20 lat wspieramy. polskie rolnictwo. Rozmowa z Prezesem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Andrzejem Grossem str regionplus.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "20 lat wspieramy. polskie rolnictwo. Rozmowa z Prezesem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Andrzejem Grossem str. 4-6. regionplus."

Transkrypt

1 20 lat wspieramy polskie rolnictwo Rozmowa z Prezesem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Andrzejem Grossem str. 4-6 regionplus.pl 1

2

3 SŁOWO REDAKTORA 20 lat wspieramy polskie rolnictwo... 4 Nasza wieś nie gorsza Innowacyjne szkolenia... 8 Rozwojowa gmina Aleksandrów Kujawski Bądź energooszczędny! Autobusy elektryczne przyszłością komunikacji Rowerowy zawrót głowy EKO GADŻET Koperta (nie) dla wszystkich Projekt Kujawsko-Pomorskie Kreatywne Wsparcie Bob Dylan wystawa prac Tym razem na łamach miesięcznika REGION PLUS, postanowiliśmy zaprezentować fenomen, jakim jest dynamiczny rozwój polskiego rolnictwa w ostatniej dekadzie. Przed akcesją do Unii Europejskiej była to grupa społeczna najostrzej wyrażająca swoje obawy przed przystąpieniem do Wspólnoty. Niemniej powstanie 20 lat temu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa spowodowało, że przedakcesyjne środki finansowe przeznaczone na wyrównanie szans polskich rolników zostały właściwie spożytkowane. Co spowodowało, że środki wypłacone przez Agencję zaczęły odgrywać kluczową rolę w przyspieszeniu procesu modernizacji polskiego rolnictwa oraz podnoszeniu poziomu życia na wsi. Dziś trudno by znaleźć rolnika, który byłby niezadowolony z wejścia do Unii Europejskiej. Polskie rolnictwo stało się konkurencyjne, wyprodukowana przez rolnika żywność w błyskawicznym tempie podbiła europejskie, a nawet światowe rynki. W tym wydaniu REGION PLUS zapraszam do przeczytania rozmowy z Prezesem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Andrzejem Grossem, na temat dwóch dekad działalności Agencji, sukcesów polskiego rolnictwa i planów związanych z nowym PROW na lata W materiale Centrum Techniki Rolniczej w Minikowie prezentujemy działalność Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego, który jest jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się miejsc wspierających rolnika w Polsce. Stworzenie CTR to jedno z głównych innowacyjnych rozwiązań Ośrodka. W tym miejscu rolnicy uczestniczący w szkoleniach mają możliwość poznania najnowszych metod upraw wraz z techniką rolniczą. Tradycyjnie zamieszczamy materiały o ekologicznych rozwiązaniach podnoszących jakość życia mieszkańców w miastach. Tym razem piszemy o systemach rowerów miejskich i elektrycznych autobusach. Warto czytać REGION PLUS. wydawca: Agencja NICE Redakcja: ul. Wypoczynkowa 11, Bydgoszcz tel./fax redaktor naczelny: Piotr Szabelski, sekretarz redakcji: Michał Grzybowski, nakład egz. ISSN Patron wydania: fot. okładka, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Andrzej Gross, materiały redakcyjne Za treœæ reklam redakcja nie ponosi odpowiedzialnoœci. regionplus.pl 3

4 LIDER AGRO 20 lat wspieramy polskie rolnictwo Z Prezesem ARiMR Andrzejem Grossem, rozmawia Michał Grzybowski 4 Panie Prezesie, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działa już 20 lat. Jak ocenia Pan minione dwie dekady jej działalności? Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa została utworzona, kiedy proces transformacji ustrojowej w Polsce wymógł również ogromne zmiany w sferze rolnictwa i na terenach wiejskich. Podkreślić trzeba, że w pierwszym okresie funkcjonowania ARiMR, przed wejściem do UE, zakres jej działalności obejmował przede wszystkim obsługę pomocy krajowej w postaci dopłat do oprocentowania kredytów inwestycyjnych oraz obrotowych. Wraz z rozpoczęciem realizacji programu przedakcesyjnego SAPARD, katalog działań wdrażanych przez ARiMR został rozbudowany o programy unijne. Środki wypłacone przez Agencję zaczęły odgrywać kluczową rolę w przyspieszeniu procesu modernizacji polskiego rolnictwa oraz podnoszeniu poziomu życia na wsi. Objęcie naszego kraju instrumentami Wspólnej Polityki Rolnej (WPR), po wejściu Polski do UE, spowodowało wręcz niebotyczne zwiększenie skali działań Agencji, a przede wszystkim ogromny wzrost liczby beneficjentów. Przez 20 lat istnienia w ramach wsparcia unijnego i krajowego przekazaliśmy swoim beneficjentom ok. 215 mld zł, przy czym 94% tej kwoty zostało wypłacone po 2004 r. Wejście regionplus.pl Polski do struktur UE spowodowało, iż zakres działalności Agencji uległ istotnemu rozszerzeniu - wzrosła różnorodność instrumentów wsparcia dla sektora rolnego i rybackiego. Zatem zdecydowanie można wyróżnić w historii ARiMR dwa okresy przed przystąpieniem do UE i po wstąpieniu do jej struktur. Przed przystąpieniem do UE rolnicy byli grupą społeczną nastawioną raczej sceptycznie do akcesji. Co zmieniło ich nastawienie? Myślę, że kluczową rolę odegrała tu skuteczność wdrażania unijnej pomocy. Wielu rolników nie wierzyło, że mogą otrzymać wsparcie ze środków unijnych. Pamiętam, że w pierwszych latach po przystąpieniu do UE, beneficjentów trzeba było nakłaniać do składania wniosków o przyznanie dopłat bezpośrednich głównego instrumentu wsparcia. Sceptycyzm rolników znacząco się zmniejszył, kiedy zobaczyli, że co roku na ich konta bankowe Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przekazuje środki z dopłat bezpośrednich, a oprócz tego zakres działalności Agencji uległ istotnemu rozszerzeniu wzrosła różnorodność instrumentów wsparcia dla sektora rolnego i rybackiego. Ponadto, środki wypłacone przez ARiMR zaczęły odgrywać kluczową rolę w przyspieszeniu procesu modernizacji polskiego rolnictwa oraz podnoszeniu poziomu życia na wsi. Z pewnością wpłynęło to pozytywnie na wzrost zaufania rolników do UE. Jakie są efekty wsparcia udzielonego do tej pory przez Agencję? Jakie województwa wykorzystały najlepiej wsparcie unijne? Wymiernym efektem działań Agencji w pierwszych latach jej funkcjonowania był udział w zahamowaniu spadku tempa produkcji rolnej, w ożywieniu zakładów przetwórstwa rolno- -spożywczego, które dzięki dopłatom do kredytów mogły zainwestować w nowe budynki, urządzenia i linie technologiczne. To w efekcie poprawiło jakość i konkurencyjność krajowych artykułów żywnościowych. Zmiany na polskiej wsi, które nastąpiły zwłaszcza po przystąpieniu do Unii Europejskiej, są zauważalne chyba przez wszystkich. Widać, jak unowocześniła się duża część gospodarstw rolnych czy przedsiębiorstw zajmujących się przetwórstwem rolno-spożywczym. Wieś zmienia oblicze, stając się atrakcyjnym miejscem do prowadzenia rolniczej i nierolniczej działalności gospodarczej, poszukiwania pracy, a także do zamieszkania. Nie ulega wątpliwości, że nastąpiły korzystne zmiany i wielka jest w tym także zasługa ARiMR. Przez 20 lat przekazaliśmy naszym beneficjentom prawie 215 mld zł i wiele procesów na terenach wiejskich czy w przemyśle przetwórstwa spożywczego dzięki temu udało

5 się uruchomić i zrealizować. Jeżeli chodzi o województwa, to w każdym z nich bardzo dobrze wykorzystane zostało unijne wsparcie. Najwięcej pieniędzy trafiło do regionów, które z jednej strony są terytorialnie największe, a z drugiej strony jest w nich najwięcej rolników. Są to województwa mazowieckie ponad 27 mld zł, wielkopolskie ponad 23 mld zł i lubelskie ok. 18 mld zł. Z Pańskiej wypowiedzi wyłania się budujący wizerunek rolnictwa i wsi. Czy proces tej transformacji przebiegał gładko i bez przeszkód? Zmiany nigdy nie są procesem łatwym. Oczywiście można postawić pytanie, czy mając do dyspozycji tak wielkie unijne fundusze pomocowe dla rolnictwa nie można było dokonać więcej, zrobić lepiej. Odpowiadając na nie musimy jednak brać pod uwagę specyfikę polskiej wsi i konieczność nadrobienia ogromnego dystansu w stosunku do krajów Europy Zachodniej, w których zasady rynkowe wspomagane instrumentami Wspólnej Polityki Rolnej funkcjonują już od 50 lat. Takie możliwości wsparcia dla nas pozostawały tylko w sferze marzeń. Polska jest dopiero na początku tej drogi, a jednak osiągnęliśmy wyraźny postęp. Widać to zwłaszcza, jeśli spojrzymy na wyniki i dynamikę wzrostu polskiego eksportu żywności. Ku zaskoczeniu konkurencji, staliśmy się potęgą w tej dziedzinie i to nie tylko w eksporcie surowców, czyli płodów rolnych, ale także produktów już przetworzonych w polskich zakładach. W 2013 r. eksport produktów rolno-spożywczych osiągnął rekordową wartość prawie 20 mld euro. Nie byłoby tak znakomitego efektu, gdyby nasze zakłady przetwórcze nie zmodernizowały się i nie unowocześniły tak gruntownie, także dzięki środkom z ARiMR. Niewiele osób może wie, że właśnie na terenie Polski znajdują się obecnie najnowocześniejsze przetwórnie ryb. Nie dziwi więc, że wytwarzane produkty podbiły już wiele rynków na świecie. Doświadczenie pokazuje, że w przypadku produkcji regionplus.pl 5

