W numerze. Dzień Akademii Ekonomicznej w Krakowie Nr 5 (5) Dzień Akademii Ekonomicznej. MBA a wyzwania współczesnego biznesu

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W numerze. Dzień Akademii Ekonomicznej w Krakowie 4-5 8-9 16-17 28-29. Nr 5 (5) Dzień Akademii Ekonomicznej. MBA a wyzwania współczesnego biznesu"

Transkrypt

1 czerwiec 2006 Nr 5 (5) W numerze 4-5 Dzień Akademii Ekonomicznej MBA a wyzwania współczesnego biznesu Sprzedaż bezpośrednia w Polsce i na świecie Wielki Brat nie śpi Dzień Akademii Ekonomicznej w Krakowie

2 W NUMERZE 4-5 Dzień Akademii Ekonomicznej str. 3 str. 4-5 str. 6-7 str. 8-9 str. 10 str. 11 str Spis treści Od Rektora Dzień Akademii Ekonomicznej Kraków Kijów Mesyna MBA a wyzwania współczesnego biznesu Są chlubą uczelni! Maestro z powołania Sztuka inwestowania w opcje str. 14 Współczesna Gospodarka i Administracja Publiczna 6-7 Kraków Kijów Mesyna str. 15 str Po co e-learning na Uczelni? Sprzedaż bezpośrednia w Polsce i na świecie str. 18 Nie taki audyt straszny... str Twoje drzwi do kariery str. 19 Na czasie i z sukcesem str Dlaczego upadają polskie przedsiębiorstwa? str. 21 Nowy Statut Uczelni str % w rok, a może szybciej, czyli kontrakty terminowe w praktyce 31 Juwenalia str str. 26 Aktualności Mobilna Europa str. 27 Wydawnictwa str. 27 Piszą o nas str Wielki Brat nie śpi str. 30 Wiedza pod namiotem str. 30 Kraków górą! str. 31 Juwenalia str. 32 Gala Partnerów AIESEC Miesięcznik Akademii Ekonomicznej w Krakowie, czerwiec 2006 Opracowanie: zespół Centrum Rozwoju i Promocji Akademii Ekonomicznej w Krakowie Zdjęcia: Rafał Cygan

3 OD REKTORA Drodzy Państwo, ani się obejrzeliśmy, a już mamy piąty numer naszego miesięcznika. Ta okrągła liczba zbiega się z ważnym tematem przewodnim, jakim jest Dzień Akademii. Relacja z tego wydarzenia zainteresuje zapewne wszystkich, którzy nie mogli w nim uczestniczyć. Bardzo się cieszę, że ta podniosła uroczystość coraz bardziej wrasta w naszą tradycję. Korzystając z okazji, chciałbym raz jeszcze pogratulować naszym pracownikom i studentom, którzy w tym dniu otrzymali dyplomy doktorskie i habilitacyjne oraz nagrody i wyróżnienia. Spośród wielu ważnych tematów poruszanych na następnych stronach chciałbym podkreślić jeszcze obchody 10-lecia współpracy z Kijowskim Narodowym Uniwersytetem Handlowo-Ekonomicznym, z udziałem naszego wspólnego partnera, jakim jest Uniwersytet w Mesynie. Kontakty z tymi uczelniami są bardzo udane i owocne, a związane z nimi perspektywy na przyszłość jeszcze lepsze. Piąty numer gazetki daje prawo do niewielkiego podsumowania. Według mojej (i nie tylko mojej) oceny spełnia ona stawiane przed nią zadania. Wobec wielości spraw dziejących się na naszej Uczelni ta forma komunikowania wydaje się być optymalnym narzędziem przekazywania informacji. Cieszy też fakt, że zaproszenia ze strony redakcji Kuriera do współpracy przy tworzeniu pisma spotykają się z coraz szerszym odzewem i początkowe obawy o to, czy uda się zapełnić zaplanowaną wcześniej minimalną objętość miesięcznika, teraz ustępują problemom w zmieszczeniu wszystkich tematów, które na to zasługują. Ale obyśmy mieli tylko takie problemy! Zachęcam Państwa i zapraszam do jak największej aktywności we współpracy z Kurierem. Korzyści z tego wynoszą wszyscy, w tym także Akademia jako całość, bo nasz miesięcznik trafia do wielu miejsc w Krakowie i w całej Polsce, gdzie buduje nasze dobre imię. Planujemy wydanie numeru lipcowego, ale część z Państwa będzie już wtedy na urlopach już teraz życzę udanego wypoczynku i pogody takiej jak w drugiej połowie czerwca. Pokonującym trudy sesji egzaminacyjnej studentom życzę sukcesów, wszystkich Państwa serdecznie pozdrawiam. Ryszard Borowiecki

4 ŚWIĘTO UCZELNI Dzień Akademii Ekonomicznej Prof. dr hab. Ryszard Borowiecki wręcza Medal Jubileuszu 80-lecia Bohdanowi Klichowi Obchody Dnia Akademii Ekonomicznej w Krakowie są stosunkowo nową tradycją, ale z roku na rok stają się coraz mocniejszym akcentem integrującym środowisko uczelni. W poniedziałek 5 czerwca 2006 roku odbyło się z tej okazji uroczyste posiedzenie Senatu i Rad Wydziałów. Spotkanie otworzył JM Rektor Akademii Ekonomicznej prof. dr hab. Ryszard Borowiecki. W uroczystości udział wzięli przedstawicie władz państwowych i samorządowych, m.in.: I Wicewojewoda Małopolski Andrzej Mucha, Skarbnik Urzędu Miasta dr Lesław Fijał oraz Małopolski Kurator Oświaty Józef Rostworowski oraz Eurodeputowany Bohdan Klich. Wśród znamienitych gości byli także przedstawiciele współpracujących z Akademią Ekonomiczną zagranicznych uczelni: Rektor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Handlowo-Ekonomicznego prof. Anatolij Mazaraki i Prorektor Uniwersytetu w Messynie prof. Alessandro Anastasi. Poniżej przytaczamy obszerne fragmenty przemówienia JM Rektora AE prof. dr. hab. Ryszarda Borowieckiego. Szanowni Państwo! Ubiegłoroczne święto miało charakter szczególny, gdyż przypadało w okresie kulminacji wydarzeń towarzyszących Jubileuszowi naszego 80-lecia. Oficjalnie obchody tego Jubileuszu zostały już zakończone, jednak cały czas jesteśmy świadkami zdarzeń, które mają bliższy lub dalszy z nim związek. Chciałbym w tym miejscu wyrazić satysfakcję z przebiegu tych obchodów, dzięki którym mogliśmy przypomnieć wszem i wobec o tym, co stanowi jeden z najważniejszych atutów Akademii długoletnią historię i wynikający stąd dorobek. One z kolei stanowią o naszym prestiżu i pozycji wśród akademickich szkół w Polsce. Jednym z przejawów trwającego wciąż w naszej świadomości Jubileuszu jest uhonorowywanie naszych dobroczyńców i przyjaciół okolicznościowym Medalem 80-lecia. Dziś także będę miał zaszczyt i przyjemność wręczyć te medale osobom, które okazywały i wciąż okazują nam swoją życzliwość. A skoro o życzliwości mowa, chciałbym raz jeszcze publicznie wyrazić najserdeczniejsze podziękowanie wszystkim osobom i instytucjom, które poprzez różne formy zaangażowania przyczyniły się do tego, że nasz Jubileusz miał tak godny przebieg. Inicjatywy zapoczątkowane w minionym roku nadal przynoszą owoce, które będą trwały przez lata. Mam na myśli choćby ukazanie się dwóch ważnych wydawnictw. Pierwsze to Złota Księga 80-lecia, publikacja ukazująca najważniejszy nasz kapitał ludzi, którzy tworzyli i nadal tworzą rzeczywistość naszej Uczelni. Drugie to mająca się ukazać w najbliższym czasie monumentalna, albumowa monografia naszego kampusu, który tak ze względu na jego historię, jak i niedawne przedsięwzięcia inwestycyjno-remontowe jest naszym powodem do dumy i w znaczny sposób wpływa na postrzeganie Akademii. Na tym polu także nie osiedliśmy na laurach i wykorzystując godną uznania dla jej animatorów aktywność w pozyskiwaniu grantów europejskich na cele inwestycyjne-przeprowadzamy właśnie prace remontowe budynków A, B i C, dzięki czemu zyskają one nową formę zewnętrzną i poprawią swoją funkcjonalność. Zakończymy również renowację Budynku Głównego i jego otoczenia. Zachęcam Państwa do włączenia się w kontynuację naszych działań, które zrodziły się w okresie Jubileuszu i które dotyczą nie tylko podstawowych obszarów działań Akademii nauki, badań i edukacji, lecz również działań o charakterze organizacyjnym i niezapominania o ludziach, którzy budowali zręby naszej Alma Mater, którzy tworzyli jej historię i dzisiaj stanowią o jej znaczeniu. Do tych przedsięwzięć bezsprzecznie należy zaliczyć piękną uroczystość, jaka odbyła się w sobotę. Dzięki inicjatywie pracowników Wydziału Towaroznawstwa, życzliwości rodziny Pana prof. Mieczysława Mysony i właścicieli kamienicy przy ul. Michałowskiego 2 za co w tym miejscu wszystkim Państwu serdecznie dziękuję odsłoniliśmy tablicę pamiątkową ku czci prof. Mieczysława Mysony Rektora naszej uczelni w latach Dzisiejsze święto według wszelkiego prawdopodobieństwa jest ostatnim, które obchodzimy jako Akademia Ekonomiczna w Krakowie. Jak większości z Państwa wiadomo, na podstawie podjętej jednogłośnie w listopadzie ub.r. uchwały Senatu, ubiegamy się o nadanie szkole statusu uniwersyteckiego. W chwili obecnej, po uzyskaniu pozytywnej opinii Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, oczekujemy na zakończenie uzgodnień międzyresortowych i uchwalenie przez Sejm stosownej ustawy. Mam nadzieję, że nadchodzący rok akademicki zainaugurujemy wyjątkowo uroczyście jako pierwszy w historii rok funkcjonowania Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Szybka droga tej inicjatywy wynika z bezsporności naszych aspiracji w tym zakresie. Jesteśmy bowiem największą pod względem liczby studentów publiczną uczelnią ekonomiczną w tej części Europy, na której biorąc pod uwagę wszystkie formy kształcenia wiedzę zdobywa ponad 21 tysięcy studentów. O jakości naszego kształcenia i prestiżu najlepiej świadczy stale wzrastające zainteresowanie naszą ofertą dydaktyczną. W 2004 roku mówiliśmy o 40-procentowym przyroście liczby kandydatów, w minionym roku zaś liczba ta była większa o kolejne 50% w stosunku do 2004 roku. Łączna liczba kandydatów na studia stacjonarne w roku akademickim 2005/2006 wyniosła bez mała 8 tys. osób, uwzględniając również studia niestacjonarne, liczba kandydatów przekroczyła 12,5 tys. osób. Najbardziej popularnymi kierunkami studiów były Finanse i bankowość 9 kandydatów na jedno miejsce, Stosunki międzynarodowe ponad 5 osób na jedno miejsce, Ekonomia ponad 4 osoby na jedno miejsce. Miniony rok przyniósł zgodę Ministerstwa na uruchomienie tylko w naszej uczelni i w SGH tzw. unikatowego kierunku studiów Gospodarka i administracja publiczna. Jestem przekonany, że będzie on cieszył się wielkim zainteresowaniem i zapewne stanie się wkrótce jednym ze sztandarowych składników naszej oferty. Aktualnie na 4 wydziałach prowadzimy 10 kierunków studiów stacjonarnych i niestacjonarnych licencjackich i magisterskich, 62 kierunki studiów podyplomowych, studia MBA, studia doktoranckie i pedagogiczne, studia w języku angielskim, 10 zamiejscowych ośrodków dydaktycznych to są liczby i fakty, które mówią same za siebie. Sukcesy na polu dydaktyki można mierzyć dwojako: albo poprzez lokowanie się w niezależnych rankingach, albo poprzez wyniki uzyskiwane przez naszych studentów i absolwentów. W obu konkurencjach mamy powody do satysfakcji. W rankingu szkół wyższych 2006, przeprowadzonym przez tygodnik Wprost, zajęliśmy 2. miejsce wśród publicznych uczelni ekonomicznych. Nasza uczelnia ustąpiła tu pola jedynie Szkole Głównej Handlowej i awansowała o jedną pozycję wyżej w porównaniu z rokiem poprzednim. W rankingu przeprowadzonym przez tygodnik Newsweek nasza Akademia uplasowała na 8. miejscu wśród stu najlepszych polskich szkół wyższych. Czas nie pozwala wymieniać tu z imienia i nazwiska wszystkich studentów laureatów konkursów na prace magisterskie, na projekty strukturalne w ramach programów unijnych, konkursów menedżerskich, w tym o charakterze międzynarodowym, takich jak np. Euromanager, którego jubileuszową, 25. edycję w Lizbonie w 2005 roku wygrali właśnie nasi studenci jest ich naprawdę wielu i wszystkim im pragnę z tego miejsca złożyć serdeczne gratulacje, a jednocześnie podziękowania za rozsławianie dobrego imienia naszej Akademii. O naszym prestiżu świadczą też udział i pełnione funkcje przez pracowników Akademii w towarzystwach naukowych i zawodowych, Komitetach Naukowych PAN, ciałach doradczych i eksperckich. Jako spektakularny przykład takiej publicznej obecności wymienię tylko członkostwo trójki naszych profesorów w Radzie Polityki Pieniężnej. Niezwykle istotnym obszarem działania Uczelni jest zaawansowana współpraca międzynarodowa. Prawie 150 umów z zagranicznymi placówkami, wymiana pracowników naukowych i studentów skutkująca uzyskiwaniem podwójnych dyplomów, wspólne sympozja, konferencje i wydawnictwa to fakty poświadczające nasze pełnoprawne funkcjonowanie w europejskiej i nie tylko wymianie myśli.

5 ŚWIĘTO UCZELNI Nie zapominajmy o naszych najlepszych ambasadorach absolwentach Akademii, którzy zdobytą u nas wiedzę niosą na cały świat. Chcielibyśmy, aby pożytek z nich czerpała przede wszystkim nasza Ojczyzna, jednak realia współczesnego świata, czyniące go otwartym, nakazują nam przyjmować to zjawisko z pewną dozą spokoju. Po stronie plusów w aspekcie międzynarodowej współpracy zapisujemy także coraz szersze kontakty z uczelniami mającymi znaczne doświadczenie i dorobek w kształceniu menedżerów. Nasze studia MBA zyskały w tym roku kolejnego prestiżowego partnera jedną z najlepszych szkół biznesowych w Europie St. Gallen ze Szwajcarii. W tym roku Akademia, jako jedyna polska uczelnia, przystąpiła do Stowarzyszenia Aleksander von Humboldt sieci europejskich i południowoamerykańskich szkół wyższych, która organizuje corocznie konferencje naukowe dotyczące problematyki zarządzania organizacją i biznesem. W warunkach polskiej obecności w Unii Europejskiej nie zapominamy o włączaniu się w międzynarodowe programy badawcze, dydaktyczne, a także kształcenia i szkolenia zawodowego zarówno dla studentów, jak i pracowników. Ze względu na ramy czasowe wystąpienia nie jestem w stanie wymienić wszystkich projektów, w których uczestniczymy. Niech wystarczą sumujące je liczby ponad 40 projektów, których wymiar finansowy odpowiada wysokości połowy budżetu całej Uczelni. Ostatnie miesiące przyniosły również wyraźny postęp w dziedzinie szeroko rozumianej promocji Uczelni. W obszarze wewnętrznym ważne jest powołanie do życia nowego czasopisma uczelnianego, które dostarcza informacji o całym spektrum wydarzeń związanych z działalnością naukową, dydaktyczną, aktywnością studentów oraz o innych sprawach istotnych dla naszej społeczności. Rozsyłane do wielu miejsc przyczynia się także do budowania naszego pozytywnego wizerunku zewnętrznego, w czym również odnotowujemy stały postęp dzięki coraz lepszym i kompetentnym kontaktom z mediami. Obecnym tu ich przedstawicielom bardzo dziękuję za życzliwą współpracę. Szczególnie ciepłe słowa kieruję pod adresem Dziennika Polskiego, z którym współpraca jako z patronem medialnym układa się naszym zdaniem w sposób modelowy. Na polu promocji i budowania wizerunku mamy dalsze ambitne plany, z których na pierwszym miejscu należy wymienić odnowienie naszej witryny internetowej, przy której prace są już zaawansowane, a ich efekty będą widoczne wraz z początkiem nowego roku akademickiego. Z przytoczonych faktów wynika, że uczelnia nasza wyróżnia się swoimi przedsięwzięciami i w wymiarze obiektywnym zasługuje na to, żeby być Uniwersytetem Ekonomicznym. Jako sprawę oczywistą traktuję to, że spełniamy wszelkie kryteria formalne związane z uprawnieniami do nadawania stopni naukowych doktora. Święto Uczelni obchodzimy w formie otwartego, uroczystego posiedzenia Senatu i Rad Wydziałów, ponieważ jednym z najistotniejszym jego elementów są promocje doktorskie i habilitacyjne. Świadczą one najlepiej o aktywności naukowej każdej uczelni i jej pracowników. Co prawda jest to święto każdej z promowanych osób, uwieńczenie ich wieloletniej pracy oraz ambicji, ale jednocześnie składają się one na dorobek całej Akademii, której podstawową wartością jest potencjał intelektualny związanych z nią ludzi. On właśnie znajduje swój formalny wyraz w nadawanych stopniach naukowych, które następnie są przywoływane przez każdą szkołę jako dowód jej wysokiego poziomu. Tak samo czynimy i my, dlatego, oprócz gratulacji, które już teraz Wam, Szanowni Państwo, składam, wyrażam też wdzięczność i słowa podziękowania za Wasz wkład w budowanie dorobku naszej Uczelni. Dziękuję też wszystkim, którzy przyczynili się do tego, że Wasza praca mogła znaleźć oczekiwany finał promotorom, współpracownikom i Waszym najbliższym, którzy wspierali Was w wysiłku twórczym. Święto dzisiejsze jest też okazją do wyróżnienia naszych najlepszych absolwentów. Państwu także serdecznie gratuluję i również dziękuję za wspaniałe wyniki w nauce i już teraz za to, że poniesiecie w Polskę i w świat sławę Akademii Ekonomicznej, jawiąc się w miejscach swojej pracy jako ludzie światli, uczciwi i mądrzy. Przy okazji świąt składamy sobie życzenia. Niech i mnie będzie zatem wolno przekazać w pierwszej kolejności Państwu, Drogie Koleżanki i Drodzy Koledzy pracownicy Akademii najserdeczniejsze życzenie zdrowia i osobistego szczęścia. Wszak to w życiu człowieka są sprawy najważniejsze. Na płaszczyźnie zawodowej życzę satysfakcji z wykonywanej pracy, wzajemnego szacunku, zrozumienia i życzliwości. Naszym młodym przyjaciołom studentom AE życzę, aby chłonąc wiedzę, nie zapominali o tym, że w życiu człowieka liczą się również i inne wartości takie jak uczciwość, lojalność, skromność, kompetencje. I że pieniądz, wokół którego kręci się świat i który stanowi treść naszych ekonomicznych nauk, nie decyduje o szczęściu. Zapamiętajcie sobie złotą myśl chyba bizantyjską że pieniądz jest dobrym sługą, ale złym panem. Wszystkim członkom naszej akademickiej społeczności życzę, aby nasza Akademia, a wkrótce Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, stawała się miejscem coraz bardziej przyjaznym, zbliżającym ludzi do siebie i zarazem przyciągającym wszystko, co najlepsze. Z serdecznymi pozdrowieniami zwracam się do naszych gości i przyjaciół. Dziękuję za okazywane zrozumienie i współpracę. Dziękuję, że jesteście tu z nami dzisiaj, że możemy na Was liczyć. Niech tak będzie zawsze. Vivat Academia! Przemawiający I Wicewojewoda Małopolski Andrzej Mucha podkreślił, że Akademia Ekonomiczna zawdzięcza swój sukces i ogromną popularność nowoczesnym, kreatywnym metodom dydaktycznym. To właśnie wyróżnia Akademię na tle innych polskich uczelni, że jest niezwykle elastyczna i nastawiona na potrzeby studenta i rynku. Proponowany program dydaktyczny ulega ciągłej modernizacji. Kierunki tego procesu wyznacza systematyczny monitoring kierunków gospodarki w kraju i na świecie oraz faktyczne zapotrzebowanie na rynku pracy. Strategii działania i elastyczności może Państwu pozazdrościć niejedna wiodąca firma wyraził swoje uznanie Andrzej Mucha. Jednym z najistotniejszych elementów Święta Uczelni były promocje doktorskie i habilitacyjne. W tym roku Akademia Ekonomiczna wzbogaciła się o 7 nowych doktorów habilitowanych oraz 38 doktorów. Habilitacje otrzymali na Wydziale Zarządzania: dr hab. Anna Malina i dr hab. Renata Oczkowska, na Wydziale Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych: dr hab. Anna Chmielak, dr hab. Ewa Miklaszewska, dr hab. inż. Mariusz Kudełko, dr hab. Ewa Grzegorzewska-Ramocka. List gratulacyjny z okazji habilitacji zewnętrznej otrzymał dr. hab. Robert Jakimowicz z Wydziału Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych. Na Wydziale Zarządzania doktoraty otrzymali: dr Krzysztof Machaczka, dr Monika Papież, dr inż. Izabela Cichocka, dr Grażyna Plichta, dr inż. Sylwia Potocka-Lewicka, dr Krzysztof Woźniak, dr Hubert Obora, dr Przemysław Stach, dr Katarzyna Szymczyk-Madej, dr Dorota Dejniak, dr Maria Chrząszcz, dr Artur Żuwała, dr Sławomir Śmiech, dr Sabina Denkowska, dr Urszula Bukowska; na Wydziale Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych: dr Joanna Garlińska-Bielawska, dr Artur Pollok, dr Marcin Zawicki, dr Monika Murzyn, dr Katarzyna Tarnawska, dr Marek Maciejewski, dr Marek Dąbrowski, dr inż. Bożena Kaczmarska, dr Anna Dybała, dr Robert Włodarczyk, dr Agnieszka Pichur; na Wydziale Towaroznawstwa: dr Barbara Błyskal, dr inż. Artur Kraus, dr inż. Urszula Balon; na Wydziale Finansów: dr Grażyna Musialik, dr Dariusz Woźniak, dr inż. Agnieszka Janik, dr inż. Anita Szyguła, dr Dorota Miłek, dr Krzysztof Jonas. Listy gratulacyjne za doktoraty zewnętrzne wręczono dr Katarzynie Owsiak, dr Joannie Krasodomskiej i dr. Filipowi Grzegorczykowi. Uroczystość była okazją do wręczenia dyplomów najlepszym absolwentom uczelni oraz laureatom III Konkursu Menedżerskiego, a także certyfikatów Języków Obcych AE w Krakowie. Certyfikaty Języków Obcych AE z języka angielskiego otrzymali: Jarosław Jasnosz, Marcin Sitko, Karolina Lesińska, Michał Guroś i Artur Stëinbock, który był nieobecny na uroczystości, ponieważ aktualnie przebywa na stypendium zagranicznym. Wśród osób wyróżnionych medalem 80-lecia Akademii znalazła się absolwentka tej uczelni, Katarzyna Rogowiec, dwukrotna złota medalistka ostatniej paraolimpiady w Turynie, Eurodeputowany Bohdan Klich oraz Wojewoda Małopolski Witold Kochan. Dzień Akademii Ekonomicznej w Krakowie jest obchodzony od 2000 roku, na pamiątkę utworzenia w 1925 roku Wyższego Studium Handlowego w Krakowie. Datę tę uważa się za początek istnienia dzisiejszej Akademii. W tym roku wyjątkowo ze względu na wizytę papieża Benedykta XVI uroczystość przełożono na 5 czerwca. Prof. dr hab. Andrzej Szromnik wręcza Certyfikat Języków Obcych AE

