cenę; wzrost sprzedaży i zysków; wzrost lojalności konsumentów; 77 Informacje o CRM: r.) 78 Wolontariat pracowniczy: UE/articles/biznes-spolecznie-zaangazowany.html (dostęp: r.) 43

44 wzrost motywacji pracowników i wrażliwości społecznej. Korzyści dla organizacji non-profit: efektywniejsza realizacja celów statutowych; większe zaangażowanie otoczenia w problemy społeczne; wzmacnianie swojej pozycji na rynku; stabilizacja finansowa organizacji; możliwość korzystania z płatnych form promocji 79. Badania przeprowadzone przez firmę Nielsen w 2012, dotyczące marketingu zaangażowanego społecznie, wskazują, iż dla Polaków najważniejsze okazało się tworzenie przez firmy dobrze płatnych miejsc pracy (76%), walka z ubóstwem i głodem (63%), dbałość o środowisko (59%) i wspieranie drobnej przedsiębiorczości (55%) 80. Wyniki badań przedstawia rysunek Korzyści płynące z CRM: r.) 80 Raport firmy Nielsen: r.) 44

45 Rysunek 5. Postrzeganie marketingu zaangażowanego społecznie przez Polaków Źródło: Raport firmy Nielsen dotyczący CRM, kwiecień 2012, r.) Istotnym wyzwaniem dla tego typu marketingu jest dotarcie do społecznie świadomych konsumentów, którzy co raz częściej uodparniają się na reklamę i wypierają informacje promujące firmy angażujące się w kwestie społeczne, ekologiczne skupiając się na efektach ich działalności. CRM nie jest nową koncepcją, ale rozwija się dopiero od XXI wieku. 45

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Promocja w marketingu mix

Promocja w marketingu mix Promocja w marketingu mix Promocja Promocja- jest procesem komunikowania się przedsiębiorstwa z rynkiem i obejmuje zespół środków, za pomocą których przedsiębiorstwo przekazuje na rynek informacje charakteryzujące

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 Spis treści Wstęp... 7 1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 1.1. Interdyscyplinarność badań naukowych organizacji pozarządowych... 11 1.2. Cechy i funkcje organizacji pozarządowych...

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

PR to nie potwór. Po co firmie PR?

PR to nie potwór. Po co firmie PR? Oferta W swojej codziennej pracy pomagamy firmom w budowaniu dobrego wizerunku i wzmocnieniu pozycji marki. Staramy się wykorzystać jak najwięcej dostępnych form i narzędzi komunikacji, aby dotrzeć z informacją

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy i przedsięwzięcia w placówce medycznej. Jak pozyskać niezbędne fundusze? Elżbieta Brzozowska

Inicjatywy i przedsięwzięcia w placówce medycznej. Jak pozyskać niezbędne fundusze? Elżbieta Brzozowska Inicjatywy i przedsięwzięcia w placówce medycznej. Jak pozyskać niezbędne fundusze? Elżbieta Brzozowska PR jest bezpłatny PRowiec bez budżetu PRowiec rzecznik prasowy, ktoś, kto się tłumaczy, reaguje na

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Człowiek najlepsza inwestycja E-MARKETING

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Człowiek najlepsza inwestycja E-MARKETING E-MARKETING Skuteczny marketing = skuteczna sprzedaż. Nasi klienci coraz więcej czasu spędzają w internecie i to tu szukają produktów i usług. Siła oddziaływania informacji umieszczonej w sieci jest ogromna.

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P

Marketing-mix. Promocja. Co to promocja? Rola instrumentów promocji. Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P Marketing-mix Promocja Klasyfikacja środków konkurencji wg McCarthy ego - 4 P PRODUKT (product) CENA (price) dr Grzegorz Mazurek DYSTRYBUCJA (place) PROMOCJA (promotion) 7 (P) (+ Process, Personnel, Physical

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

Produkty i usługi kulturalne. Odbiorcy, promocja i rozwój

Produkty i usługi kulturalne. Odbiorcy, promocja i rozwój Stowarzyszenie Gmin RP Euroregion Bałtyk Produkty i usługi kulturalne. Odbiorcy, promocja i rozwój Szkolenie dla przedstawicieli instytucji i organizacji kultury z małych miejscowości z terenu Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce. mgr Monika Wilewska

Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce. mgr Monika Wilewska Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce mgr Monika Wilewska CSR a dobre praktyki W odniesieniu do CSR trudno mówić o kanonie zasad czy regulacjach z