6 LIDER AGRO 6 i eksportu niektórych produktów rolno- -spożywczych priorytetem są kwestie organizacji handlu, marketingu, budowy marki i przygotowania do zdobywania nowych rynków. Spójrzmy na wielkie koncerny. Tam obszar produkcji to ok. 30% potencjału, 70% to handel i marketing. Sukces eksportu polskich artykułów rolno-spożywczych pokazuje, jak duże mamy możliwości. Ale mamy też działy produkcji rolnej, które są znacznie słabiej zorganizowane, np. producenci owoców i warzyw. Im niewątpliwie potrzebne jest wsparcie i zachęty do lepszego organizowania się. Bardzo chcielibyśmy móc nadal wspierać takie przedsięwzięcia. Przez te 10 lat to Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, którą Pan kieruje, pośredniczyła w przekazywaniu środków pomocowych na wieś. Z jakich osiągnięć jest Pan szczególnie dumny? Mój optymizm budzi zmiana pokoleniowa, która zaszła na polskiej wsi. Mamy najmłodszych rolników w Unii Europejskiej. Przyczyniło się do tego również wsparcie finansowe udzielane przez ARiMR. Proces zmian uruchomiony został, gdy Agencja zaczęła wypłacać premie na ułatwienie startu młodym rolnikom i równocześnie z nimi tzw. renty strukturalne dla rolników w wieku przedemerytalnym, którzy w zamian za ich otrzymywanie mogli przekazać swoje gospodarstwo młodszym następcom. W efekcie powstało 37 tys. nowych gospodarstw prowadzonych przez młodych, dobrze wykształconych i przygotowanych do współczesnych wymogów rynkowych rolników. W nowej perspektywie budżetowej są zarezerwowane kolejne środki na ich wsparcie. W trakcie minionej dekady wzrósł dochód rolniczych rodzin. Zwiększył się on dwukrotnie w porównaniu z okresem sprzed akcesji. Polska wieś zyskała nowoczesne oblicze, stała się atrakcyjnym miejscem do życia. Wzrosła konkurencyjność terenów wiejskich, na którą składa się już nie tylko produkcja żywności, ale również turystyka, usługi, handel, rzemiosło i działalność różnych przedsiębiorstw. regionplus.pl Na terenach wiejskich powstaje dużo nowych miejsc pracy, m.in. w usługach. Są one dofinansowywane przez ARiMR na dwóch płaszczyznach Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw oraz Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej. To sprawia, że znacznie poprawia się jakość życia na terenach wiejskich, a to z kolei przyciąga mieszkańców miast. I to nie tylko takich, którzy szukają tu chwilowego odpoczynku, ale też tych, którzy chcą osiedlić się tu na stałe. A jak Pan ocenia budżet na rozwój rolnictwa i polskiej wsi na lata ? Z budżetu WPR na lata wraz ze środkami, które będą przesunięte z Funduszu Spójności, nasze rolnictwo i tereny wiejskie mają otrzymać dofinansowanie w wysokości przekraczającej 42,4 mld euro. Zgadzam się z Ministrem Rolnictwa, iż budżet na realizację Wspólnej Polityki Rolnej na lata dla Polski to wielkie osiągnięcie będzie przecież większy niż ten na lata o ponad 3 mld euro. Udało się to osiągnąć, mimo tego, że ogólnie cały unijny budżet na Wspólną Politykę Rolną prowadzoną w latach będzie mniejszy o około 11% w stosunku do poprzedniego. Większość środków z WPR trafi do naszych rolników i przedsiębiorców oraz mieszkańców terenów wiejskich za pośrednictwem ARiMR, która, tak jak do tej pory, będzie agencją płatniczą UE. To jest kolejne wyzwanie dla nas. Nowa WPR niesie, wraz z ogromem pieniędzy do rozdzielenia, także zmiany w zasadach ich przyznawania. Dotyczą one zarówno systemów wsparcia bezpośredniego, jak i pomocy oferowanej w ramach nowego PROW. Dla wszystkich naszych rolników ważne jest, że nowa unijna WPR zakłada stopniowe wyrównywanie dopłat we wszystkich państwach członkowskich UE. Oznacza to wzrost wysokości dopłat w krajach, w których dopłaty bezpośrednie do hektara są niższe od 90% średniej unijnej, co m.in. dotyczy Polski. Podnoszenie wysokości dopłat do co najmniej 90% średniej unijnej ma następować stopniowo w latach Przy czym we wszystkich krajach Unii dopłaty nie mogą być mniejsze niż 196 euro na hektar. Ten wskaźnik wszystkie kraje Wspólnoty mają osiągnąć do 2020 r. Podnoszenie wysokości dopłat w krajach, które są poniżej średniej, ma być sfinansowane przez te państwa, w których dopłaty są powyżej unijnej średniej. Trzeba podkreślić, że Polska przekonała całą Unię do tego, iż kraje które, otrzymują dopłaty na poziomie poniżej 90% średniej UE, będą mogły przesuwać na wypłatę dopłat do 25% środków z II filaru WPR, czyli z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata Przewidujemy, że nasze dopłaty zostaną dzięki tej możliwości podniesione do ok. 240 euro za hektar. To będzie oznaczało, że w zasadzie wysokość dopłat, które otrzymają nasi rolnicy, zrówna się wielkością dopłat obowiązujących w Niemczech czy we Francji. Jeśli chodzi o tzw. drugi filar WPR, czyli PROW, to w nowej perspektywie na lata zachowane zostały działania, które sprawdziły się w latach , ale dodano też nowe, służące m.in. podnoszeniu konkurencyjności europejskiego rolnictwa i jego innowacyjności. Pozwoli to na wykorzystywanie dostępnych środków jeszcze bardziej efektywnie, a także precyzyjniej odzwierciedla priorytety polityki rozwoju obszarów wiejskich. Unia chce, by rozwój gospodarczy i cywilizacyjny brał pod uwagę zmiany klimatyczne i troskę o środowisko naturalne. Dlatego w tych obszarach wprowadzono zupełnie nowe działania. Polska wersja PROW jeszcze czeka na ostateczne zatwierdzenie przez Komisję Europejską. Prace nad przygotowaniem Agencji do kolejnego okresu programowania wymagać będą podjęcia zadań dostosowawczych w wielu obszarach działalności ARiMR. Polska wieś i rolnicy również muszą przygotować się do absorpcji tych nowych, ogromnych środków. Dziękuję za rozmowę. fot. str. 5,mat. prasowe KRONE

7 Nasza wieś nie gorsza od unijnej O to, jak w ostatnich latach zmieniła się nasza wieś, pytamy Andrzeja Owczarza, dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału ARiMR w Toruniu Od dwudziestu lat działa Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Powstała w trudnym dla rolnictwa okresie, kiedy wiele gospodarstw zaprzestało produkcji, upadało nie radząc sobie z regułami wolnego rynku. W początkowych latach działalności Agencja zajęła się oddłużaniem gospodarstw, stworzono system tanich kredytów. ARiMR stała się największą w Europie agencją płatniczą, wdrażając i finansującą programy pomocowe dla naszego rolnictwa. Jakie zasadnicze zmiany w działalności Agencji nastąpiły po przystąpieniu przed dziesięciu laty Polski do Unii Europejskiej? Nie wszyscy może się z tym zgodzą, ale wieś stała się na pewno bogatsza, z lepiej zorganizowanymi gospodarstwami, z gospodarstwami wyposażonymi w nowoczesne rolnicze maszyny, gdzie już nie dziwi komputerowe podawanie paszy zwierzętom, klimatyzacja w chlewni, kafelki w oborze. Wielu rolników w ostatnich latach dokonało prawdziwego skoku cywilizacyjnego. Przed przystąpieniem Polski do Unii, wielu mówiło, że będziemy tylko rezerwuarem taniej siły roboczej, że nasz rynek zostanie zalany produktami spożywczymi z Unii Europejskiej, a tym samym nasze rolnictwo skazane będzie na upadek. Tymczasem eksport polskiej żywności jest najbardziej rozwojową dziedziną gospodarski, nie tylko dogoniliśmy, ale przegoniliśmy wiele krajów w produkcji warzyw, owoców, szczególnie jabłek, przetwórstwie mlecznym, rybnym. Ile środków unijnych zaabsorbowały gospodarstwa w regionie kujawsko- -pomorskim? Na co przede wszystkim zostały przekazane? Nasz oddział od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, wypłacił rolnikom Pomorza i Kujaw, grupom producenckim, przedsiębiorcom działającym na wsi ponad 14,6 mld zł. Większość tych środków, ok. 60%, przekazano na najbardziej powszechne, coroczne dopłaty do powierzchni upraw, ale wiele miliardów przeznaczono na inwestycje, zakup nowych maszyn, modernizację gospodarstw, budowę zakładów przetwórczych, czy też na stworzenie zachęt dla młodych rolników przejmujących gospodarstwa od swoich rodziców. Dziś rolnik jest bardziej przedsiębiorcą, menadżerem co powinnien umieć, by dobrze zarządzać swoim gospodarstwem? Na pewno, jeśli prowadzi gospodarstwo produkujące na rynek, musi kalkulować, co mu się opłaci, jak obniżyć koszty, gdzie znaleźć rynek zbytu, musi współpracować z innymi rolnikami, z innymi podmiotami gospodarczymi. A co z gospodarstwami małoobszarowymi? Oczywiście są również niewielkie gospodarstwa, z trudnością wiążące koniec z końcem, a wszystko co wyprodukują, zużywają jedynie na własne potrzeby. Takich gospodarstw wciąż pozostaje wiele. Warto dodać, że w nowej perspektywie finansowej na lata zostaną uruchomione programy adresowane dla tych niewielkich, dotychczas nierentownych gospodarstw. W nowej unijnej siedmiolatce przewidziano także specjalne preferencje dla młodych gospodarzy, a dopłaty bezpośrednie w większym stopniu powiązane będą z rodzajem upraw, hodowlą zwierząt i zachowaniem wymogów rolni-środowiskowych, m.in. dotyczących zazielenienia. Co decyduje o tak skutecznym sposobie przekazywania środków beneficjentom? W ostatnich latach, każdego roku ponad 65 tysiącom rolników z województwa kujawsko-pomorskiego wypłacamy ponad 1 miliard złotych z tytułu płatności bezpośrednich i kilkaset milionów z tytułu realizacji działań PROW Z jednej strony są to ogromne pieniądze do podziału, z drugiej tysiące beneficjentów. Z samej natury na styku pieniądze beneficjent powinno dochodzić do konfliktów, a jednak nie spotkaliśmy się z zarzutami, że ktoś coś dostał chociaż mu się nie należało, że ktoś, coś sobie załatwił. Po prostu są procedury, jednakowe dla wszystkich, procedury powszechnie znane, i każdy, kto im sprosta, ma takie same szanse na otrzymanie pomocy. Oczywiście taka pomoc, sposób jej wykorzystania musi zostać udokumentowana, a później skontrolowana. Kiedy ruszy PROW ? Projekt Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata znajduje się w ostatniej fazie unijnych uzgodnień. Mam nadzieję, że od nowego roku ruszymy z nowymi programami wsparcia dla naszych rolników. regionplus.pl 7

