W stronę nowego klimatycznego kompromisu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki szanse i wyzwania pakietu energetycznoklimatycznego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W stronę nowego klimatycznego kompromisu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki szanse i wyzwania pakietu energetycznoklimatycznego"

Transkrypt

1 W stronę nowego klimatycznego kompromisu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki szanse i wyzwania pakietu energetycznoklimatycznego Unii Europejskiej Maciej Bawół, Katarzyna Kłaczyńska, Anna Krakowińska, Adam Łazarski, Władysław Mielczarski, Stanisław Poręba, Tomasz Siewierski, Piotr Szlagowski, Jarosław Wajer, Robert Zajdler

2 Jeżeli doceniają Państwo wartość merytoryczną niniejszej publikacji, zachęcamy do finansowego wsparcia przyszłych inicjatyw wydawniczych Instytutu. W stronę nowego klimatycznego kompromisu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki szanse i wyzwania pakietu energetyczno-klimatycznego Unii Europejskiej Maciej Bawół, Katarzyna Kłaczyńska, Anna Krakowińska, Adam Łazarski, Władysław Mielczarski, Stanisław Poręba, Tomasz Siewierski, Piotr Szlagowski, Jarosław Wajer, Robert Zajdler Redakcja: Piotr Szlagowski Pomoc w edycji: Maria Guzewska, Anna Molenda Zamknięcie składu: wrzesień 2012 Instytut Kościuszki Wszystkie prawa zastrzeżone. Krótkie partie tekstu, nieprzekraczające dwóch akapitów mogą być kopiowane w oryginalnej wersji językowej bez wyraźnej zgody, pod warunkiem zaznaczenia źródła. Tłumaczenie: Mikołaj Sekrecki (rozdział 9.1), Benedykt Olszewski (rozdział 9.3), Justyna Kruk (rozdział 9.4) Druk: Dante Media Instytut Kościuszki ul. Lenartowicza 7/ Kraków ISBN:

3 Spis treści Wprowadzenie Władysław Mielczarski...5 Streszczenie Kwestia emisji gazów cieplarnianych Tomasz Siewierski Analiza zobowiązań klimatycznych Unii Europejskiej Robert Zajdler Charakterystyka systemu EU ETS Zespół EY Koszty bezpośrednie zobowiązań pakietu energetyczno-klimatycznego dla Polski Zespół EY Koszty pośrednie zobowiązań pakietu energetyczno-klimatycznego dla Polski Zespół EY Szanse na zyski polskiej gospodarki z tytułu wdrażania pakietu energetyczno-klimatycznego Zespół EY Bilans obciążeń i zysków z tytułu wdrażania pakietu energetyczno-klimatycznego w Polsce Zespół EY Sytuacja w wybranych krajach członkowskich Adam Łazarski Kierunki działań łagodzących skutki wdrażania pakietu energetyczno-klimatycznego Piotr Szlagowski i Zespół EY Autorzy...159

4 Nie wszystkie opinie wyrażone w niniejszej publikacji przez jej autorów odzwierciedlają oficjalne stanowisko programowe Instytutu Kościuszki. Stanowią one wkład w debatę publiczną. Tezy zawarte w publikacji odzwierciedlają stanowiska poszczególnych autorów, niekoniecznie stanowiąc opinie pozostałych.

5 Wprowadzenie Prof. Władysław Mielczarski Europejska polityka klimatyczna znajduje się w fazie przejściowej. Leżące u jej podstaw dwie główne idee: szerokiego wykorzystania odnawialnych źródeł energii (OZE) i ograniczenia emisji CO 2 nie zostały we właściwy sposób wdrożone. Przeciętny udział OZE osiągnął w połowie 2012 r. 12,4%, co od 2008 r. stanowiło wzrost na poziomie raptem 1,9%. Optymistyczne prognozy na przyszłość omówią o możliwym wzroście na poziomie 6,3% do 2020 r. oraz o bardzo małym wzroście na poziomie 1,1% rocznie w latach Niektóre Państwa Członkowskie już rozpoczynają wdrażanie środków mających na celu ograniczenie wzrostu udziału OZE poprzez cięcia subwencji. Europejski system Handlu Emisjami (ang. Emission Trading Scheme EU ETS) spowodował zwiększenie kosztów energii wyprodukowanej na bazie paliw kopalnych poprzez nałożenie na przemysł energetyczny obowiązku zakupu uprawnień do emisji CO 2. Jednakże system ten nie działa prawidłowo, a przynajmniej nie tak, jako oczekiwano. Ceny uprawnień do emisji CO 2 wahają się pomiędzy 6-8 EUR zamiast prognozowanych EUR. Tak niskie ceny nie wpływają na produkcję energii elektrycznej przy wykorzystaniu paliw kopalnych. Unijny System Handlu Emisjami, tak jak każdy inny system oparty na chwiejnej równowadze pomiędzy liczbą uprawnień przeznaczonych na handel a zmiennym popytem na energię elektryczną, bardzo trudno jest kontrolować. Jakakolwiek bezpośrednia ingerencja w ten system jak ogłosiła Komisja Europejska mogłaby doprowadzić do jego dalszej deprecjacji. Z drugiej jednak strony perspektywa długofalowego kryzysu ekonomicznego i problemów w strefie euro skutkuje ostrożniejszym podejściem Państw Członkowskich do kwestii przyjęcia zobowiązań klimatycznych prowadzących do wyższych cen energii i większego obciążenia tych sektorów przemysłowych, które zużywają duże ilości energii, a także sektora publicznego. Sformułowano wiele pytań dotyczących europejskiej polityki klimatycznej. Czy możliwe jest ustalanie sobie tak ambitnych celów ograniczenia emisji do 2050 r., podczas gdy reszta światowych gospodarek nie zamierza pójść za przykładem Unii Europejskiej? Jak powinien wyglądać system, który najskuteczniej promuje wykorzystanie niskoemisyjnych technologii bez nadmiernego obciążania gospodarek Państw Członkowskich Unii? Co może doprowadzić do zmniejszenia konkurencyjności na globalnym rynku? Jak pokonać bariery techniczne utrudniające szeroki rozwój OZE, co wynika z ich dużej niestabilności jako źródeł produkcji 5

6 energii? Jak powinien wyglądać najlepszy system dotowania OZE, pozwalający na integrację OZE z rynkami energii, które charakteryzuje wysoki stopień konkurencji. Wszystkie te wyzwania stają się coraz bardziej realne i widoczne. W czerwcu 2012 r. Komisja Europejska opublikowała komunikat 1 dotyczący odnawialnej energii i jej roli, jako ważnego uczestnika na europejskim rynku energii. Komisja wskazuje, że aktualne inicjatywy polityczne nie są wystarczające do osiągania długofalowych celów polityki energetycznej i klimatycznej i jak sugeruje plan działania na rzecz energii odnawialnej do 2050 r., roczna stopa wzrostu w sektorze energii odnawialnej spadłaby z 6% do 1%. Jednym z wniosków wyciągniętym w dokumencie jest stwierdzenie, że niezależnie od tego jaką postać przybiorą cele w zakresie energii odnawialnej po 2020 r., muszą one stanowić gwarancję, że energia odnawialna będzie częścią europejskiego rynku energii, przy ograniczonym lecz skutecznym wsparciu w razie potrzeby i dobrze rozwiniętej wymianie handlowej. Istniejąca polityka klimatyczna została określona na lata Stąd też nadszedł odpowiedni czas, by rozpocząć dyskusję na temat celów polityki klimatycznej wykraczających poza horyzont czasowy 2020 r. i konkretnych kroków umożliwiających ich osiągnięcie. Niniejszy raport opracowany przez Instytut Kościuszki można postrzegać jako istotny wkład w dyskusję na temat przyszłych celów europejskiej polityki klimatycznej oraz środków umożliwiających ich skuteczne wdrażanie. Niniejszy raport zawiera analizę możliwości i wyzwań, jakie niesie ze sobą unijny pakiet energetyczno-klimatyczny, ze specjalnym uwzględnieniem Polski. Przedstawia też rekomendacje dotyczące proponowanych zmian w polityce klimatycznej w celu utrzymania konkurencyjności europejskiej gospodarki. Obejmuje też charakterystykę dotychczasowych i obecnych tendencji dotyczących kwestii klimatycznych i skutków, jakie prowadzona polityka klimatyczna ma dla konkurencyjności różnych regionów na globalnych rynkach. Co więcej, zawiera także analizę zobowiązań klimatycznych przyjętych przez Unię Europejską oraz głównych mechanizmów mających na celu zagwarantowanie ich osiągnięcia. Analiza ta wskazuje, że straty Polski z tytułu niższego wzrostu PKB mogłyby wynieść do 2020 r mld EUR. Niniejszy raport stwierdza, że ogólny bilans możliwości i kosztów jest zdecydowanie negatywny. Stwierdzenie to stanowi jeden z najważniejszych wniosków, które należy wziąć pod uwagę dyskutując o nowych, bardziej ambitnych celach, jakie zakłada się w planie działania na rzecz energii odnawialnej do 2050 r. Jakakolwiek polityka klimatyczna musi znaleźć poparcie europejskiej opinii publicznej. Trudno jest zaś wypracować wspólne stanowisko odnośnie polityki klimatycznej w sytuacji, gdy niektóre kraje członkowskie i ich obywatele dotkliwiej odczuwają obciążenie z nią związane niż inne. Sukces europejskiej polityki klimatycznej będzie zależał w dużej mierze od solidarnego podziału kosztów wdrażania pakietu pomiędzy wszystkie kraje członkowskie. 1 Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów, Energia odnawialna: ważny uczestnik europejskiego rynku energii, (COM(2012) 271 final). 6 Prof. Władysław Mielczarski

7 Niniejszy raport opublikowany przez Instytut Kościuszki stanowi bardzo ważny wkład w dyskusję na temat europejskiej polityki klimatycznej i powinien być uważnie przeanalizowany przez decydentów zarówno na szczeblu europejskim, jak i w poszczególnych krajach członkowskich. Wprowadzenie 7

8

9 Streszczenie Niniejszy raport przedstawia analizę możliwości oraz wyzwań, jakie niesie ze sobą pakiet energetyczno-klimatyczny ze specjalnym uwzględnieniem Polski oraz rekomendacje dotyczące proponowanych zmian w polityce klimatycznej w celu utrzymania konkurencyjności europejskiej gospodarki. Obejmuje on: charakterystykę dotychczasowych i obecnych tendencji dotyczących kwestii klimatycznych i skutków, jakie polityka klimatyczna ma dla konkurencyjności różnych regionów na globalnych rynkach; analizę zobowiązań w kwestii klimatu podjętych na forum UE oraz głównych mechanizmów mających zagwarantować realizację celów unijnych (m.in. analizę unijnego Programu Handlu Uprawnieniami do Emisji CO 2 ); analizę kosztów i potencjalnych korzyści dla polskiej gospodarki wynikających z wdrożenia pakietu energetyczno-klimatycznego; analizę wpływu polityki klimatycznej UE na wybrane kraje członkowskie Unii; propozycję zmian w polityce klimatycznej UE mających na celu dostosowanie jej do zróżnicowanych modeli i etapów rozwoju gospodarczego, jakie są charakterystyczne dla poszczególnych Państw Członkowskich. Niniejszy raport pokazuje, że w przypadku Polski koszty związane z wdrożeniem pakietu energetyczno-klimatycznego, a w konsekwencji ogólny wzrost poziomu cen energii, pogorszenie się warunków prowadzenia działalności biznesowej w przemyśle energetycznym i sektorach charakteryzujących się wysoką emisyjnością oraz zwiększenie się skali występowania zjawiska ubóstwa energetycznego, przeważają nad możliwościami i korzyściami, jakie oferuje pakiet (np. w sferze rozwoju odnawialnych źródeł energii, sektora biopaliw czy poprawy wydajności energetycznej). Przewiduje się, że wymienione wyżej czynniki będą bezpośrednio odpowiedzialne za straty ponoszone przez Polskę z tytułu niższego PKB, które do 2020 r. mogą wynieść mld EUR. Dlatego też autorzy niniejszego raportu wskazują, że bilans ogólny możliwości i kosztów jest dla polskiej gospodarki zdecydowanie negatywny. 9

10 Mnogość i różnorodność interesów pomiędzy Państwami Członkowskimi stawia pod znakiem zapytania założenia i cele wyznaczone przez politykę klimatyczną UE. W konsekwencji autorzy niniejszej publikacji sugerują przyjęcie umiarkowanej postawy dążącej do modyfikacji czy zmiany, ale nie porzucenia obecnego kierunku, w jakim podąża polityka klimatyczna UE. Wnioski raportu opierają się na przekonaniu autorów, że polityka klimatyczna UE powinna być opracowywana w taki sposób, by z jednej strony zagwarantować realizację jej celów, a z drugiej strony, by łagodzić negatywne skutki, jakie wywiera na gospodarki Państw Członkowskich UE. Polityka klimatyczna UE powinna więc uwzględniać następujące elementy: powiązanie celów klimatycznych z możliwościami ekonomicznymi Państw Członkowskich UE szczegółowa analiza takich możliwości powinna poprzedzać proces decyzyjny dotyczący wyznaczania celów polityki klimatycznej; powiązanie zobowiązań dotyczących klimatu przyjętych przez UE ze zobowiązaniami podejmowanymi w skali globalnej; wnioski dotyczące monitoringu zjawiska ucieczki emisji oraz ogólnego poziomu konkurencyjności gospodarki całej UE i jej Państw Członkowskich na globalnych rynkach; opracowanie mechanizmów kompensacyjnych na szczeblu unijnym, aby zagwarantować spójność społeczno-gospodarczą w duchu solidarności; zapewnienie stabilności rozwoju gospodarczego krajów członkowskich, które charakteryzują się zróżnicowanym stopniem dywersyfikacji koszyków energetycznych. 10

11 1. Kwestia emisji gazów cieplarnianych Tomasz Siewierski Obserwowane od końca XIX wieku ocieplanie się klimatu Ziemi stanowi niekwestionowany fakt. W porównaniu z początkiem XX wieku, temperatura Ziemi wzrosła o 0,8 C a największy wzrost odnotowano po 1980 r. Mimo istnienia kilku odrębnych, oddziałujących na klimat czynników zewnętrznych, jak zmiany w aktywności słonecznej, erupcje wulkanów czy przesunięcia orbity Ziemi względem Słońca, zdecydowana większość klimatologów za obecny stan rzeczy obwinia rosnące stężenie tak zwanych gazów cieplarnianych (ang. GreenHouseGases) w atmosferze. W okresie między początkiem XIX wieku a wczesnymi latami wieku XXI stężenie gazów cieplarnianych wzrosło od około 280 ppm do ponad 380 ppm. Choć paleoklimatolodzy 1 przyznają, że podobna, bądź nawet wyższa, koncentracja gazów cieplarnianych występowała już w historii Ziemi, to jednak obecne tempo zmian jest czymś bezprecedensowym oraz niemożliwym do wyjaśnienia jedynie za pomocą wspomnianych czynników zewnętrznych. Określenie gazy cieplarniane używane jest do opisu grupy gazów mających zdolność pochłaniania oraz emisji promieniowania podczerwonego a zalicza się do nich głównie: parę wodną (H 2 O), dwutlenek węgla (CO 2 ), metan (CH 4 ), podtlenek azotu (N 2 O) oraz ozon (O 3 ). Ich stężenie uzależnione jest od równowagi między źródłami (naturalne emisje gazów oraz te spowodowane aktywnością człowieka) oraz pochłaniaczami (usuwanie gazu z atmosfery drogą przemiany w inny związek chemiczny). Do głównych źródeł związanych z aktywnością człowieka, zwanych antropogenicznymi, zaliczamy: spalanie paliw kopalnych, wylesienie, działalność rolnicza związana z hodowlą oraz wykorzystaniem nawozów, działalność przemysłowa (np. produkcja cementu i stali), wykorzystanie chlorofluorowęglanów w urządzeniach chłodniczych Udział emisji CO 2 w efekcie cieplarnianym szacuje się na 25%. Naturalne źródła emisji dwutlenku węgla (np. lądy oraz wegetacja, oceany) uwalniają dwudziestokrotnie więcej tego gazu w porównaniu do tych związanych z działalnością człowieka, stanowią jednak również naturalne pochłaniacze CO 2 a równowaga w przypadku naturalnych źródeł jest przeważnie negatywna (oznacza to, że pochłaniają więcej dwutlenku węgla niż uwalniają). 1 Paleoklimatologia jest badaniem zmian klimatu na przestrzeni całych dziejów Ziemi. 11

12 Aby wyjaśnić obecny szybki wzrost temperatury, naukowcy konstruują skomplikowane modele klimatyczne, mające pomóc w określeniu wpływu czynników zewnętrznych oraz człowieka na zmiany klimatu. Choć nie znaleziono jeszcze na to niezbitych dowodów, istnieją jednak mocne argumenty wskazujące na emisje gazów cieplarnianych pochodzenia antropogenicznego, jako główny powód wzrostu stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze skutkujący globalnym ociepleniem. Odsuwając na bok niepewności oraz przedłużające się dyskusje odnośnie przyrody oraz przyczyn i konsekwencji globalnego ocieplenia wpływ działalności człowieka na klimat powinien zostać zminimalizowany a rozwój gospodarczy w najmniejszym możliwym stopniu ingerować w naturalny porządek przyrody. Należy to zrobić dla dobra zrównoważonego rozwoju oraz jakości życia przyszłych pokoleń. Wykres 1.1. Udział różnych sektorów gospodarki we wzroście stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze Gospodarka leśna i zmiana użytkowania terenów; 18% Inne sektory energetyczne; 13% Rolnictwo; 13% Odpady; 3% Inna działalność przemysłowa; 3% Transport; 12% Produkcja energii elektrycznej i ciepła; 27% Jakkolwiek emisje gazów cieplarnianych pochodzenia antropogenicznego powiązane są z pewnymi płaszczyznami ludzkiej aktywności, z uwagi na znaczny udział wyemitowanego dwutlenku węgla, brak realistycznych alternatyw w innych sektorach gospodarki, jak również z przyczyn natury politycznej i społecznej, strategie walki z globalnym ociepleniem koncentrują się na emisjach przemysłowych, głównie tych związanych z sektorem energetycznym Polityka klimatyczna Budownictwo i produkcja przemysłowa; 11% Do naczelnych zadań Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) należą utrzymywanie pokoju oraz rozwój społeczno-gospodarczy świata. Ochrona środowiska stanowi jeden z najważniejszych warunków zrównoważonego rozwoju, odpowiedzialnego korzystania z zasobów naturalnych oraz transformacji biosfery. Przyjmując odpowiedzialność w tej materii oraz dostrzegając zbliżające się problemy związane z szybkim tempem wzrostu gospodarczego w XX wieku, w 1972 r. ONZ powołało do życia Program Środowiskowy Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP). Zajmuje się on różnorodnymi problemami dotyczącymi atmosfery, ekosystemów 12 Tomasz Siewierski

13 morskich i lądowych, zarządzaniem środowiskowym oraz sektorem technologii odnawialnych. UNEP wspiera finansowo związane ze środowiskiem badania i projekty rozwojowe. W 1988 r., wraz z inną agencją ONZ, Światową Organizacją Meteorologiczną (WMO), UNEP powołał do życia Międzyrządowy Zespół do spraw Zmian Klimatu (IPCC). IPCC został formalnie uznany przez ONZ na mocy rezolucji 43/53 a jego głównym zadaniem jest ocena naukowych danych na temat zmian klimatu, wpływu ludzkiej działalności na pogodę oraz metod i narzędzi łagodzących niebezpieczne antropogeniczne zaburzenia klimatu. IPCC nie prowadzi badań, nie zbiera i nie analizuje danych odnośnie klimatu, lecz publikuje raporty wraz z oceną informacji na temat zmian klimatu na podstawie poddanych recenzji naukowej oraz opublikowanych artykułów naukowych. W czerwcu 1992 r., podczas Konferencji Narodów Zjednoczonych na temat Środowiska i Rozwoju w Rio de Janeiro, w odpowiedzi na alarmujące raporty ONZ, organizacje pozarządowe, naukowe ośrodki badawcze i agencje ONZ zdołały wynegocjować międzynarodowy traktat środowiskowy zwany Ramową Konwencją Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC), którego celem miała być stabilizacja stężenia gazów cieplarnianych. Traktat podpisało 165 państw, ratyfikowało jednak tylko 50. Od maja 2011 r., stronami UNFCCC były już 194 państwa. Sam traktat nie nakładał na poszczególne kraje limitów emisji gazów cieplarnianych ani też nie zawierał mechanizmów ich egzekwowania. W następstwie porozumienia ustanowiono jednak krajowe wykazy emisji gazów cieplarnianych a poziomy emisji z roku 1990 zostały wybrane za punkt odniesienia dla przyszłych działań zmierzających do zmniejszenia emisji 2. Sygnatariusze traktatu postanowili, że spotkania będą odbywać się raz do roku a pierwsza Konferencja Stron Konwencji (COP) odbyła się w 1995 r. w Berlinie, nie poczyniono jednak wtedy postępu w kwestii dalszych działań. Druga Konferencja odbyła się w 1996 r. w Genewie i okazała się bardziej owocna, gdyż przyjęto naukowe konkluzje opublikowane przez IPCC w drugim raporcie (1995) oraz wezwano do wprowadzenia prawnych zobowiązań dla wszystkich sygnatariuszy, odrzucono jednak pomysł zharmonizowanej międzynarodowej polityki do walki z emisjami gazów cieplarnianych. Prawdziwy przełom dokonał się jednak podczas trzeciej COP w Kioto, która odbyła się w 1997 r. w Japonii. Podczas Konferencji, w następstwie intensywnych negocjacji, udało się osiągnąć międzynarodowe porozumienie znane powszechnie jako Protokół z Kioto. Dokument ten nakładał zobowiązanie do redukcji emisji głównie w odniesieniu do krajów rozwiniętych (kraje Aneksu I) oraz pozwolił krajom rozwijającym się (w tym Chinom i Indiom) na nadrobienie zapóźnienia w stosunku do krajów rozwiniętych, które w XIX i wczesnym XX wieku przeszły transformację przemysłową oraz cieszyły się owocami szybkiego rozwoju gospodarczego bez jakichkolwiek ograniczeń emisji. Protokół wszedł w życie 16 lutego 2005 r. Początkowo porozumienie podpisały tylko 83 kraje a kolejne zrobiły to w późniejszym terminie. Zgodnie z artykułem 25, Protokół miałby wejść w życie jeśli zostałby ratyfikowany przez nie mniej niż 55 stron Konwencji, wraz ze stronami określonymi w Aneksie I, który z kolei dotyczył przynajmniej 55% wszystkich kryteriów dla emisji dwutlenku węgla ustalonych dla krajów wymienionych w Aneksie I. 2 W związku z trwającym procesem transformacji gospodarczej, niektóre kraje, w tym Polska, wystąpiły o przyznanie im możliwości wybrania innego roku referencyjnego dla wyznaczenia kryteriów. Ostatecznie jako kryterium przyjęto dla Polski poziom emisji gazów cieplarnianych z roku Kwestia emisji gazów cieplarnianych 13

14 Od listopada 2009 r. porozumienie ratyfikowało 187 państw oraz jedna regionalna organizacja gospodarcza (Komisja Europejska), odpowiedzialnych w sumie za ponad 63,9% całkowitej emisji gazów cieplarnianych z 1990 r. dla krajów z Aneksu I. USA podpisały Protokół, jednak dziesięć państw odmówiło jego ratyfikacji dopóki kraje rozwijające się nie zostaną obłożone podobnymi zobowiązaniami. Ostatnio (w grudniu 2011) rząd kanadyjski skorzystał z prawa pozwalającego na formalne odstąpienie od Protokołu z Kioto kiedy okazało się, że kraj nie jest w stanie sprostać nakładanym na niego zobowiązaniom już na pierwszych etapach jego implementacji 3. Na mocy Protokołu, 37 krajów określanych jako kraje Aneksu I zobowiązało się do redukcji emisji czterech gazów cieplarnianych oraz dwóch innych grup gazów (hydrofluorowęglanów oraz perfluorowęglanów). Podczas negocjacji, kraje Aneksu I (w tym USA) wspólnie zgodziły się na redukcję emisji gazów cieplarnianych średnio o 5,2% w latach w stosunku do wcześniej wyznaczonych kryteriów. Skutkiem braku ratyfikacji traktatu ze strony USA, ogólna redukcja emisji dokonana przez kraje Aneksu I spadła z 5,2% do 4,2% poniżej wyznaczonego poziomu. Protokół wprowadził trzy mechanizmy elastyczności celem wzmocnienia procesu redukcji emisji gazów cieplarnianych: Handel emisjami (ET), dający krajom uprzemysłowionym możliwość handlu pozwoleniami na emisję gazów cieplarnianych w obrębie limitów określonych w krajowych wykazach emisji. Wspólne Wdrożenia (JT) stanowiące mechanizm offsetowy oraz dające krajom rozwiniętym (krajom Aneksu I) możliwość inwestowania w przedsięwzięcia w innych krajach rozwiniętych, gdzie koszt redukcji emisji jest niższy, uzyskując w ten sposób kredyty, które mogą być z kolei użyte dla dopełnienia kwot krajowych. Mechanizm Czystego Rozwoju (CDM), będący rodzajem mechanizmu offsetowego, zaprojektowany jest do pomocy krajom rozwijającym się (krajom spoza Aneksu I) w ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych w sposób bezpieczny dla ich rozwoju gospodarczego. Handel Emisjami (ET) Handel emisjami może przybrać kilka form: Engine cover ( Bubbles ) ma zapewnić grupie podmiotów emitujących gazy cieplarniane maksymalny całkowity poziom emisji przez zezwolenie im na zastosowanie najpopularniejszych efektywnych sposobów redukcji emisji. W tym przypadku źródło emisji może również należeć do tego samego podmiotu, a emisje są sumowane. Mechanizm kompensacji (offset) pozwalający operatorom inwestować w instalacje należące do innych podmiotów. Kredyty redukcji emisji (Emission Reduction Credits) pozwalające podmiotom niewykorzystującym przyznanych im limitów produkcji na sprzedaż nadwyżki podmiotom, których emisje są wyższe od posiadanych limitów. 3 Kanada była zobowiązana zredukować do 2012 r. emisje gazów cieplarnianych do 6% poniżej stanu z 1990, jednak w 2009 r. emisje były o 17% wyższe niż w Tomasz Siewierski

15 Ograniczenie handlu (ang. Cap and Trade) określające całkowity limit dla grupy podmiotów, całych sektorów bądź państw. Właściciele mogą rozdzielić przyznane im limity, które z kolei mogą być użyte do produkcji energii bądź towarów, zostać sprzedane lub zachowane i użyte w późniejszym terminie (w późniejszych okresach rozliczeniowych). Ostatnia forma cieszy się obecnie największą popularnością w związku z następującymi zaletami: Niskie koszty administracyjne, Optymalizacja kosztu redukcji emisji, Wspieranie rozwoju oraz stosowania nowych technologii, Osiągnięcie założonej redukcji globalnego ocieplenia przez dobrowolną decyzję indywidualnych emitentów Handel emisjami może się odbywać na poziomie dostawców paliwa (pod prąd) lub jego konsumentów (z prądem). Obecnie powszechnie stosuje się jednak jedynie tę drugą formę. Pomysł handlu emisjami opiera się na różnicach w koszcie krańcowym redukcji emisji między konsumentami paliwa. Przedsiębiorstwa mające niższe koszty mogą dzięki temu inwestować w dodatkową redukcję emisji i sprzedawać zbywające limity podmiotom o wyższych kosztach redukcji emisji gazów cieplarnianych. W dalszej perspektywie, cena limitów znajdujących się w obrocie zależy od następujących czynników: ilości przyznanych krajom limitów na emisje (Krajowe Plany Alokacji), kredytów emisyjnych uzyskanych w, omówionych już, systemach JI i CDM, wzrostu gospodarczego, energochłonności przemysłu (struktura i stosowana technologia), redukcji kosztów (technologie redukcji), wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii dla wytwarzania ciepła i/lub energii elektrycznej. Europejski System Handlu Emisjami (ang. Emission Trading Scheme, dalej EU ETS). oficjalnie wszedł w życie w 2005 r. na mocy Dyrektywy 2003/87/EC. EU ETS obejmuje również takie kraje jak Norwegia czy Islandia. W kwestii ogrzewania i energii elektrycznej dotyczy instalacji ciepłowniczych o mocy zainstalowanej powyżej 20 MW. Szacowana cena implementacji oraz funkcjonowania EU ETS do 2011 r. wynosi 250 mld EUR a wpływ tego systemu na redukcję emisji gazów cieplarnianych jest mało istotny ze względu na znaczną ilość wydawanych limitów. Również inne kraje Aneksu I wprowadziły własne systemy handlu emisjami a pieczę nad nimi sprawują przeważnie władze krajowe lub regionalne. System handlu emisjami funkcjonuje obecnie w: prowincji Alberta, w Kanadzie, od 2007 r., Kwestia emisji gazów cieplarnianych 15

16 Stanach Connecticut, Delaware, Maine, Maryland, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, New York, Rhode Island oraz Vermont w USA, od 2009 r., New South Wales Greenhouse Gas Reduction Scheme, w Australii, od 2003 r., Nowej Zelandii, od 2008 r., Japonii, od 2010 r., Szwajcarii, od 2008 r. W następstwie porozumienia z Kioto, dyskutowane są obecnie, planowane lub wdrażane, coraz to nowe przedsięwzięcia z zakresu handlu emisjami, w tym również te o największym potencjalnym oddziaływaniu: California Cap-and-Trade Programe system handlu emisjami, który oficjalnie uruchomiony ma być w 2013 r. Obejmować będzie emisje z elektrowni, wytwórstwa oraz paliw stosowanych w transporcie (od 2015 r.). Celem jest zmniejszenie emisji stanu do poziomu z 1990 przed rokiem Większość kredytów w pierwszych latach przyznawana będzie bezpłatnie a emitenci zanieczyszczeń będą mogli skorzystać z offsetów dla pokrycia maksymalnie 8% przyjętych zobowiązań. Western Climate Initiative obejmuje 11 stanów USA oraz prowincji kanadyjskich. Celem jest zredukowanie do 2020 r. emisji o 15% poniżej poziomów z 2005 r. W ramach projektu, emitenci będą zmuszeni kupować offsety dla pokrycia swoich emisji. Po tym jak Arizona, Montana, New Mexico, Oregon, Utah oraz Washington opuściły WCI pod koniec 2011 r., Quebec ogłosiło roczne opóźnienie we wdrożeniu limitu a California realizuje własny program handlu emisjami. Przyszłość WCI nie wygląda zatem świetliście. System handlu emisjami Korei Południowej uruchomiony ma zostać w 2015 r. i obejmować około 470 przedsiębiorstw ze wszystkich sektorów wytwarzających łącznie około 60% krajowych emisji. Rząd Południowej Korei wyznaczył plan redukcji emisji o 30% do 2020 r. w stosunku do scenariusza niewprowadzającego obostrzeń. Indie. Achieve and Trade system. Do 2020 r. Indie zobowiązały się zredukować natężenie poziomu emisji z 2005 r. o 20-25%. Handel ma się rozpocząć w 2014 r. po trzyletnim okresie rozruchowym. Jest to przymusowy program handlu dla wydajności energetycznej obejmujący osiem sektorów odpowiadających za 54% przemysłowej konsumpcji energii w Indiach. W ramach programu firmom przydzielone zostaną roczne cele wydajnościowe. Dopuszczone do obrotu zezwolenia w zakresie oszczędności energii wydawane będą w zależności od ilości energii zaoszczędzonej w roku docelowym. Chiny odpowiadają za około 50% obserwowanego wzrostu emisji dwutlenku węgla w ostatnich latach. Przy utrzymaniu się obecnych trendów, w 2017 r. Chiny wyprzedzą USA pod względem wielkości emisji per capita. Z tego właśnie powodu rozwój oraz wdrożenie limitów oraz handlu emisjami dwutlenku węgla w Chinach jest tak istotne. W listopadzie 2011 r. Chiny zatwierdziły projekty pilotażowe w siedmiu prowincjach i miastach Beijing, Chongqing, Guangdong, Hunan, Shanghai, Shenzhen oraz Tianjin. Niektóre obszary objęte 16 Tomasz Siewierski

17 programem rozpoczną handel w 2013 lub 2014 r. Choć w swoim 12. planie pięcioletnim ( ), chiński rząd ogłosił, że zamierza ustanowić krajowy system obrotu emisjami do 2015 r., to jednak biorąc pod uwagę ograniczony postęp w tej kwestii oraz pogarszającą się sytuację ekonomiczną, jest raczej mało prawdopodobne, że system taki zacznie funkcjonować przed końcem 2016 r. Mechanizm Czystego Rozwoju (CDM) Zgodnie ze stojącą za CDM myślą, koszt walki z emisjami gazów cieplarnianych jest niższy w krajach rozwijających się niż w krajach uprzemysłowionych. Stwarza to okazję dla bogatych krajów Aneksu I do inwestowania, celem redukcji poziomu emisji, w projekty w krajach rozwijających się. Aby jednak zarejestrować projekt typu CDM, aplikant (sponsor należący do krajów Aneksu I) musi udowodnić nadprogramowy charakter projektu w takim sensie, że nie powstałby on niezależnie. Projekt jest wtedy zatwierdzany przez stronę trzecią dla zagwarantowania realizacji jego zamierzeń, ich mierzalności oraz długofalowego wpływu na emisje gazów cieplarnianych. Projekty zatwierdzone w procesie weryfikacji są rejestrowane a po ich implementacji otrzymują Certyfikat Redukcji Emisji (CER) oraz kredyty węglowe w ilości odpowiadającej redukcji emisji we własnym kraju. Wdrażanie Mechanizmu Czystej Energii rozpoczęło się w 2001 r. Oczekiwano, że do 2012 r. CDM przyniesie redukcję emisji gazów cieplarnianych o około 1,5 mld t, głównie za sprawą inwestycji w odnawialne źródła energii, wydajność energetyczną oraz zamianę paliw. Od początku 2012 r. zarejestrowanych zostało niemal 4000 projektów i oczekuje się, że przyczynią się one do zmniejszenia emisji CO 2 o 538 mln t w skali rocznej. Obecnie przedłożonych jest kolejnych projektów znajdujących się obecnie na etapie zatwierdzania. Choć, teoretycznie, nowe projekty mogą przed końcem 2012 r. zredukować emisje CO 2 o ponad 2,7 mld t, to, biorąc pod uwagę stopień prawidłowej realizacji zgłoszonych oraz do tej pory zweryfikowanych projektów (zarejestrowano średnio co czwarty), realistyczna ocena wdrożenia CDM wydaje się raczej oferować redukcję emisji gazów cieplarnianych w przedziale między 1,2 a 1,3 mld t CO 2. Wykres 1.2. Udział poszczególnych krajów i regionów w wyemitowanych certyfikatach CER. Źródło: strona internetowa UNFCCC, część statystyczna, 2012 Pozostałe kraje; 11% Kraje afrykańskie; 2% Chiny; 41% Chile; 2% Meksyk; 5% Korea Południowa; 11% Indie; 14% Brazylia; 41% Kwestia emisji gazów cieplarnianych 17

18 Większość wydanych do tej pory CER-ów pochodzi z projektów rozkładu HFC jednak do tych rozwijających się najszybciej należą odnawialne źródła energii oraz wydajność energetyczna. Największymi potencjalnymi beneficjentami CDM są Chiny (52% CER-ów), Indie (16%) oraz Brazylia (7%). Doświadczenie zdobyte przy wdrażaniu CDM stwarza jednak pewne wątpliwości odnośnie efektywności tego narzędzia. Niektóre badania pokazują, że mniej niż 30% funduszy przeznaczonych na zakup kredytów CDM jest bezpośrednio wykorzystywanych przy implementacji węglowych programów offsetowych, reszta natomiast pokrywa koszta operacyjne i inwestycyjne, zyski udziałowców, administrację oraz pośrednictwo handlowe. Kolejnym ryzykiem związanym z implementacją CDM było ryzyko oszustwa związane z finansowaniem projektów mających uzasadnienie gospodarcze (brak nadprogramowego charakteru) oraz deklarowaniem wyolbrzymionej skali redukcji emisji dwutlenku węgla. Zgody wydawane przez Radę Zarządzającą CDM, szczególnie podczas pierwszego okresu wdrażania narzędzia, były motywowane politycznie, sytuacja uległa jednak wkrótce poprawie, kiedy Rada Zarządzająca uważnie przeanalizowała wszystkie wnioski. Uważano również, że CDM miał przeciwdziałać wyciekowi węgla, jednak w praktyce wpływ CDM w tym względzie jest marginalny. Wspólne wdrożenia (JI) Podobnie jak w przypadku CDM, w JI inwestorzy otrzymują kredytu nazywane Jednostkami Redukcji Emisji (ERU 4 ), jednak w przeciwieństwie do wydawanych w ramach CDM CER-ów, ilość ERU możliwych do przyznania inwestorom w danym kraju z Aneksu I jest ograniczona Tabela 1.1. Udział wybranych krajów w wyemitowanych i zgłoszonych certyfikatach ERUs. Źródło: strona internetowa UNFCCC, część statystyczna, 2012 Kraj Wydane ERU Udzial Planowane ERU Udział [mln t CO 2 ] [%] [mln t CO 2 ] [%] Rosja 29, ,0 43 Ukraina 63, ,4 36 Polska 7,8 7 13,6 4 Rumunia 2,4 2 10,6 3 Bułgaria 2,6 2 9,5 3 Francja 3,6 3 8,9 2 Niemcy 2,1 2 8,7 2 Węgry 1,3 1 7,0 2 Litwa 3,4 3 5,8 2 Nowa Zelandia 1,9 2 3,2 1 Czechy 0,6 1 1,8 0 Szwecja 0,0 0 1,1 0 Finlandia 0,2 0 1,0 0 Estonia 0,3 0 0,8 0 Hiszpania 0,0 0 0,5 0 Razem 118, , Jedna ERU jest równoważna z redukcją emisji ekwiwalentu CO 2 o jedną tonę. przez jednostki przyznanej ilości (AAU). Dla każdego kraju ilość AAU została obliczona na podstawie kryteriów odnośnie poziomu emisji. Taki sposób regulacji został wbudowany w mechanizm JI aby całkowita ilość kredytów emisyjnych stron z Aneksu I nie zmieniła czasu trwania pierwszego okresu zobowiązania. Planowano, że wdrożenie JI doprowadzi do redukcji około 350 mln t ekwiwalentów CO 2. Do początku 2012 r. mechanizm JI zarejestrował 326 projektów oraz wydał 119 mln ERU. W przeciwieństwie do CDM, mechanizmy Wspólnego Wdrożenia wzbudzają mniej wątpliwości odnośnie wiarygodności oraz efektywności finansowanych projektów. Wybór projektów został ograniczony do krajów Aneksu I, jednak w praktyce, 18 Tomasz Siewierski

