KRZYS GLOBALIZACJI JAKO CZYNNIK ROZWOJU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KRZYS GLOBALIZACJI JAKO CZYNNIK ROZWOJU"

Transkrypt

1 KRZYS GLOBALIZACJI JAKO CZYNNIK ROZWOJU Kryzys globalizacji Cykle koniunkturalne i kryzysy są nieodłączną cechą kapitalistycznego sposobu produkcji. Teoretycy nauk społecznych obserwując te zjawiska od czasów Adama Smitha usiłują dociec ich przyczyn, opisać, zracjonalizować. Współczesna ekonomia dysponuje wiedzą pozwalającą wyodrębnić i uporządkować rodzaje wahań cyklicznych. Wyróżnia się między innymi: cykle krótkie, trwające około 3,5 roku (opisane przez Josepha Kitchina), średnie 8-10 lat (Clement Juglar) i długie lat (Nikołaj Kondratiew). W historii swej gospodarki, ludzkość zamieszkująca kraje hegemoniczne, pół-peryferyjne i peryferyjne kapitalistycznego systemu gospodarkiświata 1, miała okazję doświadczyć całego mnóstwa kryzysów (w XIX wieku naliczono 8 cykli Juglara) odznaczających się zróżnicowanym natężeniem. Względny spokój udało się zaobserwować w powojennych latach Świeżo po ustanowieniu zasad w Bretton Woods pojawiło się odczuwalne zmniejszenie amplitudy wahań, co przypisuje się oddziaływaniu paradygmatu Johna Maynarda Keynesa, zwanego często interwencjonizmem państwowym. Abstrahując od rozmaitych teorii usiłujących wyjaśnić przyczyny występowania cyklicznych wahań w gospodarce, skupiających się na składnikach globalnych lub lokalnych popytu/podaży, posługujących się pryzmatem bądź to keynesowskim, bądź neoklasycznym, można zauważyć, że czas względnej stabilizacji zakończył się w 1973 roku tak zwanym szokiem energetycznym, zwanym też kryzysem naftowym. Oczywiście nie była to pierwsza czy ostatnia turbulencja zrodzona z sieci zaopatrzenia w surowce energetyczne, jednak te wcześniejsze były płytsze, słabiej mącące szersze wody gospodarki światowej. Gdy zajrzymy w ich przyczyny, wypłyną interesujące wnioski. Na poziomie mikroekonomii widać, że kryzys w 1973 r. został zainicjowany bardzo znacznym wzrostem cen ropy naftowej (sprzedawanej przez Kraje Eksportujące Ropę Naftową <OPEC>, gdy te znacząco zmniejszyły wydobycie). Jeśli jednak pójdziemy dalej i osiągniemy poziom geopolityki, dostrzeżemy uderzającą zależność. Otóż, tak w roku 1973, jak i w latach wcześniejszych, czyli 1956 i 1968, wahania cen ropy były następstwem wojen izraelsko-arabskich. Zostawmy jednak na razie politykę. Szok energetyczny lat siedemdziesiątych, spowodował stagflację (współwystępowanie wysokiej inflacji i dużego bezrobocia), z 1

2 którą ekonomia Keynesa nie za bardzo umiała się uporać. Już wiele lat wcześniej zjawiały się głosy, iż teoria brytyjskiego ekonomisty jest błędna, w związku z czym należy ją zastąpić nową. W siódmej dekadzie XX w. decyzję o takiej zmianie ułatwiła przeciągająca się uciążliwość stagflacji, która erodowała gospodarki krajów zachodnich. Realizację zmiany przeprowadzili, nie kto inny jak politycy. W Wielkiej Brytanii uczyniła to premier Margaret Thatcher głosząc przy okazji hasło, że There is No Alternative (TINA), w jej ślady poszedł prezydent Ronald Reagan, zapoczątkowując w USA erę tzw. reaganomics. W światowej gospodarce zatriumfowała koncepcja monetaryzmu opracowana przez noblistę z Chicago (1976) Miltona Friedmana. Nieśmiałe u zarania acz ambitne przedsięwzięcia poczęły nabierać coraz większego rozmachu, wywołując w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych lawinę zmian, które przeobraziły świat. Rozpędzał się ekspres radykalnie utylitarnej, hołdującej indywidualizmowi globalizacji w wydaniu neoliberalnym, pędzący po szynach Konsensusu Waszyngtońskiego oraz Światowej Organizacji Handlu (WTO) 2. Konstytutywne cechy współczesnej globalizacji to liberalizacja, integracja i współzależność. 3 Liberalizowano więc rynki, handel, produkcję, przepływy kapitałowe/finansowe, deregulowano systemy gospodarcze, prywatyzowano sektor publiczny i ograniczano udział państwa w tworzeniu dochodu narodowego. Amerykański model polityczno-gospodarczy idealizowano i stawiano za wzór - świat zaczął upodabniać się do USA, zarazem coraz bardziej od nich uzależniając. Jak zawsze, tak i tu nie obyło się bez tarć oraz zgrzytów. Na niektóre estetycznokulturowe przejawy tego mimetyzmu przyjęto określenie makdonaldyzacja. Pojawili się przeciwnicy globalizacji neoliberalizmu alterglobaliści. Lecz gospodarka, nie oglądając się na nich ewoluowała dalej. Developed i emerging markets począł toczyć nowy proces, zrazu nieuświadamiany w szerszej opinii, potem coraz bardziej jawny finansjeryzacja. To właśnie zniesienie regulacji trzymających sektor finansowy w ryzach, które otworzyło drogę dla inżynierii finansowej jako zestawu wyrafinowanych narzędzi spekulacji, rozpoczęło reakcję łańcuchową wiodącą do katastrofy. Po pierwsze, liberalizacja rynków kapitałowo-finansowych ujawniła charakterystyczne symptomy niestabilności gdy zawładnął nimi hazard. Nadeszła era coraz częstszych kryzysów spowodowanych pękającymi bańkami spekulacyjnymi. Balony te pęczniały wówczas gdy w pogoni za wysokoprocentowym zyskiem, w sposób sztuczny zawyżano 2

