2.1.M.01: Technologie laserowe w inżynierii powierzchni

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "2.1.M.01: Technologie laserowe w inżynierii powierzchni"

Transkrypt

1 2 nd Workshop on Foresight of surface properties formation leading technologies of engineering materials and biomaterials in Białka Tatrzańska, Poland 29 th -30 th November Panel nt. Procesy wytwarzania zdeterminowane stanem wiedzy i możliwościami produkcyjnymi parku maszynowego 2.1.M.01: Technologie laserowe w inżynierii powierzchni M. Bonek Politechnika Śląska Technologie laserowej obróbki powierzchni: Technologie laserowej obróbki cieplnej Przetapianie laserowe Stopowanie/wtapianie laserowe Napawanie laserowe Laserowe metody Rapid Prototyping Znakowanie laserowe Ablacja laserowa Cięcie laserowe Technologie laserowe w medycynie

2 Technologie inżynierii warstw powierzchniowych Technologie starej generacji Technologie nowej generacji Realizujące wyłącznie zadania inż. warstw powierzchniowych Realizujące częściowo zadania inż. warstw powierzchniowych Realizujące wyłącznie zadania inż. warstw powierzchniowych Realizujące częściowo zadania inż. warstw powierzchniowych Emalierstwo Obróbka cieplna Obróbka implantacyjna Obróbka detonacyjna Galwanotechnika Obróbka plastyczna Obróbka jarzeniowa Obróbka elektoiskrowa Lakiernictwo Odlewnictwo Techniki CVD i PVD Obróbka elektronowa Metalizacja zanurzeniowa I natryskowa Spawalnictwo Obróbka laserowa Obróbka skrawaniem Obróbka nagniataniem Zestawienie najważniejszych własności wybranych warstw wierzchnich

3 Zależności pomiędzy parametrami obróbki laserowej Moc lasera Wielkość plamki Prędkość skanowania Gęstość mocy Czas oddziaływania Energia oddziaływania 18% 8% 9% 29% 11% 4% 21% Obróbka materiałów Medycyna Techniki pomiarowe Badania naukowe Techniki informacyjne Techniki komunikacyjne Elektronika Techniki laserowe na rynku światowym w 2008 roku

4 STAŁE LASERY - krystaliczne (rubinowy) - krystaliczne na centrach barwnych - szklane (neodymowe) - diodowe CIECZOWE - barwnikowe - chemiczne GAZOWE - atomowe - jonowe - na parach miedzi - molekularne (CO 2) - ekscimerowe INNE - na elektronach swobodnych FEL ( Free Electron Laser) - rentgenowskie i promieniowania gamma Wśród metod pompowania możemy wyróżnić pompowanie: optyczne wykorzystujące promieniowanie świetlne, elektryczne wykorzystujące zjawisko wyładowań elektrycznych w gazach, bombardowania strumieniem elektronów, przewodzenia prądu w półprzewodnikach.

5 Zasada działania Układ pompujący dostarcza energię Ośrodka czynnego następuje kwantowe wzmocnienie fotonów Układ optyczny wiązka światła Stan wzbudzenia ośrodka czynnego lasera można uzyskać przez: napromieniowanie ośrodka lampą błyskową, łukową lub innym laserem -głównie w układach, w których ośrodkiem aktywnym jest ciało stałe: szkło lub kryształ, przepływ prądu przez złącze typu p-n w laserach półprzewodnikowych, przepływ prądu przez gaz; na skutek wytworzenia w nim wyładowania elektrycznego (zderzenia elektron atom, atom wzbudzony atom, atom wzbudzony cząsteczka), wykorzystanie energii wiązań chemicznych -w ośrodkach czynnych gazowych.

6 Długość fali różnych rodzajów laserów a) b) y x c) Gęstość mocy TE M 00 TEM01 TEM 10 TEM11 Promień Rodzaje modów poprzecznych lasera o symetrii prostokątnej (a) i osiowej (b), oraz przykłady rozkładów energii w ognisku wiązki laserowej (c)

7 Komputer Monitor 8 Laser Układ kształtowania i ogniskowania 2 -układ obserwacji wizualnej 3 -układ przemieszczania wiązki 4 -układ podawania 5 -układ pomiaru parametrów 6 -stolik wraz z elementem obrabianym 7 -układ pozycjonowania 8 -miernik mocy lub energii Zaletą współczesnych laserów jest to, że: umożliwiają uzyskanie prostokątnego, kwadratowego, liniowego lub kołowego kształtu ogniska wiązki laserowej, charakteryzują się kontrolowanym rozkładem energii w miejscu ogniskowania przy gęstości mocy do 105 W/cm 2, są stabilne, są łatwe w sterowaniu, charakteryzują się wysokim współczynnikiem absorpcji promieniowania, mają niewielkie gabaryty, nie wymagają prowadzenia wiązki laserowej przez złożone układy optyczne powodujące straty energii od 10 do 30 %,

8 Cięcie i spawanie 2 Gęstość wiązki, W/cm 10 6 Napawanie Przetapianie Stopowanie Hart ow anie Czas oddziaływania wiązki, s Porównanie gęstości mocy wiązki lasera i czasu oddziaływania wiązki na materiał w różnych procesach technologicznych Laserowa obróbka cieplna a) b) Τ SOLIDUS Τ SOLIDUS A 3 A 3 A A+F A, A 1 3 A A+F A, A 1 3 Temperatura A+F A+F+P A+B F+P Temperatura A+F A+F+P A+B F+P M s M f A+M M s M f A+M Logarytm czasu τ Logarytm czasu τ Schemat hartowania a) konwencjonalnego, b) laserowego

9 Powierzchniowa gęstość mocy potrzebna do odparowania materiału 5 2 (dla stali 10 W/cm ) Powierzchniowa gęstość mocy potrzebna do przetopienia 4 2 (dla stali 10 W/cm ) W trakcie procesu Przepływ ciepła Przepływ ciepła Przepływ ciepła Krater Po zakończeniu procesu Strefa zaharto wana i przetopiona Strefa przetopion a i zahartow ana Strefa nagrzana do temperatur A3 - solidus i zahartowana Strefa nagrzana poniżej temp. A 3 Strefa nagrzana do temperatur A3 - solidus i zahartowana Strefa nagrzana poniżej temp. A 3 Strefa nagrzana do temperatur A3 - solidus i zahartowana St refa nagrzana po niżej temp. A 3 1 Wiązka laserowa 2 Materiał przetopiony 3 Lokalne nagrzanie powierzchni Przetapianie i stopowanie/wtapianie laserowe Wzbogacanie warstwy wierzchniej przez: stopowanie/wtapianie; zs grubość warstwy stopowanej, zp grubość warstwy stopującej

10 Wiązka lasera a) b) Wiązka lasera 0 Z Y 0 Z X Kierunek ruchu próbki Kierunek ruchu próbki Schemat ruchów konwekcyjnych podczas laserowego przetapiania w płaszczyźnie prostopadłej do kierunku przemieszczania się materiału Materiałami wzbogacanymi są głównie: stale niskowęglowe, stale niskostopowe, stale narzędziowe, żeliwa, metale nieżelazne np. Ti, Al, Cu. Podział najczęściej stosowanych materiałów stopujących jest następujący: niemetale C, N 2, Si, B w procesach laserowego nawęglania, azotowania, krzemowania i borowania, metale Cr, Co, Mn, Nb, Ni, Mo, W, Ta, V, kompozycje pierwiastków B-C, B-Si, stopy metali Co-W, CrTi, FeCr, C-Cr-Mn, Al-Cr-C-W, węgliki TiC, NbC, VC, TaC, WC, tlenki Cr 2 O 3, TiO 2, B 2 O 3.

