Bilans przedsiębiorczości Jak wykorzystać potencjał małych i średnich firm? Krzysztof Iszkowski

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Bilans przedsiębiorczości Jak wykorzystać potencjał małych i średnich firm? Krzysztof Iszkowski"

Transkrypt

1 Bilans przedsiębiorczości Jak wykorzystać potencjał małych i średnich firm? Krzysztof Iszkowski

2 Współpracownicy i rozmówcy: Janusz Antonik, Paweł Budrewicz, Jarosław Ciepał, Beata Dąbek, Waldemar Jakowlew, Karol Jene, Rafał Jędrzejak, Janusz Lewandowski, Jerzy Mankiewicz, Jeremi Mordasewicz, Michał Olszewski, Konrad Piwowarczyk, Przemysław Pruszyński, Damian Racki, Stanisław Sobierajski, Andrzej Tawrel, Mariusz Walus, Marcin Zalcman, Wojciech Zatorski oraz uczestnicy seminariów RP w Warszawie i Wrocławiu Odpowiedzialność za wszystkie tezy zawarte w niniejszym raporcie spoczywa na jego autorze

3 Streszczenie Prawie połowa aktywnych zawodowo Polaków pracuje w prywatnych przedsiębiorstwach zatrudniających mniej niż 250 osób. To dzięki indywidualnej inicjatywie milionów ludzi, którzy w ostatnim ćwierćwieczu założyli własne firmy, możliwy był skok cywilizacyjny, jakiego doświadczyliśmy. Polski sektor małych i średnich przedsiębiorstw jest bardzo zróżnicowany zarówno pod względem branżowym, jak i skuteczności w tworzeniu bogactwa. Porównywane ze swoimi odpowiednikami z innych krajów UE, najbardziej produktywne (na poziomie 60%) okazują się przedsiębiorstwa małe (zatrudniające od 10 do 49 osób), a najbardziej innowacyjne i przygotowane do rynkowej ekspansji firmy średnie (50 do 250 pracowników). Równocześnie, badania wskazują, że blisko połowa polskich mikrofirm powstała po to, by zapewnić środki na utrzymanie właściciela i jego rodziny trudno więc uważać je za przykłady przedsiębiorczości w klasycznym Schumpeterowskim sensie. Biorąc to pod uwagę, polityka wspierania przedsiębiorczości powinna być zorientowana na jakość (ułatwianie rozwoju firm już istniejących), a nie ilość (szybki wzrost liczby świeżo zarejestrowanych podmiotów). Co trzecia mała i co druga średnia firma prowadzi działalność wytwórczą. Ponieważ wydajność przemysłu i jego udział w tworzeniu PKB mają kluczowe znaczenie dla siły i stabilności gospodarki, dane te pozwalają z optymizmem patrzeć na przyszłość Polski. Co więcej, w ostatnich latach krajowe MSP zmieniły w filozofię prowadzenia biznesu i konkurowania na rynku. Najważniejszym czynnikiem stała się jakość towarów i usług, która jest już porównywalna z zachodnioeuropejską przy czym ceny ciągle pozostają znacząco niższe. W tych warunkach warto inwestować w lepszą promocję eksportu, która powinna stać się głównym zadaniem polskiej służby dyplomatycznej. Obszarem, w którym małe i średnie przedsiębiorstwa mają szczególnie korzystne warunki do dokonania ekspansji eksportowej jest przemysł spożywczy.

4 Czynnikiem, który jeszcze przez parę lat będzie można zapisać po stronie polskich aktywów jest struktura wiekowa społeczeństwa. Odsetek osób pomiędzy 25 a 64 rokiem życia należy w Polsce do jednych z najwyższych w Europie. Korzyści z tego tytułu nie będą jednak trwać długo już od roku 2016 liczba osób w wieku produkcyjnym będzie systematycznie maleć. Jako najpoważniejsze bariery dla prowadzenia działalności gospodarczej polscy przedsiębiorcy już od wielu lat wskazują wysokie koszty pracy (składki na ubezpieczenia społeczne i udział w finansowaniu zwolnień lekarskich) oraz trudności administracyjne. Metodą rozwiązania pierwszego problemu jest obniżka składek na ZUS, a w przypadku właścicieli przedsiębiorstw możliwość wystąpienia z powszechnego systemu emerytalnego. Za czynniki utrudniające prowadzenie działalności gospodarczej przedsiębiorcy uważają niską elastyczność, kompetencję i przyjazność administracji, jak również niestabilność prawa, prowadząca do częstych nowelizacji. Według rządowego raportu Polska 2030, szybkie zazwyczaj tempo prac oraz ich niedopracowana organizacja skutkują powstawaniem prawa w dużej ilości i o niskiej jakości. By zerwać z tą szkodzącą gospodarce praktyką wystarczy przestrzegać rekomendowanej przez OECD procedury przygotowywania projektów regulacji oraz poważnie traktować konsultacje społeczne, które powinny odbywać się na jak najwcześniejszym etapie prac. Problemem wskazywanym rzadziej, ale uznawanym za równie poważny jest złe przygotowanie młodych ludzi do wykonywania pierwszej pracy. Odpowiedzią w tym obszarze jest odbudowa średniego szkolnictwa zawodowego i stworzenie profesjonalnego doradztwa zawodowego dla młodzieży, a na poziomie szkół wyższych uzależnienie liczby sponsorowanych z publicznych pieniędzy miejsc na poszczególnych kierunkach studiów od prognozy trendów na rynku pracy. Kolejnym problemem polskich przedsiębiorców jest powolność sądowego dochodzenia niezapłaconych należności (szacunkowo według rządowych danych jest ono dwukrotnie dłuższe niż w Niemczech). Dowodzi to niskiej efektywności polskiego wymiaru sprawiedliwości, który mierzony udziałem w ogóle wydatków publicznych należy do najdroższych w Unii Europejskiej. Sposobem na rozwiązanie tego problemu jest reorganizacja pracy sądów i dokonanie w Kodeksie Postępowania Cywilnego zmian, które pozwolą na rozstrzyganie jak największej liczby sporów podczas pojedynczych rozpraw.