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek pok. 1018 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców Sprawy organizacyjne Literatura B. Żurawik, W. Żurawik: Marketing usług finansowych, PWN, Warszawa, 2001 M. Pluta-Olearnik: Marketing usług bankowych, PWE, Warszawa, 2001 Marketing na rynku usług finansowych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

Marketing. Istota, segmentacja, rynek docelowy, pozycjonowanie, marketing-mix. mgr Adrianna Jednoralska Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego

Marketing. Istota, segmentacja, rynek docelowy, pozycjonowanie, marketing-mix. mgr Adrianna Jednoralska Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego Marketing Istota, segmentacja, rynek docelowy, pozycjonowanie, marketing-mix Marketing jako nieodłączny element sposobu funkcjonowania organizacji Współcześnie klient stawiany jest na pierwszym miejscu,

Bardziej szczegółowo

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r.

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r. Strategia CSR Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Sierpień 2015 r. Misja i wartości Grupy Kapitałowej GPW Misja Grupy Kapitałowej GPW Naszą misją jest rozwijanie efektywnych mechanizmów

Bardziej szczegółowo

Forum Polityki Gospodarczej

Forum Polityki Gospodarczej Forum Polityki Gospodarczej Pozytywny wizerunek Śląska jako kluczowy element promocji gospodarczej regionu* Tadeusz Adamski Wydział Polityki Gospodarczej Urzędu Marszałkowskiego Katowice, 11 października

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI

GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI GIMNAZJALNA OLIMPIADA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI MARKETING TEST Z KLUCZEM I KOMENTARZAMI edycja I eliminacje centralne 14 maja 2015 r. 9. Strategia polegająca na zaspokajaniu potrzeb klientów mało wrażliwych na

Bardziej szczegółowo

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 Wrzesień 2005 ROZDZIAŁ I Definicje i określenia 1. Definicje: - działalność pożytku publicznego jest to działalność społecznie

Bardziej szczegółowo

Promocja. Obszary Adresaci Techniki. Tomasz Michalski. Stowarzyszenie Upowszechniania Wiedzy ExploRes

Promocja. Obszary Adresaci Techniki. Tomasz Michalski. Stowarzyszenie Upowszechniania Wiedzy ExploRes Promocja Stowarzyszenie ExploRes / Projekt ICENT Obszary Adresaci Techniki Tomasz Michalski Stowarzyszenie Upowszechniania Wiedzy ExploRes Koncepcja PEI Kluczowe zagadnienia Obszar 1 lokalizacja i struktura

Bardziej szczegółowo

E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE

E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE Łukasz Żabski E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE Public relations (PR) w Internecie fachowo określane jako e-pr, polega na budowaniu i utrzymaniu dobrych relacji ze wspólnotami mogącymi mieć znaczący

Bardziej szczegółowo

Usłyszcie o nas! Reklama w służbie fundraisera

Usłyszcie o nas! Reklama w służbie fundraisera Usłyszcie o nas! Reklama w służbie fundraisera Michał Rżysko, Centrum Myśli Jana Pawła a II Kraków, 17.06.2011 Kryteria SMART Kampania jest projektem, powinna spełniać kryteria SMART S M A R T specific

Bardziej szczegółowo

Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych. Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju

Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych. Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju Diagnoza Po odzyskaniu przez Polskę wolności w 1989 r. nastąpił dynamiczny rozwój

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena to pieniądze lub inne środki wymienialne na własność lub użytkowanie produktu lub usługi Dla konsumenta cena to wyznacznik wartości

Bardziej szczegółowo

Konferencja: EUROPEJSKIE TRENDY W ZAKRESIE DEINSTYTUCJONALIZACJI I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ ZWIĄZANEJ Z OSOBAMI NIEPEŁNOSPRAWNYMI.

