W stronę nowego klimatycznego kompromisu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki szanse i wyzwania pakietu energetycznoklimatycznego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W stronę nowego klimatycznego kompromisu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki szanse i wyzwania pakietu energetycznoklimatycznego"

Transkrypt

1 W stronę nowego klimatycznego kompromisu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki szanse i wyzwania pakietu energetycznoklimatycznego Unii Europejskiej Maciej Bawół, Katarzyna Kłaczyńska, Anna Krakowińska, Adam Łazarski, Władysław Mielczarski, Stanisław Poręba, Tomasz Siewierski, Piotr Szlagowski, Jarosław Wajer, Robert Zajdler

2 Jeżeli doceniają Państwo wartość merytoryczną niniejszej publikacji, zachęcamy do finansowego wsparcia przyszłych inicjatyw wydawniczych Instytutu. W stronę nowego klimatycznego kompromisu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki szanse i wyzwania pakietu energetyczno-klimatycznego Unii Europejskiej Maciej Bawół, Katarzyna Kłaczyńska, Anna Krakowińska, Adam Łazarski, Władysław Mielczarski, Stanisław Poręba, Tomasz Siewierski, Piotr Szlagowski, Jarosław Wajer, Robert Zajdler Redakcja: Piotr Szlagowski Pomoc w edycji: Maria Guzewska, Anna Molenda Zamknięcie składu: wrzesień 2012 Instytut Kościuszki Wszystkie prawa zastrzeżone. Krótkie partie tekstu, nieprzekraczające dwóch akapitów mogą być kopiowane w oryginalnej wersji językowej bez wyraźnej zgody, pod warunkiem zaznaczenia źródła. Tłumaczenie: Mikołaj Sekrecki (rozdział 9.1), Benedykt Olszewski (rozdział 9.3), Justyna Kruk (rozdział 9.4) Druk: Dante Media Instytut Kościuszki ul. Lenartowicza 7/ Kraków ISBN:

3 Spis treści Wprowadzenie Władysław Mielczarski...5 Streszczenie Kwestia emisji gazów cieplarnianych Tomasz Siewierski Analiza zobowiązań klimatycznych Unii Europejskiej Robert Zajdler Charakterystyka systemu EU ETS Zespół EY Koszty bezpośrednie zobowiązań pakietu energetyczno-klimatycznego dla Polski Zespół EY Koszty pośrednie zobowiązań pakietu energetyczno-klimatycznego dla Polski Zespół EY Szanse na zyski polskiej gospodarki z tytułu wdrażania pakietu energetyczno-klimatycznego Zespół EY Bilans obciążeń i zysków z tytułu wdrażania pakietu energetyczno-klimatycznego w Polsce Zespół EY Sytuacja w wybranych krajach członkowskich Adam Łazarski Kierunki działań łagodzących skutki wdrażania pakietu energetyczno-klimatycznego Piotr Szlagowski i Zespół EY Autorzy...159

4 Nie wszystkie opinie wyrażone w niniejszej publikacji przez jej autorów odzwierciedlają oficjalne stanowisko programowe Instytutu Kościuszki. Stanowią one wkład w debatę publiczną. Tezy zawarte w publikacji odzwierciedlają stanowiska poszczególnych autorów, niekoniecznie stanowiąc opinie pozostałych.

5 Wprowadzenie Prof. Władysław Mielczarski Europejska polityka klimatyczna znajduje się w fazie przejściowej. Leżące u jej podstaw dwie główne idee: szerokiego wykorzystania odnawialnych źródeł energii (OZE) i ograniczenia emisji CO 2 nie zostały we właściwy sposób wdrożone. Przeciętny udział OZE osiągnął w połowie 2012 r. 12,4%, co od 2008 r. stanowiło wzrost na poziomie raptem 1,9%. Optymistyczne prognozy na przyszłość omówią o możliwym wzroście na poziomie 6,3% do 2020 r. oraz o bardzo małym wzroście na poziomie 1,1% rocznie w latach Niektóre Państwa Członkowskie już rozpoczynają wdrażanie środków mających na celu ograniczenie wzrostu udziału OZE poprzez cięcia subwencji. Europejski system Handlu Emisjami (ang. Emission Trading Scheme EU ETS) spowodował zwiększenie kosztów energii wyprodukowanej na bazie paliw kopalnych poprzez nałożenie na przemysł energetyczny obowiązku zakupu uprawnień do emisji CO 2. Jednakże system ten nie działa prawidłowo, a przynajmniej nie tak, jako oczekiwano. Ceny uprawnień do emisji CO 2 wahają się pomiędzy 6-8 EUR zamiast prognozowanych EUR. Tak niskie ceny nie wpływają na produkcję energii elektrycznej przy wykorzystaniu paliw kopalnych. Unijny System Handlu Emisjami, tak jak każdy inny system oparty na chwiejnej równowadze pomiędzy liczbą uprawnień przeznaczonych na handel a zmiennym popytem na energię elektryczną, bardzo trudno jest kontrolować. Jakakolwiek bezpośrednia ingerencja w ten system jak ogłosiła Komisja Europejska mogłaby doprowadzić do jego dalszej deprecjacji. Z drugiej jednak strony perspektywa długofalowego kryzysu ekonomicznego i problemów w strefie euro skutkuje ostrożniejszym podejściem Państw Członkowskich do kwestii przyjęcia zobowiązań klimatycznych prowadzących do wyższych cen energii i większego obciążenia tych sektorów przemysłowych, które zużywają duże ilości energii, a także sektora publicznego. Sformułowano wiele pytań dotyczących europejskiej polityki klimatycznej. Czy możliwe jest ustalanie sobie tak ambitnych celów ograniczenia emisji do 2050 r., podczas gdy reszta światowych gospodarek nie zamierza pójść za przykładem Unii Europejskiej? Jak powinien wyglądać system, który najskuteczniej promuje wykorzystanie niskoemisyjnych technologii bez nadmiernego obciążania gospodarek Państw Członkowskich Unii? Co może doprowadzić do zmniejszenia konkurencyjności na globalnym rynku? Jak pokonać bariery techniczne utrudniające szeroki rozwój OZE, co wynika z ich dużej niestabilności jako źródeł produkcji 5

6 energii? Jak powinien wyglądać najlepszy system dotowania OZE, pozwalający na integrację OZE z rynkami energii, które charakteryzuje wysoki stopień konkurencji. Wszystkie te wyzwania stają się coraz bardziej realne i widoczne. W czerwcu 2012 r. Komisja Europejska opublikowała komunikat 1 dotyczący odnawialnej energii i jej roli, jako ważnego uczestnika na europejskim rynku energii. Komisja wskazuje, że aktualne inicjatywy polityczne nie są wystarczające do osiągania długofalowych celów polityki energetycznej i klimatycznej i jak sugeruje plan działania na rzecz energii odnawialnej do 2050 r., roczna stopa wzrostu w sektorze energii odnawialnej spadłaby z 6% do 1%. Jednym z wniosków wyciągniętym w dokumencie jest stwierdzenie, że niezależnie od tego jaką postać przybiorą cele w zakresie energii odnawialnej po 2020 r., muszą one stanowić gwarancję, że energia odnawialna będzie częścią europejskiego rynku energii, przy ograniczonym lecz skutecznym wsparciu w razie potrzeby i dobrze rozwiniętej wymianie handlowej. Istniejąca polityka klimatyczna została określona na lata Stąd też nadszedł odpowiedni czas, by rozpocząć dyskusję na temat celów polityki klimatycznej wykraczających poza horyzont czasowy 2020 r. i konkretnych kroków umożliwiających ich osiągnięcie. Niniejszy raport opracowany przez Instytut Kościuszki można postrzegać jako istotny wkład w dyskusję na temat przyszłych celów europejskiej polityki klimatycznej oraz środków umożliwiających ich skuteczne wdrażanie. Niniejszy raport zawiera analizę możliwości i wyzwań, jakie niesie ze sobą unijny pakiet energetyczno-klimatyczny, ze specjalnym uwzględnieniem Polski. Przedstawia też rekomendacje dotyczące proponowanych zmian w polityce klimatycznej w celu utrzymania konkurencyjności europejskiej gospodarki. Obejmuje też charakterystykę dotychczasowych i obecnych tendencji dotyczących kwestii klimatycznych i skutków, jakie prowadzona polityka klimatyczna ma dla konkurencyjności różnych regionów na globalnych rynkach. Co więcej, zawiera także analizę zobowiązań klimatycznych przyjętych przez Unię Europejską oraz głównych mechanizmów mających na celu zagwarantowanie ich osiągnięcia. Analiza ta wskazuje, że straty Polski z tytułu niższego wzrostu PKB mogłyby wynieść do 2020 r mld EUR. Niniejszy raport stwierdza, że ogólny bilans możliwości i kosztów jest zdecydowanie negatywny. Stwierdzenie to stanowi jeden z najważniejszych wniosków, które należy wziąć pod uwagę dyskutując o nowych, bardziej ambitnych celach, jakie zakłada się w planie działania na rzecz energii odnawialnej do 2050 r. Jakakolwiek polityka klimatyczna musi znaleźć poparcie europejskiej opinii publicznej. Trudno jest zaś wypracować wspólne stanowisko odnośnie polityki klimatycznej w sytuacji, gdy niektóre kraje członkowskie i ich obywatele dotkliwiej odczuwają obciążenie z nią związane niż inne. Sukces europejskiej polityki klimatycznej będzie zależał w dużej mierze od solidarnego podziału kosztów wdrażania pakietu pomiędzy wszystkie kraje członkowskie. 1 Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Energia odnawialna: ważny uczestnik europejskiego rynku energii, (COM(2012) 271 final). 6 Prof. Władysław Mielczarski

