INNOWACYJNE ROZWIĄZANIA BIZNESOWE IV

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INNOWACYJNE ROZWIĄZANIA BIZNESOWE IV"

Transkrypt

1 Redakcja Milan Popović Michał Błaszczyk INNOWACYJNE ROZWIĄZANIA BIZNESOWE IV Tom 1: Zastosowania technologiczne Łódź 2011

2 Recenzent: dr Jarosław Zając Redakcja: mgr Milan Popović, mgr Michał Błaszczyk Publikacja dofinansowana przez Dziekana Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego Autorzy referatów: Michał Błaszczyk Angelika Godzisz Monika Jaworska Katarzyna Kaczmarczyk Monika Karbownik Adam Kościelniak Karolina Kwaśniak Katarzyna Lipczyńska Andrzej Łukasiewicz Piotr Mijas Monika Nowicka Milan Popović Paweł Prasołek Adam Stangreciak Milena Strojek Agata Zelga ISBN: Wszelkie prawa zastrzeżone Wydawca: Studenckie Koło Naukowe Technologii Internetowych i Multimedialnych IM-Tech ul. P.O.W. 3/5, Łódź Przygotowanie do druku: Agata Zelga Projekt okładki: Anna Fokczyńska Druk i oprawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego ul. Lindleya 8, Łódź tel. (42)

3 Spis treści Wstęp... 5 ROZDZIAŁ I: ROZWIĄZANIA TECHNOLOGICZNE... 7 Michał BŁASZCZYK, Milan POPOVIĆ: Zastosowanie arkusza kalkulacyjnego w metodach ilościowych na przykładzie wyznaczania linii regresji dla danych spółek giełdowych WIG Adam KOŚCIELNIAK: Rynek gier komputerowych w latach Adam STANGRECIAK: Technologia holograficzna. Możliwości i zastosowania Agata ZELGA: Użycie technologii informatycznych przez studentów Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego w latach ROZDZIAŁ II: SERWISY INTERNETOWE I MEDIA Monika KARBOWNIK, Monika JAWORSKA: Wizerunek i promocja firmy w Internecie Karolina KWAŚNIAK: Innowacyjne trendy w sposobie tworzenia reklamy Katarzyna LIPCZYŻŃSKA: Kreowanie marki i planowanie działań komunikacyjnych w przedsiębiorstwie Piotr MIJAS: Web 2.0 w biznesie... 61

4 ROZDZIAŁ III: GOSPODARKA ELEKTRONICZNA Angelika GODZISZ, Milena STROJEK: Integracja e-biznesu z codzienną działalnością przedsiębiorstwa Katarzyna KACZMARCZYK: Andrzej ŁUKASIEWICZ: Organizacja wirtualna jako sposób na biznes w społeczeństwie informacyjnym Monika NOWICKA: Narzędzia elektroniczne w procesie udzielania zamówień publicznych Paweł PRASOŁEK: Zwiększenie ergonomii w biznesie O wydawcy

5 Wstęp Publikacja, którą trzymacie Państwo przed sobą jest kolejną książką z serii Innowacyjne rozwiązania biznesowe. Pierwszy tom publikacji Innowacyjne rozwiązania biznesowe IV składa się z dwunastu opracowań dotyczących tematyki zastosowań technologicznych, napisanych przez szesnastu autorów, będących studentami zrzeszonymi w kołach naukowych. Opracowania zostały podzielone na trzy działy tematyczne: rozwiązania technologiczne, serwisy internetowe i media oraz gospodarka elektroniczna. Pierwszy dział książki rozpoczyna się od zastosowania arkusza kalkulacyjnego w metodach ilościowych na przykładzie wyznaczania linii regresji dla notowań indeksów spółek giełdowych. Największą uwagę autorzy zwrócili na oprogramowanie Microsoft Office Excel i jego możliwościach związanych z przetwarzaniem, prezentacją i analizą danych. Ostatnia część przedstawia wkład własny autorów, obrazując zastosowania arkusza kalkulacyjnego Microsoft Office Excel 2010 do wyznaczania trendu regresji liniowej, wykładniczej, jak również i innych możliwości wyznaczenia linii regresji. Rynek gier komputerowych już dawno temu przestał być na marginesie przemysłu rozrywkowego. Obecnie dochody pochodzące ze sprzedaży gier nierzadko przekraczają zyski dochodowych hollywoodzkich produkcji. Aktualnie branża przeżywa swój złoty wiek. Holografia jest technologią umożliwiającą rejestrowanie i odtwarzanie trójwymiarowego obrazu przedmiotu w przestrzeni. W poniższym referacie zostanie zaprezentowana idea rejestrowania i powstawania obrazów holograficznych, zastosowania tej techniki oraz możliwości, które przed nią stoją. Kolejny artykuł opisuje wykorzystanie technologii informatycznych wśród studentów wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Na podstawie badań przeprowadzanych w kolejnych latach, zostały wyznaczone trendy na podstawie celów, czasu i sposobów użytkowania komputera oraz Internetu przez studentów. Zwrócono również uwagę na znaczenie otwartego oprogramowania oraz jego znajomość wśród społeczności akademickiej Dział drugi kładzie nacisk na znaczenie serwisów internetowych i mediów, zatem coraz więcej organizacji wykorzystuje globalną sieć komputerową w swoich działaniach promocyjnych. Pierwsze opracowanie wskazuje na podstawowe środki promocji, którymi są strony internetowe, newslettery, programy partnerskie, blogi, fora oraz serwisy eventowe. Innym, ale coraz bardziej popularnym sposobem kreowania wizerunku przedsiębiorstwa jest wykorzystywanie portali społecznościowych. Obecność firmy i potencjalnych klientów w tym samym miejscu tworzy między nimi wzajemną interakcje, a także przełamuje bariery komunikacyjne. W wyniku procesu ewolucji reklama w XXI wieku w znacznym stopniu zmieniła swój charakter. Zmianie uległa nie tylko forma reklamy, która obecnie nie jest jedynie przekazem merytorycznym nastawionym na komunikację użyteczności produktu. Obecne trendy w tworzeniu reklamy uwzględniają przede wszystkim aspekt emocjonalny, który powinien być z przekazem reklamowym skorelowany. 5

6 Współczesne budowanie wizerunku firmy jest wynikiem ewolucji i wielu zmian gospodarczo-społecznych. Składają się na niego takie elementy jak m. in. tworzenie wartości dodanych, składanie obietnic czy prowadzenie działań komunikacyjnych. Obecnie duża część działań komunikacyjnych z konsumentem odbywa się za pomocą Internetu, który umożliwia szybkie przyjmowanie i wykorzystywanie informacji zwrotnej od konsumenta. Kończąc dział, zostaje przedstawiony Web 2.0, czyli sposób na wykorzystanie zasobów Internetu. Dzięki temu możliwe jest budowanie pozytywnych relacji przedsiębiorstwa z klientami. Web 2.0 opiera się na interaktywności, współpracy i zaangażowaniu użytkownika w tworzenie treści. Ostatni, trzeci dział dotyczy gospodarki elektronicznej. Na początku zostaje przedstawiona integracja e-biznesu z codzienną działalnością przedsiębiorstwa. Początkowo wystarczała sama obecność firmy w sieci zamieszczano tylko elektroniczną wizytówkę lub wirtualny prospekt. Pasywna obecność w sieci przestała wystarczać, zmieniła się sztuka komunikacji, możliwe stało się nawiązanie bezpośredniego kontaktu z dotychczasowymi i potencjalnymi klientami, zaczęto stosować nowe drogi promocji i dystrybucji, a w końcu rozwinął się e-marketing, który zdefiniował na nowo instrumenty marketingu tradycyjnego. Dostępność do technologii wywiera znaczący wpływ na społeczeństwo i gospodarkę. Przykładem nowego modelu organizacji przedsiębiorstwa, działającego w oparciu o sieć informacyjną jest organizacja wirtualna, która ułatwia osiągnięcie wspólnego celu przez kilku przedsiębiorców. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom współczesnego społeczeństwa przedsiębiorcy oferują szereg usług świadczonych przez Internet. Kolejna praca przedstawia elektroniczne rozwiązania w zakresie zamówień publicznych w Unii Europejskiej i Polsce oraz analizę elektronicznego systemu zamówień publicznych w Polsce. Wzrastające wielkość rynku zamówień publicznych, a w rezultacie jego znaczenie w gospodarce może wpływać m.in. na realizację celów polityk unijnych w zakresie informatyzacji administracji publicznej. Książkę zamyka opracowanie dotyczące zwiększenia ergonomii e-biznesu, opisujące znaczenie użyteczności, oraz metodyki projektowania, tworzenia i badania serwisów internetowych, ze szczególnym naciskiem na aplikacje gospodarki elektronicznej. Pokładamy nadzieję, iż niniejsza publikacja pozwoli pogłębić czytelnikowi wiedzę z zakresu szeroko pojętej innowacyjności w gospodarce, oraz będzie stanowiła źródło inspiracji do dalszych prac i badań w tym zakresie. Składamy podziękowania za pomoc przy recenzowaniu niniejszej publikacji Panu dr. Jarosławi Zającowi z Katedry Informatyki Ekonomicznej Uniwersytetu Łódzkiego. mgr Milan Popović mgr Michał Błaszczyk Katedra Informatyki Ekonomicznej Uniwersytet Łódzki 6

7 ROZDZIAŁ I ROZWIĄZANIA TECHNOLOGICZNE

8

9 MICHAŁ BŁASZCZYK *, MILAN POPOVIĆ * Arkusz kalkulacyjny, funkcje, wykresy, Microsoft Office Excel, wyznaczanie trendu, prognoza. ZASTOSOWANIE AKRUSZA KALKULACYJNEGO W METODACH ILOŚCIOWYCH NA PRZYKŁADZIE WYZNACZANIA LINII REGRESJI DLA DANYCH SPÓŁEK GIEŁDOWYCH WIG20 Niniejszy artykuł przedstawia możliwości zastosowania arkusza kalkulacyjnego w metodach ilościowych na przykładzie wyznaczania linii regresji dla notowań indeksów spółek giełdowych WIG20. Największą uwagę autorzy zwrócili na oprogramowanie Microsoft Office Excel i jego możliwościach związanych z przetwarzaniem, prezentacją i analizą danych. Ostatnia część przedstawia wkład własny autorów, obrazując zastosowania arkusza kalkulacyjnego Microsoft Office Excel 2010 do wyznaczania trendu regresji liniowej, wykładniczej, jak również i innych możliwości wyznaczenia linii regresji. 1. WPROWADZENIE Trudno sobie wyobrazić współczesną firmę, nieużywającą w swojej pracy komputerowego arkusza kalkulacyjnego. Obecnie przedstawia on bardzo wydajne i powszechnie stosowane narzędzie, pomagające użytkownikom analizować informacje w celu podejmowania trafniejszych i bardziej świadomych decyzji. 1 Arkusze kalkulacyjne umożliwiają m.in. śledzenie danych, tworzenie modeli analizy danych, zapisywanie formuł w celu przeprowadzania obliczeń z wykorzystaniem tych danych, przestawianie danych na różne sposoby i prezentowanie ich na profesjonalnych wykresach różnego typu. Największą zaletą współczesnych arkuszy kalkulacyjnych jest ich różnorakie zastosowanie, chociaż ich głównym zadaniem jest dokonywanie obliczeń. Ponadto, arkusze kalkulacyjne mogą również służyć do tworzenia aplikacji, które nie zawierają liczb. Do najważniejszych zastosowań komputerowych arkuszy kalkulacyjnych można zaliczyć 2 : * 1 2 Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Informatyki Ekonomicznej, doktorant UŁ Walkenbach J., Excel 2003 PL. Biblia, Helion, Gliwice 2004: s

10 Przetwarzanie liczb arkusze kalkulacyjne są wykorzystywane do tworzenia budżetów, dokonywania analizy wyników badań oraz wszelkich innych analiz finansowych. Tworzenie wykresów użytkownik z łatwością może tworzyć różnego rodzaju wykresy oraz dostosowywać je do swoich potrzeb. Organizowanie list układ graficzny, składający się z wierszy i kolumn może przyczynić się do efektywniejszej prezentacji list. Dostęp do innych danych arkusze kalkulacyjne pozwalają na wykorzystywanie danych z różnych źródeł. Tworzenie grafik i diagramów do tego celu zostały opracowane autokształty, które ułatwiają tworzenie prostych oraz rozbudowanych diagramów. 2. NAJWAŻNIEJSZE FUNCJONALNOŚCI WE WSPÓŁCZESNYCH ARKUSZACH KALKULACYJNYCH NA PODSTAWIE ARKUSZY MICROSOFT OFFICE EXCEL 2.1. PRZETWARZANIE DANYCH Arkusz kalkulacyjny Microsoft Office Excel posiada zestaw wbudowanych funkcji, które pozwalają na szybka i sprawna obróbka danych. Zostały one podzielone na kategorie dzięki którym istnieje możliwość znalezienia odpowiednich funkcjonalności, w zależności od typu przetwarzanych danych, czy typu operacji jakie są na nich wykonywane. Możemy wyróżnić następujące grupy funkcji 3 : funkcje baz danych; funkcje daty i godziny; funkcje inżynierskie; funkcje finansowe; funkcje informacyjne, funkcje logiczne; funkcje wyszukiwania i odwołań; funkcje matematyczne i trygonometryczne; funkcje statystyczne; funkcje tekstowe PREZENTACJA I ANALIZA DANYCH NA PRZYKŁADZIE MICROSOFT OFFICE EXCEL 2010 Jak zapewnia producent 4, poprawienie wydajności i ulepszenia w oprogramowaniu Microsoft Office Excel 2010 umożliwiają łatwiejsze i szybsze ukończenie pracy. Za pomocą nowych filtrów wyszukiwania można szybko zawęzić dostępne opcje filtrowania w tabelach, widokach tabel i wykresów przestawnych. Użytkownik może wyjątkowo szybko znaleźć dokładnie to, czego szuka, pośród miliona innych elementów op. cit. Ibidem. Ibidem. 10

11 Rysunek 1. Wykresy w Microsoft Excel Źródło: Nowością w programie Microsoft Excel przedstawiają wykresy przebiegu w czasie przedstawiają niewielkie wykresy mieszczące się w pojedynczej komórce. Wykresy tego rodzaju przedstawiają trendy na niewielkiej przestrzeni i dzięki temu są szczególnie użyteczne w pulpitach nawigacyjnych lub innych miejscach, w których niezbędne jest pokazanie migawki informacji biznesowych w przejrzystej formie graficznej. Dla przykładu, rysunek 2 pokazuje, iż dzięki wykresowi przebiegu w czasie wystarczy spojrzeć, aby się zorientować, jakie wyniki miały poszczególne działy w konkretnej jednostce czasu. 6. Rysunek 2. Wykresy przebiegu w czasie w Microsoft Excel Źródło: Wykresy przebiegu w czasie służą do przedstawiania trendów w seriach wartości, takich jak sezonowe wzrosty i spadki oraz cykle ekonomiczne, lub do wyróżniania wartości maksymalnych i minimalnych. Aby uzyskać lepszy efekt, należy umieścić wykres przebiegu w czasie obok odpowiednich danych. Ponieważ jest on małym wykresem osadzonym 6 Ibidem. 11

12 w komórce, można wprowadzić tekst w tej komórce, używając wykresu przebiegu w czasie jako jej tła, jak pokazano na poniższej ilustracji. Dodatkowo można zastosować schemat kolorów, wybierając wbudowany format z Galerii stylów. Za pomocą poleceń Kolor wykresu przebiegu w czasie lub Kolor znacznika wykresu przebiegu w czasie można wybrać kolory najwyższej, najniższej, pierwszej i ostatniej wartości ZASTOSOWANIE PRAKTYCZNE ARKUSZA MICROSOFT OFFICE EXCEL 2010 NA PODSTAWIE DANYCH SPÓŁEK GIEŁDOWYCH, INDEKSU WIG20 GPW Jako dane przykładowe wybraliśmy dane dzienne wartości indeksu WIG20 od do , czyli serię ciągłą 130 danych. Celem niniejszego rozdziału jest przedstawienie zastosowań narzędzia Microsoft Excel 2010 do wyznaczania linii regresji liniowej i wykładniczej zarówno metodą graficzną jak i za pomocą funkcji. Najprostszym sposobem wyznaczenie linii regresji liniowej w arkuszu kalkulacyjnym Excel, jest użycie wbudowanej funkcjonalności, która dodaje ją automatycznie do wykresu danych. Pierwszym krokiem niezbędnym do otrzymania przez nas pożądanego wyniku jest stworzenie graficznej prezentacji na podstawie danych historycznych. Następnie w opcjach stworzonego w ten sposób wykresu wybieramy z pośród kilku dostępnych interesującą nas linię trendu. Rysunek 3. Wyznaczanie linii trendu metodą graficzną. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z serwisu Z pośród dostępnych opcji możemy wybrać między innymi liniową, wykładniczą a także prognozowaną linię trendu. Mimo iż postępowanie to jest niezwykle szybkie i proste w wykonaniu ma jedną bardzo poważną wadę. Mianowicie graficzne wyznaczenie linii regresji nie daje nam bezpośredniego 7 Ibidem. 12

13 wglądu do danych liczbowych, pozwalając wyłącznie na interpretację na podstawie wykresu. W wielu przypadkach jest to dalece niewystarczające do prawidłowych wnioskowań i głębszej analizy. Rysunek 4. Wyznaczona linia trendu liniowego. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z serwisu RĘCZNE WYZNACZENIE LINII TRENDU FUNKCJE REGRESJI LINIOWEJ Z pomocą przychodzą nam zaimplementowane w oprogramowaniu Microsoft Excel funkcje statystyczne, umożliwiające otrzymanie danych niezbędnych do wyznaczenia linii regresji. Mimo iż sposób jest bardziej skomplikowany niż w przypadku metody graficznej, dostarcza on znacznie więcej danych. Wśród najważniejszych przeznaczonych do regresji liniowej wyróżnić można: REGLINW funkcja, która zwraca wartości wzdłuż trendu liniowego. Dopasowuje linię prostą przy użyciu metody najmniejszych kwadratów do tablic znane y i znane x. Zwraca wartości y wzdłuż tej linii, aby określić tablicę nowe x. REGLINX funkcja, która oblicza lub przewiduje wartość przyszłą na podstawie dostępnych wartości istniejących. Wartość przewidywana jest to wartość y dla danej wartości x. Wartościami znanymi są istniejące wartości x i y, a nowa wartość jest obliczana za pomocą regresji liniowej. Funkcja ta jest przydatna w przewidywaniu przyszłego poziomu sprzedaży, wymagań dotyczących zapasów lub trendów konsumpcyjnych. REGLINP funkcja, która oblicza statystykę dla linii, korzystając z metody najmniejszych kwadratów do obliczania linii prostej, która najlepiej pasuje do danych, a następnie zwraca tablicę opisującą tę linię. Funkcja Reglinp jest funkcją tablicową. Oznacza to, że aby móc korzystać ze wszystkich wartości jakie zwraca, należy zaznaczyć obszar w arkuszu zawierający tablicę komórek, przy czym formuła musi znajdować się w górnym lewym rogu. Następnie wcisnąć F2 i kombinację klawiszy Shift + Ctrl + Enter. Ta funkcja daje najdokładniejszy obraz wyznaczając takie wartości jak: 13

14 Standardowe wartości błędu dla współczynników, Standardowe wartości błędu dla stałej b, Współczynnik wyznaczania, Standardowy błąd oceny y, Statystykę F (o rozkładzie F Snedecora) lub wartość obserwowaną F, Stopnie swobody, Regresyjną sumę kwadratów, Resztkową sumę kwadratów. Rysunek 5. Tabela wynikowa funkcji REGLINP. Źródło: opracowanie własne na podstawie Microsoft Office Excel Wykorzystując powyższą funkcję dla danych indeksu spółek giełdowych WIG20, otrzymaliśmy oszacowania przedstawione w na rysunku 6 a następnie na ich podstawie byliśmy w stanie wyznaczyć linię regresji. Jak zostało przedstawione na rysunku, jej graficzna interpretacja jest identyczna jak w przypadku użycia wbudowanej funkcjonalności która dodaje ją automatycznie do wykresu danych. Jednakże, w tym przypadku otrzymujemy również niezbędne do przeprowadzenia dalszych analiz dane liczbowe. Rysunek 6. Tabela wynikowa funkcji REGLINP oraz jej wykres na przykładzie danych WIG20. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z serwisu TREND NA PODSTAWIE REGRESJI WYKŁADNICZEJ Z pominięciem możliwości wyznaczenia linii trendu regresji liniowej, w arkuszu kalkulacyjnym w podobny sposób jesteśmy w stanie wyznaczyć regresje typu wykładniczego. Tak jak w poprzednim przypadku, zastosować możemy funkcjonalności wykresów jak również i specjalnie przygotowanych do tego celu funkcji. 14

15 Rysunek 7. Automatycznie wyznaczona wykładnicza linia trendu. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z serwisu Podobnie jak poprzednio, wyznaczona linia nie daje nam żadnych danych umożliwiających pełną analizę. Z pomocą przychodzą 2 funkcje : REGEXPW oblicza przewidywany wzrost wykładniczy, używając istniejących danych. Funkcja zwraca wartości y dla serii nowych wartości x określonych na podstawie istniejących wartości x i y. REGEXPP w analizie regresji funkcja oblicza krzywą wykładniczą, która najlepiej pasuje do danych i zwraca tablicę wartości opisującą tę krzywą. Regexpp jest to funkcja tablicowa która zwraca dokładne dane opisujące wyznaczoną krzywą. Zarówno dane jak i ich rozlokowanie w tablicy jest analogiczne jak w przypadku funkcji regresji liniowej REGLINP. Wykorzystując tę funkcję dla danych spółek giełdowych WIG20 otrzymaliśmy oszacowania przedstawione w na rysunku 8. Rysunek 8. Tabela wynikowa funkcji REGEXPP oraz jej wykres na przykładzie danych WIG20. 1, ,576 4,53119E-05 0, , , , , , Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z serwisu INNE MOŻLIWOŚCI WYZNACZENIA LINII REGRESJI Oprócz dwóch opisanych powyżej typów regresji, Microsoft Excel umożliwia wyznaczanie dokładniejszych, ale bardziej skomplikowanych regresji, mianowicie: potęgowej i wielomianowej. Niestety nie istnieją wbudowanie funkcje dające nam podobne wyniki jak w poprzednich przypadkach. Ich wyznaczenie jest możliwe jedynie z poziomy wykresu 15

16 danych. Jak zostało to przedstawione na poniższych rysunkach, potęgowa oraz wykładnicza linia trendu z mniejszym średnim błędem przedstawiają trend obserwowanego zjawiska. Rysunek 9. Automatycznie wyznaczone potęgowa (po lewej) oraz wielomianowa linia trendu (po prawej). Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z serwisu PODSUMOWANIE W ciągu ostatnich kilkunastu lat rozwój jaki przeszły arkusze kalkulacyjne, automatyzacja ich działań i nieustannie upraszczany interfejs użytkownika sprawiły, iż stały się one powszechnym narzędziem pomagającym już nie tylko w dokonywaniu skomplikowanych obliczeń i nie wymagającym obsługi doświadczonego specjalisty. Przedstawienie i opisanie wszystkich funkcjonalności nie było celem niniejszego opracowania ze względu na ich olbrzymią ilość, toteż został przytoczony jedynie ich zarys, a przedstawione w tymże artykule funkcjonalności przedstawiają jedynie namiastkę możliwości, jakie oferują nowoczesne komputerowe arkusze kalkulacyjne. Użyte dane notowań indeksów spółek giełdowych WIG20, miały na celu pokazanie jak w prosty i szybki sposób można dokonać zpozoru skomplikowanego wyznaczenia trendu, linii regresji oraz dodatkowych statystyk temu towarzyszących. BIBLIOGRAFIA Walkenbach J., Excel 2003 PL. Biblia, Helion, Gliwice Walkenbach J., Excel 2007 PL. Formuły, Helion, Gliwice APPLICATION OF SPREADSHEET IN QUANTITATIVE METHODS ON THE EXAMPLE OF DETERMINING THE REGRESSION LINE FOR THE WIG20 DATA The article describes the application of spreadsheet in quantitative methods on the example of determining the regression line for the Polish stock exchange index WIG20. Authors contribution focuses on the use of spreadsheet Microsoft Office Excel 2010 to indicate the linear regression, exponential, as well as other trend possibilities and determine its regression line. 16

17 Gry, Rozrywka, Komputery, Rynek Adam KOŚCIELNIAK * RYNEK GIER KOMPUTEROWYCH W LATACH Rynek gier komputerowych już dawno temu przestał być na marginesie przemysłu rozrywkowego. Dziś dochody pochodzące ze sprzedaży gier nierzadko przekraczają zyski kasowych hollywoodzkich produkcji. Aktualnie branża przeżywa swój złoty wiek. 1. WSTĘP Rynek gier komputerowych już dawno temu przestał być na marginesie przemysłu rozrywkowego. Dziś dochody pochodzące ze sprzedaży gier nierzadko przekraczają zyski kasowych hollywoodzkich produkcji. Aktualnie branża przeżywa swój złoty wiek - sprzedaż rośnie, pojawia się coraz więcej studiów developerskich, wydawcy co roku notują wysokie wzrost sprzedaży PRZEMYSŁ W LICZBACH W Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej znajduje się zdecydowana większość firm tej gałęzi przemysłu. Aktualna liczba pracowników to , co stanowi ¼ ogółu zatrudnionych w sektorze tworzenia oprogramowania. Przez ostatnie 4 lata średni roczny wzrost zatrudnienia wynosił 8,65%, a wynagrodzenia w 2010 roku szacowano na ponad 2,9 mld dolarów. Kolejnym dowodem na prężny rozwój tego sektora jest fakt, iż w latach roczny wzrost wartości dodanej wynosił 10,6%, natomiast całkowity wzrost PKB w USA wynosił 1,4%. * Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Studenckie Koło Naukowe Technologii Internetowych i Multimedialnych IM-Tech, praca pod kierunkiem dr. Konrada Szymańskiego. 17

18 1.2. RYNEK GIER W ZESTAWIENIU Z HOLLYWOOD Tak jak film był motorem do rozwoju przemysłu kinowego, tak gry komputerowe stały się motorem rozwoju nowych technologii z zakresu rozwiązań skierowanych do pasjonatów tej formy rozrywki. Przemysł gier już dziś rywalizuje z Hollywood. Porównując dane należy pamiętać że sprzedaż biletów kinowych nie oddaje w pełni przychodów przemysłu filmowego. Na dochody tej branży składają się także dochody z dystrybucji DVD, sprzedaży licencji telewizyjnych oraz gadżetów. Rysunek 1. Wykresy sprzedaży gier do sprzedaży biletów kinowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie raportu ESA 18

19 2. WZROST PRZEMYSŁU W LICZBACH 2.1. SPRZEDA Ż Na początku przeanalizowane zostaną dane dotyczące sprzedaży gier w Stanach Zjednoczonych Ameryki na przestrzeni lat W roku 2007 przemysł zaliczył największy wzrost przychodów o 28,4% w stosunku do roku poprzedniego. Wysoki wzrost utrzymał się także w 2008 (28,4%), wtedy również dochody ze sprzedaż gier były większe niż te uzyskane ze sprzedaży biletów kinowych. Te ostatnie lata umocniły pozycję gier w przemyśle rozrywkowym i rozwiały wszelkie wątpliwości na temat grania jako tylko mody, która przeminie. Nie należy ignorować roku 2009 w którym nastąpił spadek sprzedaży o 10,3%, na daną chwilę ocena czy spadek ten jest spowodowany jedynie kryzysem czy początkiem tendencji spadkowej jest niemożliwy. Odpowiedź na wszystkie pytania dotyczące przyszłości sprzedaży na tym rynku znajdziemy w danych z roku Rysunek 2. Przychody ze sprzedaży gier w latach Źródło: Opracowanie własne na podstawie SIWEK E. S., Video Games in the 21 st Century, ESA

20 2.2. PRACOWNICY Przy tak dobrych wynikach tej gałęzi gospodarki należałoby się spodziewać, że praca w przemyśle gier będzie wymarzoną profesją każdego programisty. Jednak w rzeczywistości nie do końca tak jest. Obecnie pracownicy studiów developerskich 8 ciągle są jednymi z najciężej pracujących w sektorze wytwarzania oprogramowania. Niestety, dochody zatrudnionych w tym przemyśle ciągle nie są adekwatne do ponoszonego wkładu pracy. Przy średniej płacy w sektorze oscylujące w przedziale tys. dolarów rocznie przychody pracowników studiów developerskich nie są zbyt imponujące. Rysunek 3. Przychody ze sprzedaży do średniej wypłaty w przemyśle Źródło: Opracowanie własne na podstawie SIWEK E. S., Video Games in the 21 st Century, ESA Firma zajmująca się tworzeniem gier komputerowych. 20

21 Do najczęstszych zarzutów wobec pracodawców należą 9 : długie godziny pracy, narzucanie nierealistycznych terminów, złe zarządzanie zasobami ludzkimi. 3. PROBLEMY PRZEMYSŁU Przemysł gier wydaje się aktualnie nie radzić sobie z sukcesem, który osiągnął. Akcjonariusze oczekujący coraz większych przychodów od wydawców i developerów, wywierają nacisk na produkowanie coraz większej ilości gier w jak najkrótszym czasie. Taka polityka w połączeniu z ograniczoną ilością dostępnych pracowników (nie każdy programista może tworzyć gry komputerowe), powoduje wzrost presji wywieranej na pracowników. Dużym problemem jest także ciągły brak ustalonych metodologii tworzenia gier. Większość projektów ciągle tworzona jest techniką waterfallową, polegającą na wykonywaniu wszystkich czynności jako odrębnych faz projektowych w porządku jedna po drugiej: Rysunek 4:. Schemat tworzenia oprogramowania metodologii Waterfall Źródło: opracowanie własne na podstawie: _Place.php jeden z wielu artykułów obrazujących aktualną sytuację pracowników. 21

22 W przypadku studiów tworzących gry komputerowe stosowanie tworzenia kaskadowego powoduje problemy z zarządzaniem zasobami ludzkimi. Prostym przykładem tego jest sytuacja, w której programiści bezproduktywnie oczekują na tekstury bądź koncept arty od grafików. Jest to ewidentne marnowanie zasobów ludzkich. 4. PODSUMOWANIE Podsumowując, pomimo bardzo dobrej sytuacji na rynku, przemysł gier komputerowych nie jest wymarzonym miejscem pracy każdego programisty. Składają się na to niejasne metody działania firm developerskich, oraz relatywnie niskie zarobki. Sytuacja jednak powoli zmienia się, powstające coraz to nowsze studia dają developerom możliwość pracy zgodnej z aspiracjami i oczekiwaniami, uniezależniając ich od pracodawców. Zebrane dane pokazują, że gałąź przemysłu, jaką jest przemysł gier komputerowych na stałe zakorzeniła się w rynku. BIBLIOGRAFIA SIWEK E. S., Video Games in the 21 st Century, ESA ADAMS E., ROLLINGS A. Fundamentals of Game Design, ISBN-13: , Place.php, THE VIDEO GAMES INDUSTRY IN YEARS Video games are no longer considered toys. Game development industry is currently one of the fastest growing branches of the economy. Hollywood s position as the main entertainment provider is again contested. The golden age of the games industry is upon us. 22

23 Holografia, obrazy trójwymiarowe. Adam STANGRECIAK * TECHNOLOGIA HOLOGRAFICZNA. MOŻLIWOŚCI I ZASTOSOWANIA Holografia jest technologią umożliwiającą rejestrowanie i odtwarzanie trójwymiarowego obrazu przedmiotu w przestrzeni. W poniższym referacie zostanie zaprezentowana idea rejestrowania i powstawania obrazów holograficznych, zastosowania tej techniki oraz możliwości, które przed nią stoją. 1. REJESTRACJA I ODTWORZENIE TRÓJWYMIAROWEGO PRZEDMIOTU 1.1. IDEA DZIAŁANIA HOLOGRAMÓW Ludzkie oko oraz wszystkie urządzenia pozwalające na zapis obrazów świetlnych umożliwiają rejestrację przedmiotów, które zaburzają padające na nie fale świetlne. Same barwy światła powstają jako wynik różnic fizycznego stanu światła załamującego się na różnych fragmentach przedmiotu. Jeżeli znany będzie rozkład natężenia światła, wówczas będzie istniała możliwość utrwalenia przedmiotu za pomocą ludzkiego oka lub narzędzia rejestrującego obraz. W przypadku korzystania z aparatu lub kamery telewizyjnej, rejestrowane są jedynie niektóre informacje o przedmiocie zapisane jako rozkład natężenia światła i barwy, zaś informacje dotyczące zaburzeń faz świetlnych są pomijane 10. Prowadzi to utraty głębi i perspektywy, które są atrybutami przedmiotów trójwymiarowych. Rzeczywiste odtworzenie rejestrowanego przedmiotu będzie możliwe dopiero wówczas, gdy zarejestrowany i odtworzony będzie rozkład faz fal świetlnych, które kształtują rejestrowany przedmiot. Efekt wizualnie naśladujący holografie to m.in. fotografia stereoskopowa. Polega ona na fotografowaniu przedmiotu * 10 Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Studenckie Koło Naukowe Technologii Internetowych i Multimedialnych IM-Tech, opiekun naukowy referatu: dr Katarzyna Lange-Sadzińska. Gniadek K., Optyczne przetwarzanie informacji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa

24 z dwóch różnych miejsc i następne umieszczenie ich w stereoskopie. Następną z technologii naśladującą holografie jest kino trójwymiarowe, będące jedynie cyfrową obróbką dwuwymiarowych obrazów. Faktyczne odtworzenie rejestrowanego przedmiotu będzie możliwe dopiero wtedy, gdy zarejestrowany i odtworzony zostanie rozkład faz fal świetlnych ukształtowanych przez ten przedmiot. Podobny wizualnie efekt możemy uzyskać wykorzystując techniki fotografii stereoskopowej, polegające na fotografowaniu przedmiotu z dwóch różnych miejsc i umieszczeniu zdjęć w stereoskopie. Kolejną z możliwości wystąpienia efektu zbliżonego do holograficznego, jest obróbka cyfrowa obrazów, znana jako kino 3D. W obydwu przypadkach, na jednym ze zdjęć kolor czarny jest zastąpiony przez czerwony, zaś na drugim przez niebieski. Jednakże, jest to efekt, który nie jest prawdziwą holografią, ale jej substytucją REJESTRACJA I ODTWORZENIE OBRAZU PRZEDMIOTU Samo rejestrowanie hologramu można opisać na przykładzie holografii mikroskopowej. Wiązka światła ze spójnego źródła lub lasera jest podzielona na dwie wiązki, z których jedna oświetla obiekt bezpośrednio, a druga niebezpośrednio, zawierając w sobie wiązkę odniesienia. Prowadzi to do rejestracji zaburzeń faz światła przedmiotu na płycie. Odtworzenie holograficzne polega na projekcji wiązki światła takiej samej jak zarejestrowana uprzednio wiązka niebezpośrednia. Umożliwia to odtworzenie przedmiotu dokładnie takiego samego jak zarejestrowany, z tym że nie jest zachowana skala tego przedmiotu. Aktualny poziom stosowanej technologii nie pozwala jednak na rzeczywiste odtwarzanie przedmiotu. Jednak problem ten został rozwiązany po ponad dziesięciu latach badań, gdy naukowcy ze Szwajcarskiego Federalnego Instytutu Technologii odczytali zarejestrowany hologram poprzez aparat cyfrowy, który przesłał informacje do komputera. Następnie proces numerycznej rekonstrukcji umożliwia natychmiastowy dostęp do dokładnych informacji o intensywności i zaburzeniach faz, co prowadzi do odtworzenia prawdziwej rekonstrukcji próbki w czasie rzeczywistym Jaroszewski E., Wstęp do optyki inżynieryjnej, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław

25 2. ZASTOSOWANIE 2.1. MEDYCYNA Stosowanie technik holograficznych daje nam ogromne możliwości. Jedną z nich jest zastosowanie holografii w medycynie, a dokładniej w biologii komórek, biotechnologii itp. Większość biologicznych próbek wygląda bardzo podobnie zaś różnice pomiędzy nimi występują dopiero na poziomie mikro lub nawet nano. Dzięki stosowaniu Cyfrowych Holograficznych Mikroskopów 13 (DHC Digital Holoraphic Miscroscope) dostrzeganie różnic pomiędzy nimi oraz ich analiza staje się znacznie łatwiejsza, efektywniejsza i jest zdecydowanie szybsza. Wiodącą firmą w tej branży jest Lyncee Tec, której produkty mogą współpracować w wielu obszarach analizy mikroskopowej np. elektrofizjologii. Istota działania tej technologii jest niezwykle prosta. Najpierw holograficzny mikroskop dokonuje skanu badanej próbki, z którego tworzony jest hologram. Przy aktualnym poziomie technologii nie jest jeszcze możliwe wygenerowanie trójwymiarowego powiększonego obrazu skanowanego przedmiotu. Dlatego też prowadzi to do cyfrowej obróbki zeskanowanego obiektu dokonanej za pomocą jednostek obliczeniowych, a następnie wyświetleniu na ekranie komputera interaktywnego trójwymiarowego obrazu zeskanowanego przedmiotu BIOMETRIA Kolejną możliwością zastosowania techniki odtworzenia przedmiotu trójwymiarowego jest biometria. W tej dziedzinie znaczne postępy należą do polskiej firmy Optel, która jest odpowiedzialna za stworzenie holograficznej kamery ultradźwiękowej do rozpoznawania palców. Przy przyłożeniu palca do czytnika następuję emisja ultradźwięku przez kamerę. Linie papilarne nie są jednorodne, zatem w krawędziach i punktach kontaktowych dojdzie do przejścia dźwięku przez płytkę czytnika i jego zakłócenia. Zaburzenia te są rejestrowane przez przetwornik zamontowany na płycie czytnika i dzięki temu otrzymujemy wzór linii papilarnej. Przykład działania tej technologii możemy zaobserwować na rysunku 1. Odpowiednio po lewej stronie znajduje się holograficzny impuls odcisku palca a po prawej jego rekonstrukcja wykonana za pomocą techniki tomografii odbiciowej

26 Rysunek 1. Działanie holograficznego czytnika odcisków linii papilarnych Źródło: W odróżnieniu od tradycyjnych metod, do głównych zalet techniki odtworzeniowej należy niezawodność - jest ona odporna na wiele czynników rozpraszających i uniemożliwiających zapis linii papilarnej. Każdy materiał przykładany do czytnika posiada inną strukturę, dlatego też inna będzie reakcja fali dźwiękowej emitowanej przez czytnik. Stosując holograficzną kamerę nie ma znaczenia, czy dany palec będzie utłuszczony, ubrudzony bądź uszkodzony, ponieważ przetwornik rozróżnia zaburzenie spowodowane czynnikami innymi niż anatomiczne i nie bierze ich pod uwagę. Ponadto, nie istnieje możliwość podstawienia fałszywych linii papilarnych, ponieważ urządzenie wykrywa strukturę materiału przykładanego do czytnika i wyświetla błąd FORMAT HVD HVD, czyli Holographic Versatile Disc, jest kolejnym z formatów zapisu danych, którego nośnik będzie miał pojemność rzędu ponad jednego terabajta. Aby zrozumieć idee działania dysku należy przyjrzeć się jego budowie. Rozpoczynając opis warstw od dołu: pierwszą z nich jest Substrate 1, czyli przezroczyste podłoże pokryte warstwą aluminium, które umożliwia zachowanie kompatybilności z CD i DVD. Kolejne warstwy to Gap Layer - warstwa dystansowa, Dichroic Mirror Layer -dychroiczna warstwa odblaskowa, Photo Polymer Recording Layer - fotopolimerowa warstwa do zapisu danych oraz Substrate 2,czyli poliwęglanowe podłoże. Do zapisu i odczytu danych służy niebieskie światło lasera, zaś do pozycjonowania głowicy napędu -czerwone

27 Rysunek 2. Przekrój przez nośnik danych typu HVD Źródło: Główną właściwością HVD jest możliwość zapisu, a następnie odczytu danych, nie tylko na powierzchni dysku, ale także wzdłuż całej jego szerokości. Prowadzi to do możliwości odczytywania jednocześnie ponad miliona bitów. Pojemność nośnika HVD jak zostało uprzednio wspomniane będzie wynosiła około jednego terabajta. W tym momencie należy sobie uzmysłowić jak ogromna ilość danych może zostać zapisana na powyższym nośniku, który fizycznie będzie zwykłą płytą wyglądem nie różniąca się niczym od płyt CD i DVD. Z drugiej strony należy także spojrzeć na fakt iż wszelkiego rodzaju multimedia są coraz lepsze jakościowo i zajmują coraz więcej przestrzeni dyskowej. Jednak nie wydaje się to zbyt poważnym problemem, ponieważ waga danych zajmowanych przez multimedia jest ciągle zdecydowanie mniejsza. 3. MOŻLIWOŚCI ROZWOJU W dniu dzisiejszym holografia jest technologią, która dopiero powstaje, jednak należy być świadomym możliwości, które będzie otwierać przed swoim użytkownikiem. Głównego atutu holografii można doszukać się w dywersyfikacji jej wykorzystań: rozpoczynając od medycyny, biologii molekularnej, poprzez biometrię do zapisu danych na holograficznym formacie HVD. Prowadziło to będzie to stopniowego rozszerzania aspektów wykorzystywania tej technologii, której sukces powinien nastąpić w momencie wprowadzenia do powszechnego użytku holowizji i homofonii. Z drugiej strony największym problemem jest niedoskonałość technolo- 27

28 giczna, która uniemożliwia odtwarzanie trójwymiarowych przedmiotów oraz fakt iż hologram będzie zdecydowanie większym obciążeniem dla łącz komputerowych. Nie zmienia to jednak faktu, iż jest to technologia innowacyjna, której rozwoju należy się spodziewać. 15 BIBLIOGRAFIA JAROSZEWSKI E., Wstęp do optyki inżynieryjnej, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław GNIADEK K., Optyczne przetwarzanie informacji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa THE OPPORTUNITIES OF HOLOGRAPHY USAGE. Holography is a technology that allows registration and projection of 3D image in 3D space. This article contains the idea of registration holograms, using mentioned technology and opportunities of using holography in common world

29 Technologie informatyczne, komputer, Internet, gry komputerowe, darmowe oprogramowanie, oprogramowanie abandonware, Uniwersytet Łódzki. Agata ZELGA * UŻYCIE TECHNOLOGII INFORMATYCZNYCH PRZEZ STUDENTÓW WYDZIAŁU EKONOMICZNO- SOCJOLOGICZNEGO UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO W LATACH Niniejszy artykuł opisuje wykorzystanie technologii informatycznych wśród studentów wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Na podstawie badań przeprowadzanych w kolejnych latach, zostały wyznaczone trendy na podstawie celów, czasu i sposobów użytkowania komputera oraz Internetu przez studentów. Zwrócono również uwagę na znaczenie otwartego oprogramowania oraz jego znajomość wśród społeczności akademickiej. 1. WSTĘP. BADANIA NA ŚWIECIE W ostatnich latach korzystanie z komputera i Internetu wśród studentów odnotowuje wyraźny szybki wzrost. Temat ten nie jest tematem nowym, aczkolwiek wymaga on przeprowadzania ciągłych badań w celu przewidywania nadchodzących trendów w wykorzystania technologii informatycznych wśród społeczności akademickiej. Z badań przeprowadzonych przez Martina Poultera 16 z Uniwersytetu w Bristolu, wynika, że studenci w dużym stopniu wykorzystują pocztę elektroniczną w celu komunikacji najczęściej z osobami starszymi, natomiast między sobą porozumiewają się poprzez komunikatory internetowe. Gienevieve Johnson z kanadyjskiego Uniwersytetu Granta MacEwana z Edmonton 17 w roku 2007 przeprowadził badania, z których wynika, że * Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Studenckie Koło Technologii Informatycznych i Multimedialnych IM-Tech, praca pod kierunkiem dr Konrada Szymańskiego Johnson G. M., College Student Internet Use: Convenience and Amusement, Canadian Journal of Learning and Technology, Volume 33 (1), Winter

30 przeciętny student codziennie korzysta z Internetu w celu przeglądania stron internetowych, do komunikowania się ze znajomymi, a rzadziej do grania w gry oraz jako pomoc naukową. Należy zwrócić uwagę, iż powyższe badania zostały przeprowadzone lokalnie, czyli wśród studentów jednej uczelni. Wyraźnie widać bark badania o większym zasięgu, które pozwoliłoby porównać stopień wykorzystania technologii informatycznych przez studentów różnych uczelni, pochodzących z różnych krajów. 2. BADANIE NA UNIWERSYTECIE ŁÓDZKIM 2.1. ANKIETOWANI STUDENCI W latach , oraz została zbadana struktura wiedzy studentów Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego na temat technologii informatycznych. Dane z roku 2009 zostały oszacowane na podstawie prognoz ex post lat poprzednich. W badaniu przeprowadzonym w kwietniu 2011 roku drogą elektroniczną udział wzięło 110 studentów, stanowiących ponad 1% ogółu studentów Wydziału. Prawie 1/3 ankietowanych (28,18%) to studenci kierunku Informatyka i Ekonometria, którzy w znacznie większym stopniu używają komputera, niż pozostali studenci, co mogło wpłynąć na zniekształcenie wyników. Niemal 1/4 respondentów (22,72%) studiowało na kierunku Finanse i Rachunkowość, 14,54% Stosunki Międzynarodowe, 13,63% Ekonomia, 5,45% Logistyka, Europeistyka jak i Gospodarka Przestrzenna 4,45% oraz 6,4% pozostałe kierunki. Odsetek mężczyzn i kobiet biorących udział w badaniu był porównywalny, z niewielką przewagą kobiet (51,8%) Popović M., Morawiec D., Wziątek R., Wykorzystywanie technologii informatycznych wśród studnetów Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego, Wybrane problemy gospodarki elektronicznej, monografia pod. red. Mariana Niedźwiedzińskiego, Łódź, Popović M., Morawiec D., Postęp w wykorzystywaniu technologii informatycznych wśród studnetów Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego, Wybrane problemy gospodarki elektronicznej, monografia pod. red. Mariana Niedźwiedzińskiego i Katarzyny Lange-Sadzińskiej, Łódź, Popović M., Jasińska A., Trendy w zastosowaniach technologii informatycznych wśród studentów Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego, (red.) Niedźwiedziński M., Studia i materiały Polskiego Stowarzyszenia Zarządzania Wiedzą, Bydgoszcz,

31 2.2. UŻYTKOWANIE KOMPUTERA Zdecydowaną większość ankietowanych możemy zaliczyć do zaawansowanych użytkowników komputera, gdyż korzystają z niego powyżej 7 lat (90%). Podobnie jak w roku poprzednim, w roku bieżącym brak było respondentów, którzy rozpoczęli korzystanie z komputera w okresie studiów. Pozostali zaś (10% badanych) rozpoczęło swoją pracę z komputerem w ciągu ostatnich 4-7 lat. Wykres 1. Praca z systemami operacyjnymi. Źródło: opracowanie własne. W poprzednich latach wszyscy ankietowani korzystali z systemów Microsoft Windows, natomiast w roku bieżącym badanie wykazało, iż 4,5% respondentów zrezygnowało z tego popularnego oprogramowania na rzecz innych, takich jak MacOS (8,18%) oraz Linux (6,36%). Na podstawie wykresu 1 można zuważyć, że coraz więcej użytkowników korzysta z systemów innych niż Windows, przy czym warto zauważyć, iż w porównaniu do poprzedniego roku znacznie spadła liczba użytkowników oprogramowania Linux (o 13,5%), zaś wzrosło zainteresowanie MacOS. Niemniej jednak Microsoft Windows zostaje niezmiennie od lat liderem wśród systemów operacyjnych INTERNET I POCZTA ELEKTRONICZNA Powyżej dwóch godzin dziennie z Internetu korzysta ponad 3/4 respondentów (81,81%), a korzystanie poniżej 30 minut zadeklarowała tylko jedna osoba (0,9%). W porównaniu do lat poprzednich możemy stwierdzić, że średni czas korzystania z Internetu zwiększa się. 31

32 Wykres 2. Czas korzystania z Internetu. Źródło: opracowanie własne. Poczta elektroniczna stała się powszechną formą kominukacji. Przykładem może być tutaj komunikacja między studentem i wykładowcą, co obliguje obie strony do częstszego korzystania z poczty elektronicznej. 36,4% ankietowanych korzysta z niej przynajmniej raz dziennie, a 47,3% kilka razy dziennie. Wykres 3. Korzystanie z poczty elektronicznej. Źródło: opracowanie własne. Warto zauważyć, iż podobnie jak w roku 2010 wszyscy studenci deklarują korzystanie z tej formy komunikowania się CELE ROZRYWKOWE INTERNETU Internet jest wykorzystywany przez studentów jako forma rozrywki. Odpowiedź na pytanie W jakim celu rozrywkowym wykorzystujesz Internet? pokazuje, iż prawie wszyscy (99,1%) przglądają strony WWW, gdyż można na nich znaleźć wszystkie potrzebne nam informacje. Tendencja ta nie zmienia się na przestrzeni lat. Telewizja internetowa (51,81%) z roku na rok cieszy się coraz większym zainteresowaniem, zaś odsetek słuchaczy 32

33 radia (45,45%) pozostaje niemal bez zmian. Ponad 1/3 ankietowanych (35,45%) przyznaje się do grania online. Prowadzeniem internetowego pamiętnika jakim jest blog zajmuje się zaledwie 4% ankietowanych i maleje z każdym rokiem. Wykres 4. Cele rozrywkowe Internetu. Źródło: opracowanie własne. Poprzez odpowiedź czatuję rozumiemy korzystanie ze specjalnie przygotowanych czatów działających online przy współpracy przeglądarek internetowych. Wykres 5. Narzędzia komunikacyjne. Źródło: opracowanie własne. Odpowiadając na pytanie dotyczące narzędzi internetowych wykorzystywanych przez studentów, 95,45% respondentów wskazało na komunikatory internetowe, które od lat cieszą się dobrą opinią wśród studentów. Wyraźną tendencję malejącą, na podstawie wcześniejszych badań, możemy zauważyć wśród użytkowników ogólno dostępnych czatów. Studenci od lat bardzo aktywnie udzielają się i korzystają z for internetowych, co potwierdzają deklaracje 70% ankietowanych w roku Jest to bardzo polularna forma wymiany informacji oraz miejsce gdzie można wypowiedzieć się na dowolny temat oraz przeczytać opinie innych 33