11 Schemat napawania laserem: a) proszkowego dwuskładnikowego; b) drutowego; 1) wiązka laserowa, 2) ścieżka laserowa - materiał natopiony, 3) zasobniki ze składnikami proszku natapianego, 4) drut natapiany, 5) źródło prądu grzania oporowego bezpośredniego, 6) podłoże Napawanie laserowe Wiązka laserowa Proszek Materiał Warstwa natopiona B Jeziorko H G Strefa przejściowa S Natopiona powłoka S - szerokość warstwy H - grubość warstwy G - kąt przyrostu elementu B - kąt boczny warstwy

12 Zastosowanie technologii Rapid Prototyping Techniki RP, dzięki którym na podstawie trójwymiarowego, wirtualnego modelu CAD-3D możliwe jest wykonanie fizycznych modeli, części wzorcowych i prototypów, znajdują coraz szersze zastosowanie w technikach rozwoju produktu i przyczyniają się do szybkiego wytwarzania prototypów, jak i całego produktu oraz przygotowanie jego procesu wytwarzania. Obecnie istnieje wiele technik Rapid Prototyping, są one rozwijane oraz powstają ich nowe odmiany. Do najpopularniejszych i najpowszechniejszych technik należą: stereolitografia (Stereolithography SL, SLA), selektywne laserowe spiekanie proszku (Selective Laser Sintering - SLS), Laser Engineered Net Shaping (LENS). Najpopularniejszymi metodami są: SLA ok. 70% rynku Rapid Prototyping

13 Zasada działania urządzenia stereolitograficznego (SLA) NATIONAL COHESIO N STRATEGY Druk za pomocą selektywnego spiekania laserowego (SLS) NATIONAL COHESIO N STRATEGY

14 Schematyczne przedstawienie technologii LENS Znakowanie laserowe Laserowe systemy znakujące, wypierają inne, stosowane dotychczas metody nanoszenia znaków, różnego rodzaju grafik i kodów. Doskonale znane konwencjonalne rozwiązania, wykorzystujące atrament jako medium, nie spełniają już wymagań stawianych obecnie systemom znakującym oraz kodującym. Atrament, który brudzi zastąpiono skupiona wiązką laserową, co spowodowało rewolucję w procesach nanoszenia obrazów i informacji na powierzchnie produktów i opakowań

15 Ablacja laserowa Ablacja jest to proces, w którym wysokoenergetyczne kwanty promieniowania lasera wywołują obniżenie energii wiązań pomiędzy cząstkami, co umożliwia zdejmowanie warstw atomowych jedna po drugiej Do podstawowych zastosowań zjawiska ablacji należy zaliczyć: odparowanie materiału z tarczy i nanoszenie jego par na materiał podłoża, usuwanie zbędnego materiału, w celu oczyszczenia zabrudzonej powierzchni (proces stosowany często przy renowacji zabytków i dzieł sztuki); proces może być prowadzony w próżni, atmosferze powietrza oraz w obecności gazów obojętnych, usuwanie części materiału drogą wybuchowego odparowania i umacnianie pozostałego materiału z wykorzystaniem zjawiska fali uderzeniowej. Ablacja laserowa Schemat ideowy urządzenia do ablacji laserowej

16 Obróbka laserowa polikrystalicznego krzemu Cięcie wiązką lasera W procesach cięcia różnych materiałów systemy laserowe oferują ogromne możliwości dzięki niektórym cechom niedostępnym w metodach konwencjonalnych: Uzyskanie bardzo małych szerokości szczelin cięcia, posiadających równe krawędzie, Zminimalizowanie strefy wpływu ciepła, Zminimalizowanie odkształceń termicznych materiału powstających podczas procesu. Brak mechanicznego kontaktu wiązki z powierzchnią przecinanego materiału pozwala na: Wyeliminowanie odkształceń mechanicznych powstających podczas procesu, Cięcie materiałów wykazujących się dużą twardością bez obawy o ich pękanie. Brak konieczności wymiany elementów roboczych stykających się z materiałem, jak w przypadku cięcia mechanicznego.

17 Zastosowanie lasera w medycynie 1 laser Nd:YAG (impulsy pikosekundy-ps); 2 laser Nd:YAG (impulsy nanosekundy-ns); 3 impulsowy laser barwnikowy; 4 lasery excimerowe; 5 laser Nd:YAG (impulsy milisekundyms); 6 - laser argonowy; 7 laser kryptonowy; 8 laser CO2; 9 laser argonowy, wydłużony czas działania; 10 laser Nd:YAG, praca ciągła; 11- -laser He-Ne; 12 lasery półprzewodnikowe; 13 laser barwnikowy, praca ciągła Zastosowanie lasera w medycynie Ze względu na zastosowania wynikające z charakteru oddziaływania na tkankę lasery stosowane w medycznych urządzeniach możemy podzielić na: lasery wysokoenergetyczne (chirurgiczne) hard lasers; lasery niskoenergetyczne (biostymulacyjne) soft lasers. Z rozwojem technik laserowych, nowymi wynikami badań wpływu różnego typu promieniowania laserów na tkanki ich zastosowanie w dziedzinach medycznych stale się poszerza. We współczesnej medycynie znalazło zastosowanie, kilkanaście różnego rodzaju urządzeń laserowych. Lasery stosowane są w leczeniu bardzo różnorodnych schorzeń, co umożliwia właśnie olbrzymia różnorodność tego sprzętu i różnorodność jego oddziaływań fizycznych.

18 BAZOWE Cięcie laserowe KLUCZOWE Technologie laserowej obróbki cieplnej np. hartowanie, wyżarzanie Przetapianie laserowe Stopowanie laserowe Napawanie laserowe Znakowanie laserowe Technologie laserowe w medycynie EKSPERYMENTALNE Laserowe metody Rapid Prototyping EMBRIONALNE Ablacja laserowa Zalety technologii laserowych w inżynierii powierzchni: wysoka odporność na zużycie ślizgowe, ścierne i erozyjne warstwy wierzchniej, wzrost wytrzymałości statycznej i dynamicznej (zmęczeniowej), wysoka odporności na utlenianie i inne rodzaje korozji, w tym przy wysokich temperaturach i w środowiskach o różnej agresywności, małego zużycia drogich pierwiastków stopowych (wzbogacenie tylko WW przy braku zmiany składu rdzenia), możliwość wytwarzania nowych materiałów zawierających fazy metastabilne i przesycone roztwory stałe, uzyskanie drobnokrystalicznej struktury, pozwala otrzymywać warstwy stopowane o grubości od 0,03 do 3 mm, możliwość jednokrotnej lub wielokrotnej obróbki tej samej powierzchni, umożliwia uzyskiwanie wymiarów obrabianych przedmiotów bliskich wymiarom docelowym, można łatwo automatyzować, możliwość użycia jednego lasera do wielu procesów technologicznych, łatwość światłowodowego lub odbiciowego prowadzenia wiązki w dowolny obszar obrabianego materiału, jest to technologia ekologiczna.