7 Niniejszy raport opublikowany przez Instytut Kościuszki stanowi bardzo ważny wkład w dyskusję na temat europejskiej polityki klimatycznej i powinien być uważnie przeanalizowany przez decydentów zarówno na szczeblu europejskim, jak i w poszczególnych krajach członkowskich. Wprowadzenie 7

8

9 Streszczenie Niniejszy raport przedstawia analizę możliwości oraz wyzwań, jakie niesie ze sobą pakiet energetyczno-klimatyczny ze specjalnym uwzględnieniem Polski oraz rekomendacje dotyczące proponowanych zmian w polityce klimatycznej w celu utrzymania konkurencyjności europejskiej gospodarki. Obejmuje on: charakterystykę dotychczasowych i obecnych tendencji dotyczących kwestii klimatycznych i skutków, jakie polityka klimatyczna ma dla konkurencyjności różnych regionów na globalnych rynkach; analizę zobowiązań w kwestii klimatu podjętych na forum UE oraz głównych mechanizmów mających zagwarantować realizację celów unijnych (m.in. analizę unijnego Programu Handlu Uprawnieniami do Emisji CO 2 ); analizę kosztów i potencjalnych korzyści dla polskiej gospodarki wynikających z wdrożenia pakietu energetyczno-klimatycznego; analizę wpływu polityki klimatycznej UE na wybrane kraje członkowskie Unii; propozycję zmian w polityce klimatycznej UE mających na celu dostosowanie jej do zróżnicowanych modeli i etapów rozwoju gospodarczego, jakie są charakterystyczne dla poszczególnych Państw Członkowskich. Niniejszy raport pokazuje, że w przypadku Polski koszty związane z wdrożeniem pakietu energetyczno-klimatycznego, a w konsekwencji ogólny wzrost poziomu cen energii, pogorszenie się warunków prowadzenia działalności biznesowej w przemyśle energetycznym i sektorach charakteryzujących się wysoką emisyjnością oraz zwiększenie się skali występowania zjawiska ubóstwa energetycznego, przeważają nad możliwościami i korzyściami, jakie oferuje pakiet (np. w sferze rozwoju odnawialnych źródeł energii, sektora biopaliw czy poprawy wydajności energetycznej). Przewiduje się, że wymienione wyżej czynniki będą bezpośrednio odpowiedzialne za straty ponoszone przez Polskę z tytułu niższego PKB, które do 2020 r. mogą wynieść mld EUR. Dlatego też autorzy niniejszego raportu wskazują, że bilans ogólny możliwości i kosztów jest dla polskiej gospodarki zdecydowanie negatywny. 9

10 Mnogość i różnorodność interesów pomiędzy Państwami Członkowskimi stawia pod znakiem zapytania założenia i cele wyznaczone przez politykę klimatyczną UE. W konsekwencji autorzy niniejszej publikacji sugerują przyjęcie umiarkowanej postawy dążącej do modyfikacji czy zmiany, ale nie porzucenia obecnego kierunku, w jakim podąża polityka klimatyczna UE. Wnioski raportu opierają się na przekonaniu autorów, że polityka klimatyczna UE powinna być opracowywana w taki sposób, by z jednej strony zagwarantować realizację jej celów, a z drugiej strony, by łagodzić negatywne skutki, jakie wywiera na gospodarki Państw Członkowskich UE. Polityka klimatyczna UE powinna więc uwzględniać następujące elementy: powiązanie celów klimatycznych z możliwościami ekonomicznymi Państw Członkowskich UE szczegółowa analiza takich możliwości powinna poprzedzać proces decyzyjny dotyczący wyznaczania celów polityki klimatycznej; powiązanie zobowiązań dotyczących klimatu przyjętych przez UE ze zobowiązaniami podejmowanymi w skali globalnej; wnioski dotyczące monitoringu zjawiska ucieczki emisji oraz ogólnego poziomu konkurencyjności gospodarki całej UE i jej Państw Członkowskich na globalnych rynkach; opracowanie mechanizmów kompensacyjnych na szczeblu unijnym, aby zagwarantować spójność społeczno-gospodarczą w duchu solidarności; zapewnienie stabilności rozwoju gospodarczego krajów członkowskich, które charakteryzują się zróżnicowanym stopniem dywersyfikacji koszyków energetycznych. 10

11 1. Kwestia emisji gazów cieplarnianych Tomasz Siewierski Obserwowane od końca XIX wieku ocieplanie się klimatu Ziemi stanowi niekwestionowany fakt. W porównaniu z początkiem XX wieku, temperatura Ziemi wzrosła o 0,8 C a największy wzrost odnotowano po 1980 r. Mimo istnienia kilku odrębnych, oddziałujących na klimat czynników zewnętrznych, jak zmiany w aktywności słonecznej, erupcje wulkanów czy przesunięcia orbity Ziemi względem Słońca, zdecydowana większość klimatologów za obecny stan rzeczy obwinia rosnące stężenie tak zwanych gazów cieplarnianych (ang. GreenHouseGases) w atmosferze. W okresie między początkiem XIX wieku a wczesnymi latami wieku XXI stężenie gazów cieplarnianych wzrosło od około 280 ppm do ponad 380 ppm. Choć paleoklimatolodzy 1 przyznają, że podobna, bądź nawet wyższa, koncentracja gazów cieplarnianych występowała już w historii Ziemi, to jednak obecne tempo zmian jest czymś bezprecedensowym oraz niemożliwym do wyjaśnienia jedynie za pomocą wspomnianych czynników zewnętrznych. Określenie gazy cieplarniane używane jest do opisu grupy gazów mających zdolność pochłaniania oraz emisji promieniowania podczerwonego a zalicza się do nich głównie: parę wodną (H 2 O), dwutlenek węgla (CO 2 ), metan (CH 4 ), podtlenek azotu (N 2 O) oraz ozon (O 3 ). Ich stężenie uzależnione jest od równowagi między źródłami (naturalne emisje gazów oraz te spowodowane aktywnością człowieka) oraz pochłaniaczami (usuwanie gazu z atmosfery drogą przemiany w inny związek chemiczny). Do głównych źródeł związanych z aktywnością człowieka, zwanych antropogenicznymi, zaliczamy: spalanie paliw kopalnych, wylesienie, działalność rolnicza związana z hodowlą oraz wykorzystaniem nawozów, działalność przemysłowa (np. produkcja cementu i stali), wykorzystanie chlorofluorowęglanów w urządzeniach chłodniczych Udział emisji CO 2 w efekcie cieplarnianym szacuje się na 25%. Naturalne źródła emisji dwutlenku węgla (np. lądy oraz wegetacja, oceany) uwalniają dwudziestokrotnie więcej tego gazu w porównaniu do tych związanych z działalnością człowieka, stanowią jednak również naturalne pochłaniacze CO 2 a równowaga w przypadku naturalnych źródeł jest przeważnie negatywna (oznacza to, że pochłaniają więcej dwutlenku węgla niż uwalniają). 1 Paleoklimatologia jest badaniem zmian klimatu na przestrzeni całych dziejów Ziemi. 11

12 Aby wyjaśnić obecny szybki wzrost temperatury, naukowcy konstruują skomplikowane modele klimatyczne, mające pomóc w określeniu wpływu czynników zewnętrznych oraz człowieka na zmiany klimatu. Choć nie znaleziono jeszcze na to niezbitych dowodów, istnieją jednak mocne argumenty wskazujące na emisje gazów cieplarnianych pochodzenia antropogenicznego, jako główny powód wzrostu stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze skutkujący globalnym ociepleniem. Odsuwając na bok niepewności oraz przedłużające się dyskusje odnośnie przyrody oraz przyczyn i konsekwencji globalnego ocieplenia wpływ działalności człowieka na klimat powinien zostać zminimalizowany a rozwój gospodarczy w najmniejszym możliwym stopniu ingerować w naturalny porządek przyrody. Należy to zrobić dla dobra zrównoważonego rozwoju oraz jakości życia przyszłych pokoleń. Wykres 1.1. Udział różnych sektorów gospodarki we wzroście stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze Gospodarka leśna i zmiana użytkowania terenów; 18% Inne sektory energetyczne; 13% Rolnictwo; 13% Odpady; 3% Inna działalność przemysłowa; 3% Transport; 12% Produkcja energii elektrycznej i ciepła; 27% Jakkolwiek emisje gazów cieplarnianych pochodzenia antropogenicznego powiązane są z pewnymi płaszczyznami ludzkiej aktywności, z uwagi na znaczny udział wyemitowanego dwutlenku węgla, brak realistycznych alternatyw w innych sektorach gospodarki, jak również z przyczyn natury politycznej i społecznej, strategie walki z globalnym ociepleniem koncentrują się na emisjach przemysłowych, głównie tych związanych z sektorem energetycznym Polityka klimatyczna Budownictwo i produkcja przemysłowa; 11% Do naczelnych zadań Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) należą utrzymywanie pokoju oraz rozwój społeczno-gospodarczy świata. Ochrona środowiska stanowi jeden z najważniejszych warunków zrównoważonego rozwoju, odpowiedzialnego korzystania z zasobów naturalnych oraz transformacji biosfery. Przyjmując odpowiedzialność w tej materii oraz dostrzegając zbliżające się problemy związane z szybkim tempem wzrostu gospodarczego w XX wieku, w 1972 r. ONZ powołało do życia Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP). Zajmuje się on różnorodnymi problemami dotyczącymi atmosfery, ekosystemów 12 Tomasz Siewierski

