BIOTECHNOLOGIA WYCHOWANIE FIZYCZNE A/03 03, 04, 60 C 0 Zaliczenie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BIOTECHNOLOGIA. 16.1 WYCHOWANIE FIZYCZNE 16.1 02 00 A/03 03, 04, 60 C 0 Zaliczenie"

Transkrypt

1 BIOTECHNOLOGIA 08.1 FILOZOFIA PRZYRODY A/01 01, 30 W, 30 C 3 Zaliczenie Prowadz cy zaj cia: dr Marek Bieniasz ABSTRAKT Przyroda jako przedmiot refleksji moralnej. Przyroda w kulturach chrze cija skich. redniowieczna my l chrze cija ska o przyrodzie. W tki ekologiczne w renesansowej filozofii. Problematyka przyrody w filozofii nowo ytnej. O wieceniowa koncepcja cz owieka i przyrody. Pogl dy na przyrod w filozofii XIX wieku. Wspó czesna filozofia ekologiczna. Etyka ekologiczna jako dyscyplina badawcza. rodowisko naturalne jako przedmiot odpowiedzialno ci cz owieka. 1. Bonenberg M., Etyka rodowiskowa. Za o enia i kierunki, Kraków Heller M., Filozofia wiata. Wybrane zagadnienia i kierunki filozofii przyrody, Kraków D bowski J., Filozoficzne ród a refleksji ekologicznych, Olsztyn Ferry L., Nowy ad ekologiczny. Drzewo, zwierz i cz owiek, Warszawa J ZYK ANGIELSKI A/02 02, 03, 04, 05, 120 C 9 Egzamin Lektorzy Studium J zyków Obcych AJD w Cz stochowie ABSTRAKT Nauka j zyka maj ca na celu jego czynne opanowanie w mowie i pi mie ze szczególnym uwzgl dnieniem terminologii przedmiotu WYCHOWANIE FIZYCZNE A/03 03, 04, 60 C 0 Zaliczenie

2 11.3 PODSTAWY INFORMATYKI A/04 02, 60 L 4 Zaliczenie Prowadz cy: dr Tomasz Girek ABSTRAKT Budowa i zasada dzia ania komputera. Podstawowe poj cia informatyki. Oprogramowanie i system operacyjny. Oprogramowanie systemowe system operacyjny MS DOS, nak adki systemowe. Oprogramowanie u ytkowe. System operacyjny Windows. Eksplorator Windows (operacje na zbiorach) zaznaczanie plików lub folderów, tworzenie folderów, przenoszenie i kopiowanie plików lub folderów, usuwanie, zmiana nazwy plików i katalogów, tworzenie nowego pliku, formatowanie dyskietki. Edytor tekstów. MS WORD. Ogólna charakterystyka edytora. Opis podstawowych funkcji uruchamianie edytora, ekran podstawowy, otwieranie istniej cego dokumentu, tworzenie nowego dokumentu i zapisywanie go na dysk. Formatowanie tekstu. Wstawianie tabel, wstawianie grafiki. Tworzenie wzorów matematycznych edytor równa. Tworzenie wykresów. wiczenia praktyczne. MS EXCEL. Organizacja danych, szablony, arkusze w skoroszycie. Zawarto komórek, formatowanie komórek, adresowanie komórek. Formu y i funkcje - operatory arytmetyczne i kolejno wykonywania dzia a, obliczenia standardowe, funkcja sumuj ca. Obiekty graficzne umieszczanie w arkuszu obiektów graficznych, formatowanie obiektów. Wykresy redagowanie i formatowanie wykresów, automatyczne przekszta canie wykresów, zwi zek danych z wykresami. MS ACCESS. Ogólna charakterystyka. Co to jest baza danych? Tworzenie bazy danych. Opis podstawowych funkcji, tabela, formularze, raporty. Edytor grafiki chemicznej ISIS Draw. Podstawowe informacje o programie ISIS Draw, tworzeniu rysunku obiektu chemicznego Programowanie w j zyku Pascal. Podstawowe informacje o programie. Sk adnia programu, kompilator, zmienne, procedury, funkcje, p tle, modu y. Podstawowe zagadnienia oblicze numerycznych. Podstawy Internetu. Internetowy adres IP. WWW (World Wide Web) udost pnianie informacji za pomoc tzw. cz hipertekstowych, które cz ze sob dokumenty. Poczta elektroniczna. FTP (File Transfer Protokol). IRC (Internet Realy Chat) interaktywne rozmowy w sieci. Grupy dyskusyjne. Jak uzyska dost p do Internetu przez TP S.A.? 1. Z. Kierzkowski, Elementy informatyki, PWN, Warszawa INFORMATYKA PROGRAMY U YTKOWE A/05 05, 30 L 2 Zaliczenie Prowadz cy: dr Tomasz Girek ABSTRAKT rodowisko Windows narz dzia integruj ce, mechanizmy OLE, Wykorzystanie akcesoriów, rodowiska Windows - przenoszenie danych (Paintbrush, Write, Notatnik, Kalkulator, Kalendarz), Pakiet Microsoft Ofice programy wchodz ce w sk ad pakietu, Program Microsoft Power Point - zaj cia wst pne, Power Point - Zasady tworzenia prezentacji naukowych. Power Point - prosta prezentacja tekstowa. Microsoft Power Point - prezentacje multimedialne. Microsoft Power Point - integracja z Edytorem Microsoft Word. Microsoft Power Point - integracja z arkuszem kalkulacyjnym Excel. Microsoft Power Point - integracja z programami graficznymi. Microsoft Power Point - zastosowanie plików audio i video w prezentacji multimedialnej. Pokaz prezentacji multimedialnych z wykorzystaniem projektora multimedialnego. 1. Praca Zbiorowa, Microsoft Office 8 w 1 krok po kroku, Warszawa Power Point 2002 krok po kroku, Read Me 2001

3 08.9 ETYKA A/06 04, 15 W 1 Zaliczenie ABSTRAKT Definicja etyki, g ówne teorie etyczne, relacja etyki do innych nauk. elementy historii etyki: koncepcje redniowieczne, nowo ytna refleksja etyczna wspó czesne koncepcje etyczne. Etyka normatywna a etyka opisowa. Etyka normatywna jako nauka moralno ci. Podstawowe poj cia moralne: prawda, dobro, sumienie, prawo naturalne. Dylemat moralny. Rozstrzyganie konfliktów moralnych. Uzasadnienie norm etycznych. 1. Brandt R.B., Etyka. Zagadnienia etyki normatywnej i metaetyki, PWN, Warszawa Vardy P., Grosch P., Etyka, Zysk i S-ka, Pozna Maclntyre A., Krótka historia etyki, PWN, Warszawa Ricken F., Etyka ogólna, Antyk, K ty Singel P., Etyka praktyczna, KiW, Warszawa Filek J., Filozofia jako etyka, Znak, Kraków ELEMENTY MATEMATYKI WY SZEJ B/07 01, 02, 90 W, 60 C 12 Egzamin Prowadz cy: dr Tadeusz Kostrzewski ABSTRAKT Elementy logiki i teorii mnogo ci. Liczby zespolone. Macierze i wyznaczniki. Ci gi liczbowe. Szeregi liczbowe. Granica i ci g o funkcji. Pochodna funkcji. Zastosowanie pochodnej do badania przebiegu zmienno ci funkcji. Funkcje wielu zmiennych. Ca ka nieoznaczona. Ca ka oznaczona Riemanna. Równania ró niczkowe zwyczajne. Równania ró niczkowe cz stkowe. Ca ki podwójne i potrójne. Ca ki krzywoliniowe. Ca ki powierzchniowe. Funkcje analityczne. Elementy rachunku prawdopodobie stwa i statystyki. Przekszta cenie Laplace a. 1. G. M. Fihtenholz, Rachunek ró niczkowy i ca kowy, T1, T2, T3, PWN Warszawa. 2. B. Gleigchgewicht, Algebra, PWN Warszawa. 3. K. Ko odziej, Analiza matematyczna, PWN Warszawa. 4. K. Kuratowski, Rachunek rózniczkowy i ca kowy. Funkcje jednej zmiennej. PWN Warszawa. 5. F. Leja, Rachunek ró niczkowy i ca kowy, PWN Warszawa. 6. F. Leja, Funkcje zespolone, PWN Warszawa. 7. N. M. Matwiejew, Metody ca kowania równa ró niczkowych zwyczajnych, PWN Warszawa. 8. A, Mostowski, M. Stark, Elementy algebry wy szej, PWN Warszawa.

4 13.2 FIZYKA B/08 01, 02, 30 W, 15 K, 30 L 7 Egzamin Prowadz cy: dr Zygmunt Olesik ABSTRAKT Przedmiot, j zyk i metodologia fizyki Klasyczna mechanika nierelatywistyczna. Kinematyka Dynamika. Zasady dynamiki, si a i moment si y, p d i moment p du, masa i moment bezw adno ci. Uk ady inercjalne, uk ady nieinercjalne, si y bezw adno ci, ruch cia a o zmiennej masie. Praca, moc, energia. Zasada zachowania p du, momentu p du, energii mechanicznej. Zasady zachowania w mechanice, a ogólne w asno ci czasu i przestrzeni. Inne zasady zachowania.odzia ywania grawitacyjne. Mechanika p ynów. Ci nienie aero- i hydrostatyczne, prawo Pascala i Archimedesa. Klasyfikacja p ynów i przep ywów, Równanie ci g o ci p ynów. Termodynamika fenomenologiczna. Energia wewn trzna uk adu termodynamicznego. Zasady termodynamiki. Gaz doskona y, gazy rzeczywiste. Entropia. Termodynamika statystyczna. Zjawiska transportu w gazach. Transport masy-dyfuzja. Transport energii - przewodnictwo cieplne. Transport p du - lepko. Elektrostatyka. Prawo Coulomba, pole elektrostatyczne, parametry pola. Dipol elektryczny. Prawo Gaussa.Pojemno elektryczna przewodnika, energia pola elektrycznego, czenie kondensatorów. Mechanizmy polaryzacji elektrycznej w dielektrykach, substancje niepolarne, dielektryki polarne. Pr d elektryczny. Prawa pr du elektrycznego sta ego, prawo Ohma, prawa Kirchhoffa. Praca pr du elektrycznego, Magnetyzm, indukcja magnetyczna Oddzia ywanie pola magnetycznego na przewodnik z pr dem, si a elektrodynamiczna. Prawo Ampera, prawo Biota-Sawarta. Ruch cz stek na adowanych w polu magnetycznym, si a Lorentza. Zjawisko indukcji elektromagnetycznej, prawo Faraday'a. Magnetyczne w asno ci materii. Równania Maxwella. Drgania i fale. Optyka. Drgania harmoniczne proste. Drgania t umione i wymuszone - rezonans. Indukcyjno i pojemno w obwodzie pr du przemiennego. Równanie fali akustycznej, elementy akustyki. Zjawiska falowe: odbicie fal, za amanie, dyfrakcja, interferencja, polaryzacja,fale stoj ce. Zasada Fermata i Huygensa. Przyrz dy optyczne. Elementy mechaniki kwantowej. Prawa promieniowania cieplnego. Zjawisko fotoelektryczne. Zjawisko Comptona. Dualizm korpuskularno-falowy, hipoteza de Broglie'a. Promieniowanie rentgenowskie. Elementy fizyki j drowej. Model atomu wodoru wg Bohra, postulaty Bohra, wady teorii Bohra. W asno ci j der atomowych, sk ad j dra atomowego, rozmiary j dra atomowego, masa j dra atomowego. Energia wi zania-niedobór masy, si y j drowe. Przemiany j drowe, prawo rozpadu promieniotwórczego. Reakcje j drowe. Oddzia ywanie promieniowania j drowego z materi. Detekcja promieniowania j drowego. Literatura: 1. J. W. Kane, M. M. Sternheim, Fizyka dla przyrodników t. I- III, PWN, W- wa D. Holliday, R. Resnick, Fizyka 1.1- II, PWN W- wa W. Bolton, Zarys fizyki, PWN, W- wa Wróblewski, J. Zakrzewski, Wst p do fizyki, PWN, W- wa W. Bogusz, J. Grabarczyk, F. Krok, Podstawy fizyki, Oficyna Wyd. Politechniki Warszawskiej 6. J. Orear, Fizyka, t.i-o, WNT, W-wa A. Piekara, Mechanika ogólna, PWN W-wa J. Massalski, M. Massalska, Fizyka dla in ynierów, WNT, W-wa 1975