19 Wady technologii laserowych w inżynierii powierzchni: wzrost chropowatości obrabianych powierzchni wynikający z krystalizacji pod wpływem przemieszczającej się wiązki i oddziaływania gazów osłonowych, możliwość powstawania naprężeń wewnętrznych i pęknięć w warstwie wierzchniej spowodowanych szybką kierunkową krystalizacją, tworzenie struktury dendrytycznej powodującej tworzenie się siatki pęknięć w trakcie eksploatacji, różnorodny rozkład energii wiązki związany z typem stosowanego lasera, zmienne warunki absorpcji wiązki laserowej w stanie ciekłym i stałym, konieczność przygotowania powierzchni do obróbki (matowanie powierzchni, stosowanie powłok o dużej absorpcji), trudności ustalenia wpływu nakładania się obszarów nagrzanych na przemiany w warstwie wierzchniej przy technologii wielokrotnego skanowania wiązką, konieczność wstępnego nagrzewania materiału obrabianego przy stopach ze skłonnością do pękania, przy opracowywaniu nowych warstw wierzchnich konieczność przeprowadzania eksperymentów technologicznych potwierdzonych badaniami strukturalnymi i próbami eksploatacyjnymi.

Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Przedmiot: BIOMATERIAŁY. Metody pasywacji powierzchni biomateriałów. Dr inż. Agnieszka Ossowska

Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Przedmiot: BIOMATERIAŁY. Metody pasywacji powierzchni biomateriałów. Dr inż. Agnieszka Ossowska BIOMATERIAŁY Metody pasywacji powierzchni biomateriałów Dr inż. Agnieszka Ossowska Gdańsk 2010 Korozja -Zagadnienia Podstawowe Korozja to proces niszczenia materiałów, wywołany poprzez czynniki środowiskowe,

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13, Data wydania: 22 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

LASEROWA OBRÓBKA MATERIAŁÓW

LASEROWA OBRÓBKA MATERIAŁÓW LASEROWA OBRÓBKA MATERIAŁÓW Promieniowanie laserowe umożliwia wykonanie wielu dokładnych operacji technologicznych na różnych materiałach: o trudno obrabialnych takich jak diamenty, metale twarde, o miękkie

Bardziej szczegółowo

LASEROWA OBRÓBKA MATERIAŁÓW

LASEROWA OBRÓBKA MATERIAŁÓW LASEROWA OBRÓBKA MATERIAŁÓW Cechy laserowych operacji technologicznych Promieniowanie laserowe umożliwia wykonanie wielu dokładnych operacji technologicznych Na różnych materiałach: o Trudno obrabialnych

Bardziej szczegółowo

Ogólne cechy ośrodków laserowych

Ogólne cechy ośrodków laserowych Ogólne cechy ośrodków laserowych Gazowe Cieczowe Na ciele stałym Naturalna jednorodność Duże długości rezonatora Małe wzmocnienia na jednostkę długości ośrodka czynnego Pompowanie prądem (wzdłużne i poprzeczne)

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SUPERTWARDE

MATERIAŁY SUPERTWARDE MATERIAŁY SUPERTWARDE Twarde i supertwarde materiały Twarde i bardzo twarde materiały są potrzebne w takich przemysłowych zastosowaniach jak szlifowanie i polerowanie, cięcie, prasowanie, synteza i badania

Bardziej szczegółowo

Metody łączenia metali. rozłączne nierozłączne:

Metody łączenia metali. rozłączne nierozłączne: Metody łączenia metali rozłączne nierozłączne: Lutowanie: łączenie części metalowych za pomocą stopów, zwanych lutami, które mają niższą od lutowanych metali temperaturę topnienia. - lutowanie miękkie

Bardziej szczegółowo

2.1.M.03: Technologie cieplno-chemiczne

2.1.M.03: Technologie cieplno-chemiczne 2nd Workshop on Foresight of surface properties formation leading technologies of engineering materials and biomaterials in Białka Tatrzańska, Poland 29th-30th November 2009 1 Panel nt. Procesy wytwarzania

Bardziej szczegółowo

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita Niezwykłe światło ultrakrótkie impulsy laserowe Laboratorium Procesów Ultraszybkich Zakład Optyki Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Światło Fala elektromagnetyczna Dla światła widzialnego długość

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 5 Temat: Stale stopowe, konstrukcyjne, narzędziowe i specjalne. Łódź 2010 1 S t r

Bardziej szczegółowo

2.2.P.02: Inżynieria powierzchni materiałów konstrukcyjnych metalowych

2.2.P.02: Inżynieria powierzchni materiałów konstrukcyjnych metalowych 2nd Workshop on Foresight of surface properties formation leading technologies of engineering materials and biomaterials in Białka Tatrzańska, Poland 29th-30th November 2009 2 Panel nt. Produkt oraz materiał

Bardziej szczegółowo

2.1.M.04: Inne technologie inżynierii powierzchni

2.1.M.04: Inne technologie inżynierii powierzchni 2nd Workshop on Foresight of surface properties formation leading technologies of engineering materials and biomaterials in Białka Tatrzańska, Poland 29th-30th November 2009 1 Panel nt. Procesy wytwarzania

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY STOSOWANE NA POWŁOKI PRZECIWZUŻYCIOWE

MATERIAŁY STOSOWANE NA POWŁOKI PRZECIWZUŻYCIOWE MATERIAŁY STOSOWANE NA POWŁOKI PRZECIWZUŻYCIOWE PAWEŁ URBAŃCZYK Streszczenie: W artykule przedstawiono klasyfikację materiałów stosowanych na powłoki przeciwzużyciowe. Przeanalizowano właściwości fizyczne

Bardziej szczegółowo

PRACA DYPLOMOWA W BUDOWIE WKŁADEK FORMUJĄCYCH. Tomasz Kamiński. Temat: ŻYWICE EPOKSYDOWE. dr inż. Leszek Nakonieczny

PRACA DYPLOMOWA W BUDOWIE WKŁADEK FORMUJĄCYCH. Tomasz Kamiński. Temat: ŻYWICE EPOKSYDOWE. dr inż. Leszek Nakonieczny Politechnika Wrocławska - Wydział Mechaniczny Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji PRACA DYPLOMOWA Tomasz Kamiński Temat: ŻYWICE EPOKSYDOWE W BUDOWIE WKŁADEK FORMUJĄCYCH Promotor: dr inż. Leszek

