Ekologiczna polityka przemysłowa jako kluczowy element

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ekologiczna polityka przemysłowa jako kluczowy element"

Transkrypt

1 MIĘDZYNARODOWA ANALIZA POLITYCZNA Ekologiczna polityka przemysłowa jako kluczowy element stabilnej gospodarki w Europie Niemcy jak dotąd wychodzą obronną ręką z kryzysu światowej gospodarki. Ważnym czynnikiem była tu silna pozycja przemysłu. Wysokie nadwyżki eksportowe dowodzą stabilności polityki gospodarczej stawiającej na przemysł i usługi związane z przemysłem. Także Niemcy stoją przed zadaniem przeorientowania swej struktury przemysłowej. Tylko te gospodarki narodowe, które zawczasu nastawią się na wyzwania związane ze zmianami klimatycznymi oraz konieczność zapewnienia efektywności energetycznej i efektywnego wykorzystywania zasobów, będą trwale prosperować. Kto chce czerpać korzyści z ogromnego potencjału wzrostu zielonych technologii, musi teraz przestawić zwrotnice na ekologiczną politykę przemysłową. Do trzeciej rewolucji przemysłowej konieczny jest nowy model postępu. Sprawując rządy, SPD dała ważne impulsy do efektywnego wykorzystywania zasobów i ekologicznej polityki przemysłowej. Wykorzystała przy tym szerokie instrumentarium polityczne od zachęt ekonomicznych i sygnałów cenowych po klasyczne przepisy regulacyjne.

2 Sektor przemysłowy jako kotwica podczas kryzysu Niemcy z większym powodzeniem niż wiele innych państw przeszły przez kryzys światowej gospodarki, którego źródłem były rynki finansowe. Istotnym czynnikiem była tu silna pozycja przemysłu. W Niemczech branża finansowa miała w 2010 roku tylko pięcioprocentowy udział w PKB. Przemysł natomiast ma udział w tworzeniu wartości dodanej na poziomie 23,1 procent. Dochodzą do tego usługi związane z przemysłem, takie jak konserwacja i serwis sprzedanych już maszyn i produktów. W sumie udział przemysłu i usług związanych z przemysłem wynosi 35 procent produktu krajowego brutto. W porównaniu z tym na przykład według OECD udział przemysłu Wielkiej Brytanii czy Stanów Zjednoczonych wynosi zaledwie 12,3 względnie 13,3 procent. Oba te kraje muszą się zmagać ze znacznie niższymi wskaźnikami wzrostu i rosnącym bezrobociem. Sukces niemieckiej gospodarki narodowej w zglobalizowanej konkurencji, oparty na okrzykniętej niegdyś wczorajszą branży przemysłowej, jest dostatecznie znany. W roku 2010 wyeksportowano towary wartości 959,5 miliarda euro. Oznacza to, że Niemcy nie są już wprawdzie mistrzem świata, jednak zajmują drugie miejsce bezpośrednio za Chinami. Wielkość importu wynosi zaś 806,2 miliarda euro. Nadwyżka handlowa w wysokości 153,3 miliarda euro świadczy jednoznacznie o konkurencyjności i sile niemieckiej gospodarki. Dawne społeczeństwo przemysłowe dociera do granic swoich możliwości Mimo tych sukcesów także Niemcy stoją przed zadaniem przeorientowania swojej struktury przemysłowej. Nie lokalizacja przemysłu jako taka, lecz zrównoważona lokalizacja przemysłu musi być wizją XXI wieku. Tylko te gospodarki narodowe, które zawczasu nastawią się na wyzwania związane ze zmianami klimatycznymi oraz konieczność zapewnienia efektywności energetycznej i efektywnego wykorzystywania zasobów, będą trwale prosperować. Stoimy przed wyzwaniem pogodzenia masowego dobrobytu ze zdolnością naszej planety do absorpcji. Państwa uprzemysłowione muszą do 2050 roku obniżyć swoją emisję CO 2 o procent w porównaniu z rokiem 1990; w przeciwnym razie grozi zapaść. Nie ułatwia tego boom demograficzny. Do 2050 roku liczba ludzi na ziemi będzie wynosiła 9 miliardów, a już do roku 2030 liczba ludzi w społeczeństwach przemysłowych podwoi się i będzie wynosiła cztery miliardy. W ramach obecnych struktur i procedur produkcyjnych oraz dotychczasowych technologii to się nie uda, bowiem znakiem rozpoznawczym obecnych społeczeństw przemysłowych jest przede wszystkim skrajnie wysokie zużycie energii i zasobów. Konieczność innego sposobu gospodarowania nie jest zupełnie nowa, jednak się nasiliła. Od kiedy Klub Rzymski opublikował w 1972 roku analizę pod tytułem The Limits of Growth, ekologiczne granice wzrostu ekonomicznego znalazły się w centrum uwagi. Główne przesłanie brzmiało: Jeśli liczba ludności, produkcja żywności i towarów przemysłowych oraz zanieczyszczenie środowiska będą nadal rosnąć w niezmienionym tempie, to gospodarka światowa w przewidywalnym czasie ulegnie zapaści 1