5 13.3 CHEMIA OGÓLNA B/09 01, 45 W, 30 K, 45 L 11 Egzamin dr K. Gie zak-ko win ABSTRAKT Podstawowe poj cia z budowy materii: poj cia atomu, cz steczki, liczby atomowej, masowej, masy atomowej, pierwiastka, j dro atomowe, nukleony jako podstawowe sk adniki j dra atomowego, izotopy, izotony i izobary, itp. Budowa atomu wed ug wspó czesnej wiedzy; równanie Schrödingera, liczby kwantowe, regu a Hunda i zakaz Pauliego. Symbolika pierwiastków i zwi zków chemicznych, ich nazewnictwo tradycyjne i systematyczne, podzia zwi zków chemicznych. Budowa uk adu okresowego pierwiastków, konfiguracje elektronowe pierwiastków, prawo okresowo ci, grupy g ówne pierwiastków, grupy poboczne, okresowa zmiana w asno ci pierwiastków. Modele wi za chemicznych, elektroujemno pierwiastków a wi zanie chemiczne, geometria nak adania si orbitali atomowych i orbitali hybrydyzowanych, sieci jonowe i cykl Borna-Habera; wi zanie kowalencyjne i - teoria orbitali molekularnych, orbitale wi ce i antywi ce w cz steczkach homo- i heteroatomowych. Polaryzacja wi zania kowalencyjnego; wi zanie koordynacyjne. Oddzia ywania mi dzycz steczkowe. Wi zanie wodorowe i ich znaczenie w przyrodzie, stan gazowy: prawa gazowe; gaz rzeczywisty; w a ciwo ci tego stanu, równanie stanu gazu doskona ego i rzeczywistego, izotermy gazu rzeczywistego stan krytyczny, dyfuzja i efuzja, stan koloidalny, stan plazmy.. Stany materii, istota si van der Waalsa, napi cie powierzchniowe, lepko, Przemiany fazowe, regu a faz Gibbsa, diagram fazowy wody. Roztwory i ich w asno ci. Reakcje chemiczne, równania reakcji, definicje kwasów i zasad, reakcje utleniania i redukcji. Równowagi kwasowo- zasadowe: ph, dysocjacja jonowa, hydroliza, roztwory buforowe, reakcje kwas-zasada. Równowagi w roztworach elektrolitów, przewodnictwo, stopie i sta a równowagi, prawo rozcie cze Ostwalda. Równowagi roztwór-osad: iloczyn rozpuszczalno ci, rozpuszczalno, chemia koloidów, dyfuzja i osmoza. Zwi zki koordynacyjne i ich zastosowanie w analizie chemicznej, trwa o kompleksów, teorie wi zania metal-ligand. Chemia metali przej ciowych: w asno ci pierwiastków d-elektronowych, kinetyka i mechanizm reakcji kompleksowania; udzia metali w procesach yciowych organizmów. Kinetyka, równania kinetyczne, rz d reakcji, czas po ówkowy, kataliza, zale no szybko ci reakcji od temperatury, szybko reakcji, równowagi. Statyka chemiczna, efekty cieplne reakcji chemicznych, samorzutno reakcji chemicznych, powi zanie G 0 ze sta równowagi, regu a przekory Le Chateliera-Brauna. Elektrochemia, praca ogniw galwanicznych, SEM, szereg napi ciowy, moc utleniacza/reduktora, równanie Nernsta a potencja elektrody, elektroliza, wspó czesne ogniwa i akumulatory. Nieorganiczne zwi zki cykliczne, klatkowe, klastery i polimery: mechanizmy tworzenia takich po cze, w asno ci chemiczne i fizyczne. 1. A. Biela ski, Podstawy chemii nieorganicznej, PWN, Warszawa A. F. Williams, Chemia nieorganiczna. Podstawy teoretyczne, PWN, Warszawa Chemia nieorganiczna, Praca zbiorowa pod red. L. Kolditza, PWN, Warszawa F. A. Cotton, G. Wilkinson, P.L. Gaus, Chemia nieorganiczna, PWN, Warszawa, L. Pajdowski, Chemia ogólna, PWN, Warszawa M. J. Sienko, R. A. Plane, Chemia. Podstawy i zastosowania, WNT, Warszawa R. So oniewicz, Obliczenia z chemii ogólnej i nieorganicznej, Wydawnictwo P, ód A. liwa, Obliczenia chemiczne, PWN, Pozna J.D. Lee, Zwi z a chemia nieorganiczna, PWN, Warszawa 1999

6 13.1 PODSTAWY BIOLOGII B/10 01, 30 W, 30 L 5 Egzamin Prowadz cy: dr hab. Adam Opolski, prof. AJD ABSTRAKT: Biologia jako dziedzina nauk przyrodniczych. Definicja ycia. Cechy organizmów ywych. Poziomy organizacji ycia. Przedmiot bada ró nych dziedzin biologii. Nauki pokrewne. Sk ad chemiczny organizmów. Pierwiastki biogenne, zwi zki budulcowe i energetyczne, mikro- i makroelementy, rola wody, witaminy. Komórka jako samodzielny organizm lub jego jednostka strukturalna. Organizmy pro- i eukariotyczne. Komórka ro linna i zwierz ca. Budowa komórki. Cechy komórki nowotworowej. Podzia komórki. Mitoza i mejoza. Budowa i funkcje j dra komórkowego. Cykl komórkowy. Metodyka badania cyklu komórkowego. Struktura genów i chromosomów. Replikacja, transkrypcja, translacja. Mutacje i czynniki mutagenne. Ogólne zasady dziedziczenia cech. Prawa Mendla. Rola zaburze genetycznych w rozwoju chorób nowotworowych. Systematyka. Ni sze organizmy ro linne glony, grzyby, porosty, komplikacja organizacji komórkowej (komórka, agregacja, kolonia, plecha). Mszaki i paprotniki. Bakterie, wirusy, bakteriofagi. Budowa, cechy charakterystyczne, rola w biocenozie. Budowa, wzrost i ró nicowanie si ro lin nasiennych. Hormony ro linne a reakcje ro lin. Cia o zwierz cia. Zwierz ta bezkr gowe i kr gowce. Tkanki. Ekologia i geografia ycia. Ekologia populacji. Ekosystemy i ekosfera. Cz owiek i rodowisko. Ewolucja. Teoria Darwina. Ewolucja Homo Sapiens. 1. Solomon E.P., Berg L.R., Martin D.W., Villee C.A., 1996 Biologia. Multico 2. Alberts B., Bray D., Johnson A., I In Podstawy Biologii Komórki 3. Dzik J., Dzieje ycia Na Ziemi. Pwn 4. Jurd R.D Biologia Zwierz t. Pwn 5. Rajski A Zoologia. Cz Ogólna. Pwn 6. Rajski A Zoologia. Cz Systematyczna. Pwn 7. Szarski H., 1998 Historia Zwierz t Kr gowych. Pwn 8. Szwejkowska A., Szwejkowski J., 2002 Botanika I, Ii. Pwn 9. Umi ski T. Ekologia rodowisko Przyroda. Wsip 10. Kay I., 2001 Wprowadzenie Do Fizjologii Zwierz t. Pwn 11. Krzanowska H., omnicki A., Rafi ski J., Szarski H., Szymura J.M., 1991 I Wyd. Pó niejsze Zarys Mechanizmów Ewolucji. Pwn 12. Lack A.J, Evans D.E., 2003 Biologia Ro lin. Pwn 13. Szlegel H.G Mikrobiologia Ogólna. Pwn

7 13.3 CHEMIA ANALITYCZNA B/11 02, 30 W, 45 L 7 studia dzienne Egzamin dr Janusz Kapu niak ABSTRAKT Przedmiot chemii analitycznej. Chemia analityczna a analiza chemiczna. Rodzaje informacji analitycznych, kryteria podzia u i wyboru metod. Podstawowe poj cia chemii analitycznej: próbka, sygna, metoda analityczna, proces analityczny. Podstawowe etapy procesu analitycznego. Teoria i praktyka pobierania próbek do analizy ze szczególnym uwzgl dnieniem próbek materia u biologicznego. Przygotowanie reprezentatywnej próbki analitycznej. Metody przeprowadzania sk adników do roztworu (rozpuszczanie, roztwarzanie, mineralizacja). Metody rozdzia u i zag szczania analitu. Eliminacja i maskowanie substancji przeszkadzaj cych. Charakterystyka metody analitycznej. ród a i rodzaje b dów w analizie chemicznej. Statystyczne opracowanie wyników analizy. Kryteria odrzucania wyników w tpliwych. Zasady przedstawiania wyników analizy. Problemy analizy ladów. Zasady przechowywania próbek w warunkach zapewniaj cych trwa o oznaczanych sk adników, ród a zanieczyszczenia próbek na etapach ich przygotowania do ko cowej detekcji i sposoby ich unikni cia. Najnowsze rozwi zania zmierzaj ce do zapewnienia odpowiedniej jako ci procesowi analitycznemu: stosowanie certyfikowanych materia ów odniesienia, walidacja metod, akredytacja laboratoriów analitycznych. Wprowadzenie do analizy jako ciowej. Podzia kationów i anionów na grupy analityczne, odczynniki grupowe. Reakcje specyficzne, selektywne, charakterystyczne. Rozdzielanie i identyfikacja wybranych kationów o znaczeniu biologicznym. Analiza jako ciowa wybranych anionów. Klasyfikacja metod analizy ilo ciowej. Podstawy analizy wagowej (grawimetrycznej). Analiza miareczkowa (obj to ciowa). Zasady analizy miareczkowej. Podstawowe poj cia: miano roztworu, nastawianie miana, substancja podstawowa, punkt równowa nikowy (PR) i punkt ko cowy (PK) miareczkowania. Klasyfikacja metod miareczkowych podzia wg: typu reakcji zachodz cej podczas miareczkowania (reakcje kwas zasada alkacymetria, reakcje redoks redoksometria, reakcje komleksowania kompleksometria, reakcje str ceniowe precypitometria); sposobu indykacji punktu równowa nikowego (indykacja wizualna, indykacja z wykorzystaniem metod instrumentalnych); sposobu przeprowadzania miareczkowania (miareczkowanie bezpo rednie, miareczkowanie odwrotne, miareczkowanie po rednie). Wykorzystanie chemii analitycznej w analizie materia u biologicznego, preparatów farmaceutycznych, ywno ci i próbek rodowiskowych. 1. J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna. T1 i 2, PWN, Warszawa T. Lipiec, Z. Szmal, Chemia analityczna z elementami analizy instrumentalnej, PZWL, Warszawa R. Kocjan, Chemia analityczna. T.1, PZWL, Warszawa A. Hulanicki, Wspó czesna chemia analityczna. Wybrane zagadnienia, PWN, Warszawa Z. Galus, wiczenia rachunkowe z chemii analitycznej, PWN, Warszawa M. Weso owski, K. Szefer, D. Zimna, Zbiór zada z analizy chemicznej, WNT, Warszawa A. Cyga ski, B. Ptaszy ski, J. Krystek, Obliczenia w chemii analitycznej, WNT, Warszawa 2004

