Agata Dąbek. Lektury przestrzeni

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Agata Dąbek. Lektury przestrzeni"

Transkrypt

1 Agata Dąbek Lektury przestrzeni W Pałacu w Bożkowie Marty Sokołowskiej przykuwa uwagę specyficzna pozycja lektury czytelnika. Zamiast na zewnątrz, autorka umieszcza go wewnątrz przestrzeni świata przedstawionego, zachęcając do podróży w jej obrębie. Wędrowiec nie ma jakiegoś stałego, nadrzędnego punktu orientacyjnego, jakim dysponuje obserwator spoglądający na miasto z wieży widokowej; punktu, podług którego porządkowałby (usensowniał) postrzeganą przestrzeń. Od środka o wiele intensywniej, w sposób niezaprogramowany z góry doświadcza przestrzeni i zarazem na bieżąco ją kształtuje. Czytanie-wędrowanie zakłada jedność patrzenia i działania, a wpisany w nie ruch zmienność, dowolne przemieszczanie się tu i teraz w zależności od impulsu, indywidualnych skojarzeń wędrowca dopuszcza jego nieprzewidywalność, nieokreśloność, wielorakość. Proponowany model lektury wędrownej ujawniają już pierwsze didaskalia: #######CYTAT Dramat odbywa się we współczesnych czasach w zrujnowanym częściowo pałacu rodu von Magnis w Bożkowie (województwo dolnośląskie). Jego dewastacja jest tym widoczniejsza, im więcej czasu poświęci się na jego odwiedzenie, im bardziej zagłębi się w mury. Dewastacja postępuje wprost proporcjonalnie do upływającego czasu. Dewastacja murów, ludzi, ich myśli i wyglądu. ########## Czytelnik staje się tu turystą, odwiedza zabytek na Dolnym Śląsku, o którym krążyły od dawna rozmaite wieści: że wykupił go zachodni inwestor planujący przekształcić go w luksusowy hotel i centrum konferencyjne, że kolejny tym razem polski inwestor oczyma wyobraźni widział tu nowoczesny ośrodek szkoleniowy z zadbanymi salami muzealnymi. Jednak od początku lat dziewięćdziesiątych pałac stopniowo popada w ruinę. Przechadzając się po nim, dostrzega się tę postępującą dewastację, która staje się też udziałem patrzącego oka. Bieżącą aktywność spojrzenia podkreślają licznie pojawiające się w kolejnych didaskaliach odczasownikowe formy rzeczownika (gerundium): wyróżnianie się miski chyba z wodą, stanie ledwo, niedomalowanie, zapuszczenie. Albo wychodzenie, wchodzenie, rozprawianie, niewidzenie, zdejmowanie, które towarzyszą osobom dramatu, stopniowo zaludniającym siedzibę rodu von Magnis: Właścicielom, pilnującym go Dziewczynom i kolejnym. Namnożenie tych form językowych może sugerować jakiś 1

2 niedostatek działania w obrębie świata przedstawionego: stronienie od niego, uchylanie się od decyzji, które na zewnątrz faktycznie doprowadziły do postępującej ruiny pałacu. Pozostawiony sam sobie, wydany został na łup okolicznych mieszkańców, którzy nocą go okradają. Gerundium wytrąca z odbiorczego marazmu. Czynności zazwyczaj kojarzy się przecież z określonym podmiotem sprawczym (tu wypadałoby przypisać je osobom dramatu), ale one wyraźnie się usamodzielniają. W miejsce spersonalizowanego działania pojawia się w sztuce Marty Sokołowskiej bezosobowe dzianie się (czy też trwanie), które właśnie przez swoją nieokreśloność, samoistność traci status oczywistości, staje się trudne do sprecyzowania, niezrozumiałe i jako takie otwiera szerokie pole możliwych interpretacji. Ciekawość a zarazem konsternacja wzmaga się o tyle, że dalsze losy Pałacu wydają się przesądzone. Już przed rozpoczęciem akcji zapewnia o tym sam Pałac postać niejednoznaczna, naznaczająca przestrzeń sztuki cudownością. Można ją postrzegać rozmaicie: jako uosobienie siedziby rodu von Magnis, wcielenie jej dawnego właściciela, hrabiego, bądź przewodnika (nosiciela pamięci o latach świetności budowli). Jednak w tej ostatniej roli Pałac zachowuje się dość dziwnie: pojawia się sporadycznie, jakby z doskoku, i stroni od wyjaśnień, pochłonięty śledzeniem historii swojego ograbiania i dewastowania. Dlaczego właściwie pałac popada w ruinę? To pytanie nadal nurtuje, uwiera. Wkrótce pojawia się pewien trop tajemnicza umowa, dająca możliwość wielu kroków interpretacyjnych. Jej enigmatyczną treść przywołuje Właściciel I w rozmowie z Pośrednikiem o planie kolejnej sprzedaży pałacu: #########CYTAT WŁAŚCICIEL I Dostaliśmy to wszystko za symboliczny przelew po to, aby stało się czymś całkiem innym. Ktoś w tym samym celu, czyli żeby zostać kimś innym, kimś lepszym, dostał coś w łapę i teraz, żeby umowa zniknęła, jak gdyby nigdy nic, znowu musi znaleźć się ktoś, kto przymknie oko na to, że pałac stał się czymś nie całkiem innym niż zakładano. To znaczy innym, ale inaczej. Trochę go zniknęło i ktoś musi udać, że tego nie widzi. A po pierwsze, nie ma tego, kto gdyby był, wziąłby w łapę po to, aby zniknął problem i ten cholerny pałac. A po drugie. Na budynku mieliśmy właśnie zarobić to, co moglibyśmy w jakiejś części komuś wręczyć. [ ] A na razie nic nie zarobiliśmy, wręcz przeciwnie. ########## Poziom abstrakcyjności cytowanej wypowiedzi można przyrównać do dywagacji maklerów giełdowych o obrocie wirtualnymi pieniędzmi: przedmiot zarówno pierwszej, jak i drugiej nie ma postaci materialnej, są nierealne, fikcyjne. Tak nierealne, jak w zetknięciu z teraźniejszą przestrzenią siedziby rodu von Magnis wydają się jej projekcje z czasów świetności, które