5 Pomimo szeroko deklarowanych ambicji tworzenia gospodarki opartej na wiedzy, Polska jest mało innowacyjna. Wynika to ze słabości instytucjonalnego otoczenia biznesu, złej infrastruktury, niskiego zainteresowanie przemysłu prowadzeniem lub finansowaniem prac rozwojowych, braku profesjonalnej kadry kierowniczej jak również z niedostatku kapitału. Słabości tych nie udało się przezwyciężyć za pomocą bezzwrotnych dotacji. Zastąpienie ich niskooprocentowanymi kredytami powinno pozwolić na bardziej efektywne wykorzystanie publicznych (krajowych i unijnych) środków. Równie pożądaną zmianą jest uelastycznienie procedur przyznawania pomocy zamiast bezosobowych algorytmów w większej mierze powinny się one opierać na negocjacjach między wnioskodawcą a sponsorem innowacji. Ostatnią i najpoważniejszą barierą dla rozwoju przedsiębiorczości jest dominująca w Polsce kultura organizacyjna i wiążący się z nią niski poziom kapitału społecznego. Zarówno staropolskie folwarki, jak i wielkie PRL-owskie zakłady pracy cechowały się niską samodzielnością i motywacją pracowników, a z drugiej strony autokratycznym stylem zarządzania. Rozpowszechnienie obydwu wzorców zachowań szkodzi polskim firmom, zwłaszcza tym, które są zbyt małe, by wdrożyć korygujące programy szkoleniowe. O ile w przypadku pracowników zmiana dokona się prawdopodobnie dopiero w wyniku rewizji programów i metod nauczania w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjach, o tyle ograniczenie częstości występowania autorytarnego stylu zarządzania jest możliwe dzięki organizacji szkoleń dla właścicieli i kadry kierowniczej prywatnych przedsiębiorstw.

6 Część I Aktywa Sytuacja mikro, małych i średnich przedsiębiorstw oraz szanse rozwoju Krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej REGON liczył w dniu 31 lipca 2012 roku wpisów jednostek sektora prywatnego w tym osób fizycznych 1 lecz dane te były znacznie zawyżone w stosunku do rzeczywistej liczby aktywnych firm. W latach , kiedy w rejestrze figurowało ponad 4,1 mln przedsiębiorstw, szacunki Eurostatu mówiły o zaledwie 1,53 mln działających podmiotów, a polskiego GUS-u o 1,67 mln. 2 Bez względu na to, ile jest ich dokładnie, przytłaczającą większość tej grupy stanowią przedsiębiorstwa zatrudniające nie więcej niż 9 osób. Według GUS, w roku 2010 (najświeższe opublikowane dane) 3 było ich w Polsce ponad 1,7 miliona, a łączna liczba ich pracowników wynosiła blisko 3,5 miliona. Biorąc pod uwagę, że w tym samym czasie liczbę osób aktywnych zawodowo szacowano na 17,6 miliona, 4 można stwierdzić, że co piąty Polak pracował w mikroprzedsiębiorstwie. Jeśli chodzi o firmy małe (zatrudniające od 10 do 49 osób) i średnie (50 do 249 osób), to było ich w roku 2011 w Polsce łącznie blisko 113 tysięcy. 5 Zakładając, że przeciętna mała firma zatrudniała 30 osób, a średnia 150 (są to medialne wartości odpowiednich przedziałów klasyfikacyjnych), łączną liczbę ich pracowników ocenić można na 5 milionów osób. Oznaczałoby to, że prawie połowa aktywnych zawodowo Polaków pracuje w mikro, małych lub średnich w przeważającej mierze prywatnych przedsiębiorstwach. 1 Aktualny stan rejestru REGON sprawdzić można na stronie 2 Anna Brussa, Anna Tarnawa, Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, PARP 2011, s Działalność gospodarcza przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób w 2010 r., GUS 2011, 4 Mały Rocznik Statystyczny 2012, GUS 2012, s. 139, 5 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek, Słabe i mocne strony mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, Lewiatan 2011, s. 7

7 W większości opracowań statystycznych i oficjalnych dokumentów, wszystkie podmioty zatrudniające nie więcej niż 250 osób traktowane są łącznie i określane mianem MiŚ (małe i średnie) lub, bardziej oficjalnie, sektora MSP. Należy zdawać sobie sprawę, że uogólnienie tego rodzaju w dość znaczącym stopniu utrudnia analizę rzeczywistości. O różnicach pomiędzy poszczególnymi podgrupami MSP świadczy chociażby to, że działają, statystycznie, w różnych działach gospodarki (zob. wykres 1). Wykres 1 Działy gospodarki w działalności firm sektora MSP w roku 2011, (wg sekcji PKD 2007) 100% 75% 50% 25% 0% Mikro Małe Średnie Produkcja (C) Budownictwo (F) Inne (E, H, I, J, L, M) Handel (G) Źródło: Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek, Słabe i mocne strony mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, Lewiatan 2011, s. 7 Różnice pomiędzy najmniejszymi a małymi i średnimi przedsiębiorstwami dotyczą także skuteczności w tworzeniu bogactwa. Jak dowiadujemy się z raportu przygotowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości, w ostatnich latach udział małych i średnich firm w kreowaniu PKB wzrósł, podczas gdy w grupie firm mikro zarysowuje się trend spadkowy. 6 Pod względem produktywności, firmy małe radzą sobie lepiej niż pozostałe: wytwarzają przeciętnie 60,1 procent wartości dodanej brutto przeciętnego przedsiębiorstwa tej kategorii w Unii Europejskiej (499 tys. euro), podczas gdy przedsiębiorstwa średnie osiągają 52,7% europejskiej przeciętnej (2,6 mln euro), a mikro zaledwie 37,5% (26 tys. euro). Dla firm dużych (zatrudniających powyżej 250 osób) wskaźnik ten wykazuje tendencję wzrostową i wynosi 44,2%. 7 6 Anna Brussa, Anna Tarnawa, Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, PARP 2011, s Tamże, s. 14