8 LIDER AGRO Innowacyjne szkolenia Centrum Techniki Rolniczej w Minikowie Dziesięcioletni okres obecności Polski w Unii Europejskiej spowodował ogromne zmiany w gospodarstwach rolnych i w technice rolniczej. Maszyny są nie tylko coraz większe, wydajniejsze i droższe, ale przede wszystkim coraz bardziej inteligentne, bo i tu na dobre wkroczyła elektronika, komputeryzacja oraz nawigacja satelitarna. Na niespotykaną dotąd skalę nastąpiła też modernizacja parku maszynowego, głównie dzięki funduszom unijnym i łatwiejszemu dostępowi do nowych technologii. Niestety, za tym postępem nie nadąża edukacja. Wprawdzie szkoły rolnicze realizują jakieś programy z mechanizacji, ale robią to z konieczności, w dużej mierze teoretycznie, ponieważ nie dysponują nowoczesnym parkiem maszynowym do zajęć praktycznych. W przypadku rolników sytuacja jest jeszcze gorsza, bo są pozostawieni sami sobie. W Polsce, jak dotąd nie ma żadnego systemu dokształcania w tej dziedzinie, brakuje ośrodków szkolenia praktycznego na wzór centrów innowacji, jakie są w niektórych krajach europejskich. W jakimś stopniu lukę tę wypełniają sami producenci i dealerzy organizując pokazy pracy maszyn na targach i wystawach rolniczych czy na prezentacjach firmowych. Wykazywane jednak podczas nich zalety i właściwości eksploatacyjne maszyn nie są do końca obiektywne, ponieważ często wynikają one z pobudek czysto handlowych bądź też marketingowych, a tym samym nie zapewniają rzetelnej informacji o ich rzeczywistych zaletach. Ponadto rolnicy nie mają możliwości porównania podobnych produktów innych producentów. Aby zapewnić odpowiednio wysoki poziom efektywności wykorzystywanych maszyn i technologii, niezbędne jest dostarczanie rolnikom rzetelnej i aktualnej wiedzy, w tym również możliwości nabywania umiejętności praktycznych, bowiem zasób wiadomości zdobytych przed laty w normalnym procesie kształcenia zawodowego jest z pewnością nieadekwatny do rzeczywistości i postępu, jaki nastąpił. Wychodząc naprzeciw tym potrzebom Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie, w ramach powołanego Centrum Techniki Rolniczej organizuje od lat szkolenia praktyczne z zakresu techniki rolniczej, adresowane do rolników i młodzieży szkół rolniczych. Partnerem tych szkoleń są firmy, które 8 regionplus.pl

9 firm, co ma istotne znaczenie przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych. Ważne jest również i to, że każdy z uczestników szkolenia ma możliwość samodzielnego przetestowania maszyn. Ten system szkolenia został bardzo dobrze przyjęty przez rolników, jak i dyrektorów szkół rolniczych, czemu dali wyraz na konferencji poświęconej sytuacji w szkołach rolniczych i możliwości współpracy w zakresie praktycznego kształcenia młodzieży. Zainteresowanie szkoleniami jest bardzo wysokie i często przekracza możliwości organizacyjne i logistyczne organizatorów. Do tej pory w Minikowie przeprowadzono 25 takich szkoleń, w których uczestniczyło ponad 1500 osób. Tematyka szkoleń obejmowała m.in. takie zagadnienia, jak: systemy udojowe, dobór mocy ciągników do warunków gospodarstwa, wozy paszowe w systemie TMR, opryskiwacze w integrowanej ochronie, nowatorskie systemy uprawy roli, technologie zbioru kukurydzy, kombajnowy zbiór zbóż i rzepaku itp. Z dotychczasowych naszych doświadczeń wynika, że funkcjonowanie tego typu ośrodka, w którym na nowoczesnym sprzęcie mogą się szkolić rolnicy i uzupełniać wiedzę nauczyciele zawodu, doradcy i uczniowie, wydaje się w obecnym czasie czymś koniecznym i absolutnie niezbędnym. Od innowacyjnego, coraz bardziej precyzyjnego rolnictwa nie ma bowiem odwrotu. Można więc śmiało powiedzieć, że Centrum Techniki Rolniczej jest taką platformą współpracy środowiska naukowego, doradztwa i praktyki rolniczej ze sferą gospodarki. To się wszystkim opłaca. Zapraszamy na kolejne szkolenia w przyszłym roku. Jerzy Białczyk, Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego udostępniają nowoczesny sprzęt, specjalistów oraz współfinansują organizację tych szkoleń. Zajęcia mają charakter praktyczny. Bardzo ważne jest to, że tutaj można wszystkiego dotknąć, a nawet przetestować pod okiem specjalistów. Jak już kupimy maszyny naszpikowane elektroniką, to będziemy umieli je obsługiwać. Bo dziś niektórzy dlatego wybierają proste modele, że boją się komputerów i GPS-ów wypowiedź jednego z rolników. Rolnicy są tu podzieleni na grupy, które kolejno przechodzą przez stanowiska różnych producentów. Taki sposób prowadzenia szkoleń umożliwia rolnikom z jednej strony szczegółowe zapoznanie się z parametrami technicznymi maszyn, a z drugiej dają możliwość oceny i porównania produktów różnych regionplus.pl 9

10 LIDER GOSPODARKA Rozwojowa gmina Aleksandrów Kujawski Zrównoważony rozwój gminy Aleksandrów Kujawski realizowany jest przy znaczącym wykorzystaniu środków UE. Wsparcie unijne zapewniło balans pomiędzy programem rozwoju obszarów wiejskich a sferą gospodarki. Kierunki rozwoju uwzględniają rangę rolnictwa, bowiem 74 proc. obszaru stanowią użytki rolne. Społeczność gminy wykorzystała znakomite położenie w autostrady A-1, sąsiedztwo Bydgosko-Toruńskiego Obszaru Funkcjonalnego oraz istnienie bramy Kujaw na drodze do Włocławka czy leżącego przez miedzę krajowego uzdrowiska Ciechocinek Miniona kadencja samorządu potwierdziła kolejny awans gminy wiejskiej Aleksandrów Kujawski w województwie kujawsko-pomorskim mówi wójt Andrzej Olszewski. Największą wartością są ludzie, to ich sukcesy są wynikiem kreatywnej postawy lokalnej społeczności. Liderem zmiany jest Urząd Gminy. Wysoka jakość samorządowej kadry decyduje, aby 11-tysięczna społeczność spożytkowała efekt europejski. Partnerstwo z Kujawsko-Pomorskim Urzędem Marszałkowskim, efektywna współpraca z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu, pomogły w zyskaniu i zarządzaniu środkami wsparcia unijnego. Unijne wsparcie uruchomiło potencjał ekonomiczny i ekologiczny gminy. Współdziałanie z NGO, LGD Partnerstwo dla Ziemi Kujawskiej czy Salutaris, wzmogło szacunek dla regionalnych tradycji i kultury, zwiększyło poczucie bezpieczeństwa gminnej wspólnoty. Docenili to mieszkańcy, dzięki którym gmina otrzymała tytuł Najbardziej przyjaznej gminy w województwie kujawsko- -pomorskim wg. plebiscytu Mała Ojczyzna 2012 dziennika Rzeczpospolita. Program ochrony i kształtowania środowiska przyrodniczego wyraża konsekwencję i determinację społeczności w dążeniu do zrównoważonego rozwoju gminy. Działania te obliczone są na poprawę warunków i jakości życia. Rekordowa pod względem wydatkowania środków na ten cel była niniona kadencja samorządu kontynuuje wójt. Za kwotę 22,4 mln zł wybudowaliśmy kanalizację sanitarną w sołectwach Rożno-Parcele, Stawki, Łazieniec i Odolion, z czego prawie połowa pochodziła ze środków Funduszu Spójności. W liczbach to m.in. 35 km sieci kanalizacyjnej i blisko tysiąc przyłączy oraz 18 pompowni ścieków. Zakup 250 zestawów komputerowych z dostępem do Internetu dla osób najuboższych i niepełnosprawnych wraz z pakietem niezbędnych szkoleń to efekt realizowanego obecnie przez gminę projektu Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu na terenie Gminy Aleksandrów Kujawski. Natomiast bezpłatne przedszkola na terenie gminy Aleksandrów Kujawski to wynik projektu z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, którego celem jest wyrównanie szans edukacyjnych dzieci pn. Dajmy szansę maluchom prowadzonego przez Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Partnerstwo dla Ziemi Kujawskiej. Gmina ma nie tylko zamiar utrzymać, ale wzmocnić tempo rozwoju. Mamy stabilny budżet gminy z perspektywą dalszych wzrostów dochodów, to pozwala rozszerzyć spektrum i preferencyjny charakter przedsięwzięć, które będziemy realizować w nowej perspektywie budżetowej UE twierdzi wójt Olszewski. Dowartościujemy środowiska aktywne, które potrafią spożytkować środki własne i umiejętnie korzystać ze wsparcia UE. Głównie środki inwestycyjne pójdą w podniesienie jakości życia mieszkańców. W dziedzinie gospodarki gmina chce wykorzystać efekt A-1. W przygotowanych planach zagospodarowania przestrzennego przy węźle Ośno przeznaczono 70 ha na specjalny obszar gospodarczy. Przyjazna mieszkańcom, a także inwestorom gmina Aleksandrów Kujawski zyskała ponadregionalne uznanie w kraju i za granicą. Wierzymy, że dobrze działa opinia Certyfikatu Euro Renoma (European Register of Reputables) oraz wyróżnienie Izby Przemysłowo-Handlowej Województwa Kujawsko-Pomorskiego Lider Wspierania Przedsiębiorczości 2013, promujący gminę jako kujawską wspólnotę z europejskimi aspiracjami kończy wójt A. Olszewski. 10 regionplus.pl