3 roztacza przed nami powracający na moment Pałac (jego słowa równie dobrze mogły paść z ust samego hrabiego w dalekiej przeszłości): ################CYTAT PAŁAC Dwie potężne wieże, trzy kondygnacje. [ ] Tu jest świątynia chwały bytu skończonego, a przez to wielkiego. Żadnej symetrii, żadnych perspektyw, żadnej harmonii, żadnego przymilania się. [ ]. Przytłoczę was rozmiarami i ozdobami, których nie ma za dużo, ale są doskonałe [ ]. Okapy, wykusze, przypadki, gardzę ludzką miarą. Powaga tak, usłużność nigdy. ########### Jedynie Dziewczyna I, zaciekle broniąca pałacu przed okolicznymi mieszkańcami, dostrzega dawny przepych pałacu, jego butność. W miarę upływu czasu właśnie dla niej staje się on również tym na wskroś enigmatycznym czymś innym z wypowiedzi Właściciela I. Z przestrzeni niechcianej, zapomnianej, nie swojej, obcej przemienia się w miejsce: przestrzeń tożsamościową, relacyjną, historyczną. #########CYTAT DZIEWCZYNA I: Jestem u siebie, pilnowanie siebie to czysta przyjemność. DZIEWCZYNA I: Nie wiem, na czym to polega, czy na tym, co tu się wydarzyło, na historii pałacu? Ona mnie uspokaja, uświadamia istotę rzeczy. Ona wydłuża perspektywę, wyciąga mój marny byt o kilka wieków. ############ Faktycznie, jeśli zrobi się krok do tyłu, spojrzy na historię życia obu Dziewczyn i perypetie pałacu, okaże się, jak wiele mają wspólnego: składają się z samych epizodów, przypadkowych zdarzeń niewiążących się w żadną spójną całość. Pałac przechodził z rąk do rąk Dziewczyny nieustannie były w drodze, wystrzegając się zakorzenienia. O tożsamości Pałacu decydowali kolejni właściciele, przy czym ci ostatni sprowadzili ją do czystej potencjalności, fikcji, do tego, czym mógłby być, a czym ciągle się nie stawał. Dziewczynom podobnie, chodziło o to, by nigdy nie być sobą, nigdzie nie być naprawdę serio. ############CYTAT DZIEWCZYNA I: Miałyśmy taki cel. Żadnych celów, żadnych kotwic, żadnych zobowiązań. [ ] Zero kartek na święta. Zero bagażu ponad to, co można udźwignąć. [ ] Spędzać czas najlepiej jak się da, iść dalej. [ ] 3

4 Myślałyśmy, żeby nie zapisywać, gdzie byłyśmy, nie obciążać pamięci. Nie obciążać kieszeni. Żadnych zdjęć i pamiątek. Żadnych przyjaźni. Tylko znajomości. Serdeczni ludzie, z którymi się żegnałyśmy. [ ] Raczej, z nadzieją, że nigdy więcej nasze drogi się nie skrzyżują. Czyste wędrowanie. Praca jest wszędzie. [ ] Popracujemy i znikamy. Zanim nas wciągnie, zanim poczujemy, że nam zależy [ ]. Ale powiedziałam, zostańmy kilka nocy, na niby [ ] Łaziłyśmy po pałacu całą noc, nie mogłyśmy w niego uwierzyć. Oszołomił nas. Zachwycił. Nie rozumiem, jeśli kogoś nie zachwyci. Rano byłam gotowa, żeby odejść. ################ Ta afirmacja braku stałego (tożsamościowego) miejsca może nasuwać skojarzenia z koncepcją podmiotowości nomadycznej, opracowaną na gruncie współczesnego feminizmu przez Rosi Braidotti 1. (Trop wart rozważenia, o ile za istotną uzna się informację autorki Pałacu w Bożkowie, że płeć wszystkich osób dramatu, poza Dziewczynami, jest bez znaczenia.) Ale równie dobrze można tu podążyć za mniej optymistyczną koncepcją ponowoczesnej tożsamości, którą Zygmunt Bauman określa mianem wspomnianego już tu wielokrotnie, choć w zupełnie innym kontekście turysty. Jeśli porówna się poświęcone jej ustępy w Ponowoczesności jako źródle cierpień 2 z przytoczonym wyżej opisem trybu życia obu Dziewczyn, okaże się, nie dość, że pasują do siebie, to że towarzyszy im jeszcze podobny podskórny niepokój. Wyczuwa się w nich pewną grę pozorów, która skrywa tęsknotę turysty za choćby namiastką stabilizacji. Ona też może tłumaczyć sens decyzji Dziewczyny I o zawłaszczeniu przestrzeni pałacu, uczynieniu z niej miejsca własnego, w którym pragnie osiąść. Dziewczyna I zawłaszcza jego historię, podobnie jak okoliczni mieszkańcy ziemi dolnośląskiej wykradający z niego poszczególne sprzęty będące jej materialnymi nośnikami: ##########CYTAT 1 Autorka jest doktorantką Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się współczesnym dramatem europejskim ze szczególnym uwzględnieniem dramatu niemieckojęzycznego. Opublikowała książkę Polski Faust. Wątki faustyczne w polskiej dramaturgii XX wieku (Kraków 2007), jest współredaktorką monografii zbiorowej Publiczność (z)wymyślana. Relacje widz-scena we współczesnej praktyce dramatopisarskiej i inscenizacyjnej (Kraków 2009). Zob. Rosi Braidotti Podmioty nomadyczne. Ucieleśnienie i różnica seksualna w feminizmie współczesnym, przełożyła Aleksandra Derra, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa Zob. Zygmunt Bauman O turystach i włóczęgach, czyli o bohaterach i ofiarach ponowoczesności, w: tegoż, Ponowoczesność jako źródło cierpień, Sic!, Warszawa 2000.

5 DZIEWCZYNA I: Muszą tam wrócić, to jest przymus, a nie wybór. Przymus zdobywania tego, co jest czyjeś, choć było nasze. Czegoś, co dostaliśmy w rozliczeniu za przymus włóczenia się po obcych ziemiach. Nagrodę za wyrwanie nas z korzeniami i przesadzenie z dala od domu. ########### Słowo zawłaszczanie można uznać tu za kluczowe, bowiem u Sokołowskiej nie przestrzeń pałacu charakteryzuje postacie, lecz one same nadają jej znaczenie, określają ją podług własnych celów. ####CYTAT DZIEWCZYNA I: [ ] co dzieje się z kimś, kto wyrasta z formy? Szuka innej formy. To jest moja forma. Tutaj. ######## Ta niby nowa osiadła forma to w istocie czysty negatyw działania, ciągłe zawieszenie cechujące lekką beztroską egzystencję turysty Baumana: ##########CYTAT DZIEWCZYNA I: [ ] tutaj w pałacu czuję, że ani się angażuję, ani robię coś naprawdę. ########### Jednak Czytelnik-turysta może ją zobaczyć (pojąć) zupełnie inaczej, o ile ponownie spojrzy na otaczającą go realną fizyczną przestrzeń pałacu, w której Dziewczyna I uparcie widzi raczej afirmatywne, swojskie odbicie własnego losu: #############CYTAT Częściowe zamurowanie okien. Nieposiadanie drzwi, nieposiadanie obramień drzwiowych pomalowanych na biało olejną. Zapleśnienie ścian daleko posunięte. Zagrzybienie na dużej powierzchni. Odpadanie tynku całymi płatami. Braki ścian. Zwisanie sztukaterii z sufitu w szczątkowym stanie, walanie się liści na podłodze, butelek, odrąbanie parkietu, zerwanie, układanie w kopiec. Panowanie ciemności, pustoty. ########## Jeśli pójść w tę stronę, los Dziewczyny I zdaje się przejmujący. Desperacki ruch jej myśli, naznaczony podświadomie tęsknotą za umiejscowieniem, można uznać za oznakę postępującego szaleństwa, z kolei zamiar Dziewczyny II podpalenia pałacu wieńczący sztukę za desperacką próbę uwolnienia tej pierwszej spod jego władzy. Ale zasadne wydaje się również zejście nieco głębiej. Również z tej perspektywy działania i postawy, które na 5

6 zewnątrz pałacu, w obrębie obowiązującego porządku społeczno-politycznego, są normą (zachowawczość, brak zaangażowania, bezdecyzyjność, uchylanie się od działania, bierność), i podlegają afirmacji (turyzm) mogą wydać się czymś zupełnie odwrotnym, nieprzystającym, niewłaściwym, a w zetknięciu z historią Dziewczyny I wręcz nieprawdziwym. Ta perspektywiczna wolta, nosząca znamiona kontestacji, obnaża obowiązujący porządek jako zaledwie jeden z możliwych a zatem jako konstrukt, co stanowi punkt wyjścia do jego transformacji. Lektura wędrowna Pałacu w Bożkowie niewątpliwie obnaża nieklasyfikowany, nieoczywisty, problematyczny a zatem również atopiczny charakter przestrzeni tego tekstu, mimo że mieści się on w ramach tradycyjnego paradygmatu dramatycznego. Według Zuzanny Dziuban atopię uznać można za heterotopię Michela Foucaulta w jej podwójnym sensie: ##########CYTAT z jednej strony, za przestrzeń heterogeniczną, w którą wpisane są różne, często nieprzystające do siebie porządki sensów, i która, w związku z tym, generuje nie jedną, lecz wiele interpretacji czy [ ] sposobów użycia przestrzeni. Niemożliwość klasyfikacji stanowić by tu mogła efekt niemożliwości [ ] wyboru jednego z wielu konkurujących ze sobą sposobów jej rozumienia, ze względu na fakt, że żaden z nich nie wydaje się ani wystarczający, ani bardziej adekwatny niż inne. [ ] Atopia tak ujęta to przestrzeń dezorientująca, wieloznaczna, miejsce raczej nadmiaru niż pustki. Z drugiej strony zaś atopię porównać można z Foucaultowską przestrzenią heterogenizującą, która sytuując się poza granicami rzeczywistej, społecznie czy kulturowo zdefiniowanej przestrzeni, podważa oczywistość i naturalność przypisanych tej drugiej znaczeń. [ ] Inność i obcość atopii prowokuje, by spojrzeć na znaną i interpretowaną dotąd w całkowicie nie problematyczny sposób przestrzeń właśnie z perspektywy tej inności. 3 ############## Podobny status atopii zyskuje przestrzeń wcześniejszej sztuki Marty Sokołowskiej, Kopii metra paryskiego w kawałkach tekstu ciążącego wyraźnie ku estetyce postdramatu. Jego czytelnik również zostaje usytuowany niejako we wnętrzu. Przemieszcza się przez architektonikę paryskiego metra, które zamieszkują opisywane przez Baumana przegrane postacie ponowoczesności włóczędzy: ludzie wykluczeni, zepchnięci na margines obowiązującego kapitalistycznego porządku społeczno-politycznego, choć są wśród nich i 3 Zuzanna Dziuban Atopia poza miejscem i nie-miejscem, w: Czas przestrzeni, red. Krystyna Wilkoszewska, Universitas, Kraków 2008, s

7 tacy, dla których zejście pod ziemię było świadomym wyborem, wyrazem buntu wobec obowiązujących na górze zasad. Wędrówka po owej przestrzeni stanowi nie lada wyzwanie. W Pałacu w Bożkowie czytelnikturysta mógł jeszcze posiłkować się linearną fabułą, wskazującą mu poniekąd główną trasę podróży (ale też pełną rozgałęzień i rozwidleń), tu z kolei co sygnalizuje już tytuł tak pojęta trasa jego potencjalnej wędrówki nie istnieje: z mapy (fabuły), która ją odzwierciedlała, zostały zaledwie strzępy, fragmenty. Kopię metra paryskiego w kawałkach tworzy szereg bardzo luźnych, niepowiązanych ze sobą scen. W przestrzeni tego tekstu w metrze funkcjonują one jak stacje (większość scen odbywa się równocześnie), z tym że czytelnik-podróżnik, który tym metrem podróżuje, nie wie, które z nich mają charakter węzłowy, a które nie, które są główne, a które poboczne, czy wręcz ślepe, zamknięte. Sam zatem stara się na bieżąco ustanawiać między nimi relacje, szkicuje ich możliwe połączenia, decyduje, gdzie chce wsiąść, wysiąść lub się przesiąść. Często również nie wie, jaki status nadać tym stacjom-scenom w obrębie świata przedstawionego. Wiele z nich ma charakter oniryczny, zniekształcony, balansujący na granicy rzeczywistości i fikcji, co potęguje nakładanie się na siebie w tekście różnych perspektyw czasowych oraz przenikanie się nawzajem elementów rzeczywistości z dołu i świata z góry. Z czasem zatracają one heterogeniczny charakter, zlewają się ze sobą, co zaburza systemowy (wartościujący) porządek przestrzenny góra-dół, centrum-margines (obrzeże) sprzyjając, podobnie jak w Pałacu w Bożkowie, jego ponownemu przemyśleniu. Nieustanny ruch myśli interpretującej, ruch odśrodkowy, pozbawiony stałego punktu widzenia, cechuje doświadczenie lektury obu tekstów Marty Sokołowskiej. Jak wspominałam, można ją z powodzeniem porównać do chodzenia raz w jedną, raz w drugą stronę (trzecią, czwartą), od, do, wzdłuż, wszerz, wspak, obok, poza, w głąb etc. Przy czym trasa przemieszczeń w większym bądź mniejszym stopniu nie ma charakteru uprzednio wytyczonej, określonej drogi, kształtuje się dopiero w chwili naszego chodzenia w tekście i podlega transformacji w zależności od wykonanych przez nas kroków. Jak pisał Michel de Certeau, kroki są liczbą, lecz niebędącą ciągiem. Nie można tej liczby porachować, ponieważ każda z jej jednostek należy do porządku jakościowego: to styl pojmowania, zawłaszczania przez dotyk i ruch. Roją się jako niezliczone pojedynczości. Gry kroków kształtują przestrzeń. Stanowią osnowę miejsc 4. Trasa lektury (radykalnie: przestrzeń tej lektury) istnieje zatem tylko w chwili, kiedy sami ją przebywamy, po czym znika wraz z odłożeniem tekstu na bok. W zależności od natężenia zabiegów wykraczających poza tradycyjny paradygmat dramatyczny ta wędrowna lektura tekstów dla teatru Marty Sokołowskiej mniej lub bardziej kojarzy się z myślą nomadyczną Guattariego i Deleuze a. Posługując się metaforą Bogdana 4 Michel de Certeau Praktyki przestrzenne, w: tegoż, Wynaleźć codzienność. Sztuki działania, przełożyła Katarzyna Thiel-Jańczuk, WUJ, Kraków 2008, s

8 Banasiaka, można powiedzieć, że nie ma [ona] nic wspólnego z obserwacją strumienia z brzegu, lecz jest usytuowaniem się w jego chaotycznym wirze 5. Tak pojęty model doświadczenia lektury zakłada jedność widzenia i działania, samo zaś czytanie okazuje się przestrzenią wytwarzaną przez nasze praktykowanie tu i teraz miejsca. 6 Ostatecznie co współgra z refleksją nad twórczością dramatopisarską po zwrocie topograficznym przestrzeń, uchodząca od czasów naturalizmu za obiektywne źródło wiedzy o świecie przedstawionym, zostaje tu ponownie zdemaskowana jako konstrukt 7 : pole bezustannej negocjacji form i znaczeń, której ostateczny sens zależy od dokonanego przez odbiorcę performatywnego aktu kognitywnego. 5 Zob. Bogdan Banasiak Ogród koczownika. Deleuze-rizomatyka i nomadologia, Colloquia Communia nr 1-3/1988, s Por. de Certeau, op. cit., s Por. Mateusz Borowski Tożsamość miejsca. Modele konstrukcji przestrzeni w dramacie, w: Elementy dramatu. Analizy diagnostyczne, red. Mateusz Borowski, Małgorzata Sugiera, Księgarnia Akademicka, Kraków 2009.

Manggha jest miejscem szczególnym dla Rafała Pytla, mało który polski artysta tak bardzo wpisuje się w tradycyjną estetyką japońską, gdzie nacisk położony jest bardziej na sugestię i nieokreśloność niż

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

1. Badania jakościowe 2. Etnografia 3. Istota badań etnograficznych 4. 3 zasady metodologiczne badań 5. 3 etapy doboru próby w badaniach 6.

1. Badania jakościowe 2. Etnografia 3. Istota badań etnograficznych 4. 3 zasady metodologiczne badań 5. 3 etapy doboru próby w badaniach 6. 1. Badania jakościowe 2. Etnografia 3. Istota badań etnograficznych 4. 3 zasady metodologiczne badań 5. 3 etapy doboru próby w badaniach 6. Elementy badań 7. Raport etnograficzny 8. Przykłady 9. Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Albert Camus ( ) urodził się w Algierii w rodzinie robotniczej, zginął w wypadku samochodowym pod Paryżem w 1960 roku;

Albert Camus ( ) urodził się w Algierii w rodzinie robotniczej, zginął w wypadku samochodowym pod Paryżem w 1960 roku; "Dżuma" Camusa jako powieść paraboliczna Albert Camus (1913 1960) urodził się w Algierii w rodzinie robotniczej, zginął w wypadku samochodowym pod Paryżem w 1960 roku; był wybitnym pisarzem (otrzymał Nagrodę

Bardziej szczegółowo

COACHING dla każdego

COACHING dla każdego Kilka słów o mnie Dlaczego analiza egzystencjalna COACHING Trochę historii Podejście fenomenologiczne Wewnętrzna zgoda Cztery podstawowe motywacje człowieka Viktor E. Frankl logoterapia, poradnictwo Człowiek

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim.

Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim. Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim. Program szkoły zakłada wychowanie i przygotowanie człowieka do rozumienia otaczającego go świata. Człowiek

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych

Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@.edu.pl język system znaków słownych skoro system, to musi być w tym jakiś porządek;

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):...

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Kwestionariusz AQ wersja dla młodzieży 12-15 lat Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Płeć osoby wypełniającej kwestionariusz:... Wiek:... Wykształcenie

Bardziej szczegółowo

O BEZPIECZEŃSTWIE W PIERWSZY DZIEŃ WIOSNY

O BEZPIECZEŃSTWIE W PIERWSZY DZIEŃ WIOSNY POLICJA.PL Źródło: http://www.policja.pl/pol/aktualnosci/123966,o-bezpieczenstwie-w-pierwszy-dzien-wiosny.html Wygenerowano: Sobota, 28 stycznia 2017, 17:44 Strona znajduje się w archiwum. O BEZPIECZEŃSTWIE

Bardziej szczegółowo

2/17/2015 ELEMENTY SOCJOLOGII PODRĘCZNIKI STARE WYDANIE PODRĘCZNIKA. Anthony Giddens Socjologia, PWN, Warszawa, 2012

2/17/2015 ELEMENTY SOCJOLOGII PODRĘCZNIKI STARE WYDANIE PODRĘCZNIKA. Anthony Giddens Socjologia, PWN, Warszawa, 2012 ELEMENTY SOCJOLOGII dr Agnieszka Kacprzak PODRĘCZNIKI Anthony Giddens Socjologia, PWN, Warszawa, 2012 PODRĘCZNIKI UZPEŁNIAJĄCE: Piotr Sztompka Socjologia. Analiza społeczeństwa, Znak, Kraków, 2003 Krystyna

Bardziej szczegółowo

Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Outlast. autor: Marcin Xanas Baran. (c) 2013 GRY-Online S.A.

Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry. Outlast. autor: Marcin Xanas Baran. (c) 2013 GRY-Online S.A. Nieoficjalny polski poradnik GRY-OnLine do gry Outlast autor: Marcin Xanas Baran (c) 2013 GRY-Online S.A. Producent Red Barrels, Wydawca Red Barrels Prawa do użytych w tej publikacji tytułów, nazw własnych,

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE. Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz. Ewa Danuta Białek

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE. Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz. Ewa Danuta Białek 1 WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz Ewa Danuta Białek 1 2 Ewa Danuta Białek PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE

Bardziej szczegółowo

Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie

Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie Obecnie jesteśmy świadkami niespotykanej dynamiki postępu technologicznego, który w głównej mierze tyczy się sposobu

Bardziej szczegółowo

AC/DC zupełnie na nowo zobaczyć kontinuum i/czyli części wspólne * * *

AC/DC zupełnie na nowo zobaczyć kontinuum i/czyli części wspólne * * * AC/DC zupełnie na nowo zobaczyć kontinuum i/czyli części wspólne Pomiędzy małym a dużym obrazem świata o tym, jak pomocną w rysowaniu KRATKĘ szybko można zmienić w ograniczającą KLATKĘ * * * Pozornie paradoksalna

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum

Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum Wymagania edukacyjne z plastyki w klasie 1 gimnazjum Zgodnie z Podstawą Programową jako priorytetowe przyjmuje się na lekcjach plastyki w gimnazjum wymagania ogólne: 1. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami DARMOWY FRAGMENT projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami Od Autorki Cześć drogi Czytelniku! Witaj w darmowym fragmencie podręcznika Jak zacząć projekt biznesowy?! Jego pełna wersja, zbiera w jednym

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny na poziomie. i właściwie je uzasadnić?

Egzamin maturalny na poziomie. i właściwie je uzasadnić? Egzamin maturalny na poziomie podstawowym. Jak sformułować stanowisko i właściwie je uzasadnić? PODSTAWOWE INFORMACJE Rozprawka na poziomie podstawowym jest formą wypowiedzi pisemnej na podany temat, która

Bardziej szczegółowo

Wąchock-Opactwo: "Kawiarnia Cysterska"

Wąchock-Opactwo: Kawiarnia Cysterska "Domeną mnicha - pełna micha!" - to stare porzekadło stało się hasłem reklamowym nowej inicjatywy zakonników z Wąchocka. 23 czerwca tego roku w Domu Opata została otwarta "Kawiarnia Cysterska". Oprócz

Bardziej szczegółowo

wydarzeniach w utworze epickim opowiada narrator; jego relacja ma najczęściej charakter zobiektywizowany i cechuje ją

wydarzeniach w utworze epickim opowiada narrator; jego relacja ma najczęściej charakter zobiektywizowany i cechuje ją Charakterystyka trzech rodzajów literackich Cechy charakterystyczne epiki wydarzeniach w utworze epickim opowiada narrator; jego relacja ma najczęściej charakter zobiektywizowany i cechuje ją chłodny dystans;

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemu krok po kroku

Projektowanie systemu krok po kroku Rozdział jedenast y Projektowanie systemu krok po kroku Projektowanie systemu transakcyjnego jest ciągłym szeregiem wzajemnie powiązanych decyzji, z których każda oferuje pewien zysk i pewien koszt. Twórca

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 3

Scenariusz zajęć nr 3 Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Świat liczb Scenariusz zajęć nr 3 Temat dnia: Teatr cieni. I. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. II. Czynności przed lekcyjne: przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Gilsonowska metoda historii filozofii. Artur Andrzejuk

Gilsonowska metoda historii filozofii. Artur Andrzejuk Gilsonowska metoda historii filozofii Artur Andrzejuk PLAN 1. Gilsonowska koncepcja historii filozofii jako podstawa jej metodologii 2. Charakterystyka warsztatu historyka filozofii na różnych etapach

Bardziej szczegółowo

Jak przygotować dziecko do pójścia do przedszkola? mgr Sylwia Styczeń

Jak przygotować dziecko do pójścia do przedszkola? mgr Sylwia Styczeń Jak przygotować dziecko do pójścia do przedszkola? mgr Sylwia Styczeń Po co wysyłam dziecko do przedszkola? Funkcje przedszkola Rozwój społeczny Samodzielność Przygotowanie do szkoły Z czym musi poradzić

Bardziej szczegółowo

Newsy Gim 2. Wydanie specjalne. Zuzia Margol z II a nie lubi upubliczniać swoich prac, ale dla nas zrobiła

Newsy Gim 2. Wydanie specjalne. Zuzia Margol z II a nie lubi upubliczniać swoich prac, ale dla nas zrobiła Zuzia Margol z II a nie lubi upubliczniać swoich prac, ale dla nas zrobiła Luty/marzec/kwiecień 2015 Numer 31 Co znajdziecie w specjalnym numerze gazetki? Wypowiedzi i prace uczennic, które łączy jedna

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA JĘZYK POLSKI

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA JĘZYK POLSKI PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA JĘZYK POLSKI Formy aktywności i częstotliwość ich sprawdzania: Lp. Forma aktywności Skrót Częstotliwość (min. w semestrze) 1. odpowiedź ustna o 1 2. czytanie ze zrozumieniem

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

YATENGA - ARCHITEKTURA

YATENGA - ARCHITEKTURA Yatenga zakłada powstanie jednej z największych i może najciekawszych na świece realizacji stosujących techniki alternatywne (low-tech), czyli glinę, słomę i materiały naturalne oraz recyklingowane. YATENGA.

Bardziej szczegółowo

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem 3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem Trzeba wierzyć w to, co się robi i robić to z entuzjazmem. Modlić się to udać się na pielgrzymkę do wewnętrznego sanktuarium, aby tam uwielbiać Boga

Bardziej szczegółowo

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania,

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania, I. Przedmiotem oceny są: 1) wiadomości i umiejętności według programu nauczania z języka polskiego dla zasadniczej szkoły zawodowej w zakresie podstawowym, o programie nauczania z języka polskiego w danej

Bardziej szczegółowo

Trzy kroki do e-biznesu

Trzy kroki do e-biznesu Wstęp Świat wokół nas pędzi w niewiarygodnym tempie - czy Ty też chwilami masz wrażenie, że nie nadążasz? Może zastanawiasz się, czy istnieje sposób, by dogonić ten pędzący pociąg życia pełen różnego rodzaju

Bardziej szczegółowo

CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE

CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE Witam Państwa na III Forum Nauczycieli Przedmiotów Humanistycznych Dobre praktyki. W bieżącym roku szkolnym duży nacisk kładę na czytanie. Dlaczego? Każdego roku nasza

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Przestrzeń wspólna sprawa

Przestrzeń wspólna sprawa Przestrzeń wspólna sprawa Przestrzeń to nie tylko estetyka czy tzw. marketing miejsca. Planowanie przestrzenne jest fundamentem rozwoju miast i dotyka wielu sfer życia społeczno gospodarczego, jak choćby

Bardziej szczegółowo

dr hab. inż. Elżbieta Pietrzyk-Sokulska, prof. nadzw.

dr hab. inż. Elżbieta Pietrzyk-Sokulska, prof. nadzw. IGSMiE PAN dr hab. inż. Elżbieta Pietrzyk-Sokulska, prof. nadzw. Identyfikacja problemów społecznych związanych z prowadzeniem robót geologicznych oraz uruchamianiem i prowadzeniem eksploatacji kopalin,

