RECENZENCI Wacław Gierulski, Wojciech Płaza, Małgorzata Suchaska, Dorota Miłek KIEROWNICTWO PROJEKTU FORESIGHT prof." name="description"> RECENZENCI Wacław Gierulski, Wojciech Płaza, Małgorzata Suchaska, Dorota Miłek KIEROWNICTWO PROJEKTU FORESIGHT prof."> ">

!"#$%&%'(')&*&*++,&*+&*-&,+%&*++,&. /0!10#02! " !:# 1!; ; <1 97"615 =*++>

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "!"#$%&%'(')&*&*++,&*+&*-&,+%&*++,&. /0!10#02!3 045675"86709 75!:# 1!; ; <1 97"615 =*++>"
.pdf" class="btn bg-purple-seance" href="#" target="_blank" style="margin-top: 10px; display: none;"> Download Document

Transkrypt

1 !"#$%&%'(')&*&*++,&*+&*-&,+%&*++,&. /0!10#02! " !:# 1!; ; <1 97"615 =*++>

2 RECENZENCI Wacław Gierulski, Wojciech Płaza, Małgorzata Suchaska, Dorota Miłek KIEROWNICTWO PROJEKTU FORESIGHT prof. ndzw. dr hab. in. Leszek Płonecki Koordynator prof. dr hab. Aleksander Oksanycz Asystent Koordynatora prof. ndzw. dr hab. Krzysztof Grysa Asystent Koordynatora CZŁONKOWIE PANELU GŁÓWNEGO PROJEKTU dr in. Artur Bartosik Politechnika witokrzyska prof. ndzw. dr hab. in. Wacław Gierulski Politechnika witokrzyska prof. ndzw. dr hab. Janusz Kot - Akademia witokrzyska dr Zdobysław Kuleszyski Wysza Szkoła Ekonomii i Administracji prof. zw. dr hab. in. Andrzej Neimitz Fundacja im. St. Staszica prof. ndzw. dr hab. Zbigniew Olesiski Akademia witokrzyska mgr in. Wojciech Płaza Stowarzyszenie Forum Pracodawców dr Jerzy Strzelec Urzd Marszałkowski prof. ndzw. dr hab. Małgorzata Suchaska Politechnika witokrzyska mgr Jacek Sułek Urzd Wojewódzki prof. ndzw. dr hab. in. Zbigniew Rusin Politechnika witokrzyska dr Jan Telus Wysza Szkoła Ekonomii, Turystyki i Nauk Społecznych mgr in. Leszek Walczyk Odlewnie Polskie S.A. mgr Ryszard Zbróg Staropolska Izba Przemysłowo-Handlowa OPRACOWANIE Cel i charakter projektu Krzysztof Grysa Szczegółowe narzdzia badawcze Krzysztof Grysa Skróty ekspertyz Aleksander Oksanycz i Danuta Gierulska Raport kocowy z obrad panelu I Piotr Sadłocha i Dorota Krzemionka Raport kocowy z obrad panelu II Mariola Rokita-Surówka i Stanisław Baska Raport kocowy z obrad panelu III Tomasz Gołdziski i Małgorzata Wirecka-Zemsta Raport kocowy z obrad panelu IV Janina Kowalik i Danuta Kossak Raport kocowy z obrad panelu V Dorota Wiraszka i Anna Głowacka Raport kocowy z obrad panelu VI Lidia wieboda-toborek Raport kocowy z obrad panelu VII Dominik Kraska i Jacek Sułek Podsumowania ankiety delfickiej Małgorzata Sokala Synteza prac paneli tematycznych i tez delfickich Agnieszka Piotrowska-Pitek Ekspercki raport Wiodcych Technologii Janina Kowalik Analiza TOWS-SWOT Zbigniew Skrobacki Redakcja wydawnicza: Ilona Molenda-Grysa Korekta Marta Sidło Projekt okładki: Artur Janus ISBN: Printed in Poland Copyright by Wydawnictwo Politechniki witokrzyskiej, Kielce 2007 Strona Projektu: foresight.tu.kielce.pl Politechnika witokrzyska, Al lecia Pastwa Polskiego 7, Kielce Przygotowanie do druku, druk i oprawa: KARAD Usługi Poligraficzne Nakład: egz.

3 Spis treci... 3 WPROWADZENIE... 9 CEL I CHARAKTER PROJEKTU TYPU FORESIGHT SZCZEGÓŁOWE NARZDZIA BADAWCZE Ekstrapolacja trendów Modelowanie symulacyjne Panel ekspercki Burza mózgów Warsztaty analizy scenariuszy Metoda Delphi Analiza SWOT oraz analiza TOWS/SWOT C Z I: P A N E L E T E M A T Y C Z N E OBSZAR TEMATYCZNY I: BUDOWNICTWO I PRZEMYSŁ MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH: CEMENTOWY, WAPIENNICZY, GIPSOWY, WYROBY CERAMICZNE Skrót ekspertyz dotyczcych panelu I Charakterystyka stosowanych technologii pod wzgldem ich nowoczesnoci Poziom wykorzystania nowoczesnych technologii w brany Tendencje rozwojowe w zakresie technologii Bariery wdroenia nowoczesnych technologii i moliwe kierunki ich zniesienia Przedsibiorstwa, firmy, organizacje regionu, wykorzystujce nowoczesne technologie, lub zajmujce si ich opracowaniem lub transferem Oczekiwane skutki wdroenia nowych technologii Raport kocowy z obrad panelu I Organizacja i metodyka prac Panelu Diagnoza obszarów branowych Wizja rozwoju kluczowych technologii Scenariusze rozwoju brany Podsumowanie ankiety delfickiej dla panelu I OBSZAR TEMATYCZNY II: PRZETWÓRSTWO SPO YWCZE, ROLNICTWO, BIOTECHNOLOGIA, BIOCHEMIA, CHEMIA PRZEMYSŁOWA Skrót ekspertyz dotyczcych panelu II Charakterystyka stosowanych technologii pod wzgldem ich nowoczesnoci Poziom wykorzystania nowoczesnych technologii w brany Tendencje rozwojowe w zakresie technologii Bariery wdroenia nowoczesnych technologii i moliwe kierunki ich zniesienia Przedsibiorstwa, firmy, organizacje regionu, wykorzystujce nowoczesne technologie, lub zajmujce si ich opracowaniem lub transferem

4 Oczekiwane skutki wdroenia nowych technologii Raport kocowy z obrad panelu II Organizacja i metodyka prac Panelu Diagnoza obszarów branowych Wizja rozwoju kluczowych technologii Scenariusze rozwoju bran Podsumowanie ankiety delfickiej dla panelu II OBSZAR TEMATYCZNY III: ENERGIA, GAZ, WODA I ODNAWIALNE RÓDŁA ENERGII ORAZ PRZETWÓRSTWO ODPADÓW Skrót ekspertyz dotyczcych panelu III Charakterystyka stosowanych technologii pod wzgldem ich nowoczesnoci Poziom wykorzystania nowoczesnych technologii w brany Tendencje rozwojowe w zakresie technologii Bariery wdroenia nowoczesnych technologii i moliwe kierunki ich zniesienia Przedsibiorstwa, firmy, organizacje regionu, wykorzystujce nowoczesne technologie, lub zajmujce si ich opracowaniem lub transferem Oczekiwane skutki wdroenia nowych technologii Raport kocowy z obrad panelu III Wstp Organizacja i metodyka prac Panelu Diagnoza obszarów branowych Wizja rozwoju kluczowych technologii Scenariusze rozwoju bran Podsumowanie ankiety delfickiej dla panelu III OBSZAR TEMATYCZNY IV: DZIAŁALNO JEDNOSTEK BADAWCZO- ROZWOJOWYCH, WYKORZYSTANIE BADA NAUKOWYCH W PRZEMYLE; TECHNOLOGIE POPRAWIAJCE EFEKTYWNO ZARZDZANIA PRZEDSIBIORSTWEM; ROZWIZANIA SYSTEMOWE SŁU CE TRANSFEROWI OSIGNI NAUKOWYCH DO PRZEMYSŁU I STYMULACJI NAUKI PRZEZ PRZEMYSŁ Skrót ekspertyz dotyczcych panelu IV Charakterystyka stosowanych technologii pod wzgldem ich nowoczesnoci Poziom wykorzystania nowoczesnych technologii w brany Tendencje rozwojowe w zakresie technologii Bariery wdroenia nowoczesnych technologii i moliwe kierunki ich zniesienia Przedsibiorstwa, firmy, organizacje regionu, wykorzystujce nowoczesne technologie, lub zajmujce si ich opracowaniem lub transferem Oczekiwane skutki wdroenia nowych technologii Raport kocowy z obrad panelu IV Wstp Organizacja i metodyka prac Panelu

5 Diagnoza obszarów branowych Wizja rozwoju kluczowych technologii Scenariusze rozwoju bran Podsumowanie Podsumowanie ankiety delfickiej dla panelu IV OBSZAR TEMATYCZNY V: INFORMATYKA, TELEKOMUNIKACJA, ELEKTRONIKA, BIOFIZYKA, MEDYCYNA, TECHNIKA CYFROWA, GRAFIKA KOMPUTEROWA, POLIGRAFIA, WZORNICTWO PRZEMYSŁOWE Skrót ekspertyz dotyczcych panelu V Charakterystyka stosowanych technologii pod wzgldem ich nowoczesnoci Poziom wykorzystania nowoczesnych technologii w brany Tendencje rozwojowe w zakresie technologii Bariery wdroenia nowoczesnych technologii i moliwe kierunki ich zniesienia Oczekiwane skutki wdroenia nowych technologii Raport kocowy z obrad panelu V Raport kocowy z obrad panelu V Organizacja i metodyka prac Panelu Diagnoza obszarów branowych Wizja rozwoju kluczowych technologii Scenariusze rozwoju bran Podsumowanie ankiety delfickiej dla panelu V OBSZAR TEMATYCZNY VI: PRZEMYSŁ MASZYNOWY AUTOMATYZACJA I MONITORING PROCESÓW PRODUKCYJNYCH Skrót ekspertyz dotyczcych panelu VI Charakterystyka stosowanych technologii pod wzgldem ich nowoczesnoci Poziom wykorzystania nowoczesnych technologii w brany Kierunki rozwoju wybranych technologii i systemów wytwarzania Bariery wdroenia nowoczesnych technologii i moliwe kierunki ich zniesienia Oczekiwane skutki wdroenia nowych technologii Raport kocowy z obrad panelu VI Organizacja i metodyka prac Panelu Diagnoza obszarów branowych Wizja rozwoju kluczowych technologii Scenariusze rozwoju bran Podsumowanie Podsumowanie ankiety delfickiej dla panelu VI OBSZAR TEMATYCZNY VII: USŁUGI EDUKACYJNE, KONSULTINGOWE, FINANSOWE, BEZPIECZESTWA, KOLPORTERSKIE, LOGISTYKA, HANDEL, TARGI, PROMOCJA, OBSŁUGA NIERUCHOMOCI I FIRM, TURYSTYKA

6 7.1. Skrót ekspertyz dotyczcych panelu VII Charakterystyka stosowanych technologii Poziom wykorzystania nowoczesnych technologii w brany Tendencje rozwojowe w zakresie technologii Oczekiwane skutki wdroenia nowych technologii Raport kocowy z obrad panelu VII Organizacja i metodyka prac Panelu Diagnoza obszarów branowych Wizja rozwoju kluczowych technologii Scenariusze rozwoju brany Podsumowanie Podsumowanie ankiety delfickiej dla panelu VII Podsumowanie ankiety delfickiej dla pozostałych bran C Z II: A N A L I Z A T E C H N O L O G I I Synteza wyników prac paneli tematycznych Budownictwo i przemysł materiałów budowlanych: cementowy, wapienniczy, gipsowy, wyroby ceramiczne Syntetyczne ujcie organizacji, metodyki i wyników prac Panelu I Wizja i scenariusze rozwoju technologii w brany Tezy delfickie Przetwórstwo spoywcze, rolnictwo, biotechnologia, biochemia, chemia przemysłowa Syntetyczne ujcie organizacji, metodyki i wyników prac Panelu II Wizja i scenariusze rozwoju technologii w brany Tezy delfickie Energia, gaz, woda i odnawialne ródła energii oraz przetwórstwo odpadów Syntetyczne ujcie organizacji, metodyki i wyników prac Panelu III Wizja i scenariusze rozwoju technologii w brany Tezy delfickie Działalno jednostek badawczo-rozwojowych, wykorzystanie bada naukowych w przemyle; technologie poprawiajce efektywno zarzdzania przedsibiorstwem; rozwizania systemowe słuce transferowi osigni naukowych do przemysłu i stymulacji nauki przez przemysł Syntetyczne ujcie organizacji, metodyki i wyników prac Panelu IV Wizja i scenariusze rozwoju technologii w brany Tezy delfickie Informatyka, telekomunikacja, elektronika, biofizyka, medycyna, technika cyfrowa, grafika komputerowa, poligrafia, wzornictwo przemysłowe Syntetyczne ujcie organizacji, metodyki i wyników prac Panelu V Wizja i scenariusze rozwoju technologii w brany Tezy delfickie Przemysł maszynowy, automatyzacja i monitoring procesów produkcyjnych Syntetyczne ujcie organizacji, metodyki i wyników prac Panelu VI Wizja i scenariusze rozwoju technologii w brany

7 Tezy delfickie Usługi edukacyjne, konsultingowe, finansowe, bezpieczestwa, kolporterskie, logistyka, handel, targi, promocja, obsługa nieruchomoci i firm, turystyka Syntetyczne ujcie organizacji, metodyki i wyników prac Panelu VII Wizja i scenariusze rozwoju technologii w brany Tezy delfickie Podsumowanie wszystkich analiz delfickich Analiza SWOT/TOWS dla siedmiu obszarów tematycznych Załoenia dotyczce obiektu rozwaa Zakres rozwaa Modyfikacja metody TOWS/SWOT Realizacja bada Panel I: Budownictwo i przemysł materiałów budowlanych: cementowy, wapienniczy, gipsowy, wyroby ceramiczne Panel II: Przetwórstwo spoywcze, rolnictwo, biotechnologia, biochemia, chemia przemysłowa Panel III : Energia, gaz, woda i odnawialne ródła energii oraz przetwórstwo odpadów Panel IV: : Działalno jednostek badawczo-rozwojowych, wykorzystanie bada naukowych w przemyle; technologie poprawiajce efektywno zarzdzania przedsibiorstwem; rozwizania systemowe słuce transferowi osigni naukowych do przemysłu i stymulacji nauki przez przemysł, Panel V : Informatyka, telekomunikacja, elektronika, biofizyka, medycyna, technika cyfrowa, grafika komputerowa, poligrafia, wzornictwo przemysłowe Panel VI : Przemysł maszynowy automatyzacja i monitoring procesów produkcyjnych Panel VII: Usługi edukacyjne, konsultingowe, finansowe, bezpieczestwa, kolporterskie, logistyka, handel, targi, promocja, obsługa nieruchomoci i firm, turystyka Wnioski i zalecenia RAPORT WIODCYCH TECHNOLOGII - PODSUMOWANIE PRACY GRUPY EKSPERTÓW Budownictwo i przemysł materiałów budowlanych Rolnictwo i przetwórstwo spoywcze Energia, gaz, woda i odnawialne ródła energii oraz przetwórstwo odpadów Jednostki naukowe i badawczo-rozwojowe oraz system ich współpracy z przemysłem Informatyka, telekomunikacja, elektronika, biofizyka, medycyna, technika cyfrowa, grafika komputerowa, poligrafia, wzornictwo przemysłowe Przemysł maszynowy automatyzacja i monitoring procesów produkcyjnych

8 11.7. Usługi edukacyjne, konsultingowe, finansowe, bezpieczestwa, kolporterskie, logistyka, handel, targi, promocja, obsługa nieruchomoci i firm, turystyka Podsumowanie Teoria Rozwizywania Innowacyjnych Zada (TRIZ) Klasyfikacja poziomów zada innowacyjnych Klasyfikacja poziomów zada artystycznych Krzywa S - kształtna Metody generowania projektów innowacyjnych Inwentyka naturalna Inwentyka analityczna Teoria Rozwizywania Innowacyjnych Zada (TRIZ) Wektor inercji Pojcie sprzecznoci technicznej (technologicznej) Idealny wynik kocowy (IWK) Tabela typowych sprzecznoci technologicznych Tabela elementarnych decyzji inwentycznych - zasad usuwania sprzecznoci technologicznych Matryca skojarze sprzecznoci z elementarnymi decyzjami (chwytami) Operator systemowy Analiza wepolowa TROT - Teoria Rozwoju Osobowoci Twórczej ARIZ - Algorytm Rozwizywania Innowacyjnych Zada Przykłady "Nie wrzuca w problem pienidzy" Analiza problemu zbioru malin z wykorzystaniem metodyki TRIZ Podsumowanie Spis tabel i rysunków

9 Od lipca 2006 roku Politechnika witokrzyska realizuje finansowany z funduszy Unii Europejskiej projekt typu Foresight, zatytułowany Priorytetowe technologie dla zrównowaonego rozwoju województwa witokrzyskiego (projekt nr WKP_1/1.4.5/2/ 2006/20/23/601/2006/U). W wyniku prac podjtych do czerwca 2007 roku powstał Raport Kluczowych Bran Regionu. W Raporcie tym przedstawiono wyniki ankiety Karta oceny brany, w której m.in. okrelono wano zgłaszanych przez respondentów bran pod wzgldem ekonomicznym, społecznym i dla rodowiska, szanse naukowo-badawcze i technologiczne oraz szanse wdroeniowe (zarówno w opinii ekspertów, jak i w odbiorze społecznym),a take przedział czasowy, w którym wskazane brane optymalnie si rozwin przy zastosowaniu nowoczesnych technologii. W wyniku bada ankietowych wykonanych przy pomocy ankiety Karta oceny brany wyłoniono pewn liczb podklas PKD, rozumianych jako brane. Dla tych podklas sporzdzono analizy statystyczne oraz podano zwizły opis tych bran opierajc si na opiniach respondentów. Ponadto nakrelono dla nich - wskazane przez respondentów - perspektywy czasowe. Na podstawie otrzymanych wyników opracowano drug ankiet, majc na celu ustalenie, które brane - sporód wskazanych przez ekspertów w pierwszej ankiecie - s kluczowe dla województwa witokrzyskiego. Ustalony w wyniku ankiety drugiej ranking bran stał si podstaw do wyboru siedmiu obszarów badawczych, które stały si tematem prac grup panelowych w drugim etapie realizowania projektu Foresight. W skład kadej grupy panelowej wchodziło 15 ekspertów z regionu, dwóch członków Panelu Głównego oraz dwóch moderatorów. Celem prac grup panelowych było wstpne wyłonienie technologii przyszłoci oraz nakrelenie wizji przyszłoci dla bran, które zostały wyłonione w ankietach. Równolegle z pracami paneli tematycznych przeprowadzono ankiete delfick. Tezy wyłonione w trakcie prac nad t ankiet zostały podzielone na osiem obszarów tematycznych. Siedem z nich pokrywa si z tematyk prac paneli. Obszar ósmy to te tezy delfickie, które nie mieciły si w zakresie prac adnego panelu. Raporty kocowe z prac paneli tematycznych zostały nastpnie omówione podczas konferencji grupy 25 ekspertów, w skład której oprócz fachowców z omawianych bran weszli m.in. przedstawiciele samorzdów terytorialnych i władz wojewódzkich. Konferencja ta sporód wizji nakrelonych podczas prac grup panelowych wybrała technologie przyszłoci, priorytetowe dla zrównowaonego rozwoju województwa witokrzyskiego. Przedstawiany raport opisuje etapy prac, prowadzce do wyłonienia tych technologii, nazwanych technologiami wiodcymi. W dalszych etapach realizacji projektu przewiduje si szerok konsultacj społeczn przedstawionych w tym raporcie wyników poprzez przeprowadzenie ankiety, wywiadów grupowych oraz wywiadów indywidualnych. Raport składa si z dwóch czci. W pierwszej omówiono wyniki prac paneli tematycznych na tle zwile opracowanych opinii ekspertów oraz wyników ankiety delfickiej. Cz druga to zwizłe podsumowanie wyników konferencji ekspertów ze wskazaniem wiodcych technologii dla regionu witokrzyskiego. Przedstawiajc rezultaty prac paneli tematycznych i konferencji ekspertów wyraamy nadziej, e w wyniku konsultacji społecznych zostan one wzbogacone uwagi i opinie wszystkich osób, dla których rozwój gospodarczy i społeczny regionu witokrzyskiego jest spraw priorytetow. Leszek Płonecki, Krzysztof Grysa 9

10 Klasycznie rozumiane planowanie działa moliwe jest tylko wtedy, gdy ich horyzont czasowy jest stosunkowo krótki. Oczywicie dla rónego rodzaju działa pojecie to bdzie oznaczało inny odcinek czasu, jednake zawsze oznacza to taki okres, dla którego jestemy w stanie z do duym prawdopodobiestwem okreli zmiany istotnych dla nas parametrów. Zupełnie inaczej jest w przypadku bardzo długich okresów czasu, na przykład 20 lat, w którym mog zaj tak radykalne zmiany, i niemoliwa jest ekstrapolacja posiadanej wiedzy. W takim przypadku nie ma sensu próba planowania działa, a jedynie mona rozwaa trendy i do ogólne scenariusze rozwoju sytuacji w myl popularnej zasady, e nie mona przewidzie przyszłoci a co najwyej stara si jak najlepiej do niej przygotowa. W tym kontekcie pojcie Foresight ma szereg rónych znacze. Po pierwsze Foresight jest zbiorem narzdzi ułatwiajcych konstrukcje scenariuszy rozwoju sytuacji w stosunkowo dalekiej perspektywie, (zwykle lat) lub te w takich przypadkach, gdy moe nastpi trudny do przewidzenia rozwój sytuacji (np. na polu walki, gdy przeciwnik stara si zastosowa zaskakujce manewry). Dlatego te oprócz metod analitycznych w procesie Foresight stosowane s metody heurystyczne (np. burza mózgów). Obrazowe wyjanienie rónicy pomidzy działaniami typu Foresight a planowaniem pokazano na Rys.1. W przypadku procesu planowania mamy zwykle do czynienia ze zbiorem warunków brzegowych (W) i zbiorem parametrów stanu (P) przedstawiajcych szczegółowy opis badanego obszaru, wynikajcy z istniejcych (lub zakładanych) warunków. Wynikiem planowania jest hipotetyczny obraz sytuacji w przyszłoci z ewentualnym oszacowaniem prawdopodobiestwa jego zaistnienia. W przypadku procesu Foresight wychodzi si równie z opisu warunków brzegowych (W o ) i wynikajcych z nich parametrów stanu (P o ), jednake bazujc na tych danych oraz wynikach prac ekspertów, zakłada si ogólny scenariusz rozwoju sytuacji (np. dynamiczny wzrost gospodarczy zwizany z inwestycjami w wybrany sektor technologii). W nastpnym etapie prowadzone s prace majce okreli jak powinny by ukształtowane warunki (W 1 ) i parametry (P 1 ) aby osign zakładany scenariusz oraz jakie mog wystpi przeszkody aby go osign. Przy tym scenariusz ten nie ogranicza si jedynie do obszaru nauki i technologii, lecz zawiera take opis efektów ekonomicznych i społecznych. Ostateczny scenariusz otrzymuje si zwykle na drodze iteracji, tj. poprzez kilkukrotne przymierzanie zakładanych parametrów (W) i (P), co jest jedn z charakterystycznych cech procesów Foresight (na rysunku oznaczony gwiazdk *). Drug jego cech jest konsultacja wstpnie opracowanych scenariuszy z du grup ekspertów i osób zainteresowanych jego realizacja (**). Po drugie Foresight powinien mie charakter cigłego procesu, w którym przeprowadzane s poszczególne projekty tematyczne Foresight. Projekty te ponawiane s zwykle po okresie, w którym wystpiły istotne zmiany opisywanej przez nie sytuacji. Po trzecie Foresight nie jest wic metod naukow, lecz kombinacj czterech elementów: o Intuicji o Metody o Analizy antycypacyjnej o Rozwoju trendów 10

11 Rys. 1. Schematyczne pokazanie rónic pomidzy procesem Foresight (lewa strona rysunku) i procesem planowania (prawa strona rysunku) [2] W literaturze wiatowej rozrónia si generalnie dwa rodzaje projektów: Foresight regionalny (Regional Foresight) i Foresight technologiczny (Technology Foresight) oraz ich kombinacje. Czasami stosowane bywa te okrelenie Foresight branowy (np. w zakresie wytwarzania i wykorzystywania energii). Elementy Foresight u technologicznego Identyfikacja kluczowych technologii w przyszłoci Ocena szans i zagroe dla technologii Identyfikacja działa, które naley podj w celu rozwoju technologii Budowa scenariuszy Elementy Foresight u regionalnego Identyfikacja kluczowych dla danego regionu kierunków rozwoju Uzyskanie konsensusu społecznego co do kierunków rozwoju Identyfikacja kluczowych organizacji potrzebnych do osignicia zamierzonych kierunków Stworzenie sieci współpracy pomidzy jednostkami, które podejm zaplanowane działania Budowa scenariuszy W przypadku Foresight u dla regionu witokrzyskiego mamy do czynienia z Foresight em regionalnym technologicznym, tzn. bdzie si on składał z elementów nastpujcych: Identyfikacja kluczowych dla danego regionu technologii w przyszłoci Ocena szans i zagroe dla technologii 11

12 Uzyskanie konsensusu społecznego co do kierunków rozwoju technologii w przyszłoci Identyfikacja działa, które naley podj w celu rozwoju technologii Identyfikacja kluczowych organizacji potrzebnych do osignicia zamierzonych kierunków Stworzenie sieci współpracy pomidzy jednostkami, które podejm zaplanowane działania Budowa scenariuszy! Kryteria i metody stosowane w projektach Foresight mona usystematyzowa na wiele sposobów. Rozrónia si metody eksploracyjne i standardowe, ilociowe i jakociowe, bazujce na wiedzy ekspertów i bazujce na analizie przyjtych załoe. Mona take przedstawi je w sposób pokazany w tabeli 1, zalenych od trzech kryteriów: Kryteria 1. Metody ilociowe (bazujce na analizie przyjtych załoe), wykorzystujce dane statystycznych 2. Wydobywanie wiedzy eksperckiej w celu okrelenia długoterminowych wizji i scenariuszy 3. Metody okrelajce kluczowe punkty działania, okrelajce planowanie strategii 12 Metody Ekstrapolacja trendów Modelowanie symulacyjne Panel ekspercki Burza mózgów Mapowanie myli Warsztaty analizy scenariuszy Metoda Delphi Krzyowa analiza wpływów Analiza SWOT Kluczowe/krytyczne technologie Drzewo odniesie Analizy morfologiczne Tabela 1. Kryteria i metody [1] Metody ilociowe wykorzystuj dane liczbowe rónego typu, najczciej dane statystyczne. Mona je przetwarza na wiele sposobów, szczególnie z wykorzystaniem komputerów. Przedstawianie danych w formie liczbowej jest bardzo czste. Takie dane mona porównywa, modelowa, szuka trendów itd. Istnieje jednak wiele zwizanych z nimi ogranicze. Przede wszystkim nie wszystko da si przedstawi za pomoc liczb. Liczby zwizane z omawianym zjawiskiem nie determinuj go w całoci. Czsto mówi si o kłamstwie statystycznym (np. informacja o przecitnej głbokoci stawu, która sugeruje, e nie ma w nim miejsc głbokich). Dane liczbowe niezbyt czsto cechuje wysoka jako. Wreszcie niektóre metody modelowania czy przetwarzania danych s bardzo skomplikowane. Dlatego metody ilociowe traktuje si raczej jako uzupełnienie innych metod. Okrelenie długoterminowych wizji bazuje na wiedzy ekspertów. Najczciej potrzebna jest do tego opinia wielu ekspertów, czsto spoza regionu. Dlatego najczciej praca nad okrelaniem wizji w taki sposób bazuje na kontaktowaniu si z szerok ich rzesz, Mona kontaktowa si z nimi przez , poczta lub w inne na odległo sposoby. Mona ich te gromadzi na warsztatach, konferencjach, panelach wtedy pracuj widzc si nawzajem. Mog by wykorzystani jako bierne ródło wiedzy lub w sposób interaktywny. Ten pierwszy sposób wykorzystywany jest np. w metodzie Delphi czy poprzez wywiady; ten drugi np. podczas warsztatów czy burzy mózgów.

13 Kluczowe punkty działania ( kamienie milowe ) na ogół wyznacza si poprzez odniesienie si do stanu rzeczy przez porównanie go ze stanem rzeczy w innym obszarze lub czasie (metoda benchmarkingu), poprzez analiz słabych i silnych stron oraz szans i zagroe (analiza SWOT), poprzez graficzne powizanie pomidzy badanymi czynnikami (drzewo odniesie) czy poprzez konstruowanie tzw. macierzy wpływów; ta ostatnia metoda, zwana metod krzyowej analizy wpływów, to metoda ilociowo-jakociowa. Trend to sposób zachowania si danych w czasie. Niektóre najczciej wykorzystywane kształty trendów to trendy liniowe, paraboliczne, w kształcie litery S (wzrost, po którym nastpuje spadek) i wiele innych. Najpierw dokonuje si wyznaczenia krzywej trendu w oparciu o dane liczbowe, nastpnie ekstrapoluje si krzyw trendu w czasie. Czsto trend jak i jego ekstrapolacj mona okreli na oko. W prognozach krótkoterminowych czsto wykorzystuje si trend, który po prostu przedłua si w czasie. Jednak dla prognoz długoterminowych ten sposób zawodzi i potrzebne s dokładniejsze prognozy i dodatkowe dane, niekoniecznie liczbowe. Ekstrapolacja trendów jest jednak wskanikiem, który pokazuje skal zmian, jakie mog nastpi jeli trend bdzie zachowany w dłuszym czasie. Podczas okrelania trendu na podstawie szeregów czasowych warto odpowiedzie sobie na pytania dlaczego trend jest taki a nie inny (co stoi za takim zachowaniem krzywej trendu), czy s inne szeregi liczbowe silnie skorelowane z rozwaanym, które mog warunkowa zmiany rozwaanego trendu itp. Jest tu due pole do bada zarówno ilociowych jak i jakociowych. Symulacja, zwykle komputerowa, zwykle jest prób przedstawienia stanu rzeczy poprzez szereg zmiennych i relacje pomidzy nimi. Mog to by zmienne opisujce badany region, a take zmienne dotyczce wikszego obszaru, majce z załoenia wpływ na zmienne w regionie. Zwykle modelowanie dotyczy stanów w wikszej skali, np. wzrostu gospodarczego, zatrudnienia, zuycia energii czy demografii w regionie czy kraju. W ostatnich latach czsto modelowano symulacyjnie zachowania klimatu i jego wpływ na rodowisko. Do modelowania potrzebni s specjalici oraz komputer z odpowiednim oprogramowaniem. Głównym problemem jest odpowied na pytanie co zrobi z niejasnymi sytuacjami brak danych, słabe zrozumienie zwizków przyczynowo-skutkowych, róne teorie. Te niejasnoci to włanie podstawa bada próbuje si rónych modeli, a potem dyskutuje si na temat moliwoci ich realizacji w przyszłoci. Bardzo wane jest zazwyczaj uwzgldnienie granic moliwego wzrostu (zmiany) danych. Gdy narzdziem Foresightu ma by modelowanie, trzeba odpowiedzie na wiele pyta, w tym np. na pytania Kto ma dokonywa walidacji danych i załoonych relacji midzy nimi? Czy s niezaleni eksperci, którzy mog oceni jako modeli? Czy modele maj by złoone czy proste? Czy przy skomplikowanych modelach sami twórcy rozumiej jak one działaj? Jak wtedy wygldaj koszty symulacji? Czy w modelu da si uwzgldni strukturalne czy jakociowe zmiany widoczne na horyzoncie czasowym? Czy model dopuszcza powstanie stanów równowagi? I czy bdzie ona wynikała z powanych analiz czy te bdzie to sprawa wiary w model? 13

14 Panel ekspercki jest wanym narzdziem przy zbieraniu znaczcych informacji i wiedzy, stymulowaniu nowego wgldu w problem i kreatywnego, strategicznego spojrzenia w przyszło, przenikaniu procesu Foresight i otrzymanych wyników do szerokiego grona podatników, ogólnym znaczeniu wyników projektu Foresight w zrozumieniu jego implementacji w przyszłoci. W zasadzie trudno mówi o panelu jako o metodzie. Jakie specyficzne metody mona zastosowa do zmotywowania panelu, przydziale zada czy wywołania wymiany myli w jej wyniku zwikszenia wiedzy na rozwaany temat. Dla pracy panelu jest wane, aby oprócz technicznych kwalifikacji poszczególni jego członkowie byli zdolni do twórczego mylenia, prowadzcego do moliwoci rozwanie rónych punktów widzenia, mogli dobrze pracowa w zespole/zespołach, byli w stanie swobodnie wyraa swoje opinie bez ogldania si na to e reprezentuj jak szczególn grup interesów. W panelu nie powinna znale si zbyt wska reprezentacja grup zawodowych i społecznych, która moe chcie przeforsowywa własne interesy niekoniecznie majc na wzgldzie zrównowaony rozwój regionu. Prowadzenie panelu musi by efektywne tak, by podtrzyma motywacj, rozstrzyga konflikty, pilnowa terminów, by wiadomym zewntrznych ogranicze, zapobiega zdominowaniu grupy przez jak siln osobowo itd. Burza mózgów to czsto uywana metoda pracy w grupie. Celem burzy mózgów jest wymylenie jak najwikszej iloci rozwiza do postawionego problemu, który to problem najlepiej postawi w formie pytania. W jego formułowaniu naley uwzgldni przede wszystkim dwie rzeczy. Po pierwsze precyzyjne jasne sformułowanie Z drugiej za strony postawione pytanie nie powinno by zbytnio ograniczajce. Zespół powinien by jak najbardziej zrónicowany (płe, wiek, zawód, stanowisko itd.) Niektórzy uwaaj nawet, e do fazy twórczej nie powinno si bra specjalistów z dziedziny, w której jest umieszczone zadanie. Laik w danej dziedzinie nie myli kategoriami poprzednich rozwiza, bo ich po prostu nie zna, std łatwiej mu wygenerowa nowe idee. Burza mózgów składa si z dwóch etapów: W pierwszym etapie osoby uczestniczce zachcane s do swobodnego zgłaszania pomysłów i wymiany pogldów z zastrzeeniem braku jakiegokolwiek krytycyzmu. Wszystkie pomysły s zapisywane, bd sesja rejestrowana jest na tamie. Nie wolno w jakikolwiek sposób ocenia adnego pomysłu w fazie ich generowania, ani mówi e co jest dobre ani e co jest złe. Nie trzeba równie wyjania pomysłów (z reguły proby o wyjanienie s tylko po to by co udowodni). Celem tego etapu (nazywanego faz twórcz) jest zapisanie jak najwikszej iloci pomysłów, nawet tych najbardziej szalonych i głupich. Jeeli tylko jest na to czas, dobrze jest wybra (rola ekspertów!) kilka najlepszych rozwiza i pozostawi wybrane pomysły uczestnikom burzy mózgów do inkubacji. Wypisa je na kartce, powiesi w widocznym miejscu, lub poprosi by kady postawił w widocznym miejscu u siebie w domu. Pozostawi tak sytuacj, bez wyboru konkretnego rozwizania na kilka dni, po czym dopiero przekaza ekspertom. W drugim etapie ekspert lub grupa ekspertów nieuczestniczcych w pierwszym etapie przeglda jego wyniki i stara si odsia idee majce sens. 14

15 W praktyce badania pokazały, e jakkolwiek burza mózgów moe by bardzo skuteczna, to jej skuteczno moe te by łatwo utracona. W szczególnoci czynnikami niszczcymi jej efektywno s np. obecno bardzo silnej dominujcej osobowoci w pierwszym etapie, zbyt dua ambicja niektórych uczestników, nie pozwalajcych doj innym do głosu, niewielka otwarto na nowe idee ekspertów oceniajcych pomysły, skłonno uczestnika do zmiany tematu na niezwizany z zadaniem, itp. Metoda scenariuszy moe by standardowa lub ekstrapolacyjna. Punktem krytycznym w metodzie scenariuszy jest to, e powinny one budowa spójny obraz przyszłych moliwoci, uytecznych do przewidywania skutków niepewnego rozwoju oraz kontrolowania zakresu działania. Scenariusze to co na kształt historii przyszłoci sekwencja zdarze i trendów, albo obraz przyszłoci sprawozdanie z sytuacji w wybranym punkcie przyszłoci. W projekcie Foresight zazwyczaj pracuje si z wieloma scenariuszami, pozwalajcymi rozwaa róne typy rozwoju badanej dziedziny. Scenariusze s narzdziami dla syntezy rónych elementów rozwaanych podczas pracy nad projektem Foresight; ustrukturyzowuj one mylenie. Pozwalaj take by pewniejszym, e wizje zostały okrelone i wyartykułowane w wewntrznie spójny i wzgldnie systematyczny sposób. Scenariusz powinien rzuca wiatło na biece działania w sposób wskazujcy ich przyszłe konsekwencje. Aby stworzy scenariusz, trzeba zidentyfikowa centralny punkt wyjcia lub najistotniejsz decyzj, okreli kluczowe siły i trendy w otoczeniu, zbada główne niewiadome (to, co niejasne) w tych siłach i trendach, wybra logik scenariusza albo przez wybór szczególnego co, jeli? załoenia, albo przez wybranie jednego lub wicej punktu kocowego szczególnie nas interesujcego, rozwiniecie przyszłej historii i wizerunków, oceni ich skutki, wybra wiodce wskaniki i sygnały które mog by uyte do monitorowania ruchu w kierunku scenariusza lub w kierunku odwrotnym ni zamierzony, rozway krytyczne działania, które bd moliwe do podjcia, aby uczyni ruch w kierunku do albo od scenariusza, albo da zaangaowanym w scenariuszach przedsibiorstwom moliwo poradzenia sobie z własnym rozwojem. Warsztaty analizy scenariuszy to popularna droga ich budowy. Takie warsztaty oferuj dwie korzyci: 1) Taki warsztat moe skupi szeroki zakres wiedzy i dowiadczenia biorcych w nim udział ludzi, co jest trudne, gdy problem rozwaa mała grupa. Dobrze na takie warsztaty zaprosi ekspertów i praktyków. Atutem takich warsztatów jest rónorodno dowiadcze uczestników. 2) Scenariusze prezentowane w formie warsztatów s znacznie bardzie realistyczne i ywe dla uczestników ni w przypadku gdy s po prostu referowane przez zewntrzne ródło. Warsztaty powoduj powstanie właciciela scenariusza i s lepiej wyposaone do przeniesienia ich na forum organizacji, z których pochodz uczestnicy (organizacji, które bd przyszłymi uytkownikami scenariusza). Scenariusze pomagaj nakierowa uwag na siły sprawcze, moliwe drogi ewolucji i rozpito ewentualnych działa z jakimi mog zosta skonfrontowane. S szczególnie uyteczne, gdy trzeba wzi pod uwag wiele czynników, co do których wystpuje wysoki stopie niepewnoci ich znaczenia i działania w przyszłoci. 15

16 Metoda Delphi wymaga przegldu ludzi kto powinien by ekspertem w obszarach podlegajcych analizie. W wikszoci powszechnie stosowanych odmian metody Delphi, nakrelone opinie s prognoz dotyczc tego, kiedy szczególne wydarzenia które si antycypuje w rozwaanych obszarach bd jak si wydaje miały miejsce. Taka metoda Delphi, prognozujca rozwój technologiczny, jest szeroko wykorzystywana w projekcie Foresight Technologiczny jak równie w bardziej tradycyjnych badaniach dotyczcych przyszłoci. Czciej pytania dotycz antycypowanych dat pojawienia si jakiego wydarzenia albo postpu i dodatkowych kwestii, np. moliwych ogranicze czy czynników ułatwiajcych (ekonomicznych, technologicznych, społecznych, politycznych) pojawienie si wydarzenia czy postpu, wynikajcych z nich społecznych czy ekonomicznych korzyci itd. Metoda polega na przeprowadzeniu kilkukrotnego ankietowania wybranej grupy ekspertów, którzy nie mog si ze sob w tej sprawie komunikowa i naradza. Eksperci powinni posiada du wiedze merytoryczn i dowiadczenie w tematyce bdcej przedmiotem ankiet ale jednoczenie take szeroki ogld i dowiadczenia w zakresie oddziaływania badanej dziedziny z szeroko rozumianym otoczeniem. Eksperci s anonimowi. Kady z nich uzasadnia przedstawione wyniki. Po zebraniu wyników i przeprowadzeniu ich analizy, prowadzcy projekt przygotowuje kolejn wersj ankiety zawajc i ucilajc obszar działania i rozsyła j ponownie do tych samych ekspertów. Cykl ten jest powtarzany kilkakrotnie, a do wypracowania pewnej zgody pomidzy ekspertami, dostatecznego zawenia priorytetów i utworzenia spójnego obrazu rozwoju danej dziedziny. Zanim rozpocznie si Foresight metod Delphi, warto odpowiedzie na pytania: Co jest celem? Jakie zasoby (siła robocza, pienidze, zasoby naturalne, ) mamy i w jakich ilociach? Czy metoda Delphi to dobry wybór? Jak mona okreli obszary badawcze/stwierdzenia pocztkowe (sformułowane w postaci zda oznajmujcych)? Na jakie pytania naley znale odpowied? Przy poszukiwaniu sformułowa okrelajcych punkty wyjcia do bada (tez delfickich) mona posłuy si warsztatami grup roboczych, podczas których mona stosowa rozmaite metody inwentyczne, mona dokonywa analiz literaturowych, analiz patentów, trendów i innych metod. Sformułowania te powinny by moliwie krótkie, jasne i niedwuznaczne np. kosmiczne fabryki s budowane, aby produkowa nowe materiały w próni w stanie niewakoci. Kryteria dla tych stwierdze s nastpujce: musza by one w jaki sposób realistyczne, horyzont czasowy powinien mieci si granicach od 5 do 30 lat, musz by jasne i niedwuznaczne i powinno si je pisa w formie zda oznajmujcych, uywajc takich okrele, jak wyjaniono, rozwinito, jest w powszechnym uyciu etc. Sformułowane w ten sposób zostan pewne przyszłe fakty. Nastpnie na podstawie danych spoza regionu/kraju okrela si tzw. megatrendy i odpowiadajce ich realizacji horyzonty czasowe. Przesłanie takich megatrendów do członków panelu pozwoli uzyska od nich odpowied tak (zgadzam si) lub nie i po zliczeniu głosów oceni, co eksperci uznaj za realistyczne. Te megatrendy naley nastpnie wzi pod uwag przy Foresight cie dla regionu. Kwestionariusz składa si z dwóch podstawowych czci jak równie pyta dodatkowych (takich jak płe, wiek, oraz kraj zamieszkania respondentów). Cz I zawiera tezy delfickie, dotyczce technologii, nt. których respondenci proszeni s o dostarczenie m.in. nastpujcych informacji: 1) Poziom dowiadczenia w rozpatrywanej dziedzinie, 16

17 2) Horyzont czasowy danej tezy, 3) Wpływ danej tezy na zwikszanie poziomu dobrobytu (zdefiniowanego jako wzrost ekonomiczny gospodarki wyraonej w PKB na osob), 4) Wpływ tezy na rodowisko (zdefiniowane jako ochrona rodowiska naturalnego, biologicznej rónorodnoci), 5) Wpływ tezy na poziom ycia (zdefiniowane jako znaczcy postp dla wikszoci społeczestwa w dziedzinie zdrowia oraz bezpieczestwa, edukacji, zatrudnienia, wydatków przeznaczanych na potrzeby bytowo-gospodarcze czy dostpu do rekreacji), 6) Wpływ tezy na bezpieczestwo społeczne i energetyczne, 7) Działania potrzebne do zwikszenia moliwoci prawdopodobiestwa zaistnienia badanej tezy delfickiej - respondenci s proszeni o wskazanie wicej ni jednego działania, 8) Komentarze: respondenci s proszeni o umieszczenie dodatkowych komentarzy na temat danej tezy. W Czci II, zawierajcej wizje społeczno-ekonomiczne (np. wizja indywidualnego wyboru, wizja równowagi ekologicznej, wizja sprawiedliwoci społecznej), zadaje si zestaw pyta dotyczcych np.: Znaczenia specyficznych technologii w poszczególnych wizjach społecznych, Znaczenia instrumentów społeczno-ekonomicznych i politycznych w kadej z wizji. Ponadto, w formie funkcji uzupełniajcej, respondentom mona da moliwo dodania do listy technologii przedstawionych w tezach, nieoczekiwanych zdarze o ogromnym wpływie, tzw. Jokerów. Jokery s rozumiane jako technologiczne przełomy, posiadaj niewielkie szanse zdarzenia, jednake w razie zaistnienia, mog wywrze istotny wpływ na struktur całego systemu.!! "! Analiza SWOT zwykle jest opracowywana przez grup ekspertów jako punkt startu do scenariuszy lub innych rozwaa. Do opracowania analizy SWOT dobrze jest uy burzy mózgów. W tym celu warto uwiadomi ekspertom istot tej analizy, typy otoczenie i rozdaje zmian, jakie mog w nim nastpi. Opisano to krótko poniej. Istota analizy SWOT: pozwala na wygenerowanie z otoczenia szans rozwoju oraz zagroe hamujcych rozwój firmy, rozwaa si tutaj zarówno otoczenie blisze oraz otoczenie dalsze (w otoczeniu bliszym 5 sił konkurencji Portera, a w otoczeniu dalszym trendy ekonomiczne, demograficzne, technologiczne, prawne, kulturowe itp.), analiza zasobów ma doprowadzi do wygenerowania mocnych punktów przedsibiorstwa oraz wskazania jego słabych stron. Mocne punkty mog oznacza; i naley je nadal rozwija i doskonali, słabe za eliminowa, bd zreorganizowa, analiz zasobów firmy zwykle prowadzi si równolegle z analiz zasobów najgroniejszych konkurentów, w celu wskazania rónic midzy słabymi a mocnymi stronami rywalizujcych firm. Przedmiot analizy SWOT Z jednej strony analizuje si zasoby, a z drugiej wpływ otocznia. Porównanie mocnych i słabych stron ma na celu szukanie potencjalnej przewagi strategicznej. W metodzie klasycznej TOWS/SWOT proponuje si podejcie systemowe, w którym pierwszym działaniem jest identyfikacja czynników pogrupowanych nastpujco: 17