8 Znaczącą rozbieżność wykazują także wskaźniki optymizmu wśród właścicieli i kadry zarządzającej średnich, małych i mikroprzedsiębiorstw. Wśród tych pierwszych, blisko jedna trzecia podmiotów oczekuje spadku przychodów i zysku, nie inwestuje, nie zaciąga kredytów i nie korzysta z leasingu, powstrzymuje się przed wypuszczaniem na rynek nowych produktów i przewiduje redukcję zatrudnienia. 8 spotyka się trzy, a wśród średnich dziesięć razy rzadziej (wykres 2). Wykres 2 Ocena pozycji rynkowej a klasa wielkości 100% Wśród firm małych podobny pesymizm 75% 50% 25% 0% Mikro Małe Średnie Dynamiczne Stabilne Na rozdrożu Zagrożone Źródło: Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek, Słabe i mocne strony mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, Lewiatan 2011, s Przedsiębiorczość jako wybór i konieczność Jakie są przyczyny relatywnie słabej kondycji najmniejszych działających w Polsce przedsiębiorstw? Pewną wskazówkę znaleźć można w międzynarodowym opracowaniu porównawczym Global Entrepreneurship Monitor (Światowy Monitor Przedsiębiorczości). Jak zauważają jego autorzy, 9 osoby rozpoczynające działalność gospodarczą na własny rachunek kierują się jednym z dwóch motywów: dostrzeganymi możliwościami, których nie mogłyby wykorzystać pracując w dotychczasowym miejscu (improvement-driven entrepreneurship), lub koniecznością zarobkowania w sytuacji braku zatrudnienia (necessity-driven entrepreneurship). O ile w najbardziej rozwiniętych gospodarkach świata osób przyciągniętych do samodzielnego biznesu jest średnio trzy razy więcej niż do niego wepchniętych, o tyle w najbiedniejszych krajach objętych badaniem GEM obydwie grupy są mniej więcej tej samej wielkości. W Polsce która jest przypadkiem skrajnym w grupie 8 Małgorzata Starczewska--Krzysztoszek, Słabe i mocne strony mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, Lewiatan 2011, s Prace polskiego zespołu GEM koordynuje dr Przemysław Zbierowski z Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach

9 krajów o średnim poziomie dochodu osób podejmujących działalność gospodarczą z konieczności jest przeszło o połowę więcej niż tych, którzy traktują ją jako szansę. 10 Różnice poniższe ilustruje wykres nr 3 (kraje uporządkowano od najbiedniejszego Iran do najbogatszego USA, opierając się na danych Banku Światowego o wysokości PKB per capita wg parytetu siły nabywczej). Wykres 3 Motywy rozpoczęcia działalności gospodarczej w wybranych krajach 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Iran Wenezuela Polska Czechy Hiszpania Niemcy Holandia USA Konieczność Szansa Źródło: The Global Entrepreneurship Monitor 2011 Global Report, s Za hipotezą, według której statystyczna słabość polskich mikroprzedsiębiorstw bierze się stąd, że połowa ich właścicieli wcale nie miała pomysłu na zyskowny biznes, a jedynie została zmuszona do pracy na własny rachunek, przemawia także parę innych faktów: 12,2% najmniejszych firm za swój strategiczny cel uznaje zapewnienie pracy i dochodu właścicielom (a nie np. wzrost sprzedaży, zysku, lub wartości rynkowej przedsiębiorstwa), 11 ponad połowa przedsiębiorstw tej grupy deklaruje, że ich roczny obrót nie przekracza 200 tysięcy euro, 12 a 43% mikrofirm rozlicza podatek dochodowy z użyciem skali progresywnej, 13 co jest opłacalne przy miesięcznym dochodzie brutto na poziomie nieprzekraczającym 8 tysięcy złotych (ew. 16 tysięcy, jeżeli właścicielka firmy rozlicza się razem z niepracującym małżonkiem). 10 The Global Entrepreneurship Monitor 2011 Global Report, s Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek, Słabe i mocne strony mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, Lewiatan 2011, s Tamże, s Obliczenie własne na podstawie Małgorzata Starczewska--Krzysztoszek, Słabe i mocne strony mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, Lewiatan 2011, s.15 i 7

10 Jakie wnioski wynikają z powyższych obserwacji? Po pierwsze, uśrednione dane dotyczące mikroprzedsiębiorstw, prezentowane między innymi w poniższym raporcie, są bardzo niedokładnym odzwierciedleniem rzeczywistości. Pracownik supermarketu, który formalnie prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą nie ma nic wspólnego poza statystycznym zaszeregowaniem z szybko zdobywającym rynek, ale ciągle zatrudniającym tylko 9 osób studio projektowym. Po drugie, należy wystrzegać się pochopnego interpretowania wiadomości o liczbie powstających i likwidowanych firm bardziej istotne są jakość miejsc pracy, które tworzą i dochód jaki przynoszą swoim właścicielom. Jeśli wziąć pod uwagę, że dla blisko połowy polskich przedsiębiorców podjęcie działalności gospodarczej było życiową koniecznością, a nie szansą, spadek liczby przedsiębiorstw nawet o jedną czwartą może być dobrą wiadomością o ile wynikać będzie z tego, że ich dotychczasowi właściciele znaleźli zatrudnienie w pozostałych, rozwijających się firmach, gdzie zarabiają więcej niż to, co osiągali na swoim. Analogicznie, szybki wzrost liczby nowych firm może być konsekwencją gospodarczego załamania, w wyniku którego zdesperowani nowi bezrobotni starają się stworzyć sobie miejsca pracy. 1.2 Przemysł ważniejszy niż usługi Fakt, że ponad 30% małych i blisko połowa średnich firm prowadzi działalność wytwórczą (wykres 1) jest bardzo dobrym prognostykiem dla przyszłości polskiej gospodarki. Wbrew ciągle popularnym twierdzeniom, że epoka przemysłowa dobiegła końca, wydajność przemysłu i jego udział w tworzeniu PKB mają ciągle kluczowe znaczenie dla siły i stabilności gospodarki (wykres 4). To w sektorze wytwórczym możliwy jest największy wzrost produktywności. Usługi z wyjątkiem nielicznych i stosunkowo małych krajów nie mogą być głównym źródłem bogactwa. Opinie przeciwne wynikają po części z ulegania efektowi statystycznemu, a po części z mylenia skutku z przyczyną.

11 Wykres 4 Uprzemysłowienie a odporność na kryzys - największe gospodarki UE Francja Wlk Brytania Grecja Belgia Holandia Portugalia Hiszpania Szwecja Niemcy Austria Polska Finlandia Czechy Źródła: Eurostat (oś pionowa - PKB w roku 2011 jako procent PKB z roku 2007), CIA World Factbook (oś pozioma - udział przemysłu w tworzeniu PKB, rok 2008) Istotę efektu statystycznego prowadzącego do przeceniania roli usług i niedoceniania przemysłu przystępnie opisuje koreańsko-brytyjski ekonomista Ha-Joon Chang w książce 23 Things They Don t Tell You About Capitalism ( 23 rzeczy, których nie mówią Ci o kapitalizmie ): Po uwzględnieniu inflacji, suma pieniędzy, którą dziesięć lat temu trzeba było wydać na komputer osobisty dziś wystarczyłaby na zakup trzech, jeśli nie czterech urządzeń o takiej samej lub większej mocy obliczeniowej (oraz bez wątpienia mniejszym rozmiarze). W konsekwencji, masz prawdopodobnie zamiast jednego dwa komputery. Jednak, nawet przy dwóch komputerach, część twojego dochodu, którą na nie wydajesz znacznie się zmniejszyła (dla prostoty wywodu zakładam, że zarabiasz uwzględniając inflację tyle samo). Jednak o ile nie wyłysiałeś fryzjera odwiedzasz z tą samą częstotliwością co dziesięć lat temu. Cena strzyżenia poszła pewnie nieco w górę, więc część twojego dochodu, którą przeznaczasz na te wizyty jest większa niż przed dekadą. W rezultacie wydaje się, że twoja konsumpcja komputerów jest mniejsza, a usług fryzjerskich większa niż była podczas gdy w rzeczywistości ta pierwsza wzrosła dwukrotnie, a ta druga się nie zmieniła. 14 Warto zwrócić bliższą uwagę na trzy zjawiska, które mają kluczowe znaczenie w powyższym przykładzie. Po pierwsze, innowacje techniczne i organizacyjne następują raczej w sektorze wytwórczym niż usługowym. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z poprawą jakości i spadkiem cen komputerów w całej branży, podczas gdy po fryzjerach spodziewać można się co najwyżej indywidualnych i odwracalnych przypadków zwiększenia efektywności (np. czterech zamiast trzech strzyżeń na godzinę). Tego rodzaju wzrost mimo iż pod względem 14 Ha-Joon Chang, 23 Things They Don t Tell You About Capitalism, Bloomsbury Press 2011, s. 94, przekład własny

12 rachunkowym analogiczny do tańszego wytworzenia komputera niekoniecznie prowadzi do wzrostu użyteczności konsumenta. Wprost przeciwnie: jak zauważa Ha-Joon Chang, obserwowana wyższa produktywność wynika z pogorszenia produktu. Nauczycielka może w czwórnasób podnieść swoją obserwowaną produktywność dzięki czterokrotnemu zwiększeniu liczby uczniów w klasie, ale jakość jej produktu zostanie obniżona przez to, że nie może każdemu z nich poświęcać tyle samo uwagi, co wcześniej. W pewnych rodzajach działalności usługowej na przykład w bankach szanse na zwiększanie produktywności są większe niż w innych usługach. Jednak, jak okazało się podczas kryzysu finansowego w roku 2008, duża część wzrostu produktywności tych przedsięwzięć wynikała nie z tego, że rzeczywiście stały się bardziej wydajne bo na przykład obniżyły koszta transakcyjne dzięki nowym komputerom lecz z finansowych innowacji, które utrudniły dostrzeżenie ryzyka, zamiast rzeczywiście je wyeliminować. 15 Tak więc i jest to drugie zjawisko wzrost cen usług niekoniecznie wynika z poprawy ich jakości: jego powodami są o wiele częściej obniżki cen towarów przemysłowych (dzięki czemu konsumenci większą część swojego dochodu mogą przeznaczyć na korzystanie z usług) oraz podwyżki płac w sektorze wytwórczym (które sprawiają, że świadczenie usług staje się opłacalne tylko przy konkurencyjnych w stosunku do przemysłu stawkach godzinowych). Sprawia to, że wliczane do PKB nominalne ceny danej usługi nie odzwierciedlają jej obiektywnej (tzn. fizycznie porównywalnej) wartości. W rezultacie, branża fryzjerska w Monachium, gdzie strzyżenie jest średnio dwa razy droższe niż w oddalonej o 350 kilometrów stolicy Czech, 16 wydaje się dwukrotnie większa od praskiej bo jej obroty są dwukrotnie większe mimo iż w rzeczywistości obie świadczą podobną liczbę zasadniczo takich samych usług. To właśnie jest istotą efektu statystycznego (wzrost produktywności przemysłu prowadzi do wzrostu udziału usług w ogólnym PKB, ponieważ rosną ich relatywne jednostkowe ceny) oraz mylnego postrzegania skutku (kraje wysoko rozwinięte a więc wysoce produktywne notują duży udział usług w swoim PKB) jako przyczyny (usługi jako sektor rzekomo kreujący bogactwo). Trzecim zjawiskiem wyjaśniającym, dlaczego ceny komputerów są takie same, ale strzyżenie w Pradze kosztuje połowę tego, co w Monachium jest łatwość globalnej 15 Ha-Joon Chang, 23 Things They Don t Tell You About Capitalism, Bloomsbury Press 2011, s. 95, przekład własny 16

13 wymiany towarów przemysłowych i utrzymujące się ograniczenia w handlu usługami. Rozwój technik teleinformatycznych umożliwił powstanie indyjskich call-centers i skupienie działów księgowości wielkich korporacji w miejscach gdzie płace są niższe, ale w przewidywalnej przyszłości transgraniczne świadczenie usług na tym się skończy. W stosunkowo nielicznych przypadkach ceny usług bywają zbijane dzięki planowemu sprowadzaniu tańszych pracowników z zagranicy (przykładem są polscy lekarze w Norwegii), częściej za sprawą spontanicznej i z nieraz nielegalnej imigracji (ukraińskie pomoce domowe w Polsce) lecz i tak pozostają związane z ogólnym poziomem zarobków w danej gospodarce. Bariery kulturowe i językowe działają jako dodatkowy czynnik ograniczający przepływ siły roboczej i międzynarodowe wyrównywanie płac. Podsumowując pisze Ha-Joon Chang spadek udziału wytwórczości w PKB bogatych krajów nie jest w przeważającej mierze wynikiem (relatywnego) spadku popytu na dobra przemysłowe, jak przywykło sądzić wielu ludzi. Nie wynika on także ze wzrostu eksportu towarów przetworzonych z Chin i innych krajów rozwijających się, mimo iż miało to duży wpływ na wiele branż. W rzeczywistości, głównym bodźcem dla dezindustrializacji jest spadek relatywnych cen towarów przemysłowych, który wynika z szybszego wzrostu produktywności przemysłu niż usług. Tak więc, mimo iż obywatele bogatych krajów mogą żyć w społeczeństwach post-industrialnych jeśli chodzi o to, gdzie i w jaki sposób pracują, to znaczenie przemysłu dla kreacji wartości dodanej w tych gospodarkach nie zmalało na tyle, żebyśmy mogli ogłosić nadejście epoki postindustrialnej. 17 Postrzegane w tym kontekście, wysokie zaangażowanie polskich małych i średnich przedsiębiorstw w działalność wytwórczą zdaje się świadczyć o solidnych podstawach polskiej gospodarki. Po dwudziestu paru latach transformacji ustrojowej, jedną z głównych cech której był przyspieszony i nie zawsze ekonomicznie racjonalny demontaż państwowego przemysłu, w Polsce powstał nowy prywatny sektor przemysłowy dobrze radzący sobie, nawet w dobie kryzysu, na wspólnym europejskim rynku. Polskie firmy rozwijają się czytamy w raporcie PARP na temat sektora MSP wyraźnie szybciej niż ich partnerzy z Europy Zachodniej, a niekiedy szybciej niż inne państwa naszego regionu. 18 Dzięki relatywnie wysokiemu udziałowi przemysłu w tworzeniu polskiego PKB, możemy się 17 Ha-Joon Chang, 23 Things They Don t Tell You About Capitalism, Bloomsbury Press 2011, s. 96, przekład własny 18 Anna Brussa, Anna Tarnawa, Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, PARP 2011, s. 31