3 z powodu niedoboru zasobów. Późniejsze badania wskazują, że postęp techniczny może wprawdzie opóźnić zapaść, ale jej nie zapobiegnie. Ta ocena pozostaje słuszna, jednak z jednym ważnym ograniczeniem: obowiązuje tylko dopóty, dopóki próbuje się rozwiązywać problemy społeczeństwa przemysłowego za pomocą starych odpowiedzi. Ekologiczna polityka przemysłowa jako motor wzrostu w przyszłości Zdaniem autora sprawa jest zupełnie jednoznaczna politycznie: potrzebujemy wzrostu, ale wzrostu z jakością. Zielonym rynkom przyszłości prognozuje się średnioterminowe wskaźniki wzrostu wynoszące osiem procent rocznie. Oznacza to, że mogą one przez pewien czas podwajać się co dziesięć lat. Do roku 2020 globalna wielkość rynku zielonych technologii wzrośnie z obecnych 1,4 biliona do 3,2 biliona. Ta dynamika gospodarcza rodzi również ogromne szanse zatrudnienia. Według prognoz różnych instytutów badawczych możemy w tej dekadzie stworzyć w Niemczech nawet do dwóch milionów nowych miejsc pracy w obszarze zielonych technologii. Najnowsza analiza dotycząca gospodarczych korzyści działań na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych została wykonana przez Poczdamski Instytut Badań nad Skutkami Zmian Klimatycznych (PIK). Główny wniosek brzmi: podniesienie celu redukcji emisji gazów cieplarnianych w UE do 2020 roku z 20 do 30 procent prowadzi do pozytywnych efektów w sferze wzrostu gospodarczego i zatrudnienia: roczny wzrost PKB w UE zwiększy się o 0,6 punktu procentowego, stworzonych zostałoby do sześciu milionów dodatkowych miejsc pracy. Stopa bezrobocia zmaleje do 5,3 procent (wobec 7,6 procent w scenariuszu podstawowym), a udział inwestycji w PKB wzrośnie z 18 do 22 procent. Według analizy PIK skorzystałyby wszystkie gałęzi gospodarki, a szczególnie silnie procentowo sektor budowlany (plus 25 procent; przemysł plus 9 procent), m.in. dzięki modernizacji energetycznej budynków i rozbudowie infrastruktury. Kto jednak chce czerpać korzyści z napędzającej wzrost ekotechnologii, ten musi teraz przestawić zwrotnice na ekologiczną politykę przemysłową. Konkurencja nie śpi. Nowe ekologiczne klastry technologiczne i produkcyjne tworzą się teraz, a nie dopiero za dziesięć lat. Do trzeciej rewolucji przemysłowej potrzebujemy już dziś nowego, oświeceniowego modelu postępu. Należy do tego również i przede wszystkim efektywne wykorzystanie zasobów. Efektywne wykorzystanie zasobów to śpiący olbrzym, jak stwierdza Federalny Urząd Statystyczny. Zużycie surowców, wynoszące 46 procent wartości produkcji brutto, to największy czynnik kosztowy w produkcji niemieckiego przetwórstwa przemysłowego. Niemiecka Agencja Efektywnego Wykorzystywania Materiałów (demea) szacuje potencjał oszczędności gospodarki przedsiębiorstw w Niemczech na 100 miliardów euro rocznie przy wzroście efektywności wykorzystywania materiałów i surowców o 20 procent! Na całym świecie zaś politycy zachowują się tak, jak gdyby wynagrodzenia były jedynym narzędziem regulacyjnym... 2