6 WYDARZENIA Kraków Kijów Mesyna Międzynarodowe sympozjum naukowe Przedsiębiorstwa i przedsiębiorczość wobec procesów globalizacji i integracji europejskiej wyzwania ekonomiczne, prawne i społeczne Akademia Ekonomiczna w Krakowie od 10 lat współpracuje z Kijowskim Narodowym Uniwersytetem Handlowo-Ekonomicznym. W 2003 roku zawarto porozumienie trójstronne pomiędzy Uniwersytetem w Kijowie, Uniwersytetem w Mesynie i Akademią Ekonomiczną w Krakowie. W tym roku po raz czwarty przedstawiciele obu uczelni spotkali się w gronie poszerzonym o naukowców z Uniwersytetu w Mesynie na międzynarodowym sympozjum, by podzielić się wynikami swoich badań i osiągnięciami naukowymi w zakresie ekonomii i biznesu. Sympozjum otwarły wystąpienia powitalne Rektora AE w Krakowie prof. dr. hab. Ryszarda Borowieckiego, Rektora Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Handlowo-Ekonomicznego prof. Anatolija Mazarakiego oraz Prorektora ds. Współpracy Międzynarodowej Uniwersytetu w Mesynie prof. Alessandro Anastasiego. Wszyscy mówcy w swoich wystąpieniach podkreślali wartość współpracy naukowej i związków przyjaźni pomiędzy krajami odległymi geograficznie, lecz bliskimi kulturowo. Profesor Alessandro Anastasi wyraził nadzieję, że te kontakty polsko-ukraińsko-włoskie staną się fundamentem nowej Europy, a ekonomia i gospodarka będą platformą wspólnego rozwoju. Profesor Anastasi wręczył medale okolicznościowe Uniwersytetu w Mesynie prof. dr. hab. Ryszardowi Borowieckiemu, dr. Jarosławowi Kaczmarkowi i dyr. Tomaszowi Rojkowi. Wśród gości znaleźli się m.in.: ambasador Ukrainy w RP Olexander Motsyk, Konsul Generalny Ukrainy w Krakowie Michajło Brodowicz oraz Dyrektor Włoskiego Instytutu Kultury w Krakowie Giovanni Sciola. Ambasador Olexander Motsyk w swoim przemówieniu wyraził nadzieję na szybkie dołączenie Ukrainy do grona państw Unii, mówiąc, że przyszłość tego ze swej istoty europejskiego kraju zależy od ekonomistów. Sympozjum podzielone było na trzy sesje. Pierwszą przygotował Uniwersytet w Mesynie, a poprowadził ją Rektor AE prof. dr hab. Ryszard Borowiecki. Profesor Pietro Navarra wystąpił z referatem na temat poziomu inwestycji zagranicznych w ramach Unii Europejskiej w zależności od jakości administracji i stopnia korupcji. Na podstawie analizy wyników badań przeprowadzonych wspólnie z uczonymi z Pensylwanii i Singapuru profesor Navarra doszedł do wniosku, że atrakcyjność danego kraju dla inwestora zagranicznego zależy przede wszystkim od funkcjonowania instytucji politycznych i społecznych, natomiast poziom korupcji jest wynikiem efektywności działania rządu. Profesor Aldo Magazzu z Uniwersytetu w Mesynie przedstawił problem ochrony praw pracowniczych we Włoszech i opowiedział o efektach przeprowadzonej w tym zakresie reformy. Oprócz wiedzy naukowej, opartej na badaniach, profesor Magazzu posiada również ogromne doświadczenie praktyczne zgromadzone przez lata pracy w organach nadzorowania i ochrony praw pracowniczych. Profesor Alessandro Anastasi poruszył temat ochrony pracowników w sytuacji łączenia się przedsiębiorstw. Wyraził on przekonanie o potrzebie stworzenia globalnego prawa pracy. Drugą sesję, którą wypełniły referaty gości z Ukrainy, poprowadził profesor Aldo Magazzu. Pierwszy wystąpił profesor Anatolij Mazaraki, który mówił o gospodarczej wymianie zagranicznej Ukrainy. Przypomniał, że Ukraina na skutek przeprowadzonych zmian uzyskała status państwa o gospodarce rynkowej, a rozwój handlu międzynarodowego wzmacnia jej rolę w świecie. Profesor Valentina Pastukhova omówiła zagadnienia współczesnej filozofii zarządzania. Na początku swojego wystąpienia wyraziła przekonanie, że integracja w sferze naukowej będzie wyprzedzać integrację gospodarczą. Podkreślała konieczność opartego o wiedzę, zrównoważonego i bezpiecznego rozwoju przedsiębiorstw, ich aktywnego reagowania na zmieniającą się sytuację. Zarządzanie zmianą i zarządzanie wiedzą jest właściwym współczesnym czasom podejściem do zarządzania przedsiębiorstwem oraz ważnym czynnikiem konkurencyjności. Sesję zakończyło wystąpienie profesor Larysy Ligonenko, która poruszyła temat rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw na Ukrainie. W ostatnich latach zauważalna Profesor Alessandro Anastasi Profesor Anatolij Mazaraki jest niekorzystna tendencja do zmniejszania się ilości takich firm oraz do spadku poziomu zatrudnienia w sektorze małego biznesu. Nauka powinna wspierać rozwój małej przedsiębiorczości poprzez wprowadzanie nowoczesnych systemów zarządzania, technologii, doskonalenie kadr, tworzenie centrów intelektualnych i szkoleniowych. Ostatnią sesję wypełniły wystąpienia profesorów Akademii Ekonomicznej w Krakowie, a poprowadził ją profesor Anatolij Mazaraki z Kijowskiego Uniwersytetu Handlowo-Ekonomicznego. Prof. dr hab. Andrzej Szromnik, Prorektor ds. Studenckich

7 WYDARZENIA i Kształcenia, omówił zagadnienie globalizacji handlu hurtowego. Przedstawił prawidłowości w zakresie zmian różnorodnych typów rozwiązań instytucjonalnych w handlu hurtowym, uwzględniając nowe, ekspansywne formy organizacji pośrednictwa handlowego. Prof. dr hab. Stanisław Chomątowski dokonał analizy kierunków rozwoju przedsiębiorstw w Polsce w latach , a dr Andrzej Jaki wystąpił z prezentacją Nowe wyzwania dla zarządzania przedsiębiorstwem XXI wieku. Zdaniem dr. Jakiego w warunkach nowej gospodarki podstawą wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstwa jest przede wszystkim umiejętne wykorzystanie aktywów niematerialnych w postaci informacji, nowoczesnych technologii i rozwiązań organizacyjnych oraz kapitału intelektualnego. Spotkanie zakończył panel dyskusyjny. W drugim dniu sympozjum podsumowano 10-letni okres współpracy pomiędzy Akademią Ekonomiczną w Krakowie i Uniwersytetem w Kijowie. W ciągu tego okresu z możliwości wymiany skorzystało ok. 60 pracowników i ok. 40 studentów z obydwu uczelni. W 2003 roku zawarto porozumienie trójstronne pomiędzy Uniwersytetem w Kijowie, Uniwersytetem w Mesynie i Akademią Ekonomiczną w Krakowie. Zgodnie z jego postanowieniami partnerzy prowadzą współpracę naukową w zakresie ekonomii, prawa, zarządzania i finansów, a rezultaty wspólnej aktywności badawczej są weryfikowane na corocznym seminarium oraz publikowane w formie wydawnictwa książkowego. Prof. dr hab. Janusz Teczke, Prorektor ds. Badań Naukowych i Współpracy Międzynarodowej AE, zaprezentował wspólną publikację jubileuszową Procesy transformacji w Polsce i na Ukrainie, której był redaktorem naukowym (więcej informacji o książce w dziale Wydawnictwa na s. 27). W trakcie spotkania podpisano nową umowę pomiędzy Akademią Ekonomiczną w Krakowie a Kijowskim Narodowym Uniwersytetem Handlowo-Ekonomicznym, mającą na celu kontynuację i dalszy rozwój wzajemnych kontaktów. Obydwie uczelnie przewidują współpracę w ramach programów oferowanych przez Unię Europejską oraz instytucje światowe, prowadzenie wspólnych projektów edukacyjnych oraz nie wykluczają żadnej z form potencjalnej współpracy. Umowa będzie obowiązywała przez 5 lat, a po jej wygaśnięciu obydwie strony zobowiązują się rozważyć jej przedłużenie. W trakcie spotkania Rektor AE w Krakowie prof. dr hab. Ryszard Borowiecki wręczył dyplomy przedstawicielom Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Handlowo-Ekonomicznego. Otrzymali je: profesor Anatolij Mazaraki Rektor Uniwersytetu w Kijowie, profesor Valentina Pastukhova Prorektor ds. Badań Naukowych i Innowacji, profesor Nadiya Kyslyak Dziekan Wydziału Towaroznawstwa, profesor Larysa Ligonenko Kierownik Katedry Ekonomii i Przedsiębiorczości, profesor Lyubov Napadovska Kierownik Katedry Rachunkowości, profesor Tetyana Melnyk Zastępca Kierownika Katedry Zarządzania Międzynarodowego oraz profesor Liudmyla Gorokhova Kierownik Działu Współpracy z Zagranicą. Profesor Anatolij Mazaraki otrzymał ponadto Medal Jubileuszu 80-lecia Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Przedstawiciele Akademii Ekonomicznej w Krakowie zostali uhonorowani dyplomami Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Handlowo-Ekonomicznego. Profesor Mazaraki wręczył dyplom Rektorowi prof. dr. hab. Ryszardowi Borowieckimu, Prorektorom: prof. dr. hab. Andrzejowi Szromnikowi i prof. dr. hab. Januszowi Teczke, Kierownikowi Katedry Rachunkowości prof. dr. hab. Mieczysławowi Dobii, prof. dr. hab. Ignacemu Dudzie z Katedry Towaroznawstwa Przemysłowego, prof. dr. hab. Jerzemu Mikułowskiemu Pomorskiemu Kierownikowi Katedry Studiów Europejskich oraz Agnieszce Nawrockiej Kierownikowi Działu Współpracy z Zagranicą. Rektor Ryszard Borowiecki otrzymał z rąk profesora Mazarakiego Medal im. Petera Mohyły Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy. Medalem tym są wyróżniani pracownicy naukowi i naukowo-dydaktyczni za znaczący osobisty wkład w rozwój edukacji, za osiągnięcia w organizacji nauczania, sukcesy w pracy naukowo-badawczej, rozwijanie kwalifikacji kadry naukowo-dydaktycznej, tworzenie podręczników i materiałów dydaktycznych dla szkół wyższych. Prof. dr hab. Ryszard Borowiecki jest trzecim Polakiem, uhonorowanym tym medalem. Wniosek o przyznanie nagrody wnoszą do Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy, centralne organy władzy wykonawczej, Ministerstwo Edukacji i Nauki Autonomicznej Republiki Krym, Akademia Nauk Pedagogicznych Ukrainy, związki zawodowe pracowników nauki, szkoły wyższe. Do podania zawsze dołącza się informację o konkretnych osiągnięciach osoby są one podstawą do rozpoczęcia postępowania o przyznanie medalu. Wniosek o przyznanie medalu wnoszą zwykle współpracownicy osób nagradzanych albo ich instytucje zarządzające. Wyróżnienie kandydatów odbywa się w sposób otwarty. Decyzję o przyznaniu nagrody uchwala Kolegium Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy, zatwierdza minister, a decyzję o przyznaniu medalu publikuje w gazecie Edukacja Ukrainy. Razem z medalem jest wręczane poświadczenie (dyplom), zatwierdzony przez Ministerstwo Edukacji i Nauki Ukrainy. Współpraca Akademii Ekonomicznej w Krakowie z uczelniami Ukrainy i Włoch jest doskonałym przykładem budowania integracji europejskiej na płaszczyźnie gospodarczej i politycznej w oparciu o wymianę osiągnięć naukowych. Prof. dr hab. Janusz Teczke prezentuje publikację jubileuszową Procesy transformacji w Polsce i na Ukrainie Tablica pamiątkowa ku czci prof. zw. dr. Mieczysława Mysony, odsłonięta 3 czerwca na ścianie kamienicy przy ul. Michałowskiego 2.

8 WYDARZENIA MBA a wyzwania współczesnego biznesu II ogólnopolski Kongres MBA Studia MBA to intensywny międzynarodowy program nauczania z zakresu zarządzania i biznesu przeznaczony, dla osób zajmujących stanowiska kierownicze. Absolwenci tych studiów to osoby aktywnie uczestniczące w kształtowaniu gospodarki, liderzy biznesu wytyczający nowe trendy i praktyki. Integracja środowiska menedżerów, których ścieżka rozwoju zawodowego łączy się ze studiami MBA to idea ogólnopolskiego Kongresu MBA zorganizowanego przez Szkołę Przedsiębiorczości i Zarządzania Akademii Ekonomicznej w Krakowie. W tegorocznej edycji kongresu uczestniczyło 160 przedstawicieli nauki i biznesu. Trwające 2 dni wykłady i dyskusje były okazją do poszerzenia horyzontów naukowych oraz wymiany doświadczeń i poglądów. Przyjęta w ubiegłym roku formuła zestawienia praktycznych i teoretycznych aspektów każdego zagadnienia została w tym roku poszerzona o tematyczne panele dyskusyjne dotyczące edukacji menedżerskiej w Polsce, nowych koncepcji zarządzania, w tym zarządzania zintegrowanego i międzynarodowego, aspektów prawno-finansowych, przedsiębiorczości i innowacji oraz społecznej odpowiedzialności biznesu. Interaktywne panele w ramach poszczególnych tematów były okazją do prezentacji naszych zagranicznych partnerów, z którymi realizujemy studia MBA. W panelu Grand Valley State University ze Stanów Zjednoczonych ze swoimi prezentacjami wystąpili: prof. Mark Schaub oraz Keith Buck, Dyrektor Quality Assurance Grand Rapid Foam Technologies. St. Gallen Business School ze Szwajcarii reprezentowali: Prof. Dr. Dres. h.c. Knut Bleicher, Dr. oec. HSG Christian Abegglen, Dyrektor szkoły oraz lic. oec. HSG SGBS Nikolaus Storz, a Stockholm University School of Business ze Szwecji: prof. Carl Norrbom i prof. Tony Fang. II Kongres MBA pod hasłem MBA a wyzwania współczesnego biznesu uroczyście otworzył Rektor Akademii prof. dr hab. Ryszard Borowiecki. Wykład inauguracyjny Dochodowy musi odejść. O potrzebie zasadniczej zmiany systemu podatkowego wygłosił dr Robert Gwiazdowski z Centrum im. Adama Smitha. Krytyka systemu podatkowego obowiązującego obecnie w Polsce spotkała się z ogromnym zainteresowaniem słuchaczy, którzy jednomyślnie poparli postulat zlikwidowania podatku dochodowego i zastąpienia go podatkami pośrednimi. Edukacja menedżerska Prof. Tony Fang - Stockholm University School of Business Dobry program MBA powinien przyciągać najlepszych kandydatów i potem lokować ich w najlepszych firmach na najlepszych stanowiskach powiedział Przemysław Vonau z A.T. Kearney, wiodącej na świecie firmy konsultingowej. Studia MBA są warunkiem koniecznym kariery menedżerskiej przekonywał na przykładzie własnego doświadczenia Adam Pawłowicz, Prezes Zarządu RUCH SA. Bez narzędzi, w jakie wyposażyły mnie te studia, nigdy nie podjąłbym się reorganizacji firm, które znajdowały się na skraju upadku. Dzięki zdobytym umiejętnościom menedżerskim udało mi się je uratować powiedział. W trakcie kongresu zaprezentowano dwie drogi kariery menedżerskiej: studia MBA oraz międzynarodowe potwierdzenie kwalifikacji zawodowych certyfikatem ACCA. Association of Chartered Certified Accountants jest największym na świecie stowarzyszeniem osób świadczących usługi w zakresie doradztwa biznesowego. Przygotowanie się do egzaminu w przeciwieństwie do studiów MBA wymaga samodzielnej pracy. Jednak podjęcie decyzji o wyborze ACCA lub MBA jest kwestią indywidualną. Panel poświęcony edukacji menedżerskiej w Polsce poprowadził prof. dr hab. Aleksy Pocztowski z Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Problemy związane z kształceniem menedżerów oraz kierunki ich rozwiązania były tematem wykładu prof. dr. hab. Piotra Płoszajskiego, Prorektora Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. W swojej prezentacji zatytułowanej Paradoksy edukacji menedżerskiej profesor Płoszajski przedstawił swoją opinię dotyczącą konieczności zreformowania systemu edukacji menedżerów adekwatnie do zmian zachodzących w gospodarce. W dydaktyce zarządzania napotykamy na wiele trudności i paradoksów, ponieważ jest to dziedzina o charakterze kontekstowym, w której nie funkcjonują niepodważalne zdania twierdzące. Jak uczyć strategii i metod, gdy nie znamy problemów, które postawi przed studentami zmieniająca się gospodarka to jedno z ważniejszych pytań stojących przed wykładowcami. Edukacja menedżerska nie może ograniczać się tylko do faktów ekonomicznych ani do podawania matematycznych modeli, ponieważ wszelkie skróty poznawcze wiążą się z ryzykiem błędów decyzyjnych powiedział profesor Płoszajski. Programy nauczania powinny być skonstruowane w sposób interdyscyplinarny i ukierunkowane na rozwiązywanie realnych problemów. Przekazywanie informacji trzeba zastąpić uczeniem wartości, zmienianiem stanu umysłu. Dobre studia MBA muszą dawać to, co obiecują: doskonałe umiejętności oraz awans i wysokie zarobki powiedział profesor Płoszajski, który zachęcał do studiowania tylko w najlepszych szkołach biznesu. Po czym rozpoznać taką szkołę? Należy kierować się rankingami szkół, ale tylko takimi, które biorą pod uwagę istotne kryteria oceny. Jako pozytywny przykład profesor wymienił ranking Financial Times z 2005 roku, który brał pod uwagę opinię absolwentów na temat przydatności studiów MBA po 3 latach od ich ukończenia oraz ranking Newsweeka z 2006 roku, odwołujący się do opinii pracodawców zatrudniających absolwentów tych studiów. Praktyka biznesu Ważny punkt programu kongresu stanowią zawsze prezentacje praktyków biznesu. Przemysław Vonau z A.T. Kearney wystąpił z wykładem na temat innowacyjnych strategii dla gospodarki i przedsiębiorstw polskich. Według badań A.T.Kearney, Polska zajmuje piąte miejsce na świecie pod względem atrakcyjności rynku. Zdaniem Przemysława Vonau droga polskich przedsiębiorstw do sukcesu na rynku krajowym i poza jego granicami wiedzie przez nisze. Wśród najbardziej atrakcyjnych polskich nisz regionalnych wymienił zdrową żywność i ekologiczne rolnictwo, górnictwo węgla kamiennego oraz turystykę kwalifikowaną. Intencją A.T. Kearney jest znalezienie w Polsce kilku firm niszowych, które mogłyby być atrakcyjne w skali światowej. Maciej Skocz z Centrum Jasnogórska 44 przeprowadził analizę charakterystyk klientów na podstawie danych o zawartych z nimi transakcjach. Analiza została wykonana na podstawie rzeczywistych danych gromadzonych w trakcie 3 lat w jednej z polskich firm informatycznych, sprzedających swoje produkty przez pośredni kanał dystrybucji. Dzięki segmentacji klientów, adekwatnej do otrzymanych charakterystyk, uzyskano praktyczną możliwość precyzyjnego zarządzania merketingowego dużą grupą odbiorców w analizowanej firmie. Szczególnie interesujące było wystąpienie Andrzeja Jasienickiego, Dyrektora Finansowego MCI Management SA, który podzielił się swoją wiedzą i doświadczeniem z zakresu Venture Capital w Polsce finansowanie przedsięwzięć we wczesnych etapach rozwoju. Andrzej Jasienicki podkreślił rolę, jaką we wczesnym etapie rozwoju przedsięwzięcia odgrywają tzw. aniołowie biznesu. Terminem tym określa się zamożne osoby prywatne posiadające duże doświadczenie w biznesie, które oprócz wiedzy

9 WYDARZENIA i kapitału udostępniają swoje kontakty biznesowe. Pomimo bardzo drogiego źródła kapitału robienie biznesu z Venture Capital opłaca się podsumował Dyrektor Finansowy MCI Management SA. Daje to możliwość realizacji bardzo ryzykownych przedsięwzięć oraz zapewnia pomoc doświadczonych pracowników funduszu w zarządzaniu. Etyka w biznesie II ogólnopolski Kongres MBA zakończyły rozważania na temat społecznej odpowiedzialności biznesu. Na pytanie, czy jest to tylko moda czy nowy model prowadzenia działalności gospodarczej, próbowali odpowiedzieć prof. dr hab. Janusz Teczke Prorektor ds. Badań Naukowych i Współpracy Międzynarodowej AE w Krakowie, dr hab. Janina Filek, prof. AE w Krakowie, prof. dr hab. Wojciech Gasparski z Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego w Warszawie oraz Dorota Adamska PR Manager w BP Polska. Społeczna odpowiedzialność biznesu (Social Corporate Responsibility) jest to koncepcja, według której przedsiębiorstwa dobrowolnie Od lewej: prof. dr hab. Aleksy Pocztowski Dziekan Wydziału Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych AE w Krakowie, Adam Pawłowicz Ruch SA, prof. dr hab. Piotr Płoszajski Prorektor Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Gustwa Duda ACCA Poland Executive Committee Prof. Dr. Dres. h.c. Knut Bleicher St. Gallen Business School uwzględniają aspekty społeczne i ekologiczne swoich działań. Bycie społecznie odpowiedzialnym, zdaniem profesor Filek, oznacza nie tylko spełnienie oczekiwań prawnych, ale również wychodzenie ponad to i większe inwestowanie w zasoby ludzkie, środowisko i relacje z interesariuszami. U źródeł odpowiedzialności społecznej biznesu leży świadomość konieczności zrównoważonego rozwoju zmierzającego do poprawy jakości życia. Człowiek nie jest sam Tradycją kongresu stała się już aukcja charytatywna Człowiek nie jest sam. W ubiegłym roku pieniądze z licytacji prac prof. Wiktora Zina oraz dwóch fotografików krakowskich przekazano na rzecz chorego na stwardnienie rozsiane Macieja, kolegi słuchacza MBA. W tym roku na licytację wystawiono prace młodych krakowskich artystów: Kingi Chromy, Pawła Jasińskiego, Kamila Kamysza i Andrzeja Naściszewskiego. Kwota w wysokości 3200 złotych została przekazana na leczenie chorego na mukowiscydozę Mateusza, krewnego jednego z pracowników Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Organizatorzy kongresu mają nadzieję, że coroczne, cieszące się coraz większym zainteresowaniem spotkania na Akademii Ekonomicznej w Krakowie dadzą początek Forum MBA Polska, organizacji skupiającej absolwentów różnych programów MBA w Polsce. Opinie uczestników: Do podtrzymywania współpracy z naszymi absolwentami przykładamy dużą wagę, ale Kongres jest w swym zamyśle platformą kontaktów absolwentów studiów MBA z różnych ośrodków. Tym razem udział wzięło znacznie więcej uczestników niż w roku ubiegłym, a liczba zgłoszeń przerosła nasze wstępne założenia to dowód, że idea Kongresu została zaakceptowana przez naszych absolwentów oraz środowisko biznesowe w całej Polsce i z roku na rok zyskuje ona coraz większe uznanie. Jednak ostateczną ocenę Kongresu pozostawiamy słuchaczom to ich opinie są dla nas najważniejsze. Zawsze działamy w przekonaniu, że to sukces naszych studentów jest naszym sukcesem. Dr Piotr Buła Dyrektor Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania AE Uważam, że tego typu inicjatywa jest doskonałą okazją rozwoju wiedzy, poszerzenia horyzontów, odnowienia kontaktów z przyjaciółmi z czasów studiów, integracji teorii i praktyki, nawiązania współpracy z nowymi, wartościowymi partnerami. Możliwość zapoznania się z nowoczesnymi trendami rozwoju nauki i biznesu jest wprost nieoceniona przy budowaniu pozycji szkoły, firmy, czy nawet naszej własnej jako pracodawców i pracobiorców. Co więcej, taka kondensacja wiedzy w jednym czasie i miejscu może prowadzić do budowania nowych teoretycznych ścieżek na polu praktyki biznesu. Będąc uczestnikiem I Kongresu cieszę się, że obecny stał na dużo wyższym poziomie zarówno merytorycznym, jak i organizacyjnym. Poszerzyła się grupa uczestników (szkół, praktyków, przedstawicieli firm i sponsorów). Rośnie przez to prestiż imprezy i możemy mieć nadzieję, że kolejne będą coraz lepsze. Rafał Świder Menedżer Centrum Dystrybucji Kompana Piwowarska SA Absolwent VIII edycji studiów Executive MBA w AE w Krakowie Efektywne zarządzanie w dzisiejszym coraz bardziej skomplikowanym modelu biznesowym to przede wszystkim praktyczne i umiejętne wykorzystanie teorii. Również tworzenie spektakularnych teorii biznesowych nie jest możliwe bez praktyki. Stosunek pomiędzy nauką a praktyką biznesową staje się autentyczny dopiero wówczas, gdy dostrzegamy przedzielającą je różnice. II Kongres MBA Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania w Krakowie był w tym zakresie autentyczny i przede wszystkim dlatego był dla mnie ciekawym i pouczającym przeżyciem. Krzysztof Pawlak Prezes Korporacji AE w Krakowie Patronami medialnymi II Kongresu MBA byli: Dziennik Polski, TVP 3, The WarsawVoice, Interia.pl, Money.pl, Bankier.pl, edu.pracuj.pl, TV Biznes, Forum Absolwentów MBA Mixer oraz Miesięcznik Studencki AE w Krakowie Manko. Sponsorzy: Bank BPH, Lux Med, Unimil, Kompania Piwowarska, Destylernia Polmos w Krakowie.

10 LUDZIE Są chlubą uczelni! Wiele lat naukowej pracy. Niezliczone grono wychowanków z kilku pokoleń. Nieocenione zasługi dla krakowskiej Akademii Ekonomicznej, środowiska akademickiego, miasta. Odchodzcych na emeryturę profesorów naszej uczelni żegnamy z wdzięcznością i szacunkiem. prof. dr hab. Tadeusz Edward Stanisz Prof. dr hab. Tadeusz Edward Stanisz z Akademią Ekonomiczną w Krakowie związany jest od 1964 roku. W 1959 ukończył studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1970 roku uzyskał stopień doktora. W 1977 roku habilitował się. W 1988 uzyskał tytuł profesora. W latach był kierownikiem Zakładu Programowania Matematycznego. W latach pełnił funkcję zastępcy Dyrektora Instytutu Metod Rachunku Ekonomicznego AE. Od roku 1984 kierował Zakładem Matematyki najpierw w Instytucie Metod Rachunku Ekonomicznego, następnie w Instytucie Statystyki, Ekonometrii i Informatyki, a od 1992 w Katedrze Matematyki na Wydziale Finansów. W 1995 roku otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Obszarem zainteresowań naukowych profesora Stanisza jest zastosowanie matematyki w ekonomii, rachunek prawdopodobieństwa, funkcje o zmiennych rozdzielonych oraz analiza ekonomiczna. Pan Profesor ma w swoim dorobku 59 publikacji naukowych, 2 książki oraz 1 wypromowanego doktora. Został wyróżniony Złotym Krzyżem Zasługi (1981), Krzyżem Kawalerskim OOP (1989), Krzyżem Oficerskim OOP (2003), Medalem KEN oraz otrzymał 2 nagrody Ministra Szkolnictwa Wyższego i Techniki (1971, 1978). Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Komitetu Statystyki i Ekonometrii PAN oraz sekretarzem naukowym redakcji Przeglądu Statystycznego. Zainteresowania pozanaukowe Pana Profesora Stanisza to turystyka górska i szachy. prof. zw. dr hab. Andrzej Józef Iwasiewicz Prof. dr hab. Andrzej Józef Iwasiewicz wykłada na Akademii Ekonomicznej w Krakowie od 1960 roku. W 1957 roku ukończył studia w Wyższej Szkole Ekonomicznej w Krakowie. W 1964 roku uzyskał doktorat, a w 1988 już na Akademii Ekonomicznej w Krakowie tytuł doktora habilitowanego. W 1997 roku otrzymał tytuł profesora. Jest profesorem zwyczajnym AE w Krakowie od 2002 roku. W latach był dziekanem Wydziału Zarządzania AE, a obecnie pełni funkcję kierownika Zakładu Statystycznych Metod Kontroli Jakości w Katedrze Statystyki AE w Krakowie. Przedmiotem zainteresowań naukowych Pana Profesora jest statystyka, statystyczne metody sterowania jakością, zarządzanie jakością, techniczna analiza kursów giełdowych i metodologia nauk empirycznych. Profesor Iwasiewicz ma w swoim dorobku 108 publikacji naukowych i 19 książek. Wypromował 4 doktorów. Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1981), Medalem KEN (1995), Krzyżem Kawalerskim Orderu Polonia Restituta (2002) oraz otrzymał kilka nagród resortowych. Profesor Iwasiewicz jest członkiem Komisji Nauk Ekonomicznych PAN Oddział w Krakowie, członkiem Komisji Statystyczno-Demograficznej PAN Oddział w Krakowie, członkiem Komitetu Redakcyjnego Folia Oeconomica Cracoviensia, od 2003 roku przewodniczącym tego Komitetu, a także członkiem Komisji Nauk Ekonomicznych PAU w Krakowie. Zainteresowania pozanaukowe Pana Profesora to najnowsza historia i kosmologia. prof. zw. dr hab. Stefan Mynarski Prof. dr hab. Stefan Mynarski ukończył studia na Akademii Ekonomicznej w Krakowie w 1960 roku i od tej pory jest związany z tą uczelnią. W 1966 roku uzyskał tytuł doktora na AE w Krakowie, a w 1971 tytuł doktora habilitowanego na AE we Wrocławiu. W 1978 roku otrzymał tytuł profesora, a w 1985 tytuł profesora zwyczajnego. W latach pełnił funkcję kierownika Zakładu Analizy Rynku AE. W latach był zastępcą dyrektora Instytutu Ekonomiki Obrotu Towarowego AE. W okresie był Prorektorem ds. Nauki AE. Od 1990 roku pełni funkcję kierownika Katedry Analizy Rynku i Badań Marketingowych AE. W latach był przewodniczącym Rady Bibliotecznej AE, a w latach przewodniczącym Rady Naukowej Studium Doktoranckiego AE. W okresie był członkiem Centralnej Komisji ds. Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych. W dorobku pana profesora znajduje się 220 publikacji naukowych i 24 książki. Wypromował 12 doktorów. Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim OOP (1980), Medalem KEN (1984). Złotą Odznaką Polskiego Towarzystwa Cybernetycznego (1986), Złotą Odznaką za Zasługi dla Ziemi Krakowskiej (1989) oraz Krzyżem Oficerskim OOP (1999). Profesor Mynarski od 1976 roku jest członkiem Komisji Nauk Ekonomicznych PAN, od 1977 członkiem Komisji Nauk Organizacji i Zarządzania PAN. W latach był członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Marketingu ESO-MAR, w latach członkiem Komitetu Nauk Ekonomicznych PAN a w latach sekretarzem Komitetu Redakcyjnego Folia Oeconomica Cracoviensia. Zainteresowania naukowe profesora Mynarskiego obejmują analizę rynków branżowych, analizę pozycji i udziału przedsiębiorstwa na rynku, badanie cyklu rozwojowego produktu, analizę portfelową, badanie preferencji konsumentów, badanie planów i zamiarów zakupu, badanie skuteczności i efektywności reklamy, analizę procesów dyfuzji i adaptacji na rynku, selektywność marek produktu, pozycjonowanie produktu, analizę techniczną, analizę fundamentalną, falowanie kursów giełdowych oraz rynki terminowe. Głównym osiągnięciem naukowo-badawczym profesora Mynarskiego jest zbudowanie systemowego modelu rynku uwzględniającego mechanizmy regulacji i sterowania o charakterze cybernetycznym. Na bazie tego modelu sformułowane zostały podstawy teorii równowagi strukturalnej i stabilności rynku. Innym osiągnięciem naukowym jest zbudowanie cyklicznego modelu falowania kursów giełdowych opartego na wykorzystaniu analizy harmonicznej. Zainteresowania pozazawodowe to muzyka, wioślarstwo, pływanie i turystyka. 10

11 WYWIAD Maestro z powołania Wywiad ze Zbigniewem Ciurabą, dyrygentem Chóru Dominanta Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Jest Pan muzykiem wszechstronnym. Co sprawiło, że poświęcił się Pan przede wszystkim dyrygenturze? Muzyka jest moim powołaniem. Gdy byłem małym chłopcem, mama prowadziła mnie przed sam ołtarz w kościele, żebym przyglądał się ministrantom służącym do mszy. Ja zawsze ku jej niezadowoleniu odwracałem się tyłem do ołtarza, zadzierałem głowę i patrzyłem na organy. Już wtedy czułem potęgę muzyki, wiedziałem, że to jest to, czym chcę się zajmować. Rodzice nie pochwalali mojego wyboru. Woleliby, żebym zdobył konkretny fach. Ja jednak zdecydowałem się na Akademię Muzyczną w Krakowie. Studiowałem dyrygenturę i grę na organach. Przez pewien czas grałem na organach w Kolegiacie Zamojskiej. W późniejszym życiu zawodowym poświęciłem się jednak dyrygenturze chóralnej ze względu na moje wielkie zamiłowanie do literatury pięknej, a szczególnie do poezji. Uważam, że połączenie muzyki i poezji ma niezwykłą siłę oddziaływania. Chórowi Dominanta jest Pan niezmiennie wierny od 36 lat. Jak zaczęła się ta współpraca? Z Dominantą jestem związany od samego początku jej istnienia. Do prowadzenia chóru namówił mnie pan Kazimierz Gołdas, wielki entuzjasta śpiewu chóralnego i wieloletni pracownik Akademii Ekonomicznej. Na jednym z piewszych spotkań Komitetu Organizacyjnego Chóru ZSP dowiedziałem się, że jeśli uda mi się zorganizować chór, będę miał zapewnione warunki do jego prowadzenia. Nie byłem przekonany co do powodzenia tego pomysłu, jednak już na samym początku zgłosiło się ponad 20 studentów. I tak się zaczęło... Dlaczego podjął się Pan prowadzenia chóru uczelnianego, złożonego z osób, które nigdy nie miały do czynienia z kształceniem głosu, nie znają nawet nut? Co więcej, członkowie chóru Akademii Ekonomicznej swoją przyszłość zawodową łączą z biznesem, gospodarką, finansami, a nie ze sztuką. Czy nie przyniosłoby Panu więcej satysfakcji prowadzenie chóru profesjonalnego? Pod względem artystycznym na pewno tak. Ja jednak byłem i jestem przekonany, że powinno się dbać o ogólną kulturę muzyczną społeczeństwa, zwłaszcza ludzi wykształconych. Trzeba rozwijać ich wrażliwość artystyczną zresztą nie tylko w dziedzinie muzyki. Studenci Akademii Ekonomicznej, z którymi przyszło mi pracować 36 lat, rzeczywiście nie mieli zawodowego przygotowania muzycznego, ale byli pełni zapału i zamiłowania do śpiewu nie mogłem tego zmarnować. Udało mi się skompletować zespół chórzystów dysponujących dobrymi głosami i obdarzonych słuchem muzycznym. W Dominancie śpiewają głównie studenci AE. Czy zainteresowanie śpiewem chóralnym wśród młodych ludzi uległo przez minione 36 lat jakiejś zmianie? W Dominancie zawsze chętnie witaliśmy studentów i absolwentów innych uczelni, a nawet ludzi starszych. Dzięki nim poszerzało się życie towarzyskie zespołu, nawiązało się wiele trwałych przyjaźni i miłości. Niejedna chóralna para zawarła związek małżeński. Do dzisiaj byli członkowie zespołu utrzymują między sobą kontakty, mimo że rozproszeni są po całym świecie. Niestety, od kilku lat zauważam znaczny spadek zainteresowania śpiewem chóralnym, szczególnie wśród studentów naszej uczelni. Zmieniły się czasy, a wraz z nimi motywacje i styl życia studentów. Obecnie prawie każdy student, walcząc o przetrwanie, stara się zdobyć pracę, a tym samym niemal automatycznie wyłącza się z wszelkiej społecznej działalności. Taki praktyczny sposób myślenia jest charakterystyczny zwłaszcza dla studentów uczelni ekonomicznych. Zespół pod Pana dyrygenturą był wielokrotnie nagradzany na różnych festiwalach, w konkursach w kraju i za granicą. Koncertował w wielu państwach Europy i Azji, m.in. w Watykanie dla Ojca Świętego Jana Pawła II, jak również podczas wizyty Ojca Świętego na terenie AE z okazji 75-lecia uczelni. Który z koncertów najmocniej zapisał się w Pana pamięci? Rzeczywiście, dużo podróżowałem z chórem. Koncertowaliśmy m.in. w Wielkiej Brytanii, w Hiszpanii, Portugalii, Grecji, Turcji i Kazachstanie. Kilkakrotnie występowaliśmy przed obliczem Ojca Świętego Jana Pawła II nie tylko w Watykanie, ale także w Polsce. Do szczególnych przeżyć zaliczamy nasz występ w czasie jednej z audiencji generalnych w Rzymie, po której to Jan Paweł II osobiście zawołał nas do siebie na estradę, aby sobie z nami zrobić zdjęcie. Jakie są najbliższe plany koncertowe chóru? Gdzie będzie można posłuchać Dominanty? Być może wystąpimy w czasie mszy św. w kościółku Świętego Wojciecha na Rynku Głównym w poniedziałek r., o godz Będzie to ostatni śpiew zespołu w tym roku akademickim. Chór Dominanta Akademii Ekonomicznej w Krakowie został założony w 1970 roku. Tworzą go przede wszystkim studenci Akademii Ekonomicznej, a także studenci innych krakowskich wyższych uczelni. Zespół śpiewa zarówno kompozycje a cappella, jak i z towarzyszeniem innych instrumentów. Oprócz udziału w regularnych uroczystościach akademickich chór ma poważny artystyczny wkład w życie muzyczne Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa. Bierze udział w festiwalach organizowanych przez tutejszy oddział Polskiego Związku Chórów i Orkiestr. W opinii osób zainteresowanych polską chóralistyką Dominanta plasuje się w czołówce chórów akademickich w Polsce. Zespół uczestniczył w wielu festiwalach i konkursach na terenie kraju. Chór jest również aktywny na arenie międzynarodowej, jest doskonałym ambasadorem swojej uczelni. Opiekunem chóru z ramienia Akademii Ekonomicznej jest dr Piotr Hadrian. 11

12 EKONOMIA W PRAKTYCE Sztuka inwestowania w opcje 1 czerwca Akademia Ekonomiczna była gospodarzem seminarium Akademicy i praktycy o opcjach, zorganizowanego przez Koło Naukowego Inżynierii Finansowej, Katedrę Rynku Kapitałowego i Giełdę Papierów Wartościowych SA w Warszawie. Wykłady prowadzili specjaliści ds. instrumentów pochodnych, zajmujący się na co dzień tematyką rynku kapitałowego. Teoretyczne wprowadzenie do opcji giełdowych przedstawił Remigiusz Lipiec z Katedry Rynku Kapitałowego, zasady obrotu opcjami na akcje Krzysztof Mejszutowicz z Zespołu Instrumentów Pochodnych Giełdy Papierów Wartościowych, natomiast praktyczne aspekty zastosowania opcji Tomasz Pasternak z Biura Maklerskiego BPH SA. Seminarium adresowane było zarówno do studentów i pracowników szkół wyższych, jak również do inwestorów, którzy pragnęli pogłębić swoją wiedzę i zacząć inwestować w opcje notowane na GPW w Warszawie. Poniżej prezentujemy wybrane zagadnienia omawiane podczas tego seminarium. Strategia w opcjach Opcje na akcje, wprowadzone na GPW w ubiegłym roku, umożliwiają kontrolę dość dużego pakietu akcji z wykorzystaniem stosunkowo małego kapitału. Co ważniejsze, umożliwiają również generowanie zysków zarówno na rynku spadkowym, jak wzrostowym czy nawet horyzontalnym. Pozwalają także zabezpieczać inwestycje w pojedyncze akcje i portfele akcji przed niekorzystnymi zmianami cen na rynku natychmiastowym. Zanim jednak inwestor przystąpi do budowania strategii inwestycyjnej, stanie na pewno przed dylematem: jakie opcje wybrać, jaką zastosować strategię? Aby odpowiedzieć na to pytanie, przypomnijmy podstawowe charakterystyki kontraktów opcyjnych. Podstawy teoretyczne Opcja kupna akcji daje nabywcy prawo, ale nie obowiązek, zakupu akcji po z góry określonej cenie w określonym momencie w przyszłości, natomiast opcja sprzedaży akcji daje jej nabywcy prawo, ale nie obowiązek, sprzedaży akcji po z góry określonej cenie w określonym momencie w przyszłości. Przyjmując następujące oznaczenia: K wynik Zysku/Straty inwestora z tytułu wykonania opcji; X cena wykonania; S bieżąca cena rynkowa akcji, możemy (rysunki 1 i 2) pokazać profile wypłaty, czyli wyniki finansowe dla poszczególnych pozycji w opcjach na akcje. Jeśli dodatkowo oznaczymy: C cena (premia) opcji kupna (call), P cena (premia) opcji sprzedaży (put), to wynik finansowy dla inwestora z tytułu rozliczenia kontraktów opcyjnych będzie miał postać: dla opcji zakupu (call) Nabywca (długa pozycja) K = S X C, gdy S > X lub K = - C gdy S < X Sprzedawca (krótka pozycja) K = C + X S, gdy S > X lub K = C gdy S < X Opcja sprzedaży (put) Nabywca (długa pozycja) K = X S P, gdy S < X lub K = - P gdy S > X Sprzedawca (krótka pozycja) K = P X + S, gdy S < X lub K = P gdy S > X Cena (premia) opcji składa się z dwóch elementów: (a) wartości czasowej (time value) będącej funkcją prawdopodobieństwa wystąpienia korzystnych dla nabywcy zmian cen bieżących oraz (b) wartości wewnętrznej (intrinsic value) wyznaczonej przez różnicę pomiędzy ceną wykonania a ceną bieżącą instrumentu bazowego (dla opcji kupna: S-X, natomiast dla opcji sprzedaży: X-S). Wartość wewnętrzną opcji inwestor otrzymuje w momencie jej wykonania. Dodatkowo wyodrębniamy trzy podstawowe stany opcji: 1. opcja z wartością wewnętrzną (wykonywana) in-the-money ( opcja w cenie ); dla opcji kupna, których cena wykonania jest niższa od aktualnej ceny rynkowej (S>X), lub dla opcji sprzedaży, których cena wykonania jest wyższa od aktualnej ceny rynkowej (X>S) 2. opcja z zerową wartością wewnętrzną at-the-money ( opcja po cenie ); dla opcji kupna i sprzedaży, których cena wykonania jest równa aktualnej cenie rynkowej (X=S). Ściślej, powinniśmy stwierdzić, że ceny te są sobie bliskie, gdyż w praktyce rzadko mamy na rynku do czynienia z sytuacją, gdy są one sobie równe. 3. opcja bez wartości wewnętrznej (niewykonywana) out-of-the-money ( opcja nie w cenie ); dla opcji kupna X>S lub dla opcji sprzedaży X<S. Podsumowując, możemy stwierdzić, że opcja przed upływem terminu wykonania ma zawsze wartość czasową. Im bardziej cena wykonania będzie odbiegała od ceny bieżącej, tym bardziej wartość czasowa będzie się zmniejszać. W miarę zbliżania się do terminu wykonania wartość czasowa ulegać będzie zmniejszeniu (tzw. erozja ceny opcji). Dla inwestora to bardzo ważna cecha tego instrumentu. Rozważmy np. przypadek posiadacza opcji kupna. Jeśli spadek wartości czasowej nie zostanie zrównoważony przez wzrost wartości wewnętrznej opcji, spowodowany wzrostem rynkowej ceny akcji, to premia w momencie sprzedaży może okazać się niższa od premii zapłaconej w momencie kupna opcji. Kolejna ważna cecha opcji to fakt, że posiada ona wartość wewnętrzną tylko wówczas, gdy jest w cenie. Jeśli opcja kupna jest w cenie, to opcja sprzedaży jest nie w cenie, i na odwrót. Proste strategie Można oczekiwać, że większa część uczestników rynku opcji na akcje stosować będzie najprostsze techniki spekulacji na wzrost czy spadek cen akcji (instrument bazowy). Analizując światowe rynki opcji, można dojść do wniosku, że nabycie opcji kupna Rys. 1. Profil wypłaty Opcja kupna akcji. Rys. 2. Profil wypłaty Opcja sprzedaży akcji. 12

13 EKONOMIA W PRAKTYCE Krzysztof Mejszutowicz jest najczęściej stosowaną techniką inwestycyjną. Niewątpliwą jej zaletą są stosunkowo niskie koszty transakcyjne oraz prostota budowy i łatwość zamknięcia pozycji. Jeśli bowiem inwestor oczekuje wzrostu ceny instrumentu bazowego, naturalne wydaje się, że zakupi opcję kupna (rysunek 1, profil bordowy) na ten instrument bazowy lub też, w przypadku oczekiwania niewielkiej zwyżki kursu akcji, wystawi na nie opcje sprzedaży (rysunek 2, profil zielony). Gdy wzrost akcji faktycznie nastąpi, to inwestor sprzeda opcje i zarobi na różnicy między premią zapłaconą w momencie kupna opcji oraz otrzymaną w momencie zbycia opcji. Rentowność tej transakcji może być bardzo wysoka. Na pewno będzie wyższa niż rentowność transakcji zakupu i odsprzedaży akcji na rynku kasowym. Pamiętajmy, że ceny opcji cechują się większą dynamiką niż ceny akcji i występuje tu efekt dźwigni. Inwestor może też poczekać na termin wygaśnięcia i zrealizować opcje będące w cenie. Zyska wtedy na różnicy między ceną wykonania a aktualną ceną rynkową akcji, na które opiewała opcja. Oprócz poprawnego wskazania kierunku zmiany ceny instrumentu bazowego ważne jest również określenie czasu trwania zmian ceny. Krótkotrwała silna zmiana ceny akcji (instrumentu bazowego) przyniesie bardzo duże zyski dla opcji nie w cenie o bliskim terminie wygaśnięcia. Dzieje się tak za sprawą efektu dźwigni. A pamiętamy przecież, że opcje wygasające w bliskich terminach są zdecydowanie tańsze od opcji wygasających później (erozja ceny opcji). Jeśli jednak inwestor źle oszacuje okres wzrostu, to prawie na pewno straci całą inwestycję, jaką jest premia. W tym przypadku opcja ( nie w cenie ) w całości oparta jest przecież na wartości wewnętrznej. Jeśli inwestor oczekiwał będzie średnioterminowego wzrostu ceny akcji, na które są wystawione opcje, wówczas może wybierać między seriami opcji w cenie o bliższym lub bardziej odległym terminie wygaśnięcia. Oczywiście wybór ten uzależniony będzie od przewidywań co do czasu trwania zwyżek cen instrumentu bazowego. Można oczywiście zachować się bardziej asekuracyjnie i nabyć opcje w cenie. Zgodnie z tym, co napisano wcześniej, premia takich opcji składa się przecież z wartości wewnętrznej oraz wartości czasowej, a zatem możliwość utraty całej premii jest o wiele mniejsza w sytuacji, gdybyśmy nie trafili z przewidywaniami odnośnie do poziomu cen instrumentu bazowego. Jeśli przypomnimy sobie, że mamy tu do czynienia dodatkowo z wartością wewnętrzną, a więc premia jest wyższa, to strata ta może być również odpowiednio wyższa niż w przypadku opcji nie w cenie. Przyglądając się rynkowi opcji na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, można zauważyć, że wiele transakcji zawieranych jest na opcjach nie w cenie o bliskich terminach wykonania. Inwestorzy nastawiają się bowiem na mocno podlewarowane zyski. Pamiętajmy jednak, że opcje z odległym terminem wykonania dają znacznie większą szansę zarobku na ich odsprzedaży lub realizacji. Podsumowując, można stwierdzić, że inwestor oczekujący silnego wzrostu kursu akcji powinien nabyć przede wszystkim opcje nie w cenie. Jeśli oczekujemy niezbyt dużego wzrostu, można rozważyć nabycie opcji w cenie oraz opcji po cenie (najlepiej dla stosunkowo długiego okresu inwestycji, np. 6 9 miesięcy), jednak rentowność takiej inwestycji będzie bardzo mała. Dlatego warto się zastanowić, czy w takiej sytuacji jest sens nabywać jakąkolwiek opcję kupna. W przypadku oczekiwań niewielkiego wzrostu lub stabilizacji kursu akcji możemy wystawić opcje sprzedaży (opcja sprzedaży bez pokrycia; w przypadku opcji sprzedaży pokrycie polega na tym, że wystawca musi posiadać odpowiednią ilość gotówki, aby w razie wykonania opcji mógł nabyć instrument bazowy, jakim są akcje). Jeśli opcje zostałyby wykonane, to zysk inwestora wystawiającego opcje pojawi się, jeśli różnica w cenie wykonania opcji oraz aktualnej rynkowej ceny akcji (pomnożonej przez liczbę akcji) będzie niższa od otrzymanych w momencie wystawienia premii. Inwestor może również liczyć na możliwość odkupu opcji po niższej cenie. Może się również zdarzyć, że opcja nie zostanie wykonana, a więc zyskiem będzie premia otrzymana w momencie wystawienia opcji. Jak widać, zysk nie jest wcale wysoki i pewny, a w sytuacji spadku ceny akcji strata inwestora będzie bardzo wysoka, bo stanowić będzie wielokrotność otrzymanych premii. Strategia taka obarczona jest również koniecznością złożenia i utrzymywania depozytu zabezpieczającego. Ogólnie można powiedzieć, że wystawianie opcji wiąże się z większym ryzykiem niż nabywanie kontraktów opcyjnych. Skuteczność w inwestowaniu Podobną analizę można przeprowadzić dla strategii związanych z oczekiwaniem spadku cen instrumentu bazowego, czyli akcji. Jeśli inwestor będzie oczekiwał spadków cen na rynku akcji, powinien nabyć opcję sprzedaży (rysunek 2, profil bordowy). Natomiast w przypadku, gdyby oczekiwał niewielkich spadków, powinien pomyśleć o wystawieniu opcji kupna (rysunek 1, profil zielony). Nabycie opcji sprzedaży pozwoli osiągnąć zysk, gdy inwestor sprzeda nabyte opcje po cenie wyższej od ceny zakupu lub zrealizuje je w terminie wykupu, a różnica w cenie wykonania opcji oraz aktualnej rynkowej ceny akcji (pomnożonej przez liczbę akcji) będzie większa od premii otrzymanych w momencie wystawienia opcji. Bardzo rzadko stosuje się również strategię polegającą na wystawieniu niepokrytych opcji kupna. Ma ona podobne ograniczenia jak wystawienie opcji sprzedaży, a stosują ją inwestorzy oczekujący niewielkiego spadku cen czy stabilizacji rynku akcji. Podsumowując, można stwierdzić, że pomimo wysokiego poziomu ryzyka, np. rynkowego, ryzyka płynności, ryzyka związanego z upływem czasu czy z kosztami transakcyjnymi, opcje dają możliwość wykorzystania efektu dźwigni, pozwalają na uzyskanie w wyniku rozliczenia identycznych korzyści jak w przypadku transakcji rzeczywistych oraz skutecznie zabezpieczają pozycje zajmowane przez inwestora na rynku natychmiastowym. Zakup opcji nie wiąże się też z żadnym zobowiązaniem i utrzymaniem depozytów zabezpieczających, natomiast ewentualna strata nabywcy opcji nie przekroczy wartości zapłaconej premii. Remigiusz Lipiec Pracownik Katedry Rynku Kapitałowego Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Wykładowca Szkoły Giełdowej w Krakowie wspólnego projektu Akademii Ekonomicznej oraz Giełdy Papierów Wartościowych SA w Warszawie (koordynator kursu Instrumenty pochodne ). W swoich badaniach zajmuje się problematyką ryzyka finansowego oraz inżynierii finansowej. W szczególności interesuje się ryzykiem krzywej dochodowości i instrumentami opartymi o stopę procentową. Jest członkiem Professional Risk Management International Association (PRMIA) oraz Global Association of Risk Professional (GARP), a także opiekunem Koła Naukowego Inżynierii Finansowej działającego w Akademii Ekonomicznej w Krakowie. 13

14 WYDARZENIA Współczesna Gospodarka i Administracja Publiczna Drugi weekend maja upłynął studentom i kadrze Katedry Gospodarki i Administracji Publicznej, Małopolskiej Szkoły Administracji Publicznej oraz zaproszonym gościom pod znakiem XXIII sympozjum naukowego z cyklu Współczesna Gospodarka i Administracja Publiczna. Merytorycznie Jak zawsze trzydniowe sympozjum poświęcone zostało dwóm zagadnieniom dyskusji poddano więc tym razem Etykę w administracji i biznesie oraz problematykę Bomby demograficznej. Rolę gospodarza pierwszego dnia przyjęła dr hab. Janina Filek, prof. AE z Katedry Filozofii. Już we wstępie do dyskusji, który przybliżył słuchaczom nie tylko ewolucję pojęcia etyki w historii, ale pokazał również przyszłe wyzwania, zaznaczono, że połączenie pojęć biznes i administracja z etyką nastręcza wiele problemów. Chodzi przede wszystkim o rozróżnienie zasad etycznych w biznesie, który ma przecież prowadzić do zysku, i reguł stosowanych w administracji, której celem nadrzędnym jest służba obywatelowi. Prelegenci, osoby aktywnie działające w sferze biznesu, a więc: Dorota Adamska (PR Manager BP), Lesław Kuzaj (Dyrektor GE na Europę Środkową), Jacek Socha (PricewaterhouseCoopers), Przemysław Pohrybieniuk (Członek Zarządu Danone) i Jan Krzysztof Bielecki (Wiceprezes Pe- KaO SA), skupili się przede wszystkim na zagadnieniu CSR, czyli Społecznej Odpowiedzialności Biznesu. Dziś stosowanie zasad CSR jest skutecznym i obligatoryjnym narzędziem zarządzania firmą na każdym jej szczeblu. Takiemu poglądowi wtórowali etycy dr hab. Magdalena Środa (Uniwersytet Warszawski) i dr Bolesław Rok (Centrum Etyki Biznesu). W dyskusji poruszono przede wszystkim zagadnienie celowości i kosztów wprowadzania CSR oraz dylematów i wyzwań przyszłości. Stronę administracji publicznej reprezentował Jacek Czaputowicz (Zastępca Szefa Służby Cywilnej), który zgodził się z twierdzeniem, że bez mocnego akcentowania zasad etyki w funkcjonowaniu służby cywilnej, administracja nie wypełni prawidłowo swojej misji wobec obywateli. Wykłady i dyskusję panelową wzbogaciła projekcja filmu pt. Szlak, zrealizowanego pod kierunkiem Stanisława Knapika przy udziale studentów GAP. To głos studentów, który zwrócił uwagę na praktyczne i życiowe aspekty etyki zasady etycznego postępowania tak proste do zdefiniowania okazują się potem niezmiernie trudne do zastosowania w zwykłej, codziennej rzeczywistości Drugi dzień to Bomba demograficzna odliczanie rozpoczęte tak nazwał ten blok tematyczny jego gospodarz dr Marek Benio z Katedry Gospodarki i Administracji Publicznej. W swoim wprowadzeniu zaakcentował niosące wiele zagrożeń zjawisko starzenia się polskiego społeczeństwa i wynikający stąd problem zabezpieczenia finansowego osób przechodzących na rentę i emeryturę. Pozostała część dnia została zdominowana przez panel ekspertów, w którym udział wzięli: dr Stanisław Kluza (Ministerstwo Finansów), dr Agnieszka Chłoń-Domińczak (Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej) oraz prof. dr hab. Irena Kotowska (SGH). Zdaniem dr. Kluzy załamanie demograficzne w Polsce, na tle innych krajów europejskich, jest bardzo duże. Co Prof. dr hab. Jerzy Hausner i Kamil Durczok gorsza, może się ono pogłębiać na skutek nasilających się ruchów emigracyjnych. Sytuacja gospodarcza za kilka lub kilkanaście lat może przypominać kilkunastoletnią stagnację gospodarki japońskiej. Jedną z głównych przyczyn takiego stanu są względy ekonomiczne. Wśród mechanizmów mogących wpłynąć na odsunięcie tych problemów dr Kluza wymienił: podatek dochodowy od osób fizycznych, który powinien uwzględniać kwotę wolną od podatku przypadającą na każdego członka rodziny, względnie pozwalać na łączne opodatkowanie rodziny, gdzie podstawa opodatkowania uzależniona byłaby od liczby osób w rodzinie; kwotę wolną od podatku, która powinna być zbliżona do tzw. minimum egzystencji. Taka konstrukcja systemu podatkowego mogłaby stać się szansą dla wszystkich rodzin na podjęcie świadomej decyzji o posiadaniu dziecka. W podsumowaniu dr Kluza powiedział: bardzo często jest tak, że w odpowiednim momencie niewiele robiąc, można wiele pomóc, nie robiąc nic, można wiele zaszkodzić. Pod koniec dnia swoją obecnością zaszczycili nas również Wicemarszałkowie Sejmu: Wojciech Olejniczak oraz Marek Kotlinowski, którzy wzięli udział w panelu polityków. Ku zadowoleniu uczestników sympozjum zgodzili się co do kwestii, że wprowadzane ustawy powinny być spójne z całością systemu prawnego i będą dążyć do jego uściślenia i poprawy. W nawiązaniu do wcześniejszej debaty studentów GAP pt. Ta izba twierdzi, iż ważniejsza jest kariera niż rodzina za pozytywny przykład podali swoje osoby, twierdząc, że można w życiu skutecznie pogodzić kwestie kariery i rodziny. Z wypowiedzi Marszałków wynikało, że również ojcowie muszą zajmować się swymi dziećmi, co wprawiło w niezwykłe zadowolenie zebrane na sali panie. Po zajęciach Tradycją na sympozjach GAP-u stały się już pozanaukowe atrakcje, a przede wszystkim wizyta Gościa Niespodzianki. Tym razem zaproszenie organizatorów na majową edycję przyjął Kamil Durczok. Jego pojawienie się na sali wzbudziło gromkie oklaski, a spotkanie trwało niemal dwukrotnie dłużej niż zaplanowano. Ceniony dziennikarz i redaktor naczelny Faktów odpowiadał na pytania słuchaczy, dzieląc się swoimi doświadczeniami z pracy w radiu i telewizji. Potwierdził, że jest najwyższej klasy profesjonalistą, znakomitym mówcą, a przy tym posiada niezwykłą umiejętność nawiązania kontaktu z słuchaczami. Spotkanie z Kamilem Durczokiem stanowiło uwieńczenie piątkowego dnia, po którym nastąpiło niemal równie spektakularne powitanie studentów III roku GAP przez ich starszych kolegów. Wieczór sobotni uatrakcyjnił natomiast występ kabaretu LIMO zwycięzców tegorocznej PAKI. Reakcje i późniejsze komentarze uczestników sympozjum jedynie potwierdziły, że jurorzy PAKI absolutnie się w swoim wyborze nie pomylili. Kabaret Limo Sylwia Tapek (AE-MSAP) Adam Gałecki (student IV roku GAP) 14

15 WYKŁAD Streszczenie wykładu dr Andrzeja Wodeckiego, wygłoszonego na II e-warsztatach r. Po co e-learning na Uczelni? Centrum e-edukacji Akademii Ekonomicznej w Krakowie jest w trakcie opracowywania nowej strategii wdrożenia e-learningu. W związku z tym zaproszono do współpracy dr. Andrzeja Wodeckigo, dyrektora Polskiego Uniwersytetu Wirtualnego oraz Uniwersyteckiego Centrum Zdalnego Nauczania i Kursów Otwartych UMCS w Lublinie. Dr Wodecki jest konsultantem ds. Systemów Informacyjnych Biznesu, zarządzania wiedzą w organizacjach, biznesu elektronicznego i marketingu internetowego. W czasie drugiego spotkania z cyklu e-warsztaty dr Andrzej Wodecki próbował odpowiedzieć na pytanie Po co e-learning na uczelni?. Co to jest e-learning? E-learning jest metodą uczenia się na odległość z wykorzystaniem środków elektronicznych. Platformy internetowe stwarzają możliwości do pracy indywidualnej i grupowej w trybie synchronicznym (czat, komunikator, tele/wideokonferencja) lub asynchronicznym ( , forum dyskusyjne, interaktywne kursy multimedialne, symulacje, biblioteki książek i wykładów nagranych na wideo, samouczki programów, wyszukiwarki, itp). W związku z e-learningiem rodzi się mnóstwo pytań. Czy powinien on zastąpić tradycyjną metodę nauczania czy tylko ją uzupełniać? Czy e-learning lepiej sprawdza się jako metoda uczenia się samodzielnego, czy grupowego? Jak należy traktować testy komputerowe: jako metodę sprawdzania wiedzy czy narzędzie do nauki? Kolejne pytanie dotyczy źródła treści nauczania. Można bowiem korzystać z opracowanych przez siebie materiałów lub zewnętrznych źródeł: bibliotek czy web-quest. Zdaniem dr. Wodeckiego na żadne z pytań dotyczących form i metod ich wykorzystania w e-learningu nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Ich dobór zależy od wielu czynników. Np. dla nauk ścisłych bardziej odpowiedni jest model samodzielnego uczenia się, natomiast nauki humanistyczne, takie jak filozofia, psychologia, socjologia czy politologia, wymagają pracy grupowej umożliwiającej wymianę poglądów i dyskusję. Najważniejszą rolą nauczyciela jest projektowanie procesu nauczania powiedział dr Wodecki wyznaczenie celów dydaktycznych, sformułowanie pytań, problemów do rozwiązania oraz wskazanie źródeł potrzebnych informacji. Punktem wyjścia powinno być precyzyjne określenie celu nauczania, następnie opracowanie strategii, a potem dopiero dobór odpowiednich narzędzi technologicznych. Jakie korzyści płyną z zastosowania e-learningu?...dla nauczycieli Nauczanie za pośrednictwem platformy internetowej usprawnia pracę nauczycieli, ale obecnie stwarza także problemy natury formalnej. Brakuje rozporządzeń określających zasady wynagradzania za prowadzenie kursów e-learningowych. Tym bardziej ważne jest wskazanie nauczycielom niefinansowych korzyści wynikających z wykorzystania technologii informatycznych w edukacji. Może to być dostęp do sprzętu, bibliotek e-learningowych, usprawnienie komunikacji ze studentami w sprawach merytorycznych i organizacyjnych. E-learning daje nauczycielom możliwość korzystania z praktycznych doświadczeń studentów oraz szansę na naturalną rekrutację współpracowników spośród osób najbardziej aktywnych na płaszczyźnie internetowej. Egzaminy w formie elektronicznej upraszczają procedury egzaminacyjne. Umożliwiają natychmiastowe otrzymanie wyniku, a więc oszczędzają czas nauczycieli i eliminują stres studentów związany z oczekiwaniem na ocenę. Prowadzenie zajęć z wykorzystaniem elektronicznych narzędzi wpływa na podniesienie kwalifikacji nauczycieli w zakresie obsługi komputera. E-learning stwarza możliwość tworzenia indywidualnych ścieżek nauczania, w których można łączyć zajęcia tradycyjne, seminaria wirtualne oraz kursy z bibliotek elektronicznych....dla pracowników administracji Szkolenie pracowników administracji w zakresie obsługi komputera oraz programów komputerowych zmniejsza koszty powodowane korzystaniem z usług informatyków. Systemy komputerowe wspomagają system motywacyjny pracowników poprzez zarządzanie kompetencjami i szkoleniami....dla całej uczelni Uczelnia może obniżyć swoje koszty, zastępując część klasycznych zajęć wykładami w formie e-learningowej. Udział uczelni w krajowych i międzynarodowych projektach e-learningowych jest nie tylko źródłem dodatkowych przychodów, ale również szansą na dalszy rozwój. E-learning a otoczenie zewnętrzne E-learning jest modny. Jego wdrożenie świadczy o nowoczesności uczelni, poszerza ofertę dydaktyczną i czyni ją bardziej atrakcyjną dla studentów. Wykorzystanie narzędzi elektronicznych zwiększa możliwości PR, poszerza rynek, a więc wpływa pozytywnie na wizeunek uczelni i wzrost rekrutacji. Prowadzenie części zajęć w formie e-learningu ogranicza koszty związane z dojazdami. Wdrożenie e-learningu zwiększa szansę na otrzymanie grantów i udział w międzynarodowych projektach badawczych finansowanych przez UE. Pozyskane w ten sposób środki finansowe można przeznaczyć na rozwój infrastruktury oraz pensje pracowników uczelni. Uczelnia dysponująca zespołem projektantów dydaktycznych, grafików komputerowych oraz informatyków może świadczyć usługi komercyjne w zakresie e-learningu dla podmiotów zewnętrznych. Możliwości zastosowania e-learningu w szkolnictwie wyższym są więc bardzo szerokie. Decyzja o wdrożeniu projektu pilotażowego musi być poprzedzona świadomym wyborem celów, jakie chcemy w ten sposób osiągnąć. Błędem jest próba realizacji wszystkich możliwych celów w jednym projekcie. Cel powinien być określony w sposób jasny, precyzyjny, mierzalny, możliwy do zrealizowania, realistyczny i określony w czasie. Projekt e-learningowy powinien określać cele, treści, metody, politykę outsourcingu, organizację zespołu, metody pomiaru efektywności, promocję i koszty. Bardzo ważne jest uzyskanie aprobaty władz uczelni dla projektu, ponieważ brak takiej aprobaty obarcza projekt bardzo dużym ryzykiem. Wykład dr. Andrzeja Wodeckiego należy uznać za kluczowy z punktu widzenia opracowania strategii e-learningowej dla AE w Krakowie....dla studentów E-learning udostępnia studentom bogatszą ofertę źródeł i narzędzi pozyskiwania wiedzy. Mają oni szerszy zakres przedmiotów do wyboru. Mogą korzystać na przykład z nagrań wideo wykładów, na których nie mogli być obecni oraz rejestrować ważne, interesujące wydarzenia z życia uczelni. Platforma zdalnego nauczania pozwala studentom z różnych regionów kraju korzystać z zajęć wybranego nauczyciela. 15

16 WYKŁAD Sprzedaż bezpośrednia w Polsce i na świecie Katedra Handlu i Instytucji Rynkowych zorganizowała cykl wykładów na temat sprzedaży bezpośredniej. Pierwszy został wygłoszony 15 maja przez Mirosława Lubonia, Dyrektora Generalnego Polskiego Stowarzyszenia Sprzedaży Bezpośredniej. Potrzeba wymiany towarów jest tak stara i ważna jak potrzeba komunikowania się. Już w starożytności handlowcy byli bardzo cenioną grupą zawodową. W Babilonie prawo chroniło domokrążców. W średniowieczu rozwój handlu był zasługą sprzedawców bezpośrednich. W wielu krajach handlowcy mieli wysoki statut społeczny. W Polsce sytuacja była specyficzna - handlem zajmowali się głównie cudzoziemcy, ponieważ panowało przekonanie, że jest to zajęcie niegodne szlachty, która uważana była za najważniejszą część narodu. Co to jest sprzedaż bezpośrednia? Definicja wg PSSB: Sprzedaż bezpośrednia jest formą sprzedaży towarów i usług, także marketingowych, bezpośrednio konsumentowi, poza jakąkolwiek siecią sklepów lub tymczasowych punktów sprzedaży, w którą są zaangażowane zarówno osoby fizyczne, jak prawne. Produkty oferowane są zazwyczaj w domu, w miejscu pracy konsumenta lub w innym miejscu publicznym, a ofercie takiej towarzyszą zwykle pokazy, prezentacje i wyjaśnienia sprzedawców, którzy nawiązują z klientem bezpośredni, bliski i wszechstronny kontakt. Nie ma czystych firm sprzedaży bezpośredniej. Ta sama firma w jednym kraju może prowadzić sprzedaż bezpośrednią, a w innym może sprzedawać swoje towary poprzez sklepy lub Internet. Przykładem jest Yves Rocher, który w Polsce posiada sieć sklepów, a w innych krajach prowadzi sprzedaż bepośrednią. Avon natomiast oprócz sprzedaży bezpośredniej posiada centra dystrybucyjne, które są rodzajem sklepów. Klasyczną sprzedażą bezpośrednią jest sprzedaż usług finansowych, np. ubezpieczeń i funduszy inwestycyjnych. W Polsce jednak tej działalności handlowej nie zalicza się do sprzedaży bezpośredniej, ponieważ usługi finansowe podlegają innemu prawu. Sprzedaż bezpośrednia umożliwia klientom dokładne zapoznanie się z produktem, jego przetestowanie i wyrobienie sobie o nim zdania we własnym domu. Ta forma handlu jest niezwykle wygodna dla osób mieszkających w małych miastach lub na wsi, gdzie towary i usługi oferowane w sprzedaży bezpośredniej są niedostępne w normalnej sieci sklepowej. Sprzedaż bezpośrednia jest dobrą metodą wprowadzenia na rynek nowego produktu, ponieważ nie wymaga od firm dużych inwestycji kapitałowych i eliminuje system pośredników, co pozwala uniknąć dodatkowych kosztów. Nie wymaga również wcześniejszego doświadczenia zawodowego ani specjalnie szkolonej kadry sprzedawców. Większość sprzedawców bezpośrednich to wolni agenci i dystrybutorzy, czyli niezależni przedsiębiorcy, których wynagrodzenie stanowi prowizja od sprzedaży lub marża. Sami pokrywają swoje wydatki i płacą niezależne podatki. Sprzedaż bezpośrednia to dla nich korzystny i zarazem elastyczny sposób zarobkowania. W 2004 roku udział sprzedaży bezpośredniej w rynku europejskim wyniósł 7,8 mld euro. Liczba sprzedawców osiągnęła osób. Funkcjonowało 469 przedsiębiorstw sprzedaży bezpośredniej zarejestrowanych w stowarzyszeniach. Największe rynki w Europie to: Niemcy, Wielka Brytania, Francja, Włochy, Rosja, Hiszpania i Polska (na 7. miejscu). Kategorie najczęściej sprzedawanych produktów są zróżnicowane Indywidualna Sprzedaż bezpośrednia Grupowa 16

17 WYKŁAD w poszczególnych krajach, np. we Francji sprzedaje się najwięcej wina, a we Włoszech artykułów wyposażenia domu. Sprzedaż bezpośrednia na świecie w 2004 roku wyniosła ogółem 92,1 mld USD. Liczba sprzedawców osiągnęła 53 mln. Największe rynki to: USA, Japonia, Korea Płd., Brazylia i Meksyk. Obroty w sprzedaży bezpośredniej w Polsce systematycznie rosną. Liczba sprzedawców w 2005 roku przekroczyła pół miliona. Fluktuacja w branży jest bardzo duża na ogół w ciągu roku zmienia się 70 80% sprzedawców. Najczęściej sprzedawane produkty to: kosmetyki, które stanowią 85% rynku, sprzęt AGD 5,5%, odżywki i suplementy 4,9%, artykuły mody 4%, inne 0,6%. Wśród Polaków powyżej 15. roku życia 37% kupuje towary w systemie sprzedaży bezpośredniej. Rośnie poziom satysfakcji klientów. Firmy sprzedaży bezpośredniej w Polsce rezygnują z agresywnego marketingu amerykańskiego, który nie przystawał do polskiej kultury i mentalności. Większość ekonomistów uważa, że handel detaliczny pozasklepowy ma szanse znacznego rozwoju. Sprzedaż bezpośrednia jako jedna z form tego handlu może skorzystać na licznych zmianach, jakie dokonują się na rynku europejskim. Konsumenci będą mieli coraz mniej czasu na odwiedzanie sklepów. Stosunkowo mały udział sprzedaży bezpośredniej w rynku europejskim w porównaniu z takimi krajami jak Stany Zjednoczone czy Japonia wskazuje, że w Europie istnieją jeszcze duże możliwości rozwoju tej formy sprzedaży. Mirosław Luboń przez wiele lat był dziennikarzem Polskiego Radia, później został szefem PR w jednym z funduszy inwestycyjnych, gdzie następnie objął stanowisko szefa marketingu. Od 1999 roku jest związany z Polskim Stowarzyszeniem Sprzedaży Bezpośredniej, pełniąc funkcję Dyrektora Generalnego. Kilka ważnych dat z historii sprzedaży bezpośredniej 1885 Wydawnictwo z Nashville, Tennessee, rozpoczęło sprzedaż Biblii metodą sprzedaży bezpośredniej 1886 W Nowym Jorku powstała firma California Perfume Co., która później zmieniła nazwę na Avon 1930 Stanley Home Products Co. (Stanhome) wprowadził sprzedaż grupową 1951 Tupperware zrezygnował ze sklepów na rzecz sprzedaży grupowej Sprzedaż pozasklepowa Ryc. 1. Formy detalicznej sprzedaży pozasklepowej Sprzedaż na odległość (marketing bezpośredni) Sprzedaż w automatach Kupony reklamowe Sprzedaż wysyłkowa Sprzedaż katalogowa Telemarketing Sprzedaż internetowa Telesklepy 17

18 WYDARZENIA Nie taki audyt straszny... Zakończył się pilotażowy program jednej z czterech największych firm audytorskich na świecie. Akademia Rachunkowości Deloitte to trzymiesięczne warsztaty, które zostały zorganizowane dla studentów III i IV roku studiów dziennych Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Uczestnicy programu zgłębiali wiedzę z zakresu rachunkowości i poznali praktyczne aspekty pracy audytora. 29 maja br., na zakończenie warsztatów, wręczono certyfikaty podpisane przez Gavina Flooka, Partnera Zarządzającego Działem Audytu Deloitte, oraz Rektora krakowskiej AE, prof. dr. hab. Ryszarda Borowieckiego. Certyfikaty dostało trzydziestu sześciu studentów AE, jednak najlepsi z nich mogą się poszczycić czymś jeszcze: propozycją odbycia praktyk w firmie Deloitte. W czasie stażu wezmą udział w badaniu sprawozdań finansowych firm notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, od podszewki poznają zalety i wady pracy audytora. Pozwoli im to podjąć świadomą decyzję o wyborze przyszłej drogi zawodowej. Słuchacze Akademii Rachunkowości Deloitte mogą być spokojni: certyfikat połączony z wiedzą zdobyta w trakcie studiów to niewątpliwe atuty przy poszukiwaniu pracy. Eksperci krakowskiego biura Deloitte: Michał Romański, menedżer w Dziale Audytu Deloitte, i Krystyna Palka-Ichas, młodszy menedżer w Dziale Audytu, podczas warsztatów przeprowadzili ankietę oceniającą prowadzone zajęcia. Większość studentów z uznaniem wyrażała się o cyklu wykładów i case studies, część z pytanych zwróciła uwagę na bardzo wysoki poziom merytoryczny zajęć mówi Wojciech Szymla, koordynator programu Akademia Rachunkowości Deloitte, na co dzień asystent Katedry Ekonomiki i Organizacji Przedsiębiorstw krakowskiej AE. Rzeczywiście, tematyka warsztatów Deloitte była bogata i ciekawa. Słuchacze poznali m.in.: wybrane procedury audytu finansowego, techniki HR w zakresie assesment center, założenia przeglądu podatkowego. Tematami pięciu kolejnych spotkań były: IFRS co to jest, ciekawe zagadnienia, Audyt konieczność czy wartość dodana, Nie taki assesment straszny, IFRS vs PAS główne różnice, Podatki moja pasja, czyli jak przeprowadzić dobry tax signoff. Katarzyna Rodak z Koła Nauki o Przedsiębiorstwie AE, słuchaczka Akademii Rachunkowości Deloitte, nie ma wątpliwości, że wiedza zdobyta w czasie warsztatów przyda się jej w przyszłej pracy zawodowej: Dumna jestem, że wydarzenia tej rangi jak Akademia Rachunkowości odbywają się na naszej uczelni. Uczestnictwo w cyklu szkoleń oraz case study pozwoliło mi na poszerzenie wiedzy wyniesionej ze studiów i zdobycie nowych doświadczeń. Oprócz zgłębiania tajników rachunkowości w czasie warsztatów mogliśmy bezpośrednio porozmawiać z pracownikami Deloitte, a przez to poznać organizację wewnętrzną firmy, możliwości rozwojowe oraz atmosferę pracy. Słuchaczka podkreśla, że warsztaty Akademii Rachunkowości były przeprowadzone na wysokim poziomie merytorycznym i co równie ważne z wykorzystaniem najnowszych technik przekazu. Oprócz wartościowych wykładów o IFRS, audycie oraz podatkach, ważnym elementem było spotkanie z przedstawicielami działu HR, którzy przekonali mnie, że nie taki diabeł straszny i tym samym zachęcili do brania udziału w procesach rekrutacyjnych. Mam nadzieję, że niebawem moi koledzy i koleżanki z Akademii Ekonomicznej będą mogli uczestniczyć w kolejnych edycjach Akademii Rachunkowości kończy K. Rodak. Twoje drzwi do kariery Jesteś ambitny, kreatywny, żądny wiedzy i nowych doświadczeń? Zatem sięgnij po najwyższe trofeum! Tytuł Najlepszego AE czeka właśnie na Ciebie. Zdobądź najlepsze wyróżnienie Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Najlepsi AE to Twoje drzwi do kariery. Nagradzamy za pracę, zaangażowanie, nieprzeciętne osiągnięcia. Jeśli zrobiłeś coś, co wyróżnia Cię spośród tłumu, co zasługuje na uwagę i pochwałę, nie zwlekaj: graj i wygrywaj! Pierwsza edycja konkursu Najlepsi AE, inicjatywy promującej i wyróżniającej najlepsze i najbardziej przedsiębiorcze postawy wśród studentów naszej uczelni, ruszyła w Akademii Ekonomicznej w Krakowie 29 maja. Konkurs Najlepsi AE to pierwszy krok zawodowej kariery najwybitniejszych jednostek. Organizator projektu Koło Naukowe Handlu Zagranicznego działa w Akademii Ekonomicznej już 5 lat. Jego głównym celem jest pogłębianie i uzupełnianie wiedzy ekonomicznej, wymiana opinii, sądów, ale przede wszystkim możliwość samorealizacji, praktycznego wykorzystania umiejętności, rozwoju talentów i własnej przedsiębiorczości w organizowanych przez Koło projektach. Inicjatywy Koła przybierają różną formę od spotkań naukowych, poprzez wykłady, konferencje, po sympozja. Jednym z wyrazów działalności Koła jest projekt Najlepsi AE, którego zadaniem jest promowanie ludzi aktywnych i ambitnych. Celem projektu jest także promocja krakowskiej Akademii Ekonomicznej. Konkurs ma wyłonić i nagrodzić najlepszych studentów z Akademii Ekonomicznej w Krakowie, jak również najlepszych studentów z każdego z 7 kierunków. Projekt Najlepsi AE skierowany jest do studentów od III do V roku, których już teraz można określić mianem ludzi sukcesu. Bowiem wyróżniają się nie tylko wysoką średnią 18

19 WYDARZENIA Na czasie i z sukcesem Inwestycje w kapitał ludzki to temat bardzo aktualny. Dowodzi tego duża frekwencja na konferencji pod tym właśnie tytułem, zorganizowanej 30 maja przez członków Koła Naukowego Doradztwa Personalnego Doradca. Wśród zaproszonych gości oprócz członków koła znalazły się osobistości ze świata nauki i przedstawiciele małopolskich firm. Liczną grupę stanowili też studenci, głównie ze specjalności Zarządzanie i doradztwo personalne i Zarządzanie zasobami ludzkimi. Konferencję otwierał prof. dr hab. Aleksy Pocztowski, profesor nauk ekonomicznych, założyciel i kierownik Katedry Doradztwa Personalnego Akademii Ekonomicznej, redaktor naukowy serii publikacji HR z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi. Profesor mówił o tym, jak ważna dla funkcjonowania przedsiębiorstwa jest dbałość o personel i jak istotną, a jednocześnie niemierzalną, ma on wartość. Podkreślał również zagrożenia, przed jakimi stoi współczesne doradztwo personalne, poruszył problem outplacementu, dużej fluktuacji kadr oraz braku działań z zakresu personalnego w wielu organizacjach. Praktyka w służbie wiedzy Uczestnicy konferencji wysłuchali wykładu Systemy zarządzania zasobami ludzkimi w organizacjach, który wygłosił Sebastian Trzaska, dyrektor ds. merytorycznych oraz współwłaściciel firmy doradztwa personalnego Anacco. Trzaska to absolwent AE w Krakowie i osoba z dziewięcioletnim doświadczeniem w pracy nad projektami doradczymi oraz w prowadzeniu szkoleń i treningów. Dlatego doskonale objaśniał zagadnienia związane z zasadami tworzenia polityki personalnej i znaczeniem Zrównoważonej Karty Wyników w procesach HR. Zapoznał studentów z nowoczesnymi systemami motywacji płacowej oraz pozapłacowej. Wystąpienie poparte zostało licznymi przykładami zaczerpniętymi z praktycznych doświadczeń prelegenta. To wasza przyszłość Aby lepiej pokazać, przed jakimi problemami stają firmy w czasie restrukturyzacji procesu zarządzania zasobami ludzkimi, przedstawiono przypadki Spółdzielni Pracy Jurajska prof. dr hab. Aleksy Pocztowski oraz Kopalni Soli w Wieliczce. Przedstawiciele tych firm omówili ich strukturę organizacyjną, dokonania oraz przyszłe zadania ściśle zintegrowane z celami organizacji. W ten sposób studenci Akademii mogli od strony praktycznej poznać problemy, z jakimi będą się mierzyć w swoim przyszłym życiu zawodowym. Prezes Spółdzielni Pracy Jurajska, mgr inż. Bogdan Wawrzyniak, przedstawił procesy i zadania związane z ewolucją działu personalnego z funkcji administracyjnej na strategicznego partnera kadry zarządzającej. Dwójka przedstawicieli Kopalni Soli w Wieliczce, w tym Główna Specjalistka ds. Personalnych, Monika Biegun-Juszkiewicz, omówiła na przykładzie swojej organizacji sposób modelowania postaw pracowników. Jest on determinowany zmianą profilu firmy oraz możliwością jego współfinansowania z Europejskiego Funduszu Strukturalnego. To był sukces! Studenci uczestniczący w konferencji mieli możliwość zadawania pytań i w ten sposób mogli dodatkowo pogłębić poruszaną przez prelegentów problematykę i rozwiać wszelkie pojawiające się wątpliwości. Na koniec wywiązała się burzliwa dyskusja, która trwała jeszcze długo po formalnym zakończeniu konferencji. Organizatorzy spotkania wręczyli jego uczestnikom certyfikaty uczestnictwa w konferencji. O powodzeniu konferencji najlepiej świadczy fakt, że prelegenci chcą kontynuować współpracę z Kołem Naukowym, a jej organizatorzy już zapowiadają podobne inicjatywy w przyszłości. Pomysłodawcy przedsięwzięcia, Michał Kapinos i Paweł Sikora, wśród głównych zalet konferencji zgodnie wymienili wysoki poziom merytoryczny poszczególnych prelekcji oraz możliwość integracji połączonych środowisk akademickiego i praktyków. ocen, ale także realizacją ciekawych projektów, reprezentowaniem AE na konferencjach czy seminariach, odbytymi przez siebie stażami i praktykami. W konkursie zostaną nagrodzone zarówno wiedza i osiągnięcia naukowe, jak i dotychczas zdobyte doświadczenie zawodowe. Konkurs Najlepsi AE umożliwia wyłonienie i nagrodzenie wyróżniających się studentów Akademii Ekonomicznej. Wspierając tę i jej podobne inicjatywy, promujemy wartościowe postawy, wspieramy pęd do wiedzy, przedsiębiorczość, zaangażowanie i pracowitość. Akademia w różnoraki sposób wspiera swych studentów w ich pierwszych krokach na drodze kariery zawodowej, a konkurs Najlepsi AE jest tego świetnym przykładem mówi prof. dr hab. Ryszard Borowiecki, Rektor Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Corocznie wybierani laureaci konkursu Najlepsi AE to będą osoby, o które walczą strategiczni pracodawcy polskiego rynku, to przyszli menadżerowie i już wkrótce twórcy otaczającej nas rzeczywistości. Konkurs Najlepsi AE może stać się nie tylko nagrodą dla wybitnych, ale również niebywałą motywacją poprzez promocję pożądanych i pochwalanych postaw wśród studentów Akademii Ekonomicznej. Nagradzając, dziękujemy za osiągnięcia, ale jednocześnie wskazujemy na działania i postawy godne pochwały i uznania. Konkurs Najlepsi AE stanie się, poprzez prezentację wyjątkowych osiągnięć laureatów, motorem napędowym dla rzeszy utalentowanych młodych ludzi mówi koordynator projektu, Marzena Augustyn. Sięgający po tytuł Najlepszego AE muszą przejść dwuetapowy proces rekrutacyjny, podczas którego Komisja Oceniająca dokona oceny zarówno dotychczasowych osiągnięć studentów, jak również zdolności interpersonalnych, umiejętności prezentacji i komunikacji. Do wygrania, obok referencji Rektora Akademii Ekonomicznej, studia podyplomowe, kursy językowe, szkolenia, cenne nagrody rzeczowe i wysokie nagrody pieniężne. Autoprezentacja najlepszych kandydatów odbędzie się 24 czerwca br., dzień później nastąpi ogłoszenie wyników. Laureaci konkursu Najlepsi AE odbiorą nagrody w czasie uroczystej gali podczas Targów Pracy AE (9 listopada). Koło Naukowe Doradztwa Personalnego Doradca działa przy Katedrze Zarządzania Personelem, zrzesza w większości studentów dwu grup dziekańskich specjalności Zarządzanie i doradztwo personalne. Koło choć istnieje krótko, od września 2005, ma w swoim dorobku trzy sympozja naukowe, dwie konferencje naukowe, liczne szkolenia, gościnne wykłady znakomitości biznesu oraz pokazy działalności małopolskich firm w miejscach pracy. Swoje sukcesy koło zawdzięcza pomocy członków Katedry oraz opiekuna koła, dr Beaty Buchelt-Nawary. Michał Kapinos Student Wydziału Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych, członek KNDP Doradca, człowiek o dużej pogodzie ducha i niewielu zmartwieniach, od piątego roku życia oddany muzyce. Paweł Sikora Student Wydziału Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych, członek KNDP Doradca, miłośnik golfa i żeglarstwa. 19

20 WYDARZENIA Dlaczego upadają polskie przedsiębiorstwa? Upadłość przedsiębiorstwa w aspektach prawnym, zarządczym i finansowo-księgowym to temat konferencji zorganizowanej w Akademii Ekonomicznej w Krakowie przez Koło Naukowe Studentów Rachunkowości Kredyt w dniu 31 maja 2006 r. Patronat honorowy nad konferencją objął Rektor AE w Krakowie, prof. dr hab. Ryszard Borowiecki. Dr Jerzy Kuchmacz W pierwszej części spotkania swoje referaty wygłosili: mgr Piotr Kukuryk (Katedra Prawa AE), mgr Maria Thetschel-Zgud (Prezes Stowarzyszenia Syndyków Polskich), mgr Elżbieta Królikowska (Katedra Ekonomiki i Organizacji Przedsiębiorstw AE), dr Artur Hołda (Katedra Rachunkowości AE). Druga część konferencji stanowiła prezentację referatów przygotowanych przez studentów z kół naukowych działających w Akademii Ekonomicznej w Krakowie: Koło Naukowe Studentów Rachunkowości Kredyt, Koło Naukowe Controllingu i Finansów, Koło Naukowe Zarządzania Zasobami Ludzkimi, Koło Nauki o Przedsiębiorstwie oraz Koło Naukowe Rewizji Finansowej Audyt. Referaty są dostępne w formie elektronicznej na stronie: Referat Elżbiety Królikowskiej Zgodnie z art. 10 Ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2003 r. nr 60 poz. 535 z późniejszymi zmianami), upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. W kolejnym artykule tejże Ustawy określono, co jest podstawą ogłoszenia upadłości. Zgodnie z nim dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, zaś dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość majątku, nawet wówczas, gdy bieżąco te zobowiązania wykonuje. Chodzi tu o wartość rynkową majątku firmy, której ewentualna sprzedaż może zaspokoić zobowiązania. Mechanizm ten działa w obie strony. Zatem ujawnienie ujemnych aktywów netto (suma zobowiązań przekracza sumę aktywów) na podstawie zapisów księgowych stanowi tylko sygnał złej sytuacji jednostki i powinien inicjować działania służące upewnieniu się, ile naprawdę wart jest majątek danej jednostki. Na podstawie literatury przyczyny upadłości polskich przedsiębiorstw dzieli się na dwie zasadnicze grupy: przyczyny egzogeniczne zjawiska zachodzące na szczeblu makroekonomicznym związane z ogólną sytuacją gospodarczą kraju, polityką makroekonomiczną, polityką przemysłową, polityką handlu zagranicznego i kursu walutowego. W tym przypadku chodzi o takie zjawiska, które niezależnie od działania podmiotu powodują obniżenie jego zdolności płatniczej. Wskazać tu należy również zjawiska tkwiące w naturze danej branży, np. w roli branży w gospodarce, postępie naukowo-technicznym, cenach surowców, rynkach zbytu itp.; przyczyny endogeniczne zjawiska, które zachodzą na poziomie przedsiębiorstwa i na które odmiennie niż poprzednio ma ono wyłączny, bądź prawie wyłączny, wpływ. Na podstawie przeprowadzonych badań (analiza dokonana na bazie doświadczeń syndyków i nadzorców sądowych) wyróżniono 8 następujących grup przyczyn upadłości: rynkowe i społeczne (9%) spadek popytu na wyroby przedsiębiorstwa na rynkach krajowych, zagranicznych, rozwój sieci hipermarketów, agresywna konkurencja, coraz wyższe wymagania konsumenckie, silna konkurencja zagraniczna; kapitałowe (12%) ograniczony dostęp do zewnętrznych źródeł, finansowanie tylko z własnych środków, wahania kursów walut, wysoki stopień formalizacji i biurokratyzacji procedur uzyskania zewnętrznego dofinansowania, wysoki koszt kapitału, brak dofinansowania poprzez zamówienia publiczne; wynikające z polityki gospodarczej (10%) niekorzystne regulacje na rynku pracy i w sferze ubezpieczeń społecznych, zmniejszenie ulg podatkowych, zwiększenie obciążeń podatkami pośrednimi, skomplikowany i niejasny system podatkowy, liberalizacja importu w ramach UE, liberalizacja importu z obszaru spoza UE; wewnętrzne w sferze operacyjnej (22%) słabości w zarządzaniu, błędna strategia, niedokonywanie zmian w technologii wytwarzania produktów, niedostosowanie jakości wyrobów do jakości wyrobów konkurencyjnych, niepodjęcie produkcji nowych produktów, niewykorzystanie przez przedsiębiorstwo potencjalnych możliwości, jakie stwarza zwiększenie skali produkcji, brak dostępu do tańszej siły roboczej, przestarzały oraz zaniedbany park maszynowy, niedostateczne działania marketingowe, brak reklamy, zła organizacja dystrybucji i obsługi posprzedażowej, trudności w zdobyciu odpowiednich materiałów i surowców; wewnętrzne o charakterze finansowym (20%) brak odpowiedniej kontroli finansowej, wysoki wskaźnik dźwigni finansowej, zachowawcza polityka finansowa, inwestowanie w długoterminowe projekty, wysokie zadłużenie przedsiębiorstwa, zobowiązania przeterminowane, ułomności w zarządzaniu należnościami, środkami pieniężnymi, trudności w pozyskiwaniu kredytów i pożyczek, ujemny wynik finansowy, kreatywna (agresywna) rachunkowość; wewnętrzne o charakterze wewnątrzorganizacyjnym (13%) niska wydajność pracowników, niedokonywanie redukcji pracowników w stosownym czasie, nadmiar pracowników w komórkach administracyjnych, konflikty interpersonalne, brak szkoleń pracowników; nieudane przejęcia/fuzje (5%) oraz niewłaściwie przeprowadzona prywatyzacja przedsiębiorstwa (9%). Przytoczyć należy także inne przyczyny upadłości przedsiębiorstwa, takie jak: niewłaściwe zarządzanie przedsiębiorstwem, zbyt ambitna polityka właściciela w zakresie planów inwestycyjnych, niedoszacowanie inwestycji, celowe działanie na szkodę przedsiębiorstwa (wyprowadzanie środków finansowych), zbyt późne podjęcie działań naprawczych, zawieranie umów już nierentownych w momencie ich podpisania, lokowanie środków pieniężnych w wydzierżawiony majątek, współpraca tylko z jednym kontrahentem, pozarachunkowe rozliczenia finansowe między firmami, podporządkowanie wszystkich działań pod jeden projekt, złe oszacowanie popytu, próba ekspan- 20

STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020

STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020 STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020 I. CELE STRATEGICZNE W ZAKRESIE NAUKI I WDROŻEŃ Cel strategiczny 1 - Opracowanie i realizacja

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

Raport WSB 2014 www.wsb.pl

Raport WSB 2014 www.wsb.pl Studenci, Absolwenci, Pracodawcy. Raport WSB 2014 www.wsb.pl WPROWADZENIE prof. dr hab. Marian Noga Dyrektor Instytutu Współpracy z Biznesem WSB we Wrocławiu Z przyjemnością oddaję w Państwa ręce pierwszy

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA. 16-001 Kleosin ul. Ojca Tarasiuka 2 tel. (085) 746-98-01 http://www.pb.edu.pl/zarz. Dziekan Dr hab. ZOFIA TOMCZONEK, prof.

WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA. 16-001 Kleosin ul. Ojca Tarasiuka 2 tel. (085) 746-98-01 http://www.pb.edu.pl/zarz. Dziekan Dr hab. ZOFIA TOMCZONEK, prof. WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA 16-001 Kleosin ul. Ojca Tarasiuka 2 tel. (085) 746-98-01 http://www.pb.edu.pl/zarz Dziekan Dr hab. ZOFIA TOMCZONEK, prof. nzw Prodziekani ds. Studenckich i Dydaktyki Dr BARBARA WOJSZNIS

Bardziej szczegółowo

GOTOWI DO KARIERY. na Wydziale Gospodarki Międzynarodowej

GOTOWI DO KARIERY. na Wydziale Gospodarki Międzynarodowej GOTOWI DO KARIERY na Wydziale Gospodarki Międzynarodowej 1. KANDYDACI Masz otwarty umysł? Rynek Polski to dla Ciebie za mało i chcesz swobodnie poruszać się po gospodarce zglobalizowanego świata, odnosząc

Bardziej szczegółowo

B I U T E T Y N N T I E

B I U T E T Y N N T I E B I U T E T Y N N T I E Nr 4(22) Rok VII Wrocław listopad 2002 1. Posiedzenie Zarządu NTIE W dniu 22 września, w przededniu konferencji dydaktycznej NTIE Dydaktyka Informatyki Ekonomicznej Kształcenie

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA KONFERENCJĘ DLA FIRM RODZINNYCH. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

ZAPROSZENIE NA KONFERENCJĘ DLA FIRM RODZINNYCH. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPROSZENIE NA KONFERENCJĘ DLA FIRM RODZINNYCH Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Sukcesja w firmie rodzinnej Firma rodzinna to coś więcej niż miejsce

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

Analiza Rynków Finansowych i Doradztwo Inwestycyjne

Analiza Rynków Finansowych i Doradztwo Inwestycyjne Analiza Rynków Finansowych i Doradztwo Inwestycyjne Studia podyplomowe dwusemestralne (200 godz. lekc.) Edycja VII em Kierunku jest przygotowanie do zawodu analityka papierów wartościowych (Charted Financial

Bardziej szczegółowo

Znakomita większość udziałowców Spółki to doświadczeni nauczyciele akademiccy, pracujący od lat w Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie.

Znakomita większość udziałowców Spółki to doświadczeni nauczyciele akademiccy, pracujący od lat w Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Bochni figuruje w rejestrze niepublicznych szkół wyższych Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu pod numerem 47 na mocy decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Warsztaty PRZEDSIĘBIORCY SZKOŁY ZAWODOWE POMORZA PROBLEMY REKOMENDACJE ROZWIĄZAŃ KIERUNKI DZIAŁAŃ

Warsztaty PRZEDSIĘBIORCY SZKOŁY ZAWODOWE POMORZA PROBLEMY REKOMENDACJE ROZWIĄZAŃ KIERUNKI DZIAŁAŃ Warsztaty PRZEDSIĘBIORCY SZKOŁY ZAWODOWE POMORZA PROBLEMY REKOMENDACJE ROZWIĄZAŃ KIERUNKI DZIAŁAŃ 10 stycznia 2011 - Państwowe Szkoły Budownictwa - Gdańsk ul. Grunwaldzka 238 Patronat: Mieczysław Struk

Bardziej szczegółowo

STUDIA Z GWARANCJĄ SUKCESU

STUDIA Z GWARANCJĄ SUKCESU Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica w Białymstoku Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica w Białymstoku ul. Ks.Stanisława Suchowolca 6, 15-567 Białystok

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN NIESTACJONARNYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH

REGULAMIN NIESTACJONARNYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH REGULAMIN NIESTACJONARNYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH przy Akademii Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie 1 1. Niestacjonarne studia doktoranckie przy Akademii Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie,

Bardziej szczegółowo

Preambuła. 1 Podstawa prawna

Preambuła. 1 Podstawa prawna Załącznik do Zarządzenia nr 28/2009 Rektora WSP TWP w Warszawie Preambuła Jednym z głównych warunków właściwej realizacji zadań i wypełniania Misji oraz realizacji strategii Uczelni jest istnienie Wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

Katedra Handlu Zagranicznego i Międzynarodowych Stosunków Ekonomicznych powstała w

Katedra Handlu Zagranicznego i Międzynarodowych Stosunków Ekonomicznych powstała w dr hab. prof. US Halina Nakonieczna-Kisiel, dr Jarosław Narękiewicz Katedra Handlu Zagranicznego i Międzynarodowych Stosunków Ekonomicznych Uniwersytet Szczeciński KIERUNKI BADAŃ I DZIAŁALNOŚCI DYDAKTYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Sprawozdanie roczne z działalności uczelnianej organizacji studenckiej (stan na dzień 31 grudnia 2010 r.)

WZÓR. Sprawozdanie roczne z działalności uczelnianej organizacji studenckiej (stan na dzień 31 grudnia 2010 r.) Załącznik nr 3 do Zarządzenia nr 17 Rektora z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu rejestracji uczelnianych organizacji studenckich i uczelnianych organizacji doktorantów na UW WZÓR

Bardziej szczegółowo

Program Doskonalenia Nauczycieli Akademickich Uniwersytetu Warszawskiego

Program Doskonalenia Nauczycieli Akademickich Uniwersytetu Warszawskiego NOWOCZESNY UNIWERSYTET - kompleksowy program wsparcia dla doktorantów i kadry dydaktycznej Uniwersytetu Warszawskiego Uniwersytet Otwarty Uniwersytetu Warszawskiego Mały Dziedziniec Kampusu Centralnego,

Bardziej szczegółowo

CFO Knowledge Exchange Temat przewodni: Praktyczne podejście do optymalizacji procesów biznesowych

CFO Knowledge Exchange Temat przewodni: Praktyczne podejście do optymalizacji procesów biznesowych zapraszają na kolejne spotkanie z cyklu CFO Knowledge Exchange Temat przewodni: Praktyczne podejście do optymalizacji procesów biznesowych siedziba MDDP Business Consulting, Warszawa, 6 lutego 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka studiów Podyplomowe studia skierowane są do:

Charakterystyka studiów Podyplomowe studia skierowane są do: Akademia Sztuki w Szczecinie ogłasza nabór na drugą edycję dwusemestralnych studiów podyplomowych: Zarządzanie kulturą z wybranymi aspektami zarządzania szkolnictwem artystycznym 219 godzin zajęć zostanie

Bardziej szczegółowo

PLAN ZADAŃ DZIAŁANIE I. CELE I DZIAŁANIA W ZAKRESIE KSZTAŁCENIA

PLAN ZADAŃ DZIAŁANIE I. CELE I DZIAŁANIA W ZAKRESIE KSZTAŁCENIA Załącznik nr 1 do Strategii Rozwoju UG do roku 2020 PLAN ZADAŃ Przed Uniwersytetem Gdańskim stoi szereg wyzwań, których podjęcie wymaga określenia celu i charakteru działań oraz terminu zakończenia, źródeł

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż: żmudna praca dla wytrwałych czy droga do kariery? Badanie dotyczące postrzegania zawodu sprzedawcy (w Polsce).

Sprzedaż: żmudna praca dla wytrwałych czy droga do kariery? Badanie dotyczące postrzegania zawodu sprzedawcy (w Polsce). Sprzedaż: żmudna praca dla wytrwałych czy droga do kariery? Badanie dotyczące postrzegania zawodu sprzedawcy (w Polsce). Od kilkunastu lat, kiedy Polska znalazła się w warunkach wolnorynkowych, liczba

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT NAUK EKONOMICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK

INSTYTUT NAUK EKONOMICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK INSTYTUT NAUK EKONOMICZNYCH POLSKIEJ AKADEMII NAUK Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk oferuje program studiów doktoranckich wychodząc z przesłanki, Ŝe rozwój edukacji w Polsce wyraŝający

Bardziej szczegółowo

Strategia Wydziału Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Lata 2012-2020

Strategia Wydziału Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Lata 2012-2020 Strategia Wydziału Nauk Pedagogicznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Lata 2012-2020 1 Spis treści 1. Misja WNP. 3 2. Cele strategiczne.. 4 3. Operacjonalizacja celów strategicznych..5 4. Cel

Bardziej szczegółowo

MBA Zarządzanie Strategiczne. Politechnika Gdańska oferuje i zaprasza do uczestnictwa w programie MBA: Zarządzanie Strategiczne.

MBA Zarządzanie Strategiczne. Politechnika Gdańska oferuje i zaprasza do uczestnictwa w programie MBA: Zarządzanie Strategiczne. Zaproszenie na studia MBA MBA Zarządzanie Strategiczne Politechnika Gdańska oferuje i zaprasza do uczestnictwa w programie MBA: Zarządzanie Strategiczne. Prowadzony w języku angielskim Program MBA Politechniki

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Legnica 2011/2012 Kierunek: Zarządzanie Zarządzanie przedsiębiorstwem Absolwenci specjalności zarządzanie przedsiębiorstwem

Bardziej szczegółowo

Studenckie Towarzystwo Naukowe UJ CM

Studenckie Towarzystwo Naukowe UJ CM nauka leży u podstaw każdego postępu, który ma ułatwić życie ludzkie i zmniejszać cierpienie Maria Skłodowska-Curie, 1911 Studenckie Towarzystwo Naukowe UJ CM http://www.stn.cm-uj.krakow.pl stn@cm-uj.krakow.pl

Bardziej szczegółowo

FORUM ROZWOJU BIZNESU - BuCom 2015 LUBLIN NA TOPIE! 22 października, 2015 r., Lublin

FORUM ROZWOJU BIZNESU - BuCom 2015 LUBLIN NA TOPIE! 22 października, 2015 r., Lublin / Pokazujemy jak budować sukces organizacji / / Wspieramy dzieląc się wiedzą / / Inspirujemy do działania prezentując dobre praktyki / / Wskazujemy na nowe trendy prowadzące do osiągnięcia przewagi konkurencyjnej

Bardziej szczegółowo

METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH

METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH PREZENTACJA SEPCJALNOŚCI: METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH WYDZIAŁ INFORMATYKI I KOMUNIKACJI KIERUNEK INFORMATYKA I EKONOMETRIA SEKRETARIAT KATEDRY BADAŃ OPERACYJNYCH Budynek D, pok. 621 e-mail

Bardziej szczegółowo

rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym

rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym Drugiego dnia Ogólnopolskiej Konferencji Kół Naukowych tj. 22 października 2004 roku, przeprowadzono panel dyskusyjny, którego tematem była rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym. Prowadzącym

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań

Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań Koncepcja międzyinstytucjonalnego ośrodka wspierania badań Dominika Walec Uniwersytet Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek pok. 1018 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYBORCZY. Kandydata na Rektora Prof. dr. hab. Bronisława Marciniaka

PROGRAM WYBORCZY. Kandydata na Rektora Prof. dr. hab. Bronisława Marciniaka PROGRAM WYBORCZY Kandydata na Rektora Prof. dr. hab. Bronisława Marciniaka MIJAJĄCA KADENCJA 2008-2012 2/38 MIJAJĄCA KADENCJA LICZBA STUDENTÓW I DOKTORANTÓW [tys.] STUDENCI RAZEM: 46,8 RAZEM: 48,4 DOKTORANCI

Bardziej szczegółowo

Samorządowe Forum Kapitału i Finansów

Samorządowe Forum Kapitału i Finansów X Samorządowe Forum Kapitału i Finansów 10 11 października 2012 roku Warszawa, Hotel Sofitel Victoria ul. Królewska 11 zaprasza X Samorządowe Forum Kapitału i Finansów Szanowni Państwo Przed nami jubileuszowa,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Katedra Marketingu. Wydział Zarządzania. Koło Naukowe Komunikacji Marketingowej PRYZMAT

Katedra Marketingu. Wydział Zarządzania. Koło Naukowe Komunikacji Marketingowej PRYZMAT Katedra Marketingu Wydział Zarządzania Koło Naukowe Komunikacji Marketingowej PRYZMAT Drogi studencie! Dziękujemy, że zainteresowała Cię oferta Katedry Marketingu Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego!

Bardziej szczegółowo

www.akademiaefc.pl Organizator

www.akademiaefc.pl Organizator 2015 www.akademiaefc.pl Organizator Opis Akademii EFC Inicjatywa Europejskiego Kongresu Finansowego skierowana do studentów i młodych absolwentów. Motywuje i inspiruje do podejmowania wyzwań oraz aktywnego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AMBASADORSKI. biznesth228.info

PROGRAM AMBASADORSKI. biznesth228.info PROGRAM AMBASADORSKI biznesth228.info O PROGRAMIE Program Ambasadorski Grupy Trinity stanowi nowatorską propozycję nawiązania relacji naszej Firmy ze środowiskiem akademickim. Nie oczekujemy od Was pomocy

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY OKRESOWEJ NAUCZYCIELI AKADEMICKICH. Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku. w odniesieniu do poszczególnych stanowisk

KRYTERIA OCENY OKRESOWEJ NAUCZYCIELI AKADEMICKICH. Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku. w odniesieniu do poszczególnych stanowisk Załącznik nr 1 do Regulaminu okresowej oceny nauczycieli akademickich Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku KRYTERIA OCENY OKRESOWEJ NAUCZYCIELI AKADEMICKICH Akademii Muzycznej im. Stanisława

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA W POZNANIU

UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA W POZNANIU UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA W POZNANIU Wydział Nauk Społecznych PRAWDZIWA PASJA POLEGA NA POZNAWANIU. STUDIUJ Z NAMI I UCZYŃ Z NIEJ SPOSÓB NA ŻYCIE. O WYDZIALE W roku 2015 Wydział Nauk Społecznych

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Program Operacyjny Kapitał Ludzki 4 marca 2009 Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka Program Operacyjny Kapitał Ludzki Paulina Gąsiorkiewicz-Płonka Zastępca Dyrektora Departament Wdrożeń i Innowacji Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE Leader szansą rozwoju polskiej wsi 1

STUDIA PODYPLOMOWE Leader szansą rozwoju polskiej wsi 1 Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie we współpracy z Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Krakowie organizują STUDIA PODYPLOMOWE Leader szansą rozwoju polskiej wsi 1. Informacja

Bardziej szczegółowo

Przyszłość tworzymy dzisiaj! www.akademiaefc.pl

Przyszłość tworzymy dzisiaj! www.akademiaefc.pl Przyszłość tworzymy dzisiaj! 2016 www.akademiaefc.pl Akademia EFC Inicjatywa Europejskiego Kongresu Finansowego skierowana do studentów i młodych absolwentów. Motywuje i inspiruje do podejmowania wyzwań

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2014/2015

Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 2014/2015 Program kształcenia na Studiach Doktoranckich Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego w roku 201/2015 Wydział Zarządzania UW posiada uprawnienia do nadawania stopnia doktora w dwóch dyscyplinach:

Bardziej szczegółowo

Akademia Dziedzictwa. Strona 1

Akademia Dziedzictwa. Strona 1 Akademia Dziedzictwa Akademia Dziedzictwa IX edycja, MCK, MSAP UEK, Kraków 2015-2016 Założenia programowo-organizacyjne studiów podyplomowych dotyczących zarządzania dziedzictwem kulturowym: Akademia Dziedzictwa

Bardziej szczegółowo

SPECJALNOŚĆ Przedsiębiorstwo i dyplomacja gospodarcza w Europie (Business and economic diplomacy in Europe)

SPECJALNOŚĆ Przedsiębiorstwo i dyplomacja gospodarcza w Europie (Business and economic diplomacy in Europe) Przyjdź i przekonaj się, że droga do sukcesu jest krótsza niż Ci się wydaje! SPECJALNOŚĆ Przedsiębiorstwo i dyplomacja gospodarcza w Europie (Business and economic diplomacy in Europe) Bachelor s degree

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH I. Wprowadzenie Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia Podpisanie przez Polskę w 1999 roku Deklaracji

Bardziej szczegółowo

OBCHODY JUBILEUSZU 200-LECIA UW* *stan na dzień 23.09.2015 r.

OBCHODY JUBILEUSZU 200-LECIA UW* *stan na dzień 23.09.2015 r. OBCHODY JUBILEUSZU 200-LECIA UW* *stan na dzień 23.09.2015 r. DWA STULECIA. DOBRY POCZĄTEK 1 października 2015 19 listopada 2016 Założenia Jubileuszu Celem Jubileuszu jest podkreślenie wyjątkowego znaczenia

Bardziej szczegółowo

ZASADY, KRYTERIA I TRYB DOKONYWANIA OCEN NAUCZYCIELI AKADEMICKICH W WARSZAWSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM

ZASADY, KRYTERIA I TRYB DOKONYWANIA OCEN NAUCZYCIELI AKADEMICKICH W WARSZAWSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM Załącznik Nr 9 ZASADY, KRYTERIA I TRYB DOKONYWANIA OCEN NAUCZYCIELI AKADEMICKICH W WARSZAWSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM 1. 1. Okresowa ocena pracy nauczyciela akademickiego obejmuje ocenę wykonywania obowiązków

Bardziej szczegółowo

ACCOUNTICA Miesięcznik

ACCOUNTICA Miesięcznik ACCOUNTICA Miesięcznik Nr 16/Czerwiec 2010/www.gierusz.com.pl Spis treści: 1. Sprawozdanie z 33 Kongresu Europejskiego Stowarzyszenia Księgowychmgr Katarzyna Gierusz Artykuł stanowi sprawozdanie z 33 Kongresu

Bardziej szczegółowo

SPIN SPÓJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I NAUKI. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

SPIN SPÓJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I NAUKI. Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego SPIN SPÓJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I NAUKI Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projektodawca Lider - Akademicki Inkubator Przedsiębiorczości Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Ul. Adama Mickiewicza 16 lok. 12A, 01-517 Warszawa, Polska tel. + 48 022 215 72 22 fax + 48 022 435 60 00 WWW.PAFERE.ORG pafere@pafere.

Ul. Adama Mickiewicza 16 lok. 12A, 01-517 Warszawa, Polska tel. + 48 022 215 72 22 fax + 48 022 435 60 00 WWW.PAFERE.ORG pafere@pafere. Ul. Adama Mickiewicza 16 lok. 12A, 01-517 Warszawa, Polska tel. + 48 022 215 72 22 fax + 48 022 435 60 00 WWW.PAFERE.ORG pafere@pafere.org VOLKSWAGEN BANK DIRECT 33 2130 0004 2001 0409 4215 0001 Szanowni

Bardziej szczegółowo

II Kongres Finansów Publicznych

II Kongres Finansów Publicznych II Kongres Finansów Publicznych Kryzys szansą rozwoju 4-5 października 2012 r. Hotel Qubus, Kraków, ul. Nadwiślańska 6 Stagnacja i ograniczenie możliwości inwestowania we własny rozwój to chyba najgorsza

Bardziej szczegółowo

Oferta dla III sektora

Oferta dla III sektora Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum Oferta dla III sektora Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum ul. Garncarska 2/9, 61-817 Poznań tel. 501 684 242 e-mail: extremum@extremum.org.pl

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych KIERUNEK FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ studia stacjonarne i niestacjonarne licencjackie (I stopnia)

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych KIERUNEK FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ studia stacjonarne i niestacjonarne licencjackie (I stopnia) Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych KIERUNEK FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ studia stacjonarne i niestacjonarne licencjackie (I stopnia) Specjalności: finanse przedsiębiorstw informatyka w finansach Ulotka

Bardziej szczegółowo

MISJA, WIZJA I STRATEGIA NA LATA 2012-2022

MISJA, WIZJA I STRATEGIA NA LATA 2012-2022 MISJA, WIZJA I STRATEGIA NA LATA 2012-2022 WYDZIAŁU ZARZĄDZANIA WYŻSZEJ SZKOŁY EKOLOGII I ZARZĄDZANIA W WARSZAWIE I. MISJA 1. Wydział Zarządzania WSEiZ w Warszawie kieruje ofertę kształcenia do osób, pragnących

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 5/2014/2015 Dziekana Wydziału Prawa i Administracji UKSW z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie programu Business Law"

Zarządzenie nr 5/2014/2015 Dziekana Wydziału Prawa i Administracji UKSW z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie programu Business Law Zarządzenie nr 5/2014/2015 Dziekana Wydziału Prawa i Administracji UKSW z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie programu Business Law" Na podstawie 44 pkt. 11 i pkt. 13 w zw. z 43 ust. 2 i ust. 4 Statutu UKSW

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZAŁOŻENIA WYDZIAŁOWEGO SYSTEMU JAKOŚCI KSZTAŁCENIA

PODSTAWOWE ZAŁOŻENIA WYDZIAŁOWEGO SYSTEMU JAKOŚCI KSZTAŁCENIA PODSTAWOWE ZAŁOŻENIA WYDZIAŁOWEGO SYSTEMU JAKOŚCI KSZTAŁCENIA Wydziałowy system jakości kształcenia opiera się na następujących wewnętrznych uczelnianych - aktach prawnych : Uchwale nr 14/96-99 Senatu

Bardziej szczegółowo

Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości Młodzieżowy Inkubator Przedsiębiorczości Inicjatywy promujące postawy przedsiębiorcze i wspierające rozwój przedsiębiorczości Fundusz Grantów na Inicjatywy

Bardziej szczegółowo

Pakiet Promocyjny dedykowanych kursów e-learningowych dla polskich piłkarzy

Pakiet Promocyjny dedykowanych kursów e-learningowych dla polskich piłkarzy Pakiet Promocyjny dedykowanych kursów e-learningowych dla polskich piłkarzy PARTNER O WSZiC WSZiC to uczelnia, której przewodnią ideą jest hasło Profesjonalizm w sporcie. Poprzez nasze działania staramy

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: Zarządzanie projektami (I)

Specjalizacja: Zarządzanie projektami (I) Specjalizacja: Zarządzanie projektami (I) Osoba koordynująca: dr inż. Tomasz Pieciukiewicz Tomasz.Pieciukiewicz1@pjwstk.edu.pl Czego uczymy. Umiejętności po ukończeniu specjalizacji. Celem specjalizacji

Bardziej szczegółowo

Sekretem biznesu jest wiedzieć to, czego nie wiedzą inni

Sekretem biznesu jest wiedzieć to, czego nie wiedzą inni Sekretem biznesu jest wiedzieć to, czego nie wiedzą inni (Arystoteles Onassis) Słowa te dały początek innowacyjnemu Projektowi jakim jest Konferencja Naukowa NARZĘDZIA ANALITYCZNE W NAUKACH EKONOMICZNYCH.

Bardziej szczegółowo

Pomysł na przyszłość. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Pomysł na przyszłość. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Pomysł na przyszłość Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Studia a rynek pracy W 2011 roku kształciło się ponad 1 800 tys. studentów, Dyplom wyższej

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie rekrutacji London Study Excursion 2013

Podsumowanie rekrutacji London Study Excursion 2013 Podsumowanie rekrutacji London Study Excursion 203 Rekrutacja do kolejnej edycji London Study Excursion została zakończona. Po trwającym blisko dwa miesiące procesie rekrutacji, który był także okresem

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU. Część A Przedmiot: Seminarium dyplomowe Wykładowca odpowiedzialny za przedmiot: Cele zajęć z przedmiotu: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki KARTA PRZEDMIOTU Wykładowcy

Bardziej szczegółowo

Regulamin. Międzywydziałowego Studium Języków Obcych. Akademii Ignatianum w Krakowie

Regulamin. Międzywydziałowego Studium Języków Obcych. Akademii Ignatianum w Krakowie Załącznik do Zarządzenia nr 36/2012/2013 z dnia 25 września 2013 roku w sprawie zatwierdzenia nowego Regulaminu Międzywydziałowego Studium Języków Obcych Akademii Ignatianum w Krakowie. Regulamin Międzywydziałowego

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo, Koordynator Festiwalu BOSS

Szanowni Państwo, Koordynator Festiwalu BOSS Szanowni Państwo, w imieniu Fundacji Studenckie Forum Business Centre Club zwracamy się do Państwa z ofertą współpracy przy projekcie Festiwal BOSS. Mamy nadzieję, że poniższa oferta będzie dla Państwa

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI Autor: Stanisław Kasiewicz, Waldemar Rogowski, Wstęp Po ukazaniu się książek Płaski świat Thomasa L. Friedmana i Wędrujący świat Grzegorza Kołodki

Bardziej szczegółowo

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (012) 426 20 60 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (012) 426 20 60 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl Gdzie uczą zarządzad zasobami ludzkimi? Częśd pierwsza: Kraków KRAKÓW 2010 31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (012) 426 20 60 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl www.rynekpracy.pl www.wynagrodzenia.pl

Bardziej szczegółowo

Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk

Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk Społeczna Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk SPOŁECZNA PODKARPACKA AKADEMIA NAJLEPSZYCH PRAKTYK (SPANP) Szanowni Państwo, w imieniu wszystkich partnerów pragniemy zaprosić Was do współpracy w ramach

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 46/2014. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 20 listopada 2014 roku

UCHWAŁA NR 46/2014. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 20 listopada 2014 roku UCHWAŁA NR 46/2014 Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 20 listopada 2014 roku w sprawie: planu posiedzeń Senatu AMW w roku akademickim 2014/2015 1 Na podstawie 26 Statutu

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ FIRM REGIONU ŁÓDZKIEGO NA RYNKACH MIĘDZYNARODOWYCH.

KONKURENCYJNOŚĆ FIRM REGIONU ŁÓDZKIEGO NA RYNKACH MIĘDZYNARODOWYCH. Konferencja naukowa Oddziału Łódzkiego PTE Franciszek Sitkiewicz KONKURENCYJNOŚĆ FIRM REGIONU ŁÓDZKIEGO NA RYNKACH MIĘDZYNARODOWYCH. W dniach 9 i 10 czerwca 2006r. w hotelu MOŚCICKI w Spale odbyła się

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ IM. B. MARKOWSKIEGO W KIELCACH NA LATA 2012-2017 WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY W TARNOBRZEGU

STRATEGIA ROZWOJU WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ IM. B. MARKOWSKIEGO W KIELCACH NA LATA 2012-2017 WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY W TARNOBRZEGU STRATEGIA ROZWOJU WYŻSZEJ SZKOŁY HANDLOWEJ IM. B. MARKOWSKIEGO W KIELCACH NA LATA 2012-2017 WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY W TARNOBRZEGU 4.1.1. Cel operacyjny: Przygotowanie i wdrożenie programów nauczania opartych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030

Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030 Projekt Foresight Akademickie Mazowsze 2030 ZAKRES NOWELIZACJI USTAWY PRAWO O SZKOLNICTWIE WYŻSZYM Maria Tomaszewska Akademia Leona Koźmińskiego 16 grudnia 2010 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej jeden z 13 wydziałów Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Od kilkunastu lat główną siedzibą Wydziału oraz Instytutu

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008

ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 ZGŁOSZENIE POMYSŁU do Konkursu INNOWACYJNY POMYSŁ 2008 KONKURS Zgłoszenie pomysłu do Konkursu należy przysłać do 17 listopada, e-mailem na adres konkurs@uni.lodz.pl Rozstrzygnięcie Konkursu do 12 grudnia

Bardziej szczegółowo

OSTC. Naszą główną siłą jest metodologia zawierania transakcji giełdowych polegająca na ścisłej dyscyplinie i unikaniu ryzyka.

OSTC. Naszą główną siłą jest metodologia zawierania transakcji giełdowych polegająca na ścisłej dyscyplinie i unikaniu ryzyka. OSTC zespół zawodowych traderów aktywnych na największych międzynarodowych giełdach instrumentów pochodnych, m.in. CME, NYSE Euronext, Eurex, ICE, BMF/BOVESPA, TMX i SGX handel szeroką gamą produktów we

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ NA LATA 2012-2020

STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ NA LATA 2012-2020 STRATEGIA ROZWOJU WYDZIAŁU GÓRNICTWA I GEOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ NA LATA 2012-2020 Gliwice, luty 2012 r. 1 Wprowadzenie Strategia Wydziału Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej na lata 2012-2020

Bardziej szczegółowo

KUL. Lubelski Jana Pawła II. europeistyka

KUL. Lubelski Jana Pawła II. europeistyka KUL Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II europeistyka 2 europeistyka European Studies www.kul.pl/unia Tryby studiów stacjonarne I stopnia licencjackie (limit miejsc: 60); niestacjonarne I stopnia

Bardziej szczegółowo

PROF. HENRYK KRAWCZYK REKTOR POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ

PROF. HENRYK KRAWCZYK REKTOR POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ PROF. HENRYK KRAWCZYK REKTOR POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Diagnoza stan w punkcie wyjścia Brak elastyczności funkcjonowania i reagowania na zmiany w otoczeniu nowa struktura organizacyjna centrum minimalizacja

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA POLSKI 1990-2013 11-12 CZERWCA 2013 R. UNIWERSYTET EKONOMICZNY W KRAKOWIE NOWA AULA, PAWILON C OTWARCIE: WTOREK 11.06 GODZ. 10.

GOSPODARKA POLSKI 1990-2013 11-12 CZERWCA 2013 R. UNIWERSYTET EKONOMICZNY W KRAKOWIE NOWA AULA, PAWILON C OTWARCIE: WTOREK 11.06 GODZ. 10. GOSPODARKA POLSKI 1990-2013 NADZIEJE I OBAWY O PERSPEKTYWY ZINTEGROWANEGO ROZWOJU PROGRAM KONFERENCJI 11-12 CZERWCA 2013 R. UNIWERSYTET EKONOMICZNY W KRAKOWIE NOWA AULA, PAWILON C OTWARCIE: WTOREK 11.06

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 68/2005 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 18 lipca 2005 r.

ZARZĄDZENIE Nr 68/2005 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 18 lipca 2005 r. ZARZĄDZENIE Nr 68/2005 Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego w sprawie utworzenia w Uniwersytecie Wrocławskim Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych Na podstawie art. 49 ust. 2

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II

Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II TEMATYKI SEMINARIÓW Zarządzanie Studia stacjonarne Stopień studiów: Iº Rok studiów: II Zapisy na seminarium: 18 lutego w godz. 13:15 Proponowane tematy (obszary) prac licencjackich: Prof. nadzw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz dla dyrektorów/ kierowników programów MBA 1

Kwestionariusz dla dyrektorów/ kierowników programów MBA 1 Kwestionariusz dla dyrektorów/ kierowników programów MBA 1 Część I. Dane podstawowe 1. programu: 2. podmiotu prowadzącego program: 3. Strona www 4. Dane adresowe 5. Charakter/ profil programu ogólny specjalistyczny

Bardziej szczegółowo

KARTA STRATEGICZNA DLA CELU OPERACYJNEGO 1.1. UZYSKANIE UPRAWNIEŃ DO NADAWANIA STOPNIA DOKTORA NAUK

KARTA STRATEGICZNA DLA CELU OPERACYJNEGO 1.1. UZYSKANIE UPRAWNIEŃ DO NADAWANIA STOPNIA DOKTORA NAUK CEL STRATEGICZNY 1 PODNIESIENIE POZIOMU PROWADZONYCH BADAŃ NAUKOWYCH W STOPNIU POZWALAJĄCYM NA UTRZYMANIE W OCENIE PARAMETRYCZNEJ JEDNOSTEK NAUKOWYCH KATEGORI B ORAZ UZYSKANIE PEŁNI PRAW AKADEMICKICH W

Bardziej szczegółowo

STATUT Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii w Łodzi, w Polsce pod auspicjami UNESCO

STATUT Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii w Łodzi, w Polsce pod auspicjami UNESCO STATUT Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii w Łodzi, w Polsce pod auspicjami UNESCO Artykuł 1 Status prawny i siedziba Centrum 1. Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii z siedziba w Łodzi,

Bardziej szczegółowo

Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku

Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku Uczelniany system zapewnienia jakości kształcenia powinien stanowić jeden z elementów kompleksowego systemu zarządzania jakością, obejmującego wszystkie

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczny

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczny Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczny Wydział Ekonomiczny kształci studentów na dwóch kierunkach studiów: 1. Ekonomia jednolite studia magisterskie stacjonarne jednolite studia magisterskie niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Rachunkowości, Finansach publicznych, Bankowości, Międzynarodowych stosunkach finansowych, Informatyce w finansach i rachunkowości. Kulturoznawstwo.

Rachunkowości, Finansach publicznych, Bankowości, Międzynarodowych stosunkach finansowych, Informatyce w finansach i rachunkowości. Kulturoznawstwo. Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Bochni figuruje w rejestrze niepublicznych szkół wyższych Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu pod numerem 47 na mocy decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Infosys BPO Poland działania wspierające społeczność akademicką łódzkich uczelni

Infosys BPO Poland działania wspierające społeczność akademicką łódzkich uczelni Infosys BPO Poland działania wspierające społeczność akademicką łódzkich uczelni Konferencja Współpraca nauki z biznesem stan obecny i oczekiwania przedsiębiorców 16.07.2010, PAIiIZ Anna Tumidajewicz Dyrektor

Bardziej szczegółowo

ZASADY I WYTYCZNE OCENY NAUCZYCIELI AKADEMICKICH WYDZIAŁU ELEKTRYCZNEGO POLITECHNIKI WROCŁAWSKIEJ

ZASADY I WYTYCZNE OCENY NAUCZYCIELI AKADEMICKICH WYDZIAŁU ELEKTRYCZNEGO POLITECHNIKI WROCŁAWSKIEJ ZASADY I WYTYCZNE OCENY NAUCZYCIELI AKADEMICKICH WYDZIAŁU ELEKTRYCZNEGO POLITECHNIKI WROCŁAWSKIEJ (zatwierdzone przez Radę Wydziału Elektrycznego w dn. 22.02.2010r.) Oceny nauczycieli akademickich Wydziału

Bardziej szczegółowo

MOC DANYCH Nowe źródła i nowe metody analizy i ochrony danych

MOC DANYCH Nowe źródła i nowe metody analizy i ochrony danych 24-25 września 2015 roku Centrum Konferencyjno-Szkoleniowe BOSS w Miedzeszynie www.forumti.pl MOC DANYCH Nowe źródła i nowe metody analizy i ochrony danych Organizator: BizTech Konsulting SA, 01-018 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław)

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław) STUDIA PODYPLOMOWE Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Celem studiów jest przygotowanie specjalistów z zakresu administrowania kadrami i płacami. Studia mają pogłębić wiedzę z dziedziny

Bardziej szczegółowo

British American Tobacco Polska. Biznes, Nauka i CSR

British American Tobacco Polska. Biznes, Nauka i CSR British American Tobacco Polska Biznes, Nauka i CSR Akademia Augustowska British American Tobacco Polska Firma obecna w Polsce od 1991 roku a od 1997 pod nazwą British American Tobacco Polska W 2008 roku

Bardziej szczegółowo