8 13.4 MIKROBIOLOGIA B/12 02, 30 W, 30 L 6 Egzamin Prowadz cy: dr hab. Jerzy Pacha, prof. AJD ABSTRAKT Dzieje mikrobiologii. Wspó czesna systematyka mikroorganizmów. Morfologia i cytologia bakterii. Fizjologia bakterii. Genetyka bakterii. Podstawy mikologii Podstawy wirusologii. Charakterystyka promieniowców. Mikroorganizmy jako czynniki etiologiczne chorób. Gleba, woda i powietrze jako rodowisko bytowania mikroorganizmów. Udzia mikroorganizmów w kr eniu materii i energii w przyrodzie. Rozk ad biopolimerów naturalnych w glebie. Przemiany zwi zków azotu, fosforu, siarki i elaza w rodowisku naturalnym. Wybrane zagadnienia wykorzystania mikroorganizmów w praktyce. Wzajemne stosunki mi dzy mikroorganizmami w biocenozie oraz mikroorganizmami, a organizmami wy szymi. Naturalna flora prze uwaczy i trzody chlewnej. Klasyczna i molekularna diagnostyka mikroorganizmów. 1. S. Schlegel Mikrobiologia ogólna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa G. Virella Mikrobiologia i choroby zaka ne, Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, Wroc aw 3. J. Nicklin, K. Graeme-Cook, T. Paget, R. Killington Krótkie wyk ady. Mikrobiologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, BIOFIZYKA B/13 02, 15 W, 30 L 3 zaliczenie Prowadz cy: dr Jacek W sik ABSTRAKT Wst p, co to jest biofizyka, czym si zajmuje? Fizyczne podstawy procesów biologicznych, a w szczególno ci wytwarzania i magazynowania energii, odbioru, kodowania i przekazywania informacji w uk adzie nerwowym, transportu masy w ro linach i zwierz tach, sterowania i homeostazy w organizmie. Zjawiska stochastyczne na poziomie molekularnym. Ogólne w a ciwo ci ywych komórek jako uk adów fizycznych. ród a energii, zu ytkowanie energii. Transport membranowy. Transport bierny i aktywny: pompy jonowe. Elektrofizjologia komórki. Potencja y spoczynkowe i czynno ciowe. Metody bada biopotencja ów. Dyfuzja. Prawo Ficka, wspó czynnik dyfuzji, elektrodyfuzja równowaga Nersta. Osmoza, ci nienie osmotyczne. Podstawy termodynamiki nierównowagowej. Elementy biomechaniki, dynamika punktu materialnego i uk adu punktów. Obwód kr enia krwi, równanie hydrostatyki, ciecz idealna. Hydrodynamiczne równanie ci g o ci. Równanie Eulera, Naviera-Stokesa, Ciecz lepka wspó czynnik lepko ci. Równanie Bernulliego, strumie obj to ciowy, ciecz nie ci liwa. Biofizyczne w a ciwo ci komórek i tkanek. - Tkanka nerwowa, komórka nerwowa, potencja czynno ciowy, komórki receptorowe. Tkanka mi niowa. Oko, wady. Ucho, fale akustyczne. Nowoczesne urz dzenia medyczne dzia aj ce na bazie zjawisk fizycznych. Pole elektryczne, magnetyczne, elektromagnetyczne. J dro atomowe i cz stki elementarne. Wp yw wybranych czynników fizycznych na ywe organizmy i rodowisko. Wybrane metody fizyczne badania organizmów i procesów biologicznych. 1. M. Bryszewska, W.Leyko, Biofizyka dla biologów, PZWL, Warszawa Pilawski, Podstawy biofizyki 3. Jaroszyk, Biofizyka Podr cznik dla studentów, PZWL, Warszawa 2001

9 13.3 ANALIZA INSTRUMENTALNA B/14 03, 15 W, 45 L 3 Zaliczenie dr hab. Witold Kowalski, prof. AJD ABSTRAKT Opis i klasyfikacja metod instrumentalnych. Metodologia: kalibracja, interferencja, selektywno, dok adno, precyzja. Metody spektroskopowe. Widma absorpcyjne i emisyjne, prawa absorpcji. Zastosowania analityczne spektroskopii: elektronowej absorpcyjnej i emisyjnej, oscylacyjnej, Ramana, rezonansu j drowego i elektronowego, promieniowania rentgenowskiego, absorpcji atomowej oraz spektrometrii mas. Elektrochemia: metody polarograficzne i woltamperometryczne, potencjometria, oscylometria, kulometria, konduktometria. Zastosowanie elektrod jonoselektywnych. Przegl d technik chromatograficznych, elektrochromatograficznych, techniki elektroforetyczne i elektrokinetyczne; elektroforeza elowa. Sprz ganie metod chromatograficznych ze spektroskopowymi. 1. W. Szczepaniak, Metody instrumentalne w analizie chemicznej, PWN, Warszawa J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna T. III, PWN, Warszawa R. Kocjan, Chemia analityczna. Podr cznik dla studentów. Tom I i II,, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa D. Kealey, P. J. Haines, Chemia analityczna Krótkie wyklady, PWN, Warszawa Poradnik chemika analityka. Tom II. Analiza instrumentalna. Praca zbiorowa, Warszawa 1998

10 13.6 BIOCHEMIA B/15 03, 45 W, 45 L 7 Egzamin dr hab. Marek Kowalczuk, prof. AJD ABSTRAKT Przedmiot biochemii, stanowisko biochemii w ród nauk przyrodniczych. Budowa i funkcje biochemiczne komórki, problem biologii molekularnej. Poj cie makromoleku. Aminokwasy, peptydy, polipeptydy i bia ka (budowa i klasyfikacja aminokwasów, punkt izoelektryczny, wi zania peptydowe, struktura- I, II, III-rz dowa, wy sze struktury bia ek, helisy lewo- i prawoskr tne, fizyczne i chemiczne w a ciwo ci bia ek, klasyfikacja bia ek). Kolagen. Metody syntezy polipeptydów. Enzymy (nazewnictwo i systematyka enzymów, obni enie energii aktywacji przez enzym, cz bia kowa enzymu, koenzymy). Kinetyka reakcji enzymatycznych (specyficzno i mechanizm dzia ania enzymów). Regulacja katalizy enzymatycznej. Kwasy nukleinowe i ich funkcje (elementy strukturalne kwasów nukleinowych, podwójna helisa DNA, w a ciwo ci i biosynteza DNA i RNA). Metody syntezy polinukleotydów, metoda PCR w syntezie DNA. W glowodany struktura i funkcje (mono-, di- i polisacharydy). Kwasy tejchojowe. Metody syntezy polisacharydów. Kwasy t uszczowe i lipidy (struktura, podstawowe funkcje). Budowa i funkcje b on biologicznych, transport metabolitów. Formy i przep yw energii. Metabolizm energetyczny, regulacja podstawowych szlaków metabolicznych. Fotosynteza jako podstawowe ród o energii i powstawania zwi zków organicznych (struktura chloroplastów, funkcje chlorofilów jako systemów absorbcji wiat a, fosforylacja fotosyntetyczna cykliczna i niecykliczna, wi zanie CO 2, regeneracja, fotosynteza typu Hatcha i Slacka). Zasadnicze przemiany aminokwasów i bia ek (synteza aminokwasów, ko cowe azotowe produkty przemiany aminokwasów i bia ek, biosynteza mocznika). Enzymy a przemiany cukrów (transglikozydacja, fosforoliza, cykl pentozofosforanowy). Mechanizm procesu glikolizy. Cykl kwasów trikarboksylowych. Utlenianie biologiczne ( a cuch oddechowy, bilans ca kowitego spalenia glukozy). Enzymy a przemiana t uszczów (mechanizm biosyntezy kwasów t uszczowych nasyconych i nienasyconych, biosynteza acylogliceroli, biosynteza t uszczów z o onych). Rozk ad t uszczów, hydroliza (oksydacja kwasów t uszczowych, centralne drogi przemian, m yn metaboliczny). Rola witamin w regulacji podstawowych procesów fizjologicznych. L. Stryer, Biochemia, PWN, Warszawa, K. Kulka, A. Rejowski, Biochemia, Wyd. ART. Olsztyn, R.K. Murray, D.K. Granner, P.A. Mayes, V.W. Rodwell, Biochemia Harpera, PZWL, Warszawa, B.D. Hames, N.M. Hooper, Biochemia, PWN, Warszawa, A.L. Lehninger, Biochemia. Molekularne podstawy struktury i funkcji komórki, PWRiL, Warszawa. J. K czkowski, Podstawy biochemii, PWN-T, Warszawa.

11 13.4 GENETYKA B/16 03, 15 W, 30 L 5 Egzamin Prowadz cy: dr Maria Kucharska ABSTRAKT Dzia y genetyki, podstawowe poj cia genetyczne. Ogólne zasady przekazywania informacji genetycznej. Podstawowe stosunki liczbowe dla rozszczepie mendlowskich, niezale ne dziedziczenie cech niesprz onych. Mitoza i mejoza, mejotyczne uwarunkowanie praw Mendla. Zjawiska genetyczne w hodowli ro lin i zwierz t. Modyfikacje podstawowych stosunków mendlowskich wynikaj ce ze wspó dzia ania genów, kodominacja, komplementacja, epistaza. Geny letalne, efekt plejotropowy, cechy sprz one z p ci, dziedziczenie cech ilo ciowych. Poliploidy. Techniki stosowane w genetyce i hodowli. Krzy owanie, krzy owanie wsteczne, statystyczna ocena wyników. Sprz enia genów, mapy genetyczne, mapowanie genów przy pomocy krzy ówek dwu i trzypunktowych. Okre lanie grup sprz e, aneuploidy. ród a zmienno ci genetycznej. Mutacje spontaniczne i indukowane. Mutacje genowe, chromosomowe (inwersje i translokacje) i genomowe. Genetyka populacji, prawo Hardy ego Weinberga. Czynniki naruszaj ce równowag genetyczn populacji. 1. T. A. Brown Genomy. T um. Zbiorowe pod red. P. W gle skiego, PWN Warszawa P. C. Winter, G. I. Hickey, H. L. Fletcher Genetyka. Krótkie wyk ady. T um. Zbiorowe pod red. J Augustyniaka i W. Prusa-G wackiego, PWN Warszawa 2002