4 Dobrą nowiną jest to, że zrozumiano już w skali globalnej, iż przebudowa w kierunku green economy niesie ze sobą ogromne szanse. Kto przyjrzy się globalnym programom ożywienia koniunktury, wprowadzanym jako program antykryzysowy, ten stwierdzi rzecz następującą: globalne programy ożywienia koniunktury przeznaczyły ni mniej, ni więcej tylko 450 miliardów dolarów na sferę zielonych inwestycji, co stanowi około 16 procent wszystkich pakietów. Znaczenie tego tematu rośnie. Wydaje się, że zrozumiano, iż musimy inwestować w przyszłość, w zmiany strukturalne naszego społeczeństwa przemysłowego. Dziesięć punktów na drodze do trzeciej rewolucji przemysłowej Imperatywy ekologicznej polityki przemysłowej zostaną poniżej zdefiniowane oraz zilustrowane przykładami i konkretnymi działaniami, zainicjowanymi przez kierowane przez SPD ministerstwo środowiska. Działania te znacznie przyczyniły się do sukcesów niemieckiej gospodarki w dziedzinach zielonych technologii w ostatnich latach i pokazują w formie przykładu także dla innych krajów, jakie instrumenty prowadzonej przez państwo narodowe planowej polityki odnowy ekologicznej są do dyspozycji. 1. Wzmocnienie instrumentów ekonomicznych Z perspektywy zarządzania gospodarką instrumenty ekonomiczne odgrywają kluczową rolę, bowiem cena danego towaru odwzorowuje istotne informacje. Ekologiczne daniny i podatki korygują bezpośrednie kształtowanie cen i doliczają do ceny ekologiczne obciążenia finansowe. W ten sposób przyczyniają sie do tego, by ceny mówiły ekologiczną prawdę lub przynajmniej zbliżały się do tego ideału. Kolejnym instrumentem ekonomicznym jest handel prawami (do emisji). Wykorzystuje on zasadę niedoboru do sterowania celami polityki ochrony środowiska. Inaczej niż w wypadku podatków i danin to nie cena staje się bezpośrednią dźwignią, lecz ilość. Ekologicznej polityce przemysłowej nie chodzi jednak o nowe pieniądze, lecz o to, by dalej rozwijać ekologiczną reformę finansową, promować goods, a opodatkowywać i podrażać bads. W grę wchodzi redukcja subwencji szkodliwych dla środowiska, ukierunkowane na zasoby dalsze rozwijanie odpisów podatkowych, ekologiczne zróżnicowanie podatku VAT, rozszerzenie licytacji certyfikatów emisji i handlu nimi na transport lotniczy i żeglugę oraz zmiany w systemie wspierania rolnictwa. 2. Tworzenie zachęt do inwestycji Ekologiczna polityka przemysłowa zmierza do rozbudowy energetyki odnawialnej oraz zastępowania deficytowych surowców kopalnych przez surowce odnawialne, a także do zwiększenia efektywności energetycznej i efektywności wykorzystania zasobów. Nie jest to wyłącznie kwestia postępu 3

5 technologicznego, lecz przede wszystkim również inwestycji w bardziej efektywne budynki, urządzenia, procedury i sprzęt oraz lepszej organizacji, konserwacji i eksploatacji tych, które już istnieją. 3. Ułatwienie finansowania Aby promować rozwój ekotechnologii i umożliwić dalszy wzrost tej branży, ważne jest zapewnienie finansowania inwestycji w ochronę środowiska i zakładania firm. W Niemczech istnieje płynność na rynku, ale pieniądze nie zawsze trafiają w odpowiednie miejsca. Z tego powodu inwestycje ekologiczne często kończą się niepowodzeniem z braku kapitału lub braku gotowości do ryzyka instytucji kredytowych i pośredników na rynkach finansowych. Utworzenie funduszu GreenTech powinno uwzględnić zwłaszcza wymogi innowacyjnych przedsiębiorstw zajmujących się techniką ochrony środowiska w fazie seed. Fundusz GreenTech powinien zostać zaprojektowany w ramach public private partnership jako ograniczony czasowo fundusz early stage venture capital, skupiony na green technologies. Budżet funduszu w wysokości 500 milionów euro ma pochodzić z kapitału prywatnego i publicznego. Opracowanie modeli leasingu dla działań na rzecz efektywności energetycznej oraz stworzenie indeksu giełdowego GreenTech mogłyby dodatkowo uprościć problem finansowania. 4. Wykorzystanie przepisów regulacyjnych Przepisy regulacyjne to klasyczny instrument polityki ekologicznej. Jest precyzyjny i obowiązuje wszystkich w równym stopniu. Dzięki nakazom i zakazom oraz rozmaitym limitom przyczynił się nie tylko do dużych sukcesów polityki ekologicznej w przeszłości, lecz również do tego, że GreenTech made in Germany ma dziś dobrą opinię, a jego producenci należą w wielu wypadkach do liderów światowego rynku. Nasze wysokie standardy polityki ekologicznej stymulowały rozwój technologiczny. Przepisy regulacyjne będą przeżywały renesans. Powinny jednak nadać większą rolę względom polityki innowacji, a przy tym przybrać formę dynamiczną. Należy do tego również ambitny i przewidywalny limit emisji CO 2 dla samochodów osobowych, podwyższenie wskaźnika recyklingu odpadów oraz wiążące zobowiązanie do stosowania inteligentnych systemów liczenia i pomiarów. 5. Nadanie przejrzystości benchmarks, utrwalenie etykiet i top-runners Ekologiczna polityka przemysłowa stosuje swoje instrumenty zarówno po stronie podaży, jak i popytu. Państwo, przedsiębiorstwa, organizacje gospodarcze i konsumenci w równej mierze stoją 4