13 morskich i lądowych, zarządzaniem środowiskowym oraz sektorem technologii odnawialnych. UNEP wspiera finansowo związane ze środowiskiem badania i projekty rozwojowe. W 1988 r., wraz z inną agencją ONZ, Światową Organizacją Meteorologiczną (WMO), UNEP powołał do życia Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu (IPCC). IPCC został formalnie uznany przez ONZ na mocy rezolucji 43/53 a jego głównym zadaniem jest ocena naukowych danych na temat zmian klimatu, wpływu ludzkiej działalności na pogodę oraz metod i narzędzi łagodzących niebezpieczne antropogeniczne zaburzenia klimatu. IPCC nie prowadzi badań, nie zbiera i nie analizuje danych odnośnie klimatu, lecz publikuje raporty wraz z oceną informacji na temat zmian klimatu na podstawie poddanych recenzji naukowej oraz opublikowanych artykułów naukowych. W czerwcu 1992 r., podczas Konferencji Narodów Zjednoczonych na temat Środowiska i Rozwoju w Rio de Janeiro, w odpowiedzi na alarmujące raporty ONZ, organizacje pozarządowe, naukowe ośrodki badawcze i agencje ONZ zdołały wynegocjować międzynarodowy traktat środowiskowy zwany Ramową Konwencją Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC), którego celem miała być stabilizacja stężenia gazów cieplarnianych. Traktat podpisało 165 państw, ratyfikowało jednak tylko 50. Od maja 2011 r., stronami UNFCCC były już 194 państwa. Sam traktat nie nakładał na poszczególne kraje limitów emisji gazów cieplarnianych ani też nie zawierał mechanizmów ich egzekwowania. W następstwie porozumienia ustanowiono jednak krajowe wykazy emisji gazów cieplarnianych a poziomy emisji z roku 1990 zostały wybrane za punkt odniesienia dla przyszłych działań zmierzających do zmniejszenia emisji 2. Sygnatariusze traktatu postanowili, że spotkania będą odbywać się raz do roku a pierwsza Konferencja Stron Konwencji (COP) odbyła się w 1995 r. w Berlinie, nie poczyniono jednak wtedy postępu w kwestii dalszych działań. Druga Konferencja odbyła się w 1996 r. w Genewie i okazała się bardziej owocna, gdyż przyjęto naukowe konkluzje opublikowane przez IPCC w drugim raporcie (1995) oraz wezwano do wprowadzenia prawnych zobowiązań dla wszystkich sygnatariuszy, odrzucono jednak pomysł zharmonizowanej międzynarodowej polityki do walki z emisjami gazów cieplarnianych. Prawdziwy przełom dokonał się jednak podczas trzeciej COP w Kioto, która odbyła się w 1997 r. w Japonii. Podczas Konferencji, w następstwie intensywnych negocjacji, udało się osiągnąć międzynarodowe porozumienie znane powszechnie jako Protokół z Kioto. Dokument ten nakładał zobowiązanie do redukcji emisji głównie w odniesieniu do krajów rozwiniętych (kraje Aneksu I) oraz pozwolił krajom rozwijającym się (w tym Chinom i Indiom) na nadrobienie zapóźnienia w stosunku do krajów rozwiniętych, które w XIX i wczesnym XX wieku przeszły transformację przemysłową oraz cieszyły się owocami szybkiego rozwoju gospodarczego bez jakichkolwiek ograniczeń emisji. Protokół wszedł w życie 16 lutego 2005 r. Początkowo porozumienie podpisały tylko 83 kraje a kolejne zrobiły to w późniejszym terminie. Zgodnie z artykułem 25, Protokół miałby wejść w życie jeśli zostałby ratyfikowany przez nie mniej niż 55 stron Konwencji, wraz ze stronami określonymi w Aneksie I, który z kolei dotyczył przynajmniej 55% wszystkich kryteriów dla emisji dwutlenku węgla ustalonych dla krajów wymienionych w Aneksie I. 2 W związku z trwającym procesem transformacji gospodarczej, niektóre kraje, w tym Polska, wystąpiły o przyznanie im możliwości wybrania innego roku referencyjnego dla wyznaczenia kryteriów. Ostatecznie jako kryterium przyjęto dla Polski poziom emisji gazów cieplarnianych z roku Kwestia emisji gazów cieplarnianych 13

14 Od listopada 2009 r. porozumienie ratyfikowało 187 państw oraz jedna regionalna organizacja gospodarcza (Komisja Europejska), odpowiedzialnych w sumie za ponad 63,9% całkowitej emisji gazów cieplarnianych z 1990 r. dla krajów z Aneksu I. USA podpisały Protokół, jednak dziesięć państw odmówiło jego ratyfikacji dopóki kraje rozwijające się nie zostaną obłożone podobnymi zobowiązaniami. Ostatnio (w grudniu 2011) rząd kanadyjski skorzystał z prawa pozwalającego na formalne odstąpienie od Protokołu z Kioto kiedy okazało się, że kraj nie jest w stanie sprostać nakładanym na niego zobowiązaniom już na pierwszych etapach jego implementacji 3. Na mocy Protokołu, 37 krajów określanych jako kraje Aneksu I zobowiązało się do redukcji emisji czterech gazów cieplarnianych oraz dwóch innych grup gazów (hydrofluorowęglanów oraz perfluorowęglanów). Podczas negocjacji, kraje Aneksu I (w tym USA) wspólnie zgodziły się na redukcję emisji gazów cieplarnianych średnio o 5,2% w latach w stosunku do wcześniej wyznaczonych kryteriów. Skutkiem braku ratyfikacji traktatu ze strony USA, ogólna redukcja emisji dokonana przez kraje Aneksu I spadła z 5,2% do 4,2% poniżej wyznaczonego poziomu. Protokół wprowadził trzy mechanizmy elastyczności celem wzmocnienia procesu redukcji emisji gazów cieplarnianych: Handel emisjami (ET), dający krajom uprzemysłowionym możliwość handlu pozwoleniami na emisję gazów cieplarnianych w obrębie limitów określonych w krajowych wykazach emisji. Wspólne Wdrożenia (JT) stanowiące mechanizm offsetowy oraz dające krajom rozwiniętym (krajom Aneksu I) możliwość inwestowania w przedsięwzięcia w innych krajach rozwiniętych, gdzie koszt redukcji emisji jest niższy, uzyskując w ten sposób kredyty, które mogą być z kolei użyte dla dopełnienia kwot krajowych. Mechanizm Czystego Rozwoju (CDM), będący rodzajem mechanizmu offsetowego, zaprojektowany jest do pomocy krajom rozwijającym się (krajom spoza Aneksu I) w ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych w sposób bezpieczny dla ich rozwoju gospodarczego. Handel Emisjami (ET) Handel emisjami może przybrać kilka form: Engine cover ( Bubbles ) ma zapewnić grupie podmiotów emitujących gazy cieplarniane maksymalny całkowity poziom emisji przez zezwolenie im na zastosowanie najpopularniejszych efektywnych sposobów redukcji emisji. W tym przypadku źródło emisji może również należeć do tego samego podmiotu, a emisje są sumowane. Mechanizm kompensacji (offset) pozwalający operatorom inwestować w instalacje należące do innych podmiotów. Kredyty redukcji emisji (Emission Reduction Credits) pozwalające podmiotom niewykorzystującym przyznanych im limitów produkcji na sprzedaż nadwyżki podmiotom, których emisje są wyższe od posiadanych limitów. 3 Kanada była zobowiązana zredukować do 2012 r. emisje gazów cieplarnianych do 6% poniżej stanu z 1990, jednak w 2009 r. emisje były o 17% wyższe niż w Tomasz Siewierski