11 EKOLOGIA Tak naprawdę w każdej dziedzinie życia codziennego możemy oszczędzać energię. Jako pierwszy rozważmy transport. Oczywiście, najlepiej korzystać z ekologicznych środków transportu, jak rower czy spacerowanie, a jeżeli jest to niemożliwe, powinniśmy wybierać transport publiczny. Jednakże, zdarzają się często sytuacje, że nie jest możliwe zrezygnowanie z transportu samochodowego. Wówczas również możemy zachować się energooszczędnie. Po pierwsze, starajmy się nie jeździć samemu. Im więcej pasażerów jedzie jednym samochodem, tym energooszczędniej, ekologiczniej, no i ekonomiczniej. Jeżeli dojeżdżamy codziennie do pracy w miejscu, do którego dojazd możliwy jest tylko samochodem, umówmy się z kolegami z pracy i dojeżdżajmy w kilka osób. Jeżeli zaś podróżujemy służbowo, ale nikt z naszych kolegów czy znajomych nie dojeżdża w dane miejsce, to w takiej sytuacji warto rozważyć zalogowanie się na jednym z modnych obecnie portali, dzięki którym możemy bezpiecznie umówić się i podróżować z obcymi osobami, które zwrócą nam część kosztów dojazdu. W transporcie samochodowym warto też pamiętać i wybierać nowsze modele samochodów, które należą do klasy energooszczędnej. Najłatwiej jednak oszczędzać energię w domu. Nie należy na przykład pozostawiać urządzeń w tzw. trybie czuwania (stand-by), gdyż zużywają one niepotrzebnie energię. W trybie czuwania zużywa się dużo mniej energii, niż przy włączonym urządzeniu, ale w skali rocznej gromadzi się już spora suma. Bardzo często zdarza nam się zostawić telewizor, laptop, dekoder telewizyjny, tablet czy inne urządzenia w trybie stand-by. Obliczono, że w przeciągu roku 4-osobowa rodzina tylko za zostawianie urządzeń w trybie czuwania płaci dodatkowo ok zł! Aby nie wyłączać wszystkich urządzeń po każdym użyciu, dobrym rozwiązaniem jest listwa przepięciowa, do której można Bądź energooszczędny! Energooszczędne żarówki, energooszczędny sprzęt AGD, energooszczędne telewizory itd., energooszczędność zalewa nas na co dzień od lat, razem z nurtem ekologicznego trybu życia. Ale co tak naprawdę oznacza energooszczędność? Oszczędzanie energii ma na celu mniejsze zużycie energii, przy jednoczesnym zachowaniu takiego samego pożądanego efektu. Innymi słowy, energooszczędność nie polega na ograniczaniu ilości codziennych urządzeń czy zmniejszaniu komfortu naszego życia, a jedynie na takich rozwiązaniach, które pozwolą zużywać mniej energii, tym samym mniej płacić za prąd i chronić środowisko naturalne, ale żyjąc w takim samym standardzie. regionplus.pl 11

12 EKOLOGIA podłączyć wiele urządzeń i którą odłącza się od prądu jednym przyciskiem. Niektóre urządzenia można także ustawić czasowo, aby włączały się i wyłączały o danej godzinie codziennie. Warto natomiast odłączać każdorazowo urządzenia w domu, z których nie korzystamy na co dzień, na przykład skaner, ładowarkę, Stwierdzono, że wystarczającą do przechowywania żywności temperaturą w chłodziarce jest +7 C, a w zamrażarce -17 C. Nigdy nie należy wkładać do lodówki ciepłych lub gorących potraw, ponieważ dużo więcej energii lodówka zużywa na ich ochłodzenie. Zimą warto nawet dobrze schodzić lub zamrozić dobrać odpowiednią wielkość lodówki, taką której naprawdę potrzebujemy. Jeśli w pełni nie będziemy wykorzystywać miejsca w lodówce, wiele wolnej przestrzeni pozostanie, to zużyte zostanie więcej energii przez lodówkę. Ponadto, najbardziej energooszczędnie jest otwierać lodówkę, jak najrzadziej i na krótko oraz pamiętać o dokładnym domykaniu drzwiczek. Od lat stosuje się żarówki energooszczędne i oświetlenie LED, fot. wnetrzeiogrod.pl drukarkę itp. Wyjątkowo popularny wśród kupujących stał się od kilku lat sprzęt AGD i źródła światła wg unijnej normy w klasie energetycznej A+, A++ i A+++. Oczywiście, że im lepsza klasa energetyczna sprzętu, tym większa energooszczędność użytkowania. Ale nawet posiadając najbardziej energooszczędny sprzęt w swoim domu, koszty, które poniesiemy za energię, zależą od sposobu użytkowania. Najlepiej zacząć od ustawienia temperatury w lodówce. potrawy za oknem i dopiero umieścić je w chłodziarce bądź zamrażarce. Ważne jest odpowiednie ułożenie produktów w lodówce, najlepiej w dobrze oznaczonych pojemnikach i zawsze w tym samym miejscu, aby po otwarciu lodówki z łatwością móc je odnaleźć. Jeżeli więcej osób korzysta regularnie z lodówki, warto opisywać i pozostawiać kartkę na drzwiczkach, jaka i gdzie dana potrawa w lodówce się znajduje, dodatkowo np. z datą przydatności do spożycia. Przy kupnie lodówki, oprócz klasy, należy Kolejnym istotnym aspektem jest ogrzewanie pomieszczeń. W szczególności teraz warto o tym pomyśleć, kiedy na dobre rozpoczął się sezon grzewczy. Wietrzenie domu powinno być krótkie i intensywne, otwarcie szeroko okien na 15 minut dziennie wystarczy, aby móc cieszyć się świeżym powietrzem, a jednocześnie nie narażać domu na wychłodzenie. Naturalnie, przed wietrzeniem, najlepiej przynajmniej pół godziny, należy wyłączyć grzejniki. Nigdy nie należy otwierać okna przy włączonym ogrzewaniu, gdyż nie tylko marnujemy energię, ale i utrudniamy wywietrzenie pomieszczeń. Ważne jest także utrzymywanie odpowiedniej do pory roku temperatury w domu. Jesienią i zimą nie należy ogrzewać pomieszczeń do poziomu letniej pogody, abyśmy mogli chodzić ubrani w letnie rzeczy po domu. To są chłodne pory roku, w których powinniśmy się odpowiednio ubierać, również w domu. Oczywiście, nie chodzi o to, żeby marznąć we własnym domu, ale przebywając w zbyt wysokiej temperaturze, nie tylko podnosimy swoje rachunki za ogrzewanie, szkodzimy środowisku, ale również narażamy swoje zdrowie, poprzez zbyt gwałtowne zmiany temperatury przy wychodzeniu z domu. Aby zapobiec utracie ciepła z domu, należy zadbać też o uszczelnienie okien i drzwi. Prawdziwą skarbnicą energooszczędności jest oświetlenie. Już od lat stosuje się żarówki energooszczędne i oświetlenie LED, a rezygnuje z tradycyjnych żarówek. Ale możemy zrobić znacznie więcej. Pierwszym, a zarazem najłatwiejszym rozwiązaniem na oszczędzanie energii 12 regionplus.pl

13 w szczególności przed domem czy garażem, jest zainstalowanie oświetlenia z czujnikiem ruchu, które wyłącza się samo po chwili, unikniemy w ten sposób marnotrawstwa energii w wypadku, gdy zapomnimy o wyłączeniu światła. Nie należy pozostawiać urządzeń w tzw. trybie czuwania (stand-by), gdyż zużywają one niepotrzebnie energię jest, jak najczęstsze korzystanie ze światła naturalnego, które jest zdrowe i całkowicie darmowe. Na przykład odpowiednie ustawienie biurka i miejsca do pracy w stosunku do okien, a w nowym budownictwie projektowanie dużych okien od strony południowej w pokojach dziennych pomoże zaoszczędzić na oświetleniu. Należy zadbać, aby okna były odsłonięte. Lepiej zrezygnować z ciężkich zasłon w ciemnych kolorach i ozdobnych firan, które ograniczają dostępność światła. Parapety powinny być odsłonięte, a szyby myte regularnie, aby mogło wpadać jak najwięcej naturalnego światła. Podobnie lampy i żyrandole należy regularnie czyścić z kurzu, aby nie przysłaniał, światła. Dobre i odpowiedniej mocy oświetlenie w pokojach, gdzie pracujemy i spędzamy wiele czasu, jest niezwykle ważne dla zdrowia, kondycji i samopoczucia. Praktyczny sposób stanowi oświetlenie z regulowanym natężeniem światła, które możemy zmniejszyć, gdy nie potrzebujemy w danej chwili silniejszego oświetlenia. Z kolei, pomieszczenia, w których mało przebywamy, takich jak przedpokój, korytarz czy klatka schodowa, nie muszą być dobrze oświetlone. Również sypialnia nie wymaga silnego oświetlenia, oprócz lampki do czytania, wystarczy w zupełności słabsze światło. Pamiętajmy także o wyłączaniu światła w pomieszczeniach, w których nikogo nie ma. Dobrym rozwiązaniem, Nawet robić codzienne zakupy można w sposób energooszczędny. Chyba najbardziej rozpowszechnioną metodą jest zabieranie ekologicznych toreb na zakupy, zamiast korzystania z jednorazowych foliówek. Ale ważne jest także to, co kupujemy. Bowiem bardzo często zdarza się, iż kuszeni promocjami, okazjami, gratisami itd., kupujemy o wiele więcej, aniżeli potrzebujemy. Nie tylko nie używamy później tych produktów, ale marnujemy miejsce przechowując je, a po czasie zwykle wyrzucamy. Dlatego, lepiej wybierać się po zakupy rzadziej oraz każdorazowo przygotowywać listę zakupów i ściśle się trzymać swojego planu zakupowego, konsekwentnie opierając się marketingowym pułapkom. Jeżeli trudno nam się oprzeć promocjom i okazjom w dużych marketach, Ważne jest utrzymywanie odpowiedniej do pory roku temperatury w domu regionplus.pl 13