34 użytkowników.nadal stosunkowo małą popularnością cieszy się telefonia internetowa VoIP 21, gdyż tylko 11,81% deklaruje jej używanie. Ankietowani chętnie grają w gry komputerowe, ale ponad połowa (52,3%) robi to tylko od czasu do czasu, zaledwie 15,6% często, zaś prawie 1/3 nie przyznaje się do tego typu rozrywki (32,1%). Pomijając niewielkie wahania, tendencja ta nie zmienia się od roku Respondentów spytano także o ulubiony gatunek gier. Największą popularnością od pięciu lat cieszą się gry strategiczne (16,5% grających), nieco mniejszą RPG 22 (15,6%) oraz tzw. strzelanki (9,2%). Taki wynik pozwla stwierdzić, że ankietowani częściej wybierają gry, które wymagają przemyślanego działania, jakim może być na przykład prowadzenie własnego biznesu. W latach na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym Uniwersytetu Łódzkiego Studenckie Koło Naukowe Technologii Informatycznych i Multimedialnych IM-Tech organizowało turnieje gier komputerowych. Sprawdzone zostało z jakim zainteresowaniem ze strony studentów w roku bieżącym mogłoby spotkać się takie wydarzenie. Prawie połowa ankietowanych (46,8%) odrzuciła taką formę rozrywki, 1/3 musiałaby się zastanowić (33%), a pozostała część byłaby chętna spróbować swoich sił STOSUNEK DO OTWARTEGO OPROGRAMOWANIA Na pytanie, w którym respondenci określali swój stosunek do otwartego oprogramowania, warto zauważyć, że 42,1% badanych nie wie na czym ono polega. Nieco mniejszy odsetek studentów (41,3%) pozytywnie postrzega inicjatywę Open Source, nikt zaś nie zadeklarował stosunku negatywnego. Pozostali ankietowani zaznaczający odpowiedź Obojętny, nie posiadają szczegółowej wiedzy na ten temat, ale zapewne spotkali się z tym określeniem VoIP (ang. Voice over Internet Protocol) technologia cyfrowa umożliwiająca przesyłanie dźwięków mowy za pomocą łączy internetowych lub dedykowanych sieci wykorzystujących protokół IP, popularnie nazywana telefonią internetową. Dane przesyłane są przy użyciu protokołu IP, co pozwala wykluczyć niepotrzebne połączenie ciągłe i np. wymianę informacji gdy rozmówcy milczą. RPG (ang. Role-Playing Game) gra fabularna, w której gracz wciela się w role fikcyjnych postaci. Celem jest rozegranie gry według zaplanowanego scenariusza. 34

35 Wykres 7. Znajomość zagadnienia Open Source. Źródło: opracowanie własne. Studenci zostali zapytani także o znajomość pojęcia Abandonware. Ponad połowa respondentów (56,9%) pokazała, iż nie wie na czym polega oprogramowanie porzucone, tylko co 7 student (31,8%) deklaruje znajomość tego pojęcia. Wykres 8. Znajomość zagadnienia Abandonware. Źródło: opracowanie własne. Warto zauważyć, iż w roku bieżącym wzrósł procentowy udział osób mających pozytywny stosunek do tego oprogramowania, przy czym odsetek respondentów, którzy ww. pojęcia nie znają pozostał mniej więcej na tym samym poziomie, podobnie jak liczba osób wykazujących stosunek negatywny rokrocznie oscyluje wokół 3%. 3. PODSUMOWANIE Studenci Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego coraz aktywniej wykorzystają Internet, zarówno do celów naukowych, jak i rozrywkowych. Komunikatory internetowe, jak i fora dyskusyjne od lat cieszą się dużym zainteresowaniem, zaś telewizja online czy poczta elektroniczna z roku na rok zyskuje coraz większą liczbę aktywnych użytkowników. Odsetek studentów grających w gry komputerowe 35

36 niemal nie zmienia się na przestrzeni lat, co przekłada się na niewielkie zainteresowanie turniejami gier komputerowych. Nadal jednak rażąco duża ilość respondentów nie zna pojęć Open Source oraz Abandonware, co stwarza konieczność przybliżenia społeczności akademickiej idei wolnego oprogramowania oraz wyjaśnienia zasad jego funkcjonownia. Na podstawie przeprowadzonych badań możemy śmiało stwierdzić, że studentowi bardzo trudno byłoby normalnie funkcjonować bez użycia komputera i Internetu. Są to narzędzia wszechstronnie wykorzystywane i niezbędne w codziennym życiu. BIBLIOGRAFIA JOHNSON G. M., College Student Internet Use: Convenience and Amusement, Canadian Journal of Learning and Technology, Volume 33 (1), Winter POPOVIĆ M., JASIŃSKA A., Trendy w zastosowaniach technologii informatycznych wśród studentów Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego, pod. red. Mariana Niedźwiedzińskiego Studia i materiały Polskiego Stowarzyszenia Zarządzania Wiedzą, Bydgoszcz POPOVIĆ M., MORAWIEC D., Postęp w wykorzystywaniu technologii informatycznych wśród studnetów Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego, Wybrane problemy gospodarki elektronicznej, monografia pod. red. Mariana Niedźwiedzińskiego i Katarzyny Lange-Sadzińskiej, Łódź POPOVIĆ M., MORAWIEC D., WZIĄTEK R., Wykorzystywanie technologii informatycznych wśród studnetów Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego, Wybrane problemy gospodarki elektronicznej, monografia pod. red. Mariana Niedźwiedzińskiego, Łódź INFORMATION TECHNOLOGY USAGE BY STUDENTS OF FACULTY OF ECONOMY AND SOCIOLOGY OF THE UNIVERSITY OF LODZ The paper describes using information technologies by students of Faculty of Economy and Sociology of the University of Lodz. Based on this year and recent years researches, there are appointed trends based on aims, time and ways of using the computer and the internet by students of different fields of study. There is also stressed the importance of open source software and its knowledge among the academic community. 36

37 ROZDZIAŁ II SERWISY INTERNETOWE I MEDIA

38

39 Promocja, reklama, Internet, newsletter, strony internetowe, baner, blog, portale społecznościowe, Monika JAWORSKA *, Monika KARBOWNIK * WIZERUNEK I PROMOCJA FIRMY W INTERNECIE Internet staje się najbardziej efektywnym sposobem komunikacji przedsiębiorstwa z otoczeniem, dlatego coraz więcej organizacji wykorzystuje globalną sieć komputerową w swoich działaniach promocyjnych. Istotne jest umiejętne wykorzystanie instrumentów i narzędzi promocyjnych on-line dostępnych w Internecie. Podstawowymi środkami promocji są tu: strony internetowe, newslettery, programy partnerskie, blogi, fora oraz serwisy eventowe. W celach informacyjnych częstą formą wybieraną przez przedsiębiorstwa jest reklama internetowa. Rynek reklam internetowych rozwija się i w szybkim tempie powstają nowe, innowacyjne jego formy, które stopniowo wypierają tradycyjne reklamy stosowane przez środki masowego przekazu. Innym, ale coraz bardziej popularnym sposobem kreowania wizerunku przedsiębiorstwa jest wykorzystywanie portali społecznościowych. Obecność firmy i potencjalnych klientów w tym samym miejscu tworzy między nimi wzajemną interakcje, a także przełamuje bariery komunikacyjne. 1. PROMOCJA W INTERNECIE Promocja jest jednym z ważniejszych elementów tzw. marketingu, mix, za pomocą którego przedsiębiorstwa oddziałuje na otoczenie. Celem wykorzystania promocji jest zwiększenie wiedzy o produkcje oraz firmie wśród potencjalnych nabywców. Prowadzenie promocji w Internecie pozwala nie tylko wsłuchiwać się w głos klientów, ale także prowadzić z nimi dialog STRONY INTERNETOWE Najważniejszą i najbardziej popularną formą promocji w Internecie jest strona internetowa firmy. Od jej struktury, wyglądu i stylizacji w znacznym stopniu zależy jej skuteczność, jest ona dla klientów i interesariuszy ważnym źródłem informacji o firmie. Ważne jest, aby przedsiębiorca dobrze wybrał adres witryny, ponieważ powinna ona być łatwa w zapamiętaniu dla klientów * Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Kochanowskiego w Kielcach, Wydział Zarządzania i Administracji, Studenckie Koło Naukowe KONCEPT, opiekun referatu dr Monika Stachowicz. 39

40 i partnerów biznesowych. Może ona świadczyć także o profesjonalizmie i prestiżu firmy. Wiele firm, które mają na to odpowiednie fundusze decyduje się na nie jedną, ale kilka nazw domeny firmowej. Znalezienie odpowiedniej nazwy dla strony WWW stanowi teraz nie małe wyzwanie dla przedsiębiorcy. Na dzień 3 stycznia 2011r. odnotowano prawie dwa miliony domen.pl i Polska pod tym względem stanowi 5 pozycję na tle krajów Unii Europejskiej. Ważnym faktem jest, że Polska odnośnie przyrostu liczby domen.pl stanowi lidera wśród tych państw i stanowi on ponad 20% w porównaniu do roku poprzedniego. 23 Tworząc treść strony internetowej, firmy powinny zwrócić uwagę na fakt, iż witryna może być skierowana do różnych odbiorców. Dlatego należy zastanowić się jakie informacje firma chce im udostępnić i w jakiej formie. Należy opracować najczęściej zadawane pytania oraz adres kontaktowy na wypadek, gdyby internauta chciał się skontaktować bezpośrednio. Także grafika strony powinna być dostosowana do klienta. Utrudnienia takie jak choćby przewijanie strony w prawo za każdym razem, gdy chce się otworzyć kolejną zakładkę, nie świadczy o tym, że firma dba o wygodę klienta. Strona nie powinna ładować się zbyt długo, gdyż może to zirytować potencjalnego konsumenta, który wyłączy ją bez żmudnego oczekiwania. 24 Jeśli zależy nam na klientach zagranicznych powinniśmy zrobić stronę w co najmniej dwóch wersjach językowych. Bardzo ważną kwestią jest, aby witryna była poddawana ciągłej konserwacji i aktualizacji. Jeśli już decydujemy się na stronę swojej firmy musimy zadbać o nadążanie za zmianami technologicznymi oraz zapewnianiu powracającym użytkownikom wciąż nowych informacji NEWSLETTER Newsletter przedstawia bardzo popularną formę promocji, a jego możliwości są prawie nieograniczone. Zwykle newslettery są bezpłatne, a internauci chętnie je zamawiają. Newsletter powinien być wysyłany regularnie, tylko wtedy jest wiarygodnym źródłem informacji dla zamawiającego. Służy on nie tylko przekazywaniu informacji, lecz także rozpowszechnianiu treści znajdujących się w serwisie internetowym firmy, aby więcej czytelników odwiedzała witrynę, w celu przeczytania nowego artykułu czy innych promowanych tekstów. Należy pamiętać do kogo Szczegółowy raport NASK na czwarty kwartał 2010r. Rynek Nazw Domen 4Q Bickerton P. Bickerton M. Pardesi U. Marketing w Internecine, GWP, Gdańsk, 2006, s. 247,

41 adresujemy newsletter oraz o tym, że ta osoba musi wyrazić na niego zgodę. Najlepiej zamieścić na stronie funkcję pozwalającą na subskrypcję, rezygnację z niej oraz zmianę podanego wcześniej adresu mailowego. Informacja taka powinna znaleźć się także w newsletterze, aby zamawiający równie szybko mógł z niego zrezygnować jak i zamówić. Niektóre firmy rozsyłające newslettery nie pozwalają na szybką z niego rezygnację, co może drażnić odbiorcę i wpływać negatywnie na wizerunek przedsiębiorstwa. Liczbę ogłoszeń i reklam własnych firmy należy dopasować do ilości tekstu. Wysyłanie samych materiałów reklamowych nie jest wskazane. Aby sprawdzić jak dużym powodzeniem cieszyła się dana reklama czy informacja można ustalić liczbę odwiedzających, w ramach funkcji raportowania można aktywować raportowanie statystyki popularności linków wraz z liczbą kliknięć PROGRAMY PARTNERSKIE Wiele firm decyduje się na zamieszczenie baneru lub odnośnika do strony partnera. Odnoszą się one nie tylko do liczby odwiedzających, lecz często także wiążą z konkretnym zyskiem. Należy się jednak nad podjęciem takiego programu poważnie zastanowić i nie kierować wyłącznie zyskiem finansowym. Głównym celem jednak powinno być pozyskanie nowych klientów oraz aktywne promowanie firmowego serwisu internetowego. W tym wypadku należy wziąć pod uwagę treść i cel witryny. 26 Szukając partnerów firma powinna zwrócić uwagę na to czy partner odnosi korzyści w sieci, musi on spełniać standardy profesjonalizmu, uczciwości i prawości firmy. Powinni oni wykazać się umiejętnością pracy w sieci w otoczeniu cyfrowym INNE FORMY PROMOCJI W INTERNECIE Blog przedstawia witrynę sieci WWW zawierającą samodzielne wpisy (przemyślenia, uwagi) pisane przez autora. Blogi umożliwiają komentowanie zamieszczonych treści przez czytelników. Wykorzystanie tej formy promocji przez firmy pozwala nawiązać współpracę z klientem, pozyskiwać bezpośrednie opinie o swoich produktach czy usługach, by na bieżąco je ulepszać Harter G. Jak zdobyć klientów w Internecie, BC.edu, Warszawa 2009, s Ibidem, s Bishop B. Marketing globalny ery cyfrowej, PWE, Warszawa 2001, s

42 Forum jest dobrym sposobem na ożywienie witryny. Na forach internauci mogą wymieniać się informacjami, opiniami czy też zadawać pytania. Niezależnie od godziny mogą wymieniać się wiedzą i nawiązywać kontakty. Publikowane posty zwykle widoczne są dla wszystkich i archiwizowane, aby można je było w przyszłości odnaleźć. Aby prowadzić dobre, użyteczne forum potrzebujemy osoby administrującej nim, gdyż często od obsługi technicznej zależy jego postrzeganie. Serwisy eventowe służą do promowania wydarzenia jakie będzie miało miejsce w realnym świecie. Na takich stronach można zobaczyć przede wszystkim opis całego wydarzenia oraz jego program, można także złożyć swoje zgłoszenie oraz sprawdzić wszelkie zmiany jakie powstają w trakcie jego organizacji. Jeśli wydarzenie jest organizowane już któryś raz z rzędu możemy przeczytać relacje z jego przebiegu, a także zobaczyć obszerną galerię zdjęć czy filmów z poprzednich edycji. Tam także uczestnicy mogą wypowiedzieć się na temat wydarzenia, często zachęcając innych do wzięcia w nim udziału. 2. REKLAMA INTERNETOWA Reklama internetowa jest specyficzną formą promocji firmy wykorzystująca globalną sieć internetową. Dwoma podstawowymi rodzajami reklamy w Internecie to reklama kształtująca wizerunek marki oraz reklama wywołująca aktywność ze strony odbiorcy (internauty) np. poprzez pozostawienie swoich danych kontaktowych, odwiedzenie serwisu czy zakupy on-line. Reklama internetowa zasadniczo różni się od tradycyjnej reklamy wykorzystującej środki masowego przekazy tj. radio czy telewizja. Tabela 1. Reklama internetowa, a reklama tradycyjna Cechy Reklama internetowa Reklama tradycyjna Zasięg Nieograniczony Ograniczony Odbiorca Określony, dobrany Masowy Koszt emisji Stosunkowo tani Drogi Komunikacja Dwukierunkowa Jednokierunkowa Obraz, a informacja Źródła dodatkowych informacji (zachęta do działania) Najważniejsza jest informacja Zawarte w reklamie Najważniejszy jest obraz Przymus samodzielnego poszukiwania Źródło: Opracowanie własne na podstawie Mazurek G., Promocja w Internecie narzędzia, zarządzania, praktyka, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr, Gdańsk 2008, s

43 Na rynku usług reklamowych dostępnych jest wiele form reklamy internetowej dostępnych w sprzedaży przez serwisy internetowe oraz sieci reklamowe. Do najpopularniejszych z nich należą 28 : Baner najstarsza i bardzo popularna graficzna forma reklamowa w kształcie prostokąta, dynamicznego lub statycznego, umieszczonego zazwyczaj w górnej części strony internetowej. Kliknięcie w baner powoduje automatyczne przejście do serwisu i jest rejestrowane w statystykach. Billboard większy format banera (750 x 100 pikseli), umieszczany najczęściej w centralnej części witryny. Skyscraper element graficzny, przypominający funkcją i budową banery reklamowe, umieszczony zazwyczaj z boku serwisu internetowego. Top-layer forma reklamowa pojawiająca się w oknie przeglądarki użytkownika elementów graficznych, które mogą przemieszczać się w dowolny sposób na stronie. Czas i częstotliwość wyświetleń uzależniony jest od rodzaju kampanii. Pop-up reklama emitowana w osobnym oknie przeglądarki po wejściu na dany serwis. Pop-up pojawia się na wyświetlanej stronie www. Pop-up jest uważany za najbardziej uciążliwą formę reklamy internetowej, gdyż wyświetlane są bez zgody, wiedzy i kontroli internauty. Pop-under jest to forma analogiczna do pop-upów, różnica polega na tym, że wyświetla się pod widoczną stroną, czyli do kontaktu z reklamą dochodzi po zamknięciu okna przeglądarki. Rynek reklamy internetowej wciąż się rozwija, pojawiają się coraz nowe, innowacyjne formy reklamowe on-line tj. 29 : Insert on line internauta otwierający stronę, na którym wyświetlana jest reklama, widzi gazetkę, która wygląda jak papierowa wersja broszurek reklamowych dołączonych do prasy. Użytkownik ma możliwość przekładnia kolejnych kartek. Interstitial statyczne lub animowane okna, ukazujące się na ekranie komputera w czasie przejścia z jednej strony na drugą, w momencie jej Mazurek G., Promocja w Internecie narzędzia, zarządzania, praktyka, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr, Gdańsk 2008, s Ibidem, s

44 ładowania, co zazwyczaj trwa od 5 do 30 sekund. Istnieje jednak możliwość wcześniejszego zamknięcia reklamy, za pomocą krzyżyka, który znajduje się w górnej, prawej części strony. Intromercial - całoekranowa, 5-8 sekundowa prezentacja filmu reklamowego, który następnie przechodzi w baner reklamowy. Reklama internetowa ze względu na swoją elastyczność, interaktywność, a także nieograniczony zasięg Internetu buduje sobie wyraźną przewagę w porównaniu do tradycyjnych form promocji. Coraz więcej firm przekonuje się o skuteczności globalnej sieci w pozyskiwaniu klientów, budowaniu marki i kreowaniu wizerunku. 3. PORTALE SPOŁECZNOŚCIOWE Coraz częściej do kreowania wizerunku w Internecie firmy wykorzystują portale społecznościowe i za pomocą portali Facebook, Youtube czy Twitter budują silną pozycję w branży. Z serwisów społecznościowych korzysta coraz więcej osób (sam Facebook liczy już 600 milionów użytkowników), dlatego obecność świata biznesu na portalach staje się jedną z lepszych form promocji przedsiębiorstwa. Facebook szybko stał się popularnym serwisem społecznościowym, na którym oprócz internautów, swoje konta posiada wiele znanych i cenionych firm np. Adidas, Lacoste czy Chanel. Łączy on wszystkie elementy promocji w Internecie dostępne dotychczas w globalnej sieci. Jest on nieocenioną formą komunikacji przedsiębiorstwa z klientem, okazją do zdobycia wiedzy na temat ich potrzeb i preferencji. Dzięki funkcji takiej jak ankieta możemy dowiedzieć się co zmienić w naszych produktach czy funkcjonowaniu naszej firmy. Jest to okazja nie tylko do zdobycia klientów, ale także do budowania marki i jej świadomości w opinii konsumentów. Portal pełni między innymi funkcję informacyjną, zupełnie tak jak zwykła strona internetowa firmy. Dzięki funkcji tablicy może informować użytkowników o nowościach i aktualnościach w firmie (rola blogów, newslettera). Facebook pozwala także na wykorzystanie wielu różnych funkcji takich jak: dyskusje - analogiczne do forum internetowego, zdjęcia - możemy tworzyć wiele galerii na stronie naszej firmy, statystyki - pozwala na obserwowanie ruchu użytkowników odwiedzających i lubiących naszą stronę. My sami możemy polubić stronę naszego partnera, tworząc w ten sposób pomost między naszymi stronami na zasadzie programów partnerskich. Serwisy eventowe także mają swoje odzwierciedlenie w serwisie Facebook, co więcej każda 44

45 osoba biorąca udział w wydarzeniu może zapraszać swoich znajomych, dodawać informacje i zdjęcia do wydarzenia. Wszystkie te funkcje możemy kontrolować, jeśli sami chcemy moderować swoją stronę możemy ograniczyć dodawanie informacji przez osoby z zewnątrz. Oprócz tego, portal posiada wiele płatnych rozwiązań dla firm, np. reklamy wyświetlane wszystkim użytkownikom, nie tylko tym którzy lubią naszą stronę. Jedną z firm korzystających z facebooka jest sieć sklepów H&M, która dostrzegła jego potencjał w zdobywaniu i kształtowaniu kontaktów z klientami. Za pomocą portalu firma na bieżąco przekazuje internautom, którzy dodali H&M do ulubionych (czyli prawie 7 mln użytkowników) aktualne informacje o marce. Wykres 1. Liczba użytkowników strony H&M na portalu Facebook. Źródło: Dla swoich fanów na facebooku firma organizuje wiele wydarzeń, faworyzując ich w stosunku do pozostałych klientów. Na swoje ósme urodziny dla użytkowników facebooka H&M zorganizowała promocje w postaci wydarzenia na portalu. Przez cały weekend otrzymywali oni, po podaniu hasła Wasze urodziny mój prezent zniżkę na całe zakupy. Stale rosnąca liczba internautów i popularność Facebooka sprawiła, że ilość zwolenników marki w ciągu roku wzrosła potrójnie. Internet jest wyjątkowo atrakcyjnym środowiskiem dla marketingu. Zalety Internetu są źródłem korzyści dla wszystkich uczestników rynku dlatego specjaliści ds. marketingu starają się coraz bardziej uwzględniać wszystkie jego możliwości. Aby tego dokonać muszą wciąż podążać za zmieniającymi się trendami. W Polsce marketing internetowy wciąż jest w początkowej fazie rozwoju. Wykorzystanie Internetu w Polskich działaniach marketingowych przybierają zwykle najprostsze formy (tworzenie 45

46 stron WWW, reklamy). Pozostałe narzędzia (zwłaszcza portale internetowe) wciąż nie są wpisane w strategię marketingową jako jeden z najważniejszych elementów. Jest to jednak właściwy kierunek dla firm chcących stosunkowo małym kosztem dotrzeć do jak największej liczby świadomych konsumentów. BIBLIOGRAFIA BICKERTON P. BICKERTON M. PARDESI U. Marketing w Internecie, GWP, Gdańsk BISHOP B. Marketing globalny ery cyfrowej, PWE, Warszawa HARTER G. Jak zdobyć klientów w Internecie, BC.edu, Warszawa MAZUREK G. Promocja w internecie narzędzia, zarządzanie, praktyka, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr, Gdańsk Szczegółowy raport NASK na czwarty kwartał 2010r. Rynek Nazw Domen 4Q IMAGE AND PROMOTION BUSINESS IN INTERNET Internet is becoming the most effective way to communicate with the enterprise environment, so more and more organizations use the global computer network in their promotional activities. Skillful use of instruments and tools on-line promotion on the Internet is very important. The primary ways of promotion are: websites, newsletters, affiliate programs, blogs, forums and services events. For information purposes, a common form chosen by the companies is Internet advertising. Online market is growing in a rapid pace, bringing new, innovative forms, which are gradually replace traditional advertising used by the media. Another, but more and more popular way of creating the image of the company is using social networking sites. The presence of the company and potential customers in the same place creates a mutual interaction between them, and also breaks down communication barriers. 46

47 Reklama, media, konsument, trendy reklamowe, zmiana, reklamodawcy. Karolina KWAŚNIAK * INNOWACYJNE TRENDY W SPOSOBIE TWORZENIA REKLAMY Początki reklamy sięgają czasów starożytnych. W wyniku procesu ewolucji reklama w XXI wieku w znacznym stopniu zmieniła swój charakter. Zmianie uległa nie tylko forma reklamy, która obecnie nie jest jedynie przekazem merytorycznym nastawionym na komunikację użyteczności produktu. Obecne trendy w tworzeniu reklamy uwzględniają przede wszystkim aspekt emocjonalny, który powinien być z przekazem reklamowym skorelowany. Wytwarzanie emocji uzyskuje się natomiast wykorzystując wiele narzędzi, m.in. zatrudniając do reklamy znaną postać czy poruszając społecznie ważką kwestię. 1. REKLAMA JAKO NIEODŁĄCZNY ELEMENT WSPÓŁCZESNEGO ŚWIATA W XXI wieku reklama stała się nieodłącznym elementem życia każdego z nas, ingerując niemalże we wszystkie jego aspekty. Wychodząc z domu, napotykamy na niezliczoną ilość reklamowych przekazów, np. charakterystyczne dla specyfiki miasta billboardy, murale, ulotki, ogłoszenia reklamowe na słupach, citylighty itd. Współcześnie zintensyfikowany kontakt z reklamą występuje również w medium, jakim jest internet, w którym reklamowe przekazy przybierają najbardziej agresywną formę i wręcz atakują użytkowników sieci. Jest to obecnie, obok telewizji, kanał najbardziej eksploatowany przez reklamodawców, którzy dostrzegają jego popularność i zamieszczają w nim ogromną ilość coraz wymyślniejszych reklam, np. typu pop-up. Przed pojawieniem się Internetu, który stał się wiodącym medium pod względem ilości ukazywanych reklam, istniała telewizja, gdzie reklamy stały się wręcz jej immanentną cechą. Właśnie dlatego użytkowników nie dziwi już sukcesywne przerywanie filmów i programów pasmami reklamowymi. * Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Studenckie Koło Naukowe Finansów i Bankowości Progress, opiekun referatu dr Anna Obrębska. 47

48 Aby przybliżyć współczesny rys reklamy, warto zacytować A. Horodecką oraz P. Kossowskiego, którzy trafnie nakreślili jej charakterystykę w XXI wieku, pisząc, że Człowiek, choć nie zawsze jest tego świadomy, jest otoczony przez reklamę, która z upływem czasu przybiera bardziej wymyślne formy, aby wniknąć w struktury naszego umysłu. Współczesna reklama nastawiona jest na sprzedaż jakiegoś towaru lub usługi, a także zdobycie naszej przychylności dla jakiejś organizacji bądź idei. Reklama traktowana jest jako odrębna heurystyczna nauka, a nawet sztuka 30. Nie realizuje więc ona już tylko podstawowych celów ekonomicznych i marketingowych, ale aspiruje do miana sztuki. Potwierdzają to słowa P. Kossowskiego iż współczesna reklama czerpie z wielu dziedzin naukowych. Przy tworzeniu danej reklamy twórcy wykorzystują np. wiedzę z psychologii, socjologii, semiologii, marketingu, komunikowania masowego i socjolingwistyki. Wiele środowisk naukowych, np. antropolodzy kultury, socjolodzy, językoznawcy, filmoznawcy, analizuje rynek reklamy. To zainteresowanie wskazuje, że reklama spełnia ważniejsze funkcje niż zakładają to reklamodawcy. Oprócz swojej podstawowej funkcji, perswazyjno-ekonomicznej, reklama ma także cele: edukacyjne, estetyczne, językotwórcze i kulturotwórcze TRENDY W SPOSOBIE TWORZENIA REKLAMY Ewolucja podejścia do reklamy, zmiana jej podstawowych celów i cech, wpływa naturalnie na zmianę sposobu jej tworzenia. Reklama jest jednak dziedziną bardzo rozległą i trudno oczywiście pokrótce ją opisać, nie mówiąc o rzetelnym omówieniu współczesnych trendów wykorzystywanych w jej tworzeniu. Aby więc zrobić to jak najdokładniej, analizowane pole zostanie zawężone do reklamy w Polsce, zwłaszcza tej prasowej, chociaż podobne sposoby jej tworzenia można zaobserwować również w telewizji oraz w Internecie. Reklama w Polsce ewoluowała w latach dziewięćdziesiątych pod wpływem przemian społeczno-politycznych i zmiany ustroju z komunistycznego na demokratyczny. Właśnie dlatego rynek reklamy prasowej zwłaszcza okres z końca lat 90. przypomina rynek współczesnej reklamy. Producenci rynku reklamy nie kierują przede wszystkim przekazu do wszystkich jak miało to miejsce dawniej, ale ukierunkowują swoje działania na konkretnych odbiorców, na target o wyselekcjonowanych cechach Horodecka A., Mitologiczny świat reklam, Kraków Kossowski P., Dziecko i reklama telewizyjna, Warszawa

49 W związku z tym powstały liczne ośrodki badań publicznych, których zadaniem jest badanie i obserwacja mechanizmów rynkowych, w tym także badanie reklamy i jej wpływu. Ta natomiast staje się coraz bardziej wyspecjalizowana również ze względu na cel, jakim jest wspomniane wyodrębnienie grupy docelowej. Przekaz jest tworzony w oparciu o takie parametry, jak: wiek, płeć, rasa, status społeczny, czynniki demograficzne, czynniki kulturowe, zainteresowania odbiorców 32. Pod wpływem nowego ładu społeczno-politycznego zmienia się także nastawienie do reklamy. Nie jest już ona politycznie poprawna, ale razem z ustrojem ulega liberalizacji. Przykładem takiej reklamy jest chociażby firmy Benetton z 1992 roku, o której było wówczas bardzo głośno, ponieważ była ona bardzo kontrowersyjna jak na owe czasy, łamiąc obowiązujące tabu. Przedstawia ona mianowicie zakonnice i księdza w namiętnym pocałunku. Bez wątpienia reklama, której twórcą był Olivier Toscani, wówczas jeszcze nieznany, nie mogłaby się ukazać w Polsce przed rokiem Jest to przełom, o którym należy wspomnieć, ponieważ zapoczątkował nowy trend jakim jest w reklamie szokowanie i łamanie obowiązujących norm i konwenansów. Powracając jednak jeszcze do reklamy Toscaniego, należy zauważyć, że nie jest ona w żaden sposób powiązana z odzieżą, którą produkuje firma Benetton, co jest również przełomem w polskiej reklamie i staje się po dziś dzień obowiązującym trendem. Reklama firmy Benetton zapoczątkowała nowy sposób tworzenia reklamy, która nie jest ukierunkowana na aspekt handlowy, ale odwołuje się do pewnych idei, stara się zwrócić uwagę na pewne ważkie społeczne kwestie. Pod tym względem przypomina reklamę społeczną i stanowi swego rodzaju wcześniej niespotykaną hybrydę. Jest to o tyle istotne, że w okresie PRL-u wszystkie społeczne kwestie problematyczne bywały przemilczane. Współczesne reklamy ewoluując zaczynają odwoływać się do tematyki kontrowersyjnej i czerpać z różnych społecznych dziedzin: polityki, religii, seksu. Zauważyć można zwłaszcza intensyfikację pojawiających się reklam o podtekście seksualnym albo takich, które bezpośrednio poruszają tematykę erotyczną. Wiąże się to z pewnością z tym, że współcześnie trudno reklamodawcom stworzyć reklamę, która zostanie zauważona w takim zagęszczeniu innych reklam. Ciało, nagość, erotyzm są więc powszechnie dzisiaj wykorzystywanym schematem, który ma przyciągnąć oko odbiorcy oraz wzbudzić w nim pożądane emocje. Emocje są bowiem dzisiaj nierozerwalnie połączone z reklamą. Reklamodawcy tworzą wizję związaną z zakupem danego produktu. Jego nabycie nie wiąże się już tylko z aspektem 32 Stróżycki M., Heryszek T., Nowoczesna reklama na współczesnym rynku, Warszawa

50 użytkowym, tak jak dawniej, ale tworzy cały nasz otaczający świat. Po zakupie dobra stajemy się bogatsi, szczęśliwsi, bardziej atrakcyjni. Możemy zamanifestować nasz status społeczny, przeżyć społeczny awans, wzbudzając tym samym zazdrość u innych konsumentów. W dobie konsumpcjonizmu reklamodawcy odwołują się bowiem do chęci pokazania przez konsumenta swojej zamożności i zasobności portfela. Teraz, kiedy nie ma już klas społecznych i warstw społecznych, właśnie nabywając dany produkt najłatwiej jest to zasygnalizować. Ta cecha wiąże się już ze wspomnianym podziałem na grupy docelowe i wyodrębnieniem poszczególnych rodzajów produktów: powszechnego użytku, artykułów trwałego użytku, artykułów okazjonalnych, ale przede wszystkim dóbr luksusowych. Tego typu produkty charakteryzują się wysoką ceną, a ta podyktowana jest nie tylko dobrą jakością produktu, ale przede wszystkim rozpoznawalną marką, którą staje się marką luksusową. Istotną funkcję spełnia w przypadku reklam produktów luksusowych kolorystyka. Kolory, które najczęściej wykorzystują reklamodawcy i które kojarzą się odbiorcy z luksusem to czarny, biały oraz złoty i stalowy. Czerń może być użyta jednak w dwojaki sposób, także do reklamowania akcji charytatywnych lub użyta w reklamach społecznych, ponieważ tam ma kojarzyć się ze smutkiem i litością. Równie często jest, jak już zostało wspomniane, wykorzystywana także do reklamowania produktów luksusowych, wówczas kolor ten ma znaczenie drugie: czerń jest wtedy tajemnicza, wyrafinowana luksusowa. Biel jest natomiast o tyle ryzykowna, że jej pierwsze znaczenie: czystość i niewinność jest dominujące, dlatego musi być ona wykorzystana w odpowiedni i przemyślany sposób. Przeważnie tego typu reklamy wykorzystują przekazy monokolorystyczne, jest to celowy zabieg, aby dominujący kolor był utożsamiany z luksusem. Ogromną rolę w reklamie odgrywają również osoby, które w niej występują. Często wykorzystywanym zabiegiem jest zatrudnienie do udziału w reklamie znanego aktora bądź aktorki, znanej osoby z branży muzycznej albo znanego z innej dziedziny specjalisty. Takie chwyty perswazyjno-manipulacyjne służą różnym zabiegom. Po pierwsze, odbiorca reklamy utożsamia związane z występującą osobą pozytywne emocje z produktem i jest to swoiste przeniesienie cech ludzkich na reklamowany przedmiot. Czasami jest to zwykła sympatia, a czasami szereg innych uczuć, np. chęć dorównania znanej aktorce pod względem walorów fizycznych, które jak sugeruje reklamodawca konsument nabędzie zakupując dane dobro. Osoba, która reklamuje dany produkt ma być również skojarzona z jego cechami i jakością. Oferowany jest także sposób życia występującej w reklamie osoby, jaki my także możemy mieć. Dlatego często aktorów, piosenkarzy i osoby medialnie znane zatrudnia się do reklamowania dóbr luksusowych. 50

51 Kolejną rolą gwiazd jest występowanie w roli autorytetów. O ile nie dziwi fakt zatrudniania np. przy reklamie pasty do zębów specjalisty stomatologa, o tyle angaż aktora, grającego na co dzień rolę lekarza może bardziej zdumiewać. Jak jednak pokazują badania, ludzie często utożsamiają aktorów z daną rolą, co wpływa na to, że reklamodawcy chętniej zatrudniają właśnie ich w roli ekspertów i autorytetów, a nie osoby dla konsumenta anonimowe. Inną cechą współczesnej reklamy jest nie tylko udoskonalona grafika i warstwa wizualna, która dominuje, ale odejście od przekazu treści merytorycznych. Pierwszym planem staje się obraz, a dopiero później podawane są informacje handlowe. Często element graficzny, jak już zostało wspomnine, nie nawiązuje do reklamowanego produktu, reklama nie mówi więc wprost, ale nawiązuje do różnych konwencji: gier słownych, metafor, aluzji lub innego elementu, który ma sugerować odbiorcy sens przekazu. Konsument nie jest już biernym odbiorcą, ale aktywnym uczestnikiem w odbiorze reklamy, której sens musi w sposób dedukcyjny ustalić wkładając odpowiedni nakład intelektualny. Reklamodawcy, aby dotrzeć do klienta, wykorzystują także elementy humorystyczne, w tym groteskę. Częściej widzimy je w reklamach telewizyjnych, mimo tego, trafiają się także w reklamach prasowych. Przykładem może być reklama paneli, gdzie twórcy humorystycznie nawiązali do reklamy społecznej przeciwko przemocy, gdzie wykorzystano slogan Bo zupa była za słona. 3. PODSUMOWANIE W XXI wieku reklama ma tak duży zasięg oddziaływania, że nie ma miejsca na świecie, do którego by nie dotarła. Szczególnie prasa, która jest najstarszym i tradycyjnym medium, dociera tam, gdzie radio i telewizja nie mają zasięgu. Chociaż nowoczesne środki przekazu, takie jak telewizja i Internet, zdominowały medialny rynek, prasa jako najstarsze medium nadal będzie odgrywała istotną rolę we współczesnym świecie i stale ewoluowała, dostosowując się do społecznych przemian. Reklama jako jej nieodłączny element również będzie podlegała tym zmianom. Nasuwa się więc pytanie, jak będzie wyglądała za kilkadziesiąt lat? Czy w świecie, gdzie obywatel jest utożsamiany z konsumentem, stanie się narzędziem jeszcze ważniejszym? Na te pytania dotychczas odpowiedzi nie ma. Wydaje się jednak, że jeśli będzie ona nadal sukcesywnie ulegała historycznym przemianom, to za kilkanaście lub kilkadziesiąt lat powstanie jej nowa forma. 51

52 BIBLIOGRAFIA HORODECKA A., Mitologiczny świat reklam, Kraków KOSSOWSKI P., Dziecko i reklama telewizyjna, Warszawa STRÓŻYCKI M, HERYSZEK T., Nowoczesna reklama na współczesnym rynku, Warszawa MODERN TRENDS IN ADVERTISMENT CREATION The very beginning of advertisement dates back to ancient times. Advertisement of XXI century mostly has changed its character as a result of revolution. It is not only the form of advertisement that has been modified, which is not just essential message geared for product viability. Nowadays' trends in advertisement creating mainly take into consideration emotional aspect, which should be connected with the main advertisement message. "Emotion generation" is acquired by many different means, inter alia, by hiring well known person or using controversial topic. 52

53 Marka, kreowanie wizerunku, tożsamość, insight, konsument, strategia, blog, komunikowanie tożsamości. Katarzyna LIPCZYŃSKA * KREOWANIE MARKI I PLANOWANIE DZIAŁAŃ KOMUNIKACYJNYCH W PRZEDSIĘBIORSTWIE Kreowanie marki jest procesem długotrwałym, wymagającym podjęcia spójnej strategii przez przedsiębiorstwo. Współczesne budowanie wizerunku firmy jest wynikiem ewolucji i wielu zmian gospodarczo-społecznych. Składają się na niego takie elementy jak m. in. tworzenie wartości dodanych, składanie obietnic czy prowadzenie działań komunikacyjnych. Obecnie duża część działań komunikacyjnych z konsumentem odbywa się za pomocą Internetu, który umożliwia szybkie przyjmowanie i wykorzystywanie informacji zwrotnej od konsumenta. Coraz częściej przedsiębiorstwa posługują się formą bloga, aby w nowatorski i ciekawy sposób dotrzeć do klienta. 1. MARKA JAKO WARTOŚĆ NIEZBĘDNA PRZEDSIĘBIORSTWA 1.1. DEFINICJA MARKI Marka to definicyjnie rzecz ujmując znak firmowy producenta 33. Jednak z punktu widzenia działań marketingowych marka przedstawia rodzaj kreacji tworzony w głowach potencjalnych nabywców. Odczucia, myśli związane z danym produktem, które pojawiają się po rozpoznaniu produktu. Obecnie żaden produkt nie ma przypisanej marki na zawsze, bowiem każde działanie firmy, przedsiębiorstwa wpływa na postrzeganie marki przez otoczenie. Jednak stworzenie rozpoznawalnego wizerunku musi opierać się na całościowej strategii, która doprowadzi do wyróżnienia się na danym rynku. Według J. Blythe a marka to: produkt/usługa, osoba lub miejsce, wyraźnie odróżniające się od innych i przedstawione w taki sposób, aby * 33 Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Studenckie Koło Naukowe Finansów i Bankowości Progress, opiekun referatu dr Anna Obrębska

54 nabywca lub użytkownik mógł z łatwością dostrzec istotne, jedyne w swoim rodzaju wartości dodane, najlepiej zaspokajające jego potrzeby 34. Autor podkreśla potrzebę wskazania i podkreślenia cech charakteryzujących dany produkt. Szczególnie ważne stało się to w ciągu ostatnich lat, kiedy na rynku znajduje się wiele produktów bardzo podobnych do siebie lub wręcz identycznych. Wprowadzonym wyróżnikiem jest marka TWORZENIE MARKI Jednakże marka to nie jedynie nazwa. Cechami charakterystycznymi muszą stać się zalety samego produktu, nawet te sztucznie podkreślane. Ponadto, artykuły nieposiadające wyrazistej marki które są jednorodne, mało różnią się ceną pomiędzy sobą, bowiem podstawa produktu (np. skład) jest w każdym niemal identyczna. Rozróżnienie zaczyna się w fazie nadbudowy, gdzie jest stworzona wartość dodana. Wartością dodaną są korzyści, które dany produkt zagwarantuje, jak np. prestiż, tożsamość, bezpieczeństwo czy dobra jakość. Jednak marka to nie tylko logo, znak czy produkt, bowiem w budowaniu jej bierze udział cały szereg działań marketingowych, wszystkie elementy marketing-mix, obecnie stale rozszerzanego. Chociaż stworzenie wyrazistej marki może być dla przedsiębiorstwa kosztowne i długofalowe, to nie należy mieć wątpliwości, ze taki zabieg się opłaca. Proces ten jest oparty na wytworzeniu więzi i zaufania pomiędzy konsumentem a marką. To marka powoduje, że klient stanie się podporządkowany produktowi danego przedsiębiorstwa. Kluczowym znaczeniem jest tu pojęcie lojalności, bowiem każdy wytwórca pragnie mieć grono stałych klientów, którzy po wypiciu np. napoju Pepsi nie sięgną po Coca-Colę. Należy, więc uzupełnić powyższe rozważania i spojrzeć na markę również pod względem realnych korzyści finansowych przedsiębiorstwa. Chodzi o wykorzystanie jej jako przewagi nad konkurencją bez konieczności obniżania marży, stworzenie silnych barier wejścia kolejnej firmy na rynek, większą sprzedaż czy rozszerzanie marki na inne produkty. Jest to, więc sytuacja, w której marka staje się sama wartością niematerialną. Jeszcze kilkanaście lat temu znaczenie marki nie było traktowane jako element wartości firmy, równie rzadko w przedsiębiorstwach byli zatrudniani pracownicy odpowiedzialni za markę, nie tworzono również działu marketingu. Jednak sytuacja ta się zmieniła, bowiem wiele firm zaczęło zauważać, że giganci inwestują w markę. Ponadto, wartość finansowa firmy zaczęła być wyceniana ceną jej akcji na giełdzie. Ewolucja sposobu myślenia doprowadziła do momentu, w którym marka jest głównym czynnikiem decydującym o wartości danego przedsiębiorstwa. 34 Blythe J., Komunikacja marketingowa, Warszawa

55 Aby nowa marka mogła konkurować, przedsiębiorstwa zaczęły bardzo precyzyjnie określać grupę docelową i kierować komunikat tylko do niej. Odbiorca jest zdefiniowany zarówno pod względem demograficznym, jak i psychograficznym. Jednak, jak przewidują niektórzy, prawdziwą przyszłością i niezbędnym elementem w procesie kreowania marki jest insight. Pojęcie to robi ostatnio zawrotną karierę, jednak jest czymś nowym i trudnym jeszcze na tym etapie do zdefiniowania. W najbardziej wąskim znaczeniu oznacza potrzebę zrozumienie klienta, odczytania jego potrzeb, co nie jest takie łatwe jak mogłoby się wydawać. się warto posłużyć się przykładem, iż osoba, która używa drogich gadżetów wcale nie ma potrzeby tylko posiadania np. niezawodnego, trwałego, funkcjonalnego zegarka. Jej insight w tym przypadku przedstawia potrzebę zaznaczenia swojej wartości, wyróżnienia się wśród innych, gdyż dzięki posiadaniu dużej ilości pieniędzy może sobie na to pozwolić. Dobre rozpoznanie insight umożliwia odkrycie emocjonalnych potrzeb klienta, który uzyskuje wrażenie zrozumienia, może utożsamiać się z marką. Odbiorca komunikatu jest wówczas bardziej podatny na perswazyjność komunikatu, łatwiej zaufa danej marce. Jak można odkryć insight? Jednym przykładem są badania rynkowe, jednak coraz większą popularność robią badania etnograficzne czy obserwacja uczestnicząca. Jest to pewna innowacyjność, dzięki której konsument jest traktowany całościowo, obserwowany w jego naturalnym środowisku. Zaś badania etnograficzne zawsze mają miejsce w przestrzeni klienta, pozwalają zauważyć jak otaczające go układy społeczne-kulturowe determinują jego zachowanie. Zostają dostrzeżone szczegóły, które w zwykłym badaniu mogłyby zostać uznane za nieważne i pominięte. Insight jest więc efektem współpracy różnych specjalistów i badaczy, a tylko zintegrowanie działań może doprowadzić do uzyskania wszechstronnego poglądu na potrzeby klienta. Oczywiście, są tez negatywne strony insightu. Jedną z nich jest wsłuchiwanie się w potrzeby klienta, a nie kreowanie nowych, co przecież powinno być głównym założeniem specjalisty z dziedziny marketingu OBIETNICA MARKI Kolejnym elementem budowania dobrze przygotowanego modelu marki jest stworzenie propozycji, która będzie bezpośrednio skierowana do grupy docelowej. Obecnie w tworzeniu strategii najważniejszym punktem staje się propozycja marki 35 i jej drugi element, czyli obietnica 36. Nie jest to ang. brand prosition. ang. brand promise. 55

56 jeszcze powszechnie rozróżniane, jednak może stać się najważniejszym elementem pozycjonowania marki na przyszłe lata 37. Wyczerpujące się możliwości skutecznego konkurowania na rynku wielu podobnych produktów spowodowały, że konsument musi od marki dostać obietnicę, czyli zobowiązanie. Zaś propozycją jest wzór, zapis, poprzez który dano zobowiązanie zostanie zakomunikowane. Co daje przedsiębiorstwu składanie takich obietnic? Po pierwsze musi być pewne, że produkt, który oferuje jest dobrej jakości, na tzw. bubel klient nabierze się tylko raz. Jest to jednak wyzwanie techniczne, które każda firma powinna spełnić. Ponadto, składanie zobowiązań pozwoli marce zdobyć prestiż, zaufanie i renomę. Od tego czy produkt spełni wymagania klientów będzie zależało czy dane wartości faktycznie zostaną przypisane do marki oraz czy kolejny raz konsument kupi dany artykuł. Obietnica staje się sprawą pierwszorzędną w myśleniu o tworzeniu marki, bowiem składając ją przedsiębiorstwo ryzykuje swoją reputację. Najgorszą możliwością jest więc oszukanie konsumenta, który zawiedziony będzie przekazywał negatywne opinie o marce. Złożone zobowiązanie może przybrać bardzo różną formę, np. z nami poznasz dotąd niespotykane wrażenia lub kupuj taniej w Tesco. Nie musi odnosić się tylko do samych specyficznych cech produktu, a także do potrzeb i motywacji konsumenta. Oczywiście, żeby obietnica marki mogła być trafnie określona, najpierw należy zdefiniować tożsamość marki, czyli określić, jakie wartości przedstawia, wizję, do czego się odwołuje, za pomocą jakich symboli itp. Jednym z następnych działaniach w budowaniu spójnej strategii marki musi być wskazanie potencjalnym nabywcom zmiany w życiu, jaka nastąpi po zakupie produktu 38. Ponadto, oferowana propozycja powinna zostać uzasadniona i poparta przykładami oraz dowodami, aby stała się wiarygodna dla określonej wcześniej grupy docelowej ZAGADNIENIA PROBLEMATYCZNE DOTYCZĄCE BUDOWANIA I ZARZĄDZANIA MARKĄ Nie należy zapominać o szeregu problemów, jakie obecnie pojawiają się przy budowaniu wizerunku marki przedsiębiorstwa. Budowanie wizerunku nie może odbywać się przez pryzmat jednej kampanii reklamowej, bowiem stworzenie dobrej marki spowoduje, że to przez jej oblicze Staniszewski M., Marka składa zobowiązania, Marketing w praktyce, 3/2011, Warszawa Kall J. Kłeczek R. Sagan A., Zarządzanie marką, Warszawa

57 konsumenci będą postrzegali całe przedsiębiorstwo 39. Stanie się ona niejako skrótem myślowym, pod którym będą kryły się wszystkie najbardziej rozpoznawalne informacje o produkcie. Kwestią problematyczną związaną z kreowaniem nowej marki jest duża konkurencyjność i trudności przebicia się na obecnym rynku. Cały proces jest bardzo długotrwały i wymagający ciągłych nakładów finansowych, poza tym niesie ze sobą duże ryzyko niepowodzenia. Nie można również budować marki, która nie posiada tożsamości, bowiem dla przyszłego klienta musi być ona symbolem trwałości i solidności. Dobra marka ogranicza ryzyko zakupu nieudanego, wadliwego produktu. W kreowaniu marki nie można zatem zapomnieć o zwróceniu uwagi na obawy klienta i trzeba stworzyć strategię, która je wykluczy i sprawi, że klient zapoznając się z marką nie pomyśli o jej wadach 40. Wszystkie wskazane powyżej działania muszą być ze sobą ściśle powiązane 41. Oznacza to, że marka, określając obszar, w jakim chce konkurować, kieruje konkretną obietnicę do wyznaczonej grupy docelowej, popierając ją dowodami, które będą rzetelne dla odbiorców produktu. Odejście od holistycznego rozwiązania spowoduje, że marka stanie się niespójna. Obietnice muszą być konkretne, enigmatyczne stwierdzenia nie zainteresują klienta. Ponadto, w mentalności społeczeństwa zaszły przełomowe zmiany, bowiem przedsiębiorstwo nie może sobie już pozwolić na myślenie, że złapanie klienta spowoduje, że zostanie z nim na zawsze. Współczesny konsument jest mobilny, dlatego szuka nowych, lepszych i tańszych rozwiązań. Jednak samo zarządzanie już istniejącą marką nie jest wcale łatwiejsze od wykreowania nowej. Istnieją różne strategie mówiące o zarządzaniu marką 42 np. wciąż utrzymywać markę na wysokim poziomie wobec konkurencji lub wprowadzić markę na nowe rynki. Jedną z strategii jest rozszerzenie marki nazywane również rozciąganiem. Sednem tego procesu jest użycie już istniejącej marki do firmowania nowych produktów. Jednak marka musi być silna i dobrze rozpoznawalna, by strategia miała szansę powodzenia. Jej zamysł jest bardzo prosty i opiera się na przekonaniu, że konsument szybciej wybierze markę już znaną niż kolejną niewiadomą. Są Pogorzelski J., (R)ewolucja marki. Jak tworzyć marki i zarządzać nimi w XXI wieku, Gliwice Kall J. Kłeczek R. Sagan A., Zarządzanie marką, Warszawa Ibidem. Staniszewski M., Marka składa zobowiązania, Marketing w praktyce, 3/2011, Warszawa

58 dwie możliwości rozszerzenia marki. Pierwsza z nich zakłada rozszerzenie marki, ale w tej samej kategorii produktów, np. o nowy smak, jak np. marka Cherry Coke, która jest rozciągnięciem marki Coca-Cola. Drugą zaś odmianą jest stworzenie nowej kategorii, rodzaju produktów pod tą samą marką, jak np. Caterpillar, czyli firma produkująca sprzęt budowlany, która zaczęła produkować buty, a następnie zaczęła tworzyć pod marką Cat odzież oraz zegarki. Chociaż może to budzić zdziwienie, Caterpillar odniósł sukces dlatego, że odniósł się do znanych i w poprzednich produktach rozpoznawalnych wartości, jak np. trwałość, ciężkość. Dlatego elementem niezbędnym w procesie rozszerzania marki jest jej nawiązywanie do całości wizerunku, do korzeni. 2. KOMUNIKACJA PRZEDSIĘBIORSTWA Z OTOCZENIEM 2.1. BLOG FIRMOWY JAKO PRZYKŁAD INNOWACYJNNYCH DZIAŁAŃ KOMUNIKACYJNYCH PRZEDSIĘBIORSTWA W tej części zostaną omówione działania komunikacyjne, jakie może podjąć przedsiębiorstwo, by marka odniosła sukces. Jednak jest to temat tak szeroki, zatem uwaga będzie skupiona na najważniejszych obecnie trendach oraz szerzej zostanie omówione wykorzystanie blogów internetowych. Współcześnie obecność marki na rynku jest zaznaczana wszystkimi możliwymi kanałami komunikacyjnymi. Przedsiębiorstwa korzystają z korzyści, jakie niesie ze sobą Internet, gdyż obecnie trudno uniknąć komunikacji w sieci. Jednakże najpierw należy zapoznać się preferencjami klientów, czyli gdzie oni chcą widzieć dane przedsiębiorstwo. Analiza otoczenia jest niezbędna, by móc zaplanować skuteczną strategię komunikacyjną. Większość przedsiębiorstw posiada strony internetowe jako główne narzędzie komunikacji. Prężnie rozwija się również cały dział związany z mediami społecznościowymi. Jednak na potrzeby niniejszej pracy zostanie zwrócona uwaga na blogi firmowe, które są ciekawą alternatywą wobec innych form komunikacji z potencjalnym klientem. Nazwa blog pochodzi od dwóch wyrazów: web i log, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza dziennik prowadzony przez internautę na stronach WWW 43. Mówiąc najprościej, jest to strona internetowa, na której autor zamieszcza swoje wpisy, a także zdjęcia, pliki audio, wideo. Zapewnia ona aktywny udział czytelników, którzy mogą wyrazić swoją 43 Red. Naukowa Bańko M., Słownik wyrazów obcych, Warszawa

59 opinię poprzez dodawanie komentarzy. Najczęściej blog ma charakter osobisty i służy jako pamiętnik, jednak teraz staje się narzędziem komunikacyjnym przedsiębiorstw. Na zakładanie bloga firmowego obecnie jest najlepszy czas, bowiem są one już popularne i odwiedzane przez internautów. Blog firmowy przedstawia więc możliwość, która może pozwolić firmie wyróżnić się na tle konkurencji 44. Założenie bloga, jak i podejmowanie wszystkich działań komunikacyjnych, jest ściśle związane z kształtowaniem wizerunku marki. Posiadanie takiego narzędzia będzie dla potencjalnych klientów znakiem, że firma jest innowacyjna i nadąża z duchem czasu, nawet go wyprzedza. Ponadto, wpisy na blogu umożliwiają zaprzyjaźnienie się z konsumentem, który nawiązuje dialog z przedsiębiorstwem. Jednak, jedną z najważniejszych zalet posiadania bloga przez firmę jest możliwość zaistnienia w sieci. Użytkownicy Internetu mogą zainteresować się ciekawym artykułem, zdjęciami, a poprzez to zapoznać się z ofertą przedsiębiorstwa. Poza tym, wykorzystanie tego narzędzia, pozwoli dotrzeć do internautów, którzy do tej pory nawet nie wiedzieli o istnieniu naszej firmy, a głównie poprzez sieć poszukują informacji. Jednak należy pamiętać, że bardzo ważnym elementem bloga firmowego jest jego zawartość. Należy najpierw określić grupę docelową, do której będziemy kierować komunikaty, bowiem dotarcie do każdego jest niemożliwe. Blog może dać przedsiębiorstwu przewagę nad konkurencją, pokazując, że organizacja jest otwarta, zaangażowana w dialog z otoczeniem. Wyróżnienie się jest możliwe np. poprzez publikację oryginalnych tekstów, prezentujących dane zjawisko z innej perspektywy niż konkurent. Nie należy zapomnieć, że blog firmowy nie może stać się tylko narzędziem reklamującym firmowe produkty i zachwalającym dokonania przedsiębiorstwa, gdyż wówczas umrze śmiercią naturalną. Podsumowując te najważniejsze informację dotyczące zakładania bloga firmowego, nie można zapomnieć, że musi być on aktualny ina bieżąco aktualizowany. Oprócz świeżych informacji, konieczne jest też dodawanie nowych artykułów, zdjęć itp., bowiem internauta zagląda na stronę w poszukiwaniu nowych treści. 3. PODSUMOWANIE W powyższym referacie przybliżono najbardziej aktualne trendy w kreowaniu marki oraz opisano narzędzie komunikacyjne, jakim jest blog. Kluczowym wnioskiem jest to, że w procesie kreowania marki niezbędna jest budowa długofalowej i zintegrowanej strategii. Częścią wizerunku marki 44 Kuć A., Blog firmowy, Women, grudzień 2010, Radzymin

60 stanie się posiadany przez przedsiębiorstwo blog firmowy, który poszerzy możliwości dotarcia do klientów. Dla osób, które zadają sobie pytanie Czy budowa marki jest obecnie potrzebna? jest tylko jedna odpowiedź: Ona jest niezbędna.. Ludzie coraz bardziej chcą być utożsamiani z dobrymi markami, korzystanie z luksusowych produktów podnosi prestiż osobisty. Dlatego kreując markę, nie należy zapomnieć, że nie dotyczy ona tylko produktów, to tworzenie całego stylu życia. BIBLIOGRAFIA BLYTHE J., Komunikacja marketingowa, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa KALL J. KŁECZEK R. SAGAN A., Zarządzanie marką, Wydawnictwo Oficyna Ekonomiczna, Warszawa POGORZELSKI J., (R)ewolucja marki. Jak tworzyć marki i zarządzać nimi w XXI wieku, Wydawnictwo Helion, Gliwice KUĆ A., Blog firmowy, Women, grudzień 2010, Radzymin STANISZEWSKI M., Marka składa zobowiązania, Marketing w praktyce, 3/2011, Wydawnictwo Marketing w Praktyce, Warszawa Słownik wyrazów obcych, pod. red. M. Bańko, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa BRAND CREATION AND COMMUNICATION ACTIVITIES PLANNING IN COMPANY Brand creation is a long-lasting process, demanding coherent strategy in a company. Modern company image creating is a result of evolution and many socio-economical changes. They are made from elements like producing added value, making promises or leading publicity activities. These days most of the communication activities with consumer take part by means of the Internet. The Internet gives opportunity to quicker receiving and using backpressure from consumer. Increasingly, companies use form of blog in order to reach customer in innovative and curious way. 60

61 Web 2.0, Internet, e-biznes, technologie internetowe, portale społecznościowe, blogi, firma 2.0 Piotr MIJAS * WEB 2.0 W BIZNESIE Web 2.0 to nowe podejście do tworzenia rozwiązań internetowych. Charakteryzuje się wykorzystaniem kolektywnej inteligencji. Web 2.0 to nie tylko nowoczesne technologie internetowe, portale społecznościowe i blogi. To cała filozofia, która jest również wykorzystywana w biznesie. Dzięki temu możliwe jest budowanie pozytywnych relacji przedsiębiorstwa z klientami. Web 2.0 opiera się na interaktywności, współpracy i zaangażowaniu użytkownika w tworzenie treści. 1. POJĘCIE WEB 2.0 W XXI wieku widoczne jest szerokie wykorzystanie technologii internetowych. Internet dostępny jest od początku lat dziewięćdziesiątych, ale już zdążył stać się popularnym narzędziem zagrażającym tradycyjnym mediom. Sieć World Wide Web przed pęknięciem bańki internetowej w 2001 roku określana jest mianem Web 1.0. Rewolucyjna zmiana podejścia pozwoliła w pełni wykorzystać potencjał sieci WWW i odkryć na nowo możliwości, jakie stwarza sieć globalna. Czym tak naprawdę jest Web 2.0? Czym się charakteryzuje? Web 2.0 to kolejny etap sieci World Wide Web. Wykorzystuje nowe technologie, takie jak AJAX, interfejs XML i otwarte API. Dzięki zmianie podejścia do korzystania z Internetu możliwe jest współtworzenie treści przez użytkowników. Mechanizm wiki, zbiorową inteligencję czy folksonomię wykorzystują społeczności internetowe. Powstało wiele serwisów społecznościowych, blogów, a także portali opierających się na społecznych zakładkach czy dziennikarstwie obywatelskim. W Web 2.0 widoczne jest zaangażowanie użytkownika w tworzenie i ocenianie treści. * Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Studenckie Koło Naukowe Stratos oraz Studenckie Koło Naukowe Technologii Internetowych i Multimedialnych IM-Tech, opiekun referatu dr Konrad Szymański. 61

62 Web 2.0 jest zjawiskiem dość kontrowersyjnym. Dzięki dostępności i otwartości możliwe jest budowanie relacji międzyludzkich, a wykorzystanie nowoczesnych narzędzi pozwala na tworzenie treści przez użytkowników. Według krytyków natomiast pojęcie Web 2.0 uznawane jest jako chwyt marketingowy pozwalający odnieść firmom określone korzyści. Nie mniej jednak zauważyć można szerokie wykorzystanie nowoczesnych technologii i rozwój sieci Web. 45 Choć termin Web 2.0 sugeruje nową wersję World Wide Web, nie odnosi się w zasadzie do zmian specyfikacji technicznych, lecz innego sposobu podejścia do korzystania z Internetu. Web 2.0 jest również związane ze zjawiskami społecznymi zachodzącymi w sieci globalnej, opartymi na interakcji. Umożliwia współdziałanie i ułatwia wymianę informacji. Przykładem Web 2.0 są usługi i aplikacje wykorzystujące usługi socjalne i społeczności internetowe. Wszystkie serwisy wykorzystujące społeczności, komunikację i społeczną interakcję nazywane są ogólnie social media. Web 2.0 pozwala na interakcje pomiędzy użytkownikami lub zmianę zawartości strony w przeciwieństwie do statycznych witryn internetowych prezentowanych w dobie Web 1.0, gdzie użytkownicy ograniczali się do biernego oglądania informacji im przekazywanych. Cechy charakterystyczne dla Web 2.0 to między innymi: przejrzysty i prosty wygląd serwisów, treści generowane przez użytkowników (usergenerated content), wykorzystanie mechanizmu wiki i blogów, nowe technologie (np. AJAX), interfejs XML (wykorzystywany m.in. przez RSS), otwarte API i aplikacje mashup, folksonomia (np. social bookmarking), tworzenie społeczności (nawiązywanie i podtrzymywanie kontaktów online), zbiorowa inteligencja, a także otwarte licencje (np. Creative Commons). 2. MARKETING W DOBIE WEB 2.0 E-marketing w ostatnich latach uległ znacznej zmianie. W Web 1.0 Internet umożliwiał firmom prezentację danych o produkcie, informacje dotyczące działalności wszystko ukazane w formie rozbudowanej wizytówki. Ten stary model gospodarki przeniesiony do sieci wymagał sporych nakładów finansowych na promowanie marki. Zdano sobie jednak sprawę z tego, iż ciężko jest dotrzeć do potencjalnych klientów w ten sposób. Dotychczasowe kanały dystrybucji okazały się mało skuteczne. Nastąpił 45 Wasąg M., Kultura WEB 2.0 rewolucja czy upadek?,

63 zmierzch ówczesnej formy marketingu na rzecz nowych rozwiązań. Po pęknięciu bańki internetowej w 2001 roku wiele firm zbankrutowało, gdyż uprzednie pomysły nie były w pełni przemyślane, wymagały dużych inwestycji finansowych. W dobie Web 2.0 reklama przybrała nowe formy. Wykorzystanie telewizji interaktywnej, nowoczesnych technologii internetowych ma wpływ na marketing. Reklamy w sieci WWW zostały wzbogacone w nowe formy dystrybucji. Podcasting, reklamy w blogosferze, na portalach społecznościowych częściowo zastąpiły tradycyjne reklamy. Większa interaktywność reklam spowodowana jest zmianą podejścia reklamodawców. Treść, forma, a także intensywność reklam dostosowywane są do internautów. Reklamy stały się bardziej inteligentne. Możliwe jest to dzięki analizie zachowań klientów w Internecie. 46 Coraz częściej ludzie zaspokajają swoje potrzeby w Internecie. Zmienił się charakter rozrywki, zaspokajania potrzeb i form spędzania wolnego czasu. Kontakt między dwoma osobami z różnych zakątków świata odbywa się w czasie rzeczywistym właśnie przez Internet. Zwiększona aktywność człowieka jako internauty, ma pośredni wpływ na branżę biznesową. Dzięki blogom i mikroblogom możemy dzielić się swoimi przemyśleniami, czy problemami. Portale społecznościowe gromadzą w jednym miejscu osoby o podobnych zainteresowaniach. Te części składowe uczestnictwa internauty w cyberprzestrzeni mają swoje odzwierciedlenie w e-biznesie. Relacje z potencjalnym klientem budowane w ten sposób są o wiele trwalsze, bardziej szczegółowe. Produkt docelowy jest sprecyzowany, trafia w potrzeby klienta. Współczesna reklama w Internecie przybrała inną formę. Skierowana jest bezpośrednio do pojedynczego klienta. Często również oferowane produkty polecane są przez znajomych lub uznanych w Sieci blogerów, dzięki czemu internauta nie jest świadomy udziału reklamy. 47 Serwis buduje pozytywne relacje z użytkownikami, którzy chętniej dzielą się informacjami o swoich potrzebach i oczekiwaniach. Ankiety wypełniane przez użytkowników posiadają bardziej rzetelne informacje i służą skuteczniejszemu targetowaniu produktu Gogołek W., Technologie informacyjne mediów, Instytut Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2006, s Skarżyński R., Dokąd zmierza Web 2.0, dokad-zmierza-web-2-0/,

64 3. WYKORZYSTANIE WEB 2.0 W BIZNESIE Wzrost popularności serwisów Web 2.0 wśród internautów spowodował również zainteresowanie tym zjawiskiem środowiska biznesowego. Przedstawiciele organizacji na całym świecie zaczęli zdawać sobie sprawę, że nowe technologie i metody mają wpływ na ich przedsiębiorstwa. Coraz więcej firm zaczęło aktywnie wykorzystywać techniki Web 2.0 licząc na korzyści, jakie może przynieść zmiana podejścia. Badania McKinsey dotyczące wykorzystania technologii i narzędzi Web 2.0 przez przedsiębiorstwa wskazują na to, że organizacje korzystają z nowoczesnych technologii zarówno wewnątrz firm, jak i w kontaktach z klientami, dostawcami, a także partnerami biznesowymi. Ale co ważne, wykorzystanie Web 2.0 ma wpływ na budowanie pozytywnych stosunków między pracownikami w przedsiębiorstwie. Web 2.0 w biznesie to także: wspólna wartość użytkowników, spieniężanie efektów sieciowych, wykorzystanie sieci społecznych, możliwości zmian oraz wspólne innowacje. 48 Najczęściej wykorzystywane narzędzia i technologie Web 2.0 w organizacjach to web services, blogi, RSS, podcasting, a także portale społecznościowe. Rysunek 1. Wykorzystanie Web 2.0 wewnątrz organizacji Źródło: Building the Web 2.0 enterprise: McKinsey global survey results, Shuen A., Web 2.0. Przewodnik po strategiach, Helion, Gliwice 2009, s

65 Rysunek 2. Wykorzystanie Web 2.0 do kontaktów z klientami Źródło: Building the Web 2.0 enterprise: McKinsey global survey results, Rysunek 3. Wykorzystanie Web 2.0 do kontaktów z partnerami biznesowymi Źródło: Building the Web 2.0 enterprise: McKinsey global survey results, MODEL BIZNESOWY ZBUDOWANY W OPRACIU O WEB 2.0 Web 2.0 to zmiana w mentalności ludzi, a także nowe podejście biznesowe. Menedżerowie firm zorientowali się, że ludzie, do których kierowane są produkty i usługi są najważniejsi. Interakcja, komunikacja między ludźmi zyskały na znaczeniu. Zmiany, które nastąpiły to oderwanie 65

66 się od dotychczasowych reguł i zasad. Firmy, które chcą zdobywać nowych klientów muszą się otworzyć na Web 2.0. To obecnie najbardziej preferowana metoda prowadzenia biznesu w Internecie. Przedsiębiorstwo opierające swój biznes na koncepcji Web 2.0 i wykorzystujące atuty social media ma szansę skuteczniej uczestniczyć w rynku poprzez pozytywny dialog z klientem. Klient mając duży wybór dostawców zawsze będzie rozpatrywał oferty przedsiębiorców, co do których ma pewne zaufanie. Być może skorzysta on z usług tej firmy, w której zaopatrują się jego znajomi. Fora internetowe i portale społecznościowe pozwalają na nawiązywanie relacji między klientami. W tym dialogu może również uczestniczyć dane przedsiębiorstwo. Użytkownicy mogą także skomentować dany produkt, czy usługę. W ten sposób działa rynek wykorzystujący serwisy Web 2.0, dzięki czemu konsumenci wybierają najatrakcyjniejszą i najbardziej zaufaną ofertę. 49 Dzięki nowoczesnym technologiom możliwa jest komunikacja między przedsiębiorstwem, a konsumentami. Web 2.0 umożliwia nawiązywanie relacji z klientami. Najbardziej popularne jest utworzenie profilu firmy na portalu społecznościowym. To jedna z najprostszych metod, która przyczynia się do upowszechniania marki. Organizacje, które podjęły aktywność na portalach społecznościowych, takich jak Facebook czy Twitter, mają szansę dotrzeć do większej grupy potencjalnych odbiorców. Działania podejmowane w blogosferze też mogą pozytywnie wpłynąć na relacje z klientami. Menedżerowie i pracownicy danego przedsiębiorstwa, którzy prowadzą blogi reprezentują firmę i usprawniają przepływ informacji. W ten sposób możliwy jest kontakt z odbiorcą poprzez podejmowanie dyskusji czy reagowanie na komentarze czytelników. Organizacje, które podejmują się rozmów ze swoimi klientami są bardziej wiarygodne, gdyż blogi to bardziej aktywna forma komunikacji niż materiały prasowe. Możliwe jest również stworzenie społeczności w ramach własnej witryny internetowej. Jest to jednak proces czasochłonny i wymagający zaangażowania środków finansowych. Najważniejszy jednak jest pomysł, który zachęci potencjalnych klientów do wzięcia udziału we wspólnym budowaniu społeczności. Jest to niezwykle skuteczne medium, które umożliwia przekazywanie informacji o charakterze marketingowym Meller A., Biznes pod presją: Jak inwestować w Web 2.0?, 91_0/Biznes.pod.presja.Jak.inwestowac.w.Web.2.0.html,, Li C., Bernoff J., Marketing technologii społecznych, MT Biznes, Warszawa 2009, s

67 5. FIRMA 2.0 Coraz więcej firm i instytucji przekonuje się o korzyściach finansowych i biznesowych wynikających z zastosowania technologii opartych na Web 2.0. Najważniejszymi zaletami wdrożenia Web 2.0 w sferę biznesową są usprawnienia kontaktów z klientami, partnerami biznesowymi i dostawcami oraz poprawa komunikacji między pracownikami. Jednocześnie niektórzy przedstawiciele firm wypowiadają się niepochlebnie na temat rewolucji Web 2.0. Nie rozumieją jakie korzyści płyną z wdrożenia nowych technologii. To strach przed nieznanym, dotyczący bezpieczeństwa danych i sposobu zarządzania treścią. 51 Menadżerowie boją się informacji zamieszczanych na blogach pracowników. To konserwatywne podejście może zostać wykorzystane przez konkurencję, która będzie się rozwijać adaptując narzędzia usprawniające biznes. Firma 2.0 jest pojęciem, które opiera się na wykorzystaniu Web 2.0 w organizacji. Enterprise 2.0 to nie tylko firmowe blogi i wiki, ale o wiele więcej. To stworzenie wewnętrznej sieci informacyjno-narzędziowej, dzięki której użytkownicy sprawniej się komunikują. Dzięki nowoczesnej komunikacji między pracownikami budują się więzi, co jest kluczem do sukcesu. Poza narzędziami w firmie 2.0 uczestniczy człowiek, zdobywa doświadczenie wykorzystując nieznane do tej pory praktyki. Pracownicy w firmie 2.0 są przyjaźnie nastawieni do dzielenia się doświadczeniami i wiedzą z innymi, co pozytywnie wpływa na relacje wewnątrz firmy PODSUMOWANIE Gdy tworzona była sieć World Wide Web, ciężko było przewidzieć, w którym kierunku będzie się ona rozwijać. Z czasem coraz mniejsze koszty użytkowania, większe możliwości i bogate zbiory informacji przyczyniły się do rozpowszechnienia tego medium na całym świecie. Ewolucja sieci WWW spowodowała powstanie Web 2.0. Pomimo, że Web 2.0 nie ma ściśle sprecyzowanej definicji to jednak istnieje szereg cech charakteryzujących to zjawisko. Są to między innymi: możliwość nawiązywania i podtrzymywania Augustyniak S., Web 2.0 musi się uwiarygodnić, /122800/Web.2.0.musi.sie.uwiarygodnic.html, Urbanowicz K., Firma 2.0, czyli o rewolucji jaka czeka nasze przedsiębiorstwa,

68 kontaktów, kreatywność, łamanie istniejących zasad, partycypacja i interaktywność. Web 2.0 nazywane jest również architekturą uczestnictwa. Użytkownik może publikować, komentować, a także wchodzić w interakcje. Web 2.0 jest również wykorzystywane w biznesie. Wdrożenia nowych rozwiązań opartych o zasady Web 2.0 pozwalają przedsiębiorstwom rozwijać się, a także poprawiają ich funkcjonowanie. Web 2.0 to nie tylko narzędzia społecznościowe i nowoczesne technologie. To także nowe podejście firmy do klienta zastosowanie kooperacji i interaktywności w celu budowania pozytywnych relacji. Jednak z braku zaufania do nowych technologii, wdrożenia narzędzi Web 2.0 odbywają się często z pewnym opóźnieniem. Nie wszyscy wykorzystują w pełni potencjał, jaki stwarza Web 2.0. BIBLIOGRAFIA WASĄG M., Kultura WEB 2.0 rewolucja czy upadek?, s,6023, GOGOŁEK W., Technologie informacyjne mediów, Instytut Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa SKARŻYŃSKI R., Dokąd zmierza Web 2.0, dokad-zmierza-web-2-0/, SHUEN A., Web 2.0. Przewodnik po strategiach, Helion, Gliwice MELLER A., Biznes pod presją: Jak inwestować w Web 2.0?, 191_0/Biznes.pod.presja.Jak.inwestowac.w.Web.2.0.html, CIO Magazyn dyrektorów IT, LI C., BERNOFF J., Marketing technologii społecznych, MT Biznes, Warszawa AUGUSTYNIAK S., Web 2.0 musi się uwiarygodnić, 800/Web.2.0.musi.sie.uwiarygodnic.html, URBANOWICZ K., Firma 2.0, czyli o rewolucji jaka czeka nasze przedsiębiorstwa, WEB 2.0 IN BUSINESS Web 2.0 is being a new approach to create Internet solutions. Web 2.0 is characterized by use collective intelligence. Web 2.0 is not only modern Internet technologies. Web 2.0 is social networks, blogs, wikis, social media too. But Web 2.0 is mainly a new philosophy, which is used in business. The company, which use new Web 2.0 rules is called Enterprise 2.0. By Web 2.0 possible is building positive relationships between enterprise and customers and improvement the communication among employees. Web 2.0 is also interactivity, cooperation and commitment users in creation content. 68