Konferencja: EUROPEJSKIE TRENDY W ZAKRESIE DEINSTYTUCJONALIZACJI I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ ZWIĄZANEJ Z OSOBAMI NIEPEŁNOSPRAWNYMI. Konferencja: EUROPEJSKIE TRENDY W ZAKRESIE DEINSTYTUCJONALIZACJI I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ ZWIĄZANEJ Z OSOBAMI NIEPEŁNOSPRAWNYMI. Łódź 18-19 kwietnia 2011 Projekt ten realizowany jest

Bardziej szczegółowo

Internet jest najszybciej rozwijającym się medium reklamowym w Polsce

Internet jest najszybciej rozwijającym się medium reklamowym w Polsce Reklama Reklama Każda płatna, nieosobowa forma promocji z wykorzystaniem masowych środków komunikacji, wpływająca na motywy, postawy i sposób postępowania nabywców. Funkcje reklamy: Informacyjna Zachęcająca

Bardziej szczegółowo

group Brief Marketingowy

group Brief Marketingowy 2 1. Sytuacja 1.1 Wyzwanie 1.1.1. Na czym polega wyzwanie dla marki/oferty Firmy w Polsce? 1.1.2. Z czego wynika? wg Firmy 1.1.3. Na jakiej podstawie zostało zdefiniowane? badania; doświadczenie; wyniki

Bardziej szczegółowo

SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski) str. 15. Na drodze do nauki marketingu str. 17

SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski) str. 15. Na drodze do nauki marketingu str. 17 Spis treści SŁOWO WSTĘPNE DO WYDANIA POLSKIEGO (Lechosław Garbarski) str. 15 WPROWADZENIE str. 17 Na drodze do nauki marketingu str. 17 Podróż marketingowa: tworzenie wartości dla klienta i pozyskiwanie

Bardziej szczegółowo

ISTOTA I FUNKCJE PUBLIC RELATIONS

ISTOTA I FUNKCJE PUBLIC RELATIONS Adam Drab Gr. 1 Studia dzienne Instytut Zarządzania i Marketingu Akademia im. Jana Długosza adrab(et)barons.ch 607 10 44 91 ISTOTA I FUNKCJE PUBLIC RELATIONS Częstochowa 2011 PR Analiza semantyczna Analiza

Bardziej szczegółowo

Marketing sieciowy łączy więc w sobie niezależność i współpracę, sprzedaż bezpośrednią z budowaniem relacji pośrednich, reprezentuje sprzedaż

Marketing sieciowy łączy więc w sobie niezależność i współpracę, sprzedaż bezpośrednią z budowaniem relacji pośrednich, reprezentuje sprzedaż Marketing sieciowy Marketing sieciowy zwany również marketingiem wielopoziomowym jest formą dystrybucji towarów i usług, która nie korzysta z tradycyjnych miejsc zakupu i powszechnej reklamy. Dystrybucja

Bardziej szczegółowo

Statut Fundacji Win-Win

Statut Fundacji Win-Win Statut Fundacji Win-Win ROZDZIAŁ I. Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja Win-Win, zwana w dalszej części statutu Fundacją, została ustanowiona 08 lutego 2012 roku w Toruniu, przez Piotra Wielgusa, zwanego

Bardziej szczegółowo

Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich

Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich Cele FIO w 2006 Podstawowym celem FIO jest finansowe wsparcie inicjatyw obywatelskich z udziałem organizacji pozarządowych, podejmowanych na rzecz: Cel 1

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ I WPROWADZENIE DO MARKETINGU W TURYSTYCE I REKREACJI

Spis treści CZĘŚĆ I WPROWADZENIE DO MARKETINGU W TURYSTYCE I REKREACJI WSTĘP Aleksander Panasiuk... 11 CZĘŚĆ I WPROWADZENIE DO MARKETINGU ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY MARKETINGU USŁUG Aleksander Panasiuk. 17 1.1. Istota, zasady i cele marketingu... 17 1.2. Obszary badawcze marketingu

Bardziej szczegółowo

Działania marketingowe

Działania marketingowe Działania marketingowe Czyli jak sprzedać produkt Urszula Kazalska 1 Marketing Nazwa- od słowa market- rynek. Czyli marketing związany jest z wszelkiego rodzaju interakcjami jakie zachodzą pomiędzy kupującymi

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE. z dnia... 2012 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE. z dnia... 2012 r. Projekt Numer druku XXXVIII/2/12 UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE z dnia... 2012 r. w sprawie Programu współpracy w 2013 roku Gminy Kożuchów z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami Na

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Zarządzanie pytania podstawowe 1. Funkcje zarządzania 2. Otoczenie organizacji

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Zarządzanie. Specjalność: Biznes odpowiedzialny społecznie

Kierunek: Zarządzanie. Specjalność: Biznes odpowiedzialny społecznie Kierunek: Zarządzanie Specjalność: Zakres przedmiotowy Menedżer CSR Strategia CSR (Corporate Social Responsibility) Planowanie Organizowanie Wdrażanie Pomiar efektów Identyfikacja oczekiwań społecznych