Bardziej szczegółowo

Eliminacja odkształceń termicznych w procesach spawalniczych metodą wstępnych odkształceń plastycznych z wykorzystaniem analizy MES

Eliminacja odkształceń termicznych w procesach spawalniczych metodą wstępnych odkształceń plastycznych z wykorzystaniem analizy MES Eliminacja odkształceń termicznych w procesach spawalniczych metodą wstępnych odkształceń plastycznych z wykorzystaniem analizy MES Mirosław Raczyński Streszczenie: W pracy przedstawiono wyniki wstępnych

Bardziej szczegółowo

Obróbka powierzchni materia ów in ynierskich

Obróbka powierzchni materia ów in ynierskich Obróbka powierzchni materia ów in ynierskich Plansza. Struktura badana w mikroskopie wietlnym ) warstwy wierzchniej stali MnCr naw glonej w 0 C przez h, pow. 0x; ) warstwy azotków -Fe - N i -Fe N na stali

Bardziej szczegółowo

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO Jakościowe porównanie głównych własności stali Tabela daje jedynie wskazówki, by ułatwić dobór stali. Nie uwzględniono tu charakteru obciążenia narzędzia wynikającego

Bardziej szczegółowo

Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego.

Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Lasery budowa, rodzaje, zastosowanie Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Budowa i zasada działania lasera Laser (Light Amplification by Stimulated

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu. Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach

Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu. Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotów Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach Wpływ róŝnych rodzajów

Bardziej szczegółowo

BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego BADANIA STRUKTURY MATERIAŁÓW Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1. MAKROSTRUKTURA 2. MIKROSTRUKTURA 3. STRUKTURA KRYSTALICZNA Makrostruktura

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia powodowane przez promieniowanie laserowe

Zagrożenia powodowane przez promieniowanie laserowe Zagrożenia powodowane przez promieniowanie laserowe Zagrożenia powodowane przez promieniowanie laserowe Laser, Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation, wzmacniacz kwantowy dla światła,

Bardziej szczegółowo

II. WYBRANE LASERY. BERNARD ZIĘTEK IF UMK www.fizyka.umk.pl/~ /~bezet

II. WYBRANE LASERY. BERNARD ZIĘTEK IF UMK www.fizyka.umk.pl/~ /~bezet II. WYBRANE LASERY BERNARD ZIĘTEK IF UMK www.fizyka.umk.pl/~ /~bezet Laser gazowy Laser He-Ne, Mechanizm wzbudzenia Bernard Ziętek IF UMK Toruń 2 Model Bernard Ziętek IF UMK Toruń 3 Rozwiązania stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Materiałoznawstwo optyczne CERAMIKA OPTYCZNA

Materiałoznawstwo optyczne CERAMIKA OPTYCZNA Materiałoznawstwo optyczne CERAMIKA OPTYCZNA Szkło optyczne i fotoniczne, A. Szwedowski, R. Romaniuk, WNT, 2009 POLIKRYSZTAŁY - ciała stałe o drobnoziarnistej strukturze, które są złożone z wielkiej liczby

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ ELWOM 25. Mikrostruktura kompozytu W-Cu25: ciemne obszary miedzi na tle jasnego szkieletu wolframowego; pow. 250x.

MATERIAŁ ELWOM 25. Mikrostruktura kompozytu W-Cu25: ciemne obszary miedzi na tle jasnego szkieletu wolframowego; pow. 250x. MATERIAŁ ELWOM 25.! ELWOM 25 jest dwufazowym materiałem kompozytowym wolfram-miedź, przeznaczonym do obróbki elektroerozyjnej węglików spiekanych. Kompozyt ten jest wykonany z drobnoziarnistego proszku

Bardziej szczegółowo

STALE NARZĘDZIOWE DO PRACY NA GORĄCO

STALE NARZĘDZIOWE DO PRACY NA GORĄCO Ćwiczenie 9 Stale narzędziowe STALE NARZĘDZIOWE DO PRACY NA ZIMNO DO PRACY NA GORĄCO SZYBKOTNĄCE NIESTOPOWE STOPOWE Rysunek 1. Klasyfikacja stali narzędziowej. Ze stali narzędziowej wykonuje się narzędzia

Bardziej szczegółowo

Technologia obróbki cieplnej. Grzanie i ośrodki grzejne

Technologia obróbki cieplnej. Grzanie i ośrodki grzejne Technologia obróbki cieplnej Grzanie i ośrodki grzejne Grzanie: nagrzewanie i wygrzewanie Dobór czasu grzania Rodzaje ośrodków grzejnych Powietrze Ośrodki gazowe Złoża fluidalne Kąpiele solne: sole chlorkowe

Bardziej szczegółowo

Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej

Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 9 Temat: Obróbki cieplno-chemiczne i powierzchniowe Łódź 2010 1 1. Wstęp teoretyczny

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ZMIAN STRUKTURALNYCH W WARSTWIE POŁĄCZENIA SPAJANYCH WYBUCHOWO BIMETALI

CHARAKTERYSTYKA ZMIAN STRUKTURALNYCH W WARSTWIE POŁĄCZENIA SPAJANYCH WYBUCHOWO BIMETALI Mariusz Prażmowski 1, Henryk Paul 1,2, Fabian Żok 1,3, Aleksander Gałka 3, Zygmunt Szulc 3 1 Politechnika Opolska, ul. Mikołajczyka 5, Opole. 2 Instytut Metalurgii i Inżynierii Materiałowej PAN, ul. Reymonta

Bardziej szczegółowo

Wpływ warunków nagniatania tocznego na chropowatość powierzchni stali C45 po cięciu laserem

Wpływ warunków nagniatania tocznego na chropowatość powierzchni stali C45 po cięciu laserem AGNIESZKA SKOCZYLAS Wpływ warunków nagniatania tocznego na chropowatość powierzchni stali C45 po cięciu laserem 1. Wprowadzenie Nagniatanie jest jedną z metod obróbki wykończeniowej polegającą na wykorzystaniu

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI WIĄZKOWE OTRZYMYWANIA POWŁOK PRZECIWZUŻYCIOWYCH

TECHNIKI WIĄZKOWE OTRZYMYWANIA POWŁOK PRZECIWZUŻYCIOWYCH TECHNIKI WIĄZKOWE OTRZYMYWANIA POWŁOK PRZECIWZUŻYCIOWYCH PAWEŁ URBAŃCZYK Streszczenie: W artykule przedstawiono techniki wiązkowe (elektronowe, laserowe, implantacyjne) otrzymywania powłok przeciwzużyciowych.