14 EKOLOGIA wystarczy, że będziemy robić zakupy w niewielkich sklepach osiedlowych. Nigdy nie kupujmy też rzeczy w myśl zasady kiedyś się przyda. Jeżeli coś będzie potrzebne w przyszłości, to po prostu to kupimy. W dobie dostępności produktów w dzisiejszych czasach, naprawdę nie ma potrzeby kupować na zapas. Newralgicznym okresem, kiedy kupujemy o wiele więcej niż potrzebujmy, marnując energię, czas, pieniądze i nie dbając o środowisko naturalne, są okresy okołoświąteczne. Ile razy zdarza się, że przed dwoma wolnymi dniami Bożego Narodzenia robimy zakupy, jakbyśmy mieli przetrwać dwa tygodnie odcięci od świata? Ile razy po świętach, czujemy się przejedzeni, ociężali, a śmietniki uginają się od resztek jedzenia, świątecznych ozdób itp. Może warto w tym roku chociaż o 1/3 mniej rzeczy kupić, a okaże się, że po świętach poczujemy się lepiej, a rachunki będą korzystniejsze. Przy okazji tematu nadchodzących świąt, nie można zapomnieć o ozdobnym oświetleniu, czy to choinek czy dekoracji przed domem. Takie ozdoby są efektowne, tworzą klimat i podkreślają charakter świąt, ale czy tak naprawdę muszą świecić przez całą dobę, przez kilka tygodni? Albo czy nie wystarczy nam pięknie przyozdobione drzewko z lampkami i jedna niewielka ozdoba przed domem? Przesyt lampek, świecących reniferów, bałwanków, sani, choinek, gwiazdek i innych dekoracji, wygląda kiczowato i bardziej kojarzy się z jarmarkiem niż magicznym nastrojem bożonarodzeniowym. A w dodatku jest bardzo, ale to bardzo, nieenergooszczędny! Pamiętając i stosując w praktyce te proste zasady albo chociaż część z nich, możemy zaoszczędzić naprawdę wiele na rachunkach za prąd i jednocześnie ochronić środowisko. Przy stosowaniu zaledwie kilku z powyższych reguł jesteśmy w stanie zaoszczędzić kilkaset złotych rocznie na energii, zachowując się przy tym ekologicznie. mgr inż. Hanna Szczukowska 14 Wydano ze œrodków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Œrodowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu.

15 ECO METROPOLIA Zdaniem wielu specjalistów zajmujących się transportem miejskim, przyszłością komunikacji w wielkich miastach będą pojazdy elektryczne. Dziś nowoczesne i ekologiczne środki transportu publicznego coraz liczniej pojawiają się na ulicach polskich miast. Są to przede wszystkim autobusy o napędzie hybrydowym lub wykorzystującym gaz LNG lub CNG. O autobusach wyposażonych w napęd elektryczny, na razie można mówić w jednostkowych przypadkach. Aktualnie trudno zauważyć masowe wykorzystanie tych pojazdów w polskich miastach. Bez specjalnej infrastruktury, autobusy elektryczne po prostu nie mogą funkcjonować. Obecnie w Polsce brakuje systemu, który pozwali na sprawne zarządzanie taborem oraz siecią infrastrukturalną zapewniającą utrzymywanie pojazdów w ruchu. Niemniej nowe technologie w autobusach, to dziś konieczność. Wynikają one z europejskich norm emisyjnych, które co 4 lata obniżają wymaganą redukcję emisji o około 40%. Mamy kilka przykładów w Europie, kiedy miasta czy państwa osiągną cel zeroemisyjny: w Brukseli ma być osiągnięty już po roku 2015, w Hamburgu po roku 2020, w Danii i Holandii po roku 2025, a to oznacza, że nie będą tam kupowane autobusy miejskie wyposażone w silniki Diesla. Autobusy wyposażone w napęd elektryczny nie zanieczyszczają środowiska, są cichsze od spalinowych, pozwalają zaoszczędzić na paliwie. Ale na razie koszty produkcji są blisko dwukrotnie wyższe niż w przypadku tych tradycyjnych. Producenci liczą, że popyt na tego typu pojazdy wzrośnie po uruchomieniu środków unijnych z okresu Wówczas o dofinansowania na zakup będą mogły starać się samorządy. Elektrycznym modelom będą także sprzyjać coraz surowsze normy emisji spalin oraz ulgi dla pojazdów o niskiej emisji CO 2. Polska należy do największych producentów tych autobusów w Europie. I jest w gronie liderów, wytwarzających te przyjazne środowisku pojazdy. Przoduje w tym poznańska firma Solaris Bus&Coach, która przygotowała model autobusu elektrycznego, mogący jeździć non-stop. Wszystko dzięki nowej metodzie ładowania na przystankach, Autobusy elektryczne przyszłością komunikacji publicznej przy pomocy dachowego pantografu. Pantograf będzie wysuwany tylko na chwilę, wyłącznie na przystankach wyposażonych w urządzenia do ładowania pojazdu, a więc takich, z których nad jezdnię będzie wyprowadzony wysięgnik umożliwiający podłączenie do prądu. Wysięgnik będzie mógł mieć postać specjalnego słupa albo wydłużonego zadaszenia przystanku z wbudowaną wewnątrz odpowiednią instalacją. Kolejną innowacją, którą wdrożyli polscy konstruktorzy z Solarisa przy współpracy z inżynierami z kanadyjskiego Bombardiera, jest ładowanie indukcyjnie autobusu, przy pomocy instalacji zamontowanej na przystankach, ale pod jezdnią. Dotychczasowe, tradycyjne metody ładowania były bardzo czasochłonne. Na przykład pierwsze autobusy zasilane poprzez ładowarki, potrzebowały od dwóch do czterech godzin na uzupełnienie energii. Wystarczało to jedynie na przejechanie trasy około 90 km. Aktualnie ładowanie autobusu zależy od infrastruktury, może odbywać się systemem plug-in, czyli z wtyczki w zajezdniach lub bezdotykowo, indukcyjnie podczas postoju na przystankach autobusowych. W przypadku tego rozwiązania, wystarczy kilkunasto- lub kilkudziesięciosekundowy postój na przystanku podczas wsiadania i wysiadania pasażerów, co pozwala na znaczną oszczędność czasu. Błyskawiczny rozwój innowacyjnych technologii stosowanych w pojazdach transportu publicznego o napędzie elektrycznym, zapewne spowoduje w najbliższym czasie obniżenie kosztów zakupu, a to już prosta droga do tego, by na polskich ulicach poruszały się bezszelestnie autobusy o zdecydowanie ekologicznej proweniencji. MG regionplus.pl 15

16 Rowerowy zawrót głowy 16 System rowerów miejskich staje się w ostatnich latach tematem wielu rozmów i oczekiwań mieszkańców miast. To rozwiązanie stanowi istotne uzupełnienie sieci transportu publicznego. Koncepcja ciekawa, a przede wszystkim ekologiczna. Pierwszy, oficjalny system rowerów miejskich powstał w roku 2007 w Paryżu. Przez pierwszy miesiąc z paryskiego systemu skorzystało blisko milion osób. Było to możliwe dzięki stworzeniu systemu posiadającego 750 stacji automatycznego wypożyczania, wyposażonych w rowerów. W ślad za osiągniętym sukcesem poszły inne państwa. Aktualnie na świecie funkcjonuje ponad 140 systemów wypożyczalni rowerów w 165 krajach świata. regionplus.pl Popularność, jaką zdobywa rower miejski, wynika w dużej mierze ze zdrowego styl życia mieszkańców dużych miast. Bycie eko staje się coraz modniejsze. W odpowiedzi na nowy styl życia mieszkańców miasta, zaczynają inwestować w rozwiązania przyjazne środowisku. Do wprowadzenia tych pozytywnych zmian przyczyniły się badania czterech holenderskich naukowców J.J. Hartoga, H. Boogaarda, H. Nijlanda i G. Hoeka. Ich badania dotyczą zdrowotnych korzyści ze zwiększonej aktywności fizycznej oraz wpływu zanieczyszczonego powietrza na uczestników ruchu drogowego. Przeprowadzone badania uzmysławiają, że stężenie niektórych związków chemicznych jest kilkakrotnie wyższe we wnętrzu samochodu, niż poza nim. Kierowca samochodu po przejechaniu odcinka drogi w mieście, ma dużo wyższe stężenie tlenku węgla we krwi, niż rowerzysta, który pokonał ten sam fragment trasy. Na skutek wzmożonego wysiłku fizycznego rowerzysta ma wyższą niż kierowca wentylację minutową. Dysproporcja w stężeniu tlenku węgla we krwi pomiędzy kierowcami a rowerzystami zależy od wielu czynników m.in.: wybrana trasa podróży, prędkość samochodu, czas trwania podróży, typ

17 ECO METROPOLIA samochodu, stan wentylacji, a także otwarte lub zamknięte okna i warunki pogodowe. Zainteresowani stworzeniem systemu roweru miejskiego powinni zapoznać się z podręcznikiem napisanym przez Instytut Transportu i Rozwoju Polityki w Stanach Zjednoczonych. Organizacja, która zajmuje się promowaniem projektów transportowych przyjaznych dla środowiska przygotowała wytyczne, dzięki którym można zaplanować wygląd idealnego systemu rowerowego w mieście lub udoskonalić już działający. Najważniejsze kwestie to: w każdym kilometrze kwadratowym powinno być od 10 do 16 stacji, w odstępach około 300 metrów, na 1000 osób powinno przypadać od 10 do 30 rowerów, minimalna powierzchnia objęta systemem powinna mieć około 10 kilometrów kwadratowych, rowery muszą być trwałe, atrakcyjne i praktyczne, system musi być łatwy w obsłudze. Przedstawiona propozycja to oczywiście idealny system roweru miejskiego. Wdrożenie takiej inicjatywy nie należy do łatwych zadań. Kryje się za tym mnóstwo pracy analitycznej i planistycznej, przygotowanie projektu, dokładnych obliczeń oraz pozyskanie sporej sumy środków finansowych. Mimo tego miasta coraz bardziej stawiają na to rozwiązanie. W Polsce rower miejski zaczyna zdobywać coraz większą popularność, choć w dużym stopniu to wciąż domena największych miast, takich jak Kraków, Poznań czy Warszawa. Aktualnie systemy rowerów miejskich funkcjonuje 13 miastach i planowane są w kolejnych, w kwietniu 2015 roku ruszy Bydgoski Rower Aglomeracyjny, przygotowania do wdrożenia systemu trwają w trwają w Łodzi czy Gdańsku. Na razie w naszym kraju powstaje coraz więcej dróg rowerowych. Najpopularniejsza kostka tzw. polbruk, wykorzystywana przy budowie pierwszych ścieżek rowerowych zastępowana zostaje specjalną masą bitumiczną. Drogi wykonane za pomocą nowoczesnych technologii są dużo trwalsze, zapewniają wysoki standard równości, niż te zrobione z kostki. Ponadto koszt ułożenia metra kwadratowego kostki polbrukowej jest blisko o 1/3 wyższy w porównaniu z kosztem położenia metra kwadratowego nawierzchni z masy bitumicznej. Drogi rowerowe są coraz bardziej nowoczesne i dostosowywane do norm europejskich. Kiedyś nierealne było przejechanie przez miasto, poruszając się tylko po drogach rowerowych. Dziś staje się to możliwe, drogi rowerowe są coraz bardziej spójne. Stale udoskonala się system dróg dla rowerzystów. Obok ścieżek rowerowych wdrażane są rozwiązania drogowe usprawniające poruszanie się jednośladem po mieście. Są to kontrapasy, które stanowią wydzielony odcinek ulicy jednokierunkowej, w którym ruch odbywa się w stronę przeciwną do kierunku jazdy pozostałych pojazdów tzn. pod prąd. Kolejnym udogodnieniem jest wydzielone miejsce na jezdni wspomagające ruch jednośladów z pozostałymi uczestnikami ruchu, czyli śluzy rowerowe. Największą siecią rowerową w Polsce jest system Warszawskich Rowerów Publicznych Veturilo. System pod względem wielkości i funkcjonalności znajduje się w europejskiej czołówce najlepszych inwestycji rowerów miejskich. W systemie Veturilo w kwietniu 2014 roku odnotowano 2,5 mln wypożyczeń. Rynek publicznych rowerów miejskich w Polsce został podzielony pomiędzy trzy firmy Nextbike, BikeU oraz WiMSystem. Dzięki systemom rowerów miejskich, można zaoszczędzić sporo pieniędzy na paliwie czy biletach komunikacji miejskiej. Zyskać sporo cennego czasu, bo nie trzeba stać w korkach, czy szukać wolnego miejsca parkingowego. Dzięki regularnej jeździe na rowerze, można utrzymać dobrą kondycję i szczupłą sylwetkę. Jak każda aktywność fizyczna, dobrze wpływa również na samopoczucie. Jazda na rowerze ma zbawienny wpływ na pracę serca i układu oddechowego. Jest dobra bez względu na porę roku, jednakże nie można zapomnieć o odpowiednim do pory roku ubiorze. Nawet pół godziny przejażdżki na jednośladzie pozwoli dotlenić organizm, co w rezultacie pobudzi nas do lepszego funkcjonowania. Publiczne sieci rowerowe mają na celu ułatwienie poruszania się po centrach miast, nakłonienie do zdrowszego trybu życia, jak i dbania o naturalne środowisko, zmniejszając emisję zanieczyszczeń czy hałas. Dzięki wdrożeniu tego rozwiązania mieszkańcy miast zyskują lepsze warunki życia i ograniczenia emisji CO 2. AW, MG regionplus.pl 17

18 EKO GADŻET GoSun Stove Piekarnik zasilany energią słoneczną Działa na podobnej zasadzie jak, bateria słoneczna. Odbijane promienie słońca kumulowane są na pojemniku z jedzeniem. Ten kompaktowy piekarnik osiąga temperaturę ponad C, co pozwala ugotować posiłek w mniej niż 20 minut. Chargeboard longboard, którym naładujesz telefon Dzięki dwóm Dynamo zamontowanych w tylnej osi, longboard podczas jazdy jest wstanie generować energię potrzebną do naładowania telefonu. Godzina jazdy jest w stanie naładować telefon 8 razy. Dodatkowo wbudowany jest głośnik, do którego można podłączyć telefon. Składany rower elektryczny firmy Impossible Technology Rower ten z łatwością zmieści się w plecaku. Wykonany jest z włókna węglowego, przez co waży niecałe 5 kg. Rozpędzając się do 20 km/h jest w stanie na jednym doładowaniu przewieźć osobę na odległość ponad 20 km. Maksymalne obciążenie to 85 kg. Rower oczyszczający powietrze firmy Lightfog Creative and Design Podczas jazdy otwór na kierownicy wsysa zanieczyszczone powietrze i wstępnie je oczyszcza przez wbudowane filtry. Aluminiowa rama naśladując proces fotosyntezy konwertuje światło słoneczne w energię. Następnie dochodzi do reakcji pomiędzy wodą a energią z litowo-jonowego akumulatora. W wyniku tej reakcji otrzymywany jest czysty tlen, który wydmuchiwany jest w stronę rowerzysty. 18 regionplus.pl

19 Antares Lift rower To innowacyjna koncepcja składanego roweru, by go złożyć wystarczy tylko unieść ramę. Prócz możliwości złożenia, niczym szczególnym się nie różni. Posiada LED owe oświetlenie oraz dwa hamulce. Inspiracją co do wyglądu były dla projektanta lilie wodne. Wishbone Bike Recycled Edition Rowerek w 100% wyprodukowany z recyklingu Dzięki wyjątkowej budowie rowerek można dowolnie modyfikować, zmienić wysokość lub dodać kółka przez co zmienia się wraz z dorastaniem właściciela. Dodatkowo wyprodukowany jest z dywanów poddanych recyklingowi. Pierwszy wydrukowany samochód firmy Local Motors Samochód złożony jest jedynie z 40 części, posiada silnik elektryczny, dzięki któremu jest w stanie rozpędzić się do 60 km/h i przejechać do 240 km. Całkowity czas produkcji to: 44 h drukowania oraz 2 dni montażu. E-rower Element zaprojektowany przez Oliviera Murro Rower ten wyposażony jest w silnik elektryczny Pedelec Daum o mocy 250 W. Rama zrobiona jest z aluminium, dodatkowo posiada zdejmowaną obudowę baterii. W rowerze zamontowane zostało LED owe oświetlnie. regionplus.pl 19

20 NIEPEŁNOSPRAWNI Koperta (nie) dla wszystkich W Polsce jest około 4,7 mln osób niepełnosprawnych, co stanowi ponad 12% populacji. Podejmuje się więc wiele działań, aby osobom tym ułatwić codzienną egzystencję. Jednym z nich są nowe przepisy dotyczące wydawania kart parkingowych, o których rozmawiano podczas konferencji prasowej, która odbyła na dachu parkingu Galerii Mokotów w Warszawie 27 listopada 2014 r., jako element kampanii Uwalniamy koperty. Nowe zasady wydawania kart parkingowych wywołują bowiem ogromne kontrowersje. Wśród nieprzychylnych komentarzy często gubi się prawdziwy cel nowych przepisów uwolnienie tzw. kopert dla najbardziej potrzebujących. Nowe przepisy dotyczące wydawania kart parkingowych dla osób niepełnosprawnych weszły w życie 1 lipca. Mają one ograniczyć wydawanie kart osobom, które nie mają znacznych problemów z poruszaniem się. Zmiany w przepisach o karcie parkingowej dotyczą właściwie wszystkich osób, które dotychczas miały uprawnienia do posiadania tego dokumentu. Tylko stosunkowo niewielka grupa osób zachowa wcześniejsze uprawnienia i będzie musiała jedynie złożyć wniosek o wymianę starej karty na nową. Pomijając już fakt zajmowania tzw. kopert (czy też innych miejsc przeznaczonych wyłącznie dla osób niepełnosprawnych) przez pojazdy prowadzone przez zdrowe osoby, którym zwyczajnie nie chce się szukać wolnego miejsca parkingowego, można było zauważyć również inne nadużycia związane z postojami na miejscach specjalnych. Do niedawna otrzymanie karty parkingowej nie stanowiło wielkiego problemu. Wystarczyło mieć przyznany stopień niepełnosprawności (nawet lekki), żeby móc ubiegać się o wydanie takiej karty. Liczne nadużycia doprowadziły do prac nad uaktualnieniem przepisów dotyczących wydawania koperty, a ich efektem jest aktualizacja ustawy z 23 października 2013 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r., poz. 1446). Ostateczny termin, w którym ważność utracą stare karty parkingowe to 30 czerwca 2015 r. Po tej dacie parkować na tzw. Kopertach, będą mogły tylko osoby z dokumentami wydanymi wedle nowych 20 regionplus.pl

Panie Marszałku, Wysoka Izbo,

Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Cieszę się, iż mogę poinformować Wysoką Izbę, a za pośrednictwem mediów również polskich rolników o realizacji programów skierowanych do polskiej wsi, a więc Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE

Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Podstawowy mechanizm Wspólnej Polityki Rolnej UE Rozwój obszarów wiejskich Działania rynkowe Płatności bezpośrednie Wieloletnie Ramy Finansowe 2014-2020: WPR stanowi 38,9% wydatków z budżetu UE Wspólna

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5.

Program Operacyjny Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa ARiMR w liczbach i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013 Wykres 5. www.arimr.gov.pl Lipiec 2012 O ARiMR Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 1994 r. wspiera działania służące rozwojowi rolnictwa i obszarów wiejskich. Agencja zajmuje się wdrażaniem instrumentów

Bardziej szczegółowo

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska

Polska wieś ZaMoŻNa i europejska Polska wieś ZAMOŻNA I EUROPEJSKA POLSKA WIEŚ Stan obecny Charakterystyka ogólna Na terenach wiejskich w Polsce mieszka 14,9 mln Polaków stanowi to 38% mieszkańców Polski. W Polsce mamy 1,583 mln gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Plan prezentacji Wybrane efekty realizacji instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce. Oczekiwania co do przyszłej perspektywy

Bardziej szczegółowo

Dopilnuj, aby mieszkańcy odłączali nieużywane ładowarki. Poświęć 2 punkty akcji w rewirze czerwonym. Inaczej stracisz 3

Dopilnuj, aby mieszkańcy odłączali nieużywane ładowarki. Poświęć 2 punkty akcji w rewirze czerwonym. Inaczej stracisz 3 aby mieszkańcy odłączali nieużywane ładowarki. w rewirze czerwonym. Inaczej stracisz 3 Nie należy zostawiać ładowarek w gniazdkach po skończeniu ładowania. Pobierają one prąd nawet wtedy, gdy żaden sprzęt

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Kampania edukacyjna "Każdy stopień ma znaczenie" - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu

Kampania edukacyjna Każdy stopień ma znaczenie - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu Kampania edukacyjna "Każdy stopień ma znaczenie" - Nawet o 46% można obniżyć rachunki za ogrzewanie w mieszkaniu W ramach kampanii edukacyjnej "Każdy stopień ma znaczenie" przeprowadzonej przez SMG/KRC

