Agata Dąbek. Lektury przestrzeni

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Agata Dąbek. Lektury przestrzeni"

Transkrypt

1 Agata Dąbek Lektury przestrzeni W Pałacu w Bożkowie Marty Sokołowskiej przykuwa uwagę specyficzna pozycja lektury czytelnika. Zamiast na zewnątrz, autorka umieszcza go wewnątrz przestrzeni świata przedstawionego, zachęcając do podróży w jej obrębie. Wędrowiec nie ma jakiegoś stałego, nadrzędnego punktu orientacyjnego, jakim dysponuje obserwator spoglądający na miasto z wieży widokowej; punktu, podług którego porządkowałby (usensowniał) postrzeganą przestrzeń. Od środka o wiele intensywniej, w sposób niezaprogramowany z góry doświadcza przestrzeni i zarazem na bieżąco ją kształtuje. Czytanie-wędrowanie zakłada jedność patrzenia i działania, a wpisany w nie ruch zmienność, dowolne przemieszczanie się tu i teraz w zależności od impulsu, indywidualnych skojarzeń wędrowca dopuszcza jego nieprzewidywalność, nieokreśloność, wielorakość. Proponowany model lektury wędrownej ujawniają już pierwsze didaskalia: #######CYTAT Dramat odbywa się we współczesnych czasach w zrujnowanym częściowo pałacu rodu von Magnis w Bożkowie (województwo dolnośląskie). Jego dewastacja jest tym widoczniejsza, im więcej czasu poświęci się na jego odwiedzenie, im bardziej zagłębi się w mury. Dewastacja postępuje wprost proporcjonalnie do upływającego czasu. Dewastacja murów, ludzi, ich myśli i wyglądu. ########## Czytelnik staje się tu turystą, odwiedza zabytek na Dolnym Śląsku, o którym krążyły od dawna rozmaite wieści: że wykupił go zachodni inwestor planujący przekształcić go w luksusowy hotel i centrum konferencyjne, że kolejny tym razem polski inwestor oczyma wyobraźni widział tu nowoczesny ośrodek szkoleniowy z zadbanymi salami muzealnymi. Jednak od początku lat dziewięćdziesiątych pałac stopniowo popada w ruinę. Przechadzając się po nim, dostrzega się tę postępującą dewastację, która staje się też udziałem patrzącego oka. Bieżącą aktywność spojrzenia podkreślają licznie pojawiające się w kolejnych didaskaliach odczasownikowe formy rzeczownika (gerundium): wyróżnianie się miski chyba z wodą, stanie ledwo, niedomalowanie, zapuszczenie. Albo wychodzenie, wchodzenie, rozprawianie, niewidzenie, zdejmowanie, które towarzyszą osobom dramatu, stopniowo zaludniającym siedzibę rodu von Magnis: Właścicielom, pilnującym go Dziewczynom i kolejnym. Namnożenie tych form językowych może sugerować jakiś 1

2 niedostatek działania w obrębie świata przedstawionego: stronienie od niego, uchylanie się od decyzji, które na zewnątrz faktycznie doprowadziły do postępującej ruiny pałacu. Pozostawiony sam sobie, wydany został na łup okolicznych mieszkańców, którzy nocą go okradają. Gerundium wytrąca z odbiorczego marazmu. Czynności zazwyczaj kojarzy się przecież z określonym podmiotem sprawczym (tu wypadałoby przypisać je osobom dramatu), ale one wyraźnie się usamodzielniają. W miejsce spersonalizowanego działania pojawia się w sztuce Marty Sokołowskiej bezosobowe dzianie się (czy też trwanie), które właśnie przez swoją nieokreśloność, samoistność traci status oczywistości, staje się trudne do sprecyzowania, niezrozumiałe i jako takie otwiera szerokie pole możliwych interpretacji. Ciekawość a zarazem konsternacja wzmaga się o tyle, że dalsze losy Pałacu wydają się przesądzone. Już przed rozpoczęciem akcji zapewnia o tym sam Pałac postać niejednoznaczna, naznaczająca przestrzeń sztuki cudownością. Można ją postrzegać rozmaicie: jako uosobienie siedziby rodu von Magnis, wcielenie jej dawnego właściciela, hrabiego, bądź przewodnika (nosiciela pamięci o latach świetności budowli). Jednak w tej ostatniej roli Pałac zachowuje się dość dziwnie: pojawia się sporadycznie, jakby z doskoku, i stroni od wyjaśnień, pochłonięty śledzeniem historii swojego ograbiania i dewastowania. Dlaczego właściwie pałac popada w ruinę? To pytanie nadal nurtuje, uwiera. Wkrótce pojawia się pewien trop tajemnicza umowa, dająca możliwość wielu kroków interpretacyjnych. Jej enigmatyczną treść przywołuje Właściciel I w rozmowie z Pośrednikiem o planie kolejnej sprzedaży pałacu: #########CYTAT WŁAŚCICIEL I Dostaliśmy to wszystko za symboliczny przelew po to, aby stało się czymś całkiem innym. Ktoś w tym samym celu, czyli żeby zostać kimś innym, kimś lepszym, dostał coś w łapę i teraz, żeby umowa zniknęła, jak gdyby nigdy nic, znowu musi znaleźć się ktoś, kto przymknie oko na to, że pałac stał się czymś nie całkiem innym niż zakładano. To znaczy innym, ale inaczej. Trochę go zniknęło i ktoś musi udać, że tego nie widzi. A po pierwsze, nie ma tego, kto gdyby był, wziąłby w łapę po to, aby zniknął problem i ten cholerny pałac. A po drugie. Na budynku mieliśmy właśnie zarobić to, co moglibyśmy w jakiejś części komuś wręczyć. [ ] A na razie nic nie zarobiliśmy, wręcz przeciwnie. ########## Poziom abstrakcyjności cytowanej wypowiedzi można przyrównać do dywagacji maklerów giełdowych o obrocie wirtualnymi pieniędzmi: przedmiot zarówno pierwszej, jak i drugiej nie ma postaci materialnej, są nierealne, fikcyjne. Tak nierealne, jak w zetknięciu z teraźniejszą przestrzenią siedziby rodu von Magnis wydają się jej projekcje z czasów świetności, które