3 wartość aktywów z różnych segmentów rynku. Powtarzające się kryzysy finansowe dotykały w większym lub mniejszym stopniu gospodarki dużych państw członkowskich OECD już od końca lat osiemdziesiątych XX wieku. Ich źródło było zawsze takie samo: nadmierne zadłużenie kumulowane po to, by móc kupić dużą ilość aktywów w warunkach sprzyjających uzyskaniu coraz wyższych rentowności kapitałów 4. Kryzys gonił kryzys, implozje aktywów pustoszyły rynki w latach osiemdziesiątych, dziewięćdziesiątych i pierwszej dekady XXI wieku jedna za drugą. Choć za każdym razem inne było geograficzne epicentrum, fale rozlewały się na cały świat. Mieliśmy zatem między innymi: drugi kryzys naftowy w 1979 roku, recesję w USA lat po tzw. zwrocie monetarystycznym, krach kas pożyczkowooszczędnościowych w USA w drugiej połowie lat osiemdziesiątych oraz załamanie giełdy nowojorskiej w 1987 r., kryzys tequilowy Ameryki Łacińskiej z początkiem w Meksyku a spektakularnym finałem w Argentynie (zapaść argentyńska) z pierwszej połowy lat 90, straconą dekadę pełzającej deflacji lat 90 w Japonii, kryzys azjatycki drugiej połowy lat 90, który wylał się z Tajlandii, amerykańska bańka dotcomów (firm internetowych) i najnowszy, zarazem największy - znowuż amerykański - kryzys spowodowany zapaścią na rynku kredytów hipotecznych (zwany też kryzysem subprime). Po drugie, nieskrępowane manipulowanie inżynierią finansową doprowadziło do największych w czasach powojennych zaburzeń finansowych, czyli tzw kryzysu amerykańskich kredytów hipotecznych (subprime). Kryzys ten bardzo szybko przeniósł się do realnej gospodarki, choć z początku głoszono, że jest on tylko wirtualny, oddziałując najpierw na sektor budowlany i samochodowy, a za nimi na powiązane branże. Niektórzy analitycy twierdzą wszakże, że wciąż obserwujemy tylko początkową jego fazę i gdy się on pogłębi, realną skalą (choć niekoniecznie formą) przewyższy wielką depresję z lat 30. Dlatego też politycy dwoją się i troją by do tego nie dopuścić rozwijając front bodźców popytowych w celu ożywienia koniunktury oraz ratując duże banki przed upadkiem, który mógłby wywołać dezintegrację całego systemu finansowego. Jak to się zaczęło? Po uporaniu się w 2003 roku z pozostałościami po pęknięciu bańki internetowej, USA oraz Europa weszły na drogę wzrostu gospodarczego i ogłoszono perspektywę nowej prosperity. Pytanie, jakie niektórych 3

4 czasem nurtowało brzmiało: na jak długo? Okazało się, że na 4 lata. Po dłuższym okresie wzrostu cen nieruchomości i towarzyszącego mu boomu budowlanego, w USA w 2007 r., po raz pierwszy od 1968 r. ceny nieruchomości zaczęły spadać, a liczba niesprzedanych domów przekroczyła 4 mln 5. Podobny trend przeniósł się do Europy, gdzie szczególnie wyraźnie dał się odczuć w Wielkiej Brytanii i Hiszpanii. Najogólniej rzecz biorąc, wszystko zaczęło się od zbiegu dwóch czynników. Po pierwsze, umożliwiono amerykańskim bankom łączenie funkcji depozytowokredytowych z inwestycyjnymi 6. Banki zachęcone wysokimi cenami nieruchomości (które same pomagały windować) podjęły szeroką akcję udzielania kredytów hipotecznych subprime czyli o niskiej wiarygodności. Hipoteki dawano niezamożnym ludziom (którym przedtem odmawiano) początkowo za niskie oprocentowanie, później za coraz wyższe (skutek: w 2007 roku 69 % amerykańskiego społeczeństwa posiadała domy). Jedynym zabezpieczeniem takiego długu była sama nieruchomość. Po drugie, banki zaczęły przekształcać te długi w pakiety instrumentów pochodnych tzw. derywatów (kontrakty terminowe, opcje, swapy, warranty itd.) i grać nimi miedzy sobą za pośrednictwem spółek kapitałowych (tworzonych jako tzw. aktywa pozabilansowe) na rynkach kapitałowych. Jednym z bardziej popularnych i zarazem eleganckich instrumentów stały się np. Collateralized Debt Obligations (CDO) lub Credit Default Swaps (CDS). Niewinne nazwy, które skrywają niezwykły stopień wyrafinowania kryjącej się za nimi finansowej prestidigitacji. Niestety, nie czas i miejsce by ją tutaj wykładać. Powszechnie wspierano ten hazard technologią dźwigni finansowej (por. lewarowanie mechanizm używany podczas inwestowania, polegający na wykorzystywaniu dźwigni finansowej, czyli wspomaganiu się przy inwestycji kredytem) o coraz wyższym współczynniku, zwiększającą znacząco potencjalny zysk, ale i ryzyko strat. W pewnym momencie okazało się, że ryzyko się zmaterializowało i wygenerowało straty zamiast zysków. Góry strat, ściślej mówiąc. Wystarczyło, że liczba niewypłacalnych dłużników hipotecznych przekroczyła masę krytyczną, a sytuacja dalej potoczyła się lawinowo. W 2008 r. historia nabrała przyspieszenia, a jesienią świat pozaekonomiczny dowiedział się o kryzysie poprzez wydarzenie które nabrało rangi symbolu: upadek amerykańskiego banku o 158 letniej historii - Lehman Brothers. Drugim takim kamieniem milowym stała się nacjonalizacja przez republikańska ekipę (sic!) największej firmy ubezpieczeniowej świata American International Group (AIG). Od tej pory nagłówki światowych mediów są zdominowane przez jeden temat kryzys. 4

5 Skutkiem tonięcia rynku derywatów stał się drastyczny spadek zaufania inwestorów przez co zamarł jakikolwiek ruch na rynku międzybankowym. Nikt nie chciał ryzykować i dalej pożyczać, z jednej strony samemu będąc w dołku, z drugiej nie wiedząc jakim czarnym Piotrusiem dysponuje potencjalny kontrahent. Nie znana jest dotychczas (przynajmniej oficjalnie) skala strat banków, ale wiedza, że w 2007 r. całkowity rynek derywatów opiewał na 600 bln (!) dolarów (światowy PKB to 40 bln) nie nastraja optymistycznie. Ubiegłoroczny noblista z ekonomii Paul Krugman szacuje straty w światowym sektorze finansowym na kilkanaście bln dolarów. Warren Buffet, amerykański inwestor giełdowy, do niedawna najbogatszy człowiek na świecie, już 6 lat temu nazwał instrumenty pochodne finansową bronią masowej destrukcji. Unia Europejska w kryzysie Niewątpliwie najbardziej dotkliwym przejawem kryzysu jest spadek zatrudnienia. Od kilku miesięcy codziennie, z każdej strony dobiegają informacje o masowych zwolnieniach z pracy, idących w tysiące osób. Na początku bieżącego roku zanotowano w naszym kraju najwyższy miesięczny przyrost bezrobocia od 1989 r. w styczniu z pracą rozstało się 160 tys. osób. Komisja Europejska szacuje, że w 2009 roku bezrobocie w Unii wzrośnie o 2,5% do 3% by osiągnąć poziom 8,7%, zaś w 2010 r. 9,5% 7 - czyli najwyższy od czasu powiększenia o kraje z Europy Środkowo-Wschodniej. Biorąc pod uwagę fakt, iż rzeczywistość nieustannie weryfikuje prognozy kolejnych ekspertów (jak dotąd in minus) można obawiać się, że pod koniec roku wskaźniki te będą gorsze od oczekiwanych. Zapowiedzi Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO) dla świata na 2009 r. także nie napawają optymizmem. Styczniowy raport tej organizacji przedstawia 3 scenariusze, zgodnie z którymi skala bezrobocia na świecie w 2009 r. wzrośnie w przedziale 6,1-7,1 procent. Oznacza to, że przybędzie co najmniej 24 mln bezrobotnych, a w najgorszym razie ponad 50 mln. 8 Oprócz dramatu w wymiarze ludzkim, oznacza to nic innego jak pogłębianie się recesji wskutek obniżania poziomu popytu w poszczególnych gospodarkach oraz przyhamowania międzynarodowej cyrkulacji handlowej. By temu przeciwdziałać konieczny jest m. in. dopływ kapitału do sfery realnej. Od wielu lat, ciężar finansowania nowych inwestycji sukcesywnie przenosił się z oszczędności w stronę kredytu. Ostatnio kredyt zaczął napędzać również konsumpcję, stopniowo schodząc do mniej zamożnych warstw społeczeństwa. Dziś zatrzymało się jedno i 5