15 Ograniczenie handlu (ang. Cap and Trade) określające całkowity limit dla grupy podmiotów, całych sektorów bądź państw. Właściciele mogą rozdzielić przyznane im limity, które z kolei mogą być użyte do produkcji energii bądź towarów, zostać sprzedane lub zachowane i użyte w późniejszym terminie (w późniejszych okresach rozliczeniowych). Ostatnia forma cieszy się obecnie największą popularnością w związku z następującymi zaletami: Niskie koszty administracyjne, Optymalizacja kosztu redukcji emisji, Wspieranie rozwoju oraz stosowania nowych technologii, Osiągnięcie założonej redukcji globalnego ocieplenia przez dobrowolną decyzję indywidualnych emitentów Handel emisjami może się odbywać na poziomie dostawców paliwa (pod prąd) lub jego konsumentów (z prądem). Obecnie powszechnie stosuje się jednak jedynie tę drugą formę. Pomysł handlu emisjami opiera się na różnicach w koszcie krańcowym redukcji emisji między konsumentami paliwa. Przedsiębiorstwa mające niższe koszty mogą dzięki temu inwestować w dodatkową redukcję emisji i sprzedawać zbywające limity podmiotom o wyższych kosztach redukcji emisji gazów cieplarnianych. W dalszej perspektywie, cena limitów znajdujących się w obrocie zależy od następujących czynników: ilości przyznanych krajom limitów na emisje (Krajowe Plany Alokacji), kredytów emisyjnych uzyskanych w, omówionych już, systemach JI i CDM, wzrostu gospodarczego, energochłonności przemysłu (struktura i stosowana technologia), redukcji kosztów (technologie redukcji), wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii dla wytwarzania ciepła i/lub energii elektrycznej. Europejski System Handlu Emisjami (ang. Emission Trading Scheme, dalej EU ETS). oficjalnie wszedł w życie w 2005 r. na mocy Dyrektywy 2003/87/EC. EU ETS obejmuje również takie kraje jak Norwegia czy Islandia. W kwestii ogrzewania i energii elektrycznej dotyczy instalacji ciepłowniczych o mocy zainstalowanej powyżej 20 MW. Szacowana cena implementacji oraz funkcjonowania EU ETS do 2011 r. wynosi 250 mld EUR a wpływ tego systemu na redukcję emisji gazów cieplarnianych jest mało istotny ze względu na znaczną ilość wydawanych limitów. Również inne kraje Aneksu I wprowadziły własne systemy handlu emisjami a pieczę nad nimi sprawują przeważnie władze krajowe lub regionalne. System handlu emisjami funkcjonuje obecnie w: prowincji Alberta, w Kanadzie, od 2007 r., Kwestia emisji gazów cieplarnianych 15

16 Stanach Connecticut, Delaware, Maine, Maryland, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, New York, Rhode Island oraz Vermont w USA, od 2009 r., New South Wales Greenhouse Gas Reduction Scheme, w Australii, od 2003 r., Nowej Zelandii, od 2008 r., Japonii, od 2010 r., Szwajcarii, od 2008 r. W następstwie porozumienia z Kioto, dyskutowane są obecnie, planowane lub wdrażane, coraz to nowe przedsięwzięcia z zakresu handlu emisjami, w tym również te o największym potencjalnym oddziaływaniu: California Cap-and-Trade Programe system handlu emisjami, który oficjalnie uruchomiony ma być w 2013 r. Obejmować będzie emisje z elektrowni, wytwórstwa oraz paliw stosowanych w transporcie (od 2015 r.). Celem jest zmniejszenie emisji stanu do poziomu z 1990 przed rokiem Większość kredytów w pierwszych latach przyznawana będzie bezpłatnie a emitenci zanieczyszczeń będą mogli skorzystać z offsetów dla pokrycia maksymalnie 8% przyjętych zobowiązań. Western Climate Initiative obejmuje 11 stanów USA oraz prowincji kanadyjskich. Celem jest zredukowanie do 2020 r. emisji o 15% poniżej poziomów z 2005 r. W ramach projektu, emitenci będą zmuszeni kupować offsety dla pokrycia swoich emisji. Po tym jak Arizona, Montana, New Mexico, Oregon, Utah oraz Washington opuściły WCI pod koniec 2011 r., Quebec ogłosiło roczne opóźnienie we wdrożeniu limitu a California realizuje własny program handlu emisjami. Przyszłość WCI nie wygląda zatem świetliście. System handlu emisjami Korei Południowej uruchomiony ma zostać w 2015 r. i obejmować około 470 przedsiębiorstw ze wszystkich sektorów wytwarzających łącznie około 60% krajowych emisji. Rząd Południowej Korei wyznaczył plan redukcji emisji o 30% do 2020 r. w stosunku do scenariusza niewprowadzającego obostrzeń. Indie. Achieve and Trade system. Do 2020 r. Indie zobowiązały się zredukować natężenie poziomu emisji z 2005 r. o 20-25%. Handel ma się rozpocząć w 2014 r. po trzyletnim okresie rozruchowym. Jest to przymusowy program handlu dla wydajności energetycznej obejmujący osiem sektorów odpowiadających za 54% przemysłowej konsumpcji energii w Indiach. W ramach programu firmom przydzielone zostaną roczne cele wydajnościowe. Dopuszczone do obrotu zezwolenia w zakresie oszczędności energii wydawane będą w zależności od ilości energii zaoszczędzonej w roku docelowym. Chiny odpowiadają za około 50% obserwowanego wzrostu emisji dwutlenku węgla w ostatnich latach. Przy utrzymaniu się obecnych trendów, w 2017 r. Chiny wyprzedzą USA pod względem wielkości emisji per capita. Z tego właśnie powodu rozwój oraz wdrożenie limitów oraz handlu emisjami dwutlenku węgla w Chinach jest tak istotne. W listopadzie 2011 r. Chiny zatwierdziły projekty pilotażowe w siedmiu prowincjach i miastach Beijing, Chongqing, Guangdong, Hunan, Shanghai, Shenzhen oraz Tianjin. Niektóre obszary objęte 16 Tomasz Siewierski

17 programem rozpoczną handel w 2013 lub 2014 r. Choć w swoim 12. planie pięcioletnim ( ), chiński rząd ogłosił, że zamierza ustanowić krajowy system obrotu emisjami do 2015 r., to jednak biorąc pod uwagę ograniczony postęp w tej kwestii oraz pogarszającą się sytuację ekonomiczną, jest raczej mało prawdopodobne, że system taki zacznie funkcjonować przed końcem 2016 r. Mechanizm Czystego Rozwoju (CDM) Zgodnie ze stojącą za CDM myślą, koszt walki z emisjami gazów cieplarnianych jest niższy w krajach rozwijających się niż w krajach uprzemysłowionych. Stwarza to okazję dla bogatych krajów Aneksu I do inwestowania, celem redukcji poziomu emisji, w projekty w krajach rozwijających się. Aby jednak zarejestrować projekt typu CDM, aplikant (sponsor należący do krajów Aneksu I) musi udowodnić nadprogramowy charakter projektu w takim sensie, że nie powstałby on niezależnie. Projekt jest wtedy zatwierdzany przez stronę trzecią dla zagwarantowania realizacji jego zamierzeń, ich mierzalności oraz długofalowego wpływu na emisje gazów cieplarnianych. Projekty zatwierdzone w procesie weryfikacji są rejestrowane a po ich implementacji otrzymują Certyfikat Redukcji Emisji (CER) oraz kredyty węglowe w ilości odpowiadającej redukcji emisji we własnym kraju. Wdrażanie Mechanizmu Czystej Energii rozpoczęło się w 2001 r. Oczekiwano, że do 2012 r. CDM przyniesie redukcję emisji gazów cieplarnianych o około 1,5 mld t, głównie za sprawą inwestycji w odnawialne źródła energii, wydajność energetyczną oraz zamianę paliw. Od początku 2012 r. zarejestrowanych zostało niemal 4000 projektów i oczekuje się, że przyczynią się one do zmniejszenia emisji CO 2 o 538 mln t w skali rocznej. Obecnie przedłożonych jest kolejnych projektów znajdujących się obecnie na etapie zatwierdzania. Choć, teoretycznie, nowe projekty mogą przed końcem 2012 r. zredukować emisje CO 2 o ponad 2,7 mld t, to, biorąc pod uwagę stopień prawidłowej realizacji zgłoszonych oraz do tej pory zweryfikowanych projektów (zarejestrowano średnio co czwarty), realistyczna ocena wdrożenia CDM wydaje się raczej oferować redukcję emisji gazów cieplarnianych w przedziale między 1,2 a 1,3 mld t CO 2. Wykres 1.2. Udział poszczególnych krajów i regionów w wyemitowanych certyfikatach CER. Źródło: strona internetowa UNFCCC, część statystyczna, 2012 Pozostałe kraje; 11% Kraje afrykańskie; 2% Chiny; 41% Chile; 2% Meksyk; 5% Korea Południowa; 11% Indie; 14% Brazylia; 41% Kwestia emisji gazów cieplarnianych 17