3 roztacza przed nami powracający na moment Pałac (jego słowa równie dobrze mogły paść z ust samego hrabiego w dalekiej przeszłości): ################CYTAT PAŁAC Dwie potężne wieże, trzy kondygnacje. [ ] Tu jest świątynia chwały bytu skończonego, a przez to wielkiego. Żadnej symetrii, żadnych perspektyw, żadnej harmonii, żadnego przymilania się. [ ]. Przytłoczę was rozmiarami i ozdobami, których nie ma za dużo, ale są doskonałe [ ]. Okapy, wykusze, przypadki, gardzę ludzką miarą. Powaga tak, usłużność nigdy. ########### Jedynie Dziewczyna I, zaciekle broniąca pałacu przed okolicznymi mieszkańcami, dostrzega dawny przepych pałacu, jego butność. W miarę upływu czasu właśnie dla niej staje się on również tym na wskroś enigmatycznym czymś innym z wypowiedzi Właściciela I. Z przestrzeni niechcianej, zapomnianej, nie swojej, obcej przemienia się w miejsce: przestrzeń tożsamościową, relacyjną, historyczną. #########CYTAT DZIEWCZYNA I: Jestem u siebie, pilnowanie siebie to czysta przyjemność. DZIEWCZYNA I: Nie wiem, na czym to polega, czy na tym, co tu się wydarzyło, na historii pałacu? Ona mnie uspokaja, uświadamia istotę rzeczy. Ona wydłuża perspektywę, wyciąga mój marny byt o kilka wieków. ############ Faktycznie, jeśli zrobi się krok do tyłu, spojrzy na historię życia obu Dziewczyn i perypetie pałacu, okaże się, jak wiele mają wspólnego: składają się z samych epizodów, przypadkowych zdarzeń niewiążących się w żadną spójną całość. Pałac przechodził z rąk do rąk Dziewczyny nieustannie były w drodze, wystrzegając się zakorzenienia. O tożsamości Pałacu decydowali kolejni właściciele, przy czym ci ostatni sprowadzili ją do czystej potencjalności, fikcji, do tego, czym mógłby być, a czym ciągle się nie stawał. Dziewczynom podobnie, chodziło o to, by nigdy nie być sobą, nigdzie nie być naprawdę serio. ############CYTAT DZIEWCZYNA I: Miałyśmy taki cel. Żadnych celów, żadnych kotwic, żadnych zobowiązań. [ ] Zero kartek na święta. Zero bagażu ponad to, co można udźwignąć. [ ] Spędzać czas najlepiej jak się da, iść dalej. [ ] 3

4 Myślałyśmy, żeby nie zapisywać, gdzie byłyśmy, nie obciążać pamięci. Nie obciążać kieszeni. Żadnych zdjęć i pamiątek. Żadnych przyjaźni. Tylko znajomości. Serdeczni ludzie, z którymi się żegnałyśmy. [ ] Raczej, z nadzieją, że nigdy więcej nasze drogi się nie skrzyżują. Czyste wędrowanie. Praca jest wszędzie. [ ] Popracujemy i znikamy. Zanim nas wciągnie, zanim poczujemy, że nam zależy [ ]. Ale powiedziałam, zostańmy kilka nocy, na niby [ ] Łaziłyśmy po pałacu całą noc, nie mogłyśmy w niego uwierzyć. Oszołomił nas. Zachwycił. Nie rozumiem, jeśli kogoś nie zachwyci. Rano byłam gotowa, żeby odejść. ################ Ta afirmacja braku stałego (tożsamościowego) miejsca może nasuwać skojarzenia z koncepcją podmiotowości nomadycznej, opracowaną na gruncie współczesnego feminizmu przez Rosi Braidotti 1. (Trop wart rozważenia, o ile za istotną uzna się informację autorki Pałacu w Bożkowie, że płeć wszystkich osób dramatu, poza Dziewczynami, jest bez znaczenia.) Ale równie dobrze można tu podążyć za mniej optymistyczną koncepcją ponowoczesnej tożsamości, którą Zygmunt Bauman określa mianem wspomnianego już tu wielokrotnie, choć w zupełnie innym kontekście turysty. Jeśli porówna się poświęcone jej ustępy w Ponowoczesności jako źródle cierpień 2 z przytoczonym wyżej opisem trybu życia obu Dziewczyn, okaże się, nie dość, że pasują do siebie, to że towarzyszy im jeszcze podobny podskórny niepokój. Wyczuwa się w nich pewną grę pozorów, która skrywa tęsknotę turysty za choćby namiastką stabilizacji. Ona też może tłumaczyć sens decyzji Dziewczyny I o zawłaszczeniu przestrzeni pałacu, uczynieniu z niej miejsca własnego, w którym pragnie osiąść. Dziewczyna I zawłaszcza jego historię, podobnie jak okoliczni mieszkańcy ziemi dolnośląskiej wykradający z niego poszczególne sprzęty będące jej materialnymi nośnikami: ##########CYTAT 1 Autorka jest doktorantką Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się współczesnym dramatem europejskim ze szczególnym uwzględnieniem dramatu niemieckojęzycznego. Opublikowała książkę Polski Faust. Wątki faustyczne w polskiej dramaturgii XX wieku (Kraków 2007), jest współredaktorką monografii zbiorowej Publiczność (z)wymyślana. Relacje widz-scena we współczesnej praktyce dramatopisarskiej i inscenizacyjnej (Kraków 2009). Zob. Rosi Braidotti Podmioty nomadyczne. Ucieleśnienie i różnica seksualna w feminizmie współczesnym, przełożyła Aleksandra Derra, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa Zob. Zygmunt Bauman O turystach i włóczęgach, czyli o bohaterach i ofiarach ponowoczesności, w: tegoż, Ponowoczesność jako źródło cierpień, Sic!, Warszawa 2000.

5 DZIEWCZYNA I: Muszą tam wrócić, to jest przymus, a nie wybór. Przymus zdobywania tego, co jest czyjeś, choć było nasze. Czegoś, co dostaliśmy w rozliczeniu za przymus włóczenia się po obcych ziemiach. Nagrodę za wyrwanie nas z korzeniami i przesadzenie z dala od domu. ########### Słowo zawłaszczanie można uznać tu za kluczowe, bowiem u Sokołowskiej nie przestrzeń pałacu charakteryzuje postacie, lecz one same nadają jej znaczenie, określają ją podług własnych celów. ####CYTAT DZIEWCZYNA I: [ ] co dzieje się z kimś, kto wyrasta z formy? Szuka innej formy. To jest moja forma. Tutaj. ######## Ta niby nowa osiadła forma to w istocie czysty negatyw działania, ciągłe zawieszenie cechujące lekką beztroską egzystencję turysty Baumana: ##########CYTAT DZIEWCZYNA I: [ ] tutaj w pałacu czuję, że ani się angażuję, ani robię coś naprawdę. ########### Jednak Czytelnik-turysta może ją zobaczyć (pojąć) zupełnie inaczej, o ile ponownie spojrzy na otaczającą go realną fizyczną przestrzeń pałacu, w której Dziewczyna I uparcie widzi raczej afirmatywne, swojskie odbicie własnego losu: #############CYTAT Częściowe zamurowanie okien. Nieposiadanie drzwi, nieposiadanie obramień drzwiowych pomalowanych na biało olejną. Zapleśnienie ścian daleko posunięte. Zagrzybienie na dużej powierzchni. Odpadanie tynku całymi płatami. Braki ścian. Zwisanie sztukaterii z sufitu w szczątkowym stanie, walanie się liści na podłodze, butelek, odrąbanie parkietu, zerwanie, układanie w kopiec. Panowanie ciemności, pustoty. ########## Jeśli pójść w tę stronę, los Dziewczyny I zdaje się przejmujący. Desperacki ruch jej myśli, naznaczony podświadomie tęsknotą za umiejscowieniem, można uznać za oznakę postępującego szaleństwa, z kolei zamiar Dziewczyny II podpalenia pałacu wieńczący sztukę za desperacką próbę uwolnienia tej pierwszej spod jego władzy. Ale zasadne wydaje się również zejście nieco głębiej. Również z tej perspektywy działania i postawy, które na 5

6 zewnątrz pałacu, w obrębie obowiązującego porządku społeczno-politycznego, są normą (zachowawczość, brak zaangażowania, bezdecyzyjność, uchylanie się od działania, bierność), i podlegają afirmacji (turyzm) mogą wydać się czymś zupełnie odwrotnym, nieprzystającym, niewłaściwym, a w zetknięciu z historią Dziewczyny I wręcz nieprawdziwym. Ta perspektywiczna wolta, nosząca znamiona kontestacji, obnaża obowiązujący porządek jako zaledwie jeden z możliwych a zatem jako konstrukt, co stanowi punkt wyjścia do jego transformacji. Lektura wędrowna Pałacu w Bożkowie niewątpliwie obnaża nieklasyfikowany, nieoczywisty, problematyczny a zatem również atopiczny charakter przestrzeni tego tekstu, mimo że mieści się on w ramach tradycyjnego paradygmatu dramatycznego. Według Zuzanny Dziuban atopię uznać można za heterotopię Michela Foucaulta w jej podwójnym sensie: ##########CYTAT z jednej strony, za przestrzeń heterogeniczną, w którą wpisane są różne, często nieprzystające do siebie porządki sensów, i która, w związku z tym, generuje nie jedną, lecz wiele interpretacji czy [ ] sposobów użycia przestrzeni. Niemożliwość klasyfikacji stanowić by tu mogła efekt niemożliwości [ ] wyboru jednego z wielu konkurujących ze sobą sposobów jej rozumienia, ze względu na fakt, że żaden z nich nie wydaje się ani wystarczający, ani bardziej adekwatny niż inne. [ ] Atopia tak ujęta to przestrzeń dezorientująca, wieloznaczna, miejsce raczej nadmiaru niż pustki. Z drugiej strony zaś atopię porównać można z Foucaultowską przestrzenią heterogenizującą, która sytuując się poza granicami rzeczywistej, społecznie czy kulturowo zdefiniowanej przestrzeni, podważa oczywistość i naturalność przypisanych tej drugiej znaczeń. [ ] Inność i obcość atopii prowokuje, by spojrzeć na znaną i interpretowaną dotąd w całkowicie nie problematyczny sposób przestrzeń właśnie z perspektywy tej inności. 3 ############## Podobny status atopii zyskuje przestrzeń wcześniejszej sztuki Marty Sokołowskiej, Kopii metra paryskiego w kawałkach tekstu ciążącego wyraźnie ku estetyce postdramatu. Jego czytelnik również zostaje usytuowany niejako we wnętrzu. Przemieszcza się przez architektonikę paryskiego metra, które zamieszkują opisywane przez Baumana przegrane postacie ponowoczesności włóczędzy: ludzie wykluczeni, zepchnięci na margines obowiązującego kapitalistycznego porządku społeczno-politycznego, choć są wśród nich i 3 Zuzanna Dziuban Atopia poza miejscem i nie-miejscem, w: Czas przestrzeni, red. Krystyna Wilkoszewska, Universitas, Kraków 2008, s

7 tacy, dla których zejście pod ziemię było świadomym wyborem, wyrazem buntu wobec obowiązujących na górze zasad. Wędrówka po owej przestrzeni stanowi nie lada wyzwanie. W Pałacu w Bożkowie czytelnikturysta mógł jeszcze posiłkować się linearną fabułą, wskazującą mu poniekąd główną trasę podróży (ale też pełną rozgałęzień i rozwidleń), tu z kolei co sygnalizuje już tytuł tak pojęta trasa jego potencjalnej wędrówki nie istnieje: z mapy (fabuły), która ją odzwierciedlała, zostały zaledwie strzępy, fragmenty. Kopię metra paryskiego w kawałkach tworzy szereg bardzo luźnych, niepowiązanych ze sobą scen. W przestrzeni tego tekstu w metrze funkcjonują one jak stacje (większość scen odbywa się równocześnie), z tym że czytelnik-podróżnik, który tym metrem podróżuje, nie wie, które z nich mają charakter węzłowy, a które nie, które są główne, a które poboczne, czy wręcz ślepe, zamknięte. Sam zatem stara się na bieżąco ustanawiać między nimi relacje, szkicuje ich możliwe połączenia, decyduje, gdzie chce wsiąść, wysiąść lub się przesiąść. Często również nie wie, jaki status nadać tym stacjom-scenom w obrębie świata przedstawionego. Wiele z nich ma charakter oniryczny, zniekształcony, balansujący na granicy rzeczywistości i fikcji, co potęguje nakładanie się na siebie w tekście różnych perspektyw czasowych oraz przenikanie się nawzajem elementów rzeczywistości z dołu i świata z góry. Z czasem zatracają one heterogeniczny charakter, zlewają się ze sobą, co zaburza systemowy (wartościujący) porządek przestrzenny góra-dół, centrum-margines (obrzeże) sprzyjając, podobnie jak w Pałacu w Bożkowie, jego ponownemu przemyśleniu. Nieustanny ruch myśli interpretującej, ruch odśrodkowy, pozbawiony stałego punktu widzenia, cechuje doświadczenie lektury obu tekstów Marty Sokołowskiej. Jak wspominałam, można ją z powodzeniem porównać do chodzenia raz w jedną, raz w drugą stronę (trzecią, czwartą), od, do, wzdłuż, wszerz, wspak, obok, poza, w głąb etc. Przy czym trasa przemieszczeń w większym bądź mniejszym stopniu nie ma charakteru uprzednio wytyczonej, określonej drogi, kształtuje się dopiero w chwili naszego chodzenia w tekście i podlega transformacji w zależności od wykonanych przez nas kroków. Jak pisał Michel de Certeau, kroki są liczbą, lecz niebędącą ciągiem. Nie można tej liczby porachować, ponieważ każda z jej jednostek należy do porządku jakościowego: to styl pojmowania, zawłaszczania przez dotyk i ruch. Roją się jako niezliczone pojedynczości. Gry kroków kształtują przestrzeń. Stanowią osnowę miejsc 4. Trasa lektury (radykalnie: przestrzeń tej lektury) istnieje zatem tylko w chwili, kiedy sami ją przebywamy, po czym znika wraz z odłożeniem tekstu na bok. W zależności od natężenia zabiegów wykraczających poza tradycyjny paradygmat dramatyczny ta wędrowna lektura tekstów dla teatru Marty Sokołowskiej mniej lub bardziej kojarzy się z myślą nomadyczną Guattariego i Deleuze a. Posługując się metaforą Bogdana 4 Michel de Certeau Praktyki przestrzenne, w: tegoż, Wynaleźć codzienność. Sztuki działania, przełożyła Katarzyna Thiel-Jańczuk, WUJ, Kraków 2008, s

8 Banasiaka, można powiedzieć, że nie ma [ona] nic wspólnego z obserwacją strumienia z brzegu, lecz jest usytuowaniem się w jego chaotycznym wirze 5. Tak pojęty model doświadczenia lektury zakłada jedność widzenia i działania, samo zaś czytanie okazuje się przestrzenią wytwarzaną przez nasze praktykowanie tu i teraz miejsca. 6 Ostatecznie co współgra z refleksją nad twórczością dramatopisarską po zwrocie topograficznym przestrzeń, uchodząca od czasów naturalizmu za obiektywne źródło wiedzy o świecie przedstawionym, zostaje tu ponownie zdemaskowana jako konstrukt 7 : pole bezustannej negocjacji form i znaczeń, której ostateczny sens zależy od dokonanego przez odbiorcę performatywnego aktu kognitywnego. 5 Zob. Bogdan Banasiak Ogród koczownika. Deleuze-rizomatyka i nomadologia, Colloquia Communia nr 1-3/1988, s Por. de Certeau, op. cit., s Por. Mateusz Borowski Tożsamość miejsca. Modele konstrukcji przestrzeni w dramacie, w: Elementy dramatu. Analizy diagnostyczne, red. Mateusz Borowski, Małgorzata Sugiera, Księgarnia Akademicka, Kraków 2009.

Manggha jest miejscem szczególnym dla Rafała Pytla, mało który polski artysta tak bardzo wpisuje się w tradycyjną estetyką japońską, gdzie nacisk położony jest bardziej na sugestię i nieokreśloność niż

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

COACHING dla każdego

COACHING dla każdego Kilka słów o mnie Dlaczego analiza egzystencjalna COACHING Trochę historii Podejście fenomenologiczne Wewnętrzna zgoda Cztery podstawowe motywacje człowieka Viktor E. Frankl logoterapia, poradnictwo Człowiek

Bardziej szczegółowo

Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie

Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie Obecnie jesteśmy świadkami niespotykanej dynamiki postępu technologicznego, który w głównej mierze tyczy się sposobu

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):...

Kwestionariusz AQ. wersja dla młodzieży 12-15 lat. Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Kwestionariusz AQ wersja dla młodzieży 12-15 lat Płeć dziecka:... Miesiąc i rok urodzenia dziecka:... Miejsce zamieszkania (miasto, wieś):... Płeć osoby wypełniającej kwestionariusz:... Wiek:... Wykształcenie

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

AC/DC zupełnie na nowo zobaczyć kontinuum i/czyli części wspólne * * *

AC/DC zupełnie na nowo zobaczyć kontinuum i/czyli części wspólne * * * AC/DC zupełnie na nowo zobaczyć kontinuum i/czyli części wspólne Pomiędzy małym a dużym obrazem świata o tym, jak pomocną w rysowaniu KRATKĘ szybko można zmienić w ograniczającą KLATKĘ * * * Pozornie paradoksalna

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE. Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz. Ewa Danuta Białek

WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE. Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz. Ewa Danuta Białek 1 WYZWANIA EDUKACYJNE EDUKACJA DLA KAŻDEGO SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz Ewa Danuta Białek 1 2 Ewa Danuta Białek PORADY MAŁEJ EWUNI DUŻEJ EWIE

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Projektowanie systemu krok po kroku

Projektowanie systemu krok po kroku Rozdział jedenast y Projektowanie systemu krok po kroku Projektowanie systemu transakcyjnego jest ciągłym szeregiem wzajemnie powiązanych decyzji, z których każda oferuje pewien zysk i pewien koszt. Twórca

Bardziej szczegółowo

CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE

CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE Witam Państwa na III Forum Nauczycieli Przedmiotów Humanistycznych Dobre praktyki. W bieżącym roku szkolnym duży nacisk kładę na czytanie. Dlaczego? Każdego roku nasza

Bardziej szczegółowo

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO

MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO MIKOŁAJ HERBST, ANETA SOBOTKA AWANS PRZEZ WYKSZTAŁCENIE? WYBORY I ŚCIEŻKI EDUKACYJNE ASPIRUJĄCYCH DO WYŻSZEGO STATUSU SPOŁECZNEGO Szkolnictwo wyższe - przemiany lat 90-tych Spektakularny boom edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Witam Cię serdecznie,

Witam Cię serdecznie, Witam Cię serdecznie, Nie wiem, co Cię sprowadza, ale cieszę się, że tutaj jesteś. Na początek parę słów o mnie. Nazywam się Magdalena Warych i jestem certyfikowanym coachem ICC oraz Coachem Spełnionego

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1 Spis treści Przedmowa 11 CZE ŚĆ I PODSTAWY EPISTEMOLOGICZNE, ONTOLOGICZNE I AKSJOLOGICZNE DYSCYPLINY ORAZ KATEGORIE POJE CIOWE PEDAGOGIKI

Bardziej szczegółowo

Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym

Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym Przedmowa Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym oczyszczaniu domu. Od tej pory tysiące ludzi korzysta z rytuałów w niej opisanych, by uwolnić swój dom i świadomość od dawnych obciążeń

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami DARMOWY FRAGMENT projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami Od Autorki Cześć drogi Czytelniku! Witaj w darmowym fragmencie podręcznika Jak zacząć projekt biznesowy?! Jego pełna wersja, zbiera w jednym

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ

METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ METODA MEDYTACJI IGNACJAŃSKIEJ Zaczynamy rekolekcje ignacjańskie, inaczej mówiąc Ćwiczenia Duchowne, wg metody św. Ignacego. Ćwiczenia duchowne, jak mówi św. Ignacy to: wszelki sposób odprawiania rachunku

Bardziej szczegółowo

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia.