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN W KLASIE VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

SPRAWDZIAN W KLASIE VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 SPRAWDZIAN W KLASIE VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 CZĘŚĆ 1. JĘZYK POLSKI I MATEMATYKA ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ SP-8 KWIECIEŃ 2015 Zadanie 1. (0 1) JĘZYK POLSKI A Zadanie

Bardziej szczegółowo

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Outsourcing, czyli skrót angielskich wyrazów outsideresource-ing oznacza nie mniej, nie więcej, jak wykorzystywanie zasobów z zewnątrz. Coraz

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1 Spis treści Przedmowa 11 CZE ŚĆ I PODSTAWY EPISTEMOLOGICZNE, ONTOLOGICZNE I AKSJOLOGICZNE DYSCYPLINY ORAZ KATEGORIE POJE CIOWE PEDAGOGIKI

Bardziej szczegółowo

SZTUKA SŁUCHANIA I ZADAWANIA PYTAŃ W COACHINGU. A n n a K o w a l

SZTUKA SŁUCHANIA I ZADAWANIA PYTAŃ W COACHINGU. A n n a K o w a l SZTUKA SŁUCHANIA I ZADAWANIA PYTAŃ W COACHINGU K r a k ó w, 1 7 l i s t o p a d a 2 0 1 4 r. P r z y g o t o w a ł a : A n n a K o w a l KLUCZOWE UMIEJĘTNOŚCI COACHINGOWE: umiejętność budowania zaufania,

Bardziej szczegółowo

Kto jest podatnikiem VAT w zakresie gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa?

Kto jest podatnikiem VAT w zakresie gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa? Z zakresu gospodarki nieruchomościami, których właścicielem jest Skarb Państwa, wynika, że podatnikiem VAT nie jest Skarb Państwa lecz gmina lub powiat. Z zakresu gospodarki nieruchomościami, których właścicielem

Bardziej szczegółowo

6. TWORZYMY OPOWIEŚĆ DO RZUTÓW KOSTKĄ CZYLI O UKŁADANIU OPOWIADAŃ

6. TWORZYMY OPOWIEŚĆ DO RZUTÓW KOSTKĄ CZYLI O UKŁADANIU OPOWIADAŃ 6. TWORZYMY OPOWIEŚĆ DO RZUTÓW KOSTKĄ CZYLI O UKŁADANIU OPOWIADAŃ 27 Małgorzata Sieńczewska 6. TWORZYMY OPOWIEŚĆ DO RZUTÓW KOSTKĄ CZYLI O UKŁADANIU OPOWIADAŃ Cele ogólne w szkole podstawowej: zdobycie

Bardziej szczegółowo

Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ

Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ Spis treści Wstęp 1. Małżeństwo jako dramat, czyli dlaczego współczesny świat nazywa ciebie singlem 2. Dlaczego nie potrafisz

Bardziej szczegółowo

CZYTANIE CICHE ZE ZROZUMIENIEM

CZYTANIE CICHE ZE ZROZUMIENIEM Edukacja polonistyczna klasa 2 PISANIE - kryteria pięknego pisania 1. Pismo utrzymuję w liniaturze. 2. Litery w wyrazach są z sobą połączone. 3. Unikam skreśleń i poprawek. 4. Wyraz błędnie napisany przekreślam

Bardziej szczegółowo

Wszystkie problemy leżą w testach. ForProgress spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k.

Wszystkie problemy leżą w testach. ForProgress spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. Wszystkie problemy leżą w testach O czym będziemy rozmawiać Coś nie wyszło Jak wygląda proces wytwórczy Każdy widzi to inaczej Jakie wnioski wyciągamy z testów Analiza problemów Możliwe rozwiązania O czym

Bardziej szczegółowo

Magia komunikacji. - Arkusz ćwiczeń - Mapa nie jest terenem. Magia prostego przekazu

Magia komunikacji. - Arkusz ćwiczeń - Mapa nie jest terenem. Magia prostego przekazu Magia komunikacji - Arkusz ćwiczeń - Mapa nie jest terenem Twoja percepcja rzeczywistości opiera się o uogólnionieniach i zniekształceniach. Oznacza to, że to, jak widzisz rzeczywistość różni się od rzeczywistości,

Bardziej szczegółowo

Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym

Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym Przedmowa Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym oczyszczaniu domu. Od tej pory tysiące ludzi korzysta z rytuałów w niej opisanych, by uwolnić swój dom i świadomość od dawnych obciążeń

Bardziej szczegółowo

Propozycja struktury treśći i nawigacji dla strony

Propozycja struktury treśći i nawigacji dla strony Propozycja struktury treśći i nawigacji dla strony www.jankarski.org Przyjęta struktura działów 1) Postać karskiego a) Historia o Karskim b) Karski o sobie c) Inni o Karskim d) Echa Karskiego 2) Edukacja

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ DRUGA ZOSTAŁEŚ DYREKTOREM SZKOŁY

CZĘŚĆ DRUGA ZOSTAŁEŚ DYREKTOREM SZKOŁY CZĘŚĆ DRUGA ZOSTAŁEŚ DYREKTOREM SZKOŁY Przygotowując się do konkursu na stanowisko dyrektora, posiedliśmy już sporą wiedzę teoretyczną na temat funkcjonowania szkoły. Wiedzę tę przelaliśmy na papier w

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Rozdział III

Spis treści. Wstęp Rozdział III Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I Wiadomości ogólne o konstytucji jako najważniejszym w państwie akcie prawnym... 13 1. Pojęcie, geneza i funkcje konstytucji... 13 2. Konstytucja ustawą zasadniczą państwa...

Bardziej szczegółowo

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Mocno wierzę w szczęście i stwierdzam, że im bardziej nad nim pracuję, tym więcej go mam. Thomas Jefferson Czy zadaliście już sobie pytanie, jaki jest pierwszy warunek

Bardziej szczegółowo

Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie

Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie Trzy egzemplarze pracy + wersja elektroniczna na płycie CD (rtf. doc.) + praca w kopercie. Oprawa miękka, przeźroczysta. Grzbiety

Bardziej szczegółowo

METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ

METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ Zaczynamy rekolekcje ignacjańskie, inaczej mówiąc Ćwiczenia Duchowne, wg metody św. Ignacego. Ćwiczenia duchowne, jak mówi św. Ignacy to: wszelki sposób odprawiania rachunku

Bardziej szczegółowo

Witam Cię serdecznie,

Witam Cię serdecznie, Witam Cię serdecznie, Nie wiem, co Cię sprowadza, ale cieszę się, że tutaj jesteś. Na początek parę słów o mnie. Nazywam się Magdalena Warych i jestem certyfikowanym coachem ICC oraz Coachem Spełnionego