18 a) czynniki wewntrzne charakteryzujce siły organizacji (nazywane w skrócie silne strony lub "siły"), b) czynniki wewntrzne charakteryzujce słaboci organizacji ( słabe strony lub "słaboci"), c) czynniki zewntrzne wystpujce w otoczeniu, charakteryzujce szanse dla organizacji ( szanse ), d) czynniki zewntrzne wystpujce w otoczeniu, charakteryzujce zagroenia dla organizacji ( zagroenia ). Nastpnie przeprowadza si analiz wzajemnych zalenoci pomidzy czynnikami z jednej grupy charakteryzujcej otoczenie a czynnikami wybranej grupy charakteryzujcej organizacj, oraz relacje odwrotne pokazane na rys. 2 Szczegółow analiz zalenoci wykonuje si w czterech tabelach z zastosowaniem metody TOWS i w czterech tabelach z zastosowaniem zmodyfikowanej metody SWOT. W tabelach TOWS naley w wierszach zestawi zidentyfikowane wczeniej czynniki wewntrzne - silne albo słabe strony, za w kolumnach czynniki zewntrzne - szanse albo zagroenia. W tabelach sprawdza si, czy istniej oddziaływania pomidzy czynnikami (interakcje) oraz przypisuje si wagi czynnikom jako miar subiektywnej siły czynnika w porównaniu do pozostałych. Iloczyn wagi i liczby interakcji dla kadego czynnika w wierszach i kolumnach jest miar istotnoci czynnika w badanej relacji. Czynniki zewntrzne w otoczeniu Czynniki wewntrzne w organizacji SZANSE (1) SIŁY ZAGRO ENIA (2) SŁABOCI 18 Rys. 2. Relacje midzy grupami czynników w metodzie TOWS/SWOT Wyróniona na rys. 2 relacja oznaczona jako (1), ukazuje wpływ zagroe wystpujcych w otoczeniu na siły tkwice w organizacji. Za pomoc analizy w tablicy TOWS mona okreli hierarchi zagroe oraz okreli zagregowan warto (waona liczba interakcji) informujca o wpływie zagroe na osłabienie sił. Odwrotn relacj - oznaczon na rysunku jako (2) - bada si za pomoc tablicy SWOT, która umoliwia ocen reakcji silnych stron organizacji na zagroenie zewntrzne. Tablica wskazuje, które silne strony (hierarchia silnych stron) i w jakim stopniu (waona liczba interakcji) zmniejszaj destrukcyjny wpływ zagroe. W Raporcie Wiodcych Technologii pełna analiza omiu tablic pozwala na znalezienie wielu odpowiedzi na pytania dotyczce kierunków racjonalnego zarzdzania organizacj na bazie ocen stanów aktualnych. Jeli analiz TOWS/SWOT wykona si dla prognozowanych stanów organizacji i otoczenia, to uzyskuje si informacje o prawdopodobnych zmianach w strategii w okrelonym horyzoncie czasowym.

19 Ostatnim działaniem jest sporzdzenie zestawienia zbiorczego danych zagregowanych (sumy interakcji i sumy iloczynów wag i interakcji) dla rozpatrywanych kombinacji: szanse/słaboci, zagroenia/słaboci, szanse/siły, zagroenia/siły. Mona wykona oddzielne zestawienia dla metod: SWOT, TOWS i TOWS/SWOT, uzyskujc wiele praktycznych zalece literaturowych [2] co do wyboru strategii (agresywna, konkurencyjna, konserwatywna i defensywna) i wyboru szczegółowych działa stosownych do zalecanych strategii. Literatura [1] Miles, I. and Keenan, M. (2002), Practical Guide to re-gional Foresight in the United Kingdom. European Commission Directorate for Research K, Unit Science and Technology Foresight, links with the IPTS. [2] Jacek Kuciski (2006), Organizacja i prowadzenie projektów Foresight w wietle dowiadcze midzynarodowych. Instytut Podst. Problemów Techniki PAN, stycze 2006, c2bc005cbee.pdf [3] Obłój K.: Strategia organizacji. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa

20 " # $ % &'! % $! % %! $ % ( ( (! % W ramach Panelu I dostarczono nastpujce ekspertyzy: Ekspertyza nr 1: Przemysł surowców mineralnych w województwie witokrzyskim Autor: Aleksander Kabziski, Polski Zwizek Pracodawców Producentów Kruszyw Ekspertyza nr 2: Ocena sytuacji biecej w brany wykonawczej budownictwa. Autor: Tomasz Tworek, Przedsibiorstwo budowlane Dorbud S.A. Ekspertyza nr 3: Budownictwo i przemysł materiałów budowlanych Autor: dr in. Kazimierz Sokołowski, Politechnika witokrzyska 20 #$#$#$% & ' Technologie i ich poziom omówione w ekspertyzach: 1. Wydobycie surowców mineralnych oceniane globalnie w skali krajowej, z podziałem na wydobycie metodami podziemnymi, metodami odkrywkowymi i metodami otworowymi. W Polsce wydobywa si odpowiednio około 400 mln ton surowców mineralnych, co stanowi 1,43 % wiatowego wydobycia, a w zakresie wydobytych kopalin do produkcji kruszyw naturalnych ok. 200 mln ton, co stanowi 1,11 % wiatowego poziomu w tym zakresie. W kadej z omawianych grup, poziom nowoczesnoci metod jest zrónicowany, od bardzo wysokiego (liczcego si w skali wiatowej) do bardzo prostego, o znaczeniu lokalnym. Przykłady wydobycia surowców w zalenoci od poziomu nowoczesnoci: a) poziom wiatowy: i. górnictwo wgla kamiennego, rud cynku i ołowiu, a szczególnie wydobycie rud miedzi - uznawane za najnowoczeniejsze i najbezpieczniejsze na wiecie; ii. bardzo rozwinite górnictwo odkrywkowe wgla brunatnego, a w tym najwiksze w Europie odkrywkowe wyrobisko w KWB Bełchatów iii. w woj. witokrzyskim górnictwo odkrywkowe surowców mineralnych iv. w zakresie robót wiertniczo strzałowych oraz nabywania, przechowywania, przemieszczania i uywania materiałów wybuchowych dokonała si w latach rewolucja techniczna i technologiczna, która stawia nasze województwo w czołówce wiatowej w zakresie tych robót b) redni poziom europejski w zakresie zdejmowania nadkładu i robót przygotowawczych w odkrywkowym górnictwie surowców mineralnych, ale czsto stosowane maszyny nie odbiegaj od urzdze najnowszej generacji (w skali woj. witokrzyskiego) c) poziom lokalny: czsto bardzo prosto prowadzone odkrywkowe wyrobiska piasków i wirów. 2. Przetwarzanie i wzbogacanie surowców mineralnych wystpuje wszdzie tam gdzie wytwarzane s koncentraty np. rudy miedzi, cynku i ołowiu. W województwie witokrzyskim nie wystpuje wzbogacanie surowców mineralnych, natomiast powszechne jest rozdrabnianie i klasyfikacja oraz przetwórstwo:

Omówienie metodologii badań wg metody Delphi oraz krzyżowej analizy wpływów

Omówienie metodologii badań wg metody Delphi oraz krzyżowej analizy wpływów Projekt Foresight w zakresie priorytetowych i innowacyjnych technologii zagospodarowywania odpadów pochodzących z górnictwa węgla kamiennego Omówienie metodologii badań wg metody Delphi oraz krzyżowej

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo

Procedura rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach

Procedura rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach Zał. do Zarzdzenia Nr 58/05 Starosty Kieleckiego z dnia 30 grudnia 2005 r. w sprawie wprowadzenia procedury rekrutacji pracowników do Starostwa Powiatowego w Kielcach Procedura rekrutacji pracowników do

Bardziej szczegółowo

KRZYŻOWA ANALIZA WPŁYWÓW I PROGNOZOWANIE SCENARIUSZY ROZWOJU

KRZYŻOWA ANALIZA WPŁYWÓW I PROGNOZOWANIE SCENARIUSZY ROZWOJU Projekt FORESIGHT Mazovia KRZYŻOWA ANALIZA WPŁYWÓW I PROGNOZOWANIE SCENARIUSZY ROZWOJU mgr Krzysztof Mieczkowski Specjalista Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów Warszawa, 12 czerwca 2007 Monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Program Certyfikacji Oprogramowania Autodesk. Załoenia

Program Certyfikacji Oprogramowania Autodesk. Załoenia Program Certyfikacji Oprogramowania Autodesk Załoenia Firma Autodesk - wiodcy producent oprogramowania wspomagajcego projektowanie proponuje program umoliwiajcy uytkownikom weryfikacj posiadanego oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe W literaturze technicznej mona znale róne opinie, na temat okrelenia, kiedy antena moe zosta nazwana szerokopasmow. Niektórzy producenci nazywaj anten szerokopasmow

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006

Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006 Załcznik nr 5 WZÓR MINISTERSTWO GOSPODARKI I PRACY Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006 Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w ramach działania 1.4:

Bardziej szczegółowo

Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP)

Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP) str. 1 Załcznik Nr 1 Programy i projekty badawczo-rozwojowe oraz inwestycje współfinansowane ze rodków strukturalnych (działanie 1.4 SPO-WKP) Działanie 1.4 Wzmocnienie współpracy midzy sfer badawczo-rozwojow

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe w pigułce

Badania marketingowe w pigułce Jolanta Tkaczyk Badania marketingowe w pigułce Dlaczego klienci kupuj nasze produkty lub usługi? To pytanie spdza sen z powiek wikszoci menederom. Kady z nich byłby skłonny zapłaci due pienidze za konkretn

Bardziej szczegółowo

OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH

OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH Antoni DMOWSKI, Politechnika Warszawska, Instytut Elektroenergetyki Bartłomiej KRAS, APS Energia OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH 1. Wstp Obecne rozwizania podtrzymania zasilania obwodów

Bardziej szczegółowo

Krajowy System Monitorowania Technologii rodowiskowych Zarys koncepcji Dlaczego taki system jest potrzebny?