12 13.1 BIOLOGIA KOMÓRKI B/17 03, 30 W, 15 L 5 Egzamin dr hab. Piotr Ku nierczyk, prof. AJD ABSTRAKT Historia bada nad komórk. Komórka prokanotyczna. Komórka eukariotyczna. Rozmiary komórek pro- i eukariotycznych. Budowa komórki. Sk adniki komórki: bia ka, lipidy, w glowodany, kwasy nukieinowe. Kod genetyczny. B ona komórkowa, ciana komórkowa. Cytoplazma. Organelle komórkowe. Kana y b onowe. Synteza bia ka. Transport bia ek w komórce: kotranslacyjny i potranslacyjny. Organelle szlaku sekrecyjnego. Translokon. Cz steczki uczestnicz ce w transporcie bia ek. Kierowanie bia ek do przedzia ów komórkowych przez sekwencje sygna owe. Kierowanie transportu bia ek przez sygna y sortuj ce. Endocytoza, jej rodzaje i rola. Transkrypcja i translacja u prokariota i eukariota. J dro komórkowe: otoczka j drowa, nukleoplazma i j derko. Pory j drowe, transport do i z j dra przez pory. Sygna y lokalizacji j drowej i sygna y eksportu j drowego Sk adanie i eksport podjednostek rybosomu. Pochodzenie j dra. Budowa kwasów nukleinowych. Struktura chromosomów. Cykl komórkowy. Podzia komórki prokariotycznej. Podzia komórki eukariotycznej: mitoza. Fazy mitozy. Kariokineza i cytokineza. Rozmna anie bezp ciowe i p ciowe. Podzia redukcyjny (mejoza), fazy mejozy. Mo liwa liczba kombinacji chromosomów w gametach. Aberraae chromosomowe. Szkielet komórkowy (cytoszkielet): mikrotubule, filamenty po rednie i mikrofilamenty (filamenty aktynowe) - ich budowa i funkcje. Mitochondria. Plastydy. Dziedziczenie pozaj drowe. Priony. Budowa b ony komórkowej, mikrodomeny lipidowe, receptory b onowe. Rola mikrodomen i receptorów w pobudzaniu komórki. Szlaki sygna owe. Regulacja ekspresji genów. Apoptoza i nekroza. Nowotwory ciana komórki ro linnej. Komunikacja mi dzy komórkami. Przeciwcia a monoklonalne. In ynieria genetyczna. Terapia genowa. Etyczne problemy biologii: rasizm, eugenika, dopuszczalno do wiadcze na zwierz tach i na ludziach, ro liny i zwierz ta transgeniczne, klonowanie zwierz t i ludzi. Techniki badawcze w biologii komórki. 1. B. Alberts, D. Bray, A. Johnson, J. Lewis, M. Raft, K. Roberts, P. Walter, Podstawy biologii komórki, wprowadzenie do biologii molekularnej, PWN, Warszawa J. S. Szopa, Biologia i in ynieria komórki laboratorium, Politechnika ódzka, ód L. Szablewski, Biologia komórki, Oficyna Wyd. Politechniki Warszawskiej, Warszawa 1996

13 13.3 CHEMIA ORGANICZNA B/18 03, 45 W, 15 K, 45 L 8 Egzamin Prowadz cy: dr hab. Piotr Ba czewski, prof. AJD ABSTRAKT Podstawowe poj cie i problemy chemii organicznej: rys historyczny, skale elektroujemno ci, modele atomu, typy wi za, orbitale atomowe, podstawy mechaniki kwantowej. Wi zanie kowalencyjne. Struktura i w a ciwo ci fizyczne cz steczek, teoria kwasów i zasad, kataliza fazowa, poj cie nukleofila i elektrofila, grupy funkcyjne, podstawowe typy reakcji zwi zków organicznych, efeky elektronowe i steryczne. Alkany: szereg homologiczny, izomeria a cuchowa, grupa alkilowa, rodnik alkilowy, karbokation, karboanion, rz dowo atomów w gla i wodoru, wzory strukturalne, konformacje alkenów, ród a naturalne alkanów, metody otrzymywania alkanów, w a ciwo ci fizyczne i chemiczne alkanów, reakcje alkanów wolnorodnikowe halogenowanie, nitrowanie. Podstawy stereochemii: enancjomery, diastereomery, skr calno w a ciwa, racemat, chiralno, centrum stereogeniczne, wzory rzutowe Fischera, konfiguracja absolutna regu y pierwsze stwa Cahna, Ingolda i Preloga, synteza asymetryczna, metody rozdzielania racematów. Alkeny: izomeria geometryczna E i Z, ród a i metody otrzymywania, struktura i trwa o karbokationów, Reakcje uwodornienie, ozonoliza, hydroksylacja, epoksydacja, addycja elektrofilowa HX i X 2, regu a Markownikowa, addycja kwasów protonowych, addycja rodnikowa, polimeryzacja alkenów, teoria rezonansu, hiperkoniugacja. Alkiny: acetylen, metody otrzymywania dehydrohalogenacja dihalogenków alkilowych, alkilowanie acetylenków, w a ciwo ci fizyczne i chemiczne, reakcje uwodornienia, utleniania, addycja elektrofilowa HX i X 2, hydratacja, addycja nukleofilowa synteza akrylonitrylu. Alkadieny: hiperkoniugacje, synteza i znaczenie butadienu i izoprenu, hiperkoniugacja, addycja elektrofilowa, regiochemia 1,2 i 1,4 kontrola kinetyczna i termodynamiczna, addycja i polimeryzacja rodnikowa, kauczuk naturalny i syntetyczny. Cykloalkany: otrzymywanie, karbeny, karbenoidy, reakcje Dielsa-Aldera, w a ciwo ci fizyczne i chemiczne, teoria napi Baeyera, struktura, konformacja, stereoizomeria cykloalkanów. Areny: benzen struktura, w a ciwo ci, charakter aromatyczny, regu a Hückla, ród a arenów, naftalen, alkilo i alkenylobenzeny, heteroareny, elektrofilowe podstawienie aromatyczne S EAr., Halogenki alkilowe: otrzymywanie, reakcje SN1, SN2, E1, E2, regu a Zajcewa i Hoffmana. Po czenia zawieraj ce atomy O, S, N i ich reakcje: alkohole i fenole, tiole, aminy, etery, tioetery, estry, kwasy karboksylowe, aldehydy, ketony, w glowodany, zwi zki nitrowe, azowe, amidy, zwi zki heterocykliczne, zwi zki metaloorganiczne, wa ne biocz steczki. Przegl d podstawowych klas reakcji chemicznych i ich mechanizmów. Elementy planowania syntez organicznych. 1. J. McMurry, Chemia Organiczna, Cz. I i II, Zadania, PWN, Warszawa A. Zwierzak, Zwi z y Kurs Chemii Organicznej, Cz. I i II, Wydawnictwo Politechniki ódzkiej, ód H. Hart, L. E. Craine, D. J. Hart, Chemia Organiczna. Krótki Kurs, PZWL, Warszawa R. T. Morrison, R. N. Boyd, Chemia Organiczna, Cz. I i II, Zadania, PWN, Warszawa B. Bachowska, T. Zujewska, Podstawy Chemii Organicznej. Wybrane Zagadnienia, WSP Cz stochowa, Cz stochowa J. March, Advanced Organic Chemistry: Reactions, Mechanisms and Structure, Wydanie III, John Wiley & Sons, New York-Chichester-Brisbane-Toronto-Singapore 1985

14 13.3 CHEMIA FIZYCZNA B/19 04, 30 W, 15 K, 30 L 7 Egzamin Prowadz cy: dr hab. in. Kazimierz urowski, prof. AJD ABSTRAKT: Termodynamika. Fenomenologia Uk ady, ich charakterystyka, definicje i ich rozumienie podstawowych poj. Funkcje i parametry stanu. Procesy rzeczywiste: samorzutne i wymuszone oraz odwracalne i nieodwracalne, termodynamiczna równowaga, entropia. Trzy zasady termodynamiki I zasada termodynamiki, energia wewn trzna, rozumienie ciep a i pracy, Cp i Cv. Termochemia, entalpia, prawa Hessa, prawo Kirchoffa. II zasada termodynamiki termodynamika procesów odwracalnych, entalpia i entropia molowa, potencja termodynamiczny, energia swobodna. Termodynamiczne równania stanu. III zasada termodynamiki i teoremat Nernsta. W a ciwo ci stanów skupienia materii. Gaz doskona y, gaz rzeczywisty, zjawisko Joulea-Thomsona. Prawo Gay-Lussaca, stan metaliczny, szklisty, ciek okrystaliczny. Faza sta a, faza ciek a, napi cie powierzchniowe, lepko, wielko ci addytywne Równowaga chemiczna i termodynamiczna. Odwracalno reakcji, izoterma van t Hoffa, termodynamiczne sta e równowagi, aktywno i aktywno ci nieniowa, wydajno reakcji. Regu a przekory. Termochemia, ciep o spalania, wyznaczanie sta ej równowagi reakcji. Przemiany fazowe i kinetyka chemiczna. Równowagi fazowe i przemiany fazowe, równowaga cieczpara, równanie van der Waalsa, stany odpowiadaj ce sobie, ci nienie pary nasyconej, ci nienie ujemne. Termodynamika zmiany stanu skupienia, równanie Berthelota. Kinetyka chemiczna, zjawiska sorpcji, zjawisko osmozy, koloidy. Istota elektrolizy i samorzutno ci w ogniwach, typy elektrod, polaryzacja, przewodnictwo elektrolitów. Promieniowanie, a oddzia ywania z materi. Podstawy spektroskopii, fotochemii i radiochemii, wi zania mi dzycz steczkowe oraz ich znaczenie w przyrodzie. 1. K. Gumi ski, Wyk ady z chemii fizycznej, PWN, Warszawa 2. G. M. Barrow, Chemia Fizyczna, PWN, Warszawa K. Pigo, Z. Ruziewicz, Chemia Fizyczna, PWN, Warszawa A. Tomassi i inni, Chemia Fizyczna, PWN, Warszawa 5. Z. Kisza, Chemia Fizyczna dla biologów, PWN, Warszawa 6. P.W. Atkins, Chemia Fizyczna, PWN, Warszawa, 2000

15 13.1 BIOLOGIA MOLEKULARNA B/20 04, 30 W, 15 K, 15 L 6 Egzamin Prowadz cy: dr hab. Adam Opolski, prof.ajd ABSTRAKT Terminologia biologii molekularnej i zarys historyczny. Chemiczne podstawy biologii molekularnej, (wi zania, woda, aminokwasy, nukleotydy). Struktura bia ek i kwasów nukleinowych, Budowa DNA i RNA, W a ciwo ci fizyko-chemiczne kwasów nukleinowych, sekwencje wyst puj ce w DNA (eksony, introny powtarzalne, ruchome). Budowa bia ek, Modyfikacje potranslacyjne, W a ciwo ci bia ek, Podzia bia ek. Genetyka molekularna bakterii i wirusów, Organizacja materia u genetycznego bakterii, budowa i dzia anie genów prokariotycznych, Replikacja DNA, Regulacja ekspresji genów u bakterii, Atenuacja, Antysensowne RNA, Plazmidy, Rekombinacja DNA u bakterii, Wirusy, Bakteriofagi, Organizacja genomu Eukariontów, budowa genów eukariotycznych, Replikacja DNA organizmów eukariotycznych, Ekspresja informacji genetycznej, Transkrypcja, Obróbka pre-mrna, Translacja, Mechanizm rekombinacji genetycznej, Pozachromosomalne DNA u prokariotów i eukariotów. Biologia molekularna nowotworów: Komórki nowotworowe a prawid owe, Czynniki kancerogenne, Klasyfikacja nowotworów, Przebieg procesu nowotworowego, Genetyka nowotworów, Angiogeneza nowotworowa, Wirusy a nowotwory, Diagnozowanie nowotworów, Metody leczenia. Biotechnologia i in ynieria genetyczna, terapia genowa. Mutageneza i naprawa DNA. Metody stosowane w biologii molekularnej, Southern, Northern i Western Blotting, znakowanie, izolacja DNA (odzyskiwanie z elu), oczyszczanie, rozdzia elektroforetyczny w elach, sekwencjonowanie DNA, PCR i jego odmiany 1. Genetyka molekularna red. P. W gle ski, Wyd. Naukowe PWN Warszawa Biologia molekularna, informacja genetyczna red. Z. Lassota, PWN Warszawa Nowe tendencje w biologii molekularnej i in ynierii genetycznej oraz medycynie red. J. Barciszewski, Wyd. Sorus Podstawy biologii komórki. Wprowadzenie do biologii molekularnej B. Alberts, PWN Biochemia L. Stryer PWN 1999