Inwestor musi wybrać następujące parametry: instrument bazowy, rodzaj opcji (kupna lub sprzedaży, kurs wykonania i termin wygaśnięcia. Opcje na GPW (II) Wbrew ogólnej opinii, inwestowanie w opcje nie musi być trudne. Na rynku tym można tworzyć strategie dla doświadczonych inwestorów, ale również dla początkujących. Najprostszym sposobem

Bardziej szczegółowo

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania,

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania, I. Przedmiotem oceny są: 1) wiadomości i umiejętności według programu nauczania z języka polskiego dla zasadniczej szkoły zawodowej w zakresie podstawowym, o programie nauczania z języka polskiego w danej

Bardziej szczegółowo

Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie

Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie Standardy pracy licencjackiej dla Instytutu Humanistycznego PWSZ w Głogowie Trzy egzemplarze pracy + wersja elektroniczna na płycie CD (rtf. doc.) + praca w kopercie. Oprawa miękka, przeźroczysta. Grzbiety

Bardziej szczegółowo

YATENGA - ARCHITEKTURA

YATENGA - ARCHITEKTURA Yatenga zakłada powstanie jednej z największych i może najciekawszych na świece realizacji stosujących techniki alternatywne (low-tech), czyli glinę, słomę i materiały naturalne oraz recyklingowane. YATENGA.

Bardziej szczegółowo

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Pod redakcją naukową Martyny Pryszmont-Ciesielskiej Copyright by Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

Jak przygotować dziecko do pójścia do przedszkola? mgr Sylwia Styczeń

Jak przygotować dziecko do pójścia do przedszkola? mgr Sylwia Styczeń Jak przygotować dziecko do pójścia do przedszkola? mgr Sylwia Styczeń Po co wysyłam dziecko do przedszkola? Funkcje przedszkola Rozwój społeczny Samodzielność Przygotowanie do szkoły Z czym musi poradzić

Bardziej szczegółowo

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Outsourcing, czyli skrót angielskich wyrazów outsideresource-ing oznacza nie mniej, nie więcej, jak wykorzystywanie zasobów z zewnątrz. Coraz

Bardziej szczegółowo

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie:

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie: Repozytorium służy do przechowywania plików powstających przy pracy nad projektami we w miarę usystematyzowany sposób. Sam mechanizm repozytorium jest zbliżony do działania systemu plików, czyli składa

Bardziej szczegółowo

Piotr Smolnicki. Grafika

Piotr Smolnicki. Grafika Piotr Smolnicki Grafika czerwiec-lipiec 2014 Przed za, przed po, przede mną za mną, przed chwilą za chwilę, przedtem potem. W pracach Piotra Smolnickiego jedną z najważniejszych kategorii jest czas, a

Bardziej szczegółowo

5 praktycznych wskazówek na temat działania 8.1 programu Innowacyjna Gospodarka.

5 praktycznych wskazówek na temat działania 8.1 programu Innowacyjna Gospodarka. 5 praktycznych wskazówek na temat działania 8.1 programu Innowacyjna Gospodarka. Uważasz, że masz genialny pomysł na biznes? Zastanawiasz się nad złożeniem wniosku z programu 8.1 Innowacyjna Gospodarka?

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie WPROWADZENIE D zień dobry, Przyjaciele. Pragnę powitać tych wszystkich, któ rzy kroczą drogą dalszego energoinformacyjnego rozwoju oraz tych, którzy stawiają na niej dopiero pierwsze kroki. Czy gotowi

Bardziej szczegółowo

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Scenariusz wywiadu pogłębionego z Nauczycielem Filozofii Scenariusz wywiadu pogłębionego z nauczycielem filozofii Dzień Dobry, Nazywam

Bardziej szczegółowo

Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie Wydział Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku

Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie Wydział Sztuki Lalkarskiej w Białymstoku SYLABUS PRZEDMIOTU /MODUŁU KSZTAŁCENIA Elementy składowe sylabusu Opis Nazwa przedmiotu/modułu Dramaturgia teatru lalek Kod przedmiotu PKR21 Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Sztuki Lalkarskiej

Bardziej szczegółowo

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Żył w latach 1805 1875; Prozaik, poeta, dramaturg i baśniopisarz duński; W wieku 14 lat, po śmierci ojca, we wrześniu

Bardziej szczegółowo

WARSZAWA krok po kroku nasze wspomnienia

WARSZAWA krok po kroku nasze wspomnienia WARSZAWA krok po kroku nasze wspomnienia Warszawa da się lubić, Tutaj szczęście można znaleźć, Tutaj serce można zgubić Dnia 18.10.2011 r. uczniowie Gimnazjum nr 6 w Czerwionce-Leszczynach wzięli udział

Bardziej szczegółowo

DOPEŁNIENIA SENSU W PROCESIE KOMUNIKACJI

DOPEŁNIENIA SENSU W PROCESIE KOMUNIKACJI Grażyna Habrajska Uniwersytet Łódzki DOPEŁNIENIA U W PROCESIE KOMUNIKACJI Opublikowano w: Świadomość językowa w komunikowaniu, red. Magdalena Steciąg i Marian Bugajski, Zielona Góra 2012, s. 49-58 Dopełnianie

Bardziej szczegółowo

Teksty Drugie 2005, 6, s. 210-215. Wiersze. Tadeusz Kantor. http://rcin.org.pl

Teksty Drugie 2005, 6, s. 210-215. Wiersze. Tadeusz Kantor. http://rcin.org.pl Teksty Drugie 2005, 6, s. 210-215 Tadeusz Kantor Tadeusz KANTOR Alaube żeby tylko ta chwila szczególna nie uleciała, jest przed świtem godzina 4 ta nad ranem - ta szczególna chwila, która jest w ą t i