14 spodziewać dynamicznego wzrostu produktywności i, w konsekwencji, szybszego nadrabiania zapóźnienia ekonomicznego w stosunku do zachodu kontynentu niż miałoby to miejsce, gdyby rozwój dokonywał się głównie w sektorze usług. Dodatkowym czynnikiem skłaniającym do optymizmu jest fakt, że jak twierdzi autorka opublikowanego przez PKPP Lewiatan raportu Słabe i mocne strony mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek polskie MSP zupełnie zmieniły w ostatnich 2-3 latach filozofię prowadzenia biznesu i konkurowania na rynku. Zdecydowanie najważniejszym czynnikiem stała się jakość towarów i usług, istotnie wzrosło znaczenie jakości obsługi klienta (wykres 5). Przyczyniły się do tego wzrost dochodów i stabilna sytuacja na rynku pracy w pierwszych latach po akcesji do UE. Przyspieszyło to zmianę modeli biznesowych w przedsiębiorstwach sektora MSP przejście z modelu produkcyjnego, który skoncentrowany jest na osiągnięciu wysokiej wydajności procesu produkcji tak, aby produkować więcej, szybciej, a przede wszystkim taniej, na model produktowy, w ramach którego firma koncentruje się na jakości oferowanych produktów i stale je ulepsza. 19 Wykres 5 Czynniki uważane za kluczowe dla budowy pozycji konkurencyjnej firmy na rynku - zmiany w czasie. Deklaracje mikro, małych i średnich przedsiębiorstw 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% // 2011 Cena Jakość Obsługa Źródło: Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek, Słabe i mocne strony mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, Lewiatan 2011, s 64 Stałe dążenie do poprawy jakości oferowanych produktów ma dwojakie pozytywne implikacje. Po pierwsze zwiastuje, że firmy zwiększą swoje nakłady na badania i rozwój, dzięki którym ulepszenia mogą się dokonywać. Po drugie, wyższy stopień wyrafinowania produktów oznacza, że wzrośnie ich wartość dodana a w konsekwencji produktywność polskich przedsiębiorstw wyrażona w kategoriach finansowych. W ten sposób zmiana 19 Małgorzata Starczewska--Krzysztoszek, Słabe i mocne strony mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, Lewiatan 2011, s. 64

15 strategii konkurencyjnej przemysłowców bo to oni w większym niż handlowcy stopniu zwracają uwagę na jakość oferowanych towarów (zob. wykres 6) może przyczynić się do zwiększenia tempa, w jakim nadrabiać będziemy dystans bogactwa dzielący nas od zachodu kontynentu. W tym optymistycznym scenariuszu płace w polskim sektorze usług podążać będą za rosnącymi wynagrodzeniami w przemyśle i odzwierciedlać będą coraz większą siłę nabywczą społeczeństwa dokładnie tak samo, jak wysoka produktywność bawarskiego przemysłu przekłada się na wysokie (w stosunku do czeskich) dochody monachijskich fryzjerów. W wyniku opisanego przez Ha-Joon Changa mechanizmu statystycznego, w średniej perspektywie czasowej może to doprowadzić do wzrostu udziału usług w polskim PKB, ale dokona się to dzięki rozwojowi przemysłu i jego innowacyjności. Wykres 6 Czynniki uważane za kluczowe dla budowy pozycji konkurencyjnej firmy na rynku - wg wielkości i działu gospodarki 100% 75% 50% 25% 0% Mikro Małe Średnie Handel Budownictwo Produkcja Jakość Obsługa Inne Cena Źródło: Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek, Słabe i mocne strony mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, Lewiatan 2011, s Dywidenda demograficzna Kolejnym czynnikiem, który należy zapisać po stronie polskich aktywów mogących posłużyć do utrzymania wzrostu gospodarczego jest struktura wiekowa społeczeństwa. Odsetek osób pomiędzy 25 a 64 rokiem życia a więc w wieku produkcyjnym jest w Polsce jednym z najwyższych w Europie i sięga 57,5%. Jeśli dodać do tego, że wśród pozostałych 42,5% jest przeszło dwa razy więcej osób w wieku przed- niż po- produkcyjnym, to okaże się, że polskie warunki demograficzne są wyjątkowo korzystne (zob. wykres 7).

16 Wykres 7 Struktura wieku wybranych społeczeństw europejskich oraz liczba osób w wieku do 24 lat w stosunku do liczby osób powyżej 65 roku życia 100% 80% 60% 40% 20% 0% 1,18 1,19 1,28 1,48 1,61 1,71 1,84 1,85 1,91 2,13 Włochy Niemcy Grecja Hiszpania Węgry Czechy Wlk Francja Holandia Polska Brytania 0-14 lat lata lata 65 lat i więcej Źródło: obliczenia własne na podstawie danych Eurostat za rok 2011 Niestety, ta komfortowa dla pracodawców sytuacja nie będzie trwać długo. Już w roku 2021 liczba osób w wieku produkcyjnym powróci do obecnego poziomu i od tej pory będzie systematycznie maleć. Według prognoz Eurostat, przez około 20 lat spadek ten będzie stosunkowo powolny (wykres 8), ale po roku 2040 przyspieszy. Za około 30 lat Polska stanie się jednym z najstarszych społeczeństw kontynentu. Wykres 8 Prognoza demograficzna dla Polski ludność ogółem oraz grupa wiekowa lat* (miliony osób) Źródło: obliczenia własne na podstawie danych Eurostat *) wybór powyższego przedziału wiekowego wynika z dostępności danych jest on szerszy niż odpowiadający wiekowi produkcyjnemu, którego górna granica dopiero w roku 2040 osiągnie zgodnie z obecnym prawem uniwersalny poziom 67 lat, a dolna ustabilizuje się zapewne w okolicach lat Oznacza to, że nie zostało nam wiele czasu by nadrobić ekonomiczne i cywilizacyjne zapóźnienie w stosunku do zachodu kontynentu. Przez najbliższe trzy lata do roku 2015 wzrost gospodarczy będzie możliwy nawet przy niezmienionych wskaźnikach produktywności i zatrudnienia, ponieważ na rynek pracy wchodzić będą najmłodsi przedstawiciele wyżu demograficznego z lat 80. Równolegle jednak mimo podnoszenia

17 wieku emerytalnego rosnąć zacznie liczba odchodzących na emeryturę osób urodzonych w wyżu demograficznym lat 50. Dlatego, pod koniec bieżącej dekady zwiększanie produktywności stanie się warunkiem wzrostu, a od roku 2020 utrzymania osiągniętego poziomu bogactwa. Warto zauważyć, że rezerwy produktywności są bardzo wysokie. W roku 2011 godzina pracy statystycznego Polaka przynosiła gospodarce, po uwzględnieniu różnic w sile nabywczej złotego i euro, mniej niż połowę tego, co godzina pracy statystycznego Niemca (wykres 9). Równocześnie, w ciągu sześciu poprzedzających lat, produktywność w Polsce zwiększyła się o pełne 30%, podczas gdy w Niemczech przyrost wyniósł nieco ponad 10% (wykres 10). Nie ma powodów, by spodziewać się załamania dynamiki tego przyrostu, ale trzeba pamiętać, że jeszcze tylko przez parę lat będzie mógł on przekładać się na równie szybki wzrost PKB później, po odwróceniu się trendów demograficznych, nadrabianie zaległości wobec zachodu okaże się o wiele trudniejsze. Wykres 9 Produktywność na godzinę pracy - wartość w złotych, po przeliczeniu z zachowaniem różnic siły nabywczej. Ceny stałe z 2011 roku Polska Węgry Czechy Japonia Włochy Wlk Brytania Hiszpania Niemcy USA Irlandia Źródło: obliczenia własne na podstawie danych OECD Wykres 10 Wzrost produktywności w okresie % 30% 20% 10% 0% Polska Węgry Czechy Japonia Włochy Wlk Hiszpania Niemcy USA Irlandia Brytania Źródło: obliczenia własne na podstawie danych OECD

18 1.4 Stosunek do przedsiębiorców i przedsiębiorczości Rzetelny opis stanu prywatnej przedsiębiorczości nie może się obyć bez analizy czynników społecznych i instytucjonalnych. Spośród nich czynnikiem, który należy zapisać zdecydowanie na plus jest deklarowane pozytywne nastawienie opinii publicznej i elit politycznych. W przeprowadzonym w październiku 2010 roku badaniu CBOS, aż 60% respondentów w wieku lata stwierdziło, że gdyby zależało to wyłącznie od nich ich preferowanym sposobem zarabiania na życie byłoby prowadzenie własnej firmy. W grupach wiekowych lata oraz lata odsetek ten był tylko nieznacznie niższy i wynosił 51%. 20 W roku 2012 takiej samej odpowiedzi na to samo pytanie udzieliło 40% ankietowanych ze wszystkich grup wiekowych (wykres 11) przy czym po raz pierwszy liczba osób preferujących prowadzenie własnej firmy okazała się niższa niż tych, którzy chcieliby pracować w przedsiębiorstwie państwowym. Zjawisko to tłumaczyć można pogarszającymi się nastrojami społecznymi i oczekiwaniem drugiej, gorszej, fali kryzysu aż 70% osób pragnących pracować na państwowym jako powód podało większą stabilność zatrudnienia. Wykres 11 Gdyby zależało to wyłącznie od Pana/Pani, to chciał(a)by Pan(i) Prowadzić własną firmę Pracować w prywatnym zakładzie pracy Pracować w państwowym zakładzie pracy W ogóle nie pracować Źródła: badania CBOS, sondaż telefoniczny Planu Zmian Atrakcyjność prowadzenia własnej działalności gospodarczej wynika w większym stopniu z dążenia do samodzielności 21 oraz z czynników finansowych niż z przekonania o wysokim prestiżu społecznym związanym z zawodem biznesmena w innym, cyklicznie powtarzanym, badaniu CBOS właściciel dużego przedsiębiorstwa ulokował się dopiero na 17 miejscu w hierarchii 33 zawodów na czele której stali, kolejno, profesor uniwersytetu, strażak, górnik, 20 Michał Strzeszewski, Polacy o prowadzeniu biznesu komunikat z badań nr BS/158/2010, CBOS Niechęć do pracy na kogoś może odzwierciedlać niskie zdolności do pracy w grupie i niski komfort psychologiczny pracy w typowej polskiej organizacji więcej o tym w drugiej części niniejszego raportu.

19 pielęgniarka i lekarz. Wśród zawodów mniej niż biznesmen prestiżowych znaleźli się między innymi ksiądz i poseł na Sejm. 22 Warto jednak zauważyć zaobserwowaną w tym samym badaniu poprawę społecznego postrzegania zawodu przedsiębiorcy (zwłaszcza prowadzącego działalność na małą skalę wykres 12). Wykres 12 Poważanie zawodu prywatnego przedsiębiorcy: właściciela dużej firmy (z lewej) oraz małego sklepu (z prawej) 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Wysokie Niskie Źródło: Prestiż zawodów - komunikat z badań nr 4073, CBOS 2009 Coraz bardziej afirmatywny stosunek społeczeństwa do prywatnej przedsiębiorczości znajduje odbicie w deklarowanych zamiarach polityków. Od grudnia 1988 roku, gdy gabinet Mieczysława F. Rakowskiego przyjął liberalną Ustawę o działalności gospodarczej (potocznie zwaną ustawą Wilczka i będącą według niektórych ocen najbardziej wolnorynkowym aktem gospodarczym w ówczesnej Europie), 23 kolejni premierzy i ministrowie ogłaszali programy promocji przedsiębiorczości mimo iż równocześnie pozwalali na postępującą reglamentację działalności gospodarczej. 24 Wśród inicjatyw w zamierzeniu przyjaznych małym i średnim przedsiębiorstwom wymienić należy w porządku chronologicznym forsowane przez Leszka Balcerowicza w latach zniesienie progresji podatku dochodowego od osób fizycznych (odpowiednia ustawa została zawetowana przez prezydenta Kwaśniewskiego), wprowadzenie przez rząd Leszka Millera w listopadzie 2003 roku liniowego (19%) podatku 22 Prestiż zawodów - komunikat z badań nr 4073, CBOS Sadowski: wprowadźmy ustawę Wilczka [dostęp: ] 24 Janusz Paczocha, Wojciech Rogowski, Reglamentacja gospodarki polskiej w latach , Materiały i studia NBP nr 187, 2005

20 dochodowego dla osób prowadzących działalność gospodarczą, 25 ogólną deregulację gospodarki zapowiadaną podczas kampanii wyborczej w 2005 roku przez Platformę Obywatelską (pod hasłem uwalniamy energię Polaków ), obniżkę stawki ubezpieczenia rentowego ZUS przez rząd PiS latem 2007 roku, powołanie w VI kadencji Sejmu (początek koalicji PO-PSL) komisji Przyjazne Państwo, a od czasu ostatnich wyborów parlamentarnych pakiet Pawlaka przygotowany w Ministerstwie Gospodarki i plan otwarcia 230 zawodów opracowywany w Ministerstwie Sprawiedliwości. Spośród wszystkich powyższych działań najbardziej skuteczne (i spektakularne) okazały te, które polegały na powszechnej redukcji obciążeń finansowych (podatek liniowy dla przedsiębiorców oraz obniżka stawki ubezpieczenia rentowego). Działania bardziej wyrafinowane zakładające usprawnienie procedur lub wspomaganie określonych branż i sposobów prowadzenia działalności w większości przypadków utknęły w międzyresortowych konsultacjach. Tym niemniej, poprawa ogólnego klimatu dla przedsiębiorczości pomiędzy rokiem 2003 a 2010 została wyraźnie odnotowana w roku 2010 osób uważających, że w Polsce panują dobre warunki dla rozwoju przedsiębiorczości było więcej niż uznających te warunki za złe lub bardzo złe. W porównaniu z rokiem 2003, stanowiło to znaczącą zmianę liczba osób oceniających je jako zdecydowanie złe spadła z 13 do 5 procent, a jako dobre lub raczej dobre wzrosła z 30 do 44 procent (wykres 13). Wykres 13 Opinie o warunkach rozwoju przedsiębiorczości w Polsce w roku 2003 (krąg wewnętrzny) i w 2010 (krąg zewnętrzny) Zdecydowanie dobre Raczej dobre Trudno powiedzieć Raczej złe Zdecydowanie złe 50% Źródła: Lena Kolarska-Bobińska, red., Świadomość ekonomiczna społeczeństwa i wizerunek biznesu, ISP, Warszawa Polacy o prowadzeniu biznesu komunikat z badań nr 4397, CBOS

Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014-2015

Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014-2015 Badanie Konfederacji Lewiatan Kondycja sektora MMŚP 2014 Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014- Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Konfederacja Lewiatan Warszawa, 21 sierpnia 2014 Dane wykorzystane

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan

Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan AKTUALNE PROBLEMY POLITYKI KONKURENCJI KONFERENCJA JUBILEUSZOWA Z OKAZJI XX-LECIA UOKiK KONKURENCJA JAKO FUNDAMENT GOSPODARKI WOLNORYNKOWEJ Warszawa, 27 maja 2010 Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Polska

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ

BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, PAŹDZIERNIK 2005 PRZEDRUK MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Wrocław, 9 kwietnia 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Szczecin, 16 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Szczecin, 16 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910

Bardziej szczegółowo

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r.

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plan raportu Metodologia badania Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania ocena bieżącej sytuacji gospodarczej kraju a sytuacja finansowa

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Wrocław, 19 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Olsztyn, 24 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Zielona Góra, 22 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Olsztyn, 14 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Olsztyn, 14 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Olsztyn, 14 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Poznań, 9 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski

Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski www.pwc.com Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski W kontekście "Priorytetów Polityki Przemysłowej 2015-2020+ Wrzesień 2015 r. Raport powstał na zlecenie i przy współpracy ze Związkiem Pracodawców

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Prezentacja wyników badań Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Uniwersytet Warszawski PERSPEKTYWA PREZESÓW Badanie zrealizowane w okresie marzec-kwiecień 2014. Skierowane do prezesów 500 największych firm

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

CYFROWE VS. ANALOGOWE

CYFROWE VS. ANALOGOWE FIRMOWE (R)EWOLUCJE MIKRO I MAŁE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE. CYFROWE VS. ANALOGOWE Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Warszawa, 11 czerwca 2015 Na podstawie wyników badania przygotowanego przez Konfederację

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 2 Zamieszczamy podsumowanie analizy rynkowej wraz z aneksem statystycznym, przygotowanej dla Centrów Obsługi Eksportera i Inwestora (COIE),

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna w Polsce

Działalność innowacyjna w Polsce GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, październik 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS AKTYWNOŚĆ INNOWACYJNA Działalność innowacyjna to całokształt działań naukowych,

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Artykuł wprowadzający do e-debaty Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) ma istotne

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, 2011 Spis treści Województwo dolnośląskie...3 Województwo kujawsko-pomorskie...6

Bardziej szczegółowo

DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020

DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020 DOTACJE NA INNOWACJE W POLIGRAFII 2014-2020 inż. Paweł Szarubka Integrator Systemów Poligraficznych Sp. z o.o. Reprograf Group Warszawa Polska poligrafia posiada bardzo duży potencjał, a dzięki ogromnym

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015)

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Aleksander Łaszek, Rafał Trzeciakowski, Tomasz Dróżdż Kontakt: E-mail:

Bardziej szczegółowo

Marketing międzynarodowy. Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl

Marketing międzynarodowy. Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl Marketing międzynarodowy Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl Agenda Analiza szans na rynkach międzynarodowych 3 sposoby wchodzenia na rynek międzynarodowy Marketing mix standaryzacja czy adaptacja 3 sposoby

Bardziej szczegółowo

Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions

Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions Jak konkurować na rynkach zagranicznych Konkurs Emerging Market Champions Cytowanie bez ograniczeń pod warunkiem podania źródła: Jak konkurować na rynkach zagranicznych, badanie Fundacji Kronenberga przy

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO

KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO KIERUNKI 2014 SEKTOR AUTO-MOTO Rola i wpływ auto-moto na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym auto-moto tworzy 7,8% wartości dodanej (104 mld PLN w 2012 r.); wpływ bezpośredni części produkcyjnej jest