6 drugie, a my możemy bezsilnie obserwować sytuację, w której banki mimo zastrzyku ratunkowych pieniędzy z naszych podatków, nie zwiększają akcji kredytowej, a wręcz odwrotnie. Liczni ekonomiści uważają, że gospodarka UE jako oparta na w solidniejszych fundamentach odczuje skutki globalnych zaburzeń w mniejszym stopniu niż USA. Niestety, jeśli recesja będzie długa i głęboka, na co się zdaniem niektórych raczej zanosi, fundamenty te mogą zostać nadwątlone. A nie należy również zapominać o zagrożeniach płynących z innych stron. Jednym z istotnych wydaje się być fakt, że Unia mimo postępującej integracji, do dziś nie dorobiła się ani federalizmu podatkowego, ni polityki solidaryzmu społecznego z prawdziwego zdarzenia. ( ) Unia Gospodarcza i Walutowa (UGiW) sprzyja z natury powstawaniu kryzysów. UGiW jest strefą, w której istnienie wspólnej waluty (a zatem wyeliminowanie ryzyka wymiany walutowej) w połączeniu ze swobodnym przepływem towarów i usług oraz kapitału sprzyja wewnętrznej specjalizacji produkcji: działalność produkcyjna koncentruje się i rozwija w regionach, które pozwalają na optymalne wykorzystanie jej atutów w wielkiej grze korzyści komparatywnych 9. Jednakże system, w którym tryb fiskalny wraz z modułem transferów publicznych i społecznych obejmowałby obszar eurolandu byłby z pewnością bardziej odporny na zawirowania koniunktury. Bo bardziej racjonalne i solidarne zarazem jest rozwiązanie gwarantujące okoliczność, że gdy jakiś region przeżywa trudności staje się automatycznie beneficjentem zwiększonych strumieni finansowych od pozostałych, zarazem płacąc mniejsze składki do wspólnej kasy. 10 Takiego mechanizmu, jak też rzeczywistej mobilności siły roboczej jednak w Europie nie ma. Brak federalizmu podatkowego i solidarności społecznej przekłada się także na niewystarczający poziom kooperacji koniecznej do dynamizowania rozwoju regionalnego. Bowiem rozwój społecznoekonomiczny może (..) być wynikiem nie tylko konkurencji, ale przede wszystkim kooperacji, związanej z integracją oraz współpracą w gospodarce i obszarze społecznym. 11 Dlatego, wciąż zbyt wolno zmniejszająca się luka spójności międzyregionalnej obciążana jest dodatkowo barierami w zakresie integracji i koordynacji wspólnotowej strategii gospodarczej. 17 lat po podpisaniu traktatu z Maastricht obserwujemy narastające rozbieżności gospodarczych polityk narodowych. W szerszym zakresie dotyczą one determinantów wytwarzania dochodu narodowego, w węższym - edukacji, ochrony zdrowia, specjalizacji produkcji itp. Traktat z Maastricht obiecywał obywatelom państw członkowskich większy wzrost 6

7 gospodarczy, dobrobyt i zadowolenie. Tymczasem to, co zarysowuje się na horyzoncie przypomina raczej grupę państw prowadzących coraz bardziej zaciętą wojnę gospodarczą, posiadających wprawdzie wspólną walutę i swobodę wyboru miejsca zamieszkania, ale i odznaczających się brakiem solidarności wewnętrznej i poczucia bycia wspólnotą w stosunku do świata zewnętrznego. 12 Niestety, im dalej w las tym więcej drzew. Następnym niekorzystnym trendem, który dotyka kraje rozwinięte UE jest delokalizacja produkcji przemysłowej do państw rozwijających się, co powoduje stopniowy zanik tradycyjnych gałęzi przemysłowych w stosunku do usług (a trzeba pamiętać, że usługi cechuje niższy poziom produkcji i płac niż ma to miejsce w przemyśle). Sprzyja temu aprecjacja Euro, a teraz także kryzys. Zjawisko to w jeszcze większej mierze dotyka USA, w mniejszej Japonię, a choć przynosi przejściowe korzyści dla krajów Europy Środkowowschodniej, z pewnością nie jest pożądane w skali całej wspólnoty państw starego kontynentu. Co zaś się tyczy europejskiej waluty, to w wywiadzie dla niemieckiego miesięcznika Capital szef Komisji Europejskiej z lat Jack Delors ostrzegł nawet, że strefa Euro może nie przetrwać obecnego kryzysu 13. Delors prognozuje, że mocniejsze gospodarki będą wywierać nacisk na słabsze, aby te prowadziły albo lepszą politykę, albo opuściły unię monetarną 14. Idźmy dalej - na problemy gospodarcze nakładają się zawirowania polityczne. Unijna administracja zdaje się być skonfundowana i bezradna wobec różnic w opiniach swych członków, ich orientacji w przestrzeni geopolitycznej. Szczególnie zakłócająco oddziałuje rozdarcie na linii Europa USA. Komisja z niepokojem przygląda się przedkładaniu przez Polskę spraw amerykańskich nad europejskie lub zwyczajowe nieuzgadnianie strategicznych oraz taktycznych posunięć dyplomatycznych z Brukselą. Przykład polski, ale także ( ) czeski i brytyjski pokazał, że tak długo, jak długo dla wymienionych krajów ważniejsze będą amerykańskie, a nie europejskie interesy, koncepcja zjednoczonej Europy będzie martwa. 15 Kwestia tzw. amerykańskiej instalacji antyrakietowej nie ułatwia wyjścia z tego zaułka, zwłaszcza gdy pozostałe kraje Wspólnoty nie akceptują postaw Polski i Czech, które w sposób prowokacyjny podkręcają nastroje antyrosyjskie. Rosja jest zbyt ważnym partnerem politycznym i gospodarczym UE, by ta mogła pozwolić sobie na nieodpowiedzialne postponowanie wielkiego sąsiada i eskalację napięć destabilizujących geopolitycznie region. 7

8 Słuchając oficjalnych wypowiedzi polityków i głównych służb Wspólnoty można jednak cieszyć się umiarkowanym optymizmem. Widać, że nie lekceważą wagi kryzysu i deklarują determinację w jego przezwyciężeniu. Do tego jednak droga daleka i trudna. Póki co, przeważają alarmistyczne tony przestrzegające kraje członkowskie by nie popełniły błędu, który już raz, w czasie Wielkiego Kryzysu okazał się fatalny w skutkach. Chodzi mianowicie o zdławienie w zarodku demona protekcjonizmu. Dżin ten zdołał już wychylić swój łeb z butelki po deklaracjach prezydenta Sarkozy ego. Zamykanie granic, podnoszenie ceł, bojkotowanie zagranicznych towarów może tylko pogłębić zapaść. Wysocy urzędnicy już wiedzą i nie kryją tego, że kryzys wylewający się z fundamentów systemu ekonomicznego usankcjonowanego na przełomie lat 70 i 80 XX w., jest tyleż głęboki co strukturalny. Dlatego też lekarstwo nie może być tylko kosmetykiem, potrzebna jest głęboka i kompleksowa chirurgia. Radykalne cięcia będą musiały być wykonane w krwioobiegu gospodarki bankowości i finansach. Taką właśnie daleko idącą reformę, zakładającą m. in. ustanowienie kagańca w postaci wzmocnionego nadzoru nad rynkami i instytucjami 16, postuluje tzw. grupa Larosière a (której członkiem jest m. in. Leszek Balcerowicz) 17 powołana z inicjatywy Europejskiego Banku Centralnego. Unia Europejska powstała po to, by nie powtórzyła się kolejna wielka wojna światowa (która mogłaby zniszczyć ludzkość) oraz by stworzyć blok gospodarczy wewnętrznej współpracy, który stanie się konkurencją dla Ameryki. Tymczasem współczesna integracja europejska jest poniekąd w połowie drogi do tego, co niegdyś udało się w Ameryce Północnej i dotychczas nie powiodło się (ale kiedyś może się udać) w Ameryce Południowej. 18 Na razie Unia ma szansę pokazać, że jest wstanie opanować i przetrwać jeden z najpoważniejszych kryzysów gospodarczych w historii kapitalizmu. Tomasz Kruszyński 1 Por. Teoria Systemów-Światów: I. Wallerstein, The Modern World-System, vol. I: Capitalist Agriculture and the Origins of the European World-Economy in the Sixteenth Century, New York/London 1974 oraz Analiza Systemów Światów. Wprowadzenie, Warszawa Por. D. Harvey, Neoliberalizm. Historia katastrofy. Warszawa Por. G. W. Kołodko, Wędrujący Świat, Warszawa 2008, s P. Artus, M-P. Virard, Wielki kryzys globalizacji, Warszawa 2008, s Ibid., s. 28 8

9 6 Por. E. Gostomski, Zbieżnośd systemów bankowych, Gazeta Bankowa, , 7 European Commission, DG Economic and Financial Affairs, Interim Forecast, January 2009, Brussels 2009, s. 7 8 International Labour Organisation, Global Employment Trends, January 2009, s P. Artus, M-P. Virard, op. cit., s Por., Ibid., s. 121, Por. I. Jaźwioski, A. Kiernożycka-Sobejko, Kooperacja i konkurencja w rozwoju społeczno-ekonomicznym w aspekcie międzynarodowej współpracy regionów, Uniwersytet Rzeszowski, Katedra Teorii Ekonomii, Zeszyt nr 8, Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy, Problemy globalizacji i regionalizacji częśd 1, Rzeszów 2006, s P. Artus, M-P. Virard, op. cit., s C. De Luca, Ein Messerstich in die europäischen Verträge, Capital, , 14 J. Pawlicki, Kryzys testuję Unię, Gazeta Wyborcza, , s A. Młynarski, Kryzys zjednoczonej Europy?, Dziś 6 (201), 2007, s Por. European Commission, Communication for the Spring European Council, Driving European recovery, volume 1, COM (2009)114, Brusselss , 17 Por. J. de Larosière (chairman) The High-Level Group on financial supervision In the EU, Report, Brussels , 18 G. W. Kołodko, op. cit., s

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Wydawnictwo KUL Lublin 2012 SPIS TREŚCI Od autora 9 Część I DŁUG NA ŚWIECIE: FAKTY I. BOMBA DŁUGU PUBLICZNEGO 13 1. Zegar długu na świecie 14 2. Tym razem w dtugi popadły

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MŁODEGO EKONOMISTY

AKADEMIA MŁODEGO EKONOMISTY AKADEMIA MŁODEGO EKONOMISTY WAHANIA KONIUNKTURY GOSPODARCZEJ OŻYWIENIE I RECESJA W GOSPODARCE DR JAROSŁAW CZAJA Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 17 października 2016 r. KONIUNKTURA GOSPODARCZA DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Logistyki Międzynarodowej Globalny kryzys ekonomiczny opinie Banku Światowego W 2013 r. gospodarka eurolandu pozostanie w recesji, kurcząc się o 0,1

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa WPROWADZENIE

Spis treści. Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa WPROWADZENIE Spis treści Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa xiii xv WPROWADZENIE l Rozdział l. Ekonomiczne opisanie świata 3 1.1. Stany Zjednoczone 4 1.2. Unia Europejska 10 1.3. Chiny 15 1.4. Spojrzenie na inne

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe stosunki gospodarcze. I.Teoria handlu międzynarodowego

Międzynarodowe stosunki gospodarcze. I.Teoria handlu międzynarodowego Adam Budnikowski Międzynarodowe stosunki gospodarcze 1 1. Wprowadzenie 1.1. Powstanie i rozwój gospodarki światowej 1.2. Pojęcie i zakres msg. I I.Teoria handlu międzynarodowego 2. Klasyczne teorie handlu

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji

Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji Początek kryzysu w Grecji Skala problemów w Grecji została ujawniona w kwietniu 2009, gdy w zrewidowano prognozę deficytu budżetowego z 3,7% PKB do 12,7%, a ostatecznie

Bardziej szczegółowo

Kryzys finansowy 2007

Kryzys finansowy 2007 Kryzys finansowy 2007 Karolina Pawlikowska Jakub Szmaj Plan prezentacji 1. Przyczyny kryzysu finansowego 2. Skutki kryzysu finansowego 3. Bańka spekulacyjna 4. Bańka spekulacyjna na rynku nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny

Makroekonomia. Blok V Cykl koniunkturalny Makroekonomia Blok V Cykl koniunkturalny Cykl koniunkturalny i jego fazy Cykl koniunkturalny okresowe zmiany poziomu aktywności gospodarczej Fazy cyklu: - Kryzys (A-B) - Depresja (B-C) - Ożywienie (C-D)

Bardziej szczegółowo

D Huto. UTtt. rozsieneoia o Somne

D Huto. UTtt. rozsieneoia o Somne D Huto UTtt rozsieneoia o Somne Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2007 Wstęp 9 ROZDZIAŁ I Zarys teoretycznych podstaw unii monetarnej 15 1. Główne koncepcje i poglądy teoretyczne 15 1.1. Unia monetarna

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Autor: Paweł Pastusiak

Autor: Paweł Pastusiak Autor: Paweł Pastusiak Czarny czwartek 24 października 1929 roku, dzień, w którym ceny akcji na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (ang. New York Stock Exchange) gwałtownie spadły, co obecnie

Bardziej szczegółowo

WSTĘP 11 GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19

WSTĘP 11 GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 ROZDZIAŁ I GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19 1. Współczesna gospodarka światowa i jej struktura... 19 1.1. Podmioty gospodarki światowej... 21 1.2. Funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

Przepływy kapitału krótkoterminowego

Przepływy kapitału krótkoterminowego Wykład 6 Przepływy kapitału krótkoterminowego Plan wykładu 1. Fakty 2. Determinanty przepływów 3. Reakcja na duży napływ kapitału 1 1. Fakty 1/5 Napływ kapitału do gospodarek wschodzących (mld USD) 1.

Bardziej szczegółowo

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma Polecenia 1. Popatrz na wykresy na kolejnych slajdach? 2. Czym się różnią? 3. Co możesz z nich odczytać? 4. Jakie cechy charakterystyczne zauważyłeś?

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów. Słowo wstępne

Wykaz skrótów. Słowo wstępne Wykaz skrótów Słowo wstępne Rozdział pierwszy Pojęcia 1.Początki ekonomii (Marcin Smaga) 2.Definicja ekonomii (Tadeusz Włudyka, Marcin Smaga) 3.Prawidłowości i prawa ekonomiczne (Tadeusz Włudyka, Marcin

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

Ś W I A TEORIA I PRAKTYKA Z PERSPEKTYW RACJONALNYCH WYBORÓW EKONOMICZNYCH. Eugeniusz M. Pluciński

Ś W I A TEORIA I PRAKTYKA Z PERSPEKTYW RACJONALNYCH WYBORÓW EKONOMICZNYCH. Eugeniusz M. Pluciński Ś W I A E U R O P A P O L S K A TEORIA I PRAKTYKA Z PERSPEKTYW RACJONALNYCH WYBORÓW EKONOMICZNYCH Eugeniusz M. Pluciński BYDGOSZCZ - KRAKÓW 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚCI WPROWADZENIE DO EKONOMII GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

V Konferencja dla Budownictwa

V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa, 21-22.05.2013 Uwarunkowania makroekonomiczne i średnioterminowe perspektywy dla naszej gospodarki Prof. Witold Orłowski V Konferencja dla Budownictwa,

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Sektor Gospodarstw Domowych. Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE. Warszawa

Sektor Gospodarstw Domowych. Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE. Warszawa Sektor Gospodarstw Domowych Instytut Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk GOSPODARKA POLSKI PROGNOZY I OPINIE Raport nr 12 maj 2008 Warszawa 1 Gospodarka Polski Prognozy i opinie Raport Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wahania koniunktury gospodarczej W jaki sposób firmy tworzą strategie? dr Baha Kalinowska - Sufinowicz Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 8 listopada 2012 r. EKONOMICZNY

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa, 8.7. r. Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny Plan prezentacji. Zmiany pomiędzy rundami prognostycznymi Zmiana

Bardziej szczegółowo

Sektor usług finansowych w gospodarce Unii Europejskiej

Sektor usług finansowych w gospodarce Unii Europejskiej KONFERENCJA NAUKOWA UNIA EUROPEJSKA INTEGRACJA KONKURENCYJNOŚĆ - ROZWÓJ Sektor usług finansowych w gospodarce Unii Europejskiej mgr Anna Surma Syta 28 maj 2007 Plan prezentacji 1. Podsumowanie 2. Integracja

Bardziej szczegółowo

Euro wspólny pieniądz

Euro wspólny pieniądz Euro wspólny pieniądz dr Agnieszka Kłos Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji

Bardziej szczegółowo

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków Szoki makroekonomiczne. to nieoczekiwane zdarzenia zakłócające przewidywalny przebieg zmian produktu, bezrobocia i stopy procentowej Szoki popytowe (oddziałujące

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czarodziejski młynek do pomnażania pieniędzy Krzysztof Szczepaniak Uniwersytet Gdański 17 maja 2016 roku Organizatorzy Zasady zajęć Wykładowca to ja Studenci to Wy Pytania

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Finanse i Rachunkowość pytania podstawowe 1. Miernik dobrobytu alternatywne

Bardziej szczegółowo

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Gospodarka światowa Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Etapy w analizie Lata 1918-1924 Lata 1924-1929 Lata

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Ekonomia rozwoju wykład 7 Rola instytucji w rozwoju ekonomicznym. Prawa własności, ryzyka ekonomiczne, polityczne i

Ekonomia rozwoju wykład 7 Rola instytucji w rozwoju ekonomicznym. Prawa własności, ryzyka ekonomiczne, polityczne i Ekonomia rozwoju wykład 7 Rola instytucji w rozwoju ekonomicznym. Prawa własności, ryzyka ekonomiczne, polityczne i prawne. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I http://www.e-sgh.pl/piotr_bialowolski/er

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania historyczne, polityczne i ekonomiczne stosunków UE-Rosja. 1.Rosyjskie zasoby surowców energetycznych oraz zarys historyczny odkryć

Uwarunkowania historyczne, polityczne i ekonomiczne stosunków UE-Rosja. 1.Rosyjskie zasoby surowców energetycznych oraz zarys historyczny odkryć Spis treści: Wstęp Rozdział I Znaczenie problemów energetycznych dla bezpieczeństwa państw 1.Energia, gospodarka, bezpieczeństwo 1.1.Energia, jej źródła i ich znaczenie dla człowieka i gospodarki 1.2.Energia

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr Drugi/ czwarty Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Gniew i Lód: raport o dwóch krajach PIIIGS

Gniew i Lód: raport o dwóch krajach PIIIGS Gniew i Lód: raport o dwóch krajach PIIIGS Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Kamil Kuczyński Było wiele komentarzy dotyczących kryzysu finansowego w Irlandii i Islandii w latach 2008-2012.

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społecznogospodarcza

Sytuacja społecznogospodarcza Sytuacja społecznogospodarcza w regionie Włodzimierz Szordykowski Dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego Gdańsk, dnia 30 listopada 2011 roku Sytuacja gospodarcza na świecie Narastający dług publiczny

Bardziej szczegółowo

Newsletter TFI Allianz

Newsletter TFI Allianz Newsletter TFI Allianz 4 lipca 2016 Ujemne stopy procentowe - czy powinniśmy do nich przywyknąć? Szanowni Państwo, wynik referendum, w którym Brytyjczycy zdecydowali o wyjściu z Unii Europejskiej, miał

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Finanse i Rachunkowość pytania podstawowe 1. Miernik dobrobytu alternatywne

Bardziej szczegółowo

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI Międzyrynkowa analiza kursów walutowych Ashraf Laidi SPIS TREŚCI Przedmowa Podziękowania Wprowadzenie Rozdział 1. Dolar i złoto Koniec systemu z Bretton Woods złoto rozpoczyna hossę Restrykcyjna polityka

Bardziej szczegółowo

Złoto i srebro. we współczesnym portfelu inwestycyjnym. Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, Warren Buffett

Złoto i srebro. we współczesnym portfelu inwestycyjnym. Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, Warren Buffett Złoto i srebro we współczesnym portfelu inwestycyjnym Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, zakurzoną Ryzyko bierze szybę, się niż z przez niewiedzy czysto o umytą tym co szybę robisz przednią

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

3.1. Istota, klasyfikacja i zakres oddziaływania wydatkowych instrumentów

3.1. Istota, klasyfikacja i zakres oddziaływania wydatkowych instrumentów Spis treści Wprowadzenie... 7 Rozdział 1. Cele, uwarunkowania i obszary działania współczesnej polityki fiskalnej... 11 1.1. Istota, zarys historyczny i uwarunkowania polityki fiskalnej... 12 1.2. Obszary

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa,.7. r. Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny Projekcja PKB lipiec % 9 8 9% % % proj.centralna 9 8 7 7-8q 9q q q

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac magisterskich

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac magisterskich Studia II stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek ekonomia Promotorzy prac magisterskich Promotorzy prac magisterskich Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Prof. dr hab. Bogusław FIEDOR Prof. dr hab. Andrzej

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna wobec kryzysu gospodarczego

Polityka społeczna wobec kryzysu gospodarczego Polityka społeczna wobec kryzysu gospodarczego Wykład habilitacyjny Dr Ryszard Szarfenberg (wersja z 26.04.09) Struktura wykładu Szerszy kontekst, konceptualizacja, hipotezy Ilustracja empiryczna dotychczasowych

Bardziej szczegółowo

HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA. Autor: JAN SZPAK

HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA. Autor: JAN SZPAK HISTORIA GOSPODARCZA POWSZECHNA Autor: JAN SZPAK I. Przedmiot historii gospodarczej Geneza i rozwój historii gospodarczej Historia gospodarcza jako nauka Przydatność historii gospodarczej dla ekonomisty

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU Spis treści WSTĘP... 9 Rozdział I WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU... 13 1. Wyzwania stojące przed

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

Inwestować czy przeczekać?

Inwestować czy przeczekać? Inwestować czy przeczekać? prezentacja dla uczestników Zachodniopomorskiego Dnia Instrumentów Inżynierii Finansowej Jakub Wojnarowski 26 października 2016 O Lewiatanie - jesteśmy głosem biznesu Jesteśmy

Bardziej szczegółowo

OPIS DYSKUSJI NA POSIEDZENIU DECYZYJNYM RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ W DNIU 30 CZERWCA 2010 R.

OPIS DYSKUSJI NA POSIEDZENIU DECYZYJNYM RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ W DNIU 30 CZERWCA 2010 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Rada Polityki Pieniężnej OPIS DYSKUSJI NA POSIEDZENIU DECYZYJNYM RADY POLITYKI PIENIĘŻNEJ W DNIU 30 CZERWCA 2010 R. Rada Polityki Pieniężnej dyskutowała przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

Porównanie obecnego kryzysu z roku 2007 z Wielkim Kryzysem z lat 1929-1933 str. 33

Porównanie obecnego kryzysu z roku 2007 z Wielkim Kryzysem z lat 1929-1933 str. 33 Spis treści: Wstęp str. 9 1.Przyczyny wahań cyklicznych Gabriela Wronowska str. 15 Pojęcie i fazy cyklu koniunkturalnego str. 15 Teorie wahań cyklicznych str. 19 Historia wahań cyklicznych str. 29 Porównanie

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie. Joanna Siwińska

Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie. Joanna Siwińska Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie Joanna Siwińska Dług publiczny, jako % PKB Dług publiczny kraje rozwinięte 1880 1886 1892 1898 1904 1910 1916 1922 1928 1934 1940 1946 1952 1958 1964

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 kwietnia 2016 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 kwietnia 2016 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 kwietnia 2016 r. Na posiedzeniu członkowie Rady dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście sytuacji makroekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati... 9

Spis treści. Wstęp Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati... 9 Spis treści Wstęp Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati... 9 Rozdział 1. Konsolidacja fiskalna a kryzys zadłużenia w strefie euro Dariusz K. Rosati.... 11 1. Wprowadzenie... 11 2. Dyscyplina finansowa w

Bardziej szczegółowo

Rozdział XIII KAPITAŁ FINANSOWY 1. Podaż kapitału finansowego 2. Popyt na kapitał finansowy

Rozdział XIII KAPITAŁ FINANSOWY 1. Podaż kapitału finansowego 2. Popyt na kapitał finansowy Spis treści WSTĘP Rozdział I WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU 1. Wyzwania stojące przed krajami

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-17 09:54:36

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-17 09:54:36 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-17 09:54:36 2 Wielka Brytania jest wciąż ekonomiczną potęgą. Według Banku Światowego to 6. gospodarka świata z PKB przekraczającym 2,5 bln dolarów, co stanowi ok.

Bardziej szczegółowo

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich PERSPEKTYWY GOSPODARCZE DLA POLSKI Coface Country Risk Conference Warszawa, 27 marca 2014 r. Plan Sytuacja w gospodarce światowej Poprawa koniunktury

Bardziej szczegółowo

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH przyczyny, mechanizm, drogi wyjścia redakcja naukowa Leokadia Oręziak Dariusz K. Rosati Warszawa 2013 SPIS TREŚCI WSTĘP Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati ^ 9 ROZDZIAŁ 1. Konsolidacja

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

CHINY ŚWIATOWYM HEGEMONEM?

CHINY ŚWIATOWYM HEGEMONEM? Rozdział 3 MERKANTYLISTYCZNA STRATEGIA NADWYŻEK W HANDLU ZAGRANICZNYM I PŁYNĄCE Z NIEJ KORZYŚCI 94 1. Merkantylizm albo potrzeba nadwyżek w handlu zagranicznym 94 2. Wzrost, wydatki wewnętrzne i saldo

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część IV. MAKROEKONOMIA

Spis treści. Część IV. MAKROEKONOMIA Spis treści Część IV. MAKROEKONOMIA Rozdział 19. Wprowadzenie do makroekonomii 19.1. Podstawowe problemy makroekonomiczne 19.2. Fakty 19.3. Ramy analizy: krótki przegląd 19.4. Rachunek dochodu narodowego

Bardziej szczegółowo

Budżet państwa. Polityka budżetowa Dr Gabriela Przesławska

Budżet państwa. Polityka budżetowa Dr Gabriela Przesławska Budżet państwa. Polityka budżetowa Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Budżet państwa W teorii finansów publicznych przyjmuje się, że budżet państwa, to wpływy (czyli

Bardziej szczegółowo

Wątpliwości, w którą stronę zmierza światowa gospodarka, nie pozostawił raport Międzynarodowego Funduszu Walutowego.

Wątpliwości, w którą stronę zmierza światowa gospodarka, nie pozostawił raport Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Wątpliwości, w którą stronę zmierza światowa gospodarka, nie pozostawił raport Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Po serii ostatnich bardzo słabych danych makroekonomicznych z najważniejszych gospodarek

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa, 9.. r. Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny Plan prezentacji. Zmiany pomiędzy rundami prognostycznymi Zmiana założeń

Bardziej szczegółowo

Wiele definicji, np.:

Wiele definicji, np.: KRYZYS FINANSOWY Wiele definicji, np.: - zaburzenie funkcjonowania rynków finansowych, któremu towarzyszą zazwyczaj spadek cen aktywów oraz upadłości dłużników i pośredników, co powoduje niezdolność rynków

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Spis treści: Wykaz skrótów Wprowadzenie Część I USTRÓJ WALUTOWY I FINANSE UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział I Ustrój walutowy Unii 1. Pojęcie i zakres oraz podstawy

Bardziej szczegółowo

Fundamental Trade EURGBP

Fundamental Trade EURGBP Fundamental Trade EURGBP Euro to bez wątpienia jedna z najsłabszych walut w obecnym czasie, co z resztą widać po zachowaniu w stosunku do większości walut G10. EURUSD schodzi na coraz to niższe pułapy,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Plan wykładu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Plan wykładu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wahania koniunktury gospodarczej Konrad Walczyk Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 22 maja 2013 r. Plan wykładu Co to jest koniunktura gospodarcza? W jaki sposób ją mierzyć?

Bardziej szczegółowo