Bardziej szczegółowo

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO Szkolnictwo wyższe - przemiany lat 90-tych Spektakularny boom edukacyjny

Bardziej szczegółowo

VI KSZTAŁCENIE LITERACKIE I KULTUROWE

VI KSZTAŁCENIE LITERACKIE I KULTUROWE Kryteria ocen w klasie VI KSZTAŁCENIE LITERACKIE I KULTUROWE Wymagania konieczne ( ocena dopuszczająca) - poprawnie czyta i wygłasza z pamięci tekst poetycki -wyodrębnia elementy świata przedstawionego

Bardziej szczegółowo

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Pod redakcją naukową Martyny Pryszmont-Ciesielskiej Copyright by Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA CIEPLNE. GŁOS W DYSKUSJI

OBLICZENIA CIEPLNE. GŁOS W DYSKUSJI www.ltb.org.pl strona 1 / 5 OBLICZENIA CIEPLNE. GŁOS W DYSKUSJI mgr inż. Bogdan Wójtowicz Problematyka własności cieplnych stolarki okiennej, stała się ostatnio tematem wielu publikacji, w których pojawiło

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI

Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 1 WYMAGANIA EUKACYJNE NA POSCZEGÓLNE STOPNIE Z PLASTYKI W KLASIE IV

ZAŁĄCZNIK NR 1 WYMAGANIA EUKACYJNE NA POSCZEGÓLNE STOPNIE Z PLASTYKI W KLASIE IV ZAŁĄCZNIK NR 1 WYMAGANIA EUKACYJNE NA POSCZEGÓLNE STOPNIE Z PLASTYKI W KLASIE IV Opracowanie: Andrzej Murzydło 1) Na ocenę dopuszczającą z plastyki, uczeń: wymienia miejsca, w których można zobaczyć dzieła

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Pomyślny los, o traf szczęśliwy. W takim znaczeniu, i tylko w takim, przysłowie mówi o szczęściu, że łut jego więcej wart niż funt rozumu.

Pomyślny los, o traf szczęśliwy. W takim znaczeniu, i tylko w takim, przysłowie mówi o szczęściu, że łut jego więcej wart niż funt rozumu. Pomyślny los, o traf szczęśliwy. W takim znaczeniu, i tylko w takim, przysłowie mówi o szczęściu, że łut jego więcej wart niż funt rozumu. Rodzaj przeżycia Arystoteles określał, że być szczęśliwym to

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Internet źródło inspiracji estetycznych dla pedagogiki religii. Franz Feiner Cieszyn

Internet źródło inspiracji estetycznych dla pedagogiki religii. Franz Feiner Cieszyn Internet źródło inspiracji estetycznych dla pedagogiki religii Franz Feiner Cieszyn 26.05. 2004 Obserwacje w WWW w czasopiśmie Christlich pädagogische Blätter Punkty wyjściowe Znaki pedagogicznoreligijne

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Metafora jaskini 2 Świat materialny - świat pozoru Świat idei - świat prawdziwy Relacja między światem idei i światem

Bardziej szczegółowo

Piotr Smolnicki. Grafika

Piotr Smolnicki. Grafika Piotr Smolnicki Grafika czerwiec-lipiec 2014 Przed za, przed po, przede mną za mną, przed chwilą za chwilę, przedtem potem. W pracach Piotra Smolnickiego jedną z najważniejszych kategorii jest czas, a

Bardziej szczegółowo

T rzy opowieści z Doliny Muminów

T rzy opowieści z Doliny Muminów T rzy opowieści z Doliny Muminów Spektakl dla dzieci Trzy opowieści z Doliny Muminów wg. Tove Jansson w reż. Katarzyny Skansberg to najnowsza premiera... Teatru Dramatycznego im. Józefa Piłsudskiego w

Bardziej szczegółowo

USŁUGI W PRZYMIERZALNI

USŁUGI W PRZYMIERZALNI Szukaj tego symbolu, aby odnaleźć wskazówki naprowadzające! Zadania z tego przewodnika najlepiej wykonywać w sklepie (starając się unikać godzin szczytu). Jeżeli nie przeprowadza się ich w sklepie, należy

Bardziej szczegółowo

5 praktycznych wskazówek na temat działania 8.1 programu Innowacyjna Gospodarka.

5 praktycznych wskazówek na temat działania 8.1 programu Innowacyjna Gospodarka. 5 praktycznych wskazówek na temat działania 8.1 programu Innowacyjna Gospodarka. Uważasz, że masz genialny pomysł na biznes? Zastanawiasz się nad złożeniem wniosku z programu 8.1 Innowacyjna Gospodarka?

Bardziej szczegółowo

śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje;

śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje; SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II w I okresie Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: opanował technikę czytania; śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje;

Bardziej szczegółowo

INNE W DOMU, INNE W PRZEDSZKOLU

INNE W DOMU, INNE W PRZEDSZKOLU INNE W DOMU, INNE W PRZEDSZKOLU Bywa, że w czasie rozmów indywidualnych nauczycielki z rodzicami wychodzi na jaw, że dziecko zupełnie inaczej zachowuje się w domu a inaczej w grupie przedszkolnej. Rodzice

Bardziej szczegółowo

Genet Gombrowicza Historia miłosna

Genet Gombrowicza Historia miłosna Genet Gombrowicza Historia miłosna Piotr Seweryn Rosół słowo/obraz terytoria premiera: 14 kwietnia 2016 Przez tyle lat żyli obok siebie nic o sobie nie wiedząc i nieraz zacierali swoje ślady w pejzażu

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA Komunikację międzyludzką możemy podzielić na werbalną oraz niewerbalną. Komunikacja werbalna to inaczej słowa, które wypowiadamy, a niewerbalna to kanał wizualny, czyli nasze

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA OCENY Z HISTORII W GIMNAZJUM

WYMAGANIA NA OCENY Z HISTORII W GIMNAZJUM WYMAGANIA NA OCENY Z HISTORII W GIMNAZJUM Ocenę dopuszczającą(2)otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności na poziomie wymagań koniecznych, a jego działania mają charakter przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II GIMNAZJUM OCENA WYMAGANIA CELUJĄCA (6) BARDZO DOBRA (5) Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą, osiągając 95%-100%

Bardziej szczegółowo

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Scenariusz wywiadu pogłębionego z Nauczycielem Filozofii Scenariusz wywiadu pogłębionego z nauczycielem filozofii Dzień Dobry, Nazywam

Bardziej szczegółowo

STANDARDY WYMAGAŃ BĘDĄCE PODSTAWĄ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU W OSTATNIM ROKU NAUKI W GIMNAZJUM

STANDARDY WYMAGAŃ BĘDĄCE PODSTAWĄ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU W OSTATNIM ROKU NAUKI W GIMNAZJUM Załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2007 r. (DZ.U. z dnia 31 sierpnia 2007 r. Nr 157, poz. 1102) STANDARDY WYMAGAŃ BĘDĄCE PODSTAWĄ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU W OSTATNIM

Bardziej szczegółowo

O tym nigdy nie zapominaj!

O tym nigdy nie zapominaj! O tym nigdy nie zapominaj! 1. Każde dziecko rozwija się indywidualnie, zgodnie ze swoimi możliwościami i warunkami w jakich przebywa. 2. Na naukę nigdy nie jest za wcześnie. 3. Podtrzymuj zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Żył w latach 1805 1875; Prozaik, poeta, dramaturg i baśniopisarz duński; W wieku 14 lat, po śmierci ojca, we wrześniu

Bardziej szczegółowo

Kompetencja komunikacyjna a interpretowanie obrazów

Kompetencja komunikacyjna a interpretowanie obrazów Grażyna Habrajska Uniwersytet Łódzki Kompetencja komunikacyjna a interpretowanie obrazów Opublikowano w: Badanie i projektowanie komunikacji, red. Michał Grech i Anette Siemes, Wrocław 2013, s. 59-78 Kompetencja

Bardziej szczegółowo

Klucz odpowiedzi do testu z języka polskiego dla uczniów gimnazjów /etap szkolny/ Liczba punktów możliwych do uzyskania: 63.

Klucz odpowiedzi do testu z języka polskiego dla uczniów gimnazjów /etap szkolny/ Liczba punktów możliwych do uzyskania: 63. Klucz odpowiedzi do testu z języka polskiego dla uczniów gimnazjów /etap szkolny/ Liczba punktów możliwych do uzyskania: 63 Zadania zamknięte Zad.1 Zad.4 Zad.6 Zad.8 Zad.9 Zad.11 Zad.13 Zad.14 Zad.16 Zad.18

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA PODSTAWOWYCH SPRAWNOŚCI JĘZYKOWYCH

KRYTERIA OCENIANIA PODSTAWOWYCH SPRAWNOŚCI JĘZYKOWYCH KRYTERIA OCENIANIA PODSTAWOWYCH SPRAWNOŚCI JĘZYKOWYCH Kryteria oceny sprawności czytania ze zrozumieniem Ocenie podlegają wszystkie rodzaje czytania: szczegółowe, selektywne i całościowe. spełnia wszystkie

Bardziej szczegółowo

Zamówienia internetowe instrukcja obsługi

Zamówienia internetowe instrukcja obsługi Zamówienia internetowe instrukcja obsługi tel.: (32) 744 35 33, tel. kom.: 695 400 401, e-mail: rblaszkiewicz@medicare.pl Spis treści 1. Proces realizacji zamówienia stworzonego w programie aptecznym i

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Główna myśl: Bądź naśladowcą Jezusa Tekst: Mk 8,34 Jezus zapowiada swoją śmierć i zmartwychwstanie

Bardziej szczegółowo

Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie Wydział Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku

Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie Wydział Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku SYLABUS PRZEDMIOTU /MODUŁU KSZTAŁCENIA Elementy składowe sylabusu Opis Nazwa przedmiotu/modułu Dramaturgia teatru lalek Kod przedmiotu PKR21 Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Sztuki Lalkarskiej

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 8

Scenariusz zajęć nr 8 Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Mikołajkowe niespodzianki Scenariusz zajęć nr 8 I. Tytuł scenariusza zajęć : " Dowody na istnienie Świętego Mikołaja ". II. Czas realizacji: 2 jednostki

Bardziej szczegółowo

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum Krakowska kademia im. ndrzeja Frycza Modrzewskiego Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum utor: gnieszka Guzik, Patrycja Huget Instrukcja: Poniżej przedstawione zostały do wyboru po dwa stwierdzenia

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze. Klasa I. Wymagania przedmiotowo-programowe

Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze. Klasa I. Wymagania przedmiotowo-programowe Kryteria oceniania osiągnięć ucznia z przedmiotu wiedza o kulturze Klasa I Skala ocen celujący bardzo dobry Wymagania przedmiotowo-programowe - wykazuje zaangażowanie w realizację projektów związanych

Bardziej szczegółowo

WARSZAWA krok po kroku nasze wspomnienia

WARSZAWA krok po kroku nasze wspomnienia WARSZAWA krok po kroku nasze wspomnienia Warszawa da się lubić, Tutaj szczęście można znaleźć, Tutaj serce można zgubić Dnia 18.10.2011 r. uczniowie Gimnazjum nr 6 w Czerwionce-Leszczynach wzięli udział

Bardziej szczegółowo

Nasze wrażenia z Finlandii

Nasze wrażenia z Finlandii Karolina Grabowska Magdalena Gral Biotechnologia, rok II II Nasze wrażenia z Finlandii Dlaczego mniej więcej rok temu podjęłyśmy decyzję o wyjeździe na studia w ramach programu Erasmus? Częściowo pod wpływem

Bardziej szczegółowo

Platon, Państwo, przeł. W. Witwicki, Warszawa: PWN, 1958, t.1, ks. II, 368E-372A. A czyż państwo nie jest większe od jednego człowieka?

Platon, Państwo, przeł. W. Witwicki, Warszawa: PWN, 1958, t.1, ks. II, 368E-372A. A czyż państwo nie jest większe od jednego człowieka? Platon, Państwo, przeł. W. Witwicki, Warszawa: PWN, 1958, t.1, ks. II, 368E-372A. A czyż państwo nie jest większe od jednego człowieka? Większe powiada. To może i większa sprawiedliwość mieszka 369 w tym,

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA SYSTEMOWE PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA. pod redakcją Piotra Korzeniowskiego

ZAGADNIENIA SYSTEMOWE PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA. pod redakcją Piotra Korzeniowskiego POLSKA AKADEMIA NAUK ODDZIAŁ W ŁODZI KOMISJA OCHRONY ŚRODOWISKA ZAGADNIENIA SYSTEMOWE PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA Zagadnienie systemowe prawa ochrony środowiska, którym została poświęcona książka, ma wielkie

Bardziej szczegółowo

Teksty Drugie 2005, 6, s. 210-215. Wiersze. Tadeusz Kantor. http://rcin.org.pl

Teksty Drugie 2005, 6, s. 210-215. Wiersze. Tadeusz Kantor. http://rcin.org.pl Teksty Drugie 2005, 6, s. 210-215 Tadeusz Kantor Tadeusz KANTOR Alaube żeby tylko ta chwila szczególna nie uleciała, jest przed świtem godzina 4 ta nad ranem - ta szczególna chwila, która jest w ą t i

Bardziej szczegółowo