69 ROZDZIAŁ III GOSPODARKA ELEKTRONICZNA

70

71 e-biznes, e-commerce, integracja, Internet. Angelika GODZISZ *, Milena STROJEK * INTEGRACJA E-BIZNESU Z CODZIENNĄ DZIAŁALNOŚCIĄ PRZEDSIĘBIORSTWA Wszelka działalność internetowa powinna być zintegrowana z codziennym trybem funkcjonowania firmy. W ciągu zaledwie kilku lat Internet zyskał w biznesie status stałego i kompleksowego instrumentu. Początkowo wystarczała sama obecność firmy w sieci - zamieszczano tylko elektroniczną wizytówkę lub wirtualny prospekt. Adresy były jedynie uzupełnieniem telefonów i faksów. Jednak zmiany postępowały lawinowo - coraz więcej gospodarstw domowych decydowało się na podłączenie do sieci, prywatne przedsiębiorstwa pojawiały się w niej jedno po drugim, nastąpił prawdziwy boom gospodarczy, otwarto aktywny rynek wirtualny. Gdy przedsiębiorcy zrozumieli, że dalszego rozwoju Internetu nie da się uniknąć, szybko nauczyli się z niego korzystać. Pasywna obecność w sieci przestała wystarczać, zmieniła się sztuka komunikacji, możliwe stało się nawiązanie bezpośredniego kontaktu z dotychczasowymi i potencjalnymi klientami, zaczęto stosować nowe drogi promocji i dystrybucji, a w końcu rozwinął się e-marketing, który zdefiniował na nowo instrumenty marketingu tradycyjnego. 1. ZASTOSOWANIE INTERNETU W CODZIENNEJ DZIAŁALNOŚCI FIRMY W sprawnym funkcjonowaniu nowoczesnego przedsiębiorstwa kluczową rolę odgrywa Internet, a w szczególności strony WWW. Działalność internetowa daje wiele możliwości sprawniejszego i efektywniejszego działania, dlatego tak ważna jest integracja tej działalności z codziennym funkcjonowaniem firmy. W ostatnich latach w kształtowaniu rynku i społeczeństwa można zauważyć coraz większa rolę jaką odgrywają nowe technologie informacyjno-komunikacyjne 53. Dzięki szybkiemu rozwojowi oraz ogromnej liczbie użytkowników Internet stanowi niezwykle rozległy rynek wymiany nie tylko informacji, ale również towarów i usług określany mianem handlu elektronicznego (ang. e-commerce). * 53 Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach, Wydział Zarządzania i Administracji, Studenckie Koło Naukowe Koncept, praca pod kierunkiem dr. E. Łyżwy. ang. Information and Communication Technology, ICT. 71

72 Pojęcie e-commerce dotyczy procesu sprzedawania i kupowania produktów i usług, a więc zawierania transakcji handlowych z wykorzystaniem środków elektronicznych, prowadzonych najczęściej za pomocą Internetu ZNACZENIE E-COMMERCE I INTERNETU DLA ORGANIZACJI W tabeli 1 przedstawiono dziesięć podstawowych elementów stanowiących o wartości handlu elektronicznego i wykorzystania Internetu w przedsiębiorstwie. Zostały one przedstawione w trzech, poniższych grupach w zależności od sposobu ich oddziaływania na organizację. Tabela 1.Elementy wpływające na wartość e-commerce i Internetu dla organizacji Udoskonalenie sposobów funkcjonowania firmy Promocja produktów on-line Nowy kanał sprzedaży Oszczędności Czas dotarcia produktów na rynek Internetowa obsługa klientów Budowanie wizerunku firmy i marki produktów Innowacyjność organizacji Uczenie się nowych technologii oraz eksperymentowanie z nowymi strukturami organizacyjnymi Relacje z klientami Przedefiniowanie sposobów funkcjonowania organizacji Nowe możliwości w odniesieniu do produktów Możliwości zastosowania nowych modeli biznesowych Źródło: opracowanie własne na podstawie Wielki J., Elektroniczny marketing poprzez Internet, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Wrocław 2000, s. 82. Wykorzystanie Internetu do promocji produktów on-line daje wiele nowych możliwości pozyskanie szerszej liczby potencjalnych klientów, łatwość docierania z informacjami o produktach, stosunkowo niskie koszty. Nowy kanał sprzedaży umożliwia bezpośrednie dotarcie do konsumentów, a co najważniejsze stwarza możliwość przeprowadzenia całej transakcji on-line. Automatyzacja działań, możliwość częstych zmian w ofercie, możliwość eliminacji pośredników z kanału marketingowego przyczyniło się do bezpośrednich oszczędności. Kolejną zaletą Internetu jest skrócenie czasu dotarcia produktów na rynek. Dotyczy to przede wszystkim produktów niematerialnych (informacje, programy komputerowe, usługi). Ogromne znaczenie w obsłudze klienta odgrywa strona WWW oraz poczta elektroniczna, które umożliwiają szybki kontakt z klientem. Nowoczesna organi- 54 B. Gregor, M. Stawiszyński, E-commerce, Oficyna Wydawnicza BRANTA, Bydgoszcz 2002, s

73 zacja przyczynia się do swej konkurencyjności na rynku poprzez uczenie się nowych technologii, wykorzystywanie nowych struktur organizacyjnych oraz możliwości w odniesieniu do produktów. Istotną cechą wynikającą z wykorzystania Internetu i handlu elektronicznego jest możliwość zastosowania nowych modeli biznesowych. Wiąże się ona z możliwością bezpośredniego dostępu do konsumentów, poprzez eliminacje pośredników MODELE BIZNESOWE WYKORZYSTYWANE PRZEZ ORGANIZACJĘ W SIECI Przedsiębiorstwa prowadząc różne formy aktywności gospodarczej za pośrednictwem Internetu, mogą korzystać najogólniej rzecz biorąc, z dwóch modeli biznesowych : informacyjnego oraz transakcyjnego. Model informacyjny wiąże się z przekazywaniem za pośrednictwem własnych stron WWW mniej lub bardziej szczegółowych informacji na temat działalności firmy i oferowanych przez nią towarów czy usług. Staje się na przykład coraz bardziej powszechną praktyką, iż reklamy prasowe bądź telewizyjne, nie mogąc z oczywistych względów przekazać pełnej informacji o określonym produkcie bądź usłudze, odsyłają klientów do stron WWW, na których mogą oni poznać interesujące ich szczegóły. W razie gdyby znajdujące się tam informacje były dla nich również niewystarczające, mogą łatwo, za pomocą poczty elektronicznej, skontaktować się z firmą i uzyskać dodatkowe wyjaśnienia. Tego typu model biznesowy jest w obecnym stadium rozwoju rynku elektronicznego zdecydowanie najbardziej rozpowszechniony, a tendencję do wykorzystywania Internetu w ten sposób mają przede wszystkim duże i znane organizacje, których podstawowa działalność ma miejsce poza nim. Z biegiem czasu firmy początkowo wykorzystujące jedynie model informacyjny zaczynają ewoluować w kierunku modelu transakcyjnego. Model ten jest preferowany głównie, choć nie jedynie, przez firmy, które prowadzą swoją działalność biznesową wyłącznie w Internecie. Wykorzystują one fakt, iż dzięki Internetowi bariery wejścia na globalny rynek elektroniczny są nieznaczne i dlatego nawet nieduże firmy, przy stosunkowo małych nakładach, mogą łatwo konkurować tam jak równy z równym z największymi i najbardziej znanymi organizacjami. Warto też zwrócić uwagę na jeden niezmiernie istotny aspekt związany z wykorzystywaniem przez firmy modelu komercyjnego - do zaistnienia firmy w Internecie potrzeba naprawdę bardzo niewiele: komputer, internetowe łącze oraz odpowiednie oprogramowanie. 55 J. Wielki, Elektroniczny marketing poprzez Internet, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Wrocław 2000, s

74 2. CHARAKTERSYTYKA E-BIZNESU I JEGO INTEGRACJA Z CODZIENNĄ DZIAŁALNOŚCIĄ PRZEDSIĘBIORSTWA E-biznes stanowi bardzo złożoną dziedzinę, która cały czas dynamicznie się rozwija. Dlatego nikt nie może wiedzieć wszystkiego na jej temat oraz nikomu do tej pory nie udało się opracować powszechnie akceptowanej definicji e-biznesu DEFINICJA E-BIZNESU Termin e-biznes został wprowadzony przez firmę IBM w 1995 roku w swojej najprostszej formie oznacza prowadzenie działalności gospodarczej z wykorzystaniem technologii ICT 56 w szczególności opartej o aplikacje internetowe 57. Można przyjąć, że obejmuje ona wszelkie problemy i zagadnienia, które dotyczą zakupu i sprzedaży towarów oraz usług dostępnych za pośrednictwem Internetu. Istotną cechą e-biznesu jest to, że transakcje pomiędzy dwiema stronami, czy to między firmą, a klientem (business-toconsumers, B2C), czy to między dwiema firmami (business-to-business, B2B), są transakcjami on-line oraz to, że głównym przedmiotem tego handlu jest informacja 58. Powszechnie używanymi synonimami e-biznesu są angielskie terminy e-commerce oraz e-trade. Oba terminy można odnosić do tego samego przedmiotu i taktować je równoznacznie ale niektórzy próbują rozróżniać ich znaczenia i np. przez e-commerce określają jedynie kupno i sprzedaż dóbr oraz towarzyszący temu przepływ informacji i kapitału, natomiast e-trade określa wówczas transakcje dokonywane między dostawcami. Przedrostek e opisuje możliwości techniczne, a pozostałe wyrazy (biznes, commerce, trade) sposób, w jaki te możliwości są wykorzystywane. Pozyskiwane stąd informacje stanowią zatem coś więcej niż prosta suma znaczenia słów, z których się składają INTEGRACJA, PODSTAWY DOBREGO INTERFEJSU Integracja e-biznesu z codzienną działalnością przedsiębiorstwa powinna obejmować wszelkie aspekty, które prowadzą do osiągnięcia poziomu współpracy rozwiązań e-biznesowych, pozwalającego na realizację Information and communications technology. E. Kolbusz, W. Olejniczak, Inżynieria systemów informatycznych w e-gospodarce, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2005, s. 18. M. Norris, S. West, e-biznes, Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa 2001, s

75 postawionych celów. Za kluczowe elementy e-biznesu uważa się: sieć, witrynę sklepu, katalogi sprzedawcy i nabywcy w połączeniu z mechanizmami naliczania i regulowania płatności oraz dopełniania wzajemnych zobowiązań handlowych. Dla procesu integracji bardzo ważne jest aby pracownicy przedsiębiorstwa byli kompetentni i obeznani z wyżej wymienionymi elementami e-biznesu, a w szczególności z firmową witryną. Każdy musi znać jej treść i być na bieżąco z umieszczanymi tam informacjami, aby 59 : udzielić odpowiednich informacji, np. o rabatach czy akcjach czasowych, wskazać miejsce, w którym klient ma szukać szczegółowych informacji dotyczących produktów, pomóc klientowi jeśli ten nie radzi sobie z jakąś funkcją witryny, wyszukać potrzebne informacje w trakcie rozmowy z klientem lub podać linki w korespondencji. Internet stanowi źródło wiedzy dla pracowników nie tylko w odwołaniu do firmy ale również w przypadku inicjatyw branżowych, partnerów handlowych czy wymiany doświadczeń. Bardzo ważne jest informowanie pracowników o wprowadzanych zmianach i nowościach aby mogli oni umieć, pomóc klientom i partnerom handlowym w każdej sprawie związanej z działalnością internetową firmy. Muszą oni wiedzieć o wszystkich funkcjach specjalnych, np. system zamawiania i zadawania pytań on-line, ponieważ teoretyczna wiedza na temat możliwości zapłaty oraz przybliżonego przebiegu realizacji zamówienia nie wystarcza, pracownik musi umieć z tej funkcji skorzystać. Istnienie interfejsów ma ogromne znaczenie dla efektywnego zintegrowania e-biznesu z codziennym trybem funkcjonowania firmy. Wymogami niezbędnymi dla sprawnego funkcjonowania serwisu są m.in. aktualizacja witryny, modernizacja interaktywnych narzędzi, prowadzenie PR-u i współpraca w trybie on-line, zaznajamianie pracowników z witryną, opracowywanie odpowiedzi na pytania, realizacja zamówień, rozwiązywanie problemów technicznych. 59 G. Harter, Jak zdobyć klientów w Internecie, BC Edukacja, Warszawa 2009, s

76 3. ZAKOŃCZENIE Internet dał przedsiębiorstwom i klientom nowe możliwości, oferując rozwiązania, które wcześniej wymagały wiele pracy i znacznego nakładu finansowego. Organizacje zarówno te małe, jak i te wielkie albo dostosują się do warunków jakie im stwarza sieć, albo przestaną istnieć. Te z nich, które nie skorzystają z możliwości, jakie daje e-biznes mogą łatwo przejść do lamusa historii. Działalność on-line jest bardzo ważnym sposobem sprzedaży produktów i promocji przedsiębiorstwa. Skuteczne włączenie jej w codzienną działalność firmy sprawi, że kontakt z klientem będzie przebiegał pomyślnie i efektywnie, przynosząc przedsiębiorstwu zyski. BIBLIOGRAFIA GREGOR B., STAWISZYŃSKI M., E-commerce, Oficyna Wydawnicza BRANTA, Bydgoszcz HARTER G., Jak zdobyć klientów w Internecie, BC Edukacja, Warszawa KOLBUSZ E., OLEJNICZAK W., Inżynieria systemów informatycznych w e-gospodarce, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa NORRIS M., WEST S., e-biznes, Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa WIELKI J., Elektroniczny marketing poprzez Internet, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Wrocław INTEGRATING E-COMMERCE INTO THE COMPANY Nowadays, client are very demanding about products. If companies want to be the market, they have to meet clients preferences and requirement. Very good idea is e-bisiness. Internet company has a lot of advantages. Mainly, it is more comfortable, cheaper and it has an easiness in adaptation to the consummer s necessities. E-organizations owners and clients are happy for its possibilities. Integrating e-commerce into the company. On-line commerce is a very important means of selling products and promoting the company. Successful implementation of e-commerce into companies will surely enable better conmited with customers what in turn leads to increase in profits. 76

77 Internet, e-biznes, e-usługi, organizacja wirtualna, społeczeństwo informacyjne, telepraca Katarzyna KACZMARCZYK *, Andrzej ŁUKASIEWICZ * ORGANIZACJA WIRTUALNA JAKO SPOSÓB NA BIZNES W SPOŁECZEŃSTWIE INFORMACYJNYM Społeczeństwo informacyjne przedstawia nowy etap w rozwoju ludzkości. Jego istotą jest pozyskiwanie i przetwarzanie informacji przemieszczających się w wirtualnym świecie. Podstawowymi narzędziami w tworzeni tej struktury są komputery i Internet. Dostępność do technologii wywiera znaczący wpływ na społeczeństwo i gospodarkę. Przykładem nowego modelu organizacji przedsiębiorstwa, działającego w oparciu o sieć informacyjną jest organizacja wirtualna. Coraz popularniejszym zjawiskiem staje się także telepraca. Organizacja wirtualna ułatwia osiągnięcie wspólnego celu przez kilku przedsiębiorców. Telepraca jest natomiast udogodnieniem zarówno dla pracodawcy jak i pracownika. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom współczesnego społeczeństwa przedsiębiorcy oferują szereg usług świadczonych przez Internet. Tworzy się nowa gospodarka o charakterze globalnym. 1. CHARAKTERYSTYKA SPOŁECZEŃSTWA INFORMACYJNEGO 1.1. GENEZA POJĘCIA Termin społeczeństwo informacyjne narodził się w Japonii. Po raz pierwszy został użyty przez socjologa Tadao Umesao w 1963 roku, jednakże popularny stał się dopiero za sprawą Keinichi Koyama, autora rozprawy Wprowadzenie do teorii informacji 60. Pojęcie to najtrafniej scharakteryzował Yoneji Masuda. Twierdził on, że cywilizacja pod koniec XX wieku przestanie być cywilizacją materialną, a stanie się niewidoczną. Przejście od dawnego modelu symbolizowanego przez budynki, maszyny i inne * 60 Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach, Wydział Zarządzania i Administracji, Studenckie Koło Naukowe Koncept, opiekun referatu: dr Monika Stachowicz. Goban- Klas T., Media i komunikowanie masowe. Teorie i analizy prasy, radia, telewizji i Internetu, PWN, Warszawa Kraków 1999, s

78 konstrukcje do nowego świata opartego na wymianie informacji uznał za bardzo istotny model porównując go do końca epoki lodowcowej i stworzenia cywilizacji jaką znamy dotychczas. Pojęcie społeczeństwa informacyjnego szybko dotarło do Stanów Zjednoczonych. W Europie zostało spopularyzowane w 1978 roku wraz z opublikowaniem raportu Simona Nory i Alaina Minca 61, dotyczącego tendencji rozwoju systemów społecznych. Społeczeństwo informacyjne jest pojęciem niejednoznacznym i wieloaspektowym, dlatego jego definicja na przestrzeni lat oraz w zależności od kręgu kulturowego ulegała zmianom. Na polskim gruncie badaniem tego zjawiska zajmowali się m. in. Jacek Mączyński i Stanisław Juszczyk. Pierwszy z nich twierdzi, że społeczeństwo informacyjne to, takie, które określone informacje: wytwarza, przechowuje, przekazuje, pobiera i wykorzystuje. Z kolei Stanisław Juszczyk zwraca uwagę na czynnik zawodowy. Według niego w nowym modelu społecznym siła robocza składa się w większości z pracowników informacji, zaś stosunki społeczne są oparte na gospodarowaniu informacją ROZWÓJ TECHNOLOGII INFORMACYJNYCH W OSTATNICH LATACH Obecne czasy, czyli przełom XX i XXI wieku często określa się mianem rewolucji informacyjnej. Z ostatnim przełomem na podobną skalę mieliśmy do czynienia około 200 lat temu gdy rodził się przemysł. Cechami charakterystycznymi są stosunkowo tanie i dostępne komputery stacjonarne oraz przenośne, dysponujące coraz większą mocą obliczeniową, globalna sieć informacyjna (Internet) a także szereg oprogramowania i dynamiczny rozwój telefonii cyfrowej. Rewolucję informacyjną zapoczątkowało stworzenie pierwszego komputera w połowie XX wieku. Dzięki coraz większemu zaawansowaniu technologicznemu oraz pojawieniu się nowoczesnego oprogramowania komputer zyskał wiele użytecznych funkcji. Wkrótce komputerowi zaczęły towarzyszyć różnego rodzaju nowinki techniczne, jak np. pamięć masowa. Z biegiem czasu urządzenie to stawało się coraz bardziej poręczne i popularne. Na początku lat 80tych XX wieku na rynek wprowadzono komputer osobisty (PC), który wkrótce zagościł prawie we wszystkich domach. Zmiany w kierunku upowszechnienia komputerów Goban-Klas T., Społeczeństwo informacyjne. Szanse, zagrożenia, wyzwania. Wydawnictwo Fundacji Postępu i Telekomunikacji, Kraków 1999, s. 34. Witkowska M., Cholawo-Sosnowska K. (red.), Społeczeństwo informacyjne. Istota, rozwój, wyzwania, Wyd. AiP, Warszawa 2006, s

79 zachodzą nadal, o czym świadczy obecność na rynku coraz mniejszych, tańszych i bardziej funkcjonalnych laptopówi palmtopów. Wiele funkcji komputera przejęły też popularne telefony komórkowe. Mówiąc o technologii informacyjnej nie sposób nie wspomnieć o kolejnym przełomowym wynalazku jakim jest Internet. Globalna sieć komputerowa ma militarny rodowód. Wywodzi się z systemu stworzonego na potrzeby amerykańskich sił zbrojnych na przełomie lata 60 i 70 XX wieku. Wkrótce podobne sieci pojawiły się w amerykańskich uniwersytetach, centrach badawczo-naukowych a nawet większych firmach. W 1983 roku wyodrębniono sieć militarną oraz cywilną, która zyskała nazwę Internet. Źródłosłów tego pojęcia pochodzi z języka angielskiego i stanowi zbitkę pojęciową słów: international oraz net, co można przetłumaczyć na język polski jako międzynarodową sieć. 63 W wirtualnej przestrzeni jaką tworzy Internet występuje wiele narzędzi komunikacyjnych, takich jak: 64 sieć WWW; poczta elektroniczna; listy dyskusyjne; protokół przesyłania plików. 2. ORGANIZACJA WIRTUALNA PRZEDSIĘBIORSTWEM PRZYSZŁOŚCI 2.1. ISTOTA ORGANIZACJI WIRTUALNEJ Organizacja wirtualna jest stosunkowo nowym terminem. Został on wprowadzony przez W. Davidowa i M. Malone a w 1992 roku a rok później spopularyzowany przez J. Byrne a. 65 Podobnie jak wirtualność czy społeczeństwo informacyjne jest pojęciem wieloznacznym i trudno je sprecyzować Brzozowski M., Organizacja wirtualna, PWE, Warszawa 2010, s Ibidem, s. 18. Goban Klas T., Media i komunikowanie masowe. Teorie i analizy prasy, radia, telewizji i Internetu, PWN, Warszawa Kraków 1999, s

80 W ujęciu procesowym koncentrującym się na zachowaniach i działaniach, przedsiębiorstwo wirtualne to nowoczesny model organizacji transformujący wiedzę w procesy wytwarzające wartość dodaną w przestrzeni rynkowej. 66 Organizacja wirtualna jest firmą prowadzącą działalność w sieciach komputerowych (Internet) lub która oprócz funkcjonowania na tradycyjnym rynku działa także na rynku wirtualnym. 67 Częściej jednak organizacja wirtualna definiowana jest w ujęciu strukturalnym, skupiającym uwagę na jej elementach składowych, ich właściwościach oraz zachodzących między nimi relacjach. Pojęcie to należy rozumieć jako układ elementów tworzących strukturę o charakterze zadaniowym zorientowanym na określone cele. Jest tworzona na zasadzie dobrowolności przez organizacje wchodzące ze sobą w różnego typu związki dla osiągnięcia celu, który ma przynieść większe korzyści niż gdyby samodzielnie działały w tradycyjny sposób. Zyskują tym samym przewagę konkurencyjną. 68 Wyróżnia się także ujęcie szerokie i wąskie. Wąsko pojmowana organizacja wirtualna (organizacja wirtualna pierwszego stopnia) jest zdecentralizowaną, składającą się z wielu rozrzuconych geograficznie jednostek strukturą działającą dla wspólnego celu przy wykorzystaniu technologii informacyjnej. Fizycznie nie istnieje ona jako całość, ponieważ połączenia pomiędzy poszczególnymi jednostkami mają wyłącznie charakter wirtualny. Struktura organizacyjna jest płaska, przez co jednostki zyskują dużą autonomię względem centrali. W szerokim wymiarze organizacją wirtualną (drugiego stopnia) nazywamy organizację niemającą fizycznego wymiaru, istniejąca tylko formalnie, łączącą różne podmioty we wspólnym dążeniu do osiągnięcia określonego celu gospodarczego. Jest to jedyne spoiwo łączące poszczególne elementy, dlatego zakończenie przyjętego zadania może prowadzić do automatycznego zniknięcia organizacji wirtualnej z rynku Perechuda K. (red.), Zarządzanie przedsiębiorstwem przyszłości. Koncepcje, model, metody, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa 2002, s. 47. Olejczyk K., Organizacja wirtualna. Wykorzystanie Internetu, w nowoczesne zarządzanie przedsiębiorstwem, V Konferencja Naukowa, Politechnika Zielonogórska, Zielona Góra 2000, s. 36. Perechuda K., Organizacja wirtualna, Ossolineum, Wrocław 1997, s. 51. Brzozowski M., Organizacja wirtualna, PWE, Warszawa 2010, s

81 2.2. TELEPRACA Wraz z rozwojem sieci teleinformatycznej i jej coraz większą ingerencją w życie społeczeństwa trudne do odróżnienia stało się czasu pracy i czasu wolnego. Ponadto, szybki przesył dużej ilości informacji umożliwił pracę za pośrednictwem sieci bez konieczności fizycznej obecności w miejscu pracy. Tak pojawiła się nowa forma pracy biurowej zwana telepracą. Oznacza ona wykonywanie pracy w biurze lub nawet w domu, odległym od biura firmowego, przy maksymalnym wykorzystaniu telekomunikacji komputerowej. Pracownik nie musi udawać się do swojego stanowiska pracy ponieważ to ono w wirtualny sposób zostaje przeniesione do jego miejsca pobytu. 70 Rozróżnia się trzy podstawowe rodzaje telepracy: 71 telepracę domową, w której zleceniobiorca pracuje w domu zamiast dojeżdżać do biura praco- lub zleceniodawcy; teleprace mobilną personel zarządzający, specjaliści lub serwisanci dzięki technologii informacyjnej większość czasu spędzają w siedzibie klienta lub kooperanta; teleprace w tzw. biurach satelickich, które z kolei dzielą się na: telecentra miejsca stanowiące własność biura do których jego pracownicy przychodzą regularnie do pracy, ponieważ mieszkają bliżej telecentrum niż centrali; oraz telechatki zapewniające obywatelom lokalnych społeczności dostęp do zaawansowanych technologii, podnoszenie kwalifikacji i kontakty społeczne, niedostępne dla pracujących w domu. Telepraca stała się popularną formą zatrudnienia w Stanach Zjednoczonych. Również W Europie zyskuje coraz więcej zwolenników. Przodują kraje Skandynawii: Finlandia (17% zatrudnionych) i Szwecja (15% zatrudnionych) Witkowska M., Cholawo-Sosnowska K. (red.), Społeczeństwo informacyjne. Istota, rozwój, wyzwania, Wyd. AiP, Warszawa 2006, s Brzozowski M., Organizacja wirtualna, PWE, Warszawa 2010, s Ibidem, s

82 2.3. BIZNES W SIECI: E - USŁUGI Oprócz ułatwienia przesyłu informacji oraz nawiązywania kontaktów społecznych Internet dał też nowe możliwości dla biznesu. Dzięki niemu firmy zyskały łatwiejszy dostęp do rynków, dystrybucji i reklamy, tym samym zwiększając swoją konkurencyjność i innowacyjność. Na dostępie do Internetu skorzystali także konsumenci, oszczędzając swój cenny czas i wysiłek na dokonywanie zakupów. Globalna sieć rozszerzyła też dostęp klienta do bogatszego asortymentu. 73 Powstał w ten sposób nowy segment zwany gospodarką elektroniczną obejmującą szereg usług takich jak: elektroniczna bankowość (ang. e-banking), elektroniczne przedsiębiorstwa (ang. e-enterprise), elektroniczna wymiana danych między przedsiębiorstwami (ang. e-commerce), elektroniczna gospodarka (ang. e-economy) oraz elektroniczna administracja (ang. e-government). Biznes elektroniczny może być realizowany w różnych relacjach: 74 biznes biznes (B2B); biznes konsument (B2C); administracja obywatel (G2C); biznes - administracja (B2G); konsument konsument (C2C); biznes pracownik (B2E). Pozytywne cechy e-usług mogą jednocześnie być postrzegane jako ich wady. Zależy to od umiejętności i swego rodzaju dojrzałości do posługiwania się mediami. Szybki przepływ informacji, danych i transfery pieniężne znacznie ułatwiają życie codzienne jednakże istnieje ryzyko utraty kontroli nad tym procesem, w skutek czego poufność danych i anonimowość użytkowników zostają zatracone. Postęp technologiczny i zmiany jakie zaszły stylu życia sprawiają jednak, że korzystanie z e usług staje się dla konsumenta koniecznością, a prowadzenie e biznesu przez przedsiębiorcę decyduje o jego pozycji na rynku Witkowska M., Cholawo-Sosnowska K., op. cit, s Ibidem, s Bielecki W. T., Informatyzacja zarządzania, PWE, Warszawa 2001, s

83 Mając na uwadze zmiany w społeczeństwie i gospodarce pod wpływem Internetu, telefonii cyfrowej i innych mediów coraz częściej mówi się o nowej ekonomii. Jest proces globalny. W krajach zaawansowanych zachodzi on dużo szybciej niż w krajach rozwijających się, jednakże wszyscy mający dostęp do tych technologii stają się częścią społeczeństwa informacyjnego. Pracownikom technologia informacyjna daje możliwość efektywniejszej pracy w dogodnym dla siebie czasie i miejscu. Przedsiębiorcy zaś tworząc organizacje wirtualne bazujące na wykorzystaniu globalnej sieci do zarządzania personelem, kontaktów z kontrahentami a także reklamy i promocji zyskują przewagę konkurencyjną. BIBLIOGRAFIA BIELECKI W. T., Informatyzacja zarządzania, PWE, Warszawa BRZOZOWSKI M., Organizacja wirtualna, PWE, Warszawa GOBAN KLAS T., Społeczeństwo informacyjne. Szanse, zagrożenia, wyzwania. Wydawnictwo Fundacji Postępu i Telekomunikacji, Kraków GOBAN KLAS T., Media i komunikowanie masowe. Teorie i analizy prasy, radia, telewizji i Internetu, PWN, Warszawa Kraków OLEJCZYK K., Organizacja wirtualna. Wykorzystanie Internetu, w nowoczesne zarządzanie przedsiębiorstwem, V Konferencja Naukowa, Politechnika Zielonogórska, Zielona Góra PERECHUDA K., Organizacja wirtualna, Ossolineum, Wrocław PERECHUDA K. (red.), Zarządzanie przedsiębiorstwem przyszłości. Koncepcje, model, metody, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa WITKOWSKA M., CHOLAWO-SOSNOWSKA K. (red.), Społeczeństwo informacyjne. Istota, rozwój, wyzwania, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa

84 VIRTUAL ORGANIZATION AS A WAY TO BUSINESS IN THE INFORMATION SOCIETY The information society is a new stage in human development. The basic tools in the creation of this structure are the computers and the Internet. The availability of the technology has a significant impact on society and the economy. An example of a new model of company organization, acting on the basis of an information network is a virtual organization. Increasingly popular phenomenon is also becoming a teleworking. Virtual organization helps to achieve a common goal by several entrepreneurs. Telecommuting is the convenience for both the employer and employee. To meet the expectations of modern society offer a range of business services over the Internet. Creates a new economy of a global nature. 84

85 Monika NOWICKA * Zamówienia publiczne, finanse publiczne, społeczeństwo informacyjne. NARZĘDZIA ELEKTRONICZNE W PROCESIE UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Zamówienia publiczne stanowią istotny element finansów publicznych dotyczący wydatkowania środków publicznych. Są sposobem, dzięki któremu odbywa się to racjonalnie i efektywnie przy zachowaniu uczciwej konkurencji. Zamówienia publiczne stanowią coraz większą część gospodarki Polski, co szczególnie można odnotować po akcesji do Unii Europejskiej. W roku 1998 wartość rynku zamówień publicznych wynosiła 17,5 mld zł, w roku, w 2005 roku 68,1 mld zł, a w 2009 roku 126,7 mld zł co stanowiło 9,4% PKB 76. Wzrastające wielkość rynku zamówień publicznych, a w rezultacie jego znaczenie w gospodarce może wpływać m.in. na realizację celów polityk unijnych w zakresie informatyzacji administracji publicznej. W artykule przedstawione zostaną elektroniczne rozwiązania w zakresie zamówień publicznych w Unii Europejskiej i Polsce oraz analiza elektronicznego systemu zamówień publicznych w Polsce. 1. POJĘCIE ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Istnieje silny związek systemu zamówień publicznych z finansami publicznymi. Zgodnie z art. 3 Ustawy o finansach publicznych z dn. 27 sierpnia 2009 finanse publiczne obejmują procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowaniem. 77 Ustawą objęte są jednostki sektora finansów publicznych oraz podmioty wykorzystujące lub dysponujące środkami publicznymi. 78 Racjonalność i maksymalna efektywność oraz przejrzystość wydawania środków publicznych jest możliwa m.in. dzięki zamówieniom publicznym. Zamówienia publiczne są to odpłatne umowy zawierane między zamawiającym a wykonawcą, których przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane 79. * Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Studenckie Koło Naukowe Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych TIAL, praca pod kierunkiem dr. Tomasza Dorożyńskiego. 76 Sprawozdanie z funkcjonowania systemu zamówień publicznych w 2009 roku, Urząd Zamówień publicznych, Warszawa 2010, s Ustawa o finansach publicznych z dn. 27 sierpnia 2009, Dz. U. nr 157, poz. 1240, art Ustawa o finansach publicznych.., op. cit., art Ustawa Prawo zamówień publicznych z dn. 29 stycznia 2004 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr

86 Uczestników postępowania można podzielić na dwie grupy: zamawiających i wykonawców. Po stronie zamawiających znajdują się podmioty, na których leży obowiązek stosowania przepisów zawartych w ustawie Prawo zamówień publicznych w procesie wydatkowania środków publicznych i dzieli się je na cztery podstawowe grupy 80 : podmioty państwowe, osoby prawa publicznego, podmioty, których ponad 50% wartości udzielanego przez nie zamówienia jest finansowane ze środków publicznych oraz podmioty prowadzące działalność użyteczności publicznej. Wykonawcami są podmioty, które ubiegają się o udzielenie zamówienia publicznego, złożyły ofertę lub zawarły umowę w sprawie zamówienia publicznego. Jeśli jest to wymagane to wykonawcy muszą posiadać uprawnienia do wykonywania danej czynności. 81 Udzielenie zamówienia publicznego nie ma jednorodnej formy. Ustawa przewiduje szereg trybów, spośród których zamawiający dobiera odpowiedni do danego zamówienia. Wyróżnia się osiem trybów udzielania zamówień, które dzielimy na podstawowe (przetarg nieograniczony i przetarg ograniczony) i pozostałe (negocjacje z ogłoszeniem, dialog konkurencyjny, negocjacje bez ogłoszenia, zamówienie z wolnej ręki, zapytanie o cenę i licytacja elektroniczna) 2. ELEKTRONICZNE ROZWIĄZANIA W SYSTEMIE ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI Jednym z ważniejszych czynników wpływających na zwiększenie wartości rynku zamówień publicznych oraz jego innowacyjności i przejrzystości jest wykorzystanie narzędzi elektronicznych w procesie udzielania zamówień publicznych. W Komunikacie Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: i2010 Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu zatrudnienia COM (2006) 229 z 2005 roku jako wyzwanie traktuje się sprawienie, aby usługi publiczne, w tym zamówienia publiczne, stały się poz. 1655, z 2008 r. Nr 171, poz. 1058, Nr 220, poz i Nr 227, poz oraz z 2009 r. Nr 19, poz. 101, Nr 65, poz. 545, Nr 91, poz. 742, Nr 157, poz. 1241, Nr 206, poz. 1591, Nr 219, poz. 706 i Nr 223, poz. 1778), art. 2, pkt 13. Herc G., Komorowski E., Szustakiewicz P., Zamówienia publiczne w Polsce studium prawne, wyd. Difin, Warszawa 2005, s Zalewski H., Prawo zamówień publicznych w polskim systemie zamówień publicznych, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz-Gdańsk 2005, s

87 lepszymi, bardziej dostępnymi i mniej kosztownymi. 82 Większa konkurencyjność i wydajność na rynku zamówień publicznych może wpływać na całą gospodarkę Unii Europejskiej i mieć istotne znaczenie w osiąganiu celów strategii lizbońskiej. Ponadto informatyzacja zamówień publicznych odgrywa ważną rolę w podnoszeniu innowacyjności, a co za tym idzie, konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw. 83 W Unii Europejskiej wykonawcy mogą korzystać z portali, którymi między innymi są SIMAP i TED (Tenders Electronic Daily) 84. SIMAP czyli System Informacyjny Komisji Europejskiej dotyczący zamówień publicznych na rynku wewnętrznym jest stroną internetową zapewniająca dostęp do najważniejszych informacji o zamówieniach publicznych w Europie. Ogłoszenia dotyczące przetargów można znaleźć w Suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej, który jest dostępny na stronie internetowej TED. W jej ramach możliwe jest wyszukiwanie ofert i składanie dokumentów w przetargach ogłaszanych w całej Unii Europejskiej. 85 Opublikowanie zamówienia publicznego w Suplemencie do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej jest możliwe dzięki wykorzystaniu narzędzia internetowego jakim jest enotices. Są to elektroniczne formularze ułatwiające i przyspieszające przygotowanie zawiadomień o zamówieniach publicznych. Ten bezpłatny serwis pomaga wyeliminować ewentualne błędy oraz zachować zgodność z dyrektywami Unii Europejskiej dotyczącymi procedur zamówień publicznych. 86 Kolejnym narzędziem jest esenders - usługa dająca możliwość bezpośredniego składania zawiadomień o zamówieniach publicznych organizacji upoważnionych do Urzędu Publikacji w formacie XML Komunikat Komisji do Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: i2010 Europejskie społeczeństwo informacyjne na rzecz wzrostu zatrudnienia, Bruksela Ministerstwo Gospodarki we współpracy z Urzędem Zamówień Publicznych, Nowe podejście do zamówień publicznych. Zamówienia publiczne a małe i średnie przedsiębiorstwa, innowacje i zrównoważony rozwój, Warszawa 2008, s. 11. red. Ulijasz B., Nowe podejście do zamówień publicznych, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2010, s

88 Poniższy schemat obrazuje system informacyjny europejskich zamówień publicznych: Rysunek 1. System informacyjny europejskich zamówień publicznych Źródło: W Polsce Urząd Zamówień Publicznych uruchomił Elektroniczny Urząd Podawczy (EUP) wraz z Elektroniczną Skrzynką Podawczą (ESP) - "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania informacji w formie elektronicznej do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnej sieci teleinformatycznej" 88 Aktualnie na stronie EUP dostępne są m.in. formularze: korespondencja bezpośrednia, korespondencja dotycząca spraw odwoławczych, odpowiedź urzędnika, odwołanie, potwierdzenie odbioru dokumentu, przystąpienie do postępowania odwoławczego i złożenie sprawy do urzędu 89. Dostępne są również różnego rodzaju portale internetowe, gdzie można znaleźć informacje o przetargach jednak bez możliwości pobierania dokumentów. Służą jako wyszukiwarki ofert i mają charakter informacyjny https://esp.uzp.gov.pl/eup/php/index.php?_mod=formmod&_op=listplain, red. Ulijasz B., Nowe podejście op. cit. s

Przewodnik Szybki start

Przewodnik Szybki start Przewodnik Szybki start Program Microsoft Visio 2013 wygląda inaczej niż wcześniejsze wersje, dlatego przygotowaliśmy ten przewodnik, aby skrócić czas nauki jego obsługi. Zaktualizowane szablony Szablony

Bardziej szczegółowo

O Firmie ProLogisticaSoft

O Firmie ProLogisticaSoft Prologistica.pl Prologistica.pl O Firmie ProLogisticaSoft ProLogisticaSoft, jest młodą prężną firmą, zajmującą się tworzeniem, sprzedażą i wdrażaniem systemów informatycznych wspomagających zarządzanie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Streszczenie. Czas realizacji. Podstawa programowa

SCENARIUSZ LEKCJI. Streszczenie. Czas realizacji. Podstawa programowa SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Excel dla administracji publicznej

Excel dla administracji publicznej Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: Excel dla administracji publicznej warsztaty komputerowe Ekspert: Arkadiusz Albiniak Kurs Microsoft Excel dla administracji

Bardziej szczegółowo

Jak korzystać z Excela?

Jak korzystać z Excela? 1 Jak korzystać z Excela? 1. Dane liczbowe, wprowadzone (zaimportowane) do arkusza kalkulacyjnego w Excelu mogą przyjmować różne kategorie, np. ogólne, liczbowe, walutowe, księgowe, naukowe, itd. Jeśli

Bardziej szczegółowo

MS Excel od podstaw do analiz biznesowych

MS Excel od podstaw do analiz biznesowych MS Excel od podstaw do analiz biznesowych Terminy szkolenia 21-23 październik 2015r., Wrocław - Hotel Mercure**** Opis MS Excel stał się narzędziem praktycznie niezbędnym w dzisiejszym środowisku biznesowym.

Bardziej szczegółowo

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl .firma Dostarczamy profesjonalne usługi oparte o nowoczesne technologie internetowe Na wstępie Wszystko dla naszych Klientów Jesteśmy świadomi, że strona internetowa to niezastąpione źródło informacji,

Bardziej szczegółowo

MS Excel od podstaw do analiz biznesowych

MS Excel od podstaw do analiz biznesowych MS Excel od podstaw do analiz biznesowych Opis MS Excel stał się narzędziem praktycznie niezbędnym w dzisiejszym środowisku biznesowym. Potrzeba przygotowywania raportów, zestawień, wyliczeń znalazła swoją

Bardziej szczegółowo

SmartBox. Nowy wymiar promocji

SmartBox. Nowy wymiar promocji Nowy wymiar promocji Rozszerzona komunikacja Czym jest SmartBox? SmartBox to pakiet trzech uzupełniających się kanałów promocji. To nasz oryginalny, autorski pomysł na połączenie: aplikacji mobilnych na

Bardziej szczegółowo

BUDŻETOWANIE W EXCELU. Tom XI NPV WSP.KORELACJI ROZKŁ.EXP JEŻELI COS KOMÓRKA VBA DNI.ROBOCZE ILOCZYN LOG SUMA CZY.LICZBA

BUDŻETOWANIE W EXCELU. Tom XI NPV WSP.KORELACJI ROZKŁ.EXP JEŻELI COS KOMÓRKA VBA DNI.ROBOCZE ILOCZYN LOG SUMA CZY.LICZBA z a a w a n s o w a n y BUDŻETOWANIE W EXCELU VBA NPV WSP.KORELACJI ROZKŁ.EXP KOMÓRKA CZY.LICZBA JEŻELI COS DNI.ROBOCZE ILOCZYN LOG SUMA Tom XI Budżetowanie w Excelu Malina Cierzniewska-Skweres Jakub Kudliński

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Dział Zagadnienia Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Arkusz kalkulacyjny (Microsoft Excel i OpenOffice) Uruchomienie

Bardziej szczegółowo

LOGOAREAS.COM OFERTA - INTERNET. www.logoareas.pl

LOGOAREAS.COM OFERTA - INTERNET. www.logoareas.pl OFERTA - INTERNET 03-2013 NASZE KOMPETENCJE Przestrzeń naszego działania zmienia się codziennie, tak jak zmienia się rzeczywistość w której żyjemy. Charakter naszej pracy wymusza na nas myślenie kategoriami

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników ankiety

Analiza wyników ankiety Analiza wyników ankiety przeprowadzonej wśród uczniów i nauczycieli Zespołu Szkół w Baniosze W pierwszej połowie listopada 2015 roku wśród uczniów i nauczycieli Zespołu Szkół w Baniosze została przeprowadzona

Bardziej szczegółowo

Analiza zależności liniowych

Analiza zależności liniowych Narzędzie do ustalenia, które zmienne są ważne dla Inwestora Analiza zależności liniowych Identyfikuje siłę i kierunek powiązania pomiędzy zmiennymi Umożliwia wybór zmiennych wpływających na giełdę Ustala

Bardziej szczegółowo

World Wide Web? rkijanka

World Wide Web? rkijanka World Wide Web? rkijanka World Wide Web? globalny, interaktywny, dynamiczny, wieloplatformowy, rozproszony, graficzny, hipertekstowy - system informacyjny, działający na bazie Internetu. 1.Sieć WWW jest

Bardziej szczegółowo

Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity

Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity Inwestycje w technologie IT 1 muszą podlegać takim samym regułom oceny, jak wszystkie inne: muszą mieć ekonomiczne uzasadnienie. Stanowią one koszty i jako takie

Bardziej szczegółowo

Firmowe media społecznościowe dla pracowników

Firmowe media społecznościowe dla pracowników Firmowe media społecznościowe dla pracowników Raport z badania Maciej Dymalski, Szymon Góralski Wrocław, 2012 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Warsztaty prowadzone są w oparciu o oficjalne wytyczne firmy Microsoft i pokrywają się z wymaganiami

Warsztaty prowadzone są w oparciu o oficjalne wytyczne firmy Microsoft i pokrywają się z wymaganiami Microsoft Excel 2013 Warsztaty prowadzone są w oparciu o oficjalne wytyczne firmy Microsoft i pokrywają się z wymaganiami egzaminu 77-420 Microsoft Office Specialist: Excel 2013. Każdy słuchacz otrzymuje

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Dopasowywanie czasu dla poszczególnych zasobów

Dopasowywanie czasu dla poszczególnych zasobów Dopasowywanie czasu dla poszczególnych zasobów Narzędzia Zmień czas pracy W polu dla kalendarza wybieramy zasób dla którego chcemy zmienić czas pracy, np. wpisać urlop albo zmienić godziny pracy itp. Dalej

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH

LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI INSTYTUT INFORMATYKI I ELEKTROTECHNIKI ZAKŁAD INŻYNIERII KOMPUTEROWEJ Przygotował: dr inż. Janusz Jabłoński LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH Jeżeli nie jest potrzebna

Bardziej szczegółowo

Dzieci aktywne online. Urodzeni z myszką w ręku Często online, rzadziej offline Treści poszukiwane

Dzieci aktywne online. Urodzeni z myszką w ręku Często online, rzadziej offline Treści poszukiwane Dzieci aktywne online Urodzeni z myszką w ręku Często online, rzadziej offline Treści poszukiwane październik 2007 Raport Dzieci aktywne online został opracowany na potrzeby I Międzynarodowej Konferencji

Bardziej szczegółowo

Sposoby wyszukiwania multimedialnych zasobów w Internecie

Sposoby wyszukiwania multimedialnych zasobów w Internecie Sposoby wyszukiwania multimedialnych zasobów w Internecie Lidia Derfert-Wolf Biblioteka Główna Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy e-mail: lidka@utp.edu.pl III seminarium z cyklu INFOBROKER:

Bardziej szczegółowo

instytucji edukacyjnych

instytucji edukacyjnych Turnieje z wykorzystaniem elektronicznych symulatorów dla WINDOWS i ANDROID jako marketingowe narzędzia instytucji edukacyjnych Michel Muszynski Management Business Applied Francja Wprowadzenie Reklamowanie

Bardziej szczegółowo

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Agencja Public Relations ComPress zrealizowała badanie mające na celu poznanie opinii dziennikarzy zajmujących się nowymi technologiami na temat preferowanych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Do Czytelnika... 7

SPIS TREŚCI. Do Czytelnika... 7 SPIS TREŚCI Do Czytelnika.................................................. 7 Rozdział I. Wprowadzenie do analizy statystycznej.............. 11 1.1. Informacje ogólne..........................................

Bardziej szczegółowo

Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych

Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych dr Piotr Sulewski POMORSKA AKADEMIA PEDAGOGICZNA W SŁUPSKU KATEDRA INFORMATYKI I STATYSTYKI Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych Wprowadzenie Obecnie bardzo

Bardziej szczegółowo

Sposoby prezentacji problemów w statystyce

Sposoby prezentacji problemów w statystyce S t r o n a 1 Dr Anna Rybak Instytut Informatyki Uniwersytet w Białymstoku Sposoby prezentacji problemów w statystyce Wprowadzenie W artykule zostaną zaprezentowane podstawowe zagadnienia z zakresu statystyki

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: O czym mówią współczynniki funkcji liniowej? - wykorzystanie arkusza kalkulacyjnego na lekcjach matematyki

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: O czym mówią współczynniki funkcji liniowej? - wykorzystanie arkusza kalkulacyjnego na lekcjach matematyki SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY w RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE i OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

TP1 - TABELE PRZESTAWNE od A do Z

TP1 - TABELE PRZESTAWNE od A do Z TP1 - TABELE PRZESTAWNE od A do Z Program szkolenia 1. Tabele programu Excel 1.1. Wstawianie tabeli 1.2. Style tabeli 1.3. Właściwości tabeli 1.4. Narzędzia tabel 1.4.1. Usuń duplikaty 1.4.2. Konwertuj

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w pracy Raport z badania sierpień 2013 r. O badaniu Media społecznościowe powoli zmieniają organizacje. Nie dzieje się to tak szybko, jak się spodziewano kilka lat

Bardziej szczegółowo

Platforma Content Marketingowa. Buduj oglądalność i pozyskuj wartościowe prospekty biznesowe. Dla szybszego rozwoju Twojego biznesu

Platforma Content Marketingowa. Buduj oglądalność i pozyskuj wartościowe prospekty biznesowe. Dla szybszego rozwoju Twojego biznesu Platforma Content Marketingowa Buduj oglądalność i pozyskuj wartościowe prospekty biznesowe Dla szybszego rozwoju Twojego biznesu Dlaczego Content Marketing? Główna różnica pomiędzy tradycyjnymi akcjami

Bardziej szczegółowo

Ekonometria. Regresja liniowa, współczynnik zmienności, współczynnik korelacji liniowej, współczynnik korelacji wielorakiej

Ekonometria. Regresja liniowa, współczynnik zmienności, współczynnik korelacji liniowej, współczynnik korelacji wielorakiej Regresja liniowa, współczynnik zmienności, współczynnik korelacji liniowej, współczynnik korelacji wielorakiej Paweł Cibis pawel@cibis.pl 23 lutego 2007 1 Regresja liniowa 2 wzory funkcje 3 Korelacja liniowa

Bardziej szczegółowo

Microsoft Excel 2003 profesjonalna analiza i raportowanie oraz prezentacja danych

Microsoft Excel 2003 profesjonalna analiza i raportowanie oraz prezentacja danych Microsoft Excel 2003 profesjonalna analiza i raportowanie oraz prezentacja danych Projekt: Wdrożenie strategii szkoleniowej prowadzony przez KancelarięPrezesa Rady Ministrów Projekt współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

Przewodnik dla każdego po: Dla każdego coś miłego Microsoft Excel 2010

Przewodnik dla każdego po: Dla każdego coś miłego Microsoft Excel 2010 Przewodnik dla każdego po: Dla każdego coś miłego Microsoft Excel 2010 Czym jest Excel 2010 Excel jest programem umożliwiającym tworzenie tabel, a także obliczanie i analizowanie danych. Należy do typu

Bardziej szczegółowo

Rynek farb dekoracyjnych w Polsce 2015. Prognozy rozwoju na lata 2015-2021

Rynek farb dekoracyjnych w Polsce 2015. Prognozy rozwoju na lata 2015-2021 2 Język: polski, angielski Data publikacji: grudzień 2015 Format: pdf Cena od: 1700 Możesz mieć wpływ na zawartość tego produktu. Podziel się opinią! Sprawdź w raporcie Jak często polscy konsumenci zmieniają

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Wstęp 2. Rejestracja 3. Logowanie 4. Moje konto 5. Program poleconych 6. Narzędzia Wydawcy 7. Zakończenie

Spis treści. 1. Wstęp 2. Rejestracja 3. Logowanie 4. Moje konto 5. Program poleconych 6. Narzędzia Wydawcy 7. Zakończenie 1. Wstęp 2. Rejestracja 3. Logowanie 4. Moje konto 5. Program poleconych 6. Narzędzia Wydawcy 7. Zakończenie Spis treści 1. Wstęp Adlove to nowoczesna i bezpłatna usługa skracania adresów URL. Możesz zarabiać

Bardziej szczegółowo

Wirtualne Biuro. Nowoczesne technologie w budowaniu relacji z mediami. Prosta i skuteczna komunikacja www.newslink.pl. Dystrybutor systemu:

Wirtualne Biuro. Nowoczesne technologie w budowaniu relacji z mediami. Prosta i skuteczna komunikacja www.newslink.pl. Dystrybutor systemu: Dystrybutor systemu: ul. Siemieńskiego 20, lok. 38 35-234 Rzeszów tel.: +48 692 079 870 fax.: +48 22 244 22 46 e-mail: www.altimedia.pl Nowoczesne technologie w budowaniu relacji z mediami Wirtualne Biuro

Bardziej szczegółowo

OPCJA KOMPLEKSOWE USŁUGI INTERNETOWE

OPCJA KOMPLEKSOWE USŁUGI INTERNETOWE Warszawa, sierpień 2010 r. KLIKNIJ, ABY EDYTOWAĆ STYL OPCJA KOMPLEKSOWE USŁUGI INTERNETOWE O nas Świadczymy kompleksowe usługi informatyczne od 1991 r. Pracowaliśmy dla niemal 400 Klientów. W tym czasie:

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych

Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych Innowacyjny na skalę światową system kart rabatowych Każdy ma prawo do rabatu Prowadzenie biznesu bez reklamy jest jak puszczanie oka do dziewczyny po ciemku. Prowadzenie biznesu bez reklamy jest jak puszczanie

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Ciechanowie INFORMATYKA

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Ciechanowie INFORMATYKA Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Ciechanowie INFORMATYKA Zapotrzebowanie na informatyków rośnie szybciej niż liczba absolwentów IT jest jedną z najszybciej rozwijających się branż w Polsce. Perspektywy

Bardziej szczegółowo

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2 kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2 Kierunek Turystyka i Rekreacja Poziom kształcenia II stopień Rok/Semestr 1/2 Typ przedmiotu (obowiązkowy/fakultatywny) obowiązkowy y/ ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Stosunkimiedzynarodowe.pl

Stosunkimiedzynarodowe.pl AGENCJA INTERAKTYWNA NETTURBINA.PL Stosunkimiedzynarodowe.pl Case study Aleksander Ślązak 2011-05-04 Opis budowy portalu stosunkimiedzynarodowe.pl. Najważniejsze funkcje. Cele projektu Całkowita przebudowa

Bardziej szczegółowo

MS EXCEL KURS DLA ZAAWANSOWANYCH Z WYKORZYSTANIEM VBA

MS EXCEL KURS DLA ZAAWANSOWANYCH Z WYKORZYSTANIEM VBA COGNITY Praktyczne Skuteczne Szkolenia i Konsultacje tel. 12 421 87 54 biuro@cognity.pl www.cognity.pl MS EXCEL KURS DLA ZAAWANSOWANYCH Z WYKORZYSTANIEM VBA C O G N I T Y SZKOLENIE MS EXCEL KURS ZAAWANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Funkcje systemu infokadra

Funkcje systemu infokadra System Informacji Zarządczej - infokadra jest rozwiązaniem skierowanym dla kadry zarządzającej w obszarze administracji publicznej. Jest przyjaznym i łatwym w użyciu narzędziem analityczno-raportowym,

Bardziej szczegółowo

OLIMPIADA INFORMATYCZNA 2010 ROK ETAP SZKOLNY

OLIMPIADA INFORMATYCZNA 2010 ROK ETAP SZKOLNY KOD UCZNIA OLIMPIADA INFORMATYCZNA 2010 ROK ETAP SZKOLNY * Postaw znak x w okienku obok właściwej odpowiedzi. 1. Przybornik w programie Paint to element programu, w którym znajdują się: kolory przyciski

Bardziej szczegółowo

Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych

Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych Warszawa, 14 września 2010 r. Informacja prasowa IAB Polska Rola internetu w zakupach artykułów spożywczych Wyniki badania przeprowadzonego dla IAB przez PBI wskazują, że internauci aktywnie interesują

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Rok akademicki: 2013/2014 Kod: HKL-1-204-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Humanistyczny Kierunek: Kulturoznawstwo Specjalność: - Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Język wykładowy:

Bardziej szczegółowo

TOPWEB SPSall Budowanie portalu intranetowego

TOPWEB SPSall Budowanie portalu intranetowego TOPWEB SPSall Budowanie portalu intranetowego Przeznaczenie szkolenia Szkolenie dla osób chcących: Profesjonalnie budować intranetowy portal w oparciu o aplikację Microsoft SharePoint 2013. Sprawnie posługiwać

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 Instytut Ekonomiczny Kierunek studiów: Ekonomia Kod kierunku: 04.9 Specjalność: Turystyka 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje

maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje maciaszczyk interaktywny wzbudzamy e-mocje Nie chcemy, żeby ludzie Cię zobaczyli. Chcemy, żeby Cię zapamiętali. Jak zbudujemy Twój wizerunek w Internecie? Kompleksowa oferta działań interactive obejmuje

Bardziej szczegółowo

Preferencje konsumentów rynku telekomunikacyjnego w latach 2009-2012

Preferencje konsumentów rynku telekomunikacyjnego w latach 2009-2012 Preferencje konsumentów rynku telekomunikacyjnego w latach 2009-2012 Warszawa, styczeń 2013 r. 1. Wstęp... 3 2. Telefonia stacjonarna... 4 2.1. Posiadanie telefonu stacjonarnego... 4 2.2. Średnie miesięczne

Bardziej szczegółowo

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek. Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.pl Zmiany liczby odbieranych umownych słów http://hmi.ucsd.edu/pdf/hmi_2009_consumerreport_dec9_2009.pdf

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie w chmurze

Przetwarzanie w chmurze Przetwarzanie w chmurze Opracował: Zb. Rudnicki 1 Chmura w Internecie 2 1 picasaweb.google.com - Fotografie w chmurze 3 Octave - podobny do Matlaba - także w chmurze (uproszczony) i dostępny w iphone 4

Bardziej szczegółowo

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach

Wydział Matematyki Stosowanej. Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej Politechniki Śląskiej w Gliwicach Wydział Matematyki Stosowanej jeden z 13 wydziałów Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Od kilkunastu lat główną siedzibą Wydziału oraz Instytutu

Bardziej szczegółowo

System do Analityki Biznesowej. Wspomagamy rozwój branży handlu detalicznego.

System do Analityki Biznesowej. Wspomagamy rozwój branży handlu detalicznego. System do Analityki Biznesowej Wspomagamy rozwój branży handlu detalicznego. 1 Znamy Twoje codzienne pytania Czy lepiej organizować promocje krótkoczy długoterminowe? Jakie produkty zalegają w magazynie?

Bardziej szczegółowo

MS Excel. Podstawowe wiadomości

MS Excel. Podstawowe wiadomości MS Excel Podstawowe wiadomości Do czego służy arkusz kalkulacyjny? Arkusz kalkulacyjny wykorzystywany jest tam gdzie wykonywana jest olbrzymia ilość żmudnych, powtarzających się według określonego schematu

Bardziej szczegółowo

3.1. Na dobry początek

3.1. Na dobry początek Klasa I 3.1. Na dobry początek Regulamin pracowni i przepisy BHP podczas pracy przy komputerze Wykorzystanie komputera we współczesnym świecie Zna regulamin pracowni i przestrzega go. Potrafi poprawnie

Bardziej szczegółowo

Przedstawmy się! Jesteśmy pewni, że połączenie wizji z umiejętnym i konsekwentnym realizowaniem wyznaczonych celów daje nam zawsze pozycję lidera.

Przedstawmy się! Jesteśmy pewni, że połączenie wizji z umiejętnym i konsekwentnym realizowaniem wyznaczonych celów daje nam zawsze pozycję lidera. Przedstawmy się! Jesteśmy energicznym i doświadczonym zespołem. Cenimy sobie przedewszystkim lojalność, efektywność i precyzję. Realizując potrzeby i cele naszych klientów nie stawiamy sobie żadnych barier.

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Na czym polega marketing w internecie? dr Marcin Szplit Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 24 paździenika 2012 r. Marketing: proces wymiany dóbr i wartości w celu

Bardziej szczegółowo

Internet PR w praktyce Urszula Kandefer Łukasz Zawadowski Internet + PR = Internet PR Znaczenie Internetu do kreowania wizerunku Internet podstawowe źródło informacji Wzrost znaczenia internetu rozwój

Bardziej szczegółowo

1 Wprowadzenie do koncepcji Microsoft Office BI 1 Zakres ksiąŝki 2 Cel ksiąŝki 3 Wprowadzenie do tematu 3 Zawartość rozdziałów 4

1 Wprowadzenie do koncepcji Microsoft Office BI 1 Zakres ksiąŝki 2 Cel ksiąŝki 3 Wprowadzenie do tematu 3 Zawartość rozdziałów 4 1 Wprowadzenie do koncepcji Microsoft Office BI 1 Zakres ksiąŝki 2 Cel ksiąŝki 3 Wprowadzenie do tematu 3 Zawartość rozdziałów 4 2 Tabele przestawne, wykresy przestawne i formatowanie warunkowe 11 Co to

Bardziej szczegółowo

EXCEL. Diagramy i wykresy w arkuszu lekcja numer 6. Instrukcja. dla Gimnazjum 36 - Ryszard Rogacz Strona 20

EXCEL. Diagramy i wykresy w arkuszu lekcja numer 6. Instrukcja. dla Gimnazjum 36 - Ryszard Rogacz Strona 20 Diagramy i wykresy w arkuszu lekcja numer 6 Tworzenie diagramów w arkuszu Excel nie jest sprawą skomplikowaną. Najbardziej czasochłonne jest przygotowanie danych. Utworzymy następujący diagram (wszystko

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu PowRek

Instrukcja obsługi programu PowRek Instrukcja obsługi programu PowRek środa, 21 grudnia 2011 Spis treści Przeznaczenie programu... 4 Prezentacja programu... 5 Okno główne programu... 5 Opis poszczególnych elementów ekranu... 5 Nowy projekt...

Bardziej szczegółowo

Kim jesteśmy, co oferujemy?

Kim jesteśmy, co oferujemy? Kim jesteśmy, co oferujemy? Dual system to firma zajmująca się szeroko rozumianą reklamą oraz marketingiem. Wykonujemy materiały reklamowe zarówno w klasycznej formie drukowanej (np.: wizytówki, ulotki,

Bardziej szczegółowo

Oferta szkoleniowa Yosi.pl 2012/2013

Oferta szkoleniowa Yosi.pl 2012/2013 Oferta szkoleniowa Yosi.pl 2012/2013 "Podróżnik nie posiadający wiedzy, jest jak ptak bez skrzydeł" Sa'Di, Gulistan (1258 rok) Szanowni Państwo, Yosi.pl to dynamicznie rozwijająca się firma z Krakowa.

Bardziej szczegółowo

KONSUMENT POLSKI A ZAKUPY W INTERNECIE. Wrzesień 2012

KONSUMENT POLSKI A ZAKUPY W INTERNECIE. Wrzesień 2012 KONSUMENT POLSKI A ZAKUPY W INTERNECIE Wrzesień 2012 POLACY CORAZ CHĘTNIEJ KUPUJĄ ONLINE Wyrastające jak grzyby po deszczu sklepy internetowe trafiły na dobry moment Polacy coraz chętniej kupują online,

Bardziej szczegółowo

Algebra I sprawozdanie z badania 2014-2015

Algebra I sprawozdanie z badania 2014-2015 MATEMATYKA Algebra I sprawozdanie z badania 2014-2015 IMIĘ I NAZWISKO Data urodzenia: 08/09/2000 ID: 5200154019 Klasa: 11 Niniejsze sprawozdanie zawiera informacje o wynikach zdobytych przez Państwa dziecko

Bardziej szczegółowo

BIBLIOGRAFIA W WORD 2007

BIBLIOGRAFIA W WORD 2007 BIBLIOGRAFIA W WORD 2007 Ćwiczenie 1 Tworzenie spisu literatury (bibliografii) Word pozwala utworzyć jedną listę główną ze źródłami (cytowanymi książkami czy artykułami), która będzie nam służyć w różnych

Bardziej szczegółowo

Polityka bezpieczeństwa.

Polityka bezpieczeństwa. Polityka bezpieczeństwa. Cookies Polityka dotycząca Ciasteczek Niniejsza Polityka dotycząca Ciasteczek odnosi się do wszystkich stron internetowych oraz aplikacji na urządzenia mobilne, odwiedzających

Bardziej szczegółowo

Poniżej pozwolimy sobie przedstawić argumenty przemawiające za tym, że warto zainwestować w reklamę w portalu budnet.pl

Poniżej pozwolimy sobie przedstawić argumenty przemawiające za tym, że warto zainwestować w reklamę w portalu budnet.pl Szanowni Państwo, Poniżej pozwolimy sobie przedstawić argumenty przemawiające za tym, że warto zainwestować w reklamę w portalu budnet.pl Portal budnet.pl jest tematycznym serwisem informacyjnym, skierowanym

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE WI-ET / IIT / ZTT. Instrukcja do zajęc laboratoryjnych nr 7 TECHNOLOGIE INFORMACYJNE

AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE WI-ET / IIT / ZTT. Instrukcja do zajęc laboratoryjnych nr 7 TECHNOLOGIE INFORMACYJNE AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE WI-ET / IIT / ZTT Instrukcja do zajęc laboratoryjnych nr 7 TECHNOLOGIE INFORMACYJNE I rok Kierunek Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Temat: Wprowadzenie do arkusza kalkulacyjnego

Bardziej szczegółowo

Jerzy Berdychowski. Informatyka. w turystyce i rekreacji. Materiały do zajęć z wykorzystaniem programu. Microsoft Excel

Jerzy Berdychowski. Informatyka. w turystyce i rekreacji. Materiały do zajęć z wykorzystaniem programu. Microsoft Excel Jerzy Berdychowski Informatyka w turystyce i rekreacji Materiały do zajęć z wykorzystaniem programu Microsoft Excel Warszawa 2006 Recenzenci prof. dr hab. inż. Tomasz Ambroziak prof. dr hab. inż. Leszek

Bardziej szczegółowo

ABIX Cyfrowa edukacja z oprogramowaniem Open Source www.cyfrowaszkola.waw.pl

ABIX Cyfrowa edukacja z oprogramowaniem Open Source www.cyfrowaszkola.waw.pl Informacje o systemie interaktywnym Tablica interaktywna to urządzenie, które przypomina dużą białą tablicę i umożliwia współdziałanie z podłączonym do niej komputerem oraz projektorem multimedialnym.

Bardziej szczegółowo

Problematyka budowy skanera 3D doświadczenia własne

Problematyka budowy skanera 3D doświadczenia własne Problematyka budowy skanera 3D doświadczenia własne dr inż. Ireneusz Wróbel ATH Bielsko-Biała, Evatronix S.A. iwrobel@ath.bielsko.pl mgr inż. Paweł Harężlak mgr inż. Michał Bogusz Evatronix S.A. Plan wykładu

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis aplikacji

Szczegółowy opis aplikacji Szczegółowy opis aplikacji Załącznik nr 1 System Biura Karier jest przeznaczony dla biura karier, studentów, absolwentów oraz pracodawców poszukujących pracowników. Jest to portal internetowy zawierający

Bardziej szczegółowo

1. Przypisy, indeks i spisy.

1. Przypisy, indeks i spisy. 1. Przypisy, indeks i spisy. (Wstaw Odwołanie Przypis dolny - ) (Wstaw Odwołanie Indeks i spisy - ) Przypisy dolne i końcowe w drukowanych dokumentach umożliwiają umieszczanie w dokumencie objaśnień, komentarzy

Bardziej szczegółowo

Prezentacja programu. Parentis Sp. z o.o. Dział Informatyki. Kartoszyno, ul. Przemysłowa 5, 84-110 Krokowa

Prezentacja programu. Parentis Sp. z o.o. Dział Informatyki. Kartoszyno, ul. Przemysłowa 5, 84-110 Krokowa Prezentacja programu Parentis Sp. z o.o. Dział Informatyki Kartoszyno, ul. Przemysłowa 5, 84-110 Krokowa OPIS PROGRAMU I ZASADY UŻYTKOWANIA System CRM współpracuje z programami do obsługi magazynowej,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA SYSTEMU BIP

INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA SYSTEMU BIP INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA SYSTEMU BIP REGIONALNY SYSTEM BIULETYNÓW INFORMACJI PUBLICZNEJ ORAZ CYFROWY URZĄD DLA URZĘDU MARSZAŁKOWSKIEGO WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Gdynia, maj 2013 Metryka Nazwa projektu Dostarczenie

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z informatyki

Przedmiotowy system oceniania z informatyki Przedmiotowy system oceniania z informatyki Przedmiotowy system oceniania został skonstruowany w oparciu o następujące dokumenty: Rozporządzenie MEN z dnia 7 września 2004 roku w sprawie zasad oceniania,

Bardziej szczegółowo

SPIS ILUSTRACJI, BIBLIOGRAFIA

SPIS ILUSTRACJI, BIBLIOGRAFIA SPIS ILUSTRACJI, BIBLIOGRAFIA Ćwiczenie 1 Automatyczne tworzenie spisu ilustracji 1. Wstaw do tekstu roboczego kilka rysunków (WSTAWIANIE OBRAZ z pliku). 2. Ustaw kursor w wersie pod zdjęciem i kliknij

Bardziej szczegółowo

Współczesna problematyka klasyfikacji Informatyki

Współczesna problematyka klasyfikacji Informatyki Współczesna problematyka klasyfikacji Informatyki Nazwa pojawiła się na przełomie lat 50-60-tych i przyjęła się na dobre w Europie Jedna z definicji (z Wikipedii): Informatyka dziedzina nauki i techniki

Bardziej szczegółowo

Czy nauczyciele wykorzystują nowoczesne technologie informacyjno-komunikacyjne w kształceniu? Raport z badań.

Czy nauczyciele wykorzystują nowoczesne technologie informacyjno-komunikacyjne w kształceniu? Raport z badań. Czy nauczyciele wykorzystują nowoczesne technologie informacyjno-komunikacyjne w kształceniu? Raport z badań. dr Katarzyna Mikołajczyk mgr Katarzyna Pietraszek Centrum Rozwoju Edukacji Niestacjonarnej

Bardziej szczegółowo

Prezentacja aplikacji

Prezentacja aplikacji Prezentacja aplikacji Kto tworzy Navigatora? Doświadczeni doradcy inwestycyjni i analitycy od 8 lat oceniający rynki funduszy inwestycyjnych w Polsce i na świecie, Niezależna finansowo i kapitałowo firma,

Bardziej szczegółowo

Sposób tworzenia tabeli przestawnej pokażę na przykładzie listy krajów z podstawowymi informacjami o nich.

Sposób tworzenia tabeli przestawnej pokażę na przykładzie listy krajów z podstawowymi informacjami o nich. Tabele przestawne Tabela przestawna to narzędzie służące do tworzenia dynamicznych podsumowań list utworzonych w Excelu lub pobranych z zewnętrznych baz danych. Raporty tabeli przestawnej pozwalają na

Bardziej szczegółowo

Zdobądź nowych klientów poprzez reklamę w CzarterMazury.pl

Zdobądź nowych klientów poprzez reklamę w CzarterMazury.pl Zdobądź nowych klientów poprzez reklamę w CzarterMazury.pl Data utworzenia: luty 2011 Liczba stron: 8 Rodzaj dokumentu: dokument zewnętrzny Adres:, Al. Stanów Zjednoczonych 26/143, 03-964 Warszawa Strona:

Bardziej szczegółowo

ECDL/ICDL Zaawansowane arkusze kalkulacyjne Moduł A2 Sylabus, wersja 2.0

ECDL/ICDL Zaawansowane arkusze kalkulacyjne Moduł A2 Sylabus, wersja 2.0 ECDL/ICDL Zaawansowane arkusze kalkulacyjne Moduł A2 Sylabus, wersja 2.0 Przeznaczenie sylabusa Dokument ten zawiera szczegółowy sylabus dla modułu ECDL/ICDL Zaawansowane arkusze kalkulacyjne. Sylabus

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do formuł i funkcji

Wprowadzenie do formuł i funkcji Wprowadzenie do formuł i funkcji Wykonywanie obliczeń, niezależnie od tego, czy są one proste czy złożone, może być nużące i czasochłonne. Przy użyciu funkcji i formuł programu Excel można z łatwością

Bardziej szczegółowo

Program szkolnego koła informatycznego www.pl

Program szkolnego koła informatycznego www.pl Program szkolnego koła informatycznego www.pl Wstęp Program szkolnego koła www.pl ma na celu ujawnienie zainteresowań i kształtowanie uzdolnień młodzieży w dziedzinie informatyki. Zakłada się, że uczniowie

Bardziej szczegółowo

Obsługa e-marketingowa Salonu z Aplikacją Gabi.NET.pl. Natalia Waldowska, Gabi.NET w sieci

Obsługa e-marketingowa Salonu z Aplikacją Gabi.NET.pl. Natalia Waldowska, Gabi.NET w sieci Obsługa e-marketingowa Salonu z Aplikacją Gabi.NET.pl Natalia Waldowska, Gabi.NET w sieci Internet- platforma komunikacji między Salonem, a Klientem Gwałtowny rozwój nowych technologii sprawił, że pojawiły

Bardziej szczegółowo

Oferta prowadzenia działań reklamowych w Internecie

Oferta prowadzenia działań reklamowych w Internecie Oferta prowadzenia działań reklamowych w Internecie 1. Dlaczego reklama w Internecie cieszy się powodzeniem? W Polsce jest ponad 17 milionów Internautów; Przeciętny Internauta spędza w sieci ponad 50 godzin

Bardziej szczegółowo

ECDL/ICDL Użytkowanie baz danych Moduł S1 Sylabus - wersja 5.0

ECDL/ICDL Użytkowanie baz danych Moduł S1 Sylabus - wersja 5.0 ECDL/ICDL Użytkowanie baz danych Moduł S1 Sylabus - wersja 5.0 Przeznaczenie Sylabusa Dokument ten zawiera szczegółowy Sylabus dla modułu ECDL/ICDL Użytkowanie baz danych. Sylabus opisuje zakres wiedzy

Bardziej szczegółowo

I. KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU

I. KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU I. KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: TECHNOLOGIA INFORMACYJNA 2. Kod przedmiotu: Ot 3. Jednostka prowadząca: Wydział Mechaniczno-Elektryczny 4. Kierunek: Automatyka i Robotyka 5. Specjalność: Informatyka

Bardziej szczegółowo

Wstęp do poradnika metodycznego 5. 2. Przykładowy rozkład materiału 13 I rok nauczania...13 II rok nauczania...13 Rozkład materiału:...

Wstęp do poradnika metodycznego 5. 2. Przykładowy rozkład materiału 13 I rok nauczania...13 II rok nauczania...13 Rozkład materiału:... Spis treści Wstęp do poradnika metodycznego 5. Oprogramowanie wykorzystywane w podręczniku 7 Środowisko... 7 Narzędzia... 8. Przykładowy rozkład materiału 3 I rok nauczania...3 II rok nauczania...3 Rozkład

Bardziej szczegółowo

OFERTA PERFORMANCE MARKETINGU. KERRIS performance - Efektywność ponad wszystko

OFERTA PERFORMANCE MARKETINGU. KERRIS performance - Efektywność ponad wszystko OFERTA PERFORMANCE MARKETINGU KERRIS performance - Efektywność ponad wszystko O nas 2 1 2 Efektywność ponad W skrócie: wszystko Nie uznajemy kompromisów i nie zadowalamy się średnimi wynikami. Naszym celem

Bardziej szczegółowo