Bardziej szczegółowo

Technologie Materiałowe II Spajanie materiałów

Technologie Materiałowe II Spajanie materiałów KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I SPAJANIA ZAKŁAD INŻYNIERII SPAJANIA Technologie Materiałowe II Spajanie materiałów Wykład 12 Lutowanie miękkie (SOLDERING) i twarde (BRAZING) dr inż. Dariusz Fydrych Kierunek

Bardziej szczegółowo

Każda z tych technologii ma swoją specyfikę

Każda z tych technologii ma swoją specyfikę Temat numeru Technologie cięcia termicznego i hydroabrazywnego Cięcie blach o różnej, często bardzo dużej grubości, jest znaczącym wyzwaniem dla większości firm produkcyjnych. Cięcie mechaniczne, ew. wytłaczanie

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych dla III semestru uzupełniających studiów magisterskich kierunek Mechatronika. Rok akademicki 2012/2013

Tematy prac dyplomowych dla III semestru uzupełniających studiów magisterskich kierunek Mechatronika. Rok akademicki 2012/2013 Tematy prac dyplomowych dla III semestru uzupełniających studiów magisterskich kierunek Mechatronika Rok akademicki 2012/2013 Nr Promotor Tytuł / zakres pracy dyplomowej UM/AG1 prof. dr hab. inż. Andrzej

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI)

MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI) MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI) Metalurgia proszków jest dziedziną techniki, obejmującą metody wytwarzania proszków metali lub ich mieszanin z proszkami niemetali oraz otrzymywania wyrobów z tych proszków

Bardziej szczegółowo

PVD-COATING PRÓŻNIOWE NAPYLANIE ALUMINIUM NA DETALE Z TWORZYWA SZTUCZNEGO (METALIZACJA PRÓŻNIOWA)

PVD-COATING PRÓŻNIOWE NAPYLANIE ALUMINIUM NA DETALE Z TWORZYWA SZTUCZNEGO (METALIZACJA PRÓŻNIOWA) ISO 9001:2008, ISO/TS 16949:2002 ISO 14001:2004, PN-N-18001:2004 PVD-COATING PRÓŻNIOWE NAPYLANIE ALUMINIUM NA DETALE Z TWORZYWA SZTUCZNEGO (METALIZACJA PRÓŻNIOWA) *) PVD - PHYSICAL VAPOUR DEPOSITION OSADZANIE

Bardziej szczegółowo

Technologia elementów optycznych

Technologia elementów optycznych Technologia elementów optycznych dr inż. Michał Józwik pokój 507a jozwik@mchtr.pw.edu.pl Część 1 Treść wykładu Specyfika wymagań i technologii elementów optycznych. Ogólna struktura procesów technologicznych.

Bardziej szczegółowo

Laser jasna strona energii. Zastosowania i dobór gazów

Laser jasna strona energii. Zastosowania i dobór gazów Laser jasna strona energii Zastosowania i dobór gazów Laser ujarzmiona energia Rosnące wymagania w zakresie wydajności i jakości procesów produkcyjnych skłaniają do poszukiwania coraz nowocześniejszych

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne. 45 min. test na podstawie wykładu Zaliczenie ćwiczeń na podstawie prezentacji Punkty: test: 60 %, prezentacja: 40 %.

Informacje ogólne. 45 min. test na podstawie wykładu Zaliczenie ćwiczeń na podstawie prezentacji Punkty: test: 60 %, prezentacja: 40 %. Informacje ogólne Wykład 28 h Ćwiczenia 14 Charakter seminaryjny zespołu dwuosobowe ~20 min. prezentacje Lista tematów na stronie Materiały do wykładu na stronie: http://urbaniak.fizyka.pw.edu.pl Zaliczenie:

Bardziej szczegółowo

2.2.P.04: Inżynieria powierzchni materiałów narzędziowych

2.2.P.04: Inżynieria powierzchni materiałów narzędziowych nd Workshop on Foresight of surface properties formation leading technologies of engineering materials and biomaterials, Białka Tatrzańska, Poland 9th-0th November 009 nd Workshop on Foresight of surface

Bardziej szczegółowo

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak

Opracowała: mgr inż. Ewelina Nowak Materiały dydaktyczne na zajęcia wyrównawcze z chemii dla studentów pierwszego roku kierunku zamawianego Inżynieria Środowiska w ramach projektu Era inżyniera pewna lokata na przyszłość Opracowała: mgr

Bardziej szczegółowo

STAL DO PRZETWÓRSTWA TWORZYW SZTUCZNYCH

STAL DO PRZETWÓRSTWA TWORZYW SZTUCZNYCH STAL DO PRZETWÓRSTWA TWORZYW SZTUCZNYCH STAL DO PRZETWÓRSTWA TWORZYW SZTUCZNYCH BÖHLER M268 BÖHLER M268 VMR jest ulepszoną cieplnie stalą do przetwórstwa tworzyw sztucznych. Stal M268 VMR posiada doskonałą

Bardziej szczegółowo

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (15) nr 1, 2002 Stanisław JURA Roman BOGUCKI ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Streszczenie: W części I w oparciu o teorię Bittera określono

Bardziej szczegółowo

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE LASERY I ICH ZASTOSOWANIE Laboratorium Instrukcja do ćwiczenia nr 13 Temat: Biostymulacja laserowa Istotą biostymulacji laserowej jest napromieniowanie punktów akupunkturowych ciągłym, monochromatycznym

Bardziej szczegółowo

ZAAWANSOWANE TECHNIKI WYTWARZANIA W MECHATRONICE

ZAAWANSOWANE TECHNIKI WYTWARZANIA W MECHATRONICE : BMiZ Studium: stacj. II stopnia : : MCH Rok akad.: 05/6 Liczba godzin - 5 ZAAWANSOWANE TECHNIKI WYTWARZANIA W MECHATRONICE L a b o r a t o r i u m ( h a l a H 0 Z O S ) Prowadzący: dr inż. Marek Rybicki

Bardziej szczegółowo

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO BÖHLER K340 ISODUR jest uniwersalną stalą narzędziową do pracy na zimno, przy pomocy której zarobicie pieniądze i nie tylko podczas wycinania monet, lecz również podczas

Bardziej szczegółowo

PRELIMINARY BROCHURE CORRAX. A stainless precipitation hardening steel

PRELIMINARY BROCHURE CORRAX. A stainless precipitation hardening steel PRELIMINARY BROCHURE CORRAX A stainless precipitation hardening steel Ogólne dane Właściwości W porównaniu do konwencjonalnych narzędziowych odpornych na korozję, CORRAX posiada następujące zalety: Szeroki

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2695694. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 28.08.2012 12460056.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2695694. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 28.08.2012 12460056. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2695694 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 28.08.2012 12460056.0

Bardziej szczegółowo

Laserowa modyfikacja właściwości warstwy wierzchniej wspomagana nagniataniem

Laserowa modyfikacja właściwości warstwy wierzchniej wspomagana nagniataniem PRACE IPPT IFTR REPORTS 3/2011 Joanna Radziejewska Laserowa modyfikacja właściwości warstwy wierzchniej wspomagana nagniataniem INSTYTUT PODSTAWOWYCH PROBLEMÓW TECHNIKI POLSKIEJ AKADEMII NAUK WARSZAWA