Krajowy System Monitorowania Technologii rodowiskowych Zarys koncepcji Dlaczego taki system jest potrzebny? Krajowy System Monitorowania Technologii rodowiskowych Dlaczego taki system jest potrzebny? Zarys koncepcji Sektor technologii rodowiskowych postrzegany jest w Europie i na wiecie jako jeden z najbardziej

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy

Informacja i Promocja. Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Informacja i Promocja Mechanizm Finansowy EOG Norweski Mechanizm Finansowy Spis treci 1. Wstp... 3 2. Ogólne działania informacyjno - promocyjne... 3 3. Działania informacyjno-promocyjne projektu... 4

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ W RAMACH PROJEKTU PIERWSZY BIZNES AKTYWIZACJA LOKALNEJ SPOŁECZNOCI. Deklaracja bezstronnoci i poufnoci

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ W RAMACH PROJEKTU PIERWSZY BIZNES AKTYWIZACJA LOKALNEJ SPOŁECZNOCI. Deklaracja bezstronnoci i poufnoci Owiadczam, e: Nr wniosku Imi i nazwisko Kandydata/tki Imi i nazwisko Oceniajcego Imi i nazwisko Kandydata/tki Załcznik nr 5 do Regulaminu rekrutacji do Projektu PIERWSZY BIZNES aktywizacja lokalnej społecznoci

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie...

Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Maych i (rednich Przedsi)biorstw... 9. Streszczenie... SPIS TRE%CI Wprowadzenie: Krystyna Gurbiel Dyrektor Generalny Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma"ych i (rednich Przedsi)biorstw... 9 Streszczenie... 11 1. Zmiany makroekonomiczne w Polsce w latach

Bardziej szczegółowo

ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET. Instrukcja Obsługi

ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET. Instrukcja Obsługi ELEMENT SYSTEMU BIBI.NET Instrukcja Obsługi Copyright 2005 by All rights reserved Wszelkie prawa zastrzeone!"# $%%%&%'(%)* +(+%'(%)* Wszystkie nazwy i znaki towarowe uyte w niniejszej publikacji s własnoci

Bardziej szczegółowo

Regulamin Pracy Wojewódzkiej Rady Bezpieczestwa Ruchu Drogowego

Regulamin Pracy Wojewódzkiej Rady Bezpieczestwa Ruchu Drogowego Regulamin Pracy Wojewódzkiej Rady Bezpieczestwa Ruchu Drogowego Rozdział I Postanowienia ogólne Wojewódzka Rada Bezpieczestwa Ruchu Drogowego działajca przy Marszałku Województwa witokrzyskiego, zwana

Bardziej szczegółowo

M.11.01.04 ZASYPANIE WYKOPÓW WRAZ Z ZAGSZCZENIEM

M.11.01.04 ZASYPANIE WYKOPÓW WRAZ Z ZAGSZCZENIEM ZASYPANIE WYKOPÓW WRAZ Z ZAGSZCZENIEM 1. WSTP 1.1. Przedmiot ST Przedmiotem niniejszej ST s wymagania szczegółowe dotyczce wykonania i odbioru Robót zwizanych z zasypywaniem wykopów z zagszczeniem dla

Bardziej szczegółowo

RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA

RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA Projekt z dnia 22.03.2006 Załcznik do uchwały Nr Rady Ministrów z dnia r. RZDOWY PROGRAM WYRÓWNYWANIA WARUNKÓW STARTU SZKOLNEGO UCZNIÓW W 2006 r. WYPRAWKA SZKOLNA 1 Wstp Rzdowy program wyrównywania warunków

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANY budowa miejsc postojowych wraz z zjazdami

PROJEKT BUDOWLANY budowa miejsc postojowych wraz z zjazdami SPIS TRECI 1 Podstawy opracowania 6 2 Charakterystyka obiektu 6 3 Stan istniejcy 6 4 Zaenia projektowe 6 5 Zakres opracowania 6 6 Opis projektu 7 7 Opis robót 7 8 Oddziaywanie zamierzonej inwestycji na

Bardziej szczegółowo

Andrzej Kalski Biuro do Spraw Substancji i Preparatów Chemicznych

Andrzej Kalski Biuro do Spraw Substancji i Preparatów Chemicznych Andrzej Kalski Biuro do Spraw Substancji i Preparatów Chemicznych ! Liczba substancji istniejcych, ujtych w EINECS 100 106 substancji Liczba substancji obecnych w obrocie około 30 000 70 000 substancji

Bardziej szczegółowo

ubezpieczenie mienia oraz odpowiedzialnoci cywilnej (CPV: 66515400-7, 66515000-3, 66516000-0)

ubezpieczenie mienia oraz odpowiedzialnoci cywilnej (CPV: 66515400-7, 66515000-3, 66516000-0) Strona 1 z 5 Chojnice: Ubezpieczenie mienia i odpowiedzialnoci cywilnej Urzdu Miejskiego w Chojnicach wraz z jednostkami organizacyjnymi Numer ogłoszenia: 194104-2012; data zamieszczenia: 08.06.2012 OGŁOSZENIE

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy

Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Energia odnawialna w województwie zachodniopomorskim Koncepcje współpracy Podstaw rozwoju kadego społeczestwa jest jego rozwój gospodarczy, a energia stanowi wan rol w jego realizacji. Z uwagi na cigły

Bardziej szczegółowo

Amortyzacja rodków trwałych

Amortyzacja rodków trwałych Amortyzacja rodków trwałych Wydawnictwo Podatkowe GOFIN http://www.gofin.pl/podp.php/190/665/ Dodatek do Zeszytów Metodycznych Rachunkowoci z dnia 2003-07-20 Nr 7 Nr kolejny 110 Warto pocztkow rodków trwałych

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Piotr Borowiec PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Sporód wielu metod sztucznej inteligencji obliczeniowej algorytmy genetyczne doczekały si wielu implementacji. Mona je wykorzystywa

Bardziej szczegółowo

1. Wstp. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r.

1. Wstp. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r. Załcznik nr.1 do uchwały Nr XXXII/259/05 Rady Powiatu w Krasnymstawie z dnia 24 listopada2005r. Wieloletni program współpracy samorzdu Powiatu Krasnostawskiego z organizacjami pozarzdowymi oraz z podmiotami

Bardziej szczegółowo

- 1 - OPIS TECHNICZNY Do projektu wykonawczego modernizacji budynku Komisariatu Policji w Gniewoszowie, pow. Kozienice

- 1 - OPIS TECHNICZNY Do projektu wykonawczego modernizacji budynku Komisariatu Policji w Gniewoszowie, pow. Kozienice - 1 - OPIS TECHNICZNY Do projektu wykonawczego modernizacji budynku Komisariatu Policji w Gniewoszowie, pow. Kozienice 1. OPIS OGÓLNY! " # $%&&' ( )%"&*+!!!!! $,!!$-!!#!"! #. /,0123"45044"67,88 8 ("9(5"%6!!:

Bardziej szczegółowo

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Warszawa, maj 2006 Spis treci Wprowadzenie...3 Cz I Zbiorcze wykonanie budetów jednostek samorzdu terytorialnego...7 1. Cz operacyjna...7

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH POWIATOWY PROGRAM DZIAŁA NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załcznik do Uchwały Nr XXVIII/75/03 Rady Powiatu Pabianickiego z dnia 13 listopada 2003 r. (w zakresie : rehabilitacji społecznej, rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

w sprawie wprowadzenia procedury naboru pracowników na kierownicze stanowiska urzdnicze i stanowiska urzdnicze w Starostwie Powiatowym w Krasnymstawie

w sprawie wprowadzenia procedury naboru pracowników na kierownicze stanowiska urzdnicze i stanowiska urzdnicze w Starostwie Powiatowym w Krasnymstawie ZARZDZENIE Nr 13/2005 STAROSTY KRASNOSTAWSKIEGO z dnia 29 sierpnia 2005 roku w sprawie wprowadzenia procedury naboru pracowników na kierownicze stanowiska urzdnicze i stanowiska urzdnicze w Starostwie

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD)

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Plan wykładu Bazy danych Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Diagramy zwizków encji elementy ERD licznoci zwizków podklasy klucze zbiory słabych encji Małgorzata Krtowska Katedra Oprogramowania e-mail:

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD)

Bazy danych. Plan wykładu. Proces modelowania i implementacji bazy danych. Elementy ERD. Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Plan wykładu Bazy danych Wykład 2: Diagramy zwizków encji (ERD) Diagramy zwizków encji elementy ERD licznoci zwizków podklasy klucze zbiory słabych encji Małgorzata Krtowska Katedra Oprogramowania e-mail:

Bardziej szczegółowo

$, $! $ $ % & ' $ & ( $ ) * )! - $ $ $ % $ $ ( ) !* +!% $ ' . / $ # " #

$, $! $ $ % & ' $ & ( $ ) * )! - $ $ $ % $ $ ( ) !* +!% $ ' . / $ #  # + + + + $, $!! $ $ % & ' $ & ( $ ) * )! - $ $ $ % $ $!* +!% $ '!" # #!$ % & ' ( ). / $ # " # ( ! 0 $ 1 0 $,-. " $ 3 $ / 0 $ 2$ 0 $ " $ 3 '$ / 4% "# $"%&' ()*' *$"'" ()*' " $"%&' + # & +, -. / # %+ " &/,

Bardziej szczegółowo

Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006. dr in. Marek Dwiarek. Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy

Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006. dr in. Marek Dwiarek. Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006 dr in. Marek Dwiarek Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy Tematyka dyskusji Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006 Wymagania dotyczce bezpieczestwa

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław 2011

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław 2011 Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław 2011 IDENTYFIKACJA POTENCJAŁU I ZASOBÓW DOLNEGO ŚLĄSKA W OBSZARZE NAUKA I TECHNOLOGIE NA RZECZ POPRAWY JAKOŚCI ŻYCL4 (QUALITY OF LIFE) ORAZ WYTYCZENIE PRZYSZŁYCH

Bardziej szczegółowo

Studium przypadku Case Study CCNA2-ROUTING

Studium przypadku Case Study CCNA2-ROUTING Na podstawie oryginału CISCO, przygotował: mgr in. Jarosław Szybiski Studium przypadku Case Study CCNA2-ROUTING Ogólne załoenia dla projektu Przegld i cele Podczas tego wiczenia uczestnicy wykonaj zadanie

Bardziej szczegółowo

1. WSTP. 2. Koncepcja platformy bezpieczestwa publicznego

1. WSTP. 2. Koncepcja platformy bezpieczestwa publicznego Koncepcja Platformy Bezpieczestwa Wewntrznego do realizacji zada badawczo-rozwojowych w ramach projektu Nowoczesne metody naukowego wsparcia zarzdzania bezpieczestwem publicznym w Unii Europejskiej 1.

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Podstawy teoretyczne

Bazy danych Podstawy teoretyczne Pojcia podstawowe Baza Danych jest to zbiór danych o okrelonej strukturze zapisany w nieulotnej pamici, mogcy zaspokoi potrzeby wielu u!ytkowników korzystajcych z niego w sposóbs selektywny w dogodnym

Bardziej szczegółowo

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie.

1) Instytucje kształcce w tym zawodzie (w kraju i we Wrocławiu). 2) Moliwoci podnoszenia kwalifikacji i dokształcania w tym zawodzie. Spis treci: I. Wprowadzenie II. Zadania i czynnoci 1) Potencjalne miejsca pracy. 2) Zakres obowizków. III. Wymagania zawodu 1) Wymagania fizyczne i zdrowotne 2) Wymagania psychologiczne IV. Kształcenie

Bardziej szczegółowo

Wiesława Ziółkowska. Finanse publiczne. Teoria i zastosowanie. Wydanie pite zmienione i uzupełnione

Wiesława Ziółkowska. Finanse publiczne. Teoria i zastosowanie. Wydanie pite zmienione i uzupełnione Wiesława Ziółkowska Finanse publiczne Teoria i zastosowanie Wydanie pite zmienione i uzupełnione Wydawnictwo Wyszej Szkoły Bankowej Pozna 2012 Wydanie pierwsze 2000, drugie 2002, trzecie 2005, czwarte

Bardziej szczegółowo

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe Autor: Jacek Bielecki Ostatnia zmiana: 14 marca 2011 Wersja: 2011 Spis treci Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe PROGRAM SPRZEDA WERSJA 2011 KOREKTY RABATOWE... 1 Spis treci... 1 Aktywacja funkcjonalnoci...

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI ROZWOJU W INYNIERII JAKOCI

KIERUNKI ROZWOJU W INYNIERII JAKOCI 20/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(1/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 KIERUNKI ROZWOJU W INYNIERII JAKOCI S. TKACZYK 1 Politechnika

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 21 marca 2005 r. odmawiajca uwzgldnienia wniosku o zobowizanie Zarzdu Banku, do wykrelenia danych osobowych dotyczcych Skarcego z Bankowego

Bardziej szczegółowo

Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym w przypadku sezonowych zwyek

Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym w przypadku sezonowych zwyek Optymalizacja zaangaowania kapitałowego 4.01.2005 r. w decyzjach typu make or buy. Magazyn czy obcy cz. 2. Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 14a 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. ze zm.

Na podstawie art. 14a 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. ze zm. Na podstawie art. 14a 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r. ze zm. ) w zwizku z wnioskiem podatnika XXXXXX z dnia 10.11.2005r., uzupełnionego

Bardziej szczegółowo

Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna-

Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna- II raport okresowy z ewaluacji projektu: Kobiety kształtujmy własn przyszło - wersja wstpna- - Malbork, padziernik 2007 - opracował: Jakub Lobert Projekt dofinansowany przez Ministerstwo Pracy i Polityki

Bardziej szczegółowo

Foresight priorytetowych innowacyjnych technologii na rzecz automatyki, robotyki i techniki pomiarowej

Foresight priorytetowych innowacyjnych technologii na rzecz automatyki, robotyki i techniki pomiarowej Foresight priorytetowych innowacyjnych technologii na rzecz automatyki, robotyki i techniki pomiarowej Prezentacja wyników pierwszej ankiety Delphi w obszarze TECHNIKA POMIAROWA mgr Jan Piwiński Specjalista

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie programu Microsoft Excel do analizy wyników nauczania

Zastosowanie programu Microsoft Excel do analizy wyników nauczania Grayna Napieralska Zastosowanie programu Microsoft Excel do analizy wyników nauczania Koniecznym i bardzo wanym elementem pracy dydaktycznej nauczyciela jest badanie wyników nauczania. Prawidłow analiz

Bardziej szczegółowo

Ubiegajcy si o dofinansowanie wypełnia wyłcznie białe pola wniosku.

Ubiegajcy si o dofinansowanie wypełnia wyłcznie białe pola wniosku. PW/S-02 Instrukcja wypełnienia wniosku o dofinansowanie projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora ywnociowego oraz rozwój obszarów wiejskich w zakresie

Bardziej szczegółowo

Czym jest foresight?

Czym jest foresight? Foresight technologiczny rozwoju sektora usług ug publicznych w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym Czym jest foresight? Konferencja Otwierająca Politechnika Śląska, Zabrze 17.06.20009 Foresight: Badanie

Bardziej szczegółowo

Programowanie Obiektowe

Programowanie Obiektowe Programowanie Obiektowe dr in. Piotr Zabawa IBM/Rational Certified Consultant pzabawa@pk.edu.pl WYKŁAD 1 Wstp, jzyki, obiektowo Cele wykładu Zaznajomienie słuchaczy z głównymi cechami obiektowoci Przedstawienie

Bardziej szczegółowo

KOSZTY PLANOWEJ OBSŁUGI TECHNICZNEJ CIGNIKÓW ROLNICZYCH NOWEJ GENERACJI

KOSZTY PLANOWEJ OBSŁUGI TECHNICZNEJ CIGNIKÓW ROLNICZYCH NOWEJ GENERACJI Technica Agraria 2(2) 2003, 53-57 KOSZTY PLANOWEJ OBSŁUGI TECHNICZNEJ CIGNIKÓW ROLNICZYCH NOWEJ GENERACJI Zenon Grze Streszczenie. W pracy dokonano analizy kosztów planowej obsługi technicznej cigników

Bardziej szczegółowo

! "#$!%&'(#!) "34! /(5$67%&'8#!)

! #$!%&'(#!) 34! /(5$67%&'8#!) 3 4! " #"$ % # " &# & ' & & (! " % &$ #) * & & &*## " & + # % &! & &*),*&&,) &! "& &-&. && *# &) &!/ & *) *&" / &*0 & /$ % &&, # ) *&")",$&%& 1&&2& 3 '! "#$!%&'(#!) % *+ +, - (. /0 *1 ", + 2 + -.-1- "34!

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH

WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH 1. Cel opracowania planów inwestycyjnych Informacje o konieczności sporządzania planów inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r.

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. Projekt z dnia 8 listopada 2006 r. ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zada umoliwiajcych

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r.

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r. Uchwała Nr XXVIII/266/2008 z dnia 16 czerwca 2008 r. w sprawie okrelenia warunków i trybu wspierania, w tym finansowego, rozwoju sportu kwalifikowanego przez Gmin Jarocin. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15,

Bardziej szczegółowo

B. DODATKOWE NOTY OBJANIAJCE

B. DODATKOWE NOTY OBJANIAJCE B. DODATKOWE NOTY OBJANIAJCE 1. Informacje o instrumentach finansowych. Ad.1 Lp Rodzaj instrumentu Nr not prezentujcych poszczególne rodzaje instrumentów finansowych w SA-P 2008 Warto bilansowa na 30.06.2007

Bardziej szczegółowo

Laboratorium elektryczne. Falowniki i przekształtniki - I (E 14)

Laboratorium elektryczne. Falowniki i przekształtniki - I (E 14) POLITECHNIKA LSKA WYDZIAŁINYNIERII RODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZDZE ENERGETYCZNYCH Laboratorium elektryczne Falowniki i przekształtniki - I (E 14) Opracował: mgr in. Janusz MDRYCH Zatwierdził:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN MIEJSKIEJ RADY SPORTU W SANDOMIERZU

REGULAMIN MIEJSKIEJ RADY SPORTU W SANDOMIERZU Załcznik Nr 1 do Zarzdzenia Nr P0151/65/07 Burmistrza Sandomierza z dnia 5.09.2007 r. REGULAMIN MIEJSKIEJ RADY SPORTU W SANDOMIERZU 1 1. Rada Sportu jest organem opiniodawczym i doradczym Burmistrza Sandomierza

Bardziej szczegółowo

Kod CPV 453 312 10-1 WENTYLACJA

Kod CPV 453 312 10-1 WENTYLACJA SPECYFIKACJE TECHNICZNE WYKONANIA l OBIORU ROBÓT BUDOWLANYCH Kod CPV 453 312 10-1 WENTYLACJA 1 SPIS TRECI 1. WSTP... 1.1. Przedmiot ST... 1.2. Zakres stosowania ST... 1.3. Zakres robót objtych ST... 1.4.

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 6 lipca 2005 r. dotyczca przetwarzania danych osobowych córki Skarcego, przez Stowarzyszenie, poprzez publikacj informacji na temat rodziny

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE KOMISJI (WE) NR 69/2001. z dnia 12 stycznia 2001 r.

ROZPORZDZENIE KOMISJI (WE) NR 69/2001. z dnia 12 stycznia 2001 r. ROZPORZDZENIE KOMISJI (WE) NR 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzgldniajc

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC)

PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC) PROCEDURY REGULACYJNE STEROWNIKÓW PROGRAMOWALNYCH (PLC) W dotychczasowych systemach automatyki przemysłowej algorytm PID był realizowany przez osobny regulator sprztowy - analogowy lub mikroprocesorowy.

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA Oferta badawcza DLACZEGO WARTO? Nowa perspektywa finansowania PROW 2014-2020, w ramach której kontynuowane będzie wdrażanie działania LEADER. Zgodnie z przyjętymi

Bardziej szczegółowo

ŻYWNOŚĆ I ŻYWIENIE W XXI WIEKU WIZJA ROZWOJU POLSKIEGO SEKTORA SPOŻYWCZEGO (FORESIGHT TECHNOLOGICZNY)

ŻYWNOŚĆ I ŻYWIENIE W XXI WIEKU WIZJA ROZWOJU POLSKIEGO SEKTORA SPOŻYWCZEGO (FORESIGHT TECHNOLOGICZNY) Konferencja Końcowa ŻYWNOŚĆ I ŻYWIENIE W XXI WIEKU WIZJA ROZWOJU POLSKIEGO SEKTORA SPOŻYWCZEGO (FORESIGHT TECHNOLOGICZNY) PROJEKT REALIZUJE KONSORCJUM: Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach

Bardziej szczegółowo

POBÓR MOCY MASZYN I URZDZE ODLEWNICZYCH

POBÓR MOCY MASZYN I URZDZE ODLEWNICZYCH Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI, 1 Roman WRONA 2 Wydział Odlewnictwa AGH 1. Wprowadzenie. Monitorowanie poboru mocy maszyn i urzdze odlewniczych moe w istotny sposób przyczyni si do oceny technicznej i ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Ewa Janczar Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego. ewa.janczar@bgwm.pl www.bgwm.pl; www.gismazowsza.pl. Wisła 5-7.09 2007 r.

Ewa Janczar Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego. ewa.janczar@bgwm.pl www.bgwm.pl; www.gismazowsza.pl. Wisła 5-7.09 2007 r. Ewa Janczar Biuro Geodety Województwa Mazowieckiego ewa.janczar@bgwm.pl www.bgwm.pl; www.gismazowsza.pl Wisła 5-7.09 2007 r. Słuba Geodezyjna i Kartograficzna funkcjonuje w realnej rzeczywistoci, ukształtowanej

Bardziej szczegółowo

Przetarg nieograniczony poniej kwoty okrelonej w art. 11 ust 8 zgodnie z ustaw Prawo zamówie publicznych

Przetarg nieograniczony poniej kwoty okrelonej w art. 11 ust 8 zgodnie z ustaw Prawo zamówie publicznych Radziejów: Zorganizowanie i przeprowadzenie szkolenia w kierunku: projektowanie ogrodów Numer ogłoszenia:151938 2010; data zamieszczenia: 01.06.2010 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU usługi Przetarg nieograniczony

Bardziej szczegółowo

zdefiniowanie kilku grup dyskusyjnych, z których chcemy odbiera informacje, dodawanie, usuwanie lub edycj wczeniej zdefiniowanych grup dyskusyjnych,

zdefiniowanie kilku grup dyskusyjnych, z których chcemy odbiera informacje, dodawanie, usuwanie lub edycj wczeniej zdefiniowanych grup dyskusyjnych, Wstp W nowoczesnym wiecie coraz istotniejsz rol odgrywa informacja i łatwy dostp do niej. Nie dziwi wic fakt, i nowoczesne telefony komórkowe to nie tylko urzdzenia do prowadzenia rozmów telefonicznych,

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008.

Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Załcznik Nr 1 do uchwały Nr XIV/129/08 Rady Gminy Michałowo z dnia 11 stycznia 2008r. Program Współpracy Gminy Michałowo z Organizacjami Pozarzdowymi na rok 2008. Wprowadzenie Aktywna działalno organizacji

Bardziej szczegółowo

VPN Virtual Private Network. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

VPN Virtual Private Network. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA VPN Virtual Private Network Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN wersja 1.1 Spis treci 1. CO TO JEST VPN I DO CZEGO SŁUY... 3 2. RODZAJE SIECI VPN... 3 3. ZALETY STOSOWANIA SIECI IPSEC

Bardziej szczegółowo

Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy

Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy Łukasz Wany Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy Wstp Budujc sie neuronow do kompresji znaków, na samym pocztku zmierzylimy si z problemem przygotowywania danych do nauki sieci. Przyjlimy,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny

Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny PROJEKT Uchwała Nr Rady Miasta Rejowiec Fabryczny z dnia w sprawie programu współpracy Miasta Rejowiec Fabryczny z organizacjami pozarzdowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalnoci

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OPOLSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZCYMI DZIAŁALNO POYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2007

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OPOLSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZCYMI DZIAŁALNO POYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2007 Załcznik Do Uchwały Nr... Rady Powiatu Opolskiego z dnia...2007r. PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU OPOLSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZCYMI DZIAŁALNO POYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2007

Bardziej szczegółowo

(podstawy i wymagania ze szczególnym zwróceniem uwagi na funkcjonalno systemów. w odniesieniu do poszczególnych poziomów)

(podstawy i wymagania ze szczególnym zwróceniem uwagi na funkcjonalno systemów. w odniesieniu do poszczególnych poziomów) TIER CZTERY POZIOMY NIEZAWODNOCI (podstawy i wymagania ze szczególnym zwróceniem uwagi na funkcjonalno systemów klimatyzacji precyzyjnej w odniesieniu do poszczególnych poziomów) 1 Spis treci 1. Definicja

Bardziej szczegółowo

Projekt okablowania strukturalnego dla I semestru Akademii CISCO we WSIZ Copernicus we Wrocławiu

Projekt okablowania strukturalnego dla I semestru Akademii CISCO we WSIZ Copernicus we Wrocławiu Przygotował: mgr in. Jarosław Szybiski Projekt okablowania strukturalnego dla I semestru Akademii CISCO we WSIZ Copernicus we Wrocławiu 1. Wstp Okablowanie strukturalne to pojcie, którym okrela si specyficzne

Bardziej szczegółowo

Formularz konkursowy Certyfikat ZPP GMINA, POWIAT OTWARTE NA FUNDUSZE STRUKTURALNE

Formularz konkursowy Certyfikat ZPP GMINA, POWIAT OTWARTE NA FUNDUSZE STRUKTURALNE Formularz konkursowy Certyfikat ZPP GMINA, POWIAT OTWARTE NA FUNDUSZE STRUKTURALNE Instrukcja wypełniania formularza konkursowego 1. Aby uzyska certyfikat naley uzyska minimum 70 punktów na 0 moliwych,

Bardziej szczegółowo

Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B

Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B Wersja draft 2.1 Na podstawie: Europejskiej Modelowej Umowy o EDI (w skrócie: EMUoE). 1. Standardy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR./07 RADY MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 2007 r.

UCHWAŁA NR./07 RADY MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 2007 r. UCHWAŁA NR./07 RADY MIASTA ZIELONA GÓRA z dnia 2007 r. w sprawie przystpienia do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Zielona Góra. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Borodako. Grupa Wsparcia przy Komitecie Sterującym Narodowego Programu Foresight Polska 2020. Warszawa, 13 listopada 2007 r.

Krzysztof Borodako. Grupa Wsparcia przy Komitecie Sterującym Narodowego Programu Foresight Polska 2020. Warszawa, 13 listopada 2007 r. Grupa Wsparcia przy Komitecie Sterującym Narodowego Programu Foresight Polska 2020 Warszawa, 13 listopada 2007 r. Plan prezentacji 1. Prezentowane projekty 2. Partnerzy wiodący 3. Partnerzy projektów 4.

Bardziej szczegółowo

Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006

Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006 WZÓR Załcznik nr 6 MINISTERSTWO GOSPODARKI I PRACY Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjnoci przedsibiorstw, lata 2004-2006 Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w ramach działania 1.5:

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNO KARANA NIELETNICH

ODPOWIEDZIALNO KARANA NIELETNICH ODPOWIEDZIALNO KARANA NIELETNICH Odpowiedzialno karn nieletnich reguluje w zasadniczej czci ustawa o postpowaniu w sprawach nieletnich i kodeks karny. 1. USTAWA z dnia 26 padziernika 1982 r. o postpowaniu

Bardziej szczegółowo

Spis tre ci. 1. Wst p... 4

Spis tre ci. 1. Wst p... 4 1 Spis treci 1. Wstp... 4 1. Wstp... 4 2. Cz analityczna:... 5 2.1. Analizy statystyczne i ich odniesienie przestrzenne... 5 2.1.1. ródła danych statystycznych... 5 2.1.2. Stosowane metody analizy statystycznej...

Bardziej szczegółowo

EP io default website

EP io default website 26-01-2015 Od regulacji Internetu po bezpieczestwo publiczne debata na temat dylematów ochrony danych Nowoczesna gospodarka opiera si w duej mierze na przetwarzaniu danych, dlatego potrzebne s jasne reguy,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU KŁOBUCKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI W 2005 ROKU.

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU KŁOBUCKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI W 2005 ROKU. Załcznik Nr 1 do Uchwały Nr 202/XXI/2004 Rady Powiatu w Kłobucku z dnia 23 listopada 2004 roku PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU KŁOBUCKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZDOWYMI W 2005 ROKU. I. Wstp do załoe rocznego

Bardziej szczegółowo

nastpujce czci (pakiety). Zamawiajcy dopuszcza moliwo złoenia oferty na dowoln liczb pakietów.

nastpujce czci (pakiety). Zamawiajcy dopuszcza moliwo złoenia oferty na dowoln liczb pakietów. 1 z 5 2014-10-14 11:41 Pozna: Usługa kompleksowego ubezpieczenia Wielkopolskiego Centrum Onkologii im. Marii Skłodowskiej - Curie w Poznaniu Numer ogłoszenia: 340136-2014; data zamieszczenia: 14.10.2014

Bardziej szczegółowo

NAUKA, ZAWÓD, PRACA. Opracowała: mgr Boena Woniak

NAUKA, ZAWÓD, PRACA. Opracowała: mgr Boena Woniak NAUKA, ZAWÓD, PRACA Program wychowawczy dla klasy III D Gimnazjumnr 1 w Konstantynowie Łódzkim w roku szkolnym 2004/2005 przygotowujcy uczniów do wyboru szkoły i przyszłego zawodu. Opracowała: mgr Boena

Bardziej szczegółowo

Mechanizm Finansowy EOG oraz Norweski Mechanizm Finansowy 2004-2009 Fundusz kapitału pocztkowego. (ang. seed money)

Mechanizm Finansowy EOG oraz Norweski Mechanizm Finansowy 2004-2009 Fundusz kapitału pocztkowego. (ang. seed money) (ang. seed money) Mechanizm Finansowy EOG & Norweski Mechanizm Finansowy 2004-2009 Spis treci 1. INFORMACJE OGÓLNE 3 2. Czym jest fundusz kapitału pocztkowego?... 3 3. Wysoko dofinansowania i współfinansowanie...

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Gospodarki Odpadami

Krajowy Program Gospodarki Odpadami Krajowy Program Gospodarki Odpadami KPGO został sporządzony jako realizacja przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 365 i Nr 113, poz.

Bardziej szczegółowo

ZARZDZENIE Nr 14/2005. STAROSTY KRASNOSTAWSKIEGO z dnia 29 sierpnia 2005 roku

ZARZDZENIE Nr 14/2005. STAROSTY KRASNOSTAWSKIEGO z dnia 29 sierpnia 2005 roku ZARZDZENIE Nr 14/2005 STAROSTY KRASNOSTAWSKIEGO z dnia 29 sierpnia 2005 roku w sprawie wprowadzenia procedury naboru pracowników na stanowiska pomocnicze, stanowiska obsługi, stanowiska w ramach robót

Bardziej szczegółowo

CELE I ZADANIA RODOWISKOWE Harmonogram działa

CELE I ZADANIA RODOWISKOWE Harmonogram działa CELE I ZADANIA RODOWISKOWE Harmonogram działa Stron 5 WYDANIE I Data wydania: 10.03.2006 r. ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZDZANIA JAKOCI I RODOWISKIEM WG NORMY PN-EN ISO 9001:2000 I PN-EN ISO 14001 Opracowanie

Bardziej szczegółowo

I. Prawa i obowizki właciciela, uytkownika obiektu wpisanego do rejestru zabytków

I. Prawa i obowizki właciciela, uytkownika obiektu wpisanego do rejestru zabytków W zwizku z wieloma pytaniami dotyczcymi ochrony zabytków oraz problemami z ich utrzymaniem, pragn w poniszym skrócie przybliy form i zakres ochrony, a take moliwoci skorzystania z pomocy finansowej przy

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA ZESTAW NR 2 POZIOM PODSTAWOWY. 1. x y x y

ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA ZESTAW NR 2 POZIOM PODSTAWOWY. 1. x y x y Nr zadania Nr czynnoci Przykadowy zestaw zada nr z matematyki ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA ZESTAW NR POZIOM PODSTAWOWY Etapy rozwizania zadania. Podanie dziedziny funkcji f: 6, 8.. Podanie wszystkich

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna jest etapem procesu formułowania strategii działania. To na jej podstawie dokonuje się wyboru wariantu strategicznego, określa

Analiza strategiczna jest etapem procesu formułowania strategii działania. To na jej podstawie dokonuje się wyboru wariantu strategicznego, określa Planowanie strategiczne w klubie sportowym Jolanta Żyśko Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Planowanie strategiczne - definicja Planowanie strategiczne to proces, w którym określa się, drogę rozwoju

Bardziej szczegółowo

www.sse.krakow.pl Perspektywa Technologiczna Kraków-Małopolska 2020

www.sse.krakow.pl Perspektywa Technologiczna Kraków-Małopolska 2020 www.sse.krakow.pl Perspektywa Technologiczna Kraków-Małopolska 2020 Kraków, 3.11.2009 Podstawowe informacje Projekt naukowo-badawczy realizowany metodą foresight finansowany z PO I G Działanie 1.1.1 Budżet

Bardziej szczegółowo

Nowe kody kreskowe GS1 DataBar Pakiet informacyjny dla PRODUCENTÓW

Nowe kody kreskowe GS1 DataBar Pakiet informacyjny dla PRODUCENTÓW Polska Nowe kody kreskowe GS1 DataBar Pakiet informacyjny dla PRODUCENTÓW www.gs1pl.org The global language of business Spis treci: 1. Nowa symbolika GS1 DataBar...3 2. Charakterystyka symboliki...4 2.1.

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO INFRASTRUKTURY SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PILOTAOWEGO PROGRAMU BUDOWY DOMÓW SOCJALNYCH

MINISTERSTWO INFRASTRUKTURY SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PILOTAOWEGO PROGRAMU BUDOWY DOMÓW SOCJALNYCH MINISTERSTWO INFRASTRUKTURY SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PILOTAOWEGO PROGRAMU BUDOWY DOMÓW SOCJALNYCH Warszawa, kwiecie 2005 Wstp W celu wspierania osób i rodzin, które znalazły si w trudnej sytuacji wynikajcej

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa GOSPODARKA ODPADAMI Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa WFOŚiGW we Wrocławiu Zasady gospodarowania odpadami Projektowane zmiany prawne w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Badanie poziomu

Bardziej szczegółowo