19 w związku z rozprzestrzeniającym się arbitrażem cenowym kosztu redukcji emisji gazów cieplarnianych, większość oszczędności płynących z projektów JI pochodziło z inwestycji w gospodarkach w okresie przejściowym : Rosja (około 60%), Ukraina oraz nowe Państwa Członkowskie UE (średnio po 20%). Po konferencji w Kioto, zorganizowano kolejnych 15 mniej lub bardziej udanych spotkań. Początkowo omawiano na nich szczegóły oraz usprawnienia do porozumienia z Kioto. Kamieniami milowymi w tym procesie były: konferencje w Berlinie (Niemcy) w 2001 (COP 6 bis), gdzie ulepszono narzędzia mechanizmów elastyczności, osiągnięto porozumienie w sprawie uwzględnienia pochłaniaczy dwutlenku węgla (np. lasy i uprawy) oraz ustanowiono trzy nowe fundusze do wspierania działań związanych z ochroną klimatu, konferencje w Buenos Aires (Argentyna) w 2004 (COP 10) oraz w Montrealu (Kanada) w 2005 (COP11) okazały sie istotne, gdyż zapoczątkowały dyskusję nad przyszłością Protokołu z Kioto oraz rozszerzeniem zawartych w nim zobowiązań do redukcji emisji gazów cieplarnianych, konferencja w Bali (Indonezja) w 2007 (COP13), gdzie strony Protokołu z Kioto doszły do porozumienia w sprawie przebiegu czasowego oraz struktury porządku następującego po porządku wyznaczonym Protokołem, konferencja w Kopenhadze (Dania) w 2009 (COP15), po której spodziewano się, że ustanowi ambitne, rzeczywiste oraz wiążące cele dla okresu post-kioto. Choć strony nie były w stanie wypełnić swego naczelnego zadania, podpisano jednak porozumienie (Porozumienie Kopenhaskie), w którym uznano naukowe uzasadnienie konieczności utrzymania wzrostu temperatury poniżej 2 C, nie zdołano jednak ustanowić konkretnych nakazów redukcji. Niemniej jednak, niektóre kraje zgłosiły podczas konferencji wstępne deklaracje swoich własnych celów oraz działań mających wesprzeć ich realizację. Pod koniec konferencji zwrócono się również do innych państw o dobrowolne przedłożenie celów emisyjnych, skutkiem czego zarejestrowało je następnie 67 państw. Zaproponowano aby Technology Action Programs (TAP) zarządzały przyszłymi wysiłkami technologicznymi w ramach UNFCCC oraz wprowadzono nowy elastyczny mechanizm offsetowy pozwalający krajom rozwiniętym na przekazywanie funduszy krajom rozwijającym się celem zmniejszenia wylesiania oraz degradacji gleby, a zatem procesom przyczyniającym się do zwiększenia emisji gazów cieplarnianych. Ostatnia konferencja COP odbyła się w Durbanie (Republika Południowej Afryki) w 2011 r. (COP17) oraz stanowiła postęp w procesie formułowania prawnie wiążących zobowiązań dla okresu post-kioto oraz porozumienia w sprawie struktury zarządzania Zielonego Funduszu Klimatycznego (GCF), który będzie mieć za zadanie rozdysponowanie 100 mld dolarów rocznie celem wsparcia adaptacji biednych krajów do zmian klimatu. Kwestia emisji gazów cieplarnianych 19

20 1.2. Intensywność emisji dwutlenku węgla przez gospodarki światowe Emisja gazów cieplarnianych powstających w efekcie ludzkiej działalności zaczęła w Europie, a później również w USA, nieprzerwanie wzrastać od okresu rewolucji przemysłowej w XVIII i XIX wieku. Nienasycony apetyt na energię i ziemię zaowocował raptownym wzrostem w spalaniu paliw kopalnych, rozwojem przemysłu ciężkiego oraz wylesieniem. W tym samym jednak czasie ukształtowały się wiodące gospodarki świata, położono również solidne fundamenty dla bardziej zrównoważonego rozwoju opartego o infrastrukturę, wiedzę i umiejętności nabyte w czasie lekkomyślnego i bezkarnego uwalniania gazów cieplarnianych. Występujące obecnie struktury krajowego przemysłu oraz mixu energetycznego pozostają w ścisłym związku z przeszłością oraz dostępnością naturalnych źródeł energii i nie mogą zostać zmienione z dnia na dzień oraz bez wysiłku finansowego. Ogólnie rzecz biorąc, poziom emisji gazów cieplarnianych każdego kraju uzależniony jest od populacji, dostępności zasobów naturalnych, rozwoju gospodarczego oraz uprzemysłowienia. Intensywność emisji dwutlenku węgla czy też ślad węglowy pozostawiany przez przemysł wytwarzany był przez ostatnich 200 lat industrializacji i może zostać skorygowany w drodze reformy struktury gospodarki (od wytwórstwa po usługi), dekarbonizację paliw z uwzględnieniem offsetu emisji dwutlenku węgla (sekwestracja dwutlenku węgla) oraz zwiększenie wydajności energetycznej. Są to niewdzięczne i czasochłonne przemiany stymulowane wyczerpywaniem zasobów naturalnych, postępem naukowym i technologicznym oraz wzrostem świadomości wpływu poczynań człowieka na środowisko i warunki jego życia. Wykres 1.3. Emisje gazów cieplarnianych w latach , Źródło: J.G.J. Oliver, G. Janssens-Maenhout, Peters Emisja dwutlenku węgla [mld t] Transport międzynarodowy Inne państwa rozwijające się Duże państwa rozwijające się Chiny Inne kraje rozwinięte Japonia EU12 EU15 USA Tomasz Siewierski

W stronę nowego klimatycznego kompromisu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki szanse i wyzwania pakietu energetycznoklimatycznego

W stronę nowego klimatycznego kompromisu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki szanse i wyzwania pakietu energetycznoklimatycznego W stronę nowego klimatycznego kompromisu dla konkurencyjności europejskiej gospodarki szanse i wyzwania pakietu energetycznoklimatycznego Unii Europejskiej Maciej Bawół, Katarzyna Kłaczyńska, Anna Krakowińska,

Bardziej szczegółowo

Zmiany klimatu ATMOTERM S.A. Gdański Obszar Metropolitalny 2015. Dla rozwoju infrastruktury i środowiska

Zmiany klimatu ATMOTERM S.A. Gdański Obszar Metropolitalny 2015. Dla rozwoju infrastruktury i środowiska ATMOTERM S.A. Inteligentne rozwiązania aby chronić środowisko Dla rozwoju infrastruktury i środowiska Zmiany klimatu Gdański Obszar Metropolitalny 2015 Projekt "Plan gospodarki niskoemisyjnej dla Gdańskiego

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków Projekt: Opracowanie analiz, materiałów merytorycznych i koncepcji działań mających na celu poprawę warunków rozwoju elektroenergetyki polskiej w tym także poprzez modyfikację unijnej polityki energetyczno-klimatycznej

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Opis: Spis treści: Wprowadzenie 9

Opis: Spis treści: Wprowadzenie 9 Tytuł: Handel emisjami w teorii i praktyce Autorzy: Jolanta Baran, Agnieszka Janik, Adam Ryszko Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2011 Opis: Książka przedstawia handel emisjami jako jeden z kluczowych

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze ("Energia Gigawat" - 9/2015) Wydawany od 64 lat Raport BP Statistical Review of World Energy jest najbardziej wyczekiwanym

Bardziej szczegółowo

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła Konferencja Przyszłość systemu handlu uprawnieniami CO 2 a poziom kosztów osieroconych Warszawa, 18 października 2011 System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

Ustalenia konwencji klimatycznych

Ustalenia konwencji klimatycznych Janina Kawałczewska Ustalenia konwencji klimatycznych 1. Co robi świat, aby przeciwdziałać niekorzystnym zmianom klimatu? Powołanie Międzynarodowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) w 1988r: w celu prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Konferencja pn. 11 września 2012 roku

Konferencja pn. 11 września 2012 roku Konferencja pn. 11 września 2012 roku Zadanie realizowane w ramach projektu: Człowiek energia środowisko. Zrównoważona przyszłość Mazowsza, Kujaw i Ziemi Łódzkiej współfinansowane ze środków Narodowego

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Współorganizator Warszawa, 28 maja 2012 Polityka klimatyczna a zrównoważony transport w miastach Andrzej Rajkiewicz, Edmund Wach Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Podstawy

Bardziej szczegółowo

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW 3 / ZAPEWNIENIE NISKOWĘGLOWEJ PRZYSZŁOŚCI Europa zobowiązała się do obniżenia globalnego wzrostu temperatury do 2 C. Oczekuje się, że poniżej tego poziomu uda się uniknąć

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r.

Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski. dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Rola kogeneracji w osiąganiu celów polityki klimatycznej i środowiskowej Polski dr inż. Janusz Ryk Warszawa, 22 październik 2015 r. Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych Rola kogeneracji w osiąganiu

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Ambitnie ale realnie. Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce. Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej

Ambitnie ale realnie. Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce. Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej Ambitnie ale realnie Mapa drogowa rozwoju OZE w Polsce Analiza Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej Polska stoi przed ważnym wyborem optymalnego miksu energetycznego kraju w kontekście potrzeb ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie biomasy stałej w Europie

Wykorzystanie biomasy stałej w Europie Wykorzystanie biomasy stałej w Europie Rafał Pudełko POLSKIE Wykorzystanie biomasy stałej w Europie PLAN PREZENTACJI: Aktualne dane statystyczne Pierwsze pomysły dot. energetycznego wykorzystania biomasy

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Paweł Bućko Konferencja Rynek Gazu 2015, Nałęczów, 22-24 czerwca 2015 r. Plan prezentacji KATEDRA ELEKTROENERGETYKI Stan

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Krajowy Operator Systemu Zielonych Inwestycji. GIS System Zielonych Inwestycji

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Krajowy Operator Systemu Zielonych Inwestycji. GIS System Zielonych Inwestycji Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Krajowy Operator Systemu Zielonych Inwestycji GIS System Zielonych Inwestycji Warszawa 2011 ystem ziel Rachunek Klimatyczny oferta dla beneficjentów

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST

EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST EFEKTYWNOŚC ENERGETYCZNA I NISKOEMISYJNE CIEPŁO DLA POLSKICH MIAST dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych kg na osobę OGRZEWANIE BUDYNKÓW A EMISJE ZANIECZYSZCZEŃ Emisje zanieczyszczeń

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

ZIELONA ENERGIA W POLSCE

ZIELONA ENERGIA W POLSCE ZIELONA ENERGIA W POLSCE Współczesny świat wymaga zmiany struktury wykorzystywanych źródeł energii pierwotnej. Wzrost popytu na surowce energetyczne, przy jednoczesnej rosnącej niestabilności warunków

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

klimat.edu.pl nie podgrzewaj atmosfery

klimat.edu.pl nie podgrzewaj atmosfery nie podgrzewaj atmosfery foto: Flash Press Media Organizator projektu: Ośrodek Działań Ekologicznych Źródła Projekt dofinansowany ze środków: Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat Kartel umowa państw posiadających decydujący wpływ w tej samej lub podobnej branży, mająca na celu kontrolę nad rynkiem i jego regulację (ceny, podaży, popytu). Nie jest to oddzielna instytucja. OPEC (Organization

Bardziej szczegółowo

Handel emisjami: nowy rynek wymagający wiarygodności i zaufania.

Handel emisjami: nowy rynek wymagający wiarygodności i zaufania. Climate Change Services DNV Certification Handel emisjami: nowy rynek wymagający wiarygodności i zaufania. DNV tworzymy wartość poprzez niezależną certyfikację. www.dnv.pl MANAGING RISK Wprowadzenie Zmiany

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011. wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych!

ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011. wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych! ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011 wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych! ELAEKTROENERGETYKA UE W POLSCE sytuację elektroenergetyki w Polsce wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR

Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I. Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR Nowa perspektywa finansowa ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb sektora ciepłownictwa w obszarze B+R+I Iwona Wendel, Podsekretarz Stanu w MIiR XIX Forum Ciepłowników Polskich Międzyzdroje, 13-16 września

Bardziej szczegółowo

Współpraca państw Grupy Wyszehradzkiej w zapewnianiu cyberbezpieczeństwa analiza i rekomendacje

Współpraca państw Grupy Wyszehradzkiej w zapewnianiu cyberbezpieczeństwa analiza i rekomendacje Współpraca państw Grupy Wyszehradzkiej w zapewnianiu cyberbezpieczeństwa Tomas Rezek, Tomasz Szatkowski, Joanna Świątkowska, Jozef Vyskoč, Maciej Ziarek Współpraca państw Grupy Wyszehradzkiej w zapewnianiu

Bardziej szczegółowo

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL

Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Tablica wyników Unii innowacji 2015 Streszczenie Wersja PL Rynek wewnętrzny, przemysł, przedsiębiorczość i MŚP STRESZCZENIE Tablica wyników Unii innowacji 2015: w ostatnim roku ogólny postęp wyników w

Bardziej szczegółowo

CO 2 w transporcie. Tomasz Chruszczow Dyrektor Departamentu Zmian Klimatu i Ochrony Atmosfery

CO 2 w transporcie. Tomasz Chruszczow Dyrektor Departamentu Zmian Klimatu i Ochrony Atmosfery CO 2 w transporcie Tomasz Chruszczow Dyrektor Departamentu Zmian Klimatu i Ochrony Atmosfery 1 Ochrona klimatu Ochrona klimatu jest od co najmniej 15 lat jednym z najwaŝniejszych globalnych zagadnień obejmujących

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Wprowadzenie i prezentacja wyników do dalszej dyskusji Grzegorz Wiśniewski Instytut Energetyki Odnawialnej (EC BREC

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

BOCIAN Program NFOSiGW

BOCIAN Program NFOSiGW BOCIAN Program NFOSiGW Głos w dyskusji: PV Poland Stanisław M. Pietruszko Politechnika Warszawska Polskie Towarzystwo Fotowoltaiki tel.: +48-691 910 390, Tel.: +48-22-679 8870 pietruszko@pv-polska.pl www.pv-polska.pl

Bardziej szczegółowo

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju

Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Kogeneracja w Polsce: obecny stan i perspektywy rozwoju Wytwarzanie energii w elektrowni systemowej strata 0.3 tony K kocioł. T turbina. G - generator Węgiel 2 tony K rzeczywiste wykorzystanie T G 0.8

Bardziej szczegółowo

Polityka rozwoju OZE w nowej polityce energetycznej i klimatycznej UE. 27 października 2008 Izabela Kielichowska, MBA Ecofys Poland Sp. z o.o.

Polityka rozwoju OZE w nowej polityce energetycznej i klimatycznej UE. 27 października 2008 Izabela Kielichowska, MBA Ecofys Poland Sp. z o.o. Polityka rozwoju OZE w nowej polityce energetycznej i klimatycznej UE 27 października 2008 Izabela Kielichowska, MBA Ecofys Poland Sp. z o.o. Zawartość wykładu Kilka słów o Ecofys Rys historyczny Zakres

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 69--69; 68-7-0 UL. ŻURAWIA A, SKR. PT. INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 69-6-9, 6-76- 00-0 W A R S Z A W A E-mail: sekretariat@cbos.pl TELEFAX

Bardziej szczegółowo

Wzrost cen uprawnień do emisji CO 2 i spadki handlowanych wolumenów na rynku carbon w grudniu

Wzrost cen uprawnień do emisji CO 2 i spadki handlowanych wolumenów na rynku carbon w grudniu Toruń, 7 stycznia 2014 r. Wzrost cen uprawnień do emisji CO 2 i spadki handlowanych wolumenów na rynku carbon w grudniu W grudniu uprawnienia do emisji dwutlenku węgla (EUA) zyskały na wartości 11,26 proc.

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Bożena Ewa Matusiak UŁ REC 2013 2013-11-24 REC 2013 Nałęczów 1 Agenda 1 2 3 Wprowadzenie Model prosumenta i model ESCO Ciepło rozproszone a budownictwo

Bardziej szczegółowo

Zużycie energii elektrycznej w Norwegii (2008)

Zużycie energii elektrycznej w Norwegii (2008) Produkcja energii elektrycznej w Norwegii. Zużycie energii elektrycznej w Norwegii. Energia elektryczna produkowana w Norwegii stanowi znaczącą część całkowitej produkcji energii (około 50 %). Powoduje

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Wątpliwe korzyści? Ekonomiczne aspekty polityki biopaliwowej UE. Kontekst. Kwiecień 2013

Wątpliwe korzyści? Ekonomiczne aspekty polityki biopaliwowej UE. Kontekst. Kwiecień 2013 Wątpliwe korzyści? Ekonomiczne aspekty polityki biopaliwowej UE Kwiecień 2013 Streszczenie opracowania Międzynarodowego Instytutu na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Biopaliwa za jaką cenę? Przegląd kosztów

Bardziej szczegółowo

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Kielce, dn. 7 marca 2014 r. 2 Wzywania stojące przed polską energetyką

Bardziej szczegółowo

Energetyka, a odnawialne źródła energii.

Energetyka, a odnawialne źródła energii. Energetyka, a odnawialne źródła energii. DR INŻ.WIESŁAW GOLKA Wyższe ceny energii, zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw energii i zmiany klimatu Europy bezpośrednio dotyczą nas wszystkich. Energia stała

Bardziej szczegółowo

Konferencja klimatyczna ONZ w Doha

Konferencja klimatyczna ONZ w Doha Konferencja klimatyczna ONZ w Doha Wprowadzenie Konferencja Stron (ang. Conference of the Parties - COP) jest najwaŝniejszym organem Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (ang.