16 13.4 BIOTECHNOLOGIA B/21 04, 30 W, 30 K, 15 L 7 Egzamin Prowadz cy: dr hab. Janusz Boraty ski, prof. AJD ABSTRAKT Kszta towanie procesu biotechnologicznego. Selekcja i doskonalenie szczepów mikroorganizmów. Przechowywanie szczepów, namna anie materia u posiewowego. Typy hodowli. Dobór procesów jednostkowych. Zasady technologiczne. Przegl d podstawowych technologii biochemicznych. Produkcja biomasy mikroorganizmów. Fermentacja alkoholowa. Produkcja kwasów organicznych i aminokwasów. Biotransformacje. Hydrobiometalurgia. Biotechnologie farmaceutyczne-antybiotyki, surowice i szczepionki. Przeciwcia a, modyfikacje chemiczne przeciwcia i enzymów. Technologia produkcji przeciwcia monoklonalnych Technologie izolacji i oczyszczania preparatów biotechnologicznych. Techniki analityczne w biotechnologii, biosensory. Ochrona prawna wynalazków biotechnologicznych. 1. Biotechnologia. Podstawy mikrobiologiczne i biochemiczne A. Chmiel; PWN Warszawa 2. Biotechnologia i chemia antybiotyków A. Chmiel, S. Grudzi ski; PWN Warszawa Bakterie w biologii, biotechnologii i medycynie P. Singleton; PWN Warszawa Biotechnologia ywno ci W. Bednarski; Wydawnictwo ART Biotechnologia mikrobiologiczna pod red. J. D ugo skiego; Wydawnictwo U IN YNIERIA BIOPROCESOWA B/22 05, 15 W, 30 K 4 Egzamin Prowadz cy: dr in. Bogus aw Kocha ski ABSTRAKT Podstawy in ynierii bioprocesowej. Bilansowanie procesów biochemicznych w bioreaktorach (bilans elementarny, stopnie redukcji, przemiana podstawowa). Kinetyka reakcji enzymatycznych. Modele wzrostu populacji mikroorganizmów: Kono, Asai i Monoda. Kinetyka procesów fermentacji. Planowanie eksperymentu. Obliczanie i projektowanie bioreaktorów. Typy hodowli. Klasyfikacja bioreaktorów ze wzgl du na sposób doprowadzania energii. Bioreaktory idealne i nieidealne; enzymatyczne i z unieruchomionym materia em biologicznym. Metody przygotowania surowców (up-stream processing) i rozdzielania bioproduktów. Separacja biomasy i dezintegracja komórek. Metody membranowe (dializa, elektrodializa, ultrafiltracja, diafiltracja, osmoza odwrotna). Metody elektrokinetyczne. Metody sorpcyjne. Precypitacja. Destylacja pró niowa i b onkowa (cienkowarstwowa). Suszenie materia ów biologicznych. Mieszanie w skali makro i mikro. Napowietrzanie. Pomiary i kontrola. Wyja awianie urz dze. Metody oczyszczania bioproduktów 1. Aiba S., Humprey A. E.,Willis N.F., In ynieria biochemiczna, WNT, Warszawa, Viestrus U.E., Kuzniecow A.M., Sawienkow W.W., Bioreaktory Zasady oblicze i doboru, WNT, Warszawa, Heim A., Kocha ski B., Py K.W., Rzyski E., Projektowanie aparatury chemicznej i spo ywczej, Wyd. P, ód, 1993

17 07.2 PODSTAWY OCHRONY RODOWISKA B/23 04, 15 W, 30 C 3 Zaliczenie Prowadz cy: dr Anna liwi ska-wyrzychowska ABSTRAKT Poj cie rodowiska i jego ochrony. Historia ochrony rodowiska w Polsce. Ekologiczny system obszarów chronionych ECONET i sie CORINE. Strategia ochrony przyrody Unii Europejskiej. G ówne za o enia rozwoju zrównowa onego (ekorozwoju). Mi dzynarodowa wspó praca w dziedzinie ochrony rodowiska (konwencje i umowy mi dzynarodowe). Motywy i koncepcje ochrony rodowiska. Przyczyny degradacji rodowiska, zmiany rodowiska wywo ane dzia alno ci cz owieka. Stan rodowiska w Polsce i na wiecie. Polski system regulacji prawnej ochrony rodowiska. Organizacja ochrony rodowiska w Polsce. Kr enie materii w przyrodzie. Charakterystyka g ównych rodzajów zanieczyszcze powietrza. Cyrkulacja atmosfery a rozprzestrzenianie si zanieczyszcze. Obieg wody w przyrodzie, antropogeniczne zagro enia wód powierzchniowych i podziemnych. Sk adniki gleb i ich przemiany. Przyczyny i sposoby zapobiegania degradacji gleb. Odpady komunalne i problem ich utylizacji. Standardy jako ci rodowiska. Zanieczyszczenia wywo ane przez produkcj roln i hodowlan. Wp yw g ównych rodzajów zanieczyszcze wytwarzanych przez energetyk, transport, przemys ci ki, rolno-spo ywczy, itd. na organizmy ywe i ekosystemy. Rola pa stwowego monitoringu rodowiska. Formy ochrony przyrody. Ró norodno biologiczna miar cenno ci rodowisk przyrodniczych. G ówne typy krajobrazów i zasady ich ochrony. Zmiany w strukturze i funkcjonowaniu ekosystemów le nych pod wp ywem gospodarki le nej. Wp yw regulacji cieku wodnego na przyleg e tereny 1. Bo J. (red) Ochrona rodowiska. Kolonia Limited. Wroc aw. 2. Dobrza ski G. (red.) Ochrona rodowiska przyrodniczego. Wydawnictwo 3. Ekonomia i rodowisko. Bia ystok. 4. Drewniak S., Wolska K. (red.) Ochrona przyrody i rodowiska w Polsce. 5. Wydawnictwo LOP, Warszawa. 6. Maciak F Ochrona i rekultywacja rodowiska. Wydawnictwo SGGW. 7. Cebula J. i in Wybrane zagadnienia ochrony rodowiska. Wyd. Politechniki l skiej. 8. Richling A., Solon J Ekologia krajobrazu. PWN, Warszawa. A. M. Mannion Zmiany rodowiska Ziemi. Historia wiata przyrodniczego i kulturowego. PWN, Warszawa 9. Prandecka P. (red.) Interdyscyplinarne podstawy ochrony rodowiska przyrodniczego. Ossolineum. 10. Dwucet K., Krajewski W., Wach J Rekultywacja i rewaloryzacja rodowiska przyrodniczego. Skrypt Uniwersytetu l skiego nr 478.

18 13.1 FIZJOLOGIA RO LIN B/24 04, 15 W, 15 L 4 Egzamin Prowadz cy: ABSTRAKT Fizjologia ro lin jako dyscyplina naukowa. Cechy wzrostu i rozwoju ro lin. Biochemiczne podstawy regulacji wzrostu. Mechanizmy dzia ania fitohormonów (regulatory wzrostu: auksyny, gibereliny, cytokininy, etylen, kwas abscyzynowy). Odbieranie bod ców rodowiskowych i odpowiedzi ro lin: reakcje fitochromowe, tropizmy, nastie, taksje, mechanizm odcinania. Ruchy higroskopowe, kohezyjne i eksplozyjne. Rozwój, spoczynek i kie kowanie nasion. Bilans wodny ro liny. Transport wody w korzeniach, transpiracja, przep yw wody w ksylemie. Pobieranie i funkcje sk adników mineralnych, przemieszczanie jonowych sk adników pokarmowych w poprzek b on. Transport zwi zków organicznych. Barwniki fotosyntetyczne. G ówne reakcje fotosyntezy: rekcje wietlne, wi zanie w gla, fotooddychanie. Czynniki reguluj ce nat enie fotosyntezy. Ro liny C 3, C 4 oraz CAM. Oddychanie i metabolizm w glowodanów: degradacja skrobi, glikoliza, cykl kwasu cytrynowego. Metabolizm aminokwasów, lipidów, polisacharydów i innych naturalnych produktów ro linnych. Odporno ro lin na niesprzyjaj ce czynniki rodowiska (niska i wysoka temperatura, susza, zasolenie). 1. Lack A.J., Evans D.E., Krótkie wyk ady: Biologia ro lin. PWN, Warszawa 2. Kopcewicz J., Lewak S. (red.) Fizjologia ro lin. PWN, Warszawa 3. Czerwi ski W., Fizjologia ro lin. PWN, Warszawa 4. Zurzycki J., Michniewicz M. (red.) i wznowienia. Fizjologia ro lin. PWRiL, Warszawa 13.1 FIZJOLOGIA ZWIERZ T I CZ OWIEKA B/25 04, 15 W, 30 L 5 Egzamin Prowadz cy: ABSTRAKT Wybrane dzia y fizjologii zwierz t i fizjologii cz owieka w uj ciu porównawyczym. Podobie stwa i ró nice w realizacji strategii yciowych przez ró ne grupy zwierz t. Adaptacja do zmian warunków rodowiska, mechanizmy utrzymywania homeostazy. Pobudliwo. Budowa i czynno ci uk adu nerwowego i narz dów zmys ów. Uk ad narz dów ruchu. Motoryczno cz owieka i fizjologia wysi ku. Budowa i rozwój cia a, elementy antropometrii. Uk ad kr enia i fizjologia p ynów ustrojowych. Wydalanie i osmoregulacja. Budowa i funkcje uk adu pokarmowego i fizjologia trawienia. Metabolizm, ywienie i termoregulacja. Oddychanie. Uk ad hormonalny i rozrodczy. 1. Traczyk W. Fizjologia cz owieka w zarysie. WL PZWL Warszawa, 1998 i wyd. pó niejsze 2. Kay I. Wprowadzenie do fizjologii zwierz t. WN PWN Warszawa Dole ych B. i aszczyca P. Biomedyczne podstawy rozwoju z elementami higieny szkolnej. Wydawnictwo Adam Marsza ek Toru Schmidt-Nielsen K. Fizjologia zwierz t. WN PWN, Warszawa, Jurd R.D. Krótkie wyk ady Biologia zwierz t. WN PWN, Warszawa 1999

19 13.4 ENZYMOLOGIA C/26 04, 15 W, 15 L 2 Zaliczenie Prowadz cy: dr hab. Janusz Boraty ski, prof. AJD ABSTRAKT Struktura i funkcja enzymów. Kinetyka i chemiczne mechanizmy reakcji enzymatycznych. Badanie enzymów w preparatach biologicznych, ich ekstrakcja i oczyszczanie, zastosowanie w medycynie, przemy le i biotechnologii. Chemiczne modyfikacje enzymów, ich immobilizacje na no nikach. Wykorzystanie enzymów w terapii do wiadczalnej i diagnostyce. Na przyk adzie glivecu omówione b d inhibitory enzymów wykorzystywane w terapii. Literatura: 1. Elementy enzymologii J. Witwicki, W. Ardelt, PWN Biochemia Harpera R. K. Murray i wsp., PZWL Obliczenia biochemiczne A. Zgirski R. Gondko, PWN wiczenia z biochemii pod red. L. K yszejko -Stefanowicz, PWN MIKROBIOLOGIA PRZEMYS OWA C/27 05, 30 W, 30 L 6 Egzamin Prowadz cy: dr hab. Jerzy Pacha, prof. AJD ABSTRAKT Mikroorganizmy o znaczeniu przemys owym. Dobór i ulepszanie mikroorganizmów. Konstruowanie szczepów na drodze rekombinacji genetycznej. Przechowywanie mikroorganizmów i kultury startowe. Typy hodowli drobnoustrojów. Hodowla mikroorganizmów zrekombinowanych. Warunki prowadzenia bioprocesów. Sterowanie metabolizmem drobnoustrojów. Komórki unieruchomione. Enzymy i mikroorganizmy immobilizowane. Fermentacje. Piwowarstwo. Gorzelnictwo. Produkcja octu. Idiolity. Biosynteza zwi zków biologicznie czynnych. Mikroorganizmy w medycynie i farmacji. Mikroorganizmy w przemy le - problemy bezpiecze stwa. Mikroorganizmy w biotechnologii regulacje prawne Unii Europejskiej 1. S. Schlegel Mikrobiologia ogólna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2. Chmiel Biotechnologia. Podstawy mikrobiologiczne i biochemiczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 3. Chmiel, S. Grudzi ski Biotechnologia i chemia antybiotyków, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 4. P. Singleton Bakterie w biologii, biotechnologii i medycynie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa

20 13.1 KULTURY TKANKOWE I KOMÓRKOWE RO LIN I C/28 ZWIERZ T 05, 15 W, 30 K 3 Zaliczenie Prowadz cy: dr hab. Danuta Du, prof. AJD ABSTRAKT Wprowadzenie. Podstawowe definicje dotycz ce technik hodowli komórkowych in vitro. Organizacja i wyposa enie pracowni hodowli komórek. Warunki pracy ja owej w warunkach biohazardu. Pod o a hodowlane. Sk ad mediów hodowlanych i ich stosowanie. Warunki prowadzenia hodowli. Podstawowe techniki hodowlane. Hodowle na pod o u sta ym i w zawiesinie. Hodowle pierwotne i krótkoterminowe. Tkanki odró nicowane. Ustalone linie komórkowe. Otrzymywanie oraz charakterystyka molekularna i fenotypowa. Badanie czysto ci mikrobiologicznej, to samo ci gatunkowej i osobniczej. Techniki zamra ania i przechowywania, komórek. Banki referencyjnych linii komórkowych. Technologie produkcji komórek zwierz cych in vitro. Technologie produkcji komórek ro linnych. Mikrorozmna anie ro lin przez p dy boczne oraz produkcja sadzonek in vitro. Techniki specjalne: Oznaczanie czasu podwojenia populacji, synchronizacja, klonowanie. Testy cytotoksyczne. Oznaczanie poziomu apoptozy. Techniki specjalne: Cytometria przep ywowa i mikroskopia konfokalna. Techniki specjalne: Otrzymywanie hybrydoma i produkcja przeciwcia monoklonalnych, hormonów, antygenów i czynników wzrostowych. Inne zastosowania przemys owe komórek hodowanych in vitro: Ro liny transgeniczne. Techniki specjalne: Modyfikacje genetyczne. Szczepionki komórkowe. Hodowle komórek in vitro jako alternatywa dla eksperymentów na zwierz tach. 1. Hodowla komórek i tkanek, - praca zbiorowa pod redakcj Stanis awy Stok osowej, PWN, Warszawa Hodowla komórek i tkanek ro linnych - praca zbiorowa pod redakcj Macieja Zenktelera. PWN, Warszawa DIAGNOSTYKA MOLEKULARNA C/29 05, 15 W, 15 L 2 Zaliczenie Prowadz cy: dr hab. Janusz Boraty ski, prof. AJD ABSTRAKT Diagnostyka w mikrobiologii: metody klasyczne, elektroforetyczne techniki analizy bia ek. Ograniczenia w stosowaniu klasycznej diagnostyki mikrobiologicznej. Immunodiagnostyka reakcje antygen przeciwcia o, immunodyfuzja. Techniki immunoenzymatyczne, ELISA. Testy radioimmunologiczne RIA. Testy lateksowe. Techniki blotting metody plamowania. Sondy molekularne, konstrukcja sondy, znakowanie, amplifikacja. FISH. RFLP. Wykrywanie bakterii przy pomocy fluorochromów: technika barwienia DAPI. Identyfikacja drobnoustrojów w oparciu o metod PCR. Izolacja, oczyszczanie immunoglobulin, synteza koniugatów i sprawdzanie ich aktywno ci w te cie ELISA. 1. Zaremba M, J. Borowski Mikrobiologia lekarska, Wyd. Lekarskie PZWL, Bala Jerzy. Biologia molekularna w medycynie. Wyd. Naukowe PWN, Zakrzewska-Czerwi ska J Sondy molekularne w diagnostyce mikrobiologicznej. Biotechnologia 4(59): Praca zbiorowa. wiczenia z wirusologii molekularnej. Wyd. UAM Pozna 2005.

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł kierunkowy ogólny Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia, laboratorium CHEMIA Chemistry Forma studiów: studia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015. Forma studiów: Stacjonarne Kod kierunku: 06.

Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015. Forma studiów: Stacjonarne Kod kierunku: 06. Państwowa Wyższa Szko la Zawodowa w Nowym Sa czu Karta przedmiotu Instytut Techniczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 01/01 Kierunek studiów: Zarządzanie i inżynieria produkcji

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Kierunek studiów: Matematyka Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Kalendarz Maturzysty 2010/11 Fizyka

Kalendarz Maturzysty 2010/11 Fizyka Kalendarz Maturzysty 2010/11 Fizyka Kalendarz Maturzysty 2010/11 Fizyka Patryk Kamiński Drogi Maturzysto, Oddajemy Ci do rąk profesjonalny Kalendarz Maturzysty z fizyki stworzony przez naszego eksperta.

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK CHEMIA STUDIA I STOPNIA

KIERUNEK CHEMIA STUDIA I STOPNIA KIERUNEK CHEMIA STUDIA I STOPNIA PROGRAMY PRZEDMIOTÓW SPECJALISTYCZNEGO MODU U CHEMIA BIOPOLIMERÓW I BIOMATERIA ÓW Obowi zuj ca od roku akademickiego 2011/2012 Kod Nazwa Kierunek studiów Rok, semestr,

Bardziej szczegółowo

Aleksander Kołodziejczyk Krystyna Dzierzbicka CHEMII. organicznej Tom 1

Aleksander Kołodziejczyk Krystyna Dzierzbicka CHEMII. organicznej Tom 1 Aleksander Kołodziejczyk Krystyna Dzierzbicka CHEMII organicznej Tom 1 Gdansk 2014 PRZEWODNICZĄCY KOMITETU REDAKCYJNEGO WYDAWNICTWA POLITECHNIKI GDAŃSKIEJ Janusz T. Cieśliński RECENZENT Elżbieta Luboch

Bardziej szczegółowo

profil ogólnoakademicki studia II stopnia

profil ogólnoakademicki studia II stopnia Opis efektów na kierunku TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI I ŻYWIENIE CZŁOWIEKA z odniesieniem do efektów oraz efektów prowadzących do specjalności: - technologia żywności - żywienie człowieka - zarządzanie jakością

Bardziej szczegółowo

Program studiów na kierunku Biotechnologia, specjalność Biotechnologia stosowana studia stacjonarne, II stopień

Program studiów na kierunku Biotechnologia, specjalność Biotechnologia stosowana studia stacjonarne, II stopień Program studiów na kierunku Biotechnologia, specjalność Biotechnologia stosowana studia stacjonarne, II stopień Biotechnologia Studia Międzywydziałowe KIERUNEK: Biotechnologia Specjalność: Biotechnologia

Bardziej szczegółowo

Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin Warunek zaliczenia wykłady: TEMATY LABORATORIÓW 15 godzin

Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin Warunek zaliczenia wykłady: TEMATY LABORATORIÓW 15 godzin Program zajęć: Przedmiot CHEMIA Kierunek: Transport (studia stacjonarne) I rok Wykładowca: dr Jolanta Piekut, mgr Marta Matusiewicz Zaliczenie przedmiotu: zaliczenie z oceną TEMATY WYKŁADÓW 15 godzin 1.

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Bakterie a wirusy.

Temat lekcji: Bakterie a wirusy. Anna Tomicka Scenariusz lekcji biologii Dział: Różnorodność organizmów. Klasa: I b Temat lekcji: Bakterie a wirusy. 1.Cele lekcji: Cel ogólny: Uczeń: omawia budowę komórki bakterii oraz wirusów, wyjaśnia

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. E/ER/PRZ w języku polskim Produkcja zwierzęca Nazwa przedmiotu w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW

KARTA PRZEDMIOTU. E/ER/PRZ w języku polskim Produkcja zwierzęca Nazwa przedmiotu w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW KARTA PRZEDMIOTU Kod przedmiotu E/ER/PRZ w języku polskim Produkcja zwierzęca Nazwa przedmiotu w języku angielskim USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW Kierunek studiów Forma studiów Poziom studiów

Bardziej szczegółowo

Podstawy chemii. dr hab. Wacław Makowski. Wykład 1: Wprowadzenie

Podstawy chemii. dr hab. Wacław Makowski. Wykład 1: Wprowadzenie Podstawy chemii dr hab. Wacław Makowski Wykład 1: Wprowadzenie Wspomnienia ze szkoły Elementarz (powtórka z gimnazjum) Układ okresowy Dalsze wtajemniczenia (liceum) Program zajęć Podręczniki Wydział Chemii

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Bionanotechnologie

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3. Kierunek: Inżynieria Biomedyczna Specjalność: Bionanotechnologie Nazwa modułu: Genetyka molekularna Rok akademicki: 2014/2015 Kod: EIB-2-206-BN-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Inżynierii Biomedycznej Kierunek: Inżynieria Biomedyczna

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2015/2016

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2015/2016 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Mechaniczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 015/016 Kierunek studiów: Inżynieria Produkcji Forma

Bardziej szczegółowo

Egzamin gimnazjalny. Biologia. Także w wersji online TRENING PRZED EGZAMINEM. Sprawdź, czy zdasz!

Egzamin gimnazjalny. Biologia. Także w wersji online TRENING PRZED EGZAMINEM. Sprawdź, czy zdasz! Egzamin gimnazjalny 3 Biologia TRENING PRZED EGZAMINEM Także w wersji online Sprawdź, czy zdasz! Spis treści Zestaw 1: Związki chemiczne budujące organizmy oraz pozyskiwanie i wykorzystywanie energii 5

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 1/1/1/1

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 1/1/1/1 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Pracownia dyplomowa z Fizjologii Roślin. Ochrona środowiska studia stacjonarne I stopnia Bachelor Diploma Laboratory Kod Punktacja ECTS* 1/1/1/1 Koordynator Dr hab. Andrzej

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania biologii w klasie III gimnazjum

Rozkład materiału nauczania biologii w klasie III gimnazjum Rozkład materiału nauczania biologii w klasie III gimnazjum L.P. Zmiany w Temat. Materiał nauczania numeracji lekcji: 1. Planujemy pracę na lekcjach. Przypomnienie sposobu i kryteriów oceniania. Wymagania

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 10. WYMAGANIA WSTĘPNE: technologia informacyjna na poziomie szkoły średniej.

KARTA PRZEDMIOTU. 10. WYMAGANIA WSTĘPNE: technologia informacyjna na poziomie szkoły średniej. KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Technologia informacyjna 2. KIERUNEK: Politologia 3. POZIOM STUDIÓW: licencjackie 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I/1 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA GODZIN: 30 7. TYP

Bardziej szczegółowo

KIEROWNIK ZAKŁADU TECHNOLOGII WODY I ŚIEKÓW

KIEROWNIK ZAKŁADU TECHNOLOGII WODY I ŚIEKÓW Zakład Technologii Wody i Ścieków dr hab. inż. Waldemar Sawiniak, prof. nzw. w Politechnice Śląskiej, pok. 256 analiza i ocena jakości wody, pełny zakres badań technologicznych wody do celów pitnych i

Bardziej szczegółowo

Program ekologicznego w Gimnazjum w Zamieniu opracowała Beata Walas nauczyciel biologii i chemii

Program ekologicznego w Gimnazjum w Zamieniu opracowała Beata Walas nauczyciel biologii i chemii Program ekologicznego w Gimnazjum w Zamieniu opracowała Beata Walas nauczyciel biologii i chemii WSTĘP Kształtowanie właściwego stosunku do przyrody, wyrabianie nawyków umiejętnego jej chronienia, wymaga

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O PROJEKCIE

INFORMACJA O PROJEKCIE INFORMACJA O PROJEKCIE 1. Instytucja Zarządzająca: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego 2. Instytucja Pośrednicząca: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 3. Program Operacyjny: Rozwój Polski Wschodniej

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Alternatywne kierunki produkcji roślinnej R.D1.7

KARTA PRZEDMIOTU. Alternatywne kierunki produkcji roślinnej R.D1.7 KARTA PRZEDMIOTU 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod (wg planu studiów): Kierunek studiów: Specjalność: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów: Obszar kształcenia: Koordynator przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Podstawy matematyki finansowej (MFI221)

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Podstawy matematyki finansowej (MFI221) Załącznik Nr 5 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Podstawy matematyki finansowej (MFI221) 2. KIERUNEK: MATEMATYKA 3. POZIOM STUDIÓW: I stopnia 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/3 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 6

Bardziej szczegółowo

Genetyka. mgr Ż. Dacewicz. 1,5 ECTS F-2-P-G-01 Forma studiów /liczba godzin studia /liczba punktów ECTS:

Genetyka. mgr Ż. Dacewicz. 1,5 ECTS F-2-P-G-01 Forma studiów /liczba godzin studia /liczba punktów ECTS: Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające / wymagania wstępne: Nazwa modułu (przedmiot lub grupa przedmiotów): Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji

Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji Absolwenci studiów pierwszego stopnia (inżynierskich) na kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji posiadają interdyscyplinarną wiedzę w wybranym zakresie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne Biologia na czasie, zakres podstawowy

Wymagania edukacyjne Biologia na czasie, zakres podstawowy Wymagania edukacyjne Biologia na czasie, zakres podstawowy Dział programu I. Od genu do cechy Lp. Temat Poziom wymagań konieczny (K) podstawowy (P) rozszerzający (R) dopełniający (D) 1 Budowa i funkcje

Bardziej szczegółowo

Program zajęć pozalekcyjnych Kółka Fizycznego realizowanego w II Liceum Ogólnokształcącym

Program zajęć pozalekcyjnych Kółka Fizycznego realizowanego w II Liceum Ogólnokształcącym Program zajęć pozalekcyjnych Kółka Fizycznego realizowanego w II Liceum Ogólnokształcącym Opiekun Kółka Fizycznego: mgr Anna Łęczycka-Kras W zajęciach kółka fizycznego uczestniczyć mogą wszyscy chętni

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne. 2. Ogólna charakterystyka przedmiotu. 3. Bilans punktów ECTS

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne. 2. Ogólna charakterystyka przedmiotu. 3. Bilans punktów ECTS KARTA PRZEDMIOTU 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod: Kierunek studiów: Specjalność: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów: Obszar kształcenia: Koordynator przedmiotu: Prowadzący

Bardziej szczegółowo

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne

Lp. Tematyka Liczba godzin I. Wymagania edukacyjne Anna Ulrych Plan wynikowy Przedmiot: Materiały fryzjerskie Kierunek : Technikum Usług Fryzjerskich- rok szkolny 05/ 06 Liczba godzin: 76 Liczba godzin w roku szkolnym: KL.II Lp. Tematyka Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) WIEDZA

KARTA PRZEDMIOTU. 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) WIEDZA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Automatyka i Robotyka Przemysłowa 2. KIERUNEK: Mechanika i Budowa Maszyn 3. POZIOM STUDIÓW: I, inżynierskie 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/4 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 3

Bardziej szczegółowo

oraz wykazuje, że powinna zachodzić przed podziałem komórki recesywność, rekombinacja autosomalne intronem genomów bakterii i organizmów genetyczna

oraz wykazuje, że powinna zachodzić przed podziałem komórki recesywność, rekombinacja autosomalne intronem genomów bakterii i organizmów genetyczna WYMAGANIA EDUKACYJNE Z BIOLOGII W KLASIE VII PODRĘCZNIK: E. Bonar, W. Krzeszowiec-Jeleń, St. Czachorowski Biologia na czasie. Zakres podstawowy. Numer dopuszczenia: 450/2012. ROK SZKOLNY: 2015/2016 OPRACOWAŁA

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Podstawy metrologii Kod przedmiotu: Rodzaj przedmiotu: Zarządzanie i inżynieria produkcji Poziom studiów: forma studiów: Rok: ZiIP.PK.B.15. kierunkowy I stopnia studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

PRZEBIEG EGZAMINU LICENCJACKIEGO DLA KIERUNKU ZASTOSOWANIA FIZYKI W BIOLOGII I MEDYCYNIE specjalność BIOFIZYKA MOLEKULARNA

PRZEBIEG EGZAMINU LICENCJACKIEGO DLA KIERUNKU ZASTOSOWANIA FIZYKI W BIOLOGII I MEDYCYNIE specjalność BIOFIZYKA MOLEKULARNA PRZEBIEG EGZAMINU LICENCJACKIEGO DLA KIERUNKU ZASTOSOWANIA FIZYKI W BIOLOGII I MEDYCYNIE specjalność BIOFIZYKA MOLEKULARNA W trakcie egzaminu licencjackiego student udziela ustnych odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z biologii

Tematyka zajęć z biologii Tematyka zajęć z biologii klasy: I Lp. Temat zajęć Zakres treści 1 Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową Podstawowe zagadnienia materiału nauczania

Bardziej szczegółowo

Podstawy marketingu Fundamentals of Marketing

Podstawy marketingu Fundamentals of Marketing KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Podstawy marketingu Fundamentals of Marketing A. USYTUOWANIE MODUŁU W

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»»

SPIS TREŚCI ««*» ( # * *»» ««*» ( # * *»» CZĘŚĆ I. POJĘCIA PODSTAWOWE 1. Co to jest fizyka? 11 2. Wielkości fizyczne 11 3. Prawa fizyki 17 4. Teorie fizyki 19 5. Układ jednostek SI 20 6. Stałe fizyczne 20 CZĘŚĆ II. MECHANIKA 7.

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 01/013 Wydział Prawa, Administracji i Stosunków Miedzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne Biologia na czasie, zakres podstawowy klasa I

Wymagania edukacyjne Biologia na czasie, zakres podstawowy klasa I Wymagania edukacyjne Biologia na czasie, zakres podstawowy klasa I Dział programu I. Od genu do cechy Lp. i zapis w podstawieprogramowej 1 VIII.2 2 VIII.1 3 VIII.3 temat Budowa i funkcje kwasów nukleinowych

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU

OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU OZNACZANIE WAPNIA I MAGNEZU W PRÓBCE WINA METODĄ ATOMOWEJ SPEKTROMETRII ABSORPCYJNEJ Z ATOMIZACJA W PŁOMIENIU Celem ćwiczenia jest zapoznanie z techniką atomowej spektrometrii absorpcyjnej z atomizacją

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI do e-booka pt. Metody badań czynników szkodliwych w środowisku pracy

SPIS TREŚCI do e-booka pt. Metody badań czynników szkodliwych w środowisku pracy SPIS TREŚCI do e-booka pt. Metody badań czynników szkodliwych w środowisku pracy Autor Andrzej Uzarczyk 1. Nadzór nad wyposażeniem pomiarowo-badawczym... 11 1.1. Kontrola metrologiczna wyposażenia pomiarowego...

Bardziej szczegółowo

Biologiczne podstawy ochrony przyrody - A. S. Pullin

Biologiczne podstawy ochrony przyrody - A. S. Pullin Biologiczne podstawy ochrony przyrody - A. S. Pullin Spis treści Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa CZĘŚĆ I Rozdział 1. Świat przyrody Co mamy do stracenia? RóŜnorodność Ŝywych organizmów Wzorce

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

OFERTA: 2. Szkolenia praktyczne z technik biochemicznych i analitycznych

OFERTA: 2. Szkolenia praktyczne z technik biochemicznych i analitycznych OFERTA: 1. Szkolenia otwarte, zamknięte i na życzenie 2. Szkolenia praktyczne z technik biochemicznych i analitycznych 3. Konsulting przy wdrażaniu GLP/GMP, ISO 17025, HACCP, ISO 9001, GMP Kosmetyczne,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: MECHATRONIKA Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: wykład, laboratorium ROBOTYKA Robotics Forma studiów: stacjonarne Poziom przedmiotu: I stopnia Liczba godzin/tydzień:

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizykoterapia Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie i ochrona środowiska. WF-ST1-GP-Zr-15/16Z-KSZT Zarządzanie miastem. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 15 Ćwiczenia: 15

Kształtowanie i ochrona środowiska. WF-ST1-GP-Zr-15/16Z-KSZT Zarządzanie miastem. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 15 Ćwiczenia: 15 Karta przedmiotu Wydział: Wydział Finansów Kierunek: Gospodarka przestrzenna I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Kształtowanie i ochrona środowiska Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Mechaniczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Wzornictwa Przemysłowego

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Zarządzanie Innowacjami Innovation management Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Poziom studiów: studia II stopnia forma studiów: studia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW Opole, 29.01.2016 r. Danuta Michoń Opolski Ośrodek Badań Regionalnych Badania z zakresu innowacji ujęte w PBSSP Podstawowe pojęcia Działalność innowacyjna przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Przedmowa... 11. 1. Wybrane zagadnienia z fizyki i chemii gazów... 13

SPIS TREŚCI. Przedmowa... 11. 1. Wybrane zagadnienia z fizyki i chemii gazów... 13 SPIS TREŚCI Spis treści Przedmowa... 11 1. Wybrane zagadnienia z fizyki i chemii gazów... 13 1.1. Charakterystyka termodynamiczna gazów... 13 1.1.1. Stany skupienia materii... 13 1.1.2. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Egzamin dyplomowy pytania

Egzamin dyplomowy pytania Egzamin dyplomowy pytania 1. Równania ruchu punktu. Równanie ruchu bryły sztywnej. Stopnie swobody. 2. Tarcie. Rodzaje tarcia. Prawa fizyki dotyczące tarcia. 3. Praca. Energia: mechaniczna, elektryczna,

Bardziej szczegółowo

2. Charakterystyka gazów atmosferycznych stosowanych w spawalnictwie

2. Charakterystyka gazów atmosferycznych stosowanych w spawalnictwie Przedmowa 1. Wybrane zagadnienia z fizyki i chemii gazów 1.1. Charakterystyka termodynamiczna gazów 1.1.1. Stany skupienia materii 1.1.2. Charakterystyka gazów 1.1.3. Charakterystyka plazmy 1.1.4. Stan

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu FIZYKA Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu FIZYKA Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia Karta (sylabus) modułu/przedmiotu FIZYKA Inżynieria Materiałowa Studia I stopnia Przedmiot: Rodzaj przedmiotu: Kod przedmiotu: Rok: I Semestr: 1 Forma studiów: Rodzaj zajęć i liczba godzin 27 w semestrze:

Bardziej szczegółowo

Nagroda Nobla z fizjologii i medycyny w 2004 r.

Nagroda Nobla z fizjologii i medycyny w 2004 r. Nagroda Nobla z fizjologii i medycyny w 2004 r. Receptory zapachu i organizacja systemu węchowego Takao Ishikawa, M.Sc. Zakład Biologii Molekularnej Instytut Biochemii Uniwersytetu Warszawskiego 10 mln

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją II

Zarządzanie Produkcją II Zarządzanie Produkcją II Dr Janusz Sasak Poziomy zarządzania produkcją Strategiczny Taktyczny Operatywny Uwarunkowania decyzyjne w ZP Poziom strategiczny - wybór strategii - wybór systemu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 00/0 Kierunek studiów: Matematyka Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum 1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum Obowiązująca podstawa programowa nauczania informatyki w gimnazjum, w odniesieniu do propozycji realizacji tych zagadnień w podręcznikach

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Załącznik nr 3 do Zarządzenia Rektora PUM.. z dnia.2012 r. S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. BIOCHEMIA BIOCHEMISTRY Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Prof. dr hab. Maria Filek Zespół dydaktyczny dr Anna Barbasz dr Elżbieta Rudolphi-Skórska dr Apolonia Sieprawska

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja obejmuje następujące części:

Dokumentacja obejmuje następujące części: Załącznik nr 6 WYMAGANIA, JAKIM POWINNA ODPOWIADAĆ DOKUMENTACJA NIEZBĘDNA DO OCENY SUBSTANCJI CZYNNEJ JAKĄ SĄ MIKROORGANIZMY, W TYM TAKŻE WIRUSY I GRZYBY, ZAWARTE W PRODUKCIE BIOBÓJCZYM Wymagania ogólne.

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa

Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin. Dominika Sowa Klasyfikacja i oznakowanie substancji chemicznych i ich mieszanin Dominika Sowa Szczecin, 8 maj 2014 Program prezentacji: 1. Definicja substancji i mieszanin chemicznych wg Ustawy o substancjach chemicznych

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: biotechnologia Rodzaj przedmiotu: nauk ścisłych, moduł 1 Rodzaj zajęć: Wykład, ćwiczenia Profil kształcenia: ogólnoakademicki Fizyka Physics Poziom kształcenia: I stopnia Liczba

Bardziej szczegółowo

1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13

1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13 Spis treści Przedmowa 11 1. Biotechnologia i inżynieria genetyczna zagadnienia wstępne 13 1.1. Wprowadzenie 13 1.2. Biotechnologia żywności znaczenie gospodarcze i społeczne 13 1.3. Produkty modyfikowane

Bardziej szczegółowo

Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013. Forma studiów: Stacjonarne Kod kierunku: 12.

Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013. Forma studiów: Stacjonarne Kod kierunku: 12. Państwowa Wyższa Szko la Zawodowa w Nowym Sa czu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/201 Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Profil:

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk., Ćw. Zarządzanie strategiczne Strategic Management Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and Production Engineering

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy Biologia na czasie, klasy pierwsze, zakres podstawowy

Plan wynikowy Biologia na czasie, klasy pierwsze, zakres podstawowy Plan wynikowy Biologia na czasie, klasy pierwsze, zakres podstawowy Dział I. Od genu do cechy Temat i materiał nauczania 1. Budowa i funkcje kwasów nukleinowych DNA jako materiał genetyczny budowa DNA

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADANE EFEKTY KSZTAŁCENIA Kierunek: Ochrona Środowiska Studia I stopnia

ZAKŁADANE EFEKTY KSZTAŁCENIA Kierunek: Ochrona Środowiska Studia I stopnia ZAKŁADANE EFEKTY KSZTAŁCENIA Kierunek: Ochrona Środowiska Studia I stopnia TABELA ODNIESIEŃ EFEKTÓW KIERUNKOWYCH DO EFEKTÓW OBSZAROWYCH KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA ODNIESIENIE DO EFEKTÓW SYMBOL Po ukończeniu

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów Ćwiczenie 63 Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów 63.1. Zasada ćwiczenia W ćwiczeniu określa się współczynnik sprężystości pojedynczych sprężyn i ich układów, mierząc wydłużenie

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BEZ-1-109-s Punkty ECTS: 2. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BEZ-1-109-s Punkty ECTS: 2. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Podstawy ekonomi i zarządzania - ekonomiczny 1 Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BEZ-1-109-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Kierunek: Ekologiczne Źródła Energii

Bardziej szczegółowo

EKONOMETRIA dr inż.. ALEKSANDRA ŁUCZAK Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Finansów w i Rachunkowości ci Zakład Metod Ilościowych Collegium Maximum,, pokój j 617 Tel. (61) 8466091 luczak@up.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia

ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia Pole kompetencji Bezpieczeństwo i higiena pracy Level: 6 Credit: Umiejętności Wiedza 1 Stawia pytania odnośnie

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 PO Inteligentny Rozwój 2014-2020 Przyjęty w dniu 8 stycznia 2014 r. przez Radę Ministrów, Jeden z 6 programów operacyjnych zarządzanych z poziomu krajowego

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne

Wymagania edukacyjne Wymagania edukacyjne zawierają szczegółowy wykaz wiadomości i umiejętności, które uczeń powinien opanować po omówieniu poszczególnych lekcji z podręcznika Biologia na czasie zakres podstawowy. Jest on

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Procesy I Production Processes Kierunek: Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Rodzaj przedmiotu: kierunkowy Poziom studiów: studia I stopnia forma studiów: studia stacjonarne Rodzaj zajęć:

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu: Zasoby i systemy informacyjne w ochronie zdrowia

Sylabus przedmiotu: Zasoby i systemy informacyjne w ochronie zdrowia Sylabus przedmiotu: Zasoby i systemy informacyjne w ochronie zdrowia Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Zasoby i systemy informacyjne w ochronie zdrowia Wydział Medyczny, Instytut Pielęgniarstwa

Bardziej szczegółowo

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05)

Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Chemia ogólna (1BT_05) 1. Informacje ogólne koordynator modułu/wariantu rok akademicki 2014/2015

Bardziej szczegółowo

rozpoznaje rośliny zwierzęta Ŝyjące takich środowiskach przyrod-niczych, jak park, las, pole upraw ne, sad i ogród (dzia i ł a ka) a,

rozpoznaje rośliny zwierzęta Ŝyjące takich środowiskach przyrod-niczych, jak park, las, pole upraw ne, sad i ogród (dzia i ł a ka) a, Podstawa programowa jest w polskim systemie oświaty kluczowym dokumentem określającym cele i treści nauczania, umiejętności uczniów oraz zadania wychowawcze szkoły, które są uwzględniane odpowiednio w

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 013/014 Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor.

FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. DKOS-5002-2\04 Anna Basza-Szuland FIZYKA Podręcznik: Fizyka i astronomia dla każdego pod red. Barbary Sagnowskiej, wyd. ZamKor. WYMAGANIA NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ DLA REALIZOWANYCH TREŚCI PROGRAMOWYCH Kinematyka

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA 3 Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol)

KARTA PRZEDMIOTU. 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA 3 Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: GEOGRAFIA POLITYCZNA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I/1 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA GODZIN: 30 CA 7. TYP PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU CECHA PRZEDMIOTU INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIOCIE Jednostka realizująca Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek

KARTA PRZEDMIOTU CECHA PRZEDMIOTU INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIOCIE Jednostka realizująca Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek KARTA PRZEDMIOTU CECHA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIOCIE Jednostka realizująca Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek Pielęgniarstwo Profil kształcenia Praktyczny Poziom realizacji Studia pierwszego

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia z etyką. 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja. 3. POZIOM STUDIÓW: studia pierwszego stopnia

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia z etyką. 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja. 3. POZIOM STUDIÓW: studia pierwszego stopnia KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia z etyką 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja 3. POZIOM STUDIÓW: studia pierwszego stopnia 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I/1 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu kształcenia na studiach wyższych kierunek astronomia, studia I stopnia. Moduły kształcenia

Matryca efektów kształcenia dla programu kształcenia na studiach wyższych kierunek astronomia, studia I stopnia. Moduły kształcenia Zajęcia wyrównawcze z matematyki Zajęcia wyrównawcze z fizyki Analiza matematyczna I, II MS Analiza matematyczna I, II MT Podstawy fizyki: Budowa materii Podstawy fizyki: Mechanika MS Podstawy fizyki:

Bardziej szczegółowo

Kierunek: ochrona środowiska

Kierunek: ochrona środowiska rok studiów: I studia stacjonarne pierwszego stopnia rok akademicki 2014/2015 w ćw kon lab EC zal egz w ćw kon lab EC zal egz 1 Bezpieczeństwo pracy i ergonomia 2 Ochrona własności intelektualnej 3 Przedsiębiorczość

Bardziej szczegółowo

Wydział Zarządzania. Poziom i forma studiów. Ścieżka dyplomowania: Kod przedmiotu: Punkty ECTS 1) W - 30 C- 15 L- 0 P- 0 Pws- S- 0

Wydział Zarządzania. Poziom i forma studiów. Ścieżka dyplomowania: Kod przedmiotu: Punkty ECTS 1) W - 30 C- 15 L- 0 P- 0 Pws- S- 0 Wydział Zarządzania Nazwa programu kształcenia (kierunku) Politologia Poziom i forma studiów studia I stopnia stacjonarne Specjalność: Ścieżka dyplomowania: Nazwa przedmiotu: Miedzynarodowe stosunki polityczne

Bardziej szczegółowo

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja)

Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja) Materiał obowiązujący do ćwiczeń z analizy instrumentalnej II rok WF (kierunek farmacja) Ćwiczenie 1 Zastosowanie statystyki do oceny metod ilościowych Rodzaje błędów w analizie chemicznej, walidacja procedur

Bardziej szczegółowo

PRZEBIEG EGZAMINU LICENCJACKIEGO DLA KIERUNKU ZASTOSOWANIA FIZYKI W BIOLOGII I MEDYCYNIE

PRZEBIEG EGZAMINU LICENCJACKIEGO DLA KIERUNKU ZASTOSOWANIA FIZYKI W BIOLOGII I MEDYCYNIE PRZEBIEG EGZAMINU LICENCJACKIEGO DLA KIERUNKU ZASTOSOWANIA FIZYKI W BIOLOGII I MEDYCYNIE specjalność PROJEKTOWANIE MOLEKULARNE I BIOINFORMATYKA W trakcie egzaminu licencjackiego student udziela ustnych

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Wstęp do analizy bezpieczeństwa energetycznego III RP Introduction to the analysis of the energy security of the III RP

KARTA KURSU. Wstęp do analizy bezpieczeństwa energetycznego III RP Introduction to the analysis of the energy security of the III RP KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Wstęp do analizy bezpieczeństwa energetycznego III RP Introduction to the analysis of the energy security of the III RP Kod Punktacja ECTS* 1 Koordynator dr Paweł Skorut

Bardziej szczegółowo

Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI

Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI Techniczne nauki М.М.Zheplinska, A.S.Bessarab Narodowy uniwersytet spożywczych technologii, Кijow STOSOWANIE PARY WODNEJ SKRAPLANIA KAWITACJI SKLAROWANEGO SOKU JABŁKOWEGO Skutecznym sposobem leczenia soku

Bardziej szczegółowo

Informacje uzyskiwane dzięki spektrometrii mas

Informacje uzyskiwane dzięki spektrometrii mas Slajd 1 Spektrometria mas i sektroskopia w podczerwieni Slajd 2 Informacje uzyskiwane dzięki spektrometrii mas Masa cząsteczkowa Wzór związku Niektóre informacje dotyczące wzoru strukturalnego związku

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Kierunek studiów: Matematyka Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Agrofi k zy a Wyk Wy ł k ad V Marek Kasprowicz

Agrofi k zy a Wyk Wy ł k ad V Marek Kasprowicz Agrofizyka Wykład V Marek Kasprowicz Spektroskopia p nauka o powstawaniu i interpretacji widm powstających w wyniku oddziaływań wszelkich rodzajów promieniowania na materię ę rozumianą jako zbiorowisko

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale"

Ćwiczenie: Ruch harmoniczny i fale Ćwiczenie: "Ruch harmoniczny i fale" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską Wyższą Szkołę Informatyki. Zakres ćwiczenia:

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo