Finansowanie innowacji. pod redakcją naukową Andrzeja Buszko

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Finansowanie innowacji. pod redakcją naukową Andrzeja Buszko"

Transkrypt

1 Finansowanie innowacji pod redakcją naukową Andrzeja Buszko Olsztyn 2013

2

3 Finansowanie innowacji

4 Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt pn. Wzmocnienie potencjału dydaktycznego UWM w Olsztynie Człowiek najlepsza inwestycja Publikacja bezpłatna

5 Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Finansowanie innowacji Pod redakcją naukową Andrzeja Buszko Olsztyn 2013

6 Wydawca: EXPOL, P. Rybiński, J. Dąbek, sp.j. Zespół autorów: Andrzej Buszko Joanna Długosz Artur Wyszyński Konrad Szydłowski Andrzej Sołoma Marek Szturo Karol Wojtowicz Marcelina Zapotoczna Recenzent: Jan Komorowski Redakcja: Andrzej Buszko Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, 2013 Projekt okładki: Magdalena Sakwa Łamanie tekstów: Joanna Podgórska Skład, druk i oprawa: EXPOL, P. Rybiński, J. Dąbek, sp.j. ul. Brzeska 4, Włocławek tel , ISBN

7 Spis treści Wstęp... 7 dr hab. Andrzej Buszko, prof. UWM Znaczenie innowacji w gospodarce podejście aplikacyjne. Perspektywa zarządzania... 9 dr Joanna Długosz Wsparcie finansowe przedsięwzięć innowacyjnych dotacje unijne i krajowe dr Artur Wyszyński Innowacje jako czynnik wzrostu wartości przedsiębiorstwa dr Konrad Szydłowski Rynek kapitału wysokiego ryzyka jako źródło finansowania innowacji w przedsiębiorstwach dr Andrzej Sołoma Kredyt bankowy jako źródło finansowania innowacji w przedsiębiorstwach dr Marek Szturo Ocena efektywności projektów innowacyjnych mgr Karol Wojtowicz Pozyskania kapitału przez spółki innowacyjne w oparciu o pierwszą emisję akcji dr Marcelina Zapotoczna Pozyskiwanie kapitału przez newconnect

8

9 Wstęp Przedsiębiorstwa funkcjonują w ciągle zmieniającym się otoczeniu. Zmiany są dynamiczne, gwałtowne, często przeciwstawne. Coraz trudniej jest firmom nawiązać walkę konkurencyjną. Jednym z kluczowych czynników sukcesu jest innowacja. Można nawet stwierdzić, że podmioty gospodarcze, które osiągnęły postęp, dokonały tego w oparciu o rozwiązania innowacyjne. Innowacje mogą być rozpatrywane na szczeblu makroekonomicznym i mikroekonomicznym. Mogą one dotyczyć zasadniczych zmian funkcjonowania przedsiębiorstw, ale równie dobrze nieznacznych innowacji, które stopniowo poprawiają działanie podmiotów gospodarczych. Usprawniają funkcjonowanie przedsiębiorstw. Początkowo te zmiany są nawet niezauważalne, ale w konsekwencji przynoszą zainteresowanym wymierne korzyści. Zatem można stwierdzić, że innowacje oznaczają pewien przełom sprzyjają osiągnięciu mistrzostwa procesowego. W związku z tym należy zauważyć, że innowacje powinny być uwzględnione w każdej strategii zarządzania przedsiębiorstwem w gospodarce rynkowej. Szczególnie staje się to istotne wśród krajowych podmiotów rynkowych. W okresie transformacji dokonano w Polsce wielu wdrożeń innowacyjnych, jednak krajowe przedsiębiorstwa ciągle odbiegają pod tym względem od wiodących firm, wywodzących się z ugruntowanej gospodarki rynkowej. One są liderami innowacji. Jedną z ciągle podnoszonych barier rozwijania innowacji jest bariera finansowa. Menedżerowie w pełni zdają sobie sprawę z konieczności wdrażania innowacji. Co więcej, potrafią zidentyfikować niezbędne działania, opracować odpowiednią strategię. Problemem staje się dostęp do źródeł finansowania działalności innowacyjnej. Często pojawia się innowacja w formie pewnego prototypu, koncepcji, ale brakuje środków finansowych na jej dokładne opracowanie i wdrożenie. Dlatego celem autorów jest opisanie podstawowych źródeł finansowania innowacji, oceny projektów innowacyjnych, wsparcia instytucjonalnego. Powyższe zagadnienia odniesiono także do rozwiązań przyjętych w ugruntowanej gospodarce rynkowej. Podkreślono znaczenie wiedzy. Dokonano rozróżnienia pomiędzy wiedzą a innowacyjnością. Zwrócono uwagę na rolę nauki w kreowaniu innowacyjności. Szczególnie istotne staje się powiązanie przedsiębiorczości akademickiej ze sferą produkcyjną i usługową. Ważnym źródłem finansowania polskich przedsiębiorstw są fundusze unii europejskiej, a zwłaszcza Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Europejski Fundusz Społeczny i Fundusz Spójności. Zwrócono uwagę na rynek kapitałowy jako ważne źródło pozyskania środków finansowych dla przedsiębiorstw innowacyjnych. Przedstawiono zagrożenia i szanse z tym związane. Odniesiono się także do kredytu bankowego i standardowych warunków umowy kredytowej. Autorzy wyrażają nadzieję, że informacje zawarte w niniejszej 9

10 publikacji okażą się przydatne nie tyko studentom, ale także i menedżerom przedsiębiorstw innowacyjnych. Andrzej Buszko dr hab. prof. UWM Niniejsza publikacja została przygotowana i wydana w ramach projektu pn. Wzmocnienie potencjału dydaktycznego UWM w Olsztynie współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, realizowanego przez Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie. Prezentowane opracowanie zostało przygotowane w celu realizacji zajęć na nowym kierunku studiów Zarządzanie i Inżynieria Produkcji, specjalność Zarządzanie innowacjami, utworzonym w ramach ww. projektu na Wydziale Nauk Ekonomicznych 10

11 Andrzej Buszko prof. UWM Znaczenie innowacji w gospodarce podejście aplikacyjne. Perspektywa zarządzania Wprowadzenie Innowacje odgrywają zasadniczą rolę w osiąganiu przewagi konkurencyjnej zarówno na szczeblu makro jak i mikroekonomicznym. Istnieje wiele przykładów krajów i przedsiębiorstw, które właśnie rozwiązaniom innowacyjnym zdołały zapewnić dynamiczny wzrost gospodarczy i włączyć się w międzynarodowy podział pracy. Termin innowacja wywodzi się z łacińskiego słowa innovare kreowanie nowych pomysłów, rozwiązań. Ważnym jest to, aby innowacje cechowały się możliwością ich wdrożenia. Zatem powinny mieć typowy walor aplikacyjny. Wielu autorów zajmujących się problematyką innowacji zwraca uwagę na jeszcze jeden ważny aspekt innowacje są generowane głównie w oparciu o zasoby niematerialne. Do tych ostatnich zaliczyć należy przede wszystkim wiedzę, kapitał intelektualny, kulturę organizacyjną, zaufanie, a na szczeblu mikroekonomicznym dodatkowo lojalność, styl zarządzania i kierowania. Celem innowacji jest poprawa istniejącego stanu. Dzięki temu podmioty gospodarcze osiągają wymierną korzyść. Na problem innowacji można spojrzeć w ujęciu rzeczowym i wówczas innowacja polegałaby na ulepszeniu pierwotnego stanu poprzez wykorzystanie nowych wyrobów, usług, patentów, know-how, koncepcji zarządzania. Natomiast w ujęciu funkcjonalnym innowacje oznaczają pewien proces dotyczący projektowania, tworzenia prototypów, testowania, produkcji, usprawnienia i wdrożenia. Innowacje można podzielić na poszczególne kategorie (rys. 1) Rys. 1. Podział innowacji. Źródło: Opracowanie na podstawie Słownik ekonomiczny dla przedsiębiorcy. Znicz. Szczecin

12 Innowacja jest pojęciem szerszym niż racjonalizacja, usprawnienie, kreatywność. Kreatywność polega na gotowości zgłaszania pomysłów, rozwiązań. Nie zawsze zatem kreatywność przechodzi w stan innowacji. Wiele rozwiązań może pozostać jedynie na etapie teoretycznych rozważań. Racjonalizacja jest dość szerokim podejściem. Łączy się z terminem racjonalność. Poprzez racjonalność możemy rozumieć takie działania, które powinny być logiczne i poparte argumentami. Racjonalność wyróżnia celowość i uwzględnienie rachunku ekonomicznego. Zatem racjonalność uwzględnia maksymalizację wyników ekonomicznych. Racjonalności powinny towarzyszyć: efektywność (relatywnie niskie nakłady do wysokich efektów), skuteczność (osiąganie celów) oraz rentowność (osiąganie korzyści np. przychody przewyższają szeroko rozumiane koszty). Natomiast racjonalizacja polega na odpowiednim działaniu w celu zrealizowania określonego planu. T. Kotarbiński przyjmuje, że racjonalizacja polega na zdobywaniu wiedzy, umiejętności, kompetencji dotyczących sposobu wyznaczania i osiągania celu w sposób planowy 1. Z kolei K. Adamiecki podchodzi do racjonalizacji z perspektywy zarządzania. Uważa, że racjonalizacja sprowadza się do tego, że zajmuje się takim sposobem zarządzania zespołami ludzkimi, dzięki któremu wykorzystuje się mniej (w sposób jak najbardziej efektywny) zasobów w realizacji planów 2. Konkludując powyższy wywód, racjonalizacja nie jest przypadkowa, musi być uzasadniona, oparta na logicznych przesłankach. Natomiast usprawnienie sprowadza się do poprawy stanu zazwyczaj poprzez usunięcie rzeczy zbędnych. Filozofia działania innowacyjnego łączy się w znacznym stopniu z prakseologią (termin grecki praksis czynność, logos nauka), nauką o sprawnym działaniu. Teorię prakseologii, a zwłaszcza metaprakseologii opracował i rozwinął T. Kotarbiński. Zajmował się przede wszystkim opracowaniem zaleceń do racjonalnego działania. Wybrane strategie i rodzaje innowacji Wprowadzenie innowacji sprzyja osiąganiu przewagi konkurencyjnej. Podmiot rynkowy, który opiera swoją strategię na innowacyjności, poprawia swoją pozycję rynkową. Prace na ten temat w szerszym zakresie rozpoczął i prowadził już w latach 90 XX wieku P. Romer. Uważał, że innowacje wymagają ponoszenia nakładów, ale w konsekwencji podmioty rynkowe zdobywają wymierne korzyści rynek sowicie wynagradza innowatorów 3. Ze względu na rodzaj innowacji, modele zmiany technologicznej można podzielić na trzy klasy: 1 Kotarbiński T. Traktat o dobrej robocie. Ossolineum. Wrocław 1973, s Martyniak Z. Organizacja i zarządzanie: 60 problemów teorii i praktyki. Antykwa. Kluczbork 1996, s Romer P. Endogenous technological change. Journal of Political Economy. Vol 98, 1990, s

13 modele dywersyfikacji poziomej, modele dywersyfikacji pionowej, modele mieszane. W modelach dywersyfikacji poziomej wzrost gospodarczy oraz osiągnięcie przewagi konkurencyjnej wynika z wyprodukowania nowych produktów i usług. Dzięki temu producenci są w stanie osiągnąć zyski monopolistyczne. Modele dywersyfikacji poziomej opierają się na liniowym równaniu akumulacji technologii względem nakładów na prace badawczo-rozwojowe. Modele dywersyfikacji pionowej zakładają wykorzystanie technologii w celu wyprodukowania dóbr lepszej jakości niż konkurencja. Tym samym osiąga także pozycję monopolistyczną. Modele mieszane opierają się jednocześnie na założeniu dostarczenia na rynek nowych i lepszej jakości produktów oraz usług 4. Rys. 2. Wpływ innowacji na pozycję konkurencyjną. Źródło: Opracowanie własne. Innowacją można określić nawet nieznaczną zmianę w ramach powszechnie znanego produktu, procesu, technologii bądź nawet marketingu. Przykładem jest włączenie do środka czyszczącego nowego rodzaju detergentu, który skuteczniej i szybciej usuwa plamy. Z punktu widzenia marketingu innowacją może się okazać nowe zastosowanie tradycyjnego produktu, np. włączenie GPS do standardowego wyposażenia samochodów osobowych. Tradycyjnie też w marketingu poszukuje się innowacji w zakresie ceny, opakowania, promocji czy też nowych kanałów dystrybucji. Do innowacji nie zalicza się ograniczenia lub zaprzestania 4 Pelle D., Bober M., Lis M. Parki technologiczne jako instrument polityki wspierania innowacji i dyfuzji wiedzy. Instytut Badań Strukturalnych. Warszawa. 2008, s

14 określonych działań. Jeżeli menedżerowie w celu podniesienia efektywności, sprawności przedsiębiorstwa uznali za konieczne rezygnację produkcji np. wyrobu x (okazał się bowiem np. nierentowny), wówczas taka decyzja nie jest uznawana za innowacyjną. W zakładach rzemieślniczych powstają często wyroby niestandardowe, różniące się od siebie np. kolorem, rozmiarem, wykończeniem. Tak powstają m.in. ubrania szyte na miarę, buty. Każdy z tych wyrobów jest inny, ale nie można każdego z nich uznać za wyrób innowacyjny. Natomiast zmiany w zakresie funkcji produkcji, logistyki, sprzedaży traktowane są już jako zmiany innowacyjne. Także sam obrót (handel) wyrobami innowacyjnymi nie jest innowacją. Chyba że innowacyjne produkty są dostarczane w oparciu o nowe rozwiązania, technologie bądź procesy. W swoim czasie w logistyce wprowadzono np. nowe zasady współpracy z klientami, tzw. CRM (custom relation managemnet) czy też automatyczną (w pełni skomputeryzowaną) gospodarkę magazynową. Innowację można rozpatrywać z perspektywy nowości w przedsiębiorstwie i tzw. nowości w skali całej gospodarki. Te pierwsze (tzw. new to the firm) oznacza sytuację, gdzie innowacja jest już znana (a nawet powszechna w innych krajach), ale w danym przedsiębiorstwie uchodzi za nowość. Jest wdrażana po raz pierwszy. Tak się dzieje np. w państwach słabo rozwiniętych gospodarczo, do których (np. w wyniku bezpośrednich inwestycji zagranicznych) docierają nowe produkty, technologie, strategie zarządzania, czy też rozwiązania marketingowe. Natomiast tzw. nowość w skali całej gospodarki (new to the world) oznacza przypadek, kiedy innowacja jest traktowana jako nowość na całym świecie. Nikt do tej pory nie przedstawił podobnej propozycji. Takim przykładem są znaczące odkrycia np. komputera, oprogramowania, produktów poduszek bezpieczeństwa w samochodach, ABS itd. Innowacje w skali światowej traktowane są jako tzw. motory innowacyjności. Dzięki nim następują zasadnicze zmiany w funkcjonowaniu podmiotów rynkowych. Wiążą się z nimi tzw. radykalne innowacje (radical innovation). Mogą one dotyczyć np. zmiany struktury rynku, wycofania z niego określonych produktów bądź usług. Radykalną innowacją było np. zastąpienie pracy ręcznej pracą mechaniczną wywołaną wprowadzeniem silnika parowego, następnie elektrycznego, spalinowego itd. Powstał nowy (innowacyjny) produkt, a w ślad za nim wykształcił się odmienny do dotychczasowego rynek. Praca ręczna została znacznie ograniczona. Zapotrzebowanie na nią (np. w przemyśle) drastycznie zmniejszyło się. Dzięki innowacyjności opracowano wiele nowych i jednocześnie skutecznych strategii zarządzania. Jedną z nich jest Strategia Błękitnego Oceanu (Blue Ocean Strategy BOS). Strategia ta jest przeciwieństwem strategii Czerwonego Oceanu (Red Ocean Strategy ROS), obie różni podejście do rozwiązań innowacyjnych. Strategia Czerwonego Oceanu występuje na rynkach, gdzie funkcjonuje duża liczba podobnych sobie firm. Podmioty rynkowe bardzo silnie ze sobą konkurują. Zdobycie przewagi konkurencyjnej odbywa się przede wszystkim w oparciu 14

15 o pogorszenie sytuacji pozostałych uczestników rynku. Występuje duża fluktuacja, zarówno dotycząca liczby podmiotów, jak i ich wyników finansowych. W jednym okresie poszczególne jednostki mogą charakteryzować się dobrymi wynikami, ale już w kolejnych stają się zagrożone bankructwem. Walka konkurencyjna odbywa się w praktyce kosztem obniżenia cen. Produkty są standardowe, a sam rynek ściśle określony. Natomiast w Strategii Błękitnego Oceanu (SBO) dąży się do tego, aby konkurencja nie istniała lub przyjmuje bardziej precyzyjne założenie konkurencja nie jest istotna, aby starać się odebrać jej (za wszelką cenę) udział w rynku. SBO opiera się na dwóch podstawowych zasadach. W oryginalnym założeniu polegają one na dążeniu do obniżenia kosztów, a z drugiej strony, do zwiększenia innowacyjnych działań. Koncepcja SBO przewiduje także opracowanie niezbędnych wartości dla partnerów. Przykładem odejścia od Strategii Czerwonego Oceanu na rzecz Błękitnego jest rynek komputerów PC. Na nim obowiązuje bardzo silna i pozbawiona skrupułów rywalizacja. Większość producentów (Dell, Acer, Fujitsu-Siemens, HP, Gateway, Sony, Toshiba, Lenovo itd.) dysponuje tak naprawdę standardowymi produktami, bardzo do siebie zbliżonymi. Natomiast technologiczna zmiana, jaką zaproponowało Apple w postaci ipod a oraz itun a, otworzyła całkiem nowy rynek na powyższe produkty. Dzięki rozwiązaniu innowacyjnemu Apple pozbyło się konkurencji, zwiększyło swój udział w rynku i mogło realizować zyski monopolistyczne. Rys. 3. Innowacje a Strategia Błękitnego i Czerwonego Oceanu. Źródło: Opracowanie własne. Kolejną istotną strategią jest wdrożenie koncepcji dostaw na zasadzie just in time. Koncepcję tę w latach 70. XX wieku wdrożył koncern samochodowy Toyota. Idea opierała się na konieczności ograniczenia kosztów produkcji (zwłaszcza w odniesieniu do zaopatrzenia) oraz podniesienia jakości. Głównym obszarem analiz stała się gospodarka magazynowa i logistyka. Celem było obniżenie nakładów związanych z obsługą rozbudowanych magazynów i utrzymywania kosztownych zapasów. Zapasy stanowią niepotrzebny koszt i w bezpośredni sposób wpływają na obniżenie zysków. W koncernie Toyota zdołano nie tylko zapewnić niezbędne do produkcji dostawy w ustalonym terminie, ale znacznie ograniczono zbędne zapasy, nadprodukcję, zwiększono efektywność pracowników poprzez 15

16 wyeliminowanie bezużytecznych procesów, zwrócono podstawową uwagę na te zakresy działań, które w zasadniczy sposób przyczyniają się do zwiększenia wartości dodanej. Dodatkowo innowacja just in time wpłynęła na konieczność ciągłego doskonalenia pracowników. W efekcie koncern Toyota znacznie poprawił swoją pozycję konkurencyjną wobec pozostałych producentów samochodów. Samochody Toyota zaczęto postrzegać jako niezawodne i osiągające dobrą relację jakości w stosunku do ceny sprzedaży. Podobieństwem zmian innowacyjnych w logistyce odznacza się koncepcja kanban. Polega ona na tym, że w przedsiębiorstwie nie powinno być: żadnych braków, żadnych opóźnień, żadnych zbędnych (a najlepiej wcale) zapasów, żadnych kolejek gdziekolwiek i po cokolwiek, żadnych bezczynności, żadnych zbędnych operacji technologicznych i kontrolnych, żadnych zbędnych przemieszczeń (tzw. siedem razy żadnych ). W ten sposób w przedsiębiorstwie wszystkie działania są skoncentrowane na tych procesach, które sprzyjają zdobyciu przewagi konkurencyjnej. Ponadto przedsiębiorstwo osiąga mistrzostwo procesowe i optymalizuje koszty swojej działalności. Konkretnym przykładem firmy, która dzięki innowacji osiągnęła sukces, jest koncern Nokia. Firma, która została założona w Finlandii w 1865 r., zajmowała się głównie produkcją masy papierowej (pulpy) i galanterii gumowej. W kolejnych latach zajęła się wytwarzaniem sprzętu AGD (przede wszystkim telewizorów) oraz kabli. Pomimo przebranżowienia Nokia nie osiągnęła wyraźnej przewagi konkurencyjnej nie tylko w Skandynawii, ale nawet na swoim macierzystym rynku. Zarządzający przedsiębiorstwem Nokia wykorzystali tradycyjną metodę portfelową do określenia takich sektorów gospodarki, w których można osiągnąć dynamikę wzrostu. Sama metoda portfelowa została odpowiednio zmodyfikowana, gdyż uwzględniono w niej (po raz pierwszy) zmiany na rynkach światowych w relacji do udziału produkcji fińskiej. Rys. 4. Metoda portfelowa w analizie sektorów przypadek Nokii. Źródło: Opracowanie własne. 16

17 Analizie poddano praktycznie wszystkie sektory gospodarki. Ustalono, że najszybciej rozwijającym się sektorem będzie informatyka i telekomunikacja. Na świecie branży tej przypisywano szybki rozwój, a udział produkcji fińskiej w świecie okazał się rosnący. Bardzo niekorzystnie oceniono przemysł ciężki. Udział produkcji fińskiej w świecie malał, a dynamika produkcji światowej była niewielka. Efektem analizy sektorów był pomysł na zapoczątkowanie produkcji telefonów komórkowych. Nokia stała się wiodącym przedsiębiorstwem na świecie w produkcji telefonów, ponadto przekształciła się w największy koncern w Finlandii, zapewniający temu krajowi blisko 25% wpływów z całego eksportu. Powyższy sukces był możliwy dzięki zastosowaniu innowacyjnych rozwiązań w planowaniu (modyfikacja metody portfelowej) oraz wdrożeniu innowacyjnego produktu. Z dużą dozą prawdopodobieństwa można przyjąć, że brak rozwiązań innowacyjnych spowodowałby ograniczenie rozwoju firmy Nokia. Z pewnością nie byłaby ona konkurencyjnym przedsiębiorstwem w skali światowej. Wprowadzanie rozwiązań innowacyjnych wiąże się ich upublicznieniem. Stają się one z biegiem czasu powszechnie znane. Z tego względu twórcy starają się chronić swoje osiągnięcia. Odkąd pojawiły się innowacje, powstał rynek naśladowców, którzy bądź dokładnie kopiują oryginały, bądź też wprowadzają nieznaczne zmiany. Chodzi głównie o to, aby twórcy nie mogli jednoznacznie stwierdzić wykorzystywania ich oryginalnego pomysłu. W strategii zarządzania występuje pojęcie benchmarkingu które polega na pewnym porównywaniu się z najlepszymi, ci którzy są w pewnym stopniu pionierami skutecznych rozwiązań innowacyjnych. Nie polega to tylko i wyłącznie na przejmowaniu ich osiągnięć, ale przede wszystkim na dalszym udoskonaleniu zachodzących procesów 5. W ten sposób firma wykorzystująca benchmarking poprawia swoją dotychczasową pozycję rynkową. W literaturze przedmiotu najczęściej wyróżnia się następujące rodzaje benchmarkingu: strategiczny, finansowy, operacyjny, procesowy, produktowy, wewnętrzny, zewnętrzny. Twórcy rozwiązań innowacyjnych już w średniowieczu poszukiwali ochrony. Rządzący w pełni zdawali sobie sprawę z roli, jaką odgrywają innowacje i starali się zapewnić w tym zakresie stosowną ochronę. Pierwszym w pełni profesjonalnym aktem prawnym była tzw. ustawa wenecka z 1474 roku. Dożowie z Wenecji (wówczas potężnej republiki włoskiej) określili zasady ochrony rozwiązań patentowych, a za ich złamanie przewidziano kary. Twórcy byli stosownie nagradzani. 5 Boxwell R.J. Benchmarking for Competitive Advantage. McGraw-Hill 1994, s.26 17

18 W tym czasie innowacje traktowano jako rozwiązanie (usprawnienie) techniczne. Z biegiem czasu i dynamicznym rozwojem gospodarczym ochrona innowacji stała się w pełni profesjonalna. W większości państw świata wprowadzono prawo patentowe. Patentem należy określić takie rozwiązanie innowacyjne (niekiedy określane mianem wynalazku), które jest nowe, posiada pewien poziom wynalazczości i nadaje się do przemysłowego zastosowania 6. Na szczeblu międzynarodowym ochroną własności innowacyjno-patentowej zajmuje się jedna z agend ONZ z siedzibą w Genewie Światowa Organizacja Własności Intelektualnej. Działa od 1974 roku i jej głównym celem jest koordynacja ochrony własności intelektualnej i praw autorskich. Każdy twórca oryginalnego opracowania zdobywa prawa autorskie, a jeżeli opracowanie posiada walor aplikacyjny powinien otrzymywać z tego tytułu stosowne wynagrodzenie. Oprócz wynalazków, patentów, ważne miejsce zajmuje także wzór użytkowy. Wzorem użytkowym określa się nowe (innowacyjne) rozwiązanie dotyczące kształtu, budowy określonego przedmiotu. Wzór użytkowy może podlegać ochronie, z reguły na okres 10 lat. Z perspektywy zarządzania przedsiębiorstwem dużą rolę odgrywa znak towarowy. Jest nim z reguły rysunek, wyraz, kompozycja, ornament, forma przestrzenna, dźwięk lub nawet melodia. Opracowanie skutecznego znaku towarowego (tj. takiego, który wyróżnia produkt na rynku, wywołuje pozytywne emocje, kojarzony jest z wysoką jakością, prestiżem) wymaga innowacyjnego zarządzania. Nie jest to zadanie łatwe. Można swoimi działaniami osiągnąć wręcz odwrotny od zamierzonego skutek. Jest to szczególnie niebezpieczne, kiedy przedsiębiorstwo tłumaczy z macierzystego języka na język innego kraju, zachowując oryginalną pisownię. Np. techniczny produkt o nazwie Chevy Nova w Polsce może być nawet pozytywnie kojarzony, a w Hiszpanii już niekoniecznie. No va po hiszpańsku znaczy nie działa. Z drugiej jednak strony, znak towarowy powszechnie rozpoznawalnych marek Coca-Coli, Adidasa, Nike, Microsoft, Reebok jest szacowany na wiele miliardów dolarów. Dlatego takie znaki szczególnie podlegają ochronie, a ich właściciele osiągają wymierne korzyści. Znaczenie innowacji w podejściu makroekonomicznym W większości państw o ugruntowanej gospodarce rynkowej wdrożenie innowacji z jednej strony spoczywa na samych przedsiębiorstwach, a z drugiej jest koordynowane na szczeblu państwa. Część przedsiębiorstw, a zwłaszcza duże koncerny stworzyły także silne zaplecze naukowe, którego zadaniem jest stałe monitorowanie zachodzących w organizacji i otoczeniu procesów. Efektem tego ma 6 Rybiński J. Kryteria i zakres wiedzy chronionej w Polsce [w:] Gospodarka oparta na wiedzy. Redakcja naukowa I.K.Hejduk, J.Korczak. Wydawnictwo Politechniki Koszalińskiej s.19 18

19 być przedstawienie i wdrożenie rozwiązań innowacyjnych. Natomiast na szczeblu centralnym innowacje są wspierane nie tylko poprzez finansowanie szkolnictwa i ośrodków badawczo-rozwojowych, ale kreowanie warunków do wdrażania rozwiązań innowacyjnych. Podmioty gospodarcze muszą być stymulowane do poszukiwania i adaptowania stosownych pomysłów. W tym celu wykorzystywane są różnego rodzaju zachęty w postaci: ulg podatkowych, preferencyjnych kredytów (np. Program Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości od Innowacji do Biznesu ), subwencji, dopłat, wsparcia finansowego z programów międzynarodowych np.unijnych, zamówień rządowych, doradztwa. Zaangażowanie władz centralnych w działania innowacyjne jest zazwyczaj mierzone udziałem wydatków z budżetu państwa na tzw. badania i rozwój (Research and Development). Wydatki te porównuje się w relacji do PKB danego kraju. Na podstawie analizy literatury przedmiotu można stwierdzić, że innowacyjność jest z jednym z podstawowych filarów dobrobytu. Można stwierdzić także, że w krajach, w których innowacyjność jest na wysokim poziomie, następuje silny wzrost gospodarczy (rys 5). Rys. 5. Związek innowacji z PKB wybranych państw świata. Źródło: Kierunki zwiększania innowacyjnosci gospodarki na lata Ministerstwo Gospodarki. Departament Rozwoju Gospodarki. Warszawa str. 8. Pomiędzy wskaźnikiem tzw. summary innovation index, a PKB zachodzi dodatnia korelacja stochastyczna. Oznacza to, że wraz z wzrostem indexu zwiększa 19

20 się PKB analizowanego kraju. W USA, Szwecji, Danii, Holandii, krajach Beneluxu PKB per capita jest wyższe niż wśród 15 krajów Unii Europejskiej, a summary innovation index przekracza 0,5. Summary innovation index jest miernikiem innowacyjności, składających się z 26 zmiennych (m.in. dotyczących wysokości nakładów na badania i rozwój, liczby patentów, polityki ochrony własności intelektualnej, liczby ośrodków badawczo-naukowych, liczby samodzielnych pracowników naukowych itd.). Na przestrzeni lat w krajach europejskich wyraźnie ukształtował się podział na kraje, które na badania i rozwój wydają stosunkowo (w relacji do PKB) duże kwoty i te, które nie przeznaczają znacznych sum. Rys. 6. Wydatki na badania i rozwój w wybranych państwach w latach (%PKB). Źródło: Eurostat. Science, technology and innovation in Europe.2012 Edition. Pod względem wydatków na badania i rozwój od lat w Europie przodują Niemcy i Szwedzi, którzy przeznaczają ponad 2% swojego PKB, inne kraje, w tym Polska, ponad dwukrotnie mniej. Sam poziom wydatków nie jest do końca wystarczającym wskaźnikiem. Oprócz tego ważniejsza jest ocena efektywności wydatków. Można bowiem wydatkować relatywnie niewielkie kwoty, ale ich efektywność okazuje się bardzo wysoka. I odwrotnie. Znaczne nakłady nie przynoszą pożądanych efektów. Bywa bowiem i tak, że opracowania, patenty, wzory użytkowe itd., które powstały w wyniku poniesionych wydatków na badania i rozwój pozostają niewykorzystane. Źródła wydatków na badania i rozwój zazwyczaj dzieli się na dwie podstawowe grupy: 1) tzw. technological push kiedy to nauka wywiera wpływ na przeprowadzenie zmian, 2) tzw. market pull kiedy to rynek (jego potrzeby) wyznaczają konieczność opracowania pożądanych rozwiązań. Komisja europejska (w nawiązaniu do strategii Lizbońskiej) analizuje w poszczególnych krajach rozwój tzw. gospodarki opartej na wiedzy. Uwzględnia pięć zakresów: tworzenie zasobów wiedzy, motory innowacyjności, ducha przedsiębiorczości i innowacyjności oraz wdrożenie rozwiązań innowacyjnych, ochronę własności intelektualnej. Zdaniem Komisji Europejskiej, a dokładnie Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej, najbardziej efektywne są: Finlandia, Szwecja, Dania i Niemcy. Drugą grupę tworzą: Francja, Luksemburg, Irlan- 20

21 dia. Wielka Brytania, Austria, Norwegia. Do trzeciej (państwa, które włączyły się w proces innowacyjności zalicza się: Słowenię, Czechy, Portugalię, Litwę, Łotwę i Maltę. Kraje, które okazują się najsłabiej zaangażowane w procesy innowacyjne to Hiszpania, Bułgaria, Polska, Rumunia i Turcja. Związek nauki z działalnością biznesową w zakresie innowacyjności Bardzo ważnym zagadnieniem staje się połączenie szeroko rozumianej nauki z praktyką gospodarczą. System edukacji musi być kształtowany zgodnie z potrzebami danego kraju. W ugruntowanych gospodarkach rynkowych połączenie ośrodków naukowo-dydaktycznych z tzw. biznesem odbywa się poprzez system finansowania. Zdecydowana większość środków na funkcjonowanie szkół wyższych pochodzi od przedsiębiorców. Odbywa się to głównie poprzez finansowanie określonych badań (których efektem są rozwiązania innowacyjne) oraz granty, darowizny, system stypendialny dla najlepszych absolwentów. Pozostała część kwoty jest uzupełniania przez władze centralne. W Polsce (oraz w pozostałych krajach przechodzących transformację) główny ciężar finansowania ośrodków naukowo-badawczych (w tym instytutów naukowych) jest ponoszony przez budżet państwa. W niewielkim stopniu zaangażowane są środki pochodzące od przedsiębiorców. Można odnieść wrażenie, że przynajmniej część badań jest prowadzona w oderwaniu od działalności gospodarczej i stosowne propozycje rozwiązań nie są wdrożone. Tym samym Polska przegrywa walkę konkurencyjną. Jednym z proponowanych rozwiązań (zmierzających do poprawy sytuacji) jest połączenie nauki z praktyką poprzez tzw. parki oraz inkubatory technologiczne. Parki i inkubatory technologiczne nie są propozycją nową. Pierwsze parki technologiczne pojawiły się w USA już w latach 50 XX wieku, w Stanford i Karolinie Północnej. Należy przywołać przykład dobrego amerykańskiego uniwersytetu Stanford. Otóż już w 1951 r. Uniwersytet Stanforda poszukiwał dodatkowych źródeł finansowania. Wydzierżawił część swojego terytorium przedsiębiorstwom zajmującym się zaawansowanymi technologiami (np. firmie lotniczej Lockheed, General Electric, Shockley Transistor Laboratory). Zgrupowanie w jednym miejscu kilku tego typu firm, dało początek innowacyjnemu parkowi technologicznemu pod powszechnie znaną nazwą tzw. Doliny Krzemowej (Silicon Valley). Z jednej strony Uniwersytet Stanford był wspierany środkami z dzierżawy, a z drugiej jego absolwenci i pracownicy mogli uczestniczyć w konkretnych programach badawczych. Przykładem dobrego powiązania nauki i biznesu na Uniwersytecie Stanforda jest twórca myszki komputerowej dr Douglas C. Engelbart, pracujący w Stanford Research Institute. W 1961 roku stworzył on projekt urządze- 21

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do Innowacja w przedsiębiorczości Andrzej Zakrzewski Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości andrzej.zakrzewski@inkubatory.pl Innowacja Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012

OFERTA RAPORTU. Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata. Kraków 2012 Oferta raportu: Szkolnictwo wyższe w Polsce i wybranych krajach analiza porównawcza OFERTA RAPORTU Szkolnictwo wyższe analiza porównawcza Polski i wybranych krajów świata Kraków 2012 1 Oferta raportu:

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r.

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r. Przedsiębiorczość akademicka Spółki spin-off i spin-out Uwarunkowania prawne: -Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (DZ.U. Nr 164 poz. 1365 z poźn. zmianami) -Ustawa z dnia 15 września

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Dr Marek Szarucki Katedra Analiz Strategicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Wielkopolskie Centrum Klastrowe

Wielkopolskie Centrum Klastrowe Wielkopolskie Centrum Klastrowe Platforma klastrów Założenia koncepcji Brokera Technologicznego Marek Dondelewski Poznao 10.09.2012r. LMC www.ines.org.pl Program rozwoju klasteringu Program ekspercki Konsorcjum

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność źródłem przewagi konkurencyjnej

Innowacyjność źródłem przewagi konkurencyjnej Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wykład w ramach VII edycji Światowego Tygodnia Przedsiębiorczości 17-23.11.2014 r. Innowacyjność źródłem przewagi

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT I-A PRAWNO-TEORETYCZNE PODSTAWY PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH Czym jest innowacja? Możliwe źródła Wewnętrzne i zewnętrzne źródła informacji o innowacji w przedsiębiorstwie.

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność w biznesie - od inspiracji do sukcesu Działania PARP na rzecz innowacyjności

Innowacyjność w biznesie - od inspiracji do sukcesu Działania PARP na rzecz innowacyjności 2011 Bożena Lublińska-Kasprzak Prezes PARP Innowacyjność w biznesie - od inspiracji do sukcesu Działania PARP na rzecz innowacyjności Nowy Sącz, 3 czerwca 2011 r. Innowacyjność polskiej gospodarki Summary

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

Akceleracja komercjalizacji Kapitał i inwestycje koniecznym elementem rynkowego sukcesu. See what we see

Akceleracja komercjalizacji Kapitał i inwestycje koniecznym elementem rynkowego sukcesu. See what we see Akceleracja komercjalizacji Kapitał i inwestycje koniecznym elementem rynkowego sukcesu See what we see Listopad 2014 Spis treści 1. Źródła finansowania prac i nakładów na prace B+R 2. Innowacje w Polsce,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

1. Anatomia innowacji

1. Anatomia innowacji Perspektywa polsko-fińska. Proces komercjalizacji innowacji w przedsiębiorstwach spin off. Lucjan Paszkiewicz parter / dyrektor zarządzający Capful Polska Zawartość Część 1 Część 2 Część 3 Anatomia innowacji

Bardziej szczegółowo

Wyniki badań polskich firm-eksporterów zaawansowanych technologii Projekt zlecony przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Wyniki badań polskich firm-eksporterów zaawansowanych technologii Projekt zlecony przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych Wyniki badań polskich firm-eksporterów zaawansowanych technologii Projekt zlecony przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych technologie@mail.wz.uw.edu.pl Wydział Zarządzania, Uniwersytet Warszawski Wydział

Bardziej szczegółowo

Nauka i Edukacja dla innowacji. Lidia Szczygłowska

Nauka i Edukacja dla innowacji. Lidia Szczygłowska Nauka i Edukacja dla innowacji Lidia Szczygłowska Innovatis jako termin łaciński oznacza odnowę, tworzenie czegoś nowego. Według klasycznej definicji Josepha Schumpetera innowacja to: wprowadzenie do produkcji

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ AUDITU TECHNOLOGICZNEGO

FORMULARZ AUDITU TECHNOLOGICZNEGO F7/8.2.1/8.5.10806 1/5 Załącznik nr 19b do SIWZ FORMULARZ AUDITU TECHNOLOGICZNEGO Auditorzy: Data auditu: Osoby zaangażowane w audit ze strony firmy: F7/8.2.1/8.5.10806 2/5 A. INFORMACJE OGÓLNE Firma:

Bardziej szczegółowo

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką

List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA. a Politechniką Białostocką Informacja prasowa Białystok, 1 grudnia 2012 List intencyjny o strategicznym partnerstwie między AC SA a Politechniką Białostocką W dniu 30.11.2012 r. w siedzibie Politechniki Białostockiej doszło do podpisania

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych

Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Prowadzenie badań naukowych pod kątem skutecznej komercjalizacji wiedzy na dolnośląskich uczelniach wyższych Rekomendacje z Rady Programową Dolnośląskiego Ośrodka Transferu Wiedzy i Technologii, która

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Innowacji SA

Agencja Rozwoju Innowacji SA Agencja Rozwoju Innowacji SA Zwiększenie szansy na sukces projektów innowacyjnych Czerwiec 2012 Europa 2020 W 2010 r. Komisja Europejska przyjęła nową strategię średniookresową: Europa 2020. Strategia

Bardziej szczegółowo

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety

Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Finansowanie Venture Capital: Wady i Zalety Barbara Nowakowska Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych Poznań, 22 września 2007 r. 1. Fundusze venture capital 2. Finansowanie innowacji 2 Definicje

Bardziej szczegółowo

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS).

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). (Kompilacja dokonana przez Fundację Centrum Analiz Transportowych

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER EKLASTER O nas Fundacja eklaster powstała z inicjatywy środowisk reprezentujących MŚP oraz samorządowców i naukowców województwa małopolskiego. Duży i wciąż w niewielkim stopniu wykorzystany potencjał

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

Doing business in Poland

Doing business in Poland Doing business in Poland Dlaczego warto inwestować w Polsce Polska zajmuje 13. miejsce na świecie i 5. w Europie wśród krajów najbardziej atrakcyjnych dla inwestorów zagranicznych - wynika z ogłoszonego

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

Strategia Lizbońska droga do sukcesu zjednoczonej Europy, UKIE, Warszawa 2002, s. 11. 5

Strategia Lizbońska droga do sukcesu zjednoczonej Europy, UKIE, Warszawa 2002, s. 11. 5 O autorze Tomasz Bartosz Kalinowski ukończył studia w 2003 r. na Uniwersytecie Łódzkim. W tym samym roku został zatrudniony jako asystent w Katedrze Zarządzania Jakością tej uczelni oraz rozpoczął studia

Bardziej szczegółowo

Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami

Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami Mapowanie procesów logistycznych i zarządzanie procesami Opis Odwzorowanie strategii przedsiębiorstwa w łańcuchu dostaw na niższe poziomy zarządzania operacyjnego, wymaga w praktyce odpowiedniej organizacji

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu. dr inż. Arkadiusz Borowiec

Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu. dr inż. Arkadiusz Borowiec Scenariusze transformacji wiedzy w sieciach gospodarczych w kontekście innowacyjności regionu dr inż. Arkadiusz Borowiec 08.12.2011 r. WND POIG.01.01.01-30-014/09 Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Materiały merytoryczne po I edycji szkoleń w ramach projektu Zostań kreatywnym przedsiębiorcą

Materiały merytoryczne po I edycji szkoleń w ramach projektu Zostań kreatywnym przedsiębiorcą Materiały merytoryczne po I edycji szkoleń w ramach projektu Zostań kreatywnym przedsiębiorcą Celem badania ewaluacyjnego było zgromadzenie wiedzy na temat efektywności i skuteczności instrumentów wspierania

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych

Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Konkurencyjność polskiej gospodarki na tle krajów unijnych Dr Magdalena Hryniewicka Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Zakład Ekonomii Plan wystąpienia Cel Definicje konkurencyjności w literaturze

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 ZAPEWNIAMY BEZPIECZEŃSTWO Piotr Błoński, Warszawa, 17.03.2016 r. Program 1. Zarządzanie zmianą - zmiany w normie ISO 9001:2015 2. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej FiM Consulting Sp. z o.o. Szymczaka 5, 01-227 Warszawa Tel.: +48 22 862 90 70 www.fim.pl Spis treści

Bardziej szczegółowo

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Prezentacja wyników badań Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Uniwersytet Warszawski PERSPEKTYWA PREZESÓW Badanie zrealizowane w okresie marzec-kwiecień 2014. Skierowane do prezesów 500 największych firm

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE CZŁOWIEK NAJLEPSZA INWESTYCJA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE realizuje projekt WZMOCNIENIE POTENCJAŁU PWSZ W KONINIE DROGĄ DO WZROSTU LICZBY ABSOLWENTÓW KIERUNKU O KLUCZOWYM ZNACZENIU DLA GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet przedsiębiorczy jako ośrodek wzrostu innowacyjności regionu

Uniwersytet przedsiębiorczy jako ośrodek wzrostu innowacyjności regionu Uniwersytet przedsiębiorczy jako ośrodek wzrostu innowacyjności regionu Krzysztof Pawłowski Rektor WSB-NLU w Nowym Sączu Konferencja Polityka regionalna doświadczenia i perspektywy Kraków, 19-20 czerwca

Bardziej szczegółowo

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Profil jednostki, specjalizacja, obszary badawcze Niepubliczna szkoła wyższa o szerokim profilu biznesowym, posiadającą pełne uprawnienia akademickie. Założona w 1993

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Komercjalizacja wiedzy w Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. zasady, możliwe wsparcie i studium przypadku

Komercjalizacja wiedzy w Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. zasady, możliwe wsparcie i studium przypadku Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Komercjalizacja wiedzy w Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. zasady, możliwe wsparcie i studium przypadku Justyna

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA W UCZELNIACH WYŻSZYCH I OŚRODKACH BADAWCZYCH

WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA W UCZELNIACH WYŻSZYCH I OŚRODKACH BADAWCZYCH WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA W UCZELNIACH WYŻSZYCH I OŚRODKACH BADAWCZYCH OFERTA DLA PRZEMYSŁU i nie tylko http://www.uz.zgora.pl Uniwersytet Zielonogórski Uniwersytet Zielonogórski został utworzony 1 września

Bardziej szczegółowo

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Katarzyna Duda Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia 2012 Dotacje na innowacje Spis treści: Czego oczekuje inwestor i jakich pomysłów szuka Biznesplan jak

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Program specjalności dla studentów studiów stacjonarnych I stopnia Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego UŁ nt. EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Opiekun specjalności: dr Artur Sajnóg Katedra

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii Strategiczna Karta Wyników jako element systemu zarządzania efektywnością przedsiębiorstwa Piotr Białowąs Dyrektor Departamentu Strategii Pełnomocnik Zarządu EnergiaPro Koncern Energetyczny SA Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

GreenEvo Akcelerator Zielonych Technologii - rezultaty konkursu (2010-2011)

GreenEvo Akcelerator Zielonych Technologii - rezultaty konkursu (2010-2011) GreenEvo Akcelerator Zielonych Technologii - rezultaty konkursu (2010-2011) Agnieszka Kozłowska Korbicz koordynator projektu GreenEvo Forum Energia - Efekt Środowisko 25.05.2012 GreenEvo Akceleratora Zielonych

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels h Źródła finansowania start-upów Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels Źródła finansowania pomysłów Bez początkowego zaangażowania w przedsięwzięcie własnych środków finansowych pozyskanie finansowania

Bardziej szczegółowo

MASLANKA & Co. PATENTY I ZNAKI TOWAROWE. Logroño - Maj 2012

MASLANKA & Co. PATENTY I ZNAKI TOWAROWE. Logroño - Maj 2012 MASLANKA & Co. PATENTY I ZNAKI TOWAROWE Logroño - Maj 2012 CZYM SIĘ ZAJMUJEMY Oferujemy kompleksowe usługi w zakresie Praw Własności Przemysłowej: zgłoszenia, rejestracja i ochrona w trybie krajowym i

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA

WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA WIELKOPOLSKA IZBA BUDOWNICTWA SIECI GOSPODARCZE - OCENA STANU I PROGNOZA MBA 2009 1 A KONKRETNIE OCENA STANU I PROGNOZA FUNKCJONOWANIA SIECI W OPARCIU O DOŚWIADCZENIA WIELKOPOLSKIEJ IZBY BUDOWNICTWA MBA

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Wprowadzenie istota zarządzania wiedzą Wiedza i informacja, ich jakość i aktualność stają się

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

Uczestnictwo europejskich MŚP w programach B+R

Uczestnictwo europejskich MŚP w programach B+R Uczestnictwo europejskich MŚP w programach B+R Oczekiwania i bariery Paweł Kaczmarek Poznański Park Naukowo-Technologiczny Fundacji UAM w Poznaniu Projekt MAPEER SME MŚP a Programy wsparcia B+R Analiza

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Struktura wykładu Wprowadzenie Wzrost znaczenia sportu jako zjawiska społecznoekonomicznego i politycznego,

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZY NAUKOWIEC

PRZEDSIĘBIORCZY NAUKOWIEC Zapraszamy do udziału w bezpłatnym projekcie szkoleniowym PRZEDSIĘBIORCZY NAUKOWIEC www.spin.pm2pm.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Kraków, dn. 23.11.2010

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

Klaster szansą dla innowacyjności w turystyce

Klaster szansą dla innowacyjności w turystyce Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Klaster szansą dla

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

Transfer technologii z uczelni do przemysłu

Transfer technologii z uczelni do przemysłu Transfer technologii z uczelni do przemysłu Olaf Gajl Podsekretarz Stanu w MNiSW Krzysztof J. Kurzydłowski Podsekretarz Stanu w MNiSW Innowacyjna pozycja Polski (European Innovation Scoreboard 2006) 2005

Bardziej szczegółowo