Bardziej szczegółowo

LEASING PRZYSPIESZA ROZWÓJ

LEASING PRZYSPIESZA ROZWÓJ Leasing barometrem polskiej gospodarki czy już widać oznaki ożywienia? LEASING PRZYSPIESZA ROZWÓJ Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Konfederacja Lewiatan Warszawa, 24 lipca 2013 Dane wykorzystane w prezentacji

Bardziej szczegółowo

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury Andrzej Rzońca Wiktor Wojciechowski Warszawa, 29 lutego 2008 roku W Polsce jest prawie 3,5 mln osób w wieku produkcyjnym, które pobierają świadczenia

Bardziej szczegółowo

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 Odpowiada na pytania: Jaka część projektów IT kończy się w Polsce sukcesem? Jak wiele projektów sponsorowanych jest przez instytucje publiczne? Czy kończą się

Bardziej szczegółowo

For internal use only

For internal use only Polska nowym przemysłowym liderem Europy? Polski sektor produkcyjny jest drugim najbardziej konkurencyjnym w Europie. Jednocześnie wytworzona w nim warto ść dodana rośnie najszybciej w regionie. Jesteś

Bardziej szczegółowo

Mikroprzedsiębiorczość w Polsce

Mikroprzedsiębiorczość w Polsce Mikroprzedsiębiorczość w Polsce Analizabarier rozwoju i dostępu do finansowania* Bd Badanie Fundacji jikronenberga przy Citi Handlowy we współpracy merytorycznej Microfinance Centre *cytowanie bez ograniczeń

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Rozdział 8 Marzena Talar, Maja Wasilewska, Dorota Węcławska Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw W rozdziale przedstawiona została charakterystyka stanu sektora małych i średnich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY

Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Warszawa, grudzień 2012 BS/161/2012 CENY I ZAKUPY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ

WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ WZROST ŚWIADOMOŚCI UBEZPIECZENIOWEJ A PERSPEKTYWY ROZWOJU UBEZPIECZEŃ ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ Bożena Wolińska Warszawa, wrzesień 2003 Rzecznik Ubezpieczonych Aleje Jerozolimskie 44, 00 024 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA Pole C Gospodarstwo, kapitał, kreatywność, technologie LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA przygotowana przez Warszawa, 25 lipca 2005 r. Wstęp Niniejszy dokument prezentuje listę wskaźników ogólnych

Bardziej szczegółowo

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011 Komentarz do wyników polskiej wersji badania Warszawa, maj 2011 r. 1.Wprowadzenie Badanie zostało zrealizowane metodą ankiety elektronicznej między 14 grudnia 2010 a 16 stycznia 2011. Polska wersja badania,

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06

Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 Polska liderem inwestycji zagranicznych 2015-06-02 17:05:06 2 Polska w 2014 r. była, po raz kolejny, liderem wśród państw Europy Środkowo-Wschodniej pod względem pozyskania inwestycji zagranicznych - wynika

Bardziej szczegółowo

Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy. dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu

Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy. dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu Polska wieś 2009 obszary wiejskie zajmują ponad 93% powierzchni

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty Katowice, 10 marca 2014 r.

Akademia Młodego Ekonomisty Katowice, 10 marca 2014 r. JAK LICZĄ EKONOMIŚCI? JAK OPISYWAĆ GOSPODARKĘ? JAKIMI DANYMI POSŁUGUJĄ SIĘ EKONOMIŚCI? dr Michał Trzęsiok michaltrzesiok@uekatowicepl Akademia Młodego Ekonomisty Katowice, 10 marca 2014 r dr Michał Trzęsiok

Bardziej szczegółowo

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Beata Szydło Prawo i Sprawiedliwość Wiceprezes www.pis.org.pl 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 Wiemy jak budować silną, konkurencyjną gospodarkę Polski Dynamika

Bardziej szczegółowo

Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego

Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego Dr Marek Wigier Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa Kraków, 25 października 2013 roku Definicja

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

znaczenie gospodarcze sektora kultury

znaczenie gospodarcze sektora kultury znaczenie gospodarcze sektora kultury wstęp do analizy problemu streszczenie Instytut Badań Strukturalnych Piotr Lewandowski Jakub Mućk Łukasz Skrok Warszawa 2010 Raport prezentuje rezultaty badania, którego

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE DOTYCZĄCE STANU FINSOWEGO POLSKIEJ OŚWIATY I POLSKICH NAUCZYCIELI

INFORMACJE DOTYCZĄCE STANU FINSOWEGO POLSKIEJ OŚWIATY I POLSKICH NAUCZYCIELI INFORMACJE DOTYCZĄCE STANU FINSOWEGO POLSKIEJ OŚWIATY I POLSKICH NAUCZYCIELI [dane światowe i europejskie pochodzą z raportu OECD Education at Glance 2014] 1. W budżecie państwa na rok 2014 planowany %

Bardziej szczegółowo

Mniej przedsiębiorców będzie prowadzić pełną księgowość

Mniej przedsiębiorców będzie prowadzić pełną księgowość EWIDENCJE Propozycja podwyższenia limitu przychodów Mniej przedsiębiorców będzie prowadzić pełną księgowość ZMIANA PRAWA - Z 800 tys. do 1,2 mln euro ma zwiększyć się limit do prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki 2008-04-07 NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY Dane bilansu płatniczego zostały zweryfikowane od I kwartału

Bardziej szczegółowo

Bankowa jakość obsługi sektora MSP. Badania benchmarkingowe w ramach IX edycji konkursu Bank Przyjazny dla Przedsiębiorców.

Bankowa jakość obsługi sektora MSP. Badania benchmarkingowe w ramach IX edycji konkursu Bank Przyjazny dla Przedsiębiorców. Bankowa jakość obsługi sektora MSP. Badania benchmarkingowe w ramach IX edycji konkursu Bank Przyjazny dla. Ewa Jakubowska-Krajewska, Członek Zarządu Polsko-Amerykańskiej Fundacji Doradztwa dla Małych

Bardziej szczegółowo

Jak uczą się dorośli Polacy?

Jak uczą się dorośli Polacy? Jak uczą się dorośli Polacy? W ciągu ostatnich 12 miesięcy poprzedzających trzecią turę badania (a więc przez niemal cały rok 2011 r. i w pierwszej połowie 2012 r.) łącznie 36% Polaków w wieku 18-59/64

Bardziej szczegółowo