18 Większość wydanych do tej pory CER-ów pochodzi z projektów rozkładu HFC jednak do tych rozwijających się najszybciej należą odnawialne źródła energii oraz wydajność energetyczna. Największymi potencjalnymi beneficjentami CDM są Chiny (52% CER-ów), Indie (16%) oraz Brazylia (7%). Doświadczenie zdobyte przy wdrażaniu CDM stwarza jednak pewne wątpliwości odnośnie efektywności tego narzędzia. Niektóre badania pokazują, że mniej niż 30% funduszy przeznaczonych na zakup kredytów CDM jest bezpośrednio wykorzystywanych przy implementacji węglowych programów offsetowych, reszta natomiast pokrywa koszta operacyjne i inwestycyjne, zyski udziałowców, administrację oraz pośrednictwo handlowe. Kolejnym ryzykiem związanym z implementacją CDM było ryzyko oszustwa związane z finansowaniem projektów mających uzasadnienie gospodarcze (brak nadprogramowego charakteru) oraz deklarowaniem wyolbrzymionej skali redukcji emisji dwutlenku węgla. Zgody wydawane przez Radę Zarządzającą CDM, szczególnie podczas pierwszego okresu wdrażania narzędzia, były motywowane politycznie, sytuacja uległa jednak wkrótce poprawie, kiedy Rada Zarządzająca uważnie przeanalizowała wszystkie wnioski. Uważano również, że CDM miał przeciwdziałać wyciekowi węgla, jednak w praktyce wpływ CDM w tym względzie jest marginalny. Wspólne wdrożenia (JI) Podobnie jak w przypadku CDM, w JI inwestorzy otrzymują kredytu nazywane Jednostkami Redukcji Emisji (ERU 4 ), jednak w przeciwieństwie do wydawanych w ramach CDM CER-ów, ilość ERU możliwych do przyznania inwestorom w danym kraju z Aneksu I jest ograniczona Tabela 1.1. Udział wybranych krajów w wyemitowanych i zgłoszonych certyfikatach ERUs. Źródło: strona internetowa UNFCCC, część statystyczna, 2012 Kraj Wydane ERU Udzial Planowane ERU Udział [mln t CO 2 ] [%] [mln t CO 2 ] [%] Rosja 29, ,0 43 Ukraina 63, ,4 36 Polska 7,8 7 13,6 4 Rumunia 2,4 2 10,6 3 Bułgaria 2,6 2 9,5 3 Francja 3,6 3 8,9 2 Niemcy 2,1 2 8,7 2 Węgry 1,3 1 7,0 2 Litwa 3,4 3 5,8 2 Nowa Zelandia 1,9 2 3,2 1 Czechy 0,6 1 1,8 0 Szwecja 0,0 0 1,1 0 Finlandia 0,2 0 1,0 0 Estonia 0,3 0 0,8 0 Hiszpania 0,0 0 0,5 0 Razem 118, , Jedna ERU jest równoważna z redukcją emisji ekwiwalentu CO 2 o jedną tonę. przez jednostki przyznanej ilości (AAU). Dla każdego kraju ilość AAU została obliczona na podstawie kryteriów odnośnie poziomu emisji. Taki sposób regulacji został wbudowany w mechanizm JI aby całkowita ilość kredytów emisyjnych stron z Aneksu I nie zmieniła czasu trwania pierwszego okresu zobowiązania. Planowano, że wdrożenie JI doprowadzi do redukcji około 350 mln t ekwiwalentów CO 2. Do początku 2012 r. mechanizm JI zarejestrował 326 projektów oraz wydał 119 mln ERU. W przeciwieństwie do CDM, mechanizmy Wspólnego Wdrożenia wzbudzają mniej wątpliwości odnośnie wiarygodności oraz efektywności finansowanych projektów. Wybór projektów został ograniczony do krajów Aneksu I, jednak w praktyce, 18 Tomasz Siewierski

19 w związku z rozprzestrzeniającym się arbitrażem cenowym kosztu redukcji emisji gazów cieplarnianych, większość oszczędności płynących z projektów JI pochodziło z inwestycji w gospodarkach w okresie przejściowym : Rosja (około 60%), Ukraina oraz nowe Państwa Członkowskie UE (średnio po 20%). Po konferencji w Kioto, zorganizowano kolejnych 15 mniej lub bardziej udanych spotkań. Początkowo omawiano na nich szczegóły oraz usprawnienia do porozumienia z Kioto. Kamieniami milowymi w tym procesie były: konferencje w Berlinie (Niemcy) w 2001 (COP 6 bis), gdzie ulepszono narzędzia mechanizmów elastyczności, osiągnięto porozumienie w sprawie uwzględnienia pochłaniaczy dwutlenku węgla (np. lasy i uprawy) oraz ustanowiono trzy nowe fundusze do wspierania działań związanych z ochroną klimatu, konferencje w Buenos Aires (Argentyna) w 2004 (COP 10) oraz w Montrealu (Kanada) w 2005 (COP11) okazały sie istotne, gdyż zapoczątkowały dyskusję nad przyszłością Protokołu z Kioto oraz rozszerzeniem zawartych w nim zobowiązań do redukcji emisji gazów cieplarnianych, konferencja w Bali (Indonezja) w 2007 (COP13), gdzie strony Protokołu z Kioto doszły do porozumienia w sprawie przebiegu czasowego oraz struktury porządku następującego po porządku wyznaczonym Protokołem, konferencja w Kopenhadze (Dania) w 2009 (COP15), po której spodziewano się, że ustanowi ambitne, rzeczywiste oraz wiążące cele dla okresu post-kioto. Choć strony nie były w stanie wypełnić swego naczelnego zadania, podpisano jednak porozumienie (Porozumienie Kopenhaskie), w którym uznano naukowe uzasadnienie konieczności utrzymania wzrostu temperatury poniżej 2 C, nie zdołano jednak ustanowić konkretnych nakazów redukcji. Niemniej jednak, niektóre kraje zgłosiły podczas konferencji wstępne deklaracje swoich własnych celów oraz działań mających wesprzeć ich realizację. Pod koniec konferencji zwrócono się również do innych państw o dobrowolne przedłożenie celów emisyjnych, skutkiem czego zarejestrowało je następnie 67 państw. Zaproponowano aby Technology Action Programs (TAP) zarządzały przyszłymi wysiłkami technologicznymi w ramach UNFCCC oraz wprowadzono nowy elastyczny mechanizm offsetowy pozwalający krajom rozwiniętym na przekazywanie funduszy krajom rozwijającym się celem zmniejszenia wylesiania oraz degradacji gleby, a zatem procesom przyczyniającym się do zwiększenia emisji gazów cieplarnianych. Ostatnia konferencja COP odbyła się w Durbanie (Republika Południowej Afryki) w 2011 r. (COP17) oraz stanowiła postęp w procesie formułowania prawnie wiążących zobowiązań dla okresu post-kioto oraz porozumienia w sprawie struktury zarządzania Zielonego Funduszu Klimatycznego (GCF), który będzie mieć za zadanie rozdysponowanie 100 mld dolarów rocznie celem wsparcia adaptacji biednych krajów do zmian klimatu. Kwestia emisji gazów cieplarnianych 19

20 1.2. Intensywność emisji dwutlenku węgla przez gospodarki światowe Emisja gazów cieplarnianych powstających w efekcie ludzkiej działalności zaczęła w Europie, a później również w USA, nieprzerwanie wzrastać od okresu rewolucji przemysłowej w XVIII i XIX wieku. Nienasycony apetyt na energię i ziemię zaowocował raptownym wzrostem w spalaniu paliw kopalnych, rozwojem przemysłu ciężkiego oraz wylesieniem. W tym samym jednak czasie ukształtowały się wiodące gospodarki świata, położono również solidne fundamenty dla bardziej zrównoważonego rozwoju opartego o infrastrukturę, wiedzę i umiejętności nabyte w czasie lekkomyślnego i bezkarnego uwalniania gazów cieplarnianych. Występujące obecnie struktury krajowego przemysłu oraz mixu energetycznego pozostają w ścisłym związku z przeszłością oraz dostępnością naturalnych źródeł energii i nie mogą zostać zmienione z dnia na dzień oraz bez wysiłku finansowego. Ogólnie rzecz biorąc, poziom emisji gazów cieplarnianych każdego kraju uzależniony jest od populacji, dostępności zasobów naturalnych, rozwoju gospodarczego oraz uprzemysłowienia. Intensywność emisji dwutlenku węgla czy też ślad węglowy pozostawiany przez przemysł wytwarzany był przez ostatnich 200 lat industrializacji i może zostać skorygowany w drodze reformy struktury gospodarki (od wytwórstwa po usługi), dekarbonizację paliw z uwzględnieniem offsetu emisji dwutlenku węgla (sekwestracja dwutlenku węgla) oraz zwiększenie wydajności energetycznej. Są to niewdzięczne i czasochłonne przemiany stymulowane wyczerpywaniem zasobów naturalnych, postępem naukowym i technologicznym oraz wzrostem świadomości wpływu poczynań człowieka na środowisko i warunki jego życia. Wykres 1.3. Emisje gazów cieplarnianych w latach , Źródło: J.G.J. Oliver, G. Janssens-Maenhout, Peters Emisja dwutlenku węgla [mld t] Transport międzynarodowy Inne państwa rozwijające się Duże państwa rozwijające się Chiny Inne kraje rozwinięte Japonia EU12 EU15 USA Tomasz Siewierski