6 przed zadaniem skierowania gospodarki na drogę zrównoważonego rozwoju i dawania impulsów do innowacji. Siła popytu konsumentów jest wielka. Aby móc dawać świadome impulsy modernizacyjne, konsumentki i konsumenci muszą dysponować pełnymi informacjami. Często tylko cena dostarcza informacji o produkcie i nierzadko informacje te niezbyt wiele wnoszą z perspektywy ekologicznej. Oznaczenia i etykiety dają ważne dodatkowe informacje, nadają rynkowi przejrzystość i pomagają identyfikować top-runners w danej grupie produktów. Etykiety i oznaczenia stanowią zatem ważny warunek strategicznej konsumpcji i popytu napędzającego innowacje. Aby dotrzymać kroku rozwojowi technologicznemu, potrzebujemy dalszego dynamicznego rozwoju etykiet dotyczących zużycia energii i efektywności. Bez ambitnych nabywców nie może być innowacyjnych rynków pionierskich. Aby obszernie i niezależnie informować konsumentów, przydatne byłoby utworzenie publicznej bazy danych dotyczących technologii ochrony środowiska i efektywności. 6. Wykorzystanie i rozszerzanie programów rozpowszechniających Programy rozpowszechniające stanowią możliwość tworzenia nowych rynków lub nadawania dynamiki starym. Programy zachęt rynkowych stymulują konkurencję o rozwiązania technologiczne i poddają innowacje działaniu konkurencji. Programy rozpowszechniające wspierają popyt i rozwój produktów, sprzyjają efektom skali, a produkty można oferować taniej. To z kolei sprzyja ich rozpowszechnieniu. Dlatego kluczowe jest wzbogacenie obecnego programu zachęt rynkowych i rozszerzenie go o takie komponenty jak program rozpowszechniania urządzeń końcowych o najwyższej efektywności, elektromobilność oraz miniurządzenia do kogeneracji. 7. Połączenie sił za sprawą sojuszu inwestycyjno-zakupowego Sektor publiczny z rocznym popytem na produkty i usługi na poziomie co najmniej 260 miliardów euro ma w Niemczech ogromną siłę rynkową. Ta siła rynkowa nie jest dotychczas wystarczająco wykorzystywana pod względem polityki innowacji: w wypadku zakupów sektora publicznego oraz przedsięwzięć inwestycyjnych uwaga skupia się zwykle na samych tylko kosztach zakupu. Koszty cyklu życia pozostają w wypadku zakupów często nieuwzględnione, tak samo jak koszty zewnętrzne. Dzięki zakupowi produktów efektywnych energetycznie i przyjaznych dla środowiska nie tylko zmniejsza się koszty utrzymania, lecz państwo staje się motorem rozpowszechniania GreenTech. Szczególna rola przypada tu zwłaszcza samorządom, na które przypada około 50 procent zamówień wszystkich podmiotów. Można sobie wyobrazić stworzenie sojuszu zakupowego federacji, landów i samorządów: federacja, landy i samorządy uzgadniają, że w wypadku co najmniej 25 procent swoich zakupów będą kupować już tylko takie usługi i produkty, które spełniają surowe i wspólnie uzgodnione kryteria ekologiczne. 5