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA CIEPLNE. GŁOS W DYSKUSJI

OBLICZENIA CIEPLNE. GŁOS W DYSKUSJI www.ltb.org.pl strona 1 / 5 OBLICZENIA CIEPLNE. GŁOS W DYSKUSJI mgr inż. Bogdan Wójtowicz Problematyka własności cieplnych stolarki okiennej, stała się ostatnio tematem wielu publikacji, w których pojawiło

Bardziej szczegółowo

danych geograficznych

danych geograficznych 54 Analiza danych geograficznych w środowisku ArcView 3.2 Małgorzata Witecka Systemy Geoinformacyjne (GIS) to rzeczywistość, od której w dzisiejszym świecie nie da się uciec. GIS jest doskonałym narzędziem

Bardziej szczegółowo

Platon, Państwo, przeł. W. Witwicki, Warszawa: PWN, 1958, t.1, ks. II, 368E-372A. A czyż państwo nie jest większe od jednego człowieka?

Platon, Państwo, przeł. W. Witwicki, Warszawa: PWN, 1958, t.1, ks. II, 368E-372A. A czyż państwo nie jest większe od jednego człowieka? Platon, Państwo, przeł. W. Witwicki, Warszawa: PWN, 1958, t.1, ks. II, 368E-372A. A czyż państwo nie jest większe od jednego człowieka? Większe powiada. To może i większa sprawiedliwość mieszka 369 w tym,

Bardziej szczegółowo

Francja, Paryż - Wieża Montaparnasse, najbrzydszy budynek we Francji

Francja, Paryż - Wieża Montaparnasse, najbrzydszy budynek we Francji Wieża Montparnasse wieża i należące do niej centrum handlowe powstałe w latach 1969-1972, w centrum dzielnicy Montparnasse, na avenue du Maine 33 w Paryżu (dzisiejszy odpowiednik SkyTower we Wrocławiu.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA Komunikację międzyludzką możemy podzielić na werbalną oraz niewerbalną. Komunikacja werbalna to inaczej słowa, które wypowiadamy, a niewerbalna to kanał wizualny, czyli nasze

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ DRUGA ZOSTAŁEŚ DYREKTOREM SZKOŁY

CZĘŚĆ DRUGA ZOSTAŁEŚ DYREKTOREM SZKOŁY CZĘŚĆ DRUGA ZOSTAŁEŚ DYREKTOREM SZKOŁY Przygotowując się do konkursu na stanowisko dyrektora, posiedliśmy już sporą wiedzę teoretyczną na temat funkcjonowania szkoły. Wiedzę tę przelaliśmy na papier w

Bardziej szczegółowo

Andrzej L. Zachariasz. ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii

Andrzej L. Zachariasz. ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii Andrzej L. Zachariasz ISTNIENIE Jego momenty i absolut czyli w poszukiwaniu przedmiotu einanologii WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2004 Opiniowali Prof. zw. dr hab. KAROL BAL Prof. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Przykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie Odpowiedzi i schemat punktowania poziom podstawowy

Przykładowy zestaw zadań z wiedzy o społeczeństwie Odpowiedzi i schemat punktowania poziom podstawowy 1 ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIANIA POZIOM PODSTAWOWY Wiedza o społeczeństwie Zadania od 1 do 27 (100 pkt) Zasady oceniania: za rozwiązanie zadań z arkusza poziomu podstawowego można uzyskać maksymalnie

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Instrumentalistyka Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom kształcenia

Bardziej szczegółowo

Kompetencja komunikacyjna a interpretowanie obrazów

Kompetencja komunikacyjna a interpretowanie obrazów Grażyna Habrajska Uniwersytet Łódzki Kompetencja komunikacyjna a interpretowanie obrazów Opublikowano w: Badanie i projektowanie komunikacji, red. Michał Grech i Anette Siemes, Wrocław 2013, s. 59-78 Kompetencja

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI

WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI PROGRAM WSTĘP DO REWITALIZACJI OBSZAROWEJ CENTRUM ŁODZI PROGRAM REMONTOWY DLA NIERUCHOMOŚCI GMINNYCH ZLOKALIZOWANYCH W STREFIE WIELKOMIEJSKIEJ ŁODZI NA LATA 2011-2014 OBSZAR DZIAŁANIA Programem objęty

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Rzeczywistość rozszerzona w praktyce muzealnej

Rzeczywistość rozszerzona w praktyce muzealnej OPRACOWANIE ZAŁOŻEŃ WYKONANIA INSTALACJI MULTIMEDIALNEJ Muzeum X Pawilonu Rzeczywistość rozszerzona w praktyce muzealnej Opracowanie przedstawia zastosowanie rzeczywistości rozszerzonej (ang. Augmented

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Główna myśl: Bądź naśladowcą Jezusa Tekst: Mk 8,34 Jezus zapowiada swoją śmierć i zmartwychwstanie

Bardziej szczegółowo

3. Poziom i kierunek studiów: studia niestacjonarne pierwszego stopnia, wzornictwo i architektura wnętrz

3. Poziom i kierunek studiów: studia niestacjonarne pierwszego stopnia, wzornictwo i architektura wnętrz SYLABUS PRZEDMIOTU I. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu: MALARSTWO 2. Rodzaj przedmiotu - obowiązkowy 3. Poziom i kierunek studiów: studia niestacjonarne pierwszego stopnia, wzornictwo i architektura

Bardziej szczegółowo

Giełda, wolność i pieniądze SZCZEGÓŁOWY SPIS TREŚCI

Giełda, wolność i pieniądze SZCZEGÓŁOWY SPIS TREŚCI Giełda, wolność i pieniądze VAN K. THARP SZCZEGÓŁOWY SPIS TREŚCI Słowo wstępne Podziękowania Wstęp Część I Najważniejszy czynnik decydujący o sukcesie: TY! Rozdział 1 Legenda o Świętym Graalu Metafora

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

CZY PYTANIE MUSI MIEĆ ZNAK ZAPYTANIA? O SPOSOBACH FORMUŁOWANIA PYTAŃ PRZEZ DZIECI

CZY PYTANIE MUSI MIEĆ ZNAK ZAPYTANIA? O SPOSOBACH FORMUŁOWANIA PYTAŃ PRZEZ DZIECI Małgorzata Dagiel CZY PYTANIE MUSI MIEĆ ZNAK ZAPYTANIA? O SPOSOBACH FORMUŁOWANIA PYTAŃ PRZEZ DZIECI Edukacja językowa na poziomie klas początkowych jest skoncentrowana na działaniach praktycznych dzieci.

Bardziej szczegółowo

Mamy dobry pomysł na integrację firmową. Przygotujemy grę miejską zaprojektowaną od podstaw i zgodnie z Państwa potrzebami

Mamy dobry pomysł na integrację firmową. Przygotujemy grę miejską zaprojektowaną od podstaw i zgodnie z Państwa potrzebami Mamy dobry pomysł na integrację firmową. Przygotujemy grę miejską zaprojektowaną od podstaw i zgodnie z Państwa potrzebami W trakcie zabawy włączamy elementy rozrywkowe i fabularne w rzeczywistość Państwa

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI Autor: Stanisław Kasiewicz, Waldemar Rogowski, Wstęp Po ukazaniu się książek Płaski świat Thomasa L. Friedmana i Wędrujący świat Grzegorza Kołodki

Bardziej szczegółowo

Pisanie projektu unijnego. Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Danuta Janakiewicz

Pisanie projektu unijnego. Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Danuta Janakiewicz 1 2 Pisanie projektu unijnego. Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Danuta Janakiewicz Wydanie pierwsze, Toruń 2009 ISBN: 978-83-61744-02-3 Wszelkie prawa zastrzeżone! Autor oraz Wydawnictwo dołożyli wszelkich

Bardziej szczegółowo

www.kosmikus.pl 2011 Nowa Era 2011 Young Digital Planet SA

www.kosmikus.pl 2011 Nowa Era 2011 Young Digital Planet SA ł www.kosmikus.pl 2011 Nowa Era 2011 Young Digital Planet SA 1. Czym jest portal.pl i czego mogę się tu nauczyć? Kosmikus.pl to miejsce, gdzie można się świetnie bawić, ucząc się przy okazji rzeczy, których

Bardziej szczegółowo

Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych

Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych Pułapki podejmowania decyzji inwestycyjnych Decyzje inwestycyjne na Giełdzie Akademia Młodego Ekonomisty program edukacji ekonomicznej gimnazjalistów 17 lutego 2009 r. Żeby zarobić? Żeby nie stracić? Po

Bardziej szczegółowo

OCENA CELUJĄCA. Słuchanie: Uczeń:

OCENA CELUJĄCA. Słuchanie: Uczeń: Wymagania na poszczególne oceny z języka angielskiego dla uczniów Technikum Zawodowego, Zasadniczej Szkoły Zawodowej i Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych, Regionalnego Centrum Edukacji Zawodowej w

Bardziej szczegółowo

Relacja z wyprawy nurkowej DAHAB 22 29 03. 2011 r. Centrum Nurkowe Planet Divers w Dahab (12 nurkowań, w tym 2 z łodzi)

Relacja z wyprawy nurkowej DAHAB 22 29 03. 2011 r. Centrum Nurkowe Planet Divers w Dahab (12 nurkowań, w tym 2 z łodzi) Relacja z wyprawy nurkowej DAHAB 22 29 03. 2011 r. Centrum Nurkowe Planet Divers w Dahab (12 nurkowań, w tym 2 z łodzi) Uczestnicy 1. Stanisław Bek 2. Katarzyna Chirowska Żak 3. Andrzej Wienc 4. Jerzy

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

spojrzenie na kompozycję poprzez emocjonalny podział płaszczyzny

spojrzenie na kompozycję poprzez emocjonalny podział płaszczyzny spojrzenie na kompozycję poprzez emocjonalny podział płaszczyzny Krążek umieszczony pośrodku kwadratu, podlega zasadom kompozycji statycznej i zamkniętej. Patrząc na rysunek jesteśmy pewni, że biernie

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Zamówienia internetowe instrukcja obsługi

Zamówienia internetowe instrukcja obsługi Zamówienia internetowe instrukcja obsługi tel.: (32) 744 35 33, tel. kom.: 695 400 401, e-mail: rblaszkiewicz@medicare.pl Spis treści 1. Proces realizacji zamówienia stworzonego w programie aptecznym i

Bardziej szczegółowo

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie!

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Dawałeś kiedyś ogłoszenie swojej firmy albo działalności? To nie popełniaj tego samego błędu co wszyscy! Przedstawię Tobie teraz sposób jak ustrzec się błędu który jest dość

Bardziej szczegółowo

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI

JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI JAK MOTYWOWAĆ DZIECKO DO NAUKI Motywacja to: CO TO JEST MOTYWACJA? stan gotowości człowieka do podjęcia określonego działania, w tym przypadku chęć dziecka do uczenia się, dążenie do rozwoju, do zaspokajania

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA 1. Konflikt pokoleń jako motyw literatury. Zanalizuj

Bardziej szczegółowo

Elementy literatury i wiedzy o krajach anglosaskich w nauczaniu języka angielskiego

Elementy literatury i wiedzy o krajach anglosaskich w nauczaniu języka angielskiego INNOWACJA PEDAGOGICZNA w nauczaniu języka angielskiego na poziomie szkoły podstawowej Elementy literatury i wiedzy o krajach anglosaskich w nauczaniu języka angielskiego 1. AUTOR Nauczyciel kontraktowy

Bardziej szczegółowo

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci!

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! W samo południe 14 Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! przed czytaniem 1. W internecie można znaleźć wiele rzeczy. W internecie, czyli właściwie gdzie? Opracujcie hasło INTERNET na podstawie własnych skojarzeń

Bardziej szczegółowo

LITERATURA tematu Temat

LITERATURA tematu Temat Nr tematu LITERATURA Temat 1 Literackie dialogi z Bogiem. Omów temat na podstawie analizy wybranych 2 Funkcjonowanie stereotypów w społeczeństwie polskim. Omów temat, analizując wybrane utwory literackie

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA W KONTEKŚCIE PRAW DZIECKA

PRAWA CZŁOWIEKA W KONTEKŚCIE PRAW DZIECKA PRAWA CZŁOWIEKA W KONTEKŚCIE PRAW DZIECKA Prawa człowieka Prawa i wolności człowieka występują wyłącznie w relacjach jednostki z państwem. Gdy mówimy o prawach człowieka ograniczamy się do stosunków między

Bardziej szczegółowo

Boże spojrzenie na człowieka 1

Boże spojrzenie na człowieka 1 Boże spojrzenie na człowieka 1 opracował: Artur Trzęsiok Knurów, 24 marca 2006 1 wersja beta 1 Wprowadzenie dla Animatora Człowiek nie może żyć bez miłości. Człowiek pozostaje dla siebie istotą niezrozumiałą,

Bardziej szczegółowo

Przestrzenne układy oporników

Przestrzenne układy oporników Przestrzenne układy oporników Bartosz Marchlewicz Tomasz Sokołowski Mateusz Zych Pod opieką prof. dr. hab. Janusza Kempy Liceum Ogólnokształcące im. marsz. S. Małachowskiego w Płocku 2 Wstęp Do podjęcia

Bardziej szczegółowo

Życzliwość na co dzień

Życzliwość na co dzień Życzliwość na co dzień Codziennie na swojej drodze mijamy setki ludzi - w pracy, szkole, na ulicach, w sklepach i w komunikacji miejskiej. Czy nie byłoby nam wszystkim milej i łatwiej, gdybyśmy byli dla

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ANGIELSKI NA CO ZWRACAMY UWAGĘ OCENIAJĄC : 1.UMIEJĘTNOŚĆ WYPOWIEDZI USTNEJ:

JĘZYK ANGIELSKI NA CO ZWRACAMY UWAGĘ OCENIAJĄC : 1.UMIEJĘTNOŚĆ WYPOWIEDZI USTNEJ: JĘZYK ANGIELSKI NA CO ZWRACAMY UWAGĘ OCENIAJĄC : 1.UMIEJĘTNOŚĆ WYPOWIEDZI USTNEJ: zgodność z tematem wkład pracy, przygotowanie poprawność gramatyczna wymowa - poprawność fonetyczna zasób słownictwa i

Bardziej szczegółowo

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl).

Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl). Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia pięknego hotelu Pałac Lucja w Zakrzowie (www.pałaclucja.pl). Nasz hotel to idealne miejsce na organizację m.in.: spotkań biznesowych, konferencji, szkoleń oraz imprez

Bardziej szczegółowo

OFERTA MECENATU FUNDACJI TEATRU BOTO 2011

OFERTA MECENATU FUNDACJI TEATRU BOTO 2011 OFERTA MECENATU FUNDACJI TEATRU BOTO 2011 Fundację Teatru BOTO założyli Adam Nalepa (reżyser nagrodzonego Honorową Nagrodą Marszałka Województwa Pomorskiego za Spektakl Roku oraz Nagrodą Teatralną Miasta

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy O SZTUCE WYZNACZANIA I OSIĄGANIA CELÓW Sylwia Wcisło Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 23 kwietnia 2015 r. Program Motywacja a potrzeby Rodzaje motywacji

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY CZYTANIE W znaczeniu psychofizycznym: techniczne rozpoznawanie znaków. W znaczeniu psychologicznym: zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 6

Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 6 Autor:Dr.IgorStenzel Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 6 Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy przy przejściu przedsiębiorstwa. Aktualny wyrok polskiego

Bardziej szczegółowo

Budowa i montaż Camera Obscura: drzwi

Budowa i montaż Camera Obscura: drzwi Izabela Just-Szymkowiak PINHOLE CAMERA Projekt i wykonanie instalacji opierałam głównie na wiadomościach z książki Zbigniewa Tomaszczuka Odwzajemnione spojrzenie. O fotografii otworkowej. Oczywiście zachęcam

Bardziej szczegółowo

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka To My! Wydanie majowe! W numerze: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka Redakcja gazetki: redaktor naczelny - Julia Duchnowska opiekunowie - pan

Bardziej szczegółowo

Planowanie strony www. Grunt to organizacja

Planowanie strony www. Grunt to organizacja Planowanie strony www Grunt to organizacja wstęp Podobnie jak w przypadku tradycyjnych środków przekazu, proces tworzenia i projektowania stron WWW wymaga zaplanowania i przemyślenia, przed rozpoczęciem

Bardziej szczegółowo

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GRY PLANSZA

OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GRY PLANSZA OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GRY Na bezdrożach Afryki to gra planszowa przeznaczona dla 2 4 osób. W niniejszej książce zamieszczono 4 komplety gry, tak aby w rozgrywce mogło naraz uczestniczyć 16 uczniów (jeśli

Bardziej szczegółowo

Innowacja pedagogiczna KRAKÓW moje miasto, moja historia z zakresu edukacji regionalnej dla II etapu edukacyjnego. Autor Michał Lubera

Innowacja pedagogiczna KRAKÓW moje miasto, moja historia z zakresu edukacji regionalnej dla II etapu edukacyjnego. Autor Michał Lubera Innowacja pedagogiczna KRAKÓW z zakresu edukacji regionalnej dla II etapu edukacyjnego Autor Michał Lubera Innowacja pedagogiczna Kraków moje miasto, moja historia jest innowacją programowo-metodyczną.

Bardziej szczegółowo

Śródmieście i Fordon jako dwie najbardziej różniące się dzielnice, Fordon jako częśd, którą wciąż charakteryzuje względna izolacja od centrum miasta

Śródmieście i Fordon jako dwie najbardziej różniące się dzielnice, Fordon jako częśd, którą wciąż charakteryzuje względna izolacja od centrum miasta 1 2 3 4 Śródmieście i Fordon jako dwie najbardziej różniące się dzielnice, Fordon jako częśd, którą wciąż charakteryzuje względna izolacja od centrum miasta tak ściśle przestrzenna i komunikacyjna, jak

Bardziej szczegółowo

Najlepsza Pozycja Seksualna. oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet

Najlepsza Pozycja Seksualna. oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet Najlepsza Pozycja Seksualna oswieconykochanek.pl pozycjeseksualne.pl autor: Brunet Najlepsza pozycja seksualna. Daje zarówno tobie jak i partnerce maksymalne przeżycia. - do stosowania jeśli chcesz mieć

Bardziej szczegółowo

KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE-

KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE- WCZEŚNIEJSZA GWIAZDKA KOCHAM CIĘ-NIEPRZYTOMNIE WIEM, ŻE TY- MNIE PODOBNIE NA CÓŻ WIĘC CZEKAĆ MAMY OBOJE? Z NASZYM SPOTKANIEM WSPÓLNYM? MNIE- SZKODA NA TO CZASU TOBIE- ZAPEWNE TAKŻE, WIĘC SPOTKAJMY SIĘ

Bardziej szczegółowo

Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna

Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna Anna Skuzińska Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w Elblągu Plan wystąpienia Charakterystyka psychologiczna sytuacji bez

Bardziej szczegółowo