W stronę nowego klimatycznego kompromisu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki szanse i wyzwania pakietu energetycznoklimatycznego

W stronę nowego klimatycznego kompromisu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki szanse i wyzwania pakietu energetycznoklimatycznego W stronę nowego klimatycznego kompromisu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki szanse i wyzwania pakietu energetycznoklimatycznego Unii Europejskiej Maciej Bawół, Katarzyna Kłaczyńska, Anna Krakowińska,

Bardziej szczegółowo

System handlu emisjami a dywersyfikacja źródeł energii jako wyzwanie dla państw członkowskich Unii Europejskiej. Polski, Czech i Niemiec

System handlu emisjami a dywersyfikacja źródeł energii jako wyzwanie dla państw członkowskich Unii Europejskiej. Polski, Czech i Niemiec System handlu emisjami a dywersyfikacja źródeł energii jako wyzwanie dla państw członkowskich Unii Europejskiej. Porównanie strategii i doświadczeń Polski, Czech i Niemiec mgr Łukasz Nadolny Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Światowa polityka klimatyczna

Światowa polityka klimatyczna Światowa polityka klimatyczna (emisja tlenku azotu w zależności od regionu) Wykonali : Magdalena Kulczyk oraz Piotr Wrzeszcz Efekt cieplarniany jako dobro publiczne Zasadaniewykluczalności -jeśli dobro

Bardziej szczegółowo

Zmiany klimatu ATMOTERM S.A. Gdański Obszar Metropolitalny 2015. Dla rozwoju infrastruktury i środowiska

Zmiany klimatu ATMOTERM S.A. Gdański Obszar Metropolitalny 2015. Dla rozwoju infrastruktury i środowiska ATMOTERM S.A. Inteligentne rozwiązania aby chronić środowisko Dla rozwoju infrastruktury i środowiska Zmiany klimatu Gdański Obszar Metropolitalny 2015 Projekt "Plan gospodarki niskoemisyjnej dla Gdańskiego

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w Unii Europejskiej Zobowiązania ekologiczne UE Zobowiązania ekologiczne UE na rok 2020 redukcja emisji gazów

Bardziej szczegółowo

Energia chińskiego smoka. Próba zdefiniowania chińskiej polityki energetycznej. mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW

Energia chińskiego smoka. Próba zdefiniowania chińskiej polityki energetycznej. mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW Energia chińskiego smoka. Próba zdefiniowania chińskiej polityki energetycznej. mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW Definiowanie polityki Polityka (z gr. poly mnogość, różnorodność; gr. polis państwo-miasto;

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1

Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1 2016 Kolokwium zaliczeniowe Informatyczne Podstawy Projektowania 1 Elżbieta Niemierka Wydział Inżynierii Środowiska Politechniki Wrocławskiej 2016-01-07 1. SPIS TREŚCI 2. Gaz cieplarniany - definicja...

Bardziej szczegółowo

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków Projekt: Opracowanie analiz, materiałów merytorycznych i koncepcji działań mających na celu poprawę warunków rozwoju elektroenergetyki polskiej w tym także poprzez modyfikację unijnej polityki energetyczno-klimatycznej

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo energetyczne Europy w perspektywie globalnej

Bezpieczeństwo energetyczne Europy w perspektywie globalnej Akademia Finansów Polskie Towarzystwo Współpracy z Klubem Rzymskim Bezpieczeństwo energetyczne Europy w perspektywie globalnej dr Konrad Prandecki kprand@interia.pl Plan wystąpienia Znaczenie energii we

Bardziej szczegółowo

Globalne negocjacje klimatyczne. Artur Gradziuk Polski Instytut Spraw Międzynarodowych

Globalne negocjacje klimatyczne. Artur Gradziuk Polski Instytut Spraw Międzynarodowych Globalne negocjacje klimatyczne Artur Gradziuk Polski Instytut Spraw Międzynarodowych Bloki tematyczne negocjacji 1. Mitygacja ograniczenie emisji 2. Adaptacja do zmian klimatu 3. Transfer technologii

Bardziej szczegółowo

Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A.

Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Wprowadzenie do zagadnień ochrony. klimatu i gospodarki niskoemisyjnej Planu Gospodarki Niskoemisyjnej dla miasta Józefowa Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Zmiany klimatu W ostatnich latach termin

Bardziej szczegółowo

ZOBOWIĄZANIA POLSKI DOTYCZĄCE OCHRONY KLIMATU. Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki

ZOBOWIĄZANIA POLSKI DOTYCZĄCE OCHRONY KLIMATU. Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki ZOBOWIĄZANIA POLSKI DOTYCZĄCE OCHRONY KLIMATU Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki UE a Protokół z Kioto 1992 Podpisanie Konwencji ONZ ds. zmian klimatu 1997 Protokół do Konwencji podpisany na COP IV w Kioto

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

PL 2 PL UZASADNIENIE. 1. KONTEKST WNIOSKU Przyczyny i cele wniosku

PL 2 PL UZASADNIENIE. 1. KONTEKST WNIOSKU Przyczyny i cele wniosku 1. KONTEKST WNIOSKU Przyczyny i cele wniosku UZASADNIENIE Wniosek dotyczy przyjęcia, na mocy art. 218 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), decyzji Rady w sprawie podpisania, w imieniu

Bardziej szczegółowo

Zmiany Klimatu i COP21. Szkolenie Sprawiedliwość globalna naszą codziennością IX-X.2015

Zmiany Klimatu i COP21. Szkolenie Sprawiedliwość globalna naszą codziennością IX-X.2015 Zmiany Klimatu i COP21 Szkolenie Sprawiedliwość globalna naszą codziennością IX-X.2015 Program spotkania Zmiany klimatu: mity a nauka Zmiany klimatu: skutki Wysiłki w celu ograniczenia emisji Polska i

Bardziej szczegółowo

Ograniczanie rozproszonej emisji CO2 w prawodawstwie międzynarodowym, unijnym oraz polskim

Ograniczanie rozproszonej emisji CO2 w prawodawstwie międzynarodowym, unijnym oraz polskim Ograniczanie rozproszonej emisji CO w prawodawstwie międzynarodowym, unijnym oraz polskim Dr hab. Zbigniew Bukowski, prof. UKW, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Kierownik Katedry Prawa Administracyjnego

Bardziej szczegółowo

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19 1.11.2013 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 292/19 KOMISJA EUROPEJSKA, DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI z dnia 31 października 2013 r. dotycząca dostosowania rocznych limitów emisji państw członkowskich

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze ("Energia Gigawat" - 9/2015) Wydawany od 64 lat Raport BP Statistical Review of World Energy jest najbardziej wyczekiwanym

Bardziej szczegółowo

Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu. Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego

Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu. Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego Energetyka odnawialna w procesie inwestycyjnym budowy zakładu Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego Znaczenie energii odnawialnej dla bilansu energetycznego Wzrost zapotrzebowania na

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Zadania Komisji Europejskiej w kontekście realizacji założeń pakietu klimatycznoenergetycznego

Zadania Komisji Europejskiej w kontekście realizacji założeń pakietu klimatycznoenergetycznego Zadania Komisji Europejskiej w kontekście realizacji założeń pakietu klimatycznoenergetycznego Marzena Chodor Dyrekcja Środowisko Komisja Europejska Slide 1 Podstawowe cele polityki klimatycznoenergetycznej

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła Konferencja Przyszłość systemu handlu uprawnieniami CO 2 a poziom kosztów osieroconych Warszawa, 18 października 2011 System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku

Bardziej szczegółowo

Główne kierunki handlu ropą naftową w 2008 r. [mln ton]

Główne kierunki handlu ropą naftową w 2008 r. [mln ton] ROPA: poszukiwania, wydobycie, sprzedaż Główne kierunki handlu ropą naftową w [mln ton] 318.5 43.4 22.4 24.4 23.8 121.7 127.6 49.5 196.9 90.9 101.3 32.6 64.7 92.0 119.7 25.4 53.1 21.4 107.6 119.4 44.5

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO-PODKARPACKI KLASTER CZYSTEJ ENERGII. Temat seminarium: Skutki wprowadzenia dyrektywy 3x20 dla gospodarki Polski i wybranych krajów UE

MAŁOPOLSKO-PODKARPACKI KLASTER CZYSTEJ ENERGII. Temat seminarium: Skutki wprowadzenia dyrektywy 3x20 dla gospodarki Polski i wybranych krajów UE Studia Podyplomowe EFEKTYWNE UŻYTKOWANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ w ramach projektu Śląsko-Małopolskie Centrum Kompetencji Zarządzania Energią Skutki wprowadzenia dyrektywy 3x20 dla gospodarki Polski i wybranych

Bardziej szczegółowo

Opis: Spis treści: Wprowadzenie 9

Opis: Spis treści: Wprowadzenie 9 Tytuł: Handel emisjami w teorii i praktyce Autorzy: Jolanta Baran, Agnieszka Janik, Adam Ryszko Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2011 Opis: Książka przedstawia handel emisjami jako jeden z kluczowych