7 8. Poprawa oświaty i edukacji Już od dawna Niemcy jako kraj ubogi w surowce muszą szczególnie efektywnie stosować czynnik produkcyjny zwany wiedzą i optymalnie wykorzystywać zasoby ludzkie. Siła niemieckiej gospodarki opiera się na inżynierach i dobrze wykształconych robotnikach wykwalifikowanych. Źródłem innowacji i postępu technicznego są kwalifikacje, czyli człowiek. Inwestycje w oświatę i kształcenie to warunki skutecznych innowacji, badań naukowych i technologii. Bowiem z jednej strony branża ekologiczna stworzyła nowe miejsca pracy, dając pieniądze i chleb właśnie inżynierom i robotnikom wykwalifikowanym, z drugiej zaś jej wzrost i sukces ekonomiczny zależą od tego, żeby dysponowała dobrze wykształconymi pracownikami. Aby dotrzymać kroku wymaganiom nowych gałęzi gospodarki, potrzeba dynamicznego i elastycznego ukierunkowania programów wsparcia i doskonalenia zawodowego w ramach polityki rynku pracy. 9. Koncentracja wspierania badań naukowych, tworzenie latarni morskich We wspieraniu badań naukowych ważną rolę odgrywa również państwo. Nie może ono zarządzić z góry rozwoju technologicznego, ale może stworzyć takie warunki ramowe, by wysiłki badawcze przedsiębiorstw uległy intensyfikacji. Może też poprzez wsparcie finansowe i projekty pilotażowe przyczyniać się do promowania skoków efektywnościowych i technologicznych. W zakresie badań energetycznych perspektywiczne wydają się przede wszystkim takie projekty jak inteligentne sieci energii elektrycznej, wirtualne elektrownie i efektywna technologia magazynowania energii elektrycznej. Ekotechnologiczne projekty latarnie morskie to ważne drogowskazy w niepewnym terenie. Wysyłają sygnały o wykonalności i dają orientację. Przyczyniają się ponadto do mobilizacji sił społecznych i tworzenia akceptacji społecznej. Służą zatem również samorozumieniu społeczeństwa. Pojęcia takie jak zielona biorafineria, urban mining i elektromobilność muszą stać się częścią naszej codzienności. 10. Inicjatywy eksportowe i handel zagraniczny Choć rynek krajowy dla przedsiębiorstw w Niemczech ma duże znaczenie, to eksport ekotechnologii i technologii efektywnościowych musi być systematycznie wspierany. GreenTech made in Germany oferuje rozwiązania poszukiwane i potrzebne w wielu miejscach. Jednocześnie dynamiczny rozwój zatrudnienia w sferze ekotechnologii jest napędzany również przez eksport. Akurat w zakresie dostarczania rozwiązań systemowych małym, innowacyjnym przedsiębiorstwom grozi znalezienie się w gorszej sytuacji w porównaniu z wielkimi oferentami systemów. Dlatego ważne jest przezwyciężanie trudności z koordynacją oraz tworzenie wspólnych pul kompetencji i usług. Inicjatywy eksportowe to wypróbowany środek kojarzenia podaży z międzynarodowym popytem. 6

8 Ekologiczny wzrost zrównoważony i prospołeczny Ekologia staje się ekonomią XXI wieku, a ekologiczna polityka przemysłowa wyciąga z tego konsekwencje. Daje ona ekonomiczną odpowiedź na kwestię ekologiczną. Ekologiczna polityka przemysłowa to strategia modernizacji dla gospodarki i społeczeństwa w rozumieniu bardziej zrównoważonej produkcji i rozwoju. Zmierza do przebudowy bazy energetycznej i materiałowej naszej gospodarki narodowej poprzez zastąpienie surowców wyczerpywalnych przez odnawialne i rozbudowę energetyki odnawialnej. Wnosi to wkład nie tylko w bardziej proekologiczne i prospołeczne gospodarowanie w Europie, lecz również w tworzenie nowego globalnego modelu rozwoju, który da się uogólnić. Strategia ekologicznej polityki przemysłowej łączy zatem dwie rzeczy, o których myślano dotychczas w opozycji zamiast razem: pragnie ona zmodernizować i przebudować społeczeństwo przemysłowe, a zarazem położyć podwaliny pod nową falę wzrostu. Jest to szansa, którą powinniśmy wykorzystać w trosce o nasze środowisko, ale również po to, by utrzymać konkurencyjność naszej gospodarki, zapewnić wzrost i zatrudnienie oraz tworzyć wysokiej jakości miejsca pracy. Na wstępie postulowałem trzecią rewolucję przemysłową. W przeszłości takie przemiany gospodarcze były zawsze związane z przełomami społecznymi. Pójście ścieżką wzrostu ekologicznego nie będzie tu wyjątkiem. Zmiany społeczne i gospodarcze nastąpią i nie można już się od nich uchylić. Stabilny zrównoważony wzrost będzie istniał tylko wtedy, kiedy poważnie potraktuje się przy tym również społeczne siły odśrodkowe i je wyeliminuje. Często używane pojęcie nowego wzrostu musi zostać wypełnione życiem. Zadaniem polityków jest określanie wizji przyszłości i budzenie w ludziach entuzjazmu dla tych wizji. Celem musi być ekologiczne i społeczne współistnienie. O autorze: Matthias Machnig jest od 2009 roku ministrem gospodarki, pracy i technologii w Turyngii. W latach był sekretarzem stanu w Federalnym Ministerstwie Środowiska, Ochrony Przyrody i Bezpieczeństwa Reaktorów w Berlinie. 7