Bardziej szczegółowo

www.lasertec.pl www.lasertec.pl Materiały do hartowania: Spawane materiały: OPIS TECHNOLOGII:

www.lasertec.pl www.lasertec.pl Materiały do hartowania: Spawane materiały: OPIS TECHNOLOGII: LaserTec Sp. z o. o. intensywnie działa i rozwija się od 1998 roku. Dzięki zdobytemu doświadczeniu, a także wykwalifi kowanej i kompetentnej kadrze inżynierskiej oraz menadżerskiej staliśmy się liderem

Bardziej szczegółowo

Obróbka cieplna stali

Obróbka cieplna stali Obróbka cieplna stali Obróbka cieplna stopów: zabiegi cieplne, które mają na celu nadanie im pożądanych cech mechanicznych, fizycznych lub chemicznych przez zmianę struktury stopu. Podstawowe etapy obróbki

Bardziej szczegółowo

Nagrzewanie laserowe. Dr inż. Piotr Urbanek

Nagrzewanie laserowe. Dr inż. Piotr Urbanek Nagrzewanie laserowe Dr inż. Piotr Urbanek Miara stopnia monochromatyczności Aby uzyskać uporządkowane oddziaływanie fotonów należy wytworzyć nietypowy stan materii charakteryzujący się tym, że np. na

Bardziej szczegółowo

Szkło specjalne centrum obróbki mechanicznej szkła

Szkło specjalne centrum obróbki mechanicznej szkła Szkło specjalne centrum obróbki mechanicznej szkła 1 Szkło specjalne Szkło hartowane Szkło Półhartowane Szkło emaliowane Szkło emaliowane przy użyciu walca Szkło emaliowane METODĄ SITODRUKU centrum obróbki

Bardziej szczegółowo

Wykonywanie elementów metalowych metodą DMLS

Wykonywanie elementów metalowych metodą DMLS Wykonywanie elementów metalowych metodą DMLS Dominik Wyszyński, Maria Chuchro Zakład Niekonwencjonalnych Technologii Produkcyjnych Instytut Zaawansowanych Technologii Wytwarzania w Krakowie Definicja Spiekania

Bardziej szczegółowo

h λ= mv h - stała Plancka (4.14x10-15 ev s)

h λ= mv h - stała Plancka (4.14x10-15 ev s) Twórcy podstaw optyki elektronowej: De Broglie LV. 1924 hipoteza: każde ciało poruszające się ma przyporządkowaną falę a jej długość jest ilorazem stałej Plancka i pędu. Elektrony powinny więc mieć naturę

Bardziej szczegółowo

Logistyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Logistyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-LOG-1082 Podstawy nauki o materiałach Fundamentals of Material Science

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ZASTOSOWAŃ OPTOELEKTRONIKI

LABORATORIUM ZASTOSOWAŃ OPTOELEKTRONIKI Ćwiczenie 9 Wydział Elektryczny Mechaniczny Elektroniki Mikrosystemów i Fotoniki LABORATORIUM ZASTOSOWAŃ OPTOELEKTRONIKI Technologie obróbki laserowej Opracował: dr inż. Tomasz Baraniecki, mgr inż. Piotr

Bardziej szczegółowo

Drukarki 3D. Rapid prototyping - czyli szybkie wytwarzanie prototypów.

Drukarki 3D. Rapid prototyping - czyli szybkie wytwarzanie prototypów. Drukarki 3D Rapid prototyping - czyli szybkie wytwarzanie prototypów. Drukarki 3D Na całym świecie stosuje się dzisiaj oprogramowanie CAD za pomocą którego, projektanci tworzą dokładne wizualizacje swoich

Bardziej szczegółowo

Spektrometr ICP-AES 2000

Spektrometr ICP-AES 2000 Spektrometr ICP-AES 2000 ICP-2000 to spektrometr optyczny (ICP-OES) ze wzbudzeniem w indukcyjnie sprzężonej plazmie (ICP). Wykorztystuje zjawisko emisji atomowej (ICP-AES). Umożliwia wykrywanie ok. 70

Bardziej szczegółowo

Fizyka Laserów wykład 11. Czesław Radzewicz

Fizyka Laserów wykład 11. Czesław Radzewicz Fizyka Laserów wykład 11 Czesław Radzewicz Lasery na ciele stałym (prócz półprzewodnikowych) matryca + domieszki izolatory=kryształy+szkła+ceramika metale przejściowe metale ziem rzadkich Matryca: kryształy

Bardziej szczegółowo

Instytut Spawalnictwa SPIS TREŚCI

Instytut Spawalnictwa SPIS TREŚCI Tytuł: Makroskopowe i mikroskopowe badania metalograficzne materiałów konstrukcyjnych i ich połączeń spajanych Opracował: pod redakcją dr. hab. inż. Mirosława Łomozika Rok wydania: 2009 Wydawca: Instytut

Bardziej szczegółowo

5.1. Ogólna klasyfikacja technologii nanoszenia powłok metodami spawalniczymi

5.1. Ogólna klasyfikacja technologii nanoszenia powłok metodami spawalniczymi 5. Technologie kształtowania struktury i własności powierzchni materiałów inżynierskich z wykorzystaniem promieniowania laserowego i innych technologii spawalniczych 5.1. Ogólna klasyfikacja technologii

Bardziej szczegółowo

Dobór materiałów konstrukcyjnych cz. 11

Dobór materiałów konstrukcyjnych cz. 11 Dobór materiałów konstrukcyjnych cz. 11 dr inż. Hanna Smoleńska Katedra Inżynierii Materiałowej i Spajania Wydział Mechaniczny, Politechnika Gdańska Materiały edukacyjne Zbiornik ciśnieniowy Część I Ashby

Bardziej szczegółowo

Promotor: prof. nadzw. dr hab. Jerzy Ratajski. Jarosław Rochowicz. Wydział Mechaniczny Politechnika Koszalińska

Promotor: prof. nadzw. dr hab. Jerzy Ratajski. Jarosław Rochowicz. Wydział Mechaniczny Politechnika Koszalińska Promotor: prof. nadzw. dr hab. Jerzy Ratajski Jarosław Rochowicz Wydział Mechaniczny Politechnika Koszalińska Praca magisterska Wpływ napięcia podłoża na właściwości mechaniczne powłok CrCN nanoszonych

Bardziej szczegółowo

1. Właściwy dobór taśmy

1. Właściwy dobór taśmy 1. Właściwy dobór taśmy 1. 1. Długość taśmy Wymiary taśmy są ściśle związane z rodzajem używanej przecinarki. Informacje na ten temat można przeczytać w DTR-ce maszyny. 1. 2. Szerokość taśmy W przecinarkach

Bardziej szczegółowo

Do najbardziej rozpowszechnionych metod dynamicznych należą:

Do najbardziej rozpowszechnionych metod dynamicznych należą: Twardość metali 6.1. Wstęp Twardość jest jedną z cech mechanicznych materiału równie ważną z konstrukcyjnego i technologicznego punktu widzenia, jak wytrzymałość na rozciąganie, wydłużenie, przewężenie,