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANE TEMATY ZAGADNIEŃ DO PRAC DYPLOMOWYCH. Kierunek ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA na rok akademicki 2013/14 Studia stacjonarne

PROPONOWANE TEMATY ZAGADNIEŃ DO PRAC DYPLOMOWYCH. Kierunek ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA na rok akademicki 2013/14 Studia stacjonarne PROPONOWANE TEMATY ZAGADNIEŃ DO PRAC DYPLOMOWYCH Kierunek ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA na rok akademicki 2013/14 Studia stacjonarne Przykładowe zakresy tematyczne: Dr Małgorzata Budzanowska-Drzewiecka

Bardziej szczegółowo

Polskie fundacje korporacyjne - najważniejsze fakty Wyniki badania 2012

Polskie fundacje korporacyjne - najważniejsze fakty Wyniki badania 2012 Polskie fundacje korporacyjne - najważniejsze fakty Wyniki badania 2012 Warszawa, listopad 2012 O badaniu i o prezentacji Najważniejsze informacje zebrane w badaniach: ilościowym i jakościowym (lipiec-wrzesień

Bardziej szczegółowo

Plan dydaktyczny EKONOMIKA. Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20. Rok szkolny... WYNIK FINANSOWY, SYSTEM FINANSOWY PODMIOTU GOSPODARCZEGO CD.

Plan dydaktyczny EKONOMIKA. Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20. Rok szkolny... WYNIK FINANSOWY, SYSTEM FINANSOWY PODMIOTU GOSPODARCZEGO CD. Plan dydaktyczny EKONOMIKA Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Lp. Temat zajęć Uczeń zna, wie, rozumie Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń potrafi Uwagi 1 Zapoznanie z programem

Bardziej szczegółowo

Sieć reklamowa Google

Sieć reklamowa Google Sieć owa Google. Reklama display - bannerowa. www.marketing-it.pl Program. Dlaczego warto ować się online? jest sieć owa Goggle? Proces kupowania Jakie są zalety sieci owej Google? Wybieranie odpowiednich

Bardziej szczegółowo

Konkurs dla studentów AME Kulinarne Mission Impossible Etap 2

Konkurs dla studentów AME Kulinarne Mission Impossible Etap 2 Konkurs dla studentów AME Kulinarne Mission Impossible Etap 2 Do niedawna uwaga przedsiębiorców (funkcjonujących na rynkach zagranicznych lub zamierzających na nie wejść) skupiała się głównie na czynnikach

Bardziej szczegółowo

oferta dla samorządów agencja marketingowa

oferta dla samorządów agencja marketingowa oferta dla samorządów agencja marketingowa Jeśli zawsze będziesz robić to, co robiłeś do tej pory, zawsze otrzymasz ten sam rezultat. Henry Ford Agencja Marketingowa Brandflower oferuje Państwu outsourcing

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE MEDIÓW jak się zmienia planowanie mediów? Aneta Siejka www.mediowyekspert.pl

PLANOWANIE MEDIÓW jak się zmienia planowanie mediów? Aneta Siejka www.mediowyekspert.pl PLANOWANIE MEDIÓW jak się zmienia planowanie mediów? Aneta Siejka www.mediowyekspert.pl Na nic zda się nawet najlepsza kreacja, jeśli nikt jej nie zobaczy... Praca w mediach Doradzanie firmom jakie kanały

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technik Public Relations w jednostkach samorządu terytorialnego

Wykorzystanie technik Public Relations w jednostkach samorządu terytorialnego Wykorzystanie technik Public Relations w jednostkach samorządu terytorialnego Paweł Trochimiuk Prezes Partner of Promotion Warszawa, 20.11.2013r. Agenda Definicje Public Relations Rodzaje komunikacji Komunikacja

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną dr Izabela Michalska-Dudek MARKETING Program zajęć Konsultacje: piątki

Bardziej szczegółowo

Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW

Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW Kierownik Katedry Dr hab. Krystyna Krzyżanowska prof. SGGW Zakład Komunikowania Społecznego i Doradztwa Zakład Turystyki i Rozwoju Wsi Zakład Organizacji i Ekonomiki Edukacji Kierownik: Dr inż. Ewa Jaska

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKAT JAKOŚCI CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ. Przyznawany przez Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL

CERTYFIKAT JAKOŚCI CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ. Przyznawany przez Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL CERTYFIKAT JAKOŚCI CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ Przyznawany przez Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL MISJA Certyfikat Jakości Centrum Aktywności Lokalnej (CAL) podkreśla sposób działania organizacji/instytucji

Bardziej szczegółowo

Oferta prowadzenia kampanii reklamowej AdWords

Oferta prowadzenia kampanii reklamowej AdWords Oferta prowadzenia reklamowej AdWords Oferta ważna 14 dni od daty otrzymania e-maila ofertę przygotował: e-mail: www: tel: fax: Bernard Piekara bernard@inetmedia.pl +48 12 681 55 57 Zawartość niniejszego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/18/10 RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE. z dnia 29 grudnia 2010 r.

UCHWAŁA NR V/18/10 RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE. z dnia 29 grudnia 2010 r. UCHWAŁA NR V/18/10 RADY MIEJSKIEJ W KOŻUCHOWIE z dnia 29 grudnia 2010 r. w sprawie Programu współpracy w 2011 roku Gminy Kożuchów z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami Na podstawie art. 7 ust.1

Bardziej szczegółowo

Czym jest. Inbound Marketing?

Czym jest. Inbound Marketing? Czym jest Inbound Marketing? Co to jest Inbound Marketing? Inbound Marketing to skuteczny marketing internetowy służący do promocji biznesu i marki za pośrednictwem Internetu. Jest to strategia marketingowa

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną Ćwiczenia z Podstaw Marketingu III rok studia niestacjonarne I stopnia na kierunku Zarządzanie Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II

Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II TEMATYKI SEMINARIÓW Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II Zapisy na seminarium: 18 lutego w godz. 13:15 Proponowane tematy (obszary) prac licencjackich: Prof. nadzw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze W województwie lubuskim

Bardziej szczegółowo

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r.

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r. Strategia CSR Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Sierpień 2015 r. Strategia CSR GK GPW Założenia Dlaczego CSR jest ważny dla naszej Grupy Wymiar compliance: rozporządzenie Market

Bardziej szczegółowo

Zaangażowanie społeczne firm z branży paliwowej, energetycznej i wydobywczej w Polsce. Warszawa, 7 grudnia 2011 r.

Zaangażowanie społeczne firm z branży paliwowej, energetycznej i wydobywczej w Polsce. Warszawa, 7 grudnia 2011 r. Zaangażowanie społeczne firm z branży paliwowej, energetycznej i wydobywczej w Polsce Warszawa, 7 grudnia 2011 r. 1 Kontekst badania W tegorocznej edycji 4 firmy z 18 uczestników, w tym zwycięzca - PKN

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław)

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław) STUDIA PODYPLOMOWE Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Celem studiów jest przygotowanie specjalistów z zakresu administrowania kadrami i płacami. Studia mają pogłębić wiedzę z dziedziny

Bardziej szczegółowo

Public Relations. Warsztaty Marketing i Public Relations Jak organizacje komunikują się z otoczeniem? Marketing i PR. Konkurenci.

Public Relations. Warsztaty Marketing i Public Relations Jak organizacje komunikują się z otoczeniem? Marketing i PR. Konkurenci. Warsztaty Marketing i Public Relations Jak organizacje komunikują się z otoczeniem? dr Rafał Mrówka i dr Mikołaj Pindelski Katedra Teorii Zarządzania SGH rafal.mrowka@sgh.waw.pl mikolaj.pindelski@sgh.waw.pl

Bardziej szczegółowo

OFERTA PROJEKTU CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ

OFERTA PROJEKTU CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ OFERTA PROJEKTU CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ Centrum Aktywności Lokalnej to projekt oferujący kompleksowe wsparcie dla organizacji pozarządowych oraz grup nieformalnych działających na terenie województwa

Bardziej szczegółowo

ORGANIZATOR Instytut Lotnictwa w Warszawie. MIEJSCE KONFERENCJI Instytut Lotnictwa al. Krakowska 110/114 02-256 Warszawa, Polska PATRONAT HONOROWY

ORGANIZATOR Instytut Lotnictwa w Warszawie. MIEJSCE KONFERENCJI Instytut Lotnictwa al. Krakowska 110/114 02-256 Warszawa, Polska PATRONAT HONOROWY ORGANIZATOR Instytut Lotnictwa w Warszawie MIEJSCE KONFERENCJI Instytut Lotnictwa al. Krakowska 110/114 02-256 Warszawa, Polska PATRONAT HONOROWY Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego RADA PROGRAMOWA prof.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Zagadnienia 1.1. Etapy projektu 1.2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Konieczny (2) wie na czym polega metoda projektu?

Bardziej szczegółowo

Strategia promocji - od koncepcji do wdrożenia. Ewa Opolska

Strategia promocji - od koncepcji do wdrożenia. Ewa Opolska Strategia promocji - od koncepcji do wdrożenia. Jak zaprojektować i zrealizować działania promocyjne bez dużego budżetu i wielkich agencji? Ewa Opolska Przewaga różnicująca Podstawowe prawo marketingu

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość społeczna, rola i znaczenie dla rozwoju społecznogospodarczego. www.wzp.pl

Przedsiębiorczość społeczna, rola i znaczenie dla rozwoju społecznogospodarczego. www.wzp.pl Przedsiębiorczość społeczna, rola i znaczenie dla rozwoju społecznogospodarczego Diagnoza Województwo zachodniopomorskie w liczbach Liczba mieszkańców [11 m.]: Miasto: Wieś: 1 722 885 1 187 748 535 137

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI METROPOLIA DZIECI. Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI METROPOLIA DZIECI. Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI METROPOLIA DZIECI Postanowienia ogólne 1. Fundacja pod nazwą Metropolia Dzieci, zwana dalej: Fundacją, ustanowiona przez: Agnieszkę Błażewicz i Ewelinę Ewertowską, zwane dalej: Fundatorami,

Bardziej szczegółowo

z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 Ustawy

z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 Ustawy PROJEKT Program współpracy Gminy Rawa Mazowiecka z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 Umowa Partnerstwa Zwiększaniu szans na zatrudnienie grup defaworyzowanych służyć będzie wsparcie sektora ekonomii społecznej oraz zapewnienie jego skutecznego i efektywnego funkcjonowania.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

USTAWA. z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie LexPolonica nr 27335. Stan prawny 2012-11-29 Dz.U.2010.234.1536 (U) Działalność pożytku publicznego i wolontariat zmiany: 2011-07-01 Dz.U.2011.112.654 art. 166 2011-10-30 Dz.U.2011.205.1211 art. 2 2011-11-03

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: Marketing w handlu i usługach

Specjalizacja: Marketing w handlu i usługach Specjalizacja: Marketing w handlu i usługach (studia II stopnia) Opracowanie: dr Radosław Mącik Slajd 1 Na początek Marketing takes day to learn. Unfortunately it takes a lifetime to master. (Philip Kotler)

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Zarządzanie Specjalność KOMUNIKACJA MARKETINGOWA

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Zarządzanie Specjalność KOMUNIKACJA MARKETINGOWA Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Zarządzanie Specjalność KOMUNIKACJA MARKETINGOWA Profil absolwenta MARKETING COMMUNICATION MANAGER menedżer/ekspert/doradca w zakresie komunikacji

Bardziej szczegółowo

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne Zagadnienia na egzamin dyplomowy na Wydziale Zarządzania Społecznej Akademii nauk Studia pierwszego stopnia kierunek zarządzanie w roku akademickim 2012/2013 Specjalność - Marketing i zarządzanie logistyczne

Bardziej szczegółowo

Kreatywne SOCIAL MEDIA Oferta promocyjna, miesiąc próbny w prezencie!

Kreatywne SOCIAL MEDIA Oferta promocyjna, miesiąc próbny w prezencie! Jedyna tak dopasowana usługa do potrzeb marketingowych w social media. Kreatywne SOCIAL MEDIA Oferta promocyjna, miesiąc próbny w prezencie! Nadanie marce osobowości społecznej w świecie social media Budowa

Bardziej szczegółowo

Skuteczne relacje z mediami

Skuteczne relacje z mediami Wydawnictwo Raciborskie Media oraz agencja marketingu i public relations INTRO PR serdecznie zapraszają na szkolenia otwarte Akademii Kreowania Wizerunku Skuteczne relacje z mediami Płatne artykuły i reklamy

Bardziej szczegółowo

Promocja jako element marketingu mix

Promocja jako element marketingu mix jako element marketingu mix Dr Grażyna Adamczyk Zespół działań i środków, poprzez które przedsiębiorstwo przekazuje na rynek informacje dotyczące produktu lub firmy, kształtuje potrzeby nabywców, pobudza

Bardziej szczegółowo

maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje

maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje Nie chcemy, żeby ludzie Cię zobaczyli. Chcemy, żeby Cię zapamiętali. Jak zbudujemy Twój wizerunek w Internecie? Kompleksowa oferta działań interactive obejmuje

Bardziej szczegółowo

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1

Wizerunek organizacji pozarządowych. najważniejsze fakty 16% 24% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Wizerunek organizacji pozarządowych najważniejsze fakty 24% 16% 13% 37% Wizerunek organizacji pozarządowych 1 Kiedy Polacy słyszą organizacja pozarządowa to myślą 79% 77% zajmują się głównie pomaganiem

Bardziej szczegółowo

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH Społeczna Odpowiedzialność Biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU TO koncepcja, wedle której

Bardziej szczegółowo

MARKETING. Potrzeby, oczekiwania oraz preferencje klienta zawsze w centrum zainteresowania przedsiębiorstwa!

MARKETING. Potrzeby, oczekiwania oraz preferencje klienta zawsze w centrum zainteresowania przedsiębiorstwa! MARKETING - jest to system osiągania sukcesów na rynku dzięki orientacji na nabywców, ciągłemu badaniu i poznawaniu ich potrzeb, wytwarzaniu produktów najlepiej zaspokajających istniejące i pobudzone potrzeby

Bardziej szczegółowo

MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH

MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH PRAKTYCZNE WYKORZYSTANIE MODELU LBG W FUNDACJACH KORPORACYJNYCH Warszawa, 11 września 2014r. Małgorzata Greszta, SGS Polska NASZA EKSPERCKA WIEDZA W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze Ekonomia społeczna to

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność banków

Społeczna odpowiedzialność banków Społeczna odpowiedzialność banków Maria Młotek Forum Odpowiedzialnego Biznesu, organizacja, która propaguje ideę społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw w Polsce, definiuje odpowiedzialny biznes jako:

Bardziej szczegółowo

INNOPOLIS Tekst jednolity z dnia 12 maja 2010 roku

INNOPOLIS Tekst jednolity z dnia 12 maja 2010 roku STATUT FUNDACJI INNOPOLIS Tekst jednolity z dnia 12 maja 2010 roku I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Fundacja Innopolis, zwana dalej Fundacją, ustanowiona aktem notarialnym sporządzonym przez notariusza Piotra

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURU DOLNOŚLĄSKI PRZEDSIĘBIORCA SPOŁECZNY ROKU 2010. I. Preambuła

REGULAMIN KONKURU DOLNOŚLĄSKI PRZEDSIĘBIORCA SPOŁECZNY ROKU 2010. I. Preambuła REGULAMIN KONKURU DOLNOŚLĄSKI PRZEDSIĘBIORCA SPOŁECZNY ROKU 2010 I. Preambuła Celem konkursu DOLNOŚLĄSKI PRZEDSIĘBIORCA SPOŁECZNY ROKU 2010 jest zwiększenie świadomości i wiedzy dotyczącej znaczenia przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

1. Misja Małopolskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A.

1. Misja Małopolskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. 2 SPIS TREŚCI: 1. Misja Małopolskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A... 3 2. Cele polityki charytatywnej i sponsoringowej MARR S.A.........4 3. Obszary działalności charytatywnej i sponsoringowej MARR

Bardziej szczegółowo

Zaangażowanie społeczne instytucji finansowych w Polsce

Zaangażowanie społeczne instytucji finansowych w Polsce Zaangażowanie społeczne instytucji finansowych w Polsce Warszawa, 19 kwietnia 2011 r. 1 Kontekst badania W dotychczasowych czterech edycjach konkursu Liderzy Filantropii najwięcej uczestników reprezentowało

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

SMO MEDIA I KANAŁY SPOŁECZNOŚCIOWE. Bydgoszcz, dnia..2014 r. Usługodawca

SMO MEDIA I KANAŁY SPOŁECZNOŚCIOWE. Bydgoszcz, dnia..2014 r. Usługodawca Bydgoszcz, dnia..2014 r. SMO MEDIA I KANAŁY SPOŁECZNOŚCIOWE Usługodawca Talem Technologies Sp. z o.o. ul. Cieszkowskiego 22/1; 85-052 Bydgoszcz Tel. 52 366 70 73; Infolinia: 801 080 238 NIP: 967-12-41-356;

Bardziej szczegółowo