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY OŚRODEK DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ w LUBLINIE. Zadanie dofinansowane ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych

REGIONALNY OŚRODEK DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ w LUBLINIE. Zadanie dofinansowane ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych Zadanie dofinansowane ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych BIULETYN INFORMACYJNY sierpień 2014 10 LAT POLSKIEGO ROLNICTWA W UNII EUROPEJSKIEJ W NUMERZE POLECAMY : MISJE GOSPODARCZE UGANDA ANGOLA

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Nakłady na WPR w Polsce Płatności bezpośrednie wydatki ogółem w mld EUR w tym wkład krajowy 2007-2013 19,7 6,6 2014-2020 21,2 0,0 przesunięcie z II

Bardziej szczegółowo

Planowanie Gospodarki Niskoemisyjnej proekologiczne rozwiązania w transporcie. Marcin Cholewa Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

Planowanie Gospodarki Niskoemisyjnej proekologiczne rozwiązania w transporcie. Marcin Cholewa Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Planowanie Gospodarki Niskoemisyjnej proekologiczne rozwiązania w transporcie Marcin Cholewa Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN Praca naukowa finansowana ze środków NCBiR w ramach

Bardziej szczegółowo

Badania opinii publicznej dotyczące oszczędzania energii

Badania opinii publicznej dotyczące oszczędzania energii Badania opinii publicznej dotyczące oszczędzania energii dla Ministerstwa Środowiska 1975 Problemy zagrożenia i ochrony środowiska naturalnego w opinii publicznej Pozytywne oceny środowiska naturalnego

Bardziej szczegółowo

Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving

Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving Ekojazda Pojęcie Ekojazdy Eco-Driving jest nurtem edukacyjnym i świadomość zainicjowanym w celu dostarczenia użytkownikom dróg porad i zasad, które pokazują, że regularne przeglądy pojazdu połączone ze

Bardziej szczegółowo

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy Załącznik nr 1 do uchwały nr 21 Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy 1. Ułatwianie Definicja rozpoczęcia prowadzenia działalności

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Konferencja prasowa Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Oczekiwania rybactwa i wędkarstwa wobec nowej perspektywy finansowej Program Operacyjny Rybactwo i Morze na lata 2014-2020 Warszawa, 23 lipca

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Instytucje wdrażające podnoszą poprzeczkę, aby wsparcie otrzymały najciekawsze i najbardziej pożądane projekty.

Instytucje wdrażające podnoszą poprzeczkę, aby wsparcie otrzymały najciekawsze i najbardziej pożądane projekty. Instytucje wdrażające podnoszą poprzeczkę, aby wsparcie otrzymały najciekawsze i najbardziej pożądane projekty. Kapitał ludzki to jeden z najważniejszych czynników budowania przewagi konkurencyjnej na

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Informacja na posiedzenie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 27 stycznia 2016 roku.

Informacja na posiedzenie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 27 stycznia 2016 roku. Informacja na posiedzenie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 27 stycznia 2016 roku. Harmonogram naboru wniosków w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

Rozwój obszarów wiejskich w nowej perspektywie finansowej

Rozwój obszarów wiejskich w nowej perspektywie finansowej Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Rozwój obszarów wiejskich w nowej perspektywie finansowej dr inż. Zofia Szalczyk- Podsekretarz Stanu w MRiRW Lipiec 2013 Prace nad PROW 2014-2020 Opracowywany w Ministerstwie

Bardziej szczegółowo

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT 80 Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Możliwość rozwoju produkcji żywności wysokiej jakości. 2. Korzystna struktura wielkości gospodarstw. 3. Korzystne warunki przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Plan prezentacji Wybrane efekty realizacji instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce. Oczekiwania co do przyszłej perspektywy

Bardziej szczegółowo

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich WARSZAWA 4 kwietnia 2013 r. Prace nad projektem

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym

Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym Leszek Droździel, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Finansowanie inwestycji w przemyśle rolno spożywczym Przemysł spożywczy jest jednym z ważniejszych działów gospodarki. Jego udział

Bardziej szczegółowo

Osie priorytetowe Gospodarka Innowacje Technologie Rozwój społeczeństwa informacyjnego Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej

Osie priorytetowe Gospodarka Innowacje Technologie Rozwój społeczeństwa informacyjnego Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej RPO WZ 2014-2020 Osie priorytetowe 1. Gospodarka Innowacje Technologie 2. Rozwój społeczeństwa informacyjnego 3. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej 4. Dostosowanie do zmian klimatu 5. Rozwój naturalnego

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W DYSTRYBUCJI ŚRODKÓW POMOCOWYCH DLA WSI I GOSPODARSTW ROLNYCH

MAŁOPOLSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W DYSTRYBUCJI ŚRODKÓW POMOCOWYCH DLA WSI I GOSPODARSTW ROLNYCH MAŁOPOLSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W DYSTRYBUCJI ŚRODKÓW POMOCOWYCH DLA WSI I GOSPODARSTW ROLNYCH Referujący : Bronisław Dutka Dyrektor MODR PRIORYTETEM DLA MODR Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

Bardziej szczegółowo

Spójność funduszy a spójność terytorialna koordynacja polityki spójności i polityki rozwoju obszarów wiejskich.

Spójność funduszy a spójność terytorialna koordynacja polityki spójności i polityki rozwoju obszarów wiejskich. Spójność funduszy a spójność terytorialna koordynacja polityki spójności i polityki rozwoju obszarów wiejskich. Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa, 8 stycznia

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R.

DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. DORADZTWO WOBEC MAŁYCH GOSPODARSTW ROLNYCH LUBLIN 29.04.2014 R. Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli LODR w Końskowoli zasięgiem swojej działalności obejmuje teren całego województwa lubelskiego,

Bardziej szczegółowo

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE BAŁTYCKI PLAN DZIAŁANIA Nasze zobowiązania:

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU

WYTYCZNE PRZY KUPNIE NOWEGO SAMOCHODU Wytyczne wykonano w ramach projektu Doskonalenie poziomu edukacji w samorządach terytorialnych w zakresie zrównoważonego gospodarowania energią i ochrony klimatu Ziemi dzięki wsparciu udzielonemu przez

Bardziej szczegółowo

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii Katowice, 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Fundusz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

Wpływ Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich

Wpływ Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich Wpływ Programu na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich Realizacja Programu na lata 2007-2013, zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich oraz przyszłość

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Misja i działania Agencji Rynku Rolnego w zakresie wspierania innowacji i promocji żywności wysokiej jakości

Misja i działania Agencji Rynku Rolnego w zakresie wspierania innowacji i promocji żywności wysokiej jakości Misja i działania Agencji Rynku Rolnego w zakresie wspierania innowacji i promocji żywności wysokiej jakości Kraków, 8 października 2015 r. Piotr Sendor Informacja o instytucji 1990 r. - Powstanie Agencji

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. 1 Projekt PO RYBY 2014-2020 został opracowany w oparciu o: przepisy prawa UE: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Ochrona środowiska i dbałość o wyniki finansowe

Ochrona środowiska i dbałość o wyniki finansowe 23042012_WORKsmart_ECO_bro_PL WORKsmart -Eco Ochrona środowiska i dbałość o wyniki finansowe www.tomtom.com/business Let s drive business Spis treści 2 Na ile ekologiczna jest Twoja firma? 3 Optymalizacja

Bardziej szczegółowo

Nowe dotacje dla obszarów wiejskich. Wpisany przez dr Aleksandra Maciejewska

Nowe dotacje dla obszarów wiejskich. Wpisany przez dr Aleksandra Maciejewska Minister rolnictwa i rozwoju wsi Marek Sawicki zapowiedział, że w 2011 r. zwiększone zostaną limity środków w ramach najbardziej popularnych działań w PROW 2007-2013. Mikroprzedsiębiorcy i właściciele

Bardziej szczegółowo

Propozycja wykorzystania funduszy dostępnych w ramach Polityki Spójności UE na lata 2014-2020 na wsparcie efektywności energetycznej w Polsce

Propozycja wykorzystania funduszy dostępnych w ramach Polityki Spójności UE na lata 2014-2020 na wsparcie efektywności energetycznej w Polsce Propozycja wykorzystania funduszy dostępnych w ramach Polityki Spójności UE na lata 2014-2020 na wsparcie efektywności energetycznej w Polsce dr inż. Arkadiusz Węglarz Dyrektor ds. Zrównoważonego Rozwoju

Bardziej szczegółowo

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich , współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Energia w domu i w szkole. Badanie zużycia energii w domu i w szkole. Wykonanie gazetki tematycznej.

Energia w domu i w szkole. Badanie zużycia energii w domu i w szkole. Wykonanie gazetki tematycznej. Energia w domu i w szkole. Badanie zużycia energii w domu i w szkole. Wykonanie gazetki tematycznej. Cel: kształtowanie nawyków racjonalnego korzystania ze źródeł energii, ukazanie wpływu codziennych zachowań

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie zmiany Krajowego Programu Restrukturyzacji

OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie zmiany Krajowego Programu Restrukturyzacji Monitor Polski Nr 61 Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2011.07.06 13:39:38 +02'00' 5088 Poz. 585 585 v.p l OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 22 czerwca 2011

Bardziej szczegółowo

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta

Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi. 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Polska Wieś 2014. Raport o stanie wsi 26 czerwca 2014 r. Prof. dr hab. Walenty Poczta Wykorzystane rozdziały z Raportu prof. dr hab. Walenty Poczta, dr Agnieszka Baer-Nawrocka, Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

Podkarpackie inteligentne specjalizacje

Podkarpackie inteligentne specjalizacje Podkarpackie inteligentne specjalizacje jako istotny czynnik wzmacniania konkurencyjności regionu. Leszek Woźniak EUROPA 2020 rozwój inteligentny, a więc rozwój gospodarki bazującej na wiedzy i innowacjach

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie Stowarzyszenie Sołtysów. Projekt współfinansowany ze środków

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Skutecznie korzystamy z obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Stawiamy na rozwój regionów i lepszą jakość życia.