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Filozofia ekoinnowacji w programie CIP

Filozofia ekoinnowacji w programie CIP Białystok, 29.05.2012 r. Filozofia ekoinnowacji w programie CIP Aneta Maszewska KPK PB UE Ważne dokumenty ETAP czyli Plan Rozwoju Technologii Środowiskowych (Przyjęty w 2004 roku przez Komisję Europejską)

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich Promotorzy prac magisterskich Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Prof. dr hab. Bogusław

Bardziej szczegółowo

W UE PRACY OBLIGACJE W LATACH 2014-2020 ROCZNIE W CIĄGU 3 LAT 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3.

W UE PRACY OBLIGACJE W LATACH 2014-2020 ROCZNIE W CIĄGU 3 LAT 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3. NOWE POROZUMIENIE NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEJ EUROPY 582 MLD NA ZIELONE INWESTYCJE, TWORZĄCE 5 MLN MIEJSC PRACY W CIĄGU PIERWSZYCH 3. LAT plan INWESTYCYJNY W WYS. 194 MLD ROCZNIE INFRASTRUKTURA TRANSPORTOWA

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 ZARZĄD WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO POWIĄZANIA OSI OWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 [Sekcja 1] Opole, kwiecień 2014 r. 2 Załącznik nr 2 do projektu RPO WO 2014-2020

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 1 Mazowsze wobec wyzwań przyszłości Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 2 Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE

Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE Dr Bernadeta Baran Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Plan wystąpienia Podstawy prawne gospodarczej współpracy transatlantyckiej Skala

Bardziej szczegółowo

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 2 1. Wspieranie przemysły motoryzacyjnego w Rosji Rząd Rosji w oparciu o podprogram Przemysł samochodowy w ramach państwowego programu Rozwój przemysły

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Innowacji SA

Agencja Rozwoju Innowacji SA Agencja Rozwoju Innowacji SA Zwiększenie szansy na sukces projektów innowacyjnych Czerwiec 2012 Europa 2020 W 2010 r. Komisja Europejska przyjęła nową strategię średniookresową: Europa 2020. Strategia

Bardziej szczegółowo

Możliwości międzynarodowej współpracy w branży energetycznej w przestrzeni kooperacyjnej Partnerstwa - Odra

Możliwości międzynarodowej współpracy w branży energetycznej w przestrzeni kooperacyjnej Partnerstwa - Odra Możliwości międzynarodowej współpracy w branży energetycznej w przestrzeni kooperacyjnej Partnerstwa - Odra Wkład Landu Berlin w sprawie dalszego rozwoju i wzmacniania Partnerstwa - Odra Matthias von Popowski,

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Plan inwestycyjny dla Europy

Plan inwestycyjny dla Europy Plan inwestycyjny dla Europy ma na celu stymulowanie inwestycji w strategiczne projekty w całej Unii Europejskiej. W ramach Planu do roku 2018 wsparciem zostaną objęte inwestycje o łącznej wysokości co

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Konwent Burmistrzów i Wójtów Śląskiego Związku Gmin i Powiatów Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Prof. Jerzy Buzek, Parlament Europejski Członek Komisji Przemysłu,

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Invest Expo, Katowice, 08.12.2014 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia Program dla Europy

Inteligentna Energia Program dla Europy Inteligentna Energia Program dla Europy informacje ogólne, priorytety. Antonina Kaniszewska Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013) Competitiveness and Innovation framework Programme

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe Dorota Wyszkowska Anna Rogalewska Białowieża, 4 6 grudzień 2013 Zielona gospodarka na forum międzynarodowym

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju technologii fotowoltaicznej

Perspektywy rozwoju technologii fotowoltaicznej Perspektywy rozwoju technologii fotowoltaicznej Sprawozdanie KOMITETU DORADCZEGO DS. BADAŃ NAD TECHNOLOGIĄ FOTOWOLTAICZNĄ (PHOTOVOLTAIC TECHNOLOGY RESEARCH ADVISORY COUNCIL, PV-TRAC). PRZEDMOWA Urządzenia

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Rafał Rowiński, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce Inwestycje w badania i rozwój są jednym ze sposobów wyjścia z kryzysu gospodarczego. Średni

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 22 czerwca 2015 r. Wyzwanie na najbliższe lata zwiększenie poziomu zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

IDEA MAPY DROGOWEJ 2050 DLA POLSKI

IDEA MAPY DROGOWEJ 2050 DLA POLSKI IDEA MAPY DROGOWEJ 2050 DLA POLSKI Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych 1 Andrzej Kassenberg Instytut na rzecz Ekorozwoju O projekcie Podstawowe przesłania Idea projektu Uczestnicy Zakres tematyczny

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp 11

Spis treści. Wstęp 11 Spis treści Wstęp 11 Rozdział 1 Tendencje w rozwoju społeczeństwa niemieckiego 14 1.1. Podstawowe dane liczbowe i cechy społeczeństwa Niemiec 14 1.2. Sytuacja ekonomiczna niemieckich gospodarstw domowych

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

Podkarpackie inteligentne specjalizacje

Podkarpackie inteligentne specjalizacje Podkarpackie inteligentne specjalizacje jako istotny czynnik wzmacniania konkurencyjności regionu. Leszek Woźniak EUROPA 2020 rozwój inteligentny, a więc rozwój gospodarki bazującej na wiedzy i innowacjach

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów z zakresu efektywności energetycznej dla przedsiębiorstw

Finansowanie projektów z zakresu efektywności energetycznej dla przedsiębiorstw Finansowanie projektów z zakresu efektywności energetycznej dla przedsiębiorstw Marcin Jamiołkowski Departament Przedsięwzięć Przemysłowych Wyzwalanie inwestycji w obszarze efektywności energetycznej Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie

Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Obsługa inwestorów w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii w Szczecinie Marek Kubik p.o. Dyrektor Wydziału Obsługi Inwestorów i Biznesu Urząd Miasta Szczecin Szczecin, dnia 09.10.2014 r. Stolica Euroregionu

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo

Plan gospodarki niskoemisyjnej dla Gdańskiego Obszaru Metropolitalnego

Plan gospodarki niskoemisyjnej dla Gdańskiego Obszaru Metropolitalnego ATMOTERM S.A. Inteligentne rozwiązania aby chronić środowisko Dla rozwoju infrastruktury i środowiska Plan gospodarki niskoemisyjnej dla Gdańskiego Obszaru Metropolitalnego Gdański Obszar Metropolitalny

Bardziej szczegółowo

3a 3b 3c 3d 3e. przepis aktu wykonawczego przepis aktu wykonawczego

3a 3b 3c 3d 3e. przepis aktu wykonawczego przepis aktu wykonawczego Załącznik do formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis Instrukcja wypełnienia tabeli w części D formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wypełnienia tabeli w części D formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis

Instrukcja wypełnienia tabeli w części D formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis Załącznik do formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis Instrukcja wypełnienia tabeli w części D formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wypełnienia tabeli w części D formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis

Instrukcja wypełnienia tabeli w części D formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis Załącznik do formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis Instrukcja wypełnienia tabeli w części D formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wypełnienia tabeli w części D formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis

Instrukcja wypełnienia tabeli w części D formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis Załącznik do formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis Instrukcja wypełnienia tabeli w części D formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wypełnienia tabeli w części D formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis

Instrukcja wypełnienia tabeli w części D formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis Załącznik do formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis Instrukcja wypełnienia tabeli w części D formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis

Bardziej szczegółowo

Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego

Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego (BSR) Katowice, 24 listopada 2014 r. Obszar programu Dania Niemcy (częściowo) Polska Litwa Łotwa Estonia Finlandia Szwecja Norwegia Rosja (częściowo,

Bardziej szczegółowo

ergo energy to: www.ergoenergy.pl

ergo energy to: www.ergoenergy.pl ergo energy to: Sprzedaż energii elektrycznej na terenie całego kraju. Lider w implementacji nowatorskich rozwiązań. Realizacja projektów w ramach programów unijnych. Realizacja programów inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW 6 / CIĄGŁE WYZWANIE Aby mieć szansę uniknięcia katastro4icznych zmian klimatu, do roku 2014 należy wprowadzić widoczną różnicę w Europejskiej polityce, kwestiach dotyczących

Bardziej szczegółowo

Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej

Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Marlena Ballak Obowiązki podmiotów publicznych i podmiotów gospodarczych w ramach narodowego programu rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Szczecin, 15 kwietnia 2016 r. GOSPODARKA NIESKOEMISYJNA zapewnienie

Bardziej szczegółowo

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW 3 / ZAPEWNIENIE NISKOWĘGLOWEJ PRZYSZŁOŚCI Europa zobowiązała się do obniżenia globalnego wzrostu temperatury do 2 C. Oczekuje się, że poniżej tego poziomu uda się uniknąć

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIKI KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

ZAŁĄCZNIKI KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.7.2014 r. COM(2014) 520 final ANNEXES 1 to 3 ZAŁĄCZNIKI do KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Efektywność energetyczna i jej wkład w bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Bożena Ewa Matusiak UŁ REC 2013 2013-11-24 REC 2013 Nałęczów 1 Agenda 1 2 3 Wprowadzenie Model prosumenta i model ESCO Ciepło rozproszone a budownictwo

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ EUROPY EFEKTYWNIE KORZYSTAJĄCEJ Z ZASOBÓW

PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ EUROPY EFEKTYWNIE KORZYSTAJĄCEJ Z ZASOBÓW PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ EUROPY EFEKTYWNIE KORZYSTAJĄCEJ Z ZASOBÓW Stanisław Bochniarz Departament Ochrony Przyrody Warszawa, 21 lutego 2012 Struktura prezentacji 1. Europa efektywnie korzystająca z zasobów.

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR XIX Forum Ciepłowników Polskich Międzyzdroje, 13-16 września

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 Książki Małgorzata Sikora- Gaca, Urszula Kosowska (Fundusze Europejskie w teorii i praktyce, Warszawa 2014 Magdalena Krasuska, Fundusze Unijne w

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Zagraniczna polityka handlowa. Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Zagraniczna polityka handlowa. Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Zagraniczna polityka handlowa Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Podstawowe definicje Zagraniczna polityka gospodarcza oddziaływanie państwa na stosunki wymiany

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19

Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Zrównoważony rozwój regionów w oparciu o węgiel brunatny 2014-11-19 Rola węgla brunatnego w gospodarce Polski 180 160 140 120 100 80 60 40 20 Struktura produkcji en. elektrycznej w elektrowniach krajowych

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE KLASTRÓW W PROGRAMIE OPERACYJNYM INTELIGENTNY ROZWÓJ 2014-2020

WSPARCIE KLASTRÓW W PROGRAMIE OPERACYJNYM INTELIGENTNY ROZWÓJ 2014-2020 WSPARCIE KLASTRÓW W PROGRAMIE OPERACYJNYM INTELIGENTNY ROZWÓJ 2014-2020 Daniel SZCZECHOWSKI Departament Zarządzania Programami Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Kraków,

Bardziej szczegółowo

Działalność Klastra Zrównoważonej Energetyki i OZE. Stowarzyszenie Prosumentów OZE.

Działalność Klastra Zrównoważonej Energetyki i OZE. Stowarzyszenie Prosumentów OZE. Działalność Klastra Zrównoważonej Energetyki i OZE. Stowarzyszenie Prosumentów OZE. Agenda prezentacji 1. Stowarzyszenie Prosumentów OZE 2. Klaster Zrównoważonej Energetyki i Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski 1 SEAP Sustainable Energy Action

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Toruń, 13.12.2012 Co oznacza inteligentna specjalizacja? Inteligentna specjalizacja to: identyfikowanie wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW Marita Koszarek BSR Expertise, Politechnika Gdańska INTERIZON NAJWAŻNIEJSZE FAKTY Branża ICT: informatyka, elektronika, telekomunikacja Interizon dawniej Pomorski

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

"Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski."

Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski. "Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski." Danuta JAZŁOWIECKA Posłanka do Parlamentu Europejskiego BIPE, 1 czerwiec 2015 Dlaczego Europa potrzebuje nowej strategii

Bardziej szczegółowo