Bardziej szczegółowo

Wszyscy zapłacimy za politykę klimatyczną

Wszyscy zapłacimy za politykę klimatyczną Wszyscy zapłacimy za politykę klimatyczną Autor: Stanisław Tokarski, Jerzy Janikowski ( Polska Energia - nr 5/2012) W Krajowej Izbie Gospodarczej, w obecności przedstawicieli rządu oraz środowisk gospodarczych,

Bardziej szczegółowo

Rozwój energetyki wiatrowej w Unii Europejskiej

Rozwój energetyki wiatrowej w Unii Europejskiej Rozwój energetyki wiatrowej w Unii Europejskiej Autor: dr inż. Tomasz Surma, Vestas Poland, Szczecin ( Czysta Energia nr 5/212) Polityka energetyczna Unii Europejskiej oraz Polski nadaje odnawialnym źródłom

Bardziej szczegółowo

L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 28.3.2013 DECYZJA KOMISJI z dnia 26 marca 2013 r. określająca roczne limity emisji państw członkowskich na lata 2013 2020 zgodnie z decyzją Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej Konferencja Pomorski Broker Eksportowy Gdynia, 12 października 2016 Gospodarka

Bardziej szczegółowo

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW 3 / ZAPEWNIENIE NISKOWĘGLOWEJ PRZYSZŁOŚCI Europa zobowiązała się do obniżenia globalnego wzrostu temperatury do 2 C. Oczekuje się, że poniżej tego poziomu uda się uniknąć

Bardziej szczegółowo

Kraków, 8 maja 2015 r.

Kraków, 8 maja 2015 r. EUROPEJSKA POLITYKA ENEGETYCZNA W OBSZARZE ODNAWIALNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM BIOMASY A NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA NA LATA 2014-2020 Kraków, 8 maja 2015 r. Plan prezentacji: STRATEGIA

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI

SPRAWOZDANIE KOMISJI KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.9.2016 r. COM(2016) 618 final SPRAWOZDANIE KOMISJI Sprawozdanie ułatwiające obliczenie kwoty uprawnień do emisji przyznanych Unii Europejskiej (UE) oraz sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

Ustalenia konwencji klimatycznych

Ustalenia konwencji klimatycznych Janina Kawałczewska Ustalenia konwencji klimatycznych 1. Co robi świat, aby przeciwdziałać niekorzystnym zmianom klimatu? Powołanie Międzynarodowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) w 1988r: w celu prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Polityka klimatyczna UE praktyczne aspekty jej realizacji w krajach członkowskich poprzez ograniczenie zuŝycia energii

Polityka klimatyczna UE praktyczne aspekty jej realizacji w krajach członkowskich poprzez ograniczenie zuŝycia energii Polityka klimatyczna UE praktyczne aspekty jej realizacji w krajach członkowskich poprzez ograniczenie zuŝycia energii Seminarium WWF Warszawa, 14 czerwca 2010 Marzena Chodor DG Climate Action European

Bardziej szczegółowo

POLSKA ENERGETYKA WOBEC POLITYKI KLIMATYCZNEJ UE. Stanisław Tokarski Przewodniczący Komitetu Studiów Wytwarzanie PKEE

POLSKA ENERGETYKA WOBEC POLITYKI KLIMATYCZNEJ UE. Stanisław Tokarski Przewodniczący Komitetu Studiów Wytwarzanie PKEE POLSKA ENERGETYKA WOBEC POLITYKI KLIMATYCZNEJ UE Stanisław Tokarski Przewodniczący Komitetu Studiów Wytwarzanie PKEE PAKIET KLIMATYCZNY 23.01. 2008 Komisja Europejska przedstawia Pakiet Klimatyczny zbiór

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

1 Zmiany emisji gazów cieplarnianych w Polsce w latach na tle zmian emisji w krajach UE

1 Zmiany emisji gazów cieplarnianych w Polsce w latach na tle zmian emisji w krajach UE 1 Zmiany emisji gazów cieplarnianych w Polsce w latach 1990-2005 na tle zmian emisji w krajach UE Skali emisji gazów cieplarnianych i zmian, jakie dokonały się na przestrzeni ostatnich lat w mieście Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej

Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej VI Spotkanie Branży Paliwowej Wrocław, 6 października 2016

Bardziej szczegółowo

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Współorganizator Warszawa, 28 maja 2012 Polityka klimatyczna a zrównoważony transport w miastach Andrzej Rajkiewicz, Edmund Wach Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Podstawy

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie węgla kamiennego. Warszawa, 18 grudnia 2013

Wykorzystanie węgla kamiennego. Warszawa, 18 grudnia 2013 Wykorzystanie węgla kamiennego Warszawa, 18 grudnia 2013 2 Zasoby kopalin energetycznych na świecie (stan na koniec 2012 r.) Ameryka Płn. 245/34/382 b. ZSRR 190/16/1895 Europa 90/3/150 Bliski Wschód 1/109/2842

Bardziej szczegółowo

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r.

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych Rola kogeneracji w osiąganiu

Bardziej szczegółowo

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami Tomasz Białowąs Wysoki dynamika wymiany handlowej 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Eksport całkowity UE Eksport UE do Chin Import całkowity UE Import

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT NA RZECZ EKOROZWOJU

INSTYTUT NA RZECZ EKOROZWOJU Polska kraj na rozdrożu Andrzej Kassenberg Instytut na rzecz Ekorozwoju Sytuacja w ochrony klimatu w Polsce emisja gazów cieplarnianych spadła o 32 % w stosunku do roku 1988 (rok bazowy dla Polski) jednak

Bardziej szczegółowo

Konferencja pn. 11 września 2012 roku

Konferencja pn. 11 września 2012 roku Konferencja pn. 11 września 2012 roku Zadanie realizowane w ramach projektu: Człowiek energia środowisko. Zrównoważona przyszłość Mazowsza, Kujaw i Ziemi Łódzkiej współfinansowane ze środków Narodowego

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

A wydawałoby się, że podstawą są wiatraki... Niemcy idą "w słońce"

A wydawałoby się, że podstawą są wiatraki... Niemcy idą w słońce A wydawałoby się, że podstawą są wiatraki... Niemcy idą "w słońce" Autor: Jacek Balcewicz ("Energia Gigawat" - nr 10-11/2014) Niemcy są uważane za trzecią gospodarkę świata i pierwszą gospodarkę Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 12:00 13:30 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Zielony wzrost. Mit czy szansa? Jak utrzymać konkurencyjność przy ograniczeniach polityki

Bardziej szczegółowo

Zmiany proponowane przez Komisję Europejską w systemie EU ETS oraz ich konsekwencje dla Polski. Warszawa,

Zmiany proponowane przez Komisję Europejską w systemie EU ETS oraz ich konsekwencje dla Polski. Warszawa, Zmiany proponowane przez Komisję Europejską w systemie EU ETS oraz ich konsekwencje dla Polski Warszawa, 2008.12.09 Modyfikacja systemu EU ETS proponowana w projekcje Dyrektywy Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Jako stoimy energetycznie? Leżymy...

Jako stoimy energetycznie? Leżymy... Jako stoimy energetycznie? Leżymy... Autor: Szymon Kuczyński - Instytut Technologii Elektronowej, Kraków ( Energia Gigawat - marzec 2010) Energia elektryczna produkowana w Polsce oparta jest niemal wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Przyszłość energetyki słonecznej na tle wyzwań energetycznych Polski. Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki

Przyszłość energetyki słonecznej na tle wyzwań energetycznych Polski. Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki Przyszłość energetyki słonecznej na tle wyzwań energetycznych Polski Prof. dr hab. inż. Maciej Nowicki Polski system energetyczny na rozdrożu 40% mocy w elektrowniach ma więcej niż 40 lat - konieczność

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie biomasy stałej w Europie

Wykorzystanie biomasy stałej w Europie Wykorzystanie biomasy stałej w Europie Rafał Pudełko POLSKIE Wykorzystanie biomasy stałej w Europie PLAN PREZENTACJI: Aktualne dane statystyczne Pierwsze pomysły dot. energetycznego wykorzystania biomasy

Bardziej szczegółowo

Efektywność energetyczna jako temat ważny politycznie (cz.1)

Efektywność energetyczna jako temat ważny politycznie (cz.1) Efektywność energetyczna jako temat ważny politycznie (cz.1) Przygotowała: Ilona Jędrasik Sekretariat Koalicji Klimatycznej Polski Klub Ekologiczny Okręg Mazowiecki Efektywność energetyczna w Polsce W

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Paweł Bućko Konferencja Rynek Gazu 2015, Nałęczów, 22-24 czerwca 2015 r. Plan prezentacji KATEDRA ELEKTROENERGETYKI Stan

Bardziej szczegółowo

VIII FORUM ENERGETYCZNE

VIII FORUM ENERGETYCZNE VIII Forum Energetyczne 1 VIII FORUM ENERGETYCZNE Sopot, 16 18 Grudnia 2013 r. Europa znalazła się w sytuacji paradoksu energetycznego. Spowolnienie gospodarcze, wzrost efektywności energetycznej i udziału