Skutecznie korzystamy z obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Stawiamy na rozwój regionów i lepszą jakość życia. Możliwości finansowania projektów budowlanych w Polsce ze środków UE w świetle nowej perspektywy finansowania 2014-2020 Warszawa, 24 września 2013 r. 1 Dotychczasowe doświadczenia Skutecznie korzystamy

Bardziej szczegółowo

Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013

Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013 Konferencja Polityka spójności na rzecz rozwoju obszarów wiejskich Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013 dr Hanna Jahns Sekretarz

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014

ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE. Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 ELEKTROMOBILNOŚĆ WPROWADZENIE Michał Kaczmarczyk, GLOBEnergia Zakopane, 26.06.2014 DLACZEGO POTRZEBNA JEST DYSKUSJA? wyczerpywanie się stosowanych dotychczas źródeł energii problem ekologiczny (efekt cieplarniany)

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020

Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 efektywność energetyczna i odnawialne źródła energii Anna Drążkiewicz Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 1 Mazowsze wobec wyzwań przyszłości Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 2 Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

C40 UrbanLife. Warszawa. Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2. 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński

C40 UrbanLife. Warszawa. Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2. 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński C40 UrbanLife Warszawa Zapotrzebowanie na środki transportu o niskiej emisji CO 2 9 maja 2011 r. Leszek Drogosz Stanisław Jedliński Porozumienie Burmistrzów inicjatywa pod patronatem Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które:

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które: Od 9 listopada br. rolnicy mogą składać w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioski o dofinansowanie inwestycji w gospodarstwach rolnych. W ramach PROW 2007-2013 Agencja wprowadza w życie

Bardziej szczegółowo

Artur Banach. Restrukturyzacja małych gospodarstw

Artur Banach. Restrukturyzacja małych gospodarstw Restrukturyzacja małych gospodarstw Pomoc przyznaje się rolnikowi będącemu osobą fizyczną, jeżeli: jest posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego lub nieruchomości służącej do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Modernizacja gospodarstw rolnych w latach 2014-2020

Modernizacja gospodarstw rolnych w latach 2014-2020 w latach 2014-2020 Wrzesień 2015 r. Budżet na Modernizację gospodarstw rolnych w ramach PROW (w mld euro) 2,46 2,50 PROW 2007-2013 PROW 2014-2020 Maksymalna kwota pomocy (w tys. zł) PROW 2007-2013 300

Bardziej szczegółowo

EKOKreatywne Firmy. nowe kompetencje - czysty zysk. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

EKOKreatywne Firmy. nowe kompetencje - czysty zysk. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego EKOKreatywne Firmy nowe kompetencje - czysty zysk Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Czy projekt jest dla Ciebie? TAK Jeżeli jesteś mikro,

Bardziej szczegółowo

Ułatwianie startu młodym rolnikom PROW 2007-2013

Ułatwianie startu młodym rolnikom PROW 2007-2013 UŁATWIANIE STARTU MŁODYM M ROLNIKOM W LATACH 2004-2006 2006 Ułatwianie startu młodym rolnikom PROW 2007-2013 Opracowała: Anna Siniarska Ekonomia, SGGW, Studia zaoczne W latach 2004-2006 został przeprowadzany

Bardziej szczegółowo

Projekty Miasta Kalety

Projekty Miasta Kalety Projekty Miasta Kalety Realizowane z udziałem środków Unii Europejskiej www.kalety.pl Company LOGO ŚRODKI POZYSKANE Z REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO NA LATA 2007 2013 Miasto Kalety

Bardziej szczegółowo

Jeden z największych banków Europy Środkowo-Wschodniej, należący do Grupy UniCredit wiodącej międzynarodowej instytucji finansowej w Europie.

Jeden z największych banków Europy Środkowo-Wschodniej, należący do Grupy UniCredit wiodącej międzynarodowej instytucji finansowej w Europie. Oferta dla rolników O BANKU Jeden z największych banków Europy Środkowo-Wschodniej, należący do Grupy UniCredit wiodącej międzynarodowej instytucji finansowej w Europie. Działa w Polsce od ponad 80 lat

Bardziej szczegółowo

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii ENERGIA a ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT Michał Wolny Warszawa, 7 października 2010 r. Czym jest ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT? Zmniejsza transport szkodliwy

Bardziej szczegółowo

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Marek Orszewski Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWZ Europa 2020 Unia Europejska wyznaczyła wizję społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW

Forum Gospodarki Niskoemisyjnej Warszawa, dnia 19 kwietnia 2013 r. Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Mechanizmy wsparcia gospodarki niskoemisyjnej dotychczasowe doświadczenia i nowa perspektywa finansowa (wprowadzenie do dyskusji na IV sesji panelowej) Dr Małgorzata SKUCHA Prezes Zarządu NFOŚiGW Forum

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie energii, czyli chronimy klimat naszej Planety

Oszczędzanie energii, czyli chronimy klimat naszej Planety Oszczędzanie energii, czyli chronimy klimat naszej Planety Jakie mogą być skutki zbyt dużego zużycia energii? Zużycie energii jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na zmianę klimatyczną.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków

Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków URZĄD MIASTA CZĘSTOCHOWY ul. Śląska 11/13, 42-217 Częstochowa tel. +48 (34) 370 71 00, fax 370 71 70 e-mail:

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 26 marca 2012 r. Poz. 311 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 9 marca 2012 r.

Warszawa, dnia 26 marca 2012 r. Poz. 311 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 9 marca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 26 marca 2012 r. Poz. 311 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 9 marca 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych

Bardziej szczegółowo

OZE opłaca się już dzisiaj

OZE opłaca się już dzisiaj OZE opłaca się już dzisiaj Konferencja prasowa, 13 lutego 2014 BOS Bank promuje elektroniczny obieg dokumentów, który chroni środowisko. Pomyśl zanim wydrukujesz! Z korzyścią dla Ciebie i świata w którym

Bardziej szczegółowo

Działania informacyjne i promocyjne w ramach PROW na lata 2007-2013

Działania informacyjne i promocyjne w ramach PROW na lata 2007-2013 Działania informacyjne i promocyjne w ramach PROW na lata 2007-2013 Działania informacyjne i promocyjne w ramach PROW na lata 2007-2013 Podejmując decyzję o zakupie żywności, konsumenci w Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur 27-28 listopada 2014 roku, Działdowo Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Radosław Zawadzki Dyrektor Departamentu Koordynacji Promocji Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce

Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Departament Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Rolnictwo i obszary wiejskie w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA w Europie WIELKOPOLSKA w Polsce Podział Administracyjny Województwa Wielkopolskiego Liczba

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo rowerzysty działania Dolnośląskiej Polityki Rowerowej 2014-2020

Bezpieczeństwo rowerzysty działania Dolnośląskiej Polityki Rowerowej 2014-2020 Samorządowa jednostka organizacyjna Bezpieczeństwo rowerzysty działania Dolnośląskiej Polityki Rowerowej 2014-2020 INSTYTUT ROZWOJU TERYTORIALNEGO 1 Plan prezentacji: 1. Informacje o projekcie DPR 2014-2020

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY W RAMACH LSR ZIEMIA PSZCZYOSKA - spotkanie informacyjne -

MAŁE PROJEKTY W RAMACH LSR ZIEMIA PSZCZYOSKA - spotkanie informacyjne - MAŁE PROJEKTY W RAMACH LSR ZIEMIA PSZCZYOSKA - spotkanie informacyjne - PROGRAM ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH 2007-2013 Podstawowe założenia, jak również zakres, cele oraz działania Programu zostały wybrane

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna

Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Załącznik 2 Numer karty BAS Użyteczność publiczna/infrastruktura komunalna Aktualizacja "Planu gospodarki niskoemisyjnej dla Gminy Baranów Sandomierski" oraz "Założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię

Bardziej szczegółowo

Wyniki pomiarów podróży różnymi środkami komunikacji w Rzeszowie. www.knd.prz.edu.pl

Wyniki pomiarów podróży różnymi środkami komunikacji w Rzeszowie. www.knd.prz.edu.pl Wyniki pomiarów podróży różnymi środkami komunikacji w Rzeszowie www.knd.prz.edu.pl Rowerem po Rzeszowie Wykorzystanie infrastruktury sieci stacji rowerowych Jak to działa 1. Należy się zarejestrować na

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020 Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, dr Sebastian Stępień Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2014-2020. Lista wskaźników produktu Typy projektów Typ beneficjenta

Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2014-2020. Lista wskaźników produktu Typy projektów Typ beneficjenta Cel OŚ II GOSPODARKA NISKOEMISYJNA 1 2.1 Kreowanie zachowań zasobooszczędnych Ograniczenie spadku 1. Ilość zaoszczędzonej energii elektrycznej [MWh/rok], 2. Zmniejszenie zużycia energii końcowej w wyniku

Bardziej szczegółowo

'Wsparcie doradztwa w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020'

'Wsparcie doradztwa w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020' 'Wsparcie doradztwa w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020' Josefine LORIZ - HOFFMANN Komisja Europejska Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi Senat Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Wzrost efektywności ekonomicznej w rolnictwie

Wzrost efektywności ekonomicznej w rolnictwie Wzrost efektywności ekonomicznej w rolnictwie Podejmowanie decyzji i procesy w gospodarstwie Prowadzenie firmy to ciągłe podejmowanie decyzji w warunkach niepewności. Na osiągnięty wynik ekonomiczny gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo! C) jestem pracownikiem gospodarstwa rybackiego/firmy działającej w sektorze rybackim

Szanowni Państwo! C) jestem pracownikiem gospodarstwa rybackiego/firmy działającej w sektorze rybackim Szanowni Państwo! Zwracam się z prośbą o wypełnienie poniższej ankiety, która służy badaniom sektora rybackiego na obszarze Gmin: Brzeszcze, Kęty, Oświęcim oraz Wieprz. Badania zostaną wykorzystane do

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Invest Expo, Katowice, 08.12.2014 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością.

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością. Wizja 1. Roztoczańskie Centrum Rekreacyjne wykorzystujące położenie transgraniczne, walory przyrodnicze i gospodarcze dla poszerzania oferty turystycznowypoczynkowej. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem

Bardziej szczegółowo

More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014. www.balticbiogasbus.eu 1

More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014. www.balticbiogasbus.eu 1 More Baltic Biogas Bus Project 2013 2014 1 Autobusy napędzane biometanem i eco-driving dr inż. Wojciech Gis, ITS mgr Mikołaj Krupiński, ITS Jonas Forsberg, Biogas Öst dr inż. Jerzy Waśkiewicz, ITS dr inż.

Bardziej szczegółowo