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Uwolnij energię z odpadów!

Uwolnij energię z odpadów! Uwolnij energię z odpadów! Energia-z-Odpadów: Co na wejściu? Co na wyjściu? Energia-z-Odpadów a legislacja europejska 26.11.2009 POLEKO, Poznań dr inŝ. Artur Salamon, ESWET 1 O nas: ESWET (European Suppliers

Bardziej szczegółowo

Struktura sektora energetycznego w Europie

Struktura sektora energetycznego w Europie Struktura sektora energetycznego w Europie seminarium Energia na jutro 15-16, września 2014 źródło: lion-deer.com 1. Mieszkańcy Europy, 2. Struktura wytwarzania energii w krajach Europy, 3. Uzależnienie

Bardziej szczegółowo

W stronę energii niskowęglowej. dr Derek M. Taylor Doradca ds. Energetyki Komisja Europejska

W stronę energii niskowęglowej. dr Derek M. Taylor Doradca ds. Energetyki Komisja Europejska W stronę energii niskowęglowej dr Derek M. Taylor Doradca ds. Energetyki Komisja Europejska Spis treści Energia w UE w roku 2006 Pierwszy Pakiet Energetyczno- Klimatyczny Zakończenie budowy Wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r.

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. Gospodarka niskoemisyjna co to takiego? Gospodarka niskoemisyjna (ang. low emission economy)

Bardziej szczegółowo

Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20%

Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20% Nowe wyzwania stojące przed Polską wobec konkluzji Rady UE 3 x 20% Zbigniew Kamieński Ministerstwo Gospodarki Poznań, 21 listopada 2007 Cele na rok 2020 3 x 20% Oszczędność energii Wzrost wykorzystania

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII. I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej. Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ. Warszawa, 27 października 2009

EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII. I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej. Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ. Warszawa, 27 października 2009 EFEKTYWNOŚĆ WYTWARZANIA ENERGII I Międzynarodowe Forum Efektywności Energetycznej Warszawa, 27 października 2009 Marian Babiuch Prezes Zarządu PTEZ Czarna skrzynka Energetyka Energia pierwotna Dobro ogólnoludzkie?

Bardziej szczegółowo

Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii

Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii W 2010 roku duńska Komisja ds. Zmian Klimatu stwierdziła, że realne jest uniezależnienie się od paliw kopalnych. Na tych danych

Bardziej szczegółowo

www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej

www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej Spain Hiszpania Greece Grecja Italy Włochy Portugalia Slovak Republic Słowacja Ireland Irlandia Polska Poland France

Bardziej szczegółowo

Polish non-paper on the EU strategy for heating and cooling

Polish non-paper on the EU strategy for heating and cooling Polish non-paper on the EU strategy for heating and cooling Jednym z głównych celów każdego państwa jest zapewnienie swoim obywatelom komfortu cieplnego 1. Aby móc to uczynić w warunkach geograficznych

Bardziej szczegółowo

Europejski rynek energetyki wiatrowej

Europejski rynek energetyki wiatrowej Europejski rynek energetyki wiatrowej W 2014 roku globalny rynek energii wiatrowej powrócił na ścieżkę wzrostu po wcześniejszym okresie spowolnienia w 2013 roku. Ponad 52 GW mocy zostało zainstalowanych

Bardziej szczegółowo

Wsparcie rozwoju OZE w perspektywie finansowej UE 2014-2020

Wsparcie rozwoju OZE w perspektywie finansowej UE 2014-2020 Wsparcie rozwoju OZE w perspektywie finansowej UE 2014-2020 Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 26 marca 2015 r. Europejskie Fundusze Strukturalne i Inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Trzykrotna utrata wartości CER i utrzymanie trendu spadkowego cen EUA w grudniu

Trzykrotna utrata wartości CER i utrzymanie trendu spadkowego cen EUA w grudniu Toruń, 7 stycznia 2013 r. Trzykrotna utrata wartości CER i utrzymanie trendu spadkowego cen EUA w grudniu W grudniu 2012 r. wolumen handlowanych uprawnień do emisji dwutlenku węgla na rynku spotowym był

Bardziej szczegółowo

Początki początków - maj br.

Początki początków - maj br. Dotychczasowe doświadczenia w zakresie egzekwowania i ujmowania zagadnień klimatycznych w składanych dokumentach na etapie ooś w województwie kujawsko - pomorskim Rdoś Bydgoszcz Początki początków - maj

Bardziej szczegółowo

International Tax Services. Regulacje CFC. Kogo obejmą nowe przepisy. 18 marca 2014

International Tax Services. Regulacje CFC. Kogo obejmą nowe przepisy. 18 marca 2014 International Tax Services Regulacje CFC Kogo obejmą nowe przepisy i jakie będą miały skutki? 18 marca 2014 Czym są regulacje CFC? CFC (ang. Controlled Foreign Corporations) zagraniczne spółki kontrolowane.

Bardziej szczegółowo

Rynek energii: Ukraina

Rynek energii: Ukraina Rynek energii: Ukraina Autor: Wojciech Kwinta ( Polska Energia nr 9/2010) Mimo znacznych nadwyżek mocy, elektroenergetyka ukraińska boryka się jednak z problemami, przede wszystkim wiekową infrastrukturą.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce

Sulechów, 18 Listopad 2011 r. Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Podłączenie do sieci elektroenergetycznych jako główna bariera w rozwoju odnawialnych źródeł energii w Polsce Pełnomocnik Wojewody Zachodniopomorskiego ds. Bezpieczeństwa Energetycznego Witold KĘPA 2020

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Energia wiatrowa w twojej gminie 24 czerwca 2010, hotel Mercure, Wrocław. Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju

Energia wiatrowa w twojej gminie 24 czerwca 2010, hotel Mercure, Wrocław. Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju Energetyka wiatrowa w Polsce Stan aktualny i perspektywy rozwoju Dr. Markus Reichel, Friedrich Czambor Wrocław, 24.06.2010 KRÓTKO O DREBERIS 1998 Założenie firmy w Zittau/Niemcy i we Wrocławiu 1999 Przeniesienie

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania

PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA. Zagadnienia, problemy, wskazania PROGRAMY OCHRONY POWIETRZA PROGRAMY POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA Zagadnienia, problemy, wskazania Opracował: mgr inż. Jerzy Piszczek Katowice, grudzień 2009r. I. WPROWADZENIE Praktyczna realizacja zasad zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji Notatka Informacyjna Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Efektywność energetyczna

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społecznogospodarcza

Sytuacja społecznogospodarcza Sytuacja społecznogospodarcza w regionie Włodzimierz Szordykowski Dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego Gdańsk, dnia 30 listopada 2011 roku Sytuacja gospodarcza na świecie Narastający dług publiczny

Bardziej szczegółowo

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE Bioenergia w krajach Europy Centralnej, uprawy energetyczne. Dr Hanna Bartoszewicz-Burczy, Instytut Energetyki 23 kwietnia 2015 r., SGGW 1. Źródła

Bardziej szczegółowo

Zużycie Biomasy w Energetyce. Stan obecny i perspektywy

Zużycie Biomasy w Energetyce. Stan obecny i perspektywy Zużycie Biomasy w Energetyce Stan obecny i perspektywy Plan prezentacji Produkcja odnawialnej energii elektrycznej w Polsce. Produkcja odnawialnej energii elektrycznej w energetyce zawodowej i przemysłowej.

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE

Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE Energia odnawialna a budownictwo wymagania prawne w Polsce i UE dr inŝ. Krystian Kurowski Laboratorium Badawcze Kolektorów Słonecznych przy Instytucie Paliw i Energii Odnawialnej 1 zakłada zwiększenie

Bardziej szczegółowo

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych

Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania inwestycji ekologicznych Środki publiczne jako posiłkowe źródło finansowania Bio Alians Doradztwo Inwestycyjne Sp. z o.o. Warszawa, 9 października 2013 r. Wsparcie publiczne dla : Wsparcie ze środków unijnych (POIiŚ i 16 RPO):

Bardziej szczegółowo