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST

EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych kg na osobę OGRZEWANIE BUDYNKÓW A EMISJE ZANIECZYSZCZEŃ Emisje zanieczyszczeń

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Ambitnie ale realnie. Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce. Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej

Ambitnie ale realnie. Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce. Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej Ambitnie ale realnie Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej Polska stoi przed ważnym wyborem optymalnego miksu energetycznego kraju w kontekście potrzeb ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Komitet Górnictwa Polskiej Akademii Nauk Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie 11 czerwca 2012 r. otwarta debata pt.:

Komitet Górnictwa Polskiej Akademii Nauk Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie 11 czerwca 2012 r. otwarta debata pt.: Komitet Górnictwa Polskiej Akademii Nauk Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie 11 czerwca 2012 r. otwarta debata pt.: Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Wpływ polityki Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

MACIEJ M. SOKOŁOWSKI WPIA UW. Interesariusze polityki klimatycznej UE - przegląd wybranych polityk państwowych

MACIEJ M. SOKOŁOWSKI WPIA UW. Interesariusze polityki klimatycznej UE - przegląd wybranych polityk państwowych MACIEJ M. SOKOŁOWSKI WPIA UW P o z n a ń 1 7. 0 4. 2 0 1 3 r. Interesariusze polityki klimatycznej UE - przegląd wybranych polityk państwowych Dania Strategia Energetyczna 2050 w 2050 r. Dania nie wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Najnowsze tendencje w stymulowaniu inwestycji i pozyskiwaniu inwestorów

Najnowsze tendencje w stymulowaniu inwestycji i pozyskiwaniu inwestorów POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH Najnowsze tendencje w stymulowaniu inwestycji i pozyskiwaniu inwestorów Lublin, 17 maja 2010 r. Sytuacja na globalnym rynku inwestycyjnym kończący się

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Krajowy Operator Systemu Zielonych Inwestycji. GIS System Zielonych Inwestycji

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Krajowy Operator Systemu Zielonych Inwestycji. GIS System Zielonych Inwestycji Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Krajowy Operator Systemu Zielonych Inwestycji GIS System Zielonych Inwestycji Warszawa 2011 ystem ziel Rachunek Klimatyczny oferta dla beneficjentów

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie potencjału źródeł kogeneracyjnych w bilansie energetycznym i w podniesieniu bezpieczeństwa energetycznego Polski

Wykorzystanie potencjału źródeł kogeneracyjnych w bilansie energetycznym i w podniesieniu bezpieczeństwa energetycznego Polski Wykorzystanie potencjału źródeł kogeneracyjnych w bilansie energetycznym i w podniesieniu bezpieczeństwa energetycznego Polski dr inż. Janusz Ryk Podkomisja stała do spraw energetyki Sejm RP Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

Marzena Chodor DyrekcjaŚrodowisko Komisja Europejska

Marzena Chodor DyrekcjaŚrodowisko Komisja Europejska EU ETS po 2012: szczegółowe derogacje dla elektroenergetyki przyjęte w grudniu 2008 konferencja nowe inwestycje w polskiej elektroenergetyce 2009-2019, 25 marca 2009 Warszawa Marzena Chodor DyrekcjaŚrodowisko

Bardziej szczegółowo

ZIELONA ENERGIA W POLSCE

ZIELONA ENERGIA W POLSCE ZIELONA ENERGIA W POLSCE Współczesny świat wymaga zmiany struktury wykorzystywanych źródeł energii pierwotnej. Wzrost popytu na surowce energetyczne, przy jednoczesnej rosnącej niestabilności warunków

Bardziej szczegółowo

WSTĘPNY PROJEKT REZOLUCJI

WSTĘPNY PROJEKT REZOLUCJI Parlament Europejski 2014-2019 Komisja Rozwoju 2016/2885(RSP) 27.9.2016 WSTĘPNY PROJEKT REZOLUCJI złożony w następstwie pytania wymagającego odpowiedzi ustnej B8-0000/2016 zgodnie z art. 128 ust. 5 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Komisja Spraw Zagranicznych 2009 2008/2239(INI) 12.12.2008 POPRAWKI 1-22 Giorgos Dimitrakopoulos (PE414.226v01-00) w sprawie drugiego strategicznego przeglądu energetycznego (2008/2239(INI))

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

COP 14 I COP 15. Iwona Korohoda.

COP 14 I COP 15. Iwona Korohoda. USTALENIA COP 14 I COP 15 GLOBALNY KONTEKST KONTEKST COM Iwona Korohoda Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć Energie Cités ul. Sławkowska 17, 31-016 Kraków tel./fax: +48 12 429 17 93, e-mail: biuro@pnec.org.pl

Bardziej szczegółowo

Lokalną Grupę Działania. Debata realizowana w ramach projektu. wdrażanego przez

Lokalną Grupę Działania. Debata realizowana w ramach projektu. wdrażanego przez Odchylenie od normy (1961-1990; o C) 2016-09-12 Debata realizowana w ramach projektu wdrażanego przez Lokalną Grupę Działania a finansowanego przez Fundację na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa ze środków

Bardziej szczegółowo

Tendencje związane z rozwojem sektora energetyki w Polsce wspieranego z funduszy UE rok 2015 i co dalej?

Tendencje związane z rozwojem sektora energetyki w Polsce wspieranego z funduszy UE rok 2015 i co dalej? Miasto 2010 efektywność energetyczna w miastach Tendencje związane z rozwojem sektora energetyki w Polsce wspieranego z funduszy UE rok 2015 i co dalej? Elżbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego

Bardziej szczegółowo

ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011. wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych!

ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011. wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych! ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011 wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych! ELAEKTROENERGETYKA UE W POLSCE sytuację elektroenergetyki w Polsce wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat Kartel umowa państw posiadających decydujący wpływ w tej samej lub podobnej branży, mająca na celu kontrolę nad rynkiem i jego regulację (ceny, podaży, popytu). Nie jest to oddzielna instytucja. OPEC (Organization

Bardziej szczegółowo

Handel emisjami: nowy rynek wymagający wiarygodności i zaufania.

Handel emisjami: nowy rynek wymagający wiarygodności i zaufania. Climate Change Services DNV Certification Handel emisjami: nowy rynek wymagający wiarygodności i zaufania. DNV tworzymy wartość poprzez niezależną certyfikację. www.dnv.pl MANAGING RISK Wprowadzenie Zmiany

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla polskich przedsiębiorców w świetle Strategii Zielonego Wzrostu (Green Growth Strategy) Prof. Andrzej Mizgajski

Wyzwania dla polskich przedsiębiorców w świetle Strategii Zielonego Wzrostu (Green Growth Strategy) Prof. Andrzej Mizgajski Wyzwania dla polskich przedsiębiorców w świetle Strategii Zielonego Wzrostu (Green Growth Strategy) Prof. Andrzej Mizgajski 1 SZCZYT ZIEMI - Rio+20 20 22. czerwca 2012 Około 50,000 osób z polityki, organizacji

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR XIX Forum Ciepłowników Polskich Międzyzdroje, 13-16 września

Bardziej szczegółowo

Wątpliwe korzyści? Ekonomiczne aspekty polityki biopaliwowej UE. Kontekst. Kwiecień 2013

Wątpliwe korzyści? Ekonomiczne aspekty polityki biopaliwowej UE. Kontekst. Kwiecień 2013 Wątpliwe korzyści? Ekonomiczne aspekty polityki biopaliwowej UE Kwiecień 2013 Streszczenie opracowania Międzynarodowego Instytutu na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Biopaliwa za jaką cenę? Przegląd kosztów

Bardziej szczegółowo

Energetyka w Polsce stan obecny i perspektywy Andrzej Kassenberg, Instytut na rzecz Ekorozwoju

Energetyka w Polsce stan obecny i perspektywy Andrzej Kassenberg, Instytut na rzecz Ekorozwoju Energetyka w Polsce stan obecny i perspektywy Andrzej Kassenberg, Instytut na rzecz Ekorozwoju Mtoe Zużycie energii pierwotnej i finalnej 110 100 90 80 70 60 50 40 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997

Bardziej szczegółowo

Nowa dyrektywa o efektywności energetycznej: szansa czy zagrożenie dla firm?

Nowa dyrektywa o efektywności energetycznej: szansa czy zagrożenie dla firm? Nowa dyrektywa o efektywności energetycznej: szansa czy zagrożenie dla firm? Daria Kulczycka Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan Konferencja InE, 10 grudnia 2012 PKPP Lewiatan Członkowie

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

REC Waldemar Szulc. Rynek ciepła - wyzwania dla generacji. Wiceprezes Zarządu ds. Operacyjnych PGE GiEK S.A.

REC Waldemar Szulc. Rynek ciepła - wyzwania dla generacji. Wiceprezes Zarządu ds. Operacyjnych PGE GiEK S.A. REC 2012 Rynek ciepła - wyzwania dla generacji Waldemar Szulc Wiceprezes Zarządu ds. Operacyjnych PGE GiEK S.A. PGE GiEK S.A. PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna Spółka Akcyjna Jest największym wytwórcą

Bardziej szczegółowo