Bardziej szczegółowo

Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję

Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję dr inż. Jolanta Matusiak mgr inż. Joanna Wyciślik Chrom występuje w pyle powstającym

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228 (21) Numer zgłoszenia: 331212 ( 13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 04.07.1997 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej

Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Wstęp do Optyki i Fizyki Materii Skondensowanej Część I: Optyka, wykład 7 wykład: Piotr Fita pokazy: Andrzej Wysmołek ćwiczenia: Anna Grochola, Barbara Piętka Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski 2014/15

Bardziej szczegółowo

Technologie Materiałowe II Wykład 4 Obróbka cieplno-chemiczna stali

Technologie Materiałowe II Wykład 4 Obróbka cieplno-chemiczna stali KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I SPAJANIA ZAKŁAD INŻYNIERII SPAJANIA Technologie Materiałowe II Wykład 4 Obróbka cieplno-chemiczna stali dr hab. inż. Jerzy Łabanowski, prof.nadzw. PG Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

PROCESY PRODUKCYJNE WYTWARZANIA METALI I WYROBÓW METALOWYCH

PROCESY PRODUKCYJNE WYTWARZANIA METALI I WYROBÓW METALOWYCH Wyższa Szkoła Ekonomii i Administracji w Bytomiu Wilhelm Gorecki PROCESY PRODUKCYJNE WYTWARZANIA METALI I WYROBÓW METALOWYCH Podręcznik akademicki Bytom 2011 1. Wstęp...9 2. Cel podręcznika...11 3. Wstęp

Bardziej szczegółowo

Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i Techniki Wysokich Napięć. Dr hab.

Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i Techniki Wysokich Napięć. Dr hab. Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i Techniki Wysokich Napięć Dr hab. Paweł Żukowski Materiały magnetyczne Właściwości podstawowych materiałów magnetycznych

Bardziej szczegółowo

VI. Elementy techniki, lasery

VI. Elementy techniki, lasery Światłowody VI. Elementy techniki, lasery BERNARD ZIĘTEK http://www.fizyka.umk.pl www.fizyka.umk.pl/~ /~bezet a) Sprzęgacze czołowe 1. Sprzęgacze światłowodowe (czołowe, boczne, stałe, rozłączalne) Złącza,

Bardziej szczegółowo

Wpływ defektów punktowych i liniowych na własności węglika krzemu SiC

Wpływ defektów punktowych i liniowych na własności węglika krzemu SiC Wpływ defektów punktowych i liniowych na własności węglika krzemu SiC J. Łażewski, M. Sternik, P.T. Jochym, P. Piekarz politypy węglika krzemu SiC >250 politypów, najbardziej stabilne: 3C, 2H, 4H i 6H

Bardziej szczegółowo

WYTWARZANIE POWIERZCHNI NIEJEDNORODNYCH TECHNOLOGIĄ ELEKTROISKROWĄ I LASEROWĄ

WYTWARZANIE POWIERZCHNI NIEJEDNORODNYCH TECHNOLOGIĄ ELEKTROISKROWĄ I LASEROWĄ Inżynieria Rolnicza 2/2005 Bogdan Antoszewski, Norbert Radek Katedra Inżynierii Eksploatacji Politechnika Świętokrzyska WYTWARZANIE POWIERZCHNI NIEJEDNORODNYCH TECHNOLOGIĄ ELEKTROISKROWĄ I LASEROWĄ Wstęp

Bardziej szczegółowo

Stal - definicja Stal

Stal - definicja Stal \ Stal - definicja Stal stop żelaza z węglem,plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,11% co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali

Bardziej szczegółowo

Budowa i zastosowanie narzędzi frezarskich do obróbki CNC.

Budowa i zastosowanie narzędzi frezarskich do obróbki CNC. Budowa i zastosowanie narzędzi frezarskich do obróbki CNC. Materiały szkoleniowe. Sporządził mgr inż. Wojciech Kubiszyn 1. Frezowanie i metody frezowania Frezowanie jest jedną z obróbek skrawaniem mającej

Bardziej szczegółowo

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO Jakościowe porównanie najważniejszych własności stali 1) Stal Maraging (temperatura maraging ok. 480 C); w tym stanie nie porównywalna ze stalami do ulepszania cieplnego.

Bardziej szczegółowo

Nauka o Materiałach. Wykład XI. Właściwości cieplne. Jerzy Lis

Nauka o Materiałach. Wykład XI. Właściwości cieplne. Jerzy Lis Nauka o Materiałach Wykład XI Właściwości cieplne Jerzy Lis Nauka o Materiałach Treść wykładu: 1. Stabilność termiczna materiałów 2. Pełzanie wysokotemperaturowe 3. Przewodnictwo cieplne 4. Rozszerzalność

Bardziej szczegółowo

w obszarze linii Podziały z różnych punktów widzenia lasery oscylatory (OPO optical parametric oscillator)

w obszarze linii Podziały z różnych punktów widzenia lasery oscylatory (OPO optical parametric oscillator) Rodzaj przestrajania Lasery przestrajalne dyskretne wybór linii widmowej wyższe harmoniczne w obszarze linii szerokie szerokie pasmo Podziały z różnych punktów widzenia lasery oscylatory (OPO optical parametric

Bardziej szczegółowo

labmat.prz.edu.pl LABORATORIUM BADAŃ MATERIAŁÓW DLA PRZEMYSŁU LOTNICZEGO Politechnika Rzeszowska ul. W. Pola 2, 35-959 Rzeszów

labmat.prz.edu.pl LABORATORIUM BADAŃ MATERIAŁÓW DLA PRZEMYSŁU LOTNICZEGO Politechnika Rzeszowska ul. W. Pola 2, 35-959 Rzeszów labmat.prz.edu.pl LABORATORIUM BADAŃ MATERIAŁÓW DLA PRZEMYSŁU LOTNICZEGO Politechnika Rzeszowska ul. W. Pola 2, 35-959 Rzeszów Tel.: (17) 854 47 91 Fax: (17) 854 48 32 E-mail: jansien@prz.edu.pl Projekt

Bardziej szczegółowo

32/42 NA ŚCIERANIE POWIERZCHNI STALI EUTEKTYCZNEJ WPŁ YW OBRÓBKI LASEROWEJ NA ODPORNOŚĆ

32/42 NA ŚCIERANIE POWIERZCHNI STALI EUTEKTYCZNEJ WPŁ YW OBRÓBKI LASEROWEJ NA ODPORNOŚĆ 32/42 Solidification o f Metais and Alloys, Year 2000, Volume 2, Book No 42 Krzepnięcie Metali i Stopów, Rok 2000, Rocznik 2, Nr 42 PAN-Katowice, PL ISSN 0208-9386 WPŁ YW OBRÓBKI LASEROWEJ NA ODPORNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Laboratorium badań materiałowych i technologicznych. dr inż. Tomasz Kurzynowski

Laboratorium badań materiałowych i technologicznych. dr inż. Tomasz Kurzynowski Laboratorium badań materiałowych i technologicznych dr inż. Tomasz Kurzynowski Agenda Oferta badawcza Wyposażenie laboratorium Przykłady realizowanych badań Opracowanie i rozwój nowych materiałów Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Badania technologii napawania laserowego i plazmowego proszkami na osnowie kobaltu, przylgni grzybków zaworów ze stali X40CrSiMo10-2

Badania technologii napawania laserowego i plazmowego proszkami na osnowie kobaltu, przylgni grzybków zaworów ze stali X40CrSiMo10-2 AMME 2003 12th Badania technologii laserowego i plazmowego proszkami na osnowie kobaltu, przylgni grzybków zaworów ze stali X40CrSiMo10-2 A. Klimpel, A. Lisiecki, D. Janicki Katedra Spawalnictwa, Politechnika

Bardziej szczegółowo

Co to jest stal nierdzewna? Fe Cr > 10,5% C < 1,2%

Co to jest stal nierdzewna? Fe Cr > 10,5% C < 1,2% Cr > 10,5% C < 1,2% Co to jest stal nierdzewna? Stop żelaza zawierający 10,5% chromu i 1,2% węgla - pierwiastki, przyczyniające się do powstania warstwy wierzchniej (pasywnej) o skłonności do samoczynnego

Bardziej szczegółowo

1. Wprowadzenie: dt q = - λ dx. q = lim F

1. Wprowadzenie: dt q = - λ dx. q = lim F PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W PILE INSTYTUT POLITECHNICZNY Zakład Budowy i Eksploatacji Maszyn PRACOWNIA TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ INSTRUKCJA Temat ćwiczenia: WYZNACZANIE WSPÓŁCZYNNIKA PRZEWODNOŚCI

Bardziej szczegółowo

III. METODY OTRZYMYWANIA MATERIAŁÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH Janusz Adamowski

III. METODY OTRZYMYWANIA MATERIAŁÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH Janusz Adamowski III. METODY OTRZYMYWANIA MATERIAŁÓW PÓŁPRZEWODNIKOWYCH Janusz Adamowski 1 1 Wstęp Materiały półprzewodnikowe, otrzymywane obecnie w warunkach laboratoryjnych, charakteryzują się niezwykle wysoką czystością.

Bardziej szczegółowo

Edukacja techniczno-informatyczna I stopień studiów. I. Pytania kierunkowe

Edukacja techniczno-informatyczna I stopień studiów. I. Pytania kierunkowe I stopień studiów I. Pytania kierunkowe Pytania kierunkowe KMiETI 7 KTMiM 7 KIS 6 KMiPKM 6 KEEEiA 5 KIB 4 KPB 3 KMRiMB 2 1. Omów sposób obliczeń pracy i mocy w ruchu obrotowym. 2. Co to jest schemat kinematyczny?

Bardziej szczegółowo

DEGRADACJA MATERIAŁÓW

DEGRADACJA MATERIAŁÓW DEGRADACJA MATERIAŁÓW Zmęczenie materiałów Proces polegający na wielokrotnym obciążaniu elementu wywołującym zmienny stan naprężeń Zmienność w czasie t wyraża się częstotliwością, wielkością i rodzajem

Bardziej szczegółowo

Czym jest prąd elektryczny

Czym jest prąd elektryczny Prąd elektryczny Ruch elektronów w przewodniku Wektor gęstości prądu Przewodność elektryczna Prawo Ohma Klasyczny model przewodnictwa w metalach Zależność przewodności/oporności od temperatury dla metali,

Bardziej szczegółowo

STOPY Z PAMIĘCIA KSZTAŁTU

STOPY Z PAMIĘCIA KSZTAŁTU STOPY Z PAMIĘCIA KSZTAŁTU NiTi 53-57% Ni, Ti50Ni48,5Co1,5 Przemiana martenzytyczna termosprężysta: wyniku wzajemnego dopasowania sieci macierzystej i tworzącego się martenzytu zachodzi odkształcenie sprężyste.

Bardziej szczegółowo

Grafen materiał XXI wieku!?

Grafen materiał XXI wieku!? Grafen materiał XXI wieku!? Badania grafenu w aspekcie jego zastosowań w sensoryce i metrologii Tadeusz Pustelny Plan prezentacji: 1. Wybrane właściwości fizyczne grafenu 2. Grafen materiał 21-go wieku?

Bardziej szczegółowo

PL B1. W.C. Heraeus GmbH,Hanau,DE ,DE, Martin Weigert,Hanau,DE Josef Heindel,Hainburg,DE Uwe Konietzka,Gieselbach,DE

PL B1. W.C. Heraeus GmbH,Hanau,DE ,DE, Martin Weigert,Hanau,DE Josef Heindel,Hainburg,DE Uwe Konietzka,Gieselbach,DE RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 204234 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 363401 (51) Int.Cl. C23C 14/34 (2006.01) B22D 23/06 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Rozdział X KONSERWACJA POWIERZCHNI ZABYTKÓW

Rozdział X KONSERWACJA POWIERZCHNI ZABYTKÓW 97 Rozdział X KONSERWACJA POWIERZCHNI ZABYTKÓW Działanie wilgoci, a głównie rozpuszczonych w niej zanieczyszczeń stanowi główną przyczynę zniszczeń powierzchni. Unoszone w powietrzu sadze, pyły osadzają

Bardziej szczegółowo

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1

Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 Badania właściwości zmęczeniowych bimetalu stal S355J2- tytan Grade 1 ALEKSANDER KAROLCZUK a) MATEUSZ KOWALSKI a) a) Wydział Mechaniczny Politechniki Opolskiej, Opole 1 I. Wprowadzenie 1. Technologia zgrzewania

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

Łączenie metali techniką zgrzewania wybuchowego

Łączenie metali techniką zgrzewania wybuchowego POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ Łączenie metali techniką zgrzewania wybuchowego 09.10.2014 dr inż. Michał Gloc Wybrane techniki łączenia metali 2 Połączenia spawane Połączenia poprawne

Bardziej szczegółowo

PL 178509 B1 (13) B1. (51) IntCl6: C23C 8/26. (54) Sposób obróbki cieplno-chemicznej części ze stali nierdzewnej

PL 178509 B1 (13) B1. (51) IntCl6: C23C 8/26. (54) Sposób obróbki cieplno-chemicznej części ze stali nierdzewnej RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 178509 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 305287 (22) Data zgłoszenia: 03.10.1994 (51) IntCl6: C23C 8/26 (54)

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2)

LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2) LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2) Posiadane uprawnienia: ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO NR AB 120 wydany przez Polskie Centrum Akredytacji Wydanie nr 5 z 18 lipca 2007

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia modulacyjna

Spektroskopia modulacyjna Spektroskopia modulacyjna pozwala na otrzymanie energii przejść optycznych w strukturze z bardzo dużą dokładnością. Charakteryzuje się również wysoką czułością, co pozwala na obserwację słabych przejść